{"book": "adl0329", "page": 1, "text": "Afghanistan Digital Library\n\nadl0329\n\nhttp://hdl.handle.net/2333.1/ttdz09xz\n\nThis is a PDF version of an item in New York University's Afghanistan Digital Library (http://afghanistandl.nyu.edu/). For more information about this item, copy and paste the \"handle\" URL above into a web browser. When referring to or citing this item please use the \"handle\" URL and not this document or the URL from which you downloaded it.\n\nAll works presented on New York University's Afghanistan Digital Library website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\nNYU Libraries, Digital Library Technical Services, dlts@nyu.edu"}
{"book": "adl0329", "page": 2, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0329", "page": 3, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0329", "page": 4, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0329", "page": 5, "text": "sha'bân\nLahore, 1340 / 1922 avril"}
{"book": "adl0329", "page": 6, "text": "سلسلۂ مؤلفات تالیف خانہ دارالعلوم\nمبارکہ امانیہ کابل\n\nکتاب اول فارسی\n\nکہ بعداز\nتصدیق قاضی القضات افغانستان و باقی مصححین کرام حسب الامر\nجلیل القدر محمد سلیمان خان وزیر معارف دولت علیہ مستقلہ افغانستان\nطبع شد\n\nدر گلزار ہند سٹیم پریس لاہور میں باہتمام ایس احمد علی چشتی مینجر چھپا :-"}
{"book": "adl0329", "page": 7, "text": "بسم الله الرحمن الرحیم\nالحمد لله وسلام علی عباده الذین اصطفی\nکتاب فارسی اول\nسبق اول\nخدا ۔ رسول ۔ کلام ۔ مسجد ۔ وقت ۔ جمعہ ۔ پاک ۔\nرسول خدا ۔ نماز جمعہ ۔ وقت نماز ۔ جامہ پاک ۔ کلام خدا ۔\nنام رسول خدا ۔ کلام خدای پاک ۔ وقت مدرسہ تو :\nسبق دوم\nقرآن ۔ بیا ۔ ادب ۔ رضا ۔ خصلت ۔ روشنی ۔ صبح ۔"}
{"book": "adl0329", "page": 8, "text": "۳\nقرآن کلام خدا است - رضای خدا در راستی است صبح وقت مدرسه است\nحیا خوی نیکو است - خصلت نیک پسندیده است - ادب کار نیکان است\n\nسبق سوم\nآفریننده - دین - اسلام - پیغمبر - مصطفی - فرض\nخدا آفریننده ماست - پیغمبر ما محمد مصطفی است - اسلام دین پاکت\nما همه بندگان خدایم - نماز از جانب خدا فرض است\n\nسبق چهارم\nمادر - پدر - خدمت - علم - کوشش - عمل - جماعت\nخدمت مادر و پدر ادا کن - گفته استاد را عمل کن - علم بیاموز - در خواندن\nکوشش نما - در جماعت حاضر باش - قدر همه کس بشناس\n\nسبق پنجم\nآیت - حدیث - قول - تعظیم - فرموده - کتاب"}
{"book": "adl0329", "page": 9, "text": "آیت قول خداوند است - حدیث فرموده پیغمبر است - نام خدا و رسول را\nتعظیم کن - فرموده استاد بپذیر - تا توانی از کاهلی دور باش - کتاب را پاره مکن -\nسبق ششم\nنصیحت - ترک - بیهوده - دشنام - مکتب - سخن -\nدشنام را ترک کن - حرف بیهوده مزن - سخن استاد گوش کن - حرف\nباھستگی زن - با پسران هم مکتب جنگ مکن - فضول و گستاخ مباش *\nسبق هفتم\nسبق - فردا - مشق - خواندن - ضبط - نوشتن -\nمن مشق خود را نوشتم - شما سبق خواندید سبق او ضبط شده است - تو خوب\nمیخوانی - ما سبق خود می نویسیم - آنها سبق را ضبط کردند که فراموش نشود *\nسبق هشتم\nادب - نیک - راست - چپ - زشت - پرهیز -"}
{"book": "adl0329", "page": 10, "text": "در مکتب با ادب بنشین - وقت سبق بچپ و راست منگر - از حرف بد و دشنام\nپرهیز گن - دشنام بسیار کار زشت است - هر چه خوب است اختیار کن :\nسبق نهم\nسعادت - اعتبار - کمال - بخت - ہنر -\nہر کہ علم ندارد بدبخت است - بے کمال ہمیشہ غمگین است - ہر چہ ہست\nکمال و ہنر است - از بیکاری چه می آید - ہر کہ علم آموخت سعادت\nحاصل کرد - بے ہنر ہر جا خوار و بے اعتبار است :\nسبق دہم\nمکتب - لحظہ - سلام - متوجہ - حفظ - خانه - راه -\nوقتیکه از مکتب بخانه آئی بر مادر و پدر سلام کن بحرف استاد متوجہ\nباش - هر چه استاد گوید حفظ کن و هر لحظه تکرار سبق می کرده باش -\nدر راه مکتب بازی مکن و بیهوده مگرد :"}
{"book": "adl0329", "page": 11, "text": "سبق یازدهم\nمرکب - اجازه - کالا - کاغذ -\nچون به مجلس نشسته باشی برخت و کالای خود بازی مکن - قلم و\nکاغذ هم مکتب خود را بی اجازت او مگیر - وقت نوشتن هوش کن که مرکب\nنریزد - انگشتان و کالا را بمرکب میا لای *\nسبق دوازدهم\nخاک - آب - باد - آتش - مشرق مغرب شمال جنوب - دریا - کوه - زمین - آسمان -\nخاک کابل - آب دریا - باد شمال - شاه مشرق - زمین مغرب - آتش\nروشن - دریای جنوب - آسمان بلند - کوه طور *\nسبق سیزدهم\nگفتن - خواندن - دادن - کردن - داشتن -\nبنای اسلام بر پنج چیز است . کلمه گفتن - نماز خواندن - روزه ماه"}
