{"book": "adl0290", "page": 1, "text": "Afghanistan Digital Library\n\nadl0290\n\nhttp://hdl.handle.net/2333.1/c866t2q0\n\nThis is a PDF version of an item in New York University's Afghanistan\nDigital Library (http://afghanistandl.nyu.edu/). For more information about\nthis item, copy and paste the \"handle\" URL above into a web browser.\nWhen referring to or citing this item please use the \"handle\" URL\nand not this document or the URL from which you downloaded it.\n\nAll works presented on New York University's Afghanistan Digital Library website are, unless\notherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely\nreproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\nNYU Libraries, Digital Library Technical Services, dlts@nyu.edu"}
{"book": "adl0290", "page": 2, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0290", "page": 3, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0290", "page": 4, "text": "Seraj al-hesáb . I."}
{"book": "adl0290", "page": 5, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0290", "page": 6, "text": "ج\nرا که روح علم و روان دانش است. مامور فرمودند که\nبقرار تجویز سررشته دار تعلیم عمومی افغانستان که داراے\nکمالات وافی و والاے تجارب کافی صیغهٔ تعلیم است\nدر ترویج علم و اشاعت آں مساعی جمیله بکار برده تخم\nدانش را در ملت افغانستان بکارند و سررشته دار ممدوح\nعلاوه بر اجراے مدرسته العلوم حبیبیه و شعب متفرقه\nمدارس ابتدائیه که براے تعلیم علوم ضروریه دینیه و دنیویه\nاطفال مسلماناں باز شده اند - تالیف خانه را نیز یکے\nاز فروغ کامله بیت العلوم مبارکہ حبیبیه مقرر داشته و\nامور ذیل را دراں ملحوظ نمودند :-\n(۱) تالیف و تصنیف کتب و رسائلے که در مدرسته العلوم\nحبیبیه و باقی مدارس متفرقه دولت خدا داد در علوم\nمتفرقه تعلیم داده می شود *\n(۲) تالیف و تصنیف کتب و رسائلے که علاوه از کتب\nتعلیم براے بہبود و ترقی ملّت و دولت اسلام\nضروری باشد *\n(۳) انتخاب و ترجمهٔ کتب و رسائلے که در ممالک اسلامی\nدیگر عثمانی و ایرانی و ہندی بہ السنۂ متفرقه عربی\nو فارسی و ترکی و انگریزی و اُردو طبع شده - تا"}
{"book": "adl0290", "page": 7, "text": "عموم رعایای این دولت قوی صولت علاوه بر\nتحصیل علوم دینیه و کمالات جدیده در مدارس\nعمومی از مطالعه این مؤلفات مفیده نیز حظ وافر\nگیرند و این سلسله مبارکه را به اسم سلسله مؤلفات\nتالیف خانه سراجیه بیت العلوم حبیبیه کابل\nمقرر ساختند *\nلهذا شکرانه این نعمت عظمی و موهبت کبری بر\nکافه رعیت افغانستان لازم و دعای بقای این\nپادشاه جوان بخت هنر پرور بر قاطبه ملت اسلام متحتم\nاست که همواره همت با رفعتش مصروف اشاعت علم و\nدانش و ضمیر منیرش خواهان هنر و بینش است. و ختم\nکلام بر دعای مزید عمر و اقبال این خسرو کا رو خدیو\nنامدار میرود *\nای در بقای عمر تو خیر جهانیان\nباقی مباد هر که نخواهد بقای تو"}
{"book": "adl0290", "page": 8, "text": "بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيْمِ\nعلم حساب\n۱۳۲۱ [ILL]\nباب اوّل\nمقدمه\n۱ نخستین سوالیکه در دل طالب علم حساب پیدا\nمیشود- در باب مقدار و کمیت شئے است-\nبدانکه معانی این دو لفظ در لغت عرب تفاوت\nدارد لاکن در عرف و اصطلاح این دو لفظ\nمرادف اند\nمقدار چیزی است که از اجزائیکه هر جزء آن"}
