{"book": "adl0307", "page": 1, "text": "[ILL]\n[ILL]\nتالیف قاضی [ILL]\n[ILL]\nمطبعه دارالسلطنه کابل\n[ILL]"}
{"book": "adl0307", "page": 2, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0307", "page": 3, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0307", "page": 4, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0307", "page": 5, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0307", "page": 6, "text": "۲۶ جلد کتاب در محمد لقا خان\n۴۱ جلد کتاب الرشيد\nسلسلۀ مولفات تالیف خانۀ\nدار العلوم مبارکۀ امانیه کابل\nبرای مکاتب ابتدائی\nکتاب اول فارسی\nکه بعد\nاز تصدیق قاضی القضات افغانستان و باقی مصححین کرام\nحسب الامر جليل القدر محمد سليمان خان ناظر معارف\nدولت علیۀ مستقلۀ افغانستان در مطبع نظارت معارف\nانطباع یافت ۱۳۰۰ هـ ق ۱۲۹۹ هـ ش\nاین کتاب هبا شد."}
{"book": "adl0307", "page": 7, "text": "بسم الله الرحمن الرحیم\nالحمد لله وسلام علی عباده الذین اصطفیٰ\nکتاب فارسی اوّل\nسبق اول\nخُدا رسُول - کلام - مسجد -\nوقت - جُمعہ - پاک -\nرسول خُدا - نماز جمعه - وقت نماز - جائی پاک\nکلام خدا - نام رسول خدا - کلام خدای پاک\nوقتِ مدرسهٔ تو +"}
{"book": "adl0307", "page": 8, "text": "۳\n\nسبق دوم\nقرآن - حیا - ادب - رضا -\nخصلت - راستی - صبح -\nقرآن کلام خداست - رضائے خدا در راستی است.\nصبح وقت مدرسه است - حیا خوئے نیکو است.\nخصلت نیک پسندیده است - ادب کار نیکان است\n\nسبق سوم\nآفریننده - دین - اسلام -\nپیغمبر - مصطفی - فرض -\nخدا آفریننده ماست - پیغمبر ما محمد مصطفی است\nاسلام دین پاک است - ما همه بندگان خدائیم"}
{"book": "adl0307", "page": 9, "text": "۴\nنماز از جانب خدا فرض است :\nسبق چهارم\nمادر - پدر - خدمت - علم -\nکوشش - عمل - جماعت -\nخدمت مادر و پدر ادا کن - گفتۀ اُستاد را\nعمل کُن - علم بیاموز - در خواندن کوشش نما\nدر جماعت حاضر باش - قدر همه کس بشناس :\nسبق پنجم\nآیت - حدیث - قول -\nتعظیم - فرموده - کتاب -\nآیت قولِ خداوند است - حدیث فرموده"}
{"book": "adl0307", "page": 10, "text": "۵\n\nپیغمبر ماست - نام خدا و رسول را تعظیم کن ۔\nفرمودۀ اُستاد بپذیر۔ تا توانی از کابلی دور باش\nکتاب را پاره مکن *\n\nسبق ششم\nنصیحت - ترک - بیهوده -\nدشنام - مکتب - سخن -\n\nدشنام را ترک کن - حرف بیهوده مزن\nسخن اُستاد گوش کن - حرف باہستگی زن\nبا پسران ہم مکتب جنگ مکن - فضول گستاخ\nمباش *"}
{"book": "adl0307", "page": 11, "text": "۶\n\nسبق هفتم\nسبق - فردا - مشق -\nخواندن - ضبط - نوشتن -\nمن مشق خود را نوشتم - شما سبق خواندید\nسبق او ضبط شده است - تو خوب میخوانی -\nما سبق خود می نویسیم - آنها سبق را ضبط کردند\nکه فراموش نشود :\n\nسبق هشتم\nادب - نیک - راست -\nچپ - زشت - پرهیز :\nدر مکتب با ادب بنشین - وقت سبق چپ"}
{"book": "adl0307", "page": 12, "text": "۷\nدر است منگر ۔ از حرف بد و دشنام پرهیز کن ۔\nدشنام بسیار کار زشت است ۔ هر چه خوبست\nاختیار کن *\nسبق نهم\nسعادت ۔ اعتبار ۔ کمال ۔\nبخت ۔ ہنر ۔\nهر که علم ندارد بد بخت است ۔ بی کمال همیشه\nغمگین است ۔ هر چه هست کمال و هنر است\nاز بیکاری چه می خیزد ۔ هر که علم آموخت ۔\nسعادت حاصل کرد ۔ بی هنر هر جا خوار\nو بی اعتبار است *"}
{"book": "adl0307", "page": 13, "text": "سبق دهم\nمکتب - لحظه - سلام - متوجه -\nحفظ - خانه - راه -\nوقتیکه از مکتب بخانه آئی بر مادر و پدر سلام کن -\nبحرف اُستاد متوجه باش هرچه اُستاد گوید\nحفظ کن و هر لحظه تکرار سبق می کرده باش -\nدر راه مکتب بازی مکن و بیهوده مگرد *\nسبق یازدهم\nمرکّب - اجازت - کالا - کاغذ -\nچون به مجلس نشسته باشی برخت و کالای خود\nبازی مکن - قلم و کاغذ هم مکتب خود را بی اجازت"}
{"book": "adl0307", "page": 14, "text": "۹\nاوگیر - وقت نوشتن هوش کن که مُرکب نریزد -\nانگشتان و کالا را بمرکب میالای *\nسبق دوازدهم\nخاک - آب - باد - آتش - مشرق - مغرب -\nشمال - جنوب - دریا - کوه - زمین - آسمان -\nخاک کابل - آب دریا - باد شمال - شاه شرق\nزمین مغرب - آتش روشن - دریائے جنوب\nآسمان بلند - کوه طور *\nسبق سیزدهم\nگفتن - خواندن - دادن\nکردن - داشتن -"}
{"book": "adl0307", "page": 15, "text": "۱۰\nبنائے اسلام بر پنج چیز است - کلمہ گفتن -\nنماز خواندن - روزه ماه مبارک رمضان داشتن\nزکوه دادن - حج کردن - باید دانست که هر چیزی\nرا نشانی است - ونشان ایمان کامل نماز است\nسبق چهار دهم\nفرض - عزت - مسلمان\nسامان - تعلیم -\nکتابہائے خود را بعزت نگہدار که در ان نام خدا\nورسول است - بر هر مسلمان فرض است\nکه نام خدا ورسول را تعظیم کند - سامان تعلیم را\nعزیز دان و مدرسه را جائے بزرگ پندار +"}
{"book": "adl0307", "page": 16, "text": "نصایح ضروریه\nسبق پانزدهم\nخدای خود را بشناس که ترا از نیستی بهستی آورد\nو نعمت های فراوان داده و پیغمبر برحق را که ماهمه\nاُمت و پیرو ایشانیم تعظیم بنمای و بدان که رسالت\nاو بخلق آخر است و مرتبت او از دیگر پیغمبران اول\nهر جا که نام مبارک او را بشنوی بگو رحمت خدا\nبر پیغمبر ما و بر آل و اصحاب او باد *\nسبق شانزدهم\nقرآن کلام خدا است که بواسطه پیغمبر ما محمد مصطفیٰ"}