{"book": "adl0329", "page": 12, "text": "مبارک رمضان داشتن - زکوة دادن - حج کردن - باید دانست که\nهر چیزی را نشانی است - ونشان ایمان کامل نماز است *\nسبق چهاردهم\nفرض - عزت - مسلمان - سامان - تعلیم -\nکتابهای خود را بعزت نگهدار که دران نام خدا و رسول است .\nبر هر مسلمان فرض است که نام خدا و رسول را تعظیم کند - سامان\nتعلیم را عزیز دان و مدرسه را جای بزرگ پندار *\nنصائح ضروریه\nسبق پانزدهم\nخدای خود را بشناس که ترا زنیستی بهستی آورده و نعمت های\nفراوان داده و پیغمبر برحق را که ما همه امت و پیرو ایشانیم تعظیم بنمای و\nبدان که رسالت او بخلق اخر است و مرتبت او از دیگر پیغمبران اول هرجا که"}
{"book": "adl0329", "page": 13, "text": "نام مبارک اور ا بشنوی بگو رحمت خدا بر پیغمبر ما و بر آل و اصحاب او باد :\nسبق شانزدهم\nقرآن کلام خداست که بواسطه پیغمبر ما محمد مصطفیٰ صلی الله علیه و آله وسلم\nبرای ما و تمامی مسلمانان فرود آمده تا باحکام او عمل کنیم. و خدای توانا را\nبه یگانگی بشناسیم و از کفر و معصیت بیزار باشیم بشکر که ما همه مسلمان و\nمسلمان زاده هستیم. این از جمله نعمت های خداونداست :\nسبق هفدهم\nرسول خدا رحمت خدا بر وی باد فرموده است هر که برین یکبار درود خواند خدای\nتعالیٰ و فرشتگان بر وی ده بار درود بگویند و هر که در نزد عالم نشست و\nعزت کرد گویا با من نشست و مرا عزت نموده هر که در دنیا با من نشیند\nخدای تعالیٰ او را روز قیامت با من در بهشت\nبنشاند :"}
{"book": "adl0329", "page": 14, "text": "سبق هجدهم\nو نیز رسول خدا صلی الله علیه و آله وسلم فرموده است هر که مادر و پدر را\nبیازارد بوے بهشت نیابد خشنودی خداوند در خشنودی مادر و پدر\nاست بزرگ ترین گناهان نافرمانی ایشان است *\nسبق نوزدهم\nپسر نیک آنست که از بازی بیجا و سخنان ناسزا پرهیز نماید و با پسران\nهرزه گوی و بی کمال ننشیند ـ هر که با ادبست پسندیده است\nزیرا که بهترین سرمایه و نیک ترین پیرایه برائے انسان ادبست\nو خوی نیک :.\nسبق بیستم\nاز صحبت جاهلان بگریز که صحبت جاهل وقار و عزت آدمی را زئل سازد\nواز سوگند بیجا و دروغ گوئی و خنده بیجا پرهیز کن که عادت ناپسندیده است"}
{"book": "adl0329", "page": 15, "text": "۱۰\nوزوی اندک شرمساری وخجالت بسیار می آورد - انسان را\nبسیار لازم است که ازین عمل پر حذر باشد *\nسبق بیست و یکم\nنیک بخت آنست که خدمت مادر و پدر و اُستاد بجا آرد و پیوسته\nدر طلب علم کوشد و بد بخت آنست که مادر و پدر و اُستاد ازو راضی نباشد\nواز حصول علم غافل ماند زیرا که خوشنودی خدای تعالی وابسته برضامندی\nو خشنودی والدین است *\nسبق بیست و دوم\nاز دشنام و ناسزا پرهیز کن که بدترین عادت هاست ـ از مکتب گریزان\nمباش واز سبق غمگین مشو که بواسطه او شاد و خورسند خواهی شد -\nدریافت علم و ادب را از هر چیز بهتر دان هر که هنر آموخت و در خواندن\nکوشید پیوسته در مردم عزیز باشد *"}
{"book": "adl0329", "page": 16, "text": "سبق بیست و سوم\nزینهار وقتِ خود ضایع مساز که عمر چیزی عزیز است و صرف کردن\nآن در علم و کمال لازم است نه در جهل و بی‌کمالی- و بدانکه اوقاتِ\nعمر گذشته واپس نمی‌آید پس هرچه از مدتِ عمر در تحصیل علم و کمال\nگذشته باشد ضایع نشده است و آنچه در لهو و لعب گذشته باشد\nضایع بوده است *\nسبق بیست و چهارم\nبیداری بوقتِ صبح عادت کُن- نماز ستون دین است هر که\nنماز را قائم داشت دین خود را قائم داشت و هر که نماز را ترک داد\nبنای دین خود را برانداخت- و هر صبح تلاوت قرآن کرده باش\nکه باعث برکتِ عمر و فراخیِ رزق است *"}
{"book": "adl0329", "page": 17, "text": "سبق بیست و پنجم\nاز حرف بے معنی پرهیز نما- سخن باندازۀ خویش گوی و زیاده از\nضرورت مگوی و نرم و شست گوی در سخن گفتن بچشم و ابرو و دست\nاشارت مکن دهن را بلعنت و دشنام میالای که از گفتن دشنام\nو ناسزا دهن پلید گردد- بازیگر تر از خود مزاح مکن *\nسبق بیست و ششم\nدوست آنست که انسان را بخوی درست و کار نیکو و خواندن سبق امر کند و\nدشمن آنکه بکار بیحاصل و بازی و بیکاری امر کند و از خواندن علم منع نماید-\nفخر و زینت آدمی به پیدا کردن علم و کمال است نه بژر و مال چرا که دولت دنیا\nزائل و تلف شدنی است و کمال دولتی است که هرجا با انسان است و بیم تلف شدن ندارد\nسبق بیست و هفتم\nسه چیز است که آدمی را در چشم مردم بے اعتبار سازد- دزدی- دروغ گوئی-"}