{"book": "adl0290", "page": 9, "text": "مانند جزء دیگر باشد ساخته شده است. مثلاً یک رقم\nزیر نقد یا طول چوب یا وزن یک خروار برنج یا ده\nآدم همه اینها را مقدار گفته می شود*\n۲ یک مقدار را مقدار احدیه یا احد آن وقت می\nگویند که برای مقابله و کمیت دیگر مقدار ها\nکه از همان جنس باشند استعمال کرده شود. مثلاً\nوقتیکه ما از رقمی مانند ۳ روپیه یا از کدام\nجماعت طالب علمان که در آن پانزده متعلم\nاند سخن میرانیم یک روپیه یا یک متعلم احد\nاست *\n۳ عدد آن است که اندازه یک مقدار را بلحاظ\nاحد آن مقدار ظاهر کند مثلاً در سه روپیه عدد ۳\nمقدار روپیه را بلحاظ احد مقدار که یک روپیه\nباشد ظاهر می کند*\n۴ اندازه یا قیمت عددی هر مقدار عددیست\nکه ظاهر می کند که چند مرتبه احد مقدار در خود\nمقدار شامل است مثلاً اگر ما گز را بطور احد طول\nیم درازی یک چیز را به ۵ گز تعبیر کنیم دران\nصورت عدد ۵ اندازه یا قیمت عددی آن"}
{"book": "adl0290", "page": 10, "text": "۳\n\nطول یا درازی است +\nتنبیہ ۔ قیمت عددی مقداری ظاهری کند\nکمیت مقابله را ۔ لیکن کمیت ذاتی مقدار ظاہر میکند\nقیمت عددی آن مقدار واحد آں مقدار ہر دو را +\n۵ اعداد بر دو قسم است ۔ مجرد و مقرون و نزد\nبعضے مبہم و ممیز نیز گفتے مے شود ۔ ہرگاہ با عدد\nقید معدود نباشد آن را مجرد یا مطلق\nمی گویند ۔ مثلاً پنج یا شش یا هفت وغیرہ و\nہرگاہ با آن قید یعنی تمیز معدود باشد آن را\nمقرون می گویند مثلاً پنج روپیہ یا شش\nکتاب یا ہفت درخت +\n۶ علمی که در آن از استعمال اعداد بحث می\nکنند آن را علم حساب گفتہ می شود +\n\n[Text at the bottom is handwritten and mostly illegible scribbles]"}
{"book": "adl0290", "page": 11, "text": "باب دوم\nطریق ظاهر کردن اعداد بذریعه هندسه\n۷ - در علم حساب مروج برای اعداد ده شکل\nخاص مقرر است و از جمله آنها یکی صفر (۰) است\nکه هیچ کمیت و مقدار ندارد و اشکال باقیمانده حسب\nذیل می باشد :-\n۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶ ۷ ۸ ۹\nیک دو سه چهار پنج شش هفت هشت نه\nاشکال مندرجه صدر را به لفظ هندسه تعبیر\nمی کنند *\n۸ - هرگاه از هندسه های مذکوره صدر کدام\nهندسه مفرد نوشته شده باشد ازان همان قدر احاد\nمفهوم می شود و هر گاه به جانب راست آن کدام\nهندسه دیگر باشد کمیت ذاتی آن عدد ده چند\nمی گردد. مثلاً در هندسه ۹۴ از عدد ۹ ده چند نه\nاحد مفهوم می شود که همراه ۴ احد جمع است"}
{"book": "adl0290", "page": 12, "text": "و هرگاه به جانب راست آن دو عدد باشند کمیت\nذاتی آن عدد صد چند می گردد. مثلاً در هندسه\n۳۴۹ از عدد ۹ صد چند نه احد مفهوم می شود و از\nعدد ۴ ده چند چهار احد و از عدد ۳ سه احد ظاهر\nمی شود :\nتنبیه - کمیت هندسه که بلحاظ مقام می باشد\nآن را کمیت مقامی می گویند و کمیتیکه به لحاظ\nذات می باشد آن را کمیت ذاتی می گویند *\n۹- از بیان فوق ظاهر می شود که در علم حساب\nمروج ترتیب اعداد به این قسم می باشد که اوّلاً\nاحاد می باشند و بعد ازان عشرات و بعد ازان\nمآت و بعد ازان الوف وعلى هذا القیاس و این\nترتیب اعداد را به سلسله مراتب اعداد تعبیر\nمی کنند و اسمای مراتب مذکوره حسب ذیل است :\nیکین\nدهن\nصدن\nہزارن\nده ہزارن\nلکھن\nده لکھن\nکروڑن\nده کروڑن\nاربن\nده اربن\nکھربن\nده کھربن\nنیلن\nده نیلن\nپدمن\nده پدمن\nسنکھن\nده سنکھن\n۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶ ۷ ۸ ۹ ۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶ ۷ ۸ ۹ ۱\nیکن دہن صدن ہزارن دہ ہزارن لکھن دہ لکھن\nکروڑن ده کروڑن اربن دہ اربن کھربن دہ کھربن\nنیلن دہ نیلن پدمن دہ پدمن سنکھن دہ سنکھن *"}