{"book": "adl0307", "page": 17, "text": "۱۲\nصلی اللہ علیہ و آلہ و سلّم برائے ما و تمامی مسلمانان\nفرود آمده تا با حکام او عمل کنیم۔ و خدائے توانا را\nبه یگانگی بشناسیم و از کفر و معصیت بیزار\nباشیم شکر که ما همه مسلمان و مسلمان زاده\nہستیم۔ این از جمله نعمت ہائے خداوند است *\nسبق ہفدہم\nرسولِ خدا رحمت خدا بروی باد فرموده است\nہر کہ برمن یکبار درود خواند خدائی تعالیٰ\nو فرشتگان بروی ده بار درود بگویند و هر که\nدر نزد عالم نشست و عزت کرد گویا باشته\nو مرا عزت نموده و هر که در دنیا با من نشیند"}
{"book": "adl0307", "page": 18, "text": "۱۳\nخدائی تعالیٰ اورا روز قیامت بامن\nدر بهشت بنشاند.\n\nسبق هجدهم\nو نیز رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم\nفرموده است هر که مادر و پدر را بیازارد\nبوی بهشت نیابد خشنودی خداوند\nدر خشنودی مادر و پدر است - بزرگ ترین\nگناهان نافرمانی ایشان است\n\nسبق نوزدهم\nپسر نیک آنست که از بازی بیجا و سخنان\nناسزا پرهیز نماید و با پسران هرزه گوی"}
{"book": "adl0307", "page": 19, "text": "۱۴\n\nو بی کمال تنقشیند : هر که با ادبسته پسندیده است ،\nزیرا که بهترین سرمایه و نیک ترین پیرایه برای\nانسان ادبست و خوی نیک *\n\nسبق بیستم\n\nاز صحبت جاهلان بگریز که صحبت جاهل\nوقار و عزّت آدمی را زائل سازد و از سوگند\nبسیار و دروغ گوئی و خنده بیجا پرهیز کن که عادت\nناپسندیده است . دزدی اندک شرمساری\nو خجالت بسیار می آورد - انسان را بسیار لازمست\nکه ازین عمل بر حذر باشد *"}
{"book": "adl0307", "page": 20, "text": "۱۵\nسبق بیست و یکم\nنیک بخت آنست که خدمت ما در و پدر\nو اُستاد بجا آرد و پیوسته در طلب علم کوشد\nو بد بخت آنست که ما در و پدر و اُستاد اند\nراضی نباشد و از حصولِ علم غافل ماند زیرا\nکه خوشنودی خدائی تعالی وابسته برضامندی\nو خوشنودی والدین است *\nسبق بیست و دوم\nاز دشنام و ناسزا پرهیز کن که بدترین عاد\nهاست ـ از مکتب گریزان مباش ـ و از\nسبق غمگین مشو ـ که بواسطهٔ او شاد و خورسند خواهی شد"}
{"book": "adl0307", "page": 21, "text": "دریافت علم و ادب را از هر چیز بهتر دان - هر که\nهنر آموخت و در خواندن کوشید پیوسته در میان\nمردم عزیز باشد *\nسبق بیست و سوم\nزینهار وقت خود ضائع مساز که عمر چیزیست\nعزیز است و صرف کردن آن در علم و کمال\nلازم است نه در جهل و بی‌کمالی - و بدانکه اوقات\nعمر گذشته واپس نمی‌آید - پس هر چه از مدت عمر\nدر تحصیل علم و کمال گذشته باشد ضائع نشده است\nو آنچه در لهو و لعب گذشته باشد ضائع\nبوده است *"}
{"book": "adl0307", "page": 22, "text": "۱۷\nسبق بیست و چهارم\nبیداری بوقت صبح عادت کن - نماز ستون\nدین است هر که نماز را قائم داشت دین خود را\nقائم داشت و هر که نماز را ترک داد بنائے دین\nخود را برانداخت - و هر صبح تلاوت قرآن کرده\nباش که باعث برکت عُمر و فراخی رزق است *\nسبق بیست و پنجم\nاز حرف بیمعنی پرهیز نما - سخن باندازۀ خویش\nگوی و زیاده از ضرورت مگوی و نرم و آهسته گوی\nدر سخن گفتن بچشم و ابرو و دست اشارت مکن\nدهن را بلعنت و دشنام میالای که از گفتن دشنام"}
{"book": "adl0307", "page": 23, "text": "۱۸\nو ناسزا دهن پلید گردد. با بزرگتر از خود مزاح مکن *\nسبق بیست و ششم\nدوست آنست که انسان را بخوئے درست\nو کار نیکو و خواندن سبق امر کند و دشمن آنکه\nبکار بیحاصل و بازی و بیکاری امر کند و از\nخواندن علم منع نماید. فخر و زینت آدمی پیدا\nکردن علم و کمال است نه بزر و مال چرا که\nدولت دنیا زائل و تلف شدنی است و کمال\nدولتی است که بهر جا با انسان است\nو به تلف شدن ندارد *"}
{"book": "adl0307", "page": 24, "text": "۱۹\nسبق بیست و هفتم\nسه چیز است که آدمی را در چشم مردم بی اعتبار\nسازد. دزدی. دروغگوئی. دشنام دادن\nراست گوئی و راست کاری سبب ایمنی\nو رستگاری است هر کس که بد دشنام دادن\nو لعنت کردن عادت کرد به نزد مردم بیقدر\nو بیعزت باشد *\nسبق بیست و هشتم\nحیا نیکو ترین خصلت هاست خصوص پسران را\nبسیار لازم است که با حیا باشند و بحضور\nپدر و استاد و بزرگان سر افگنده دارند"}
{"book": "adl0307", "page": 25, "text": "۲۰\nهر که حیا را شیوه خود ساخت محبوب دلها گردید\nو هر که خصلت نیکو پیش گرفت بنظر جمیع خلائق\nنیکو شد +\nسبق بیست و نهم\nگفته استاد را بگوش هوش بشنو که او نیز\nمانند پدر مهربان است و می کوشد که ترا\nبمرتبه علم و هنر رساند ـ در طلب علم و دانش کوش\nکه قدر انسان بعلم و هنر است نه بمال وزر هر که\nاز خواندن علم و آموختن کمال بی‌نصیب ماند\nروے نیک بختی نخواهد دید +\nــ*ــ"}
{"book": "adl0307", "page": 26, "text": "۲۱\nسبق سی‌ام\nزنهار محاکات کسی را ننمائی که بسیار کار\nزشت است و از حرکاتِ هرزه مانند کجی دهن\nو چشم و اشارۀ ابرو اجتناب لازم دان\nو خندۀ بسیار مکن که خندۀ بسیار دل را میمیراند\nو بر کاری که لحاظ دین در ان نباشد\nاقدام منمای +\nسبق سی و یکم\nاوقاتِ عمر عزیز را خوار مشمار هر که قدر و قیمت\nعُمر را ندانست آخر کار پشیمانی برد - و دانستن علم\nو ادب در هنگام خوردیست هر کسیکه در ایام طفلی"}