{"book": "adl0329", "page": 18, "text": "دشنام دادن - راست گوئی و راست کاری سبب ایمنی و رستگاری است -\nهر که بدشنام دادن و لعنت کردن عادت کرد به نزد مردم بیقید و بیعزت باشد *\nسبق بیست و هشتم\nحیا نیکوترین خصلت ها است خصوص پسران را بسیار لازمه است که با حیا باشند\nو بحضور پدر و استاد و بزرگان سر افگنده دارند - هر که حیا را شیوه خود ساخت محبوب\nدلها گردید و هرکه خصلت نیکو پیش گرفت بنظر جمیع خلایق نیکو شد *\nسبق بیست و نهم\nگفته استاد را بگوش هوش بشنو که او نیز مانند پدر مهربان است و می کوشد\nکه ترا بمرتبه علم و هنر رساند - در طلب علم و دانش کوش که قدر انسان بعلم و هنر است\nنه بمال و زر هر که از خواندن علم و آموختن کمال بی نصیب ماند روی نیک بختی نخواهد دید *\nسبق سیم\nزنهار محاکات کسی را ننمائی که بسیار کار زشت است و از حرکات هرزه مانند"}
{"book": "adl0329", "page": 19, "text": "کجی دهن و چشم و اشاره ابرو راجتناب الازم دان و خنده بسیار مکن که خنده بسیار\nدل را میمیراند و بر کاری که لحاظ دین دران نباشد اقدام منمای *\nسبق سی و یکم\nاوقات عمر عزیز را خوار مشمار هر که قدر و قیمت عمر راند انست آخر کار پشیمانی برد.\nدانستن علم و ادب در هنگام خوردیت هر کسی که در ایام طفلی از علم و ادب\nبی نصیب شد در کلانی افسوس و ندامت خورد *\nسبق سی و دوم\nبا بزرگان سخن با ادب کن - تا سخن دیگران تمام نشود شروع بگفتن مکن - و\nهمیشه از دروغ گفتن پرهیز نما که دروغ گوی نزد مردم خوار و بے اعتبار باشد.\nقدر ہر کس بشناس و سخن جز باندازه احتیاج مگوی *\nسبق سی و سوم\nکیسیکه با تو نیکی کند با قا رو شکرانه اش بجا آر و احسانیکه از تو بدیگرے برسد بزبان میار"}
{"book": "adl0329", "page": 20, "text": "۱۵\nمیان دو نفر مسلمان جنگ و خصومت مینداز *\nسبق سی و چهارم\nبدولت پدر و نسب خود فخر مکن که اعتبار انسان بعلم و هنر است به سیم و زر.\nلباس ساده اختیار کن - بزینت رنگ و بوی مائل مباش که آرایش\nخاصه زنانست مردان را پیرایه علم و هنر زینت است *\nسبق سی و پنجم\nزینهار از غیبت و دوروئی احتراز کن که بدترین خصلت هاست و سخن\nکسی را بکسی دیگر مرسان - سخنی را که خواهی گفت اولاً بدل اندیشه کن-\nو آنگه بلب آر تا از گفته پشیمان نباشی *\nسبق سی و ششم\nخشم و قهر بی اندازه کردن عادت بهائم است هر که خشم فرخور و حق تعالی عذاب دوزخ را از\nبردارد انسان را لازم است که در تمامی کارها عفو و صلح را اختیار کند تا سعادت یابد *"}
{"book": "adl0329", "page": 21, "text": "سبق سی و هفتم\nهر که در وی ازین سه چیز یکی بود اگر چه نماز خواند و روزه دار و منافق باشد\nیکی آنکه دروغ گوید - دوم آنکه خلاف وعده کند - سوم آنکه خیانت کند.\nبدانکه بزرگترین گناهان شرک است و نافرمانی مادر و پدر و دروغ گفتن *\nسبق سی و هشتم\nکار تا بدانیش وند بیرکنی - نا آموخته استادی مکن- در کارها مشورت از بزرگان\nطلب کن کسانیکه باشند بغیبت یاد مکن - از سخنی که خنده آرد حذر کن\nسخن هزل آمیز مگوی *\nسبق سی و نهم\nدوستان را عزیز دار و با غیر جنس دوستی اختیار مکن - استاد را بهتر از پدر\nشمر- در کارها تعجیل مکن- در حالت غضب سخن سنجیده گوی- مرده گان را\nبه بدی یاد مکن که سودی ندارد *"}
{"book": "adl0329", "page": 22, "text": "سبق چهلم\nفضول و متکبر مباش - از جنگ و فتنه برگران باش - عالمان و بزرگانرا\nبتواضع پیش آی و فقیران را بسخاوت مردم را پیش مردم خجل مکن -\nغمازی بچشم و ابرو مکن *\nدر آداب حرکت و سکون و غیره\nسبق چهل و یکم\nدر راه رفتن شتاب مکن که نشان سبکی است و از بسیار آهسته رفتن نیز بپرهیز\nکن که علامت سستی است و در وقت رفتن چپ و راست بسیار منگر -\nو هرکه از مسلمانان براه مقابل شوند بگو اَلسَّلَامُ عَلَیْکُمْ و تا سخن نپرسند\nاز خود چیزی مگوی *\nسبق چهل و دوم\nدر حضور بزرگان پاها دراز کردن از بے ادبی است - در مجلس در جای لایق"}
{"book": "adl0329", "page": 23, "text": "و سزاوار خود منشین ـ آب ایستاده منوش دانسته و ستاره مبند ـ در مجلس\nمخسپ بیداری بوقت صبح عادت کُن *\nسبق چهل و سوم\nکم خوردن و کم گفتن عادت ساز ـ هر که بسیار خورد بسیار بیمار شود ـ هر که سخن\nباندازه ضرورت گوید از آفت ایمن باشد ـ از حرف بی معنی و هرزه پر حذر\nباش ـ از جنگ و نزاع پرهیز نما ـ درمیان سخن مردم میا *\nسبق چهل و چهارم\nهنگام نان خوردن دست و جامه و سفره را بغذا آلوده مساز و ریزه های\nطعام را که از دهن فرو افتد و در کاسه مینداز در وقت طعام خوردن دهن\nفراخ کردن و لقمه بزرگ گرفتن کار قبیح است *\nسبق چهل و پنجم\nدر آغاز طعام خوردن بسم الله ضرور باید گفت و طعام را بآهستگی باید خوردن"}
{"book": "adl0329", "page": 24, "text": "زیاده از خواهش طعام خوردن سبب بیماری و ضعف بدنست و باین\nسبب در شریعت ازان منع وارد شده است *\nسبق چهل و ششم\nبینی خود را با ستین وجامه پاک مکن - آب بینی بآواز بلند مینداز پیش مردم\nانگشت بدهان وبینی مکن - بینی را بدست راست میفشان - هنگام فاژه\nدست بر دهن نه ولا حول بخوان *\nسبق چهل و هفتم\nدر نزد بزرگان واستادان با ادب باش - بجامه فش و ستار بازی مکن - در پاکی\nتن وجامه کوشش نما که کثافت سبب نفرت مردمان است - اما بارایش\nلباس مائل مباش که خاصه زنانست *\nسبق چهل و هشتم\nدر راه رفتن اندازه اعتدال نگهدار - وبی سبب در عقب منگر - از بزرگان"}