{"book": "adl0290", "page": 13, "text": "۶\nدریں سلسله مراتب اعداد هر مرتبه از مرتبه\nما قبل ده چند می باشد +\n۱۰- تعبیر اعداد بواسطهٔ علامات یا رموز را اهل\nاروپا از اهل عرب و اهل عرب از اهل هند یاد گرفته\nاند و دریں ایام در کل ممالک همین طریق مُروّج\nاست +\n۱۱- سلسله مراتب اعداد که در دفعه ۹ بیان\nشده است تقریباً در تمام ممالک ایشیا مروج است\nلاکن در ممالک یورپ یک سلسلهٔ دیگر برای مراتب\nاعداد نیز رائج است که در آن مثل دفعه ۹ هر مرتبه\nاز مرتبه ماقبل خود ده چند می باشد لیکن اسمای\nمراتب در آن سلسله قدری مختلف اند و جدول ذیل\nتوضیح آن سلسله را می کند :-\n[table data]\nا قاد\nعشرات\nمآت\nهزار\nده هزار\nصد هزار\nملیون\nده ملیون\nصد ملیون\nهزار ملیون\nده هزار ملیون\nصد هزار ملیون\nبلیون\nده بلیون\nصد بلیون\nهزار بلیون\nده هزار بلیون\nصد هزار بلیون\n۹ ۸ ۷ ۶ ۵ ۴ ۳ ۲ ۱ ۹ ۸ ۷ ۶ ۵ ۴ ۳ ۲ ۱\nمراتب ذیل بعد از مراتب مذکوره صدر می آید۔\nٹریلیون- کواڈریلیون کوئن ٹلیون و غیره +\n۱۲- چنانکه مذکور شده است هندسه صفر هیچ کمیت"}
{"book": "adl0290", "page": 14, "text": "یا مقدار ندارد و اگر در عددی در مرتبه احاد صفر باشد\nپس مراد این است که مرتبه مذکور احد ندارد و اگر\nدر مرتبه عشرات صفر باشد مراد این است که آن مرتبه\nعشره ندارد و همچنان در مرتبه هزار و دیگر مراتب *\nمثلاً عدد ۳۰ ظاهر می کند که ۳ عشره موجود است\nاما احاد ندارد و عدد ۴۰۰ ظاهر می کند که ۴ مآت موجود\nاست و عشرات و احاد ندارد و عدد ۳۰۹ ظاهر می کند\nکه ۳ مآت و نه احد موجود است و مرتبه عشره خالی\nاست و علی هذا القياس *\n۱۳- از بیان فوق ظاهر است که اعداد از یک\nتا نه به یک هندسه تعبیر می شوند و از ۱۰ تا نود و نه بدو\nهندسه و از صد تا نه صد و نود و نه به سه هندسه و\nعلی هذا القياس *\nتلفظ اعداد\n۱۴- طریق خواندن اعداد را تلفظ اعداد\nمی گویند *\nدر دفعه ۹ طریق خواندن اعداد که مشتمل بر یک\nهندسه باشد مذکور شده *"}
{"book": "adl0290", "page": 15, "text": "و جدول ذیل طریق خواندن آن اعداد را که مشتمل\nبر ۲ هندسه می باشند ظاهر می کند: -\n۱۰ ده ۲۷ بیست و هفت\n۱۱ یازوه ۲۸ بیست و هشت\n۱۲ دوزده ۲۹ بیست و نه\n۱۳ سیزده ۳۰ سی\n۱۴ چهارده ۳۱ سی و یک\n۱۵ پانزده ۳۲ سی و دو\n۱۶ شانزده ۳۳ سی و سه\n۱۷ هفده ۳۴ سی و چهار\n۱۸ هژده ۳۵ سی و پنج\n۱۹ نوزده ۳۶ سی و شش\n۲۰ بیست ۳۷ سی و هفت\n۲۱ بیست و یک ۳۸ سی و هشت\n۲۲ بیست و دو ۳۹ سی و نه\n۲۳ بیست و سه ۴۰ چهل\n۲۴ بیست و چهار ۴۱ چهل و یک\n۲۵ بیست و پنج ۴۲ چهل و دو\n۲۶ بیست و شش ۴۳ چهل و سه"}
{"book": "adl0290", "page": 16, "text": "۹\n\n۴۴ چهل و چهار ۶۳ شصت و سه\n۴۵ چهل و پنج ۶۴ شصت و چهار\n۴۶ چهل و شش ۶۵ شصت و پنج\n۴۷ چهل و هفت ۶۶ شصت و شش\n۴۸ چهل و هشت ۶۷ شصت و هفت\n۴۹ چهل و نه ۶۸ شصت و هشت\n۵۰ پنجاه ۶۹ شصت و نه\n۵۱ پنجاه و یک ۷۰ هفتاد\n۵۲ پنجاه و دو ۷۱ هفتاد و یک\n۵۳ پنجاه و سه ۷۲ هفتاد و دو\n۵۴ پنجاه و چهار ۷۳ هفتاد و سه\n۵۵ پنجاه و پنج ۷۴ هفتاد و چهار\n۵۶ پنجاه و شش ۷۵ هفتاد و پنج\n۵۷ پنجاه و هفت ۷۶ هفتاد و شش\n۵۸ پنجاه و هشت ۷۷ هفتاد و هفت\n۵۹ پنجاه و نه ۷۸ هفتاد هشت\n۶۰ شصت ۷۹ هفتاد و نه\n۶۱ شصت و یک ۸۰ هشتاد\n۶۲ شصت و دو ۸۱ هشتاد و یک"}
{"book": "adl0290", "page": 17, "text": "۱۰\n\n۸۲ هشتاد و دو ۹۱ نود و یک\n۸۳ هشتاد و سه ۹۲ نود و دو\n۸۴ هشتاد و چهار ۹۳ نود و سه\n۸۵ هشتاد و پنج ۹۴ نود و چهار\n۸۶ هشتاد و شش ۹۵ نود و پنج\n۸۷ هشتاد و هفت ۹۶ نود و شش\n۸۸ هشتاد و هشت ۹۷ نود و هفت\n۸۹ هشتاد و نه ۹۸ نود و هشت\n۹۰ نود ۹۹ نود و نه\n\n۱۵- وقتیکه عددی مشتمل بر سه هندسه باشد\nهندسه سوم از طرف راست مات را ظاهر می کند\nو تلفظ دو هندسه دیگر مثل جدول فوق می باشد.\nتلفظ (۱۰۰) :- این عدد را صد می خوانند.\nتلفظ (۳۴۰) :- این عدد را سه صد و چهل\nمی خوانند.\nتلفظ (۶۰۷) :- این عدد را شش صد و هفت\nمی خوانند.\n۱۶- اگر عددی مشتمل بر زیاده از ۳ هندسه"}