{"book": "adl0307", "page": 27, "text": "۲۲\nاز علم و ادب بی نصیب شد در کلانی افسوس\nو ندامت خورد *\nسبق سی و دوم\nبا بزرگان سخن با ادب زن - تا سخن دیگران\nتمام نشود شروع بگفتن مکن - و همیشه\nاز دروغ گفتن پرهیز نما که دروغ گوی بنظر مردم\nخوار و بی اعتبار باشد - قدر همه کس بشناس\nوسخن جز باندازه احتیاج مگوی *\nسبق سی و دوم\nکسیکه با تو نیکی کند یاد آر و شکرانه اش بجا آر\nواحسانیکه از تو بدیگری برسد بزبان میار -"}
{"book": "adl0307", "page": 28, "text": "۲۳\nمیان دو نفر مسلمان جنگ و خصومت مینداز *\nسبق سی و چهارم\nبدولت پدر و نسب خود فخر مکن که اعتبار\nانسان بعلم و هنر است نه به سیم و زر. لباس\nساده اختیار کن بزینت رنگ و بوی مائل\nمباش که آرائش خاصه زنانست مردان را\nپیرایه علم و هنر زینت است *\nسبق سی و پنجم\nزینهار از غیبت و دوروئی احتراز کن که بدترین\nخصلت هاست و سخن کسی را بکسی دیگر مرسان\nسخنی را که خواهی گفت اولاً بدل اندیشه کن"}
{"book": "adl0307", "page": 29, "text": "۲۴\nو آنگه بلب آر تا از گفته پشیمان نباشی *\nسبق سی و ششم\nخشم و قهر بی اندازه کردن عادت بهائم است\nهر که خشم فروخورد حق تعالیٰ عذاب دوزخ از وی\nبردارد انسان را لازم است که در تمامی\nکارها عفو و صلح را اختیار کند تا سعادت\nیابد *\nسبق سی و هفتم\nهر که در وی ازین سه چیز یکی بود اگرچه\nنماز خواند و روزه دارد منافق باشد یکی آنکه\nدروغ گوید- دوم آنکه خلافت وعده کند-"}
{"book": "adl0307", "page": 30, "text": "۲۵\nسوم آنکه خیانت کند - بدانکه بزرگترین گناهان\nشرک است و نا فرمانی ما در و پدر و دروغ گفتن +\nسبق سی و هشتم\nکار ها بدانش و تدبیر کن - نا آموخته\nاُستادی مکن - در کار ها مشورت از بزرگان\nطلب کن - کسانیکه باشند بغیبت یاد مکن\nاز سخنی که خنده آرد حذر کن - سخن ہزل آمیز\nمگوی +\nسبق سی و نهم\nدوستان را عزیز دار و با غیر جنس\nدوستی اختیار مکن - اُستاد را بهتر از پدر شمر -"}
{"book": "adl0307", "page": 31, "text": "۲۶\nدر کارها تعجیل مکن - در حالت غضب سخن سنجیده\nگوی - مرده گان را به بدی یاد مکن که سودی\nندارد +\nسبق چهلم\nفضول و متکبر مباش - از جنگ و فتنه\nبرکران باش - عالمان و بزرگان را\nبتواضع پیش آی و فقیران را بسخاوت\nمردم را پیش مردم خجل مکن غمازی بچشم\nوابرو مکن +"}
{"book": "adl0307", "page": 32, "text": "۲۷\nدر آداب حرکت و سکون و غیره\nسبق چهل و یکم\nدر راه رفتن شتاب مکن که نشان سبکی است\nو از بسیار آهسته رفتن نیز پرهیز کن که علامت\nسستی است و در وقت رفتن چپ و راست\nبسیار منگر. و هر که از مسلمانان براه مقابل شوند بگو\nاَلسَّلَامُ عَلَیْکُمْ و تا سخن نپرسند از خود\nچیزی مگوی *\nسبق چهل و دوم\nدر حضور بزرگان پا ها دراز کردن از بی ادبیست"}
{"book": "adl0307", "page": 33, "text": "۲۸\n\nدر مجلس در جای لایق و سزاوار خود بنشین -\nآب ایستاده منوش ونشسته دستار مبند\nدر مجلس مخسپ - بیداری بوقت صبح\nعادت کن *\nسبق چهل و سوم\nکم خوردن و کم گفتن عادت ساز - هر که بسیار\nخورد بسیار بیمار شود - هر که سخن باندازه ضرورت\nگوید از آفت ایمن باشد - از حرف بمعنی\nو هرزه پرحذر باش - از جنگ و نزاع بپرهیز نما\nدر میان سخن مردم میا *"}
{"book": "adl0307", "page": 34, "text": "۲۹\n\nسبق چهل و چهارم\nهنگام نان خوردن دست و جامه و سفره را\nبغذا آلوده مساز و ریزه های طعام را که\nاز دهن فروافتد و در کاسه مینداز\nدر وقت طعام خوردن دهن فراخ کردن و لقمه\nبزرگ گرفتن کار قبیح است *\nسبق چهل و پنجم\nدر آغاز طعام خوردن بسم الله ضرور\nباید گفت و طعام را بآهستگی باید خورد۔ زیاده\nاز خواهش طعام خوردن سبب بیماری\nو ضعف بدنست و ازین سبب در شریعت"}
{"book": "adl0307", "page": 35, "text": "٣٠\n\nاز ان منع وارد شده است +\nسبق چهل و ششم\nبینی خود را بآستین و جامه پاک مکن -\nآب بینی بآواز بلند مینداز - پیش مردم\nانگشت بدهان و بینی مکن - بینی را بدست\nراست میفشان - هنگام فاژه دست بردهن نه\nو لاحول بخوان +\nسبق چهل و هفتم\nدر نزد بزرگان و اُستادان با ادب باش\nبجامه و فش دستار بازی مکن - در پاکی تن\nو جامه کوشش نما - که کثافت سبب نفرت"}
{"book": "adl0307", "page": 36, "text": "مردمان است - اما بآرایش لباس مائل\nمباش که خاصهٔ زنانست *\nسبق چهل و هشتم\nدر راه رفتن اندازهٔ اعتدال نگهدار\nوبی سبب در عقب منگر - از بزرگان پیش مرو\nخود را مانند بی باکان و مردم هرزه مجنبان\nمتکبر و مغرور مباش حیا پیش گیر - صاحب حیا\nبنظر مردم عزیز است *\nسبق چهل و نهم\nدر وقت طعام خوردن دست خود را بجانب\nدیگران دراز مکن - طعام را از جانب خود بخور"}
{"book": "adl0307", "page": 37, "text": "۳۲\nبطرف لقمه دیگران منگر- طعام را بدست\nراست تناول کن تا یک لقمه را فرو نبری\nلقمه دیگر مگیر +\nسبق پنجا هم\nدر خوردن تعجیل مکن- و در خائیدن طعام\nمبالغه نمای- طعام و میوه را باندازه تناول\nکن - که بسیار خوردن عادتِ چهارپایست\nهر که بسیار خورد بیمار شود و در کسب و کمال\nکاهلی کند و از سعادت محروم ماند +\nسبق پنجاه و یکم\nاز نزدیکی اطفالِ بی شرم و دزد و دروغگوی"}