{"book": "adl0329", "page": 25, "text": "پیش مرو۔ خودرا مانند بی باکان در مردم مزن و مجنبان متکبر و مغرور مباش\nحیا پیش گیر۔ صاحب حیا بنظر مردم عزیز است ܀\nسبق چهل و نهم\nدر وقت طعام خوردن دست خودرا بجانب دیگران دراز مکن طعام را\nاز جانب خود بخور۔ بطرف لقمه دیگران منگر۔ طعام را بدست راست تناول\nکن ۔ تا یک لقمه را فرو نبری لقمه دیگر مگیر ܀\nسبق پنجا هم\nدر خوردن تعجیل مکن و در خائیدن طعام مبالغه نمای۔ طعام و میوه را\nباندازه تناول کن که بسیار خوردن عادت چهار پایانست۔ هرکه بسیار خورد\nبیمار شود و در کسب و کمال کاہلی کند و از سعادت محروم ماند ܀\nسبق پنجاه و یکم\nاز نزدیکی اطفال بی شرم و دزد و دروغگوی بسیار محذر باش بلکہ بآنها در یک راه"}
{"book": "adl0329", "page": 26, "text": "مرو که باعث بدنامی و فضیحت است. بی‌باکی اگرچه اندک باشد انسان را\nبدنیا و آخرت رسوا و بی‌اعتبار سازد. زینهار ازین عمل پرهیز نما که بدترین خصلتها است\nسبق پنجاه و دوم\nدر هر کاری که میکنی ثابت قدم باش و تعجیل مکن که در شتاب پشیمانیست\nو در آهستگی سلامت. هرکه در کارها استقامت ورزید بمراد دل رسید. و هرکه\nاز شیوه پایه‌داری دور ماند روی اقبال نخواهد دید *\nسبق پنجاه و سوم\nاگر خواهی مردم نیک‌خواه تو باشند تو نیک‌خواه مردم باش. اگر خواهی\nبا ابرو باشی تکبر را ترک کن *\nاگر خواهی بی‌اندوه باشی بر کسی حسد مبر. اگر خواهی مردم بر تو نخندند\nخصلت نیکو پیش گیر *"}
{"book": "adl0329", "page": 27, "text": "۲۲\nسبق پنجاه و چهارم\nدو چیز است که فراموش نباید کرد. یکی خدا دوم مرگ. و دو چیز است\nکه آن را از یاد باید برد. یکی نیکی که بکسے کنی. دوم بدی که کسے بتو بکند.\nفقرات مختصرهٔ سوالیه\nسبق پنجاه و پنجم\nایمان چیست؟\nباور کردنست بدل و اقرار کردنست بزبان بیگانگی خدای تعالی و برسات\nرسول الله صلی الله علیه و آله وسلم وبما جاء به من عند الله\nشریعت چیست؟\nباحکام قرآن مجید و گفته رسول کریم و قول مجتهد اطاعت کردنست\nسبق پنجاه و ششم\nکعبه چیست؟"}
{"book": "adl0329", "page": 28, "text": "کعبه بیت الله یعنی خانه خداست خانه ایست مبارک در شهر مکه معظمه\nاز ملک عرب که قبله همه مسلمانانست *\nقبله چیست ؟\nقبله آنست که اهل اسلام را در وقت نماز روی بآنطرف کردن فرض است *\nسبق پنجاه و هفتم\nبهشت چیست ؟\nبهشت باغیست نیکو که میوه های شیرین بسیار دارد و در میان او جویهای\nشیر و شهد جاریست هر کس در این جهان اعمال نیک داشته مادر و پدر\nاز خود راضی سازد و بشرط اعتقاد درست روز قیامت بآنجا خواهد رفت *\nسبق پنجاه و هشتم\nدوزخ چیست ؟\nاست\nدوزخ جای عذابیست که دران کژدمان و ماران بد شکل و آتش سوزان"}
{"book": "adl0329", "page": 29, "text": "۲۴\nهر که درین عملهای ناشایسته و معصیت کند روز قیامت در آنجا گرفتار\nخواهد شد. خداوند مسلمانان را درین دنیا براه راست بدارد تا در انجا بعذاب\nسخت مبتلا نشوند *\nسبق پنجاه و نهم\nکوثر چیست ؟\nکوثر حوضی است در میان بهشت ۔ آب او بمرتبه شیرین و خوشگوار است\nکه هیچ لذت در دنیا مانند او نیست مسلمانان که در بهشت درایند از ان\nچشمه آب نوشند و هر که از ان چشمه آب نوشد تا ابدالآباد تشنه نشوند *\nسبق شصتم\nصراط چیست ؟\nصراط پلی است بر روی دوزخ تیزتر از شمشیر و باریکتر از موی ۔ هر که\nدرین دنیا کارهای نیک کرده باشد چون برق از ان گذشته در بهشت"}
{"book": "adl0329", "page": 30, "text": "۲۵\n\nدر آید ـ و هرکسی که نافرمانی کرده باشد از سر آن لغزیده بقعر دوزخ\nبیفتد و بعذاب مبتلا شود *\nسبق شصت و یکم\nنیک بخت کیست ؟\nنیک بخت آنست که پیروی احکام خدا و رسول نماید و در حاصل\nکردن علم کوشش کند خدمت و رضامندی مادر و پدر را دریابد و استاد\nرا از خود نرنجاند ـ و باخلاق نیکو عادت کند *\nسبق شصت و دوم\nانسان چیست و انسانیت کدام است ؟\nانسان آنست که خدا و رسول خدا از و راضی باشد ـ و انسانیت آداب\nنیک و اخلاق خوب فراگرفتن و از صحبت مردمان هرزه‌گوی پرهیز\nنمودن و دروغ نگفتن است *"}
{"book": "adl0329", "page": 31, "text": "سبق شصت وسوم\n\nسعادت که یافت ؟\n\nهرکه تحصیل علم وکمال کرد سعادت دنیا و آخرت یافت و بی هنر از\nتمامی لذات محروم ماند ـ مرد آنست که اوقات عمر عزیز را بتحصیل\nکمال مصروف دارد که سبب عزت و اعتبار علم و کمال است *\n\nسبق شصت و چهارم\n\nقدر و عزت انسان بچه چیز است ؟\n\nاعتبار و عزت آدمی بهنر و دانش و اخلاق نیکوست و دروغگوئی\nو دزدی و خیانت سبب بی عزتی آدمیست ـ دزدی اگرچه اندک\nباشد ازان پرهیز لازم است که انسان را به بلای دنیا و آخرت\nگرفتار میکند. *"}