{"book": "adl0290", "page": 18, "text": "باشند هندسه‌های آن اعداد را بعد از مرتبه مأت\nدر چند حصص تقسیم کنند که هر حصه مشتمل بر ۲ هندسه\nباشد و بعد از ان ۳ هندسه طرف راست را بطریق\nدفعه ۱۴ و ۱۵ بخوانید - بعد ازان ۲ هندسه از مرتبه\nهزار می باشد و بعده ۲ هندسه از مرتبه لک و\nعلی هذا القیاس لیکن یاد باید داشت که ابتدای\nتلفظ از طرف چپ می باشد *\nمثلاً:-\nتلفظ ۲۴۳۵ دو هزار و چهارصد و سی و پنج\nاست *\nتلفظ ۲۳۲۰۴ بیست و سه هزار و دو صد و\nچهار است *\nتلفظ ۳۲۱۰۳۲۰۰ سی و دو کرور و چهل و\nیک لک و سه هزار و دو صد است - و غیره *\n۱۷ - در دفعه ۱۶ تذکره تلفظ مروج هند و دیگر\nممالک ایشیا نموده شد لیکن تلفظ اروپا بطریق\nذیل است :-\nهندسه‌های عدد مفروض را در چنین حصص\nتقسیم کنید که هر حصه مشتمل بر ۳ هندسه باشد"}
{"book": "adl0290", "page": 19, "text": "۱۲\nو بعد ازان سه هندسه طرف راست را بطریق دفعه\n۱۴ و ۱۵ بخوانید و حصۀ دوم را هزار و حصۀ سوم\nرا ملیون و حصۀ چهارم را هزار ملیون و حصۀ پنجم\nرا بلیون و حصۀ ششم را هزار بلیون بخوانید و\nعلیٰ ہذا القیاس +\nدرین طریق نیز ابتدای تلفظ از طرف چپ\nمی باشد +\nمثلاً تلفظ ۲۴۳۵ دو هزار و چهار صد و سی\nو پنج می باشد +\nو تلفظ ۲۳۴۰۴ بیست و سه هزار و دو صد\nو چهار است +\nو تلفظ ۳۲۴۱۰۳۲۰۰ سه صد و بیست و\nچهار ملیون و یک صد و سه هزار و دو صد است +\nو تلفظ ۳۶۲۴۳۴۳۰۴۲۰۰۴ سی و شش\nبلیون و دو صد و چهار هزار و سه صد و چهل ملیون\nو چهار صد و سی و دو هزار و چهار است +\nاین عدد ۱۰۰۰ یک هزار را ظاهر می کند +\nو این عدد ۱۰۰۰۰۰۰ یک ملیون را +\nو این عدد ۱۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰ یک بلیون را +"}
{"book": "adl0290", "page": 20, "text": "۱۳\n\nامثله نمبر ۱\nحل این سوالات را اولاً تقریری بکنید و\nبعد ازان تحریری و تلفظ اعداد به هر دو طریق بیان\nکنید :\n(۱) ۱۰ و ۱۶ و ۸۴ و ۹۹ و ۷۶ و ۳۴ و ۵۰ و ۳۱ و ۶۲ :\n(۲) ۱۰۰ و ۱۱۱ و ۹۰۲ و ۶۲ و ۳۰۰ و ۱۰۳ و ۲۳۴\nو ۱۳۰ :\n(۳) ۹۲۱۶ و ۴۰۹ و ۵۴ و ۵۰۰ و ۱۰۱۱ و ۱۰ و ۱۲ و\n۹۰۰۰ و ۹۹۹۹ :\n(۴) ۵ ۴ ۳ ۱۲ و ۲۰۱۰۳ و ۴۰۰ ۴۰ و ۵۰۰۰۱ و ۹۰۴۰۰\nو ۶ ۴ ۳ ۸۹ :\n(۵) ۵۰۰۰۰۰ و ۷۰۸۹۰۰ و ۲۰۳۰ و ۱۰۹۹ ۸ و ۳۰۹ و\n۳۶۹۵۸۶ :\n(۶) ۴۲۵۱ ۲۳ ۷ و ۶۰۹ و ۷۰۹۰ و ۹۰۰۰۰۰۰ و\n۴۰۸۰۰۰ و ۱۹ ۸ ۷ ۶ ۳۵ :\n(۷) ۳۲۵۶۷۸۹۲ و ۳۰۹۲ ۸ ۴ ۳ و ۹۰۰۹۰۰۹\nو ۵۵۵۰۰۰۵۵۵ :\n(۸) ۶۲۱ ۵ ۴ ۳ ۸۹ ۷ و ۸۵۰۰۰ و ۳۹۰۰ ۹۲۲۲۰۰۰۰۰ :"}
{"book": "adl0290", "page": 21, "text": "۱۴\n(۹) ۱۶۰۰۹۰۵۰۶۰ و ۳۲۵۹۲۸۷۸۹ و\n۸۰۶۰۰۸۸۲۰۰ و\n(۱۰) ۳۲۵۰۰۰۹۴۰۰۱ و ۳۰۸۵۰۶۰۰۸۲۳۰ و\n۱۳۵۷۹۸۶۴۲۸۱۲۳ و\n(۱۱) کمیت مقامی هر هندسۀ اعداد ذیل را بگوئید:-\n۷۲ و ۳۵۹۹ و ۲۰۹ و ۴۸۰۹ و ۱۳۰۰۴۵۰۷۸۹ و\n۳۰۷۹۰۰۲۰۷۸۰۲۳ و\n(۱۲) صفرها در اعداد ذیل چه ظاهر می کنید؟-\n۲۰۱۰۳ و ۳۰۶۰۰۵۰۶۰۹ و ۳۰۵۰۸۲۳۰۵۰۹ و\n(۱۳) خورد ترین اعداد پنج هندسه و کلان ترین اعداد\nچهار هندسه را در الفاظ بیان کنید ÷\n\nکتابت اعداد\n۱۸ - طریق نوشتن اعداد را کتابت اعداد\nمی گویند و آن حسب ذیل است :-\nآغاز از طرف چپ بکنید و در هر مرتبه هندسه های\nمفروض را بطریق جدول دفعۀ ۱۴ بنویسید و در مقام\nمراتب خالی صفرها بگذارید ÷\nمثلاً برای نوشتن پنجاه لک و بیست و هشت هزار"}