{"book": "adl0307", "page": 38, "text": "۳۳\nبسیار پرحذر باش بلکه با آنها در یک راه مرو که باعث\nبدنامی و فضیحت است ۔ بی باکی اگر چه اندک\nباشد انسان را بدنیا و آخرت رسوا و بی اعتبار\nسازد۔ زینهار ازین عمل پرهیز نما که بدترین خصلت\nهاست *\nسبق پنجاه و دوم\nدر هر کاری که میکنی ثابت قدم باش\nو تعجیل مکن که در شتاب پشیمانیست و در آهستگی\nسلامت - هر که در کار ها استقامت ورزید\nبمراد دل رسید ۔ و هر که از شیوه پایه داری دورماند\nروی اقبال نخواهد دید *"}
{"book": "adl0307", "page": 39, "text": "۳۴\n\nسبق پنجاه و سوم\nاگر خواهی مردم نیک خواه تو باشند تو نیک\nخواه مردم باش - اگر خواهی با آبرو باشی\nتکبر را ترک کن +\nاگر خواهی بی اندوه باشی بر کسے حسد مبر\nاگر خواهی مردم بر تو نخندند خصلت نیکو پیش گیر +\n\nسبق پنجاه و چهارم\nدو چیز است که فراموش نباید کرد - یکے خدا\nدوم مرگ - دو چیز است که آن را از یاد باید برد\nیکے نیکی که بکسے کنی - دوم بدی که کسے بتو بکند +"}
{"book": "adl0307", "page": 40, "text": "۳۵\nفقرات مختصره سوالیه\nسبق پنجاه و پنجم\n\nایمان چیست ؟\nباور کردنست بدل و اقرار کردنست بزبان\nبه یگانگی خدای تعالی و برسالت رسول الله\nصلی الله علیه و آله و سلم وبما جاء به من عند الله\nشریعت چیست ؟\nباحکام قرآن مجید و گفته رسول کریم\nو قول مجتهد اطاعت کردنست ."}
{"book": "adl0307", "page": 41, "text": "۳۶\nسبق پنجاه و ششم\nکعبه چیست ؟\nکعبه بیت الله یعنی خانۀ خُدا است.\nخانۀ ایست مبارک در شهر مکه معظمه از\nملک عرب که قبلۀ همه مسلمانانست *\nقبله چیست ؟\nنماز\nقبله آنست که اهل اسلام را در وقت\nروی بآن طرف کردن فرض است *\nسبق پنجاه و هفتم\nبهشت چیست ؟\nبهشت باغیست نیکو که میوه های شیرین"}
{"book": "adl0307", "page": 42, "text": "۳۷\nبسیار وارد و در میان او جویهای شیر و شهد\nجاریست ۔ ہر کس در این جهان اعمال\nنیک داشته مادر و پدر از خود راضی سازد\nبشرط اعتقاد درست روز قیامت ہمانجا\nخواهد رفت *\nسبق پنجاه و هشتم\nدوزخ چیست ؟\nدوزخ جای عذابیست که در ان کژدمان\nو ماران بدشکل و آتش سوزان است هر که\nدرین عملهای ناشائسته و معصیت کند\nروز قیامت در انجا گرفتار خواهد شد. خداوند مسلمانانرا"}
{"book": "adl0307", "page": 43, "text": "۳۸\n\nدرین دنیا براه راست بدارد تا در انجا بعذاب\nسخت مبتلا نشوند *\nسبق پنجاه و نهم\nکوثر چیست؟\nکوثر حوضی است در میان بهشت -\nآب او بمرتبه شیرین و خوش گوار است\nکه هیچ لذت در دنیا مانند او نیست مسلمانان\nکه در بهشت در آیند از ان چشمه آب نوشند\nو هر که از ان چشمه آب نوشد تا ابدالآباد\nتشنه نشود *"}
{"book": "adl0307", "page": 44, "text": "۳۹\n\nسبق شصتم\n\nصراط چیست؟\nصراط پلی است بر روئے دوزخ تیز تر از شمشیر\nو باریکتر از موی ۔ ہر کہ درین دنیا کار ہائے نیک\nکرده باشد چون برق از ان گذشته در بہشت\nدر آید ۔ و ہر کسے کہ نافرمانی کرده باشد\nاز سر آن لغزیده بقعر دوزخ بیفتد و بعذاب\nمبتلا شود +\n\nسبق شصت و یکم\n\nنیک بخت کیست ؟\nنیک بخت آنست که پیروی احکام خدا و رسول"}
{"book": "adl0307", "page": 45, "text": "۴۰\nنماید و در حاصل کردن علم کوشش کند - خدمت\nو رضا مندی مادر و پدر را در یابد و استاد را\nاز خود نرنجاند - و باخلاق نیکو عادت کند\nسبق شصت و دوم\nانسان چیست و انسانیت کدام است؟\nانسان آنست که خدا و رسول خدا ازو\nراضی باشد - و انسانیت آداب نیک\nو اخلاق خوب فرا گرفتن و از صحبت مردمان\nهرزه و بی حیا پرهیز نمودن و دروغ نگفتن است\nسبق شصت و سوم\nهنرمند چه یافت ؟"}
{"book": "adl0307", "page": 46, "text": "۴۱\n\nہر که تحصیل علم و کمال کرد سعادت دنیا و آخرت\nیافت و بی ہنر از تمامی لذات محروم ماند۔\nمرد آنست که اوقات عمر عزیز را به تحصیل کمال\nمصروف دارد که سبب عزت و اعتبار علم\nو کمال است *\n\nسبق شصت و چهارم\n\nقدر و عزت انسان بچه چیز است ؟\nاعتبار و عزت آدمی بهنر و دانش و اخلاق\nنیکوست و دروغگوئی و دزدی و خیانت سبب\nبی عزتی آدمیست - دزدی اگرچه اندک باشد\nازان پرهیز لازم است که انسان را ببلای دنیا"}
{"book": "adl0307", "page": 47, "text": "۴۲\nو آخرت گرفتار میکند *\nدر شناختن اعداد ضروریه\nسبق شصت و پنجم\nیک - دو - سه - چهار - پنج\nشش - هفت - هشت - نه - ده -\nدر نماز پنج وقت هفده رکعت فرض است.\nوقت صبح دو رکعت - وقت پیشین چهار رکعت\nوقت عصر چهار رکعت - شام سه رکعت\nخفتن چهار رکعت - و دوازده رکعت سنت سنت است\nدو رکعت پیش از فرض صبح و چهار رکعت پیش"}
{"book": "adl0307", "page": 48, "text": "۴۳\nاز فرض پیشین - و دو رکعت بعد ازان - و دور کعت\nبعد از فرض شام و دو رکعت از فرض نماز خفتن\nو بعد از فرض و سنت خفتن سه رکعت\nوتر است *\nسبق شصت و ششم\nعدد بهشت هشت است - و عدد دوزخ\nهفت است - شش جهت بدین طریق\nاست - شمال - جنوب - مشرق - مغرب\nتحت - فوق - ده یار بهشتی بقرار فرموده پیغمبر\nما رحمت خدا بروی باد که بیشک به بهشت\nمیروند این است - ابوبکر رض - عمر رض - عثمان رض -"}