{"book": "adl0329", "page": 32, "text": "در شناختن اعداد ضروریه\nسبق شصت و پنجم\nیک ـ دو ـ سه ـ چهار ـ پنج ـ شش هفت هشت ـ نه ـ ده ـ\nدر نماز پنج وقت هفده رکعت فرض است ـ وقت صبح دو رکعت ـ\nوقت پیشین چهار رکعت ـ وقت عصر چهار رکعت ـ شام سه رکعت ـ\nخفتن چهار رکعت ـ دوازده رکعت سنت است ـ دو رکعت پیش\nاز فرض صبح و چهار رکعت پیش از فرض پیشین ـ و دو رکعت بعد ازان\nو دو رکعت بعد از فرض شام و دو رکعت بعد از فرض نماز خفتن ـ\nو بعد از فرض و سنت خفتن سه رکعت وتر است *\nسبق شصت و ششم\nعدد بهشت هشت است ـ و عدد دوزخ هفت است شش جهت\nبدین طریق است ـ شمال ـ جنوب ـ مشرق ـ مغرب ـ تحت ـ فوق"}
{"book": "adl0329", "page": 33, "text": "ده یار بهشتی بقرار فرمودۀ پیغمبر ما رحمت خدا بروی باد که بیشک به بهشت\nمیروند این است. ابوبکر- عمر- عثمان- علی- طلحه- زبیر- عبدالرحمن بن\nعوف- سعد بن ابی وقاص- سعد بن زید- ابو عبیده بن جراح *\nسبق شصت و هفتم\nبیست- سی- چهل- پنجاه- شصت- هفتاد- هشتاد- نود- صد-\nقرآن شریف سی پاره است- و نماز تراویح بیست رکعت است-\nپیغمبر ما رحمت خدا بروی باد در چهل سالگی پیغمبر شد و مدت پیغمبری او\nبیست و سه سال بود- و قرآن عظیم در همین بیست و سه سال نازل گشت\nو پیغمبر صلی الله علیه و آله وسلم در سن شصت و سه سالگی وفات یافت *\nسبق شصت و هشتم\nصد رحمت بر آنکس باد که نود و نه نام باری تعالی را حفظ کند و ورد خود سازد\nاز هفتاد تا هشتاد باین طریق بشمر :-"}
{"book": "adl0329", "page": 34, "text": "هفتاد و یک - هفتاد و دو - هفتاد و سه - هفتاد و چهار - هفتاد و پنج\nهفتاد و شش - هفتاد و هفت - هفتاد و هشت - هفتاد و نه هشتاد\nسبق شصت و نهم\nیکصد - دو صد - سه صد - چهار صد - پنج صد - شش صد - هفت صد\nهشت صد - نه صد - هزار *\nعدد انبیا تحقیقاً معلوم نیست تخمیناً یک لک و بیست و چهار هزار گفته\nمی شود و همچنین اصحاب رسول الله صلی الله علیه وسلم تخمیناً یک لک و\nچهار ده هزار گفته می شود *\nملائک مقرب چهار است - جبرئیل علیه السلام - عزرائیل علیه السلام - میکائیل\nعلیہ السلام - اسرافیل علیہ السلام - وعدد باقی ملائک از شمار بیرونست *\nسبق هفتادم\nخلفای راشدین چهار اند - ابوبکر - عمر - عثمان - علی - رضی اللہ عنہم -"}
{"book": "adl0329", "page": 35, "text": "۳۰\nهمچنین صاحبان مذهب نزد اهل سنت چهار اند- امام اعظم ابوحنیفه کوفی رح\nکه در عقاید و اعمال با یمان تابع او می باشیم - امام مالک رح - امام شافعی رح\nامام احمد حنبل رح که مذهب درین هر چهار محصور اند :\nسبق هفتاد و یکم\nیک مثقال مس یک پیسه - و پنج پیسه یک شاهی و شش شاهی یک قران\nو دو قرآن یک روپیه - و بیست روپیه یک تومان و پنج تومان صد روپیه\nمی شود- قرآن یک مثقال نقره و روپیه دو مثقال - و طلای کابلی یک\nمثقال زر سرخ است :\nسبق هفتاد و دوم\nبیست و چهار مثقال یک خورو - و چهار خورد یک پاؤ و چهار پاؤ یک چارک\nچهار چارک یک سیر و هشت سیر یک من - و ده من یک خروار است که\nمطابق هشتاد سیر کابل میشود :"}
{"book": "adl0329", "page": 36, "text": "در بیان شناختن اوقات\nسبق هفتاد و سوم\nباید دانست که یک ساعت شصت دقیقه و بیست و چهار ساعت\nیک شبانه روز می شود. و هفت روز یک هفته می شود. بدین ترتیب\nشنبه۔ یک شنبه۔ دوشنبه۔ سه شنبه۔ چهارشنبه۔ پنج شنبه۔ جمعه :\nسبق هفتاد و چهارم\nچهار هفته یک ماه قمری می شود۔ نام ماه های قمری اینست :-\nمحرم۔ صفر۔ ربیع الاول۔ ربیع الآخر۔ جمادی الاول۔ جمادی الآخر۔\nرجب۔ شعبان۔ رمضان۔ شوال۔ ذی القعدة الحرام۔ ذی الحجة الحرام :\nسبق هفتاد و پنجم\nدوازده ماه یک سال تمام می شود. روز سیتم ماه یعنی روز آخر ماه را سلخ و روز\nاوّل هر ماه را غره میگویند. بعضی ماه های قمری بیست و نه روز می آید و سلخ"}
{"book": "adl0329", "page": 37, "text": "۳۲\nنمیداشته باشد و بعضی سی روز تمام می آید و سلخ میداشته باشد *\nسبق هفتاد و ششم\nدر غره هر ماه محرم سنه هجری یک عدد زیاده می شود. چنانچه حال از هجرت\nرسول الله صلی الله علیه وآله وسلم یک هزار و سه صد و بیست و نه سال گذشته\nدر غره محرم سال آینده سنه هجری قمری یک هزار و سه صد و سی می شود *\nسبق هفتاد و هفتم\nتاریخ هجری را حضرت امیرالمؤمنین عمر فاروق رضی الله تعالی عنه بمشوره\nصحابه کرام از ماه محرم سال هجرت یعنی رفتن رسول الله صلی الله علیه وآله وسلم\nاز مکه معظمه بمدینه منوره وضع نموده است همچنین ماه های شمسی نیز دوازده است *\nحمل ـ ثور ـ جوزا ـ سرطان ـ اسد ـ سنبله ـ میزان ـ عقرب ـ قوس ـ جدی ـ دلو ـ حوت\nسبق هفتاد و هشتم\nشروع سنه شمسی از ابتدای ماه حمل میشود و این روز را نوروز میگویند"}