{"book": "adl0290", "page": 22, "text": "۱۵\n\nو سه صد و چهار د را در مرتبه ده لک یعنی بمقام هفتم\nو دو را در مرتبه ده هزارن یعنی بمقام پنجم و هشت را\nبه مرتبه هزارن یعنی بمقام چهارم و سه را در مرتبه\nصدن یعنی بمقام سوم و چهار را بمرتبه احاد یعنی\nبمقام اول بنویسید و بعد ازان بر مقام ششم و دوم\nصفر ها نوشته شود پس درین صورت عدد مذکور بقرار\nذیل خواهد بود ۵۰۲۰۸۳۰۴ همچنان در نوشتن\nشش ملیون و سی و هفت هزار و دو صد و پنج\nرا به مرتبه ملیون یعنی بمقام هفتم و سه را در مرتبه\nده هزار یعنی بمقام پنجم بنویسید و بعد ازان\nطریق کتابت اعداد بعینه مثل طریق هندی\nاست +\n\nامثله نمبر ۲\n\nاعداد ذیل را بنویسید :-\n(۱) سیزده - هفده - نوزده - دوازده - یازده +\n(۲) بیست و سه - سی و چهار - چهل - بیست - هفت +\n(۳) هفتاد و هفت - نود - هشتاد و چهار - شصت\nو سه +"}
{"book": "adl0290", "page": 23, "text": "۱۶\n\n(۴) سه صد و چهل و دو ـ چهار صد و هشتاد و شش ـ \nپنج صد و هفتاد ـ نُه صد +\n(۵) دو صد و سه ـ چهار صد و سی ـ پنج صد و \nپنجاه و پنج ـ چهار صد +\n(۶) هشت صد و نود و دو ـ هفت صد و چهار ـ \nشش صد و چهل ـ پنج صد و دوازده +\n(۷) هفت هزار و هشت صد و سی و پنج ـ نُه هزار \nو بیست و هشت ـ شش هزار و نُه ـ چهار هزار ـ \nشش هزار و هشتاد و پنج +\n(۸) پنج هزار و نُه صد و نود و دو ـ هشت هزار و \nهفتاد و چهار ـ دو هزار و سه ـ چهار هزار و چهل ـ \nسه هزار و چهار صد و سه +\n(۹) دوازده صد ـ هشتاد هزار و هشت ـ هژده هزار \nو چهار صد و پنجاه و چهار ـ سی و شش هزار \nو دوازده ـ نود هزار +\n(۱۰) بیست هزار و هفتاد ـ سی هزار و هشت ـ پنجاه \nو چهار هزار و چهار صد ـ شانزده هزار و چهار +\n(۱۱) یک لک و چهارده هزار ـ هفتاد و هشت لک ـ \nپانزده لک و چهار هزار و سی ـ هفت لک و هفت +"}
{"book": "adl0290", "page": 24, "text": "۱۷\n\n(۱۲) یک کرور و پنج صد ۔ بیست و هشت کرور و\nسه لک و چهار ۔ بیست کرور ۔ یک کرور و یک\nلک و یک ہزار و یک :\n(۱۳) سه صد کرور و پنج لک و چهار ہزار ۔ یک صد\nو یک کرور و یک لک و یک صد و یک :\n(۱۴) سه صد و بیست و هشت کرور و هفده لک\nو چهل و پنج ہزار و هفت صد و پانزده :\n(۱۵) هفصد و پنج کرور و هفده لک و بیست و\nچهار ہزار و هفصد و سی و هشت :\n(۱۶) چهار صد و پنج ہزار ۔ هشت صد ہزار و چهل۔\nهفت صد و دو ہزار و هفتاد و چهار :\n(۱۷) سه ملیون و نه صد و چهار ۔ نه ملیون و چهار صد۔\nپانزده ملیون و پنجاه ۔ یک صد و هشت ملیون\nو سه ہزار و چهار ۔ چهار ملیون و پنج ہزار :\n(۱۸) پنج ہزار ملیون و هفت صد ہزار و بیست و\nهشت ۔ سه صد و پانزده ہزار و هفت صد\nو شصت و چهار ملیون و نه ہزار و سه :\n(۱۹) سه ملیون و پنجاه ۔ چهار صد و پنج بلیون و ده\nملیون و بیست ہزار و هفت ۔ یک بلیون"}
{"book": "adl0290", "page": 25, "text": "۱۸\nویک ملیون و یک هزار شش بلیون و شش+\n(۲۰) پنج صد و دوازده بلیون و دو صد و پنجاه و\nپنج هزار و هفت صد و شصت و دو ملیون\nو هفصد و سیزده هزار و چهار صد و هفتاد\nوسه+\n(۲۱) بیست بلیون و دوازده - هفصد بلیون و\nهفت صد هزار و هفت صد- سه بلیون وسه\nملیون و سه هزار و سه صد و سه +\n(۲۲) هفت هزار و سه صد و پنج بلیون و پنج صد و\nدو ملیون و شش هزار و بیست و چهار - چهل\nو هفت بلیون و چهل و هفت ملیون و چهل\nو هفت هزار و چهل و هفت +\n(۲۳) خورد ترین اعداد هفت هندسه و کلان ترین\nاعداد پنج هندسه را بنویسید +\n(۲۴) دو طفل را گفته شد که هفت هزار و هفصد\nو هفت بنویسید یکی از انها این عدد ۷۰۰۷۰۰۷\nرا نوشت و دیگر این عدد ۷۷۷ را پس غلطی\nهر کدام معلوم کنید+\n(۲۵) یک لک بر چند هزار مشتمل است؟ در یک"}