{"book": "adl0307", "page": 49, "text": "۴۳\nعلی رض - طلحہ رض - زبیر رض - عبدالرحمن بن عوف رض\nسعد بن ابی وقاص رض - سعید بن زید رض - ابوعبیدة\nبن جراح رض *\nسبق شصت و هفتم\nبیست - سی - چهل - پنجاه - شصت -\nهفتاد - هشتاد - نود - صد *\nقرآن شریف سی پاره است -\nو نماز تراویح بیست رکعت است -\nپیغمبر ما رحمت خدا بروی باد - در چهل سالگی\nپیغمبر شد و مدت پیغمبری او بیست و سه سال بود\nو قرآن عظیم در همین بیست و سه سال نازل گشت"}
{"book": "adl0307", "page": 50, "text": "۴۵\nو پیغمبر صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم در سن شصت و سه\nسالگی وفات یافت +\nسبق شصت و هشتم\nصد رحمت بر آنکس باد که نود و نام باریتعالیٰ\nرا حفظ کند و ورد خود سازد +\nاز هفتاد تا هشتاد باین طریق بشمر\nهفتاد و یک - هفتاد و دو - هفتاد و سه -\nهفتاد و چهار - هفتاد و پنج - هفتاد و شش -\nهفتاد و هفت - هفتاد و هشت - هفتاد و نه -\nهشتاد +"}
{"book": "adl0307", "page": 51, "text": "۴۶\nسبق شصت و نهم\nیکصد - دو صد - سه صد - چهار صد - پنجصد\nشش صد - هفت صد - هشتصد\nنه صد - هزار *\nعدد انبیا تحقیقاً معلوم نیست تخمیناً\nیک لک و بیست و چهار هزار گفته\nمی شود - و همچنین اصحاب رسول الله\nصلی الله علیه و سلم تخمیناً یک لک\nو چارده هزار گفته می شود *\nملائک مقرب چهار است\nجبرئیل علیه السلام - عزرائیل علیه السلام"}
{"book": "adl0307", "page": 52, "text": "۴۷\nمیکائیل علیه السلام ـ اسرافیل علیه السلام\nو عدد باقی ملائک از شمار بیرونست +\nسبق هفتادم\nخلفای راشدین چهاراند ـ ابوبکر\nعمر ـ عثمان ـ علی رضی الله عنهم ـ همچنین صاحبان\nمذهب نزد اهل سنت چهاراند ـ امام اعظم\nابو حنیفه کوفیؒ ـ که در عقائد ـ و اعمال مایان تابع\nاوی باشیم ـ امام مالکؒ ـ امام شافعیؒ\nامام احمد حنبلؒ که مذهب درین هر چهار\nمحصوراند +"}
{"book": "adl0307", "page": 53, "text": "۴۸\nسبق هفتاد و یکم\nیک مثقال مس یک پیسه - و پنج پیسه\nیک شاهی - و شش شاهی یک قران\nو دو قران یک روپیه - و بیست روپیه\nیک تومان - و پنج تومان صد روپیه می شود\nقران یک مثقال نقره و روپیه دو مثقال -\nو طلای کابلی یک مثقال زر سرخ است +\nسبق هفتاد و دوم\nبیست و چهار مثقال یک خورد - و چهار خورد\nیک پاو - و چهار پاو یک چارک - چهار چارک\nیک سیر - و هشت سیر یک من - و ده من"}
{"book": "adl0307", "page": 54, "text": "۴۹\n\nیک خروار است ـ که مطابق هشتاد سیر کابل\nمی شود *\n\nدر بیان شناختن اوقات\n\nسبق هفتاد و سوم\nباید دانست که یک ساعت شصت دقیقه\nو بیست و چهار ساعت یک شبانه روز\nمی شود ـ و هفت روز یک هفته می شود\nبدین ترتیب شنبه ـ یک شنبه ـ دوشنبه ـ\nسه شنبه ـ چهارشنبه ـ پنج شنبه ـ جمعه *"}
{"book": "adl0307", "page": 55, "text": "۵۰\n\nسبق هفتاد و چهارم\nچار هفته یک ماه قمری می شود :\nنام ماه های قمری اینست\nمحرم - صفر - ربیع الاول - ربیع الاخر -\nجمادی الاول - جمادی الآخر - رجب - شعبان\nرمضان - شوال - ذی القعدة الحرام\nذی الحجة الحرام *\n\nسبق هفتاد و پنجم\nدوازده ماه یک سال تمام می شود.\nروز ستیم ماه یعنی روز آخر ماه را سلخ و روز اول\nماه را غره میگویند - بعضی ماه های قمری"}
{"book": "adl0307", "page": 56, "text": "۵۱\nبیست و نه روز می آید و سلخ نمیداشته باشد\nو بعضی سی روز تمام می آید و سلخ میداشته باشد\nسبق هفتاد و ششم\nدر غره هر ماه محرم سنه هجری یک عدد زیاده\nمی شود - چنانچه حال از هجرت رسول الله\nصلی الله علیه و آله و سلم یک هزار و سه صد\nبیست و نه سال گذشته - در غره محرم\nسال آینده سنه هجری قمری یک هزار و\nسه صد و سی می شود +\nسبق هفتاد و هفتم\nتاریخ هجری را حضرت امیر المؤمنین عمر فاروق"}
{"book": "adl0307", "page": 57, "text": "۵۲\nرضی الله تعالی عنه بمشوره صحابه کرام از ماه\nمحرم سال هجرت یعنی رفتن رسول الله صلی الله\nعلیه و آله و سلم از مکه معظمه بمدینه منوره شروع\nنموده است - همچنین ماه های شمسی نیز\nدوازده است :-\nحمل - ثور - جوزا - سرطان - اسد\nسنبله - میزان - عقرب - قوس - جدی\nدلو - حوت *\nسبق هفتاد و هشتم\nشروع سنه شمسی از ابتدای ماه حمل\nمی شود و این روز را نوروز میگویند چنانچه"}
{"book": "adl0307", "page": 58, "text": "۵۳\n\nحساب سال تمام دفترها و عاملان دولت\nخداداد افغانستان از یک نوروز تا دگر\nنوروز تمام می شود و بسال نو حساب دولت را\nاز سر میگیرند +\n\nسبق هفتاد و نهم\nبعد از گذشتن ماه مبارک رمضان غره\nشوال را عید رمضان و دهم ماه ذی الحجه را\nعید قربان میگویند و درین ماه مسلمانان\nبرای زیارت بیت الله و افعال حج\nبمکه معظمه میروند و نیز درین روز دو روز مابعد آن\nقربانی کرده می شود +"}
{"book": "adl0307", "page": 59, "text": "۵۴\nدوازدہم ماہ ربیع الاول را روز مولود میگویند\nزیرا که ولادت با سعادت حضرت رسول مقبول\nصلی اللہ علیہ وآلہ وسلم درین روز شدہ است\nسبق ہشتادم\nشب پانزدہم شعبان را شب برات\nمے گویند که درین شب برات عمر و رزق\nبندگان نوشته مے شود هر که درین شب\nصدقه و خیرات بدہد ثواب بسیار یابد\nو در عمر و روزی او برکت شود :\nسبق ہشتاد و یکم\nدہم محرم الحرام روز عاشور است و بسیار"}