{"book": "adl0329", "page": 38, "text": "چنانچه حساب سال تمام دفترها و عاملان دولت خداداد افغانستان از\nیک نوروز تا دگر نوروز تمام می شود و بسال نو حساب دولت را از سر میگیرند :\nسبق هفتاد ونهم\nبعد از گذشتن ماه مبارک رمضان غره شوال را عید رمضان و دهم ماه\nذی الحجه را عید قربان میگویند و درین ماه مسلمانان برای زیارت بیت الله\nوافعال حج بمکه معظمه میروند و نیز درین روز ما بعد آن قربانی کرده میشود :\nدوازدهم ماه ربیع الاول را روز مولود میگویند زیرا که ولادت باسعادت\nحضرت رسول مقبول صلی الله علیه وآله وسلم درین روز شده است :\nسبق هشتادم\nشب پانزدهم شعبان را شب برات میگویند که درین شب برات\nعمر و رزق بندگان نوشته می شود هر که درین شب صدقه و خیرات\nبدهد ثواب بسیار یابد و در عمر و روزي او برکت شود :"}
{"book": "adl0329", "page": 39, "text": "سبق هشتاد و یکم\nدهم محرم الحرام روز عاشور است و بسیار روز نیک است چنانچه تمامی پیغمبران\nدرین روز روزه گرفته اند هر که درین روز خیرات کند و روزه گیرد ثواب\nبسیار یابد و بهمین روز حضرت امام حسین رضی الله عنه شهید شدند *\nسبق هشتاد و دوم\nروز عید هفته است و بهترین روز هاست و بهمین روز نماز جمعه کنند\nرسول خدا رحمت خدا بر وی باد فرموده اند نماز جمعه مکفر است گناهان\nصغیره را که در میان این جمعه و جمعه گذشته صادر شده باشد *\nصد پند لقمان حکیم جهة فرزند خود\nسبق هشتاد و سوم\nای جان پدر خدای عز و جل را بشناس هر چه از پند و نصیحت گوئی نخست\nبران کار کن سخن باندازه خویش گوی قدر مردم بدان حق همه کس"}
{"book": "adl0329", "page": 40, "text": "۳۵\nبشناس - راز خودنگاهدار - یاررا در وقت سختی بیازما - دوست رابسود\nزیان امتحان کن - از مردم ابله ونادان بگریز *\n\nسبق هشتاد و چهارم\nدوست زیرک وداناگزین - درکارخیرجدوجهد نما-سخن بحجت گوی -\nیاران دوستان راعزیزدار-بادوست و دشمن ابروگشاده دار-مادروپدر\nراغنیمت دان - استادرا بهترین پدرشمر-خرج باندازه دخل کن *\n\nسبق هشتاد و پنجم\nدرهمه کار میانه رو باش-جوانمردی پیشه کن-خدمت مهمان چنانچه باید ادا\nکن - چشم و زبان رانگاهدار-جامه وتن را پاک دار-با جماعت یار باش -\nگرممکن باشد سواری وتیراندازی بیاموز *\n\nسبق هشتاد وششم\nباهرکس کار باندازه اوکن - شب چون سخن گوئی آهسته ونرم گوی-درپیو؟"}
{"book": "adl0329", "page": 41, "text": "۳۶\nبروزسخن گویی بهر سو نگاه کن ـ کم خوردن و کم گفتن و کم خفتن عادت گیر\nکار نا با دانش و تدبیر کن ـ نا آموخته استادی مکن *\nسبق هشتاد و هفتم\nبر چیز کسان دل منه ـ از بد اصلان چشم وفا مدار ـ در هیچ کاری اندیشه\nمشو ـ ناکرده را کرده مشمر ـ کار امروز بفردا مفگن ـ با بزرگتر از خود مزاح\nمکن ـ با مردم بزرگ سخن دراز مگوی *\nسبق هشتاد و هشتم\nحاجتمند را نومید مکن ـ جنگ گذاشته را یاد مکن ـ مال خود را بدوست\nروشن منمای ـ خویشاوندی از خویشان مبر ـ کسانی را که نیک باشند\nببدی یاد مکن ـ خودبین و متکبر مباش *\nسبق هشتاد و نهم\nروی بوی کسان دندان خلال مکن ـ آب و نان و بینی بآواز بلند مینداز"}
{"book": "adl0329", "page": 42, "text": "۳۷\nبهنگام فاتحه دست بردهن نه - سخن ہزل آمیز مگوی - مردم را پیش مردم خجل\nمکن - غمازی بچشم وابرو مکن - سخن گفتهء دیگر بار مگوی *\nسبق نودم\nاز سخنی که خنده آرد حذر کن - ثنای خود را پیش کسی مگو - خود را چون\nزنان میارای - هنگام سخن گفتن دست مجنبان - ببد آمد کسان\nهمداستان مشو - مرده را به بدی یاد مکن که سودی ندارد - تا توانی\nجنگ و خصومت مکن - آزمودهء نیکان را جز بصلاح گمان مبر -\nنان خود را بر سفرهء دیگران مخور - در کارها تعجیل مکن *\nسبق نود و یکم\nبرای دنیا خود را در رنج میفگن - در حالت غضب سخن سنجیده گوی -\nآزموده را مبازما - هنگام طلوع آفتاب مخسپ - چون در راه روی\nاز بزرگان پیشی مکن - در میان سخن مردم میا *"}
{"book": "adl0329", "page": 43, "text": "سبق نود و دویم\nپیش مهمان بر کسی خشم مکن۔ مهمان را کار مفرما۔ با دیوانه و مست سخن مگوی\nبا فارغان و رندان بر سر راه منشین۔ بهر سود و زیان آبروی خود مریز۔\nفضول و متکبر مباش از جنگ و فتنه بر کران باش *\nسبق نود و سوم\nفروتن باش۔ زندگانی کن با خدای تعالی بصدق و بالنفس بقهر\nو با خلق با انصاف و با بزرگان بخدمت و با خوردان بشفقت۔ و با\nدرویشان بسخاوت و با دوستان بموافقت۔ و با دشمنان بحلم و با عالمان\nبتواضع و با جاهلان بنصیحت *\nحکایات مختصره\nسبق نود و چهارم\nحکایت - جالینوس را گفتند کدام غذا بدن را حلال کند گفت گرسنگی"}