{"book": "adl0290", "page": 26, "text": "۱۹\nملیون چند لک و در یک کرور چند ملیون\nمی باشد ؟\n(٢٦) بموجب سلسله مراتب اعداد مروج ہند عدد\nذیل را بخوانید :-\nیک صد و سه ملیون و بیست و هشت ہزار\nو چهار صد و یک +\n(۲۷) بموجب سلسله مراتب اعداد مروج اروپا عدد\nذیل را بخوانید :-\nیک ارب و سه کرور و هفت لک و هفت صد\nو چهار +\n۱۹- اہل رومای قدیم یک طریق خاص\nاعداد نویسی داشتند که در ممالک ایشیا رواج آن نیست\nدر اکثر ممالک ایشیا رواج حروف ابجد می باشد که\nبرای استخراج تاریخ و غیره بکار می آید بنا بر آن لازم\nاست که برای تفہیم طالبان علم حساب طریق مذکور\nنیز نوشته شود +\nا ۱ ب ۲ ج ۳ د ۴ ه ۵ و ۶ ز ۷ ح ۸ ط ۹ ی ۱۰ ک ۲۰ ل ۳۰ م ۴۰ ن ۵۰ س ۶۰\nع ۷۰ ف ۸۰ ص ۹۰ ق ۱۰۰ ر ۲۰۰ ش ۳۰۰ ت ۴۰۰ ث ۵۰۰ خ ۶۰۰ ذ ۷۰۰ ض ۸۰۰ ظ ۹۰۰ غ ۱۰۰۰"}
{"book": "adl0290", "page": 27, "text": "۲۰\nباب سوم\nجمع\n۲۰- طریق دریافت نمودن آن عدد را که برابر\nدو یا زیاده اعداد باشد جمع گفته میشود- عددیکه\nاز جمع نمودن چند اعداد پیدا شود آن را در اصطلاح\nعلم حساب حاصل جمع یا مجموعه می گویند *\n۲۱- جمع بر دو قسم است یعنی جمع بسیط و\nجمع مرکب - جمع اعداد مجرد و اعداد مقرون را که\nاز یک جنس باشند به جمع بسیط تعبیر می کنند\nمثلاً جمع ۴ و ۵ و ۶ یا ۶ دانه و ۷ دانه و ۹ دانه را\nجمع بسیط می گویند - چون اعداد مقرون که از یک\nجنس اما مختلف النوع باشند جمع کرده شود آن عمل\nرا جمع مُرَکَّب می گویند مثلاً جمع نمودن روپیه\nو قرآن و عباسی و سنار و شاهی و غیره که همه از\nجنس زر نقد و در انواع مختلف اند *\nمثال ۱- یک روپیه جمع پنج روپیه جمع شش روپیه *"}
{"book": "adl0290", "page": 28, "text": "۲۱\n\nمثال ۲-چهار سال و ۶ ماه و ۲ روز جمع ۵ سال\nو هفت ماه و ۶ روز *\n\n۲۲- هرگاه این علامت صلیبی + که هر خط آن\nبر دیگر عموداً واقع است ما بین دو یا زیاده اعداد نوشته\nشود اشارت به جمع اعداد مذکور می باشد و این علامت\nرا علامت جمع یا مُثبت می گویند-مثلاً از ۲ + ۴\nظاهر می شود که ۲ با ۴ جمع کرده شود و حاصل جمع\nیا مجموعهٔ آنها ۶ است *\n\nاین علامت = یعنی دو خط مستقیم متوازی عبارت\nاز مساوات می باشد-مثلاً ۲ + ۴ = ۶ *\n\n۲۳- اگر اعداد یک و دو و سه و چهار و غیره\nعلی الترتیب گرفته شود و هندسهٔ یک به یکی از انها\nجمع کرده شود حاصل جمع برابر آن عددی باشد\nکه در سلسله ترتیب بعد از ان می آید *\nمثلاً ۱+۱=۲ و ۲+۱=۳ و ۳+۱=۴ و غیره مجموعهٔ\n۵ و ۳ بطریق ذیل حاصل می شود *\n\n۱ + ۲ + ۵ =\n۱ + ۱ + ۱ + ۵ =\n۱ + ۱ + ۶ =\n۱ + ۷ =\n۸ ="}
{"book": "adl0290", "page": 29, "text": "۲۲\nنتیجه هائیکه بر عمل فوق مرتب می شوند در\nجدول ذیل درج هستند و طالب علم را باید که\nآنها را حفظ کند +\n۱ جمع ۲ جمع ۳ جمع ۴ جمع ۵ جمع ۶ جمع ۷ جمع ۸ جمع ۹ جمع\n۱۰ = ۱ ۹ = ۱ ۸ = ۱ ۷ = ۱ ۶ = ۱ ۵ = ۱ ۴ = ۱ ۳ = ۱ ۲ = ۱\n۱۱ = ۲ ۱۰ = ۲ ۹ = ۲ ۸ = ۲ ۷ = ۲ ۶ = ۲ ۵ = ۲ ۴ = ۲ ۳ = ۲\n۱۲ = ۳ ۱۱ = ۳ ۱۰ = ۳ ۹ = ۳ ۸ = ۳ ۷ = ۳ ۶ = ۳ ۵ = ۳ ۴ = ۳\n۱۳ = ۴ ۱۲ = ۴ ۱۱ = ۴ ۱۰ = ۴ ۹ = ۴ ۸ = ۴ ۷ = ۴ ۶ = ۴ ۵ = ۴\n۱۴ = ۵ ۱۳ = ۵ ۱۲ = ۵ ۱۱ = ۵ ۱۰ = ۵ ۹ = ۵ ۸ = ۵ ۷ = ۵ ۶ = ۵\n۱۵ = ۶ ۱۴ = ۶ ۱۳ = ۶ ۱۲ = ۶ ۱۱ = ۶ ۱۰ = ۶ ۹ = ۶ ۸ = ۶ ۷ = ۶\n۱۶ = ۷ ۱۵ = ۷ ۱۴ = ۷ ۱۳ = ۷ ۱۲ = ۷ ۱۱ = ۷ ۱۰ = ۷ ۹ = ۷ ۸ = ۷\n۱۷ = ۸ ۱۶ = ۸ ۱۵ = ۸ ۱۴ = ۸ ۱۳ = ۸ ۱۲ = ۸ ۱۱ = ۸ ۱۰ = ۸ ۹ = ۸\n۱۸ = ۹ ۱۷ = ۹ ۱۶ = ۹ ۱۵ = ۹ ۱۴ = ۹ ۱۳ = ۹ ۱۲ = ۹ ۱۱ = ۹\nمثال - جمع کنید ۷ + ۸ + ۹ + ۸+\nطریق عمل ۷ + ۸ = ۱۵ و ۱۵ + ۹ = ۲۴ و\n۲۴ + ۸ = ۳۲ جواب +\nتنبیه - یاد باید داشت که ضبط همه قواعد علم حساب\nبر مشق جمع زبانی اعداد منحصر است بنابراین طالب علم\nرا باید که در جمع زبانی اعداد مهارت کافی داشته باشد"}