{"book": "adl0307", "page": 60, "text": "۵۵\nروز نیک است چنانچه تمامی پیغمبران درین روز\nروزه گرفته اند ـ هر که درین روز خیرات کند و روزه دارد\nثواب بسیار یابد و همین روز حضرت امام حسین\nرضی الله عنه شهید شدند +\nسبق هشتاد و دوم\nروز جمعه عید هفته است ـ و بهترین روز هاست\nو همین روز نماز جمعه کنند ـ رسول خدا رحمت خدا\nبر وی باد فرموده اند نماز جمعه مکفر است گناهان\nصغیره را که در میان این جمعه و جمعه گذشته\nصادر شده باشد +"}
{"book": "adl0307", "page": 61, "text": "۵۶\nصد پند لقمان حکیم بجهة فرزند خود\nسبق هشتاد و سوم\nای جان پدر خدای عزّ و جل را بشناس\nهر چه از پند و نصیحت گوئی نخست بران کار کن\nسخن باندازۀ خویش گوی - قدر مردم بدان\nحق همۀ کس بشناس - راز خود نگاهدار\nیار را در وقت سختی بیازما - دوست را\nبسود و زیان امتحان کن - از مردم ابله و نادان\nبگریز ٭"}
{"book": "adl0307", "page": 62, "text": "۵۷\nسبق هشتاد و چهارم\nدوست زیرک و دانا گزین ـ در کار خیر جد و جهد نما ـ سخن بحجت گوی ـ یاران دوستان را عزیز دار ـ با دوست و دشمن ابرو کشاده دار\nاستاد را بهترین پدر شمر ـ خرج باندازۀ دخل کن \n\nسبق هشتاد و پنجم\nدر همه کار میانه رو باش ـ جوانمردی پیشه کن\nخدمت مهمان چنانچه باید ادا کن ـ چشم و زبان نگاهدار ـ جامه و تن را پاک دار ـ با جماعت یار باش ـ اگر ممکن باشد سواری و تیر اندازی بیاموز"}
{"book": "adl0307", "page": 63, "text": "۵۸\nسبق هشتاد و ششم\nبا هر کس کار باندازه او کن - بشب چون سخن\nگوئی آهسته و نرم گوی - و چون بروز سخن گوئی بهر سو\nنگاه کن - کم خوردن و کم گفتن و کم خفتن عادت گیر\nکار با با دانش و تدبیر کن - نا آموخته استادی مکن\nسبق هشتاد و هفتم\nبر خیر کسان دل منه - از بد اصلان چشم وفا مدار\nدر هیچ کار بی اندیشه مشو - ناکرده را کرده مشمر\nکار امروز بفردا مفکن - با بزرگتر از خود مزاح مکن\nبا مردم بزرگ سخن در از مگوی *"}
{"book": "adl0307", "page": 64, "text": "۵۹\nسبق هشتاد و هشتم\nحاجتمند را نومید مکن - جنگ گذشته را یاد مکن\nمال خود را بدوست و دشمن منمای - خویشاوندی\nاز خویشان مبر - کسانی را که نیک باشند\nببدی یاد مکن - خود بین و متکبر مباش *\nسبق هشتاد و نهم\nروبروی کسان دندان خلال مکن - آب دهان\nو بینی بآواز بلند مینداز - هنگام فاژه دست بدهن\nسخن هزل آمیز مگوی - مردم را پیش مردم خجل\nمکن - غمازی بچشم و ابرو مکن - سخن گفته\nدیگر بار مگوی *"}
{"book": "adl0307", "page": 65, "text": "سبق نودم\nاز سخنی که خنده آرد حذر کن - ثنای خودرا پیش کسی مگو\nخود را چون زنان میارای - بهنگام سخن گفتن دست مجنبان\nبدرآمد کسان همداستان مشو - مُرده را ببدی یاد مکن\nکه سودی ندارد - تا توانی جنگ و خصومت مکن\nآزمودهٔ نیکان را جز بصلاح گمان مبر - نان خود را\nبر سفرهٔ دیگران مخور - در کارها تعجیل مکن *\n\nسبق نود و یکم\nبرای دنیا خود را در رنج میفگن - در حالت غضب\nسخن سنجیده گوی - آزموده را میازما - بهنگام طلوع\nآفتاب مخسب - چون در راه روی از بزرگان"}
{"book": "adl0307", "page": 66, "text": "پيشى مكن ـ در ميان سخن مردم ميا *\nسبق نود و دويم\nپيش مهمان بر كسے خشم مكن ـ مهمان را كارمفرما\nبا ديوانه و مست سخن مگوى ـ با فارغان در ندان\nبر سر راه منشين ـ بهر سود و زيان آبروے خود مريز\nفضول و متكبر مباش ـ از جنگ دست نه بگرن باش *\nسبق نود و سوم\nفروتن باش ـ زندگانى كن با خداى تعالى بصدق\nو بانفس بقهر ـ و با خلق بانصاف ـ و بابزرگان بخدمت\nو با خوردان بشفقت ـ و با درويشان بسخاوت\nو با دوستان بموافقت ـ و با دشمنان بحلم ـ و باعالمان"}
{"book": "adl0307", "page": 67, "text": "۶۲\nبتواضع - و با جاهلان بنصیحت +\nحکایات مختصره\nسبق نود و چهارم\nحکایت - جالینوس را گفتند کدام غذا بدن را صلاح کند - گفت گرسنگی - و هم او فرماید که خوردن برای زندگیست نه زندگی برای خوردن +\nسبق نود و پنجم\nحکایت - وقتی حسودی لب بملامت من کشاده بود - یکی از دوستان بران حالم خبر کرد - چون آن سخنان شنفتم با خود گفتم که ای حبیب آنچه حسودان گفته اند اگر در تو هست ترک نما - و اگر در ایشان است بایشان واگذار +"}
{"book": "adl0307", "page": 68, "text": "۶۳\nسبق نود و ششم\nحکایت ۔ شخصی پیش بزرگی رفت و گفت که خوبی\nدنیا و آخرت را میخواهم ۔ گفت علم بیاموز ۔ آن شخص گفت\nکه از خواندن و نوشتن بهره ندارم ۔ آن بزرگ مدت\nدو سال بتعلیم او متوجه گشته جهالت اور ا باخلاق خرد\nمبدل ساخت ۔ چون لذتی از علم یافت باندک\nزمان خوبی دنیا و آخرت نصیب او گشت و بمراد\nدل خود رسید\nسبق نود و هفتم\nحاصل مطلب ۔ هر که بجهد و سعی به تحصیل علم نماید\nفائده هر دو جهان یابد خصوصاً از ایام طفلی به جستجوی\nآن پرداز د تا نتیجه آن زودتر بدر برسد و اثر تعلیم در\nپیدا آید چرا که خواندن علم در طفلی مانند نقش بر سنگ است."}