{"book": "adl0329", "page": 44, "text": "هم او فرماید که خوردن برای زندگیست نه زندگی برای خوردن *\nسبق نود و پنجم\nحکایت - وقتی حسودی لب بملامت من کشوده بود یکی از دوستان\nبران حالم خبر کرد- چون آن سخنان شنفتم با خود گفتم ای حبیب آنچه\nحسودان گفته اند اگر در تو هست ترک نما- و اگر در ایشان است بایشان واگذار*\nسبق نود و ششم\nحکایت - شخصی پیش بزرگی رفت و گفت که خوبی دنیا و آخرت را میخواهم\nگفت علم بیاموز- آن شخص گفت که از خواندن و نوشتن بهره ندارم-\nآن بزرگ مدت دو سال به تعلیم او متوجه گشته جهالت او را باخلاق و خرد\nمبدل ساخت - چون لذتی از علم یافت باندک زمان خوبی دنیا\nو آخرت نصیب او گشت و بمراد دل خود رسید *"}
{"book": "adl0329", "page": 45, "text": "سبق نود و هفتم\nحاصل مطلب ـ هرکه جهد و سعی بتحصیل علم نماید فایدهٔ هر دو جهان\nیابد خصوصاً از ایام طفلی به جستجوی آن پردازد تا نتیجهٔ آن زودتر برسد\nو اثر تعلیم و تربیت پیدا آید چرا که خواندن علم در طفلی مانند نقش بر سنگ است\nسبق نود و هشتم\nحکایت ـ اسکندر رومی را چون ملک دنیا بدست افتاد ارسطاطالیس\nاستاد خود را وزیر مختار ساخت و تعظیم او را بی اندازه میکرد ـ گفتند چرا چنین\nمیکنی گفت پدرم مرا از آسمان بر زمین آورد و این استاد مرا از زمین بآسمان\nبرداشت یعنی پدر باعث وجود پسر است و خرد آموز موجب ظهور عقل :\nسبق نود و نهم\nحاصل مطلب آنکه قوت معرفت علم و ادب در روح است :."}
{"book": "adl0329", "page": 46, "text": "سبق یکصدم\nتکبر ز دانا بود نا پسند غریب آید این معنی از هوشمند\nکسی را که خصلت تکبر بود سرش پرغرور از تصور بود\nتکبر بود مایهٔ مدبری تکبر بود اصل بد گوهری\nسبق یکصد و یکم\nدر فضیلت علم\nبنی آدم از علم یابد کمال نه از حشمت و جاه و مال و منال\nچو شمع از پی علم باید گداخت که بی علم نتوان خدا را شناخت\nخردمند باشد طلبگار علم که گرم است پیوسته بازار علم\nسبق یکصد و دوم\nکسی را که شد در ازل بخت یار طلب کردن علم کرد اختیار\nطلب کردن علم شد بر تو فرض دگر واجب است پیش قطع ارض"}
{"book": "adl0329", "page": 47, "text": "بر دامن علم گیر استوار که علمت رساند بدارالقرار\nسبق یکصد و سوم\nدر امتناع از صحبت جاهلان\nدلا گر خردمندی و هوشیار مکن صحبت جاهلان اختیار\nز جاهل گریزندہ چون تیر باش بنیامیخته چون شکر شیر باش\nترا اژدها گر بود یار غار ازان به که جاهل بود غمگسار\nسبق یکصد و چهارم\nاگر خصم جان تو عاقل بود به از دوستداری که جاهل بود\nچو جاهل کسے در جهان خوار نیست که بالاتر از جاهلی کار نیست\nز جاهل نیاید جز افعال بد وزو نشنود کس جز اقوال بد\nسبق یکصد و پنجم\nسرانجام جاهل جهنم بود که جاهل نکو عاقبت کم بود"}
{"book": "adl0329", "page": 48, "text": "سر جاهلان بر سر دار به که جاهل بخواری گرفتار به\nز جاهل حذر کردن اولی بود کزوننگ دنیا و عقبی بود\nسبق یکصد و ششم\nدر صفت قناعت\nدلاگر قناعت بدست آوری در اقلیم راحت کنی سروری\nاگر تنگدستی ز سختی منال که پیش خردمند هیچت مال\nندارد خردمند از فقر عار که باشد نبی را ز فقر افتخار\nسبق یکصد و هفتم\nغنی را زرو سیم آرایش است ولیکن فقیر اند ر آسایش است\nقناعت بهر حال اولی تر است قناعت کند هر که نیک اختر است\nز نور قناعت برافروز جان اگر داری از نیک بختی نشان"}
{"book": "adl0329", "page": 49, "text": "۴۴\nسبق یکصد و هشتم\nدر صفت طاعت و عبادت\nکسی را که اقبال باشد غلام بود میل خاطر بطاعت مدام\nنشاید سر از بندگی تافتن که دولت بطاعت توان یافتن\nسعادت زطاعت میسّر شود دل از نورِ طاعت منوّر شود\nسبق یکصد و نهم\nاگر بندی از بهر طاعت میان کشائی در دولت جاودان\nز طاعت نه پیچد خردمند سر که بالای طاعت نباشد هنر\nبآب عبادت وضو تازه دار که فردا ز آتش شوی رستگار\nسبق یکصد و دهم\nنماز از سر صدق برپای دار که حاصل کنی دولتِ پای دار\nز طاعت بود روشنائی جان که روشن ز خورشید باشد جهان"}
{"book": "adl0329", "page": 50, "text": "۴۵\nپرستندۀ آفریننده باش در ایوان طاعت نشیننده باش\nسبق یکصد و یازدهم\nاگر حق پرستی کنی اختیار در اقلیم دولت شوی شهریار\nسر از جیب پرهیزگاری بر آر که جنت بود جای پرهیزگار\nکسی را که از شرع باشد شعار نترسد ز آسیب روز شمار\nسبق یکصد و دوازدهم\nدر مذمت شیطان\nدلا هر که محکوم شیطان بود شب و روز در بند عصیان بود\nکسی را که شیطان بود پیشوا کجا باز گردد براه خدا\nدلا عزم شیطان مکن زینهار که فردا ز آتش شوی رستگار\nسبق یکصد و سیزدهم\nز عصیان کند هوشمند احتراز که از آب باشد شکر را گداز"}
{"book": "adl0329", "page": 51, "text": "۴۴\nکند نیک بخت از گنه اجتناب که پنهان شود نور مهر از سحاب\nمکن نفس امّاره را پیروی که ناگاه گرفتار دوزخ شوی\nسبق یکصد و چهاردهم\nاگر بر نیاید ز عصیان دلت بود اسفل السافلین منزلت\nمکن خانه زندگانی خراب بسیلاب فعل بد و ناصواب\nاگر دور باشی ز فسق و فجور نباشی ز گلزار فردوس دور\nسبق یکصد و پانزدهم\nدر فضیلت شکر\nکسی را که باشد دل حق شناس نشاید که بندد زبان سپاس\nنفس جز بشکر خدا بر میار که واجب بود شکر پروردگار\nز امال و نعمت فزاید ز شکر\nتمنا فتح از در در آید ز شکر"}