{"book": "adl0290", "page": 30, "text": "۲۳\n\nو استعمال انگشت در جمع اعداد هرگز نکند *\n\nامثله نمبر ۳ - جمع بسیط زبانی\n\n۱ - حاصل جمع اعداد ذیل چند مے باشد :-\n\n(۱) ۲ و ۹ / ۳ و ۴ / ۸ و ۷ / ۵ و ۶ / ۹ و ۵\nو ۶ / ۳ و ۷ / ۸ و ۵ / ۹ و ۶ / ۸ و ۸ /\nو ۹ / ۸ و ۳ *\n\n(ب) ۱۰ و ۷ / ۲۰ و ۸ / ۳۰ و ۶ / ۵۰ و ۹ / ۷۰ و ۵ *\n(ج) ۱۱ و ۹ / ۱۲ و ۷ / ۲۶ و ۴ / ۳۶ و ۳ / ۷۲ و ۶ *\n(د) ۱۵ و ۷ / ۱۶ و ۸ / ۲۲ و ۹ / ۳۶ و ۶ / ۸۵ و ۹ /\n۲۳ و ۸ / ۴۹ و ۴ / ۲۸ و ۶ / ۶۸ و ۷ / ۹۸\nو ۷ / ۹۹ و ۹ *\n\n۲ - جمع کنید :-\n\n(ا) ۵ را با ۷ و با ۱۷ و با ۲۷ و با ۳۷ و\nعلیٰ هٰذا القیاس *\n\n(ب) ۷ را با ۹ و با ۱۹ و با ۲۹ و با ۳۹ و\n\nطریقه ذیل برائے جمع زبانی مفید است :-\n۱۵ + ۷ = ۱۵ + ۵ + ۲ = ۲۰ + ۲ = ۲۲ *\nلیکن چوں در جمع زبانی مشق حاصل شود ایں قاعده چنداں\nفائده ندارد *"}
{"book": "adl0290", "page": 31, "text": "۲۴\n\nعلی هذا القياس *\n(ج) ۸ را با ۸ و با ۱۸ و با ۲۸ و با ۳۸ و\nعلی هذا القياس *\n۳- (ا) یک و ۲ چند میشود؟ و ۳ و\n۵ چند؟ و ۵ و ۲ چند؟ علی هذا القياس\n(ب) ۲ و ۳ چند میشود؟ ۵ و ۳ چند؟ ۸ و\n۳ چند؟ و علی هذا القياس *\n(ج) ۳ و ۵ چند میشود؟ ۸ و ۵ چند؟ ۱۳ و\n۵ چند؟ و علی هذا القياس *\nتنبیه- وقتیکه طالب علم را قدری مشق\nحاصل شود و سوالات طرز فوق را بطریق ذیل\nاز و پرسیده می توانیم :-\n۴- از ۴ شروع نموده و شش شش را\nگذاشته شمار کنید؟\nجواب ۴ و ۱۰ و ۱۶ و ۲۲ و ۲۸ و ۳۴\nو علی هذا القياس *\n۵- در یک دست من ۱۰ دانه بادام است\nو در دیگر دست من ۷ دانه پس من کل چند\nدانه بادام دارم؟"}
{"book": "adl0290", "page": 32, "text": "۲۵ علم حساب\n\n۶- یک درجن ۱۲ شی می با شد پس ۲\nدرجن چند شی می با شد ؟\n۷- محمد حسین ۹ دانه جوز دارد و او ۸ دانه\nدیگر می خرد - معلوم کنید که نزد او کل چند\nدانه خواهد بود ؟\n۸- ما یک میز را با ۱۶ روپیه خریدیم و\nیک چوکی را به ۷ روپیه کل چند روپیه صرف\nشد ؟\n۹- نرخ سیب ۱۳ دانه فی روپیه باشد\nپس معلوم کنید که بدو روپیه چند دانه خواهند داد ؟\n۱۰- علی محمّد ۲۵ دانه سیب و ۷ دانه نارنج\nخرید پس او کل چند دانه خریده ؟\n۱۱- عمر شما ۱۳ سال است و برا در شما\nهفت سال از شما کلان تر است- پس عمر برادر\nشما چند سال خواهد بود ؟\n۱۲- اگر ما ۲۰ روپیه ترا بدهیم و پیش ما ۱۵ روپیه\nباقی بماند پس ما کل چند روپیه داشتیم ؟\n۱۳- یک طفل بحال ۲۷ دانه بادام دارد\nو ۸ دانه بادام از او گم شده است- پس معلوم"}
{"book": "adl0290", "page": 33, "text": "علم حساب ۲۶\n\nکنید که اول اوچند دانه بادام داشت ؟\n۱۴- در کیسه شما ۲۳ طلاء است ما شما را\n۹ طلاء دیگر دادیم ۔ پس اکنون پیش شما چند\nطلاء می باشد ؟\n۱۵- یک شخص ۳۵ من برنج امروز خرید\nو ۹ من دیروز خریده بود پس معلوم کنید که\nدرین دو روز شخص مذکور چند من برنج خریده\nاست ؟\n۱۶- عمر یک شخص ۴۷ سال است ۔ بعد\nاز ۷ سال عمرش چند سال خواهد بود ؟\n۱۷- اگر شما ۵۶ دانه سیب بخرید و برادر\nشما ۸ دانه از شما زیاده تر بخرد پس معلوم کنید\nکه برادر شما چند دانه سیب خریده است ؟\n۱۸- کدام عدد است که اگر ازان ۱۵ منها کرده\nشود ۶۰ باقی بماند ؟\n۱۹- شخصی یک میز را به ۷۵ روپیه خرید\nو از فروش آن ۱۵ روپیه نفع حاصل کرد پس\nمعلوم کنید که او میز مذکور را به چند روپیه فروخته\nاست ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 34, "text": "علم حساب\n۲۷\n۲۰- شخصی ۱۹ روپیہ بہ عیال خود داد و\n۷ روپیہ پسر خود را و ۴ روپیہ دختر خود را پس\nمعلوم کنید کہ او چند روپیہ تقسیم کردہ ؟\n۲۱- شهر جلال آباد پنج سرک دارد که طول\nسرک اوّل ۱ کروه و سرک دوّم ۲ کروه و سرک\nسوم ۳ گروه و سرک چهارم ۴ گروه و سرک پنجم\n۵ گروه می باشد۔ پس مجموعہ طول ہر پنج سرک\nمذکور چند کروہ خواہد بود ؟\n۲۲- شخصی یک کتاب را بہ ۶ شاہی و یک\nدوات را بہ ۴ شاہی خرید ۔ پس کل چند شاہی ۔\nخرچ شد ؟\n۲۳- شخصی ۹ دانہ سیب بہ آ داد و ۷ دانہ\nزیادہ از آ بہ ب ۔ پس معلوم کنید که آ و ب\nکل چند دانه سیب دارند ؟\n۲۴- محمد علی ۲ دانه خربزه بہ نرخ ۴ شاہی\nفی دانه و ۸ دانہ سیب بہ نرخ یک شاہی فی دانه\nخرید ۔ پس معلوم کنید کہ او بہ دکاندار کل چند\nشاہی داد ؟\n۲۵- از یک ریسمان یک پاره ۲۷ گز قطع"}