{"book": "adl0307", "page": 69, "text": "۶۴\nسبق نود و هشتم\nحکایت - اسکندر رومی را چون ملک دنیا بدست افتاد\nارسطاطالیس اُستاد خود را وزیر مختار ساخت و تعظیم او را\nبی اندازه میکرد گفتند چرا چنین میکنی گفت پدر مرا از آسمان\nبر زمین آورد و این اُستاد مرا از زمین بآسمان برداشت\nیعنی پدر باعث وجود پسرست و خرد آموز موجب ظهور عقل\nسبق نود و نهم\nحاصل مطلب آنکه قوت معرفت علم و ادب در روح\nپیدا می شود و آن بواسطه اُستاد است . وقوت تربیت\nو غمخواری در جسم پیدا می آید و آن بواسطۀ پدر است\nپس قوت روحانی از جسمانی برتر است *"}
{"book": "adl0307", "page": 70, "text": "۶۵\nسبق صدم\nحکایت - جناب خلیفه رسول الله ابوبکر صدیق\nرضی الله عنه وقت خلافت خود حکم کردند که فرزندان\nهفت ساله خود را به تعلیم عبادت و آداب اخلاق\nحکم کنید و چون عمرشان بده سالگی رسد بتاکید تصفیه\nپردازید که فراگرفتن ادب در خوردی لازم است+\nسبق صد و یکم\nحاصل مطلب آنکه چوب تر را بهر قسم که میخواهند\nمی پیچند چون خشک شود بغیر آتش راست نشود\nهمچنین اطفال را در خوردی قبول تربیت بیشتر باشد\nاز آنکه در بزرگی بیت -\nچوب تر را چنانکه خواهی پیچ نشود خشک جز باتش را"}
{"book": "adl0307", "page": 71, "text": "۶۶\nنظم\nسبق یکصد و دوم\nکرما به بخشای برحال ما که هستیم اسیر کمند هوا\nنداریم غیر از تو فریادرس توئی عاصیان را خطا بخش و بس\nنگهدار ما را ز راه خطا خطا درگذار و صوابم نما\nسبق صد و سوم\nزبان تا بود در دهان جایگیر ثنای محمد بود دلپذیر\nحبیب خدا اشرف انبیا که عرش مجیدش بود متکا\nسوار جهانگیر یکران برق که بگذشت از قصر نیلی ورق\n*"}
{"book": "adl0307", "page": 72, "text": "۶۹\nسبق یکصد و چهارم\nدر صفت تواضع\nدلا گر تواضع کنی اختیار شود خلق دنیا ترا دوستدار\nتواضع کند مرد را سر فراز تواضع بود سروران را طراز\nتواضع کند هر که هست ادمی نزیبد ز مردم بجز مردمی\nسبق یکصد و پنجم\nدر مذمت تکبر\nتکبر مکن زینهار ای پسر که روزی ز دستش در آئی بسپر\nتکبر خوی عادت جاهلان تکبر نیاید ز صاحبدلان\nنو دانی تکبر چرا میکنی خطا میکنی و خطا میکنی\nسبق یکصد و ششم\nتکبر ز دانا بود نا پسند غریب آید این معنی از هوشمند"}
{"book": "adl0307", "page": 73, "text": "۶۸\nکسی را که خصلت تکبر بود سرش پر غرور از تصور بود\nتکبر بود مایه مدبری تکبر بود اصل بدگوهری\nسبق یکصد و هفتم\nدر فضیلت علم\nبنی آدم از علم یابد کمال نه از حشمت و جاه و مال و منال\nچو شمع از پی علم باید گداخت که بی علم نتوان خدا را شناخت\nخردمند باشد طلبگار علم که گرم است پیوسته بازار علم\nسبق یکصد و هشتم\nکسی را که شد در ازل نیک بختی طلب کردن علم کرد اختیاری\nطلب کردن علم شد بر تو فرض دگر واجب است از پییش قطع مسرا\nبرو دامن علم گیر استوار که علمت رساند بدار القرار"}
{"book": "adl0307", "page": 74, "text": "۶۹\nسبق یکصد و نهم\nدر امتناع از صحبت جاهلان\nدلا گر خردمندی و هوشیار   مکن صحبت جاهلان اختیار\nز جاهل گریزانده چون تیر باش  نیامیزند چون شکر شیر باش\nترا اژدها گر بود یار غار   از ان به که جاهل بود غمگسار\nسبق یکصد و دهم\nاگر خصم جان تو عاقل بود   به از دوستدار که جاهل بود\nچو جاهل کسی در جهان خوار نیست   که بالاتر از جاهلی کار نیست\nز جاهل نیاید جز افعال بد   وز و نشنود کس جز اقوال بد\nسبق یکصد و یازدهم\nسرا بنجام جاهل جهنم بود   که جاهل نکو عاقبت گم بود\nسر جاهلان بر سر دار به   که جاهل بخواری گرفتار به"}
{"book": "adl0307", "page": 75, "text": "۷۰\nز جاهل حذر کردن اولی بود کز و ننگ دنیا و عقبی بود\nسبق یکصد و دوازدهم\nدر صفت قناعت\nدلا گر قناعت بدست آوری در اقلیم راحت کنی سروری\nاگر تنگدستی ز سختی منال که پیش خردمند هیچست مال\nندارد خردمند از فقر عار که باشد نبی را ز فقر افتخار\nسبق یکصد و سیزدهم\nغنی را زرو سیم آرایش است ولیکن فقیر اندر آسایش است\nقناعت بهر حال اولی تر است قناعت کند هر که نیک اختر است\nز نور قناعت برافروز جان\nاگر داری از نیک بختی نشان"}
{"book": "adl0307", "page": 76, "text": "۷۱\nسبق یکصد و چهار دهم\nدر صفت طاعت عباد\nکسی را که اقبال باشد غلام بود سیل خاطر بطاعت مدام\nنشاید سر از بندگی تافتن که دولت بطاعت توان یافتن\nسعادت زطاعت میسر شود دل از نور طاعت منور بود\nسبق یکصد و پانزدهم\nاگر بندی از بهر طاعت میان کشائی در دولت جاودان\nزطاعت نه پیچد خردمند سر که بالای طاعت نباشد هنر\nبأب عبادت وضو تازه دار که فردا ز آتش شوی رستگار\nسبق یکصد و شانزدهم\nنماز از سر صدق برپای دار که حاصل کنی دولت پایدار\nزطاعت برافروز شمع روان که روشن تر از خورشید باشد جهان"}
{"book": "adl0307", "page": 77, "text": "۷۲\nپرستندۀ آفریننده باش در ایوان طاعت نشیننده باش\nسبق یکصد و هفدهم\nاگر حق پرستی کنی اختیار در اقلیم دولت شوی شهریار\nسر از جیب پرهیزگاری برار که جنت بود جای پرهیزگار\nکسی را که از شرع باشد شعار نترسد ز آسیب روز شمار\nسبق یکصد و هژدهم\nدر مذمت شیطان\nدلا هر که محکوم شیطان بود شب و روز در بند عصیان بود\nکسی را که شیطان بود پیشوا کجا باز گردد براه خدا\nدلا عزم شیطان مکن در نهان که فردا ز آتش شوی رستگار\nسبق یکصد و نوزدهم\nز عصیان کند هوشمند احتراز که از آبات در مسک گردد گداز"}