{"book": "adl0329", "page": 52, "text": "سبق یکصد و شانزدهم\nاگر شکر حق تا بروز شمار گذاری نباشد یکی از هزار\nولی گفتن شکر اولی تر است که اسلام را شکر او زیور است\nگر از شکر ایزد نه بندی زبان بدست آوری دولت جاودان\n\nسبق یکصد و هفدهم\nدر بیان صبر\nترا گر صبوری بود دستیار بدست آوری دولت پایدار\nصبوری بود کار پیغمبران نه پیچند زین روی دین پروران\nصبوری کشاید درِ کام جان که جز صابری نیست مفتاح آن\n\nسبق یکصد ہجدہم\nصبوری کلید در آرزوست کشاینده کشور آرزوست\nصبوری ترا کامگاری دهد ز رنج و بلا رستگاری دهد"}
{"book": "adl0329", "page": 53, "text": "صبوری کنی گر ترا دین بود  که تعجیل کار شیاطین بود\nسبق یکصد و نوزدهم\nدر صفت راستی\nدلا راستی گرکنی اختیار  شود دولتت همدم و بختیار\nنه پیچد سر از راستی هوشمند  که از راستی نام گردد بلند\nمزن دم بجز راستی زینهار  که دارد فضیلت یمین بر یسار\nسبق یکصد و بیستم\nدر مذمت کذب\nکسی را که ناراستی گشت کار  کجا روز محشر شود رستگار\nکسی را که گردد زبان دروغ  چراغ دلش را نباشد فروغ\nدروغ آدمی را کند شرمسار\nدروغ آدمی را کند بی وقار"}
{"book": "adl0329", "page": 54, "text": "۴۹\nسبق یکصد و بیست و یکم\nز کذاب گیرد خردمند عار که او را نیارد کسی در شمار\nدروغ ای برادر مگو زینهار که کاذب بود خوار و بی اعتبار\nز ناراستی نیست کاری بتر از و گم شود نام نیک ای پسر\nسبق یکصد و بیست و دوم\nحمد باری تعالی\nنام حق بر زبان همی رانیم که بجان و دلش همی خوانیم\nهر چه هست از بلندی و پستی همه زویانند صورت هستی\nداد ما را کتاب تا خوانیم کرد ما را خطاب تا دانیم\nسبق یکصد و بیست و سوم\nهر چه او گفت آن کنیم همه طاعت او بجان کنیم همه\nآنچه او گفت غیر آن کردن نیست سودی بجز زیان کردن"}
{"book": "adl0329", "page": 55, "text": "۵۰\nروز و شب طالب قبول و ئیم پیرو امت رسول و ئیم\nسبق یکصد و بیست و چهارم\nنعت سید المرسلین\nشکر حق را که پیشوا داریم پیشوائی چو مصطفیٰ داریم\nبهتر و بهتر و گزین همه سر در و خاتم و نگین همه\nاو شریعت بیان کند ما را او طریقت عیان کند ما را\nسبق یکصد و بیست و پنجم\nصلوات خدای بروی باد تا بر روز جزا بپای باد\nاُمّت او دوستدار و ئیم دوستدار چهار و ئیم\nچون ابوبکر و عُمر و عثمان مرتضیٰ دان علیهم الرضوان\nرحمت حق نثار یارانش\nباد و بر جمله دوستدارانش"}
{"book": "adl0329", "page": 56, "text": "۵۱\nسبق یکصد و بیست و ششم\nتاکید نماز و دعا\nروز محشر که جان گداز بود اولین پرسش نماز بود\nپس مکن در نماز ها تقصیر تا در ان روز باشدت توقیر\nخود سنائی نگر که چون گفته است دُرّ معنی نگر که چون سفته است\nسبق یکصد و بیست و هفتم\nغم دین خور که غم غم دین است همه غمها فروتر از این است\nغم دنیا مخور که بیهود است هیچ کس در جهان نیاسود است\nیا الهی بده تو توفیقم راه بنما بسوی تحقیقم\nرحمت حق نثار خواننده\nباز گوینده ور ساننده"}
{"book": "adl0329", "page": 57, "text": "۵۲\nسبق یکصد و بیست و هشتم\nتاکید به آموختن شرع\nگر تو خواهی که شرع آموزی بایدت جد و جهد و دلسوزی\nآنچه از وی سوال خواهد بود نسزد گر ملال خواهد بود\nدر طلب کردن حقیقت کار از خدا شرم دار شرم مدار\nانتخاب از اشعار شعرای مختلفه\nسبق یکصد و بیست نهم\nابن یمین\nمرد باید که هر کجا باشد عزت خویشتن نگهدارد\nخود پسندی و ابلهی نکند هر چه کبر و منی است بگذارد\nبطریقی رود که مردم را سر موئی ز خود نیازارد"}
{"book": "adl0329", "page": 58, "text": "۵۲\nهمه کس راز خویش به داند هیچ کس را حقیر نشمارد\nسبق یکصد و سیم\nمیرزا بیدل\nدشنام اگر دهد خسی چاره نبود بجز شنیدن\nگر پای کسی سگی گزیده با سگ نتوان عوض گزیدن\nنظامی\nپیغام خدا نخست آدم آورد انجام بشارت ابن مریم آورد\nبا جمله رسل نامۀ بی خاتم بود\nاحمد بر ما نامۀ خاتم آورد"}
{"book": "adl0329", "page": 59, "text": "سبق یکصد و سی و یکم\nیا رب شده ام تبه بیامرز مرا شرمنده روی دلم سیه بیامرز مرا\nدروا که بجز گنه نکردم کاری\nبخشنده هر گنه بیامرز مرا\nتمام شد\n\nبقلم خاکسار قاضی حبیب الله منشی فاضل مهتمم مصری کتب خانه کشمیری بازار لاہور ۲۴ شعبان المعظم بروز جمعه اختتام پذیرفت"}
{"book": "adl0329", "page": 60, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0329", "page": 61, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0329", "page": 62, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0329", "page": 63, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0329", "page": 64, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0329", "page": 65, "text": "[BLANK PAGE]"}