{"book": "adl0307", "page": 78, "text": "۷۳\n\nکند نیک بخت از گنه اجتناب که پنهان شود نورمهر از سحاب\nمکن نفس امّاره را پیّروی که ناگه گرفتار دوزخ شوی\n\nسبق یکصد و بیستم\nاگر بر نیاید ز عصیان دلت بود اسفل السافلین منزلت\nمکن خانهٔ زندگانی خراب بسبلاب فعل بد و نا صواب\nاگر دور باشی ز فسق و فجور نباشی ز گلزار فردوس دور\n\nسبق یکصد و بیست و یکم\nدر فضیلت شکر\n\nکسی را که باشد دل حق شناس نشاید که بندد زبان سپاس\nبنفس جز بشکر خدا بر میار که واجب بود شکر پروردگار\nترا مال و نعمت فزاید بشکر ترا قسم از ور در آید بشکر"}
{"book": "adl0307", "page": 79, "text": "۷۷\nسبق یکصد و بیست و دوم\nاگر شکر حق تا بروز شمار گذاری نباشد یکی از هزار\nولی گفتن شکر اولی تر است که اسلام را شکر افزونتر است\nگر از شکر ایزد نه بندی زبان بدست آوری دولت جاودان\nسبق یکصد و بیست و سوم\nدر بیان صبر\nترا گر صبوری بود دستیار بدست آوری دولت پایدار\nصبوری بود کار پیغمبران نه پیچند زین راهی دین پروران\nصبوری کشاید در کام جان که جز صابری نیست مفتاح آن\nسبق یکصد و بیست و چهارم\nصبوری کلید در آرزوست کشاینده کشور آرزوست\nصبوری ترا کامگاری دهد ز رنج و بلا رستگاری دهد"}
{"book": "adl0307", "page": 80, "text": "صبوری کنی کر ترا دین بود که تعجیل کار شیاطین بود\nسبق یکصد و بیست و پنجم\nدر صفت راستی\nدلا راستی گرکنی اختیار شود دولت هردو عالمت یار\nنه پیچد سر از راستی هوشمند که از راستی نام گردد بلند\nمزن دم بجز راستی زینهار که دارد فضیلت یمین بریسار\nسبق یکصد و بیست و ششم\nدر مذمت کذب\nکسی را که ناراستی گشت کار خجل روز محشر شود در پیشگاه\nکسی را که گردد زبان دروغ چراغ دلش را نباشد فروغ\nدروغ آدمی را کند شرمسار دروغ آدمی را کند بی وقار"}
{"book": "adl0307", "page": 81, "text": "۷۹\n\nسبق یکصد و بیست و هفتم\nز کذاب گیرد خردمند عار که او را نیارد کسے در شمار\nدروغ ای برادر مگو زینهار که کاذب بود خوار و بی‌اعتبار\nز ناراستی نیست کاری بتر ازو کم شود نام نیک ای پسر\nسبق یکصد و بیست و هشتم\nحمد باری تعالی\nنام حق بر زبان همی رانیم که بجان و دلش همی خوانیم\nهر چه هست از بلندی و پستی همه زو یافت صورت هستی\nداد ما را کتاب تا خوانیم کرد ما را خطاب تا دانیم\nسبق یکصد و بیست و نهم\nهر چه او گفت آن کنیم همه طاعت او بجان کنیم همه\nآنچه او گفت غیر آن کردن نیست سود بجز زیان بردن"}
{"book": "adl0307", "page": 82, "text": "۷۷\n\nروز و شب طالب طوافمیم\nپیرو دانست رسول وئیم\nسبق یکصد و سّیم\nنعت سید المرسلین\nشکر حق را که پیشوا داریم\nپیشوائے چو مصطفی داریم\nمهتر و بهتر و گزین همه\nسرور و خاتم و نگین همه\nاو شریعت بیان کند ما را\nاو طریقت عیان کند ما را\nسبق یکصد و سی و یکم\nصلوات خدای بروی باد\nتا بروز جزا پیاپی باد\nاُمت او دوستار وئیم\nدوستدار چهار یار وئیم\nچون ابوبکر و عمر و عثمان\nمرتضی دان علیهم الرضوان\nرحمت حق نثار یارانش\nباد و بر جمله دوستدارانش"}
{"book": "adl0307", "page": 83, "text": "سبق یکصد و سی و دوم\nتاکید نماز و دعا\nروز محشر که جان گداز بود اولین پرسش نماز بود\nپس مکن در نماز با تقصیر تا در آن روز باشدت توقیر\nخود ستانی نگر که چون ستم است در معنی نگر که چون صنم است\nسبق یکصد و سی و سوم\nغم دین خور که غم غم دین است همه غمها فروتر از این است\nغم دنیا مخور که بیهود است هیچکس در جهان نیاسود است\nیا الهی بده تو توفیقم راه بنما بسوی تحقیقم\nرحمت حق نثار خواننده\nباز گوینده و رساننده"}
{"book": "adl0307", "page": 84, "text": "۷۹\n\nسبق یکصد و سی و چهارم\nتاکید به آموختن شرع\n\nگر تو خواهی که شرع آموزی بایدت جد و جهد و دلسوزی\nآنچه از وی سوال خواهد بود فسردگر ملال خواهد بود\nدر طلب کردن حقیقت کار از خدا شرم دار هم مدار\n\nانتخاب از شعراء مختلفه\nسبق یکصد و سی و پنجم\nابن یمین\nمرد باید که هر کجا باشد عزت خویشتن نگهدارد\nخود پسندی و ابلهی نکند هرچه کبرومنی ست بگذارد\nبطریقی رود که مردم را سرموئی ز خود نیازارد"}
{"book": "adl0307", "page": 85, "text": "۸۰\n\nهمه کس را ز خویشتن به داند هیچ کس را حقیر نشمارد\nسبق یکصد و سی و ششم\nمیرزا بیدل\nدشنام اگر دهد خسی چاره نبود جز شنیدن\nگر پای کسی سگی گرید با سگ نتوان عوض گزیدن\nنظامی\nپیغام خدا نخست آدم آورد انجام بشارت این دمم آورد\nبا جمله رسل نائبه ئی خاتم کرد احمد بر ما نامه و خاتم آورد\nسبق یکصد و سی و هفتم\nیا رب بشدام تبه بیامرز مرا شد روی دلم سیه بیامرز مرا\nدردا که بجز گنه نکردم کاری بخشنده هر گنه بیامرز مرا\nتمام شد\nبقلم محمد سرور کاتب دارالعلوم امانیه کابل"}
{"book": "adl0307", "page": 86, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0307", "page": 87, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0307", "page": 88, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0307", "page": 89, "text": "[BLANK PAGE]"}