{"book": "adl0290", "page": 35, "text": "علم حساب ۲۸\n\nکرده شده است - و ۷ گز باقی مانده - پس کل طول\nریسمان را دریافت کنید ؟\n\nجمع بسیط\n\n۲۴ - قاعده - هرگاه جمع چند اعداد مقصود باشد\nباید که آنها را چنین بنویسید - که مرتبه یکن زیر یکن\nو مرتبه دهن زیر دهن و مرتبه صدن زیر صدن\nو مرتبه هزارن زیر هزارن باشد و علی هذا القیاس\nو بعد ازان زیر کل اعداد مذکور خطی بکشید - (این\nخط را خط عرضی میگویند) اوّل کل اعداد\nمرتبه یکن را جمع کنید - هرگاه مجموعه آنها از ۱۰ کم باشد\nزیر مرتبه یکن و زیر خط عرضی مذکور آن مجموعه را\nبنویسید و اگر حاصل جمع آنها از ۱۰ زیاده باشد\nهندسه مرتبه یکن را زیر مرتبه احاد نوشته زیادتی\nرا با عشرات مرتبه آینده جمع کنید و همین عمل را تا\nآخر سطور جاری بدارید و حاصل جمع سطور آخری\nرا کامل بنویسید +\nمثال ۸ ، ۳ و ۴۰۹ و ۵۶ را جمع کنید :-\nباید که به قرار قاعده مذکوره فوق عمل کرده شود :-"}
{"book": "adl0290", "page": 36, "text": "علم حساب\n۲۹\n۳ ۷ ۸\n۴ ۰ ۹\n۰ ۵ ۶ خط عرضی\n۸ ۴ ۳ حاصل جمع\nدلیل عمل\nما اوّل احاد را جمع می کنیم یعنی (۸ + ۹ + ۶)\nاحاد = ۲۳ احاد = ۲ عشره + ۳ احاد - پس ما ۳ را\nزیر سطر احاد می نویسیم و ۲ را با اعشار جمع\nمی کنیم یعنی (۲ + ۷ + ۰ + ۵) عشرات = ۱۴\nعشره = یک صد + ۴ عشره اکنون ما ۴ را زیر سطر\nعشرات می نویسیم و یک را با مآت جمع می کنیم\nیعنی (۱+ ۳ + ۴) مآت = ۸ مآت - پس اکنون\nما ۸ را زیر سطر مآت می نویسیم *\n۳۵ - اگر در مثال فوق هر هندسه بلحاظ کمیت مقامی\nآن نوشته شود صورتش به قرار ذیل خواهد بود :-\n۳۰۰ + ۷۰ + ۸\n۴۰۰ + ۰ + ۹\n۰ + ۵۰ + ۶\n۸۴۳ = حاصل جمع ÷ ۷۰۰ + ۱۲۰ + ۲۳"}
{"book": "adl0290", "page": 37, "text": "علم حساب ۳۰\nتنبیه - امتحان صحت عمل جمع به این طریق\nکرده می شود که اول اعداد از طرف پائین جمع\nکرده شود بعد ازان از طرف بالا و هرگاه هر دو\nصورت ماحصل یکسان و برابر با شد معلوم شد\nکه عمل صحیح است :\n\nامثله نمبر ۴\nجمع کنید :-\n\n(۱) (۲) (۳) (۴) (۵)\n۳ ۶ ۸ ۷ ۸\n۵ ۹ ۷ ۵ ۹\n۹ ۸ ۹ ۸ ۸\n۴ ۷ ۷ ۹ ۹\n\n(۶) (۷) (۸) (۹) (۱۰)\n۵۶ ۷۳ ۴۰ ۹۰ ۷۹\n۴۲ ۲۶ ۳۷ ۵۰ ۸۴\n\n(۱۱) (۱۲) (۱۳) (۱۴) (۱۵)\n۳۷۵ ۸۷۹ ۷۹ ۹۸۶ ۹۸۴\n۲۰۸ ۸۲ ۴۰ ۷۴۲ ۷۶\n۷۴۰ ۱۹۰ ۶۷۳ ۹۹۹ ۹۴۰"}
{"book": "adl0290", "page": 38, "text": "علم حساب ٣١\n\n٣٠٩٨ (١٨) ۴٢٩ (١٧) ٧۴٣ (١٦)\n٢٠٧ ٧ ٢۴٨\n۴٠ ٨۴ ۵٠٠۴\n٣٢٩ ٩۴٧٦ ١٢٣۴\n٢٨ (٢٠) ۴٨٠٧ (١٩)\n۴٠٠٧ ٣٠٩\n٣۵٠ ۴\n٣٠٢ ۵٠٠٠\n٨٨٣٩٠ (٢٢) ۵٨٠٧٣ (٢١)\n٢٠۵٨ ٩٧٠۵\n۴٧٦ ٣٦٨\n٨٢٠۵ ٧٨٠٠\n۴٧۴٦٠ ٢٩\n٨٩٧٦٣ (٢۴) ٣٨٧۵٦ (٢٣)\n٢۵٩٦۴ ۵٠٩۵٢\n٧٣٨٩٦ ٧٨٠٩۵\n۵٨٩٢٦ ٣۴۵٦٠\n٣٢١۵٧ ٣٢٣٠٨\n٨٨٧۵٦"}
{"book": "adl0290", "page": 39, "text": "علم حساب ۳۲\n\n( ۲۵ ) ( ۲۶ )\n۳ ۸ ۷ ۶ ۰ ۴ ۶ ۷ ۸ ۹ ۵\n۵ ۸ ۰ ۰ ۷ ۵ ۸ ۰ ۰ ۹\n۳ ۰ ۴ ۵ ۵ ۵ ۵\n۱ ۹ ۷ ۹ ۵ ۰ ۷ ۳\n۷ ۵ ۶ ۷ ۹ ۸ ۲\n۳ ۷ ۴ ۳ ۶ ۸ ۰ ۰ ۰\n\n( ۲۷ ) ( ۲۸ )\n۷ ۹ ۹ ۰ ۳ ۸\n۳ ۰ ۲ ۵ ۳ ۰ ۰ ۵ ۴\n۳ ۲ ۹ ۵ ۰ ۲ ۸\n۸ ۷ ۶ ۵ ۰ ۲ ۷ ۶\n۳ ۹ ۸ ۷ ۹ ۹\n۳ ۰ ۰ ۹ ۳ ۸ ۰ ۵ ۰\n\n( ۲۹ ) ( ۳۰ )\n۷ ۳ ۵ ۷ ۸ ۹ ۲ ۴\n۷ ۰ ۰ ۰ ۰ ۰ ۷ ۵ ۸ ۹ ۳ ۶ ۷ ۹\n۳ ۴ ۰ ۰ ۳ ۸ ۲ ۷ ۹ ۵ ۶ ۳\n۴ ۰ ۴ ۰ ۴ ۰ ۹ ۵ ۲ ۸ ۷ ۸ ۹\n۳ ۶ ۰ ۰ ۳ ۴ ۷ ۴ ۹ ۲ ۳\n۳ ۸ ۸ ۹ ۲ ۳ ۴ ۶ ۳"}
{"book": "adl0290", "page": 40, "text": "۳۳ علم حساب\n\n۹ ۳ ۵ ۷ ۳ ۵ ۰ (۳۱)\n۲ ۹ ۸ ۴ ۷ ۲ ۱\n۸ ۳ ۰ ۵ ۹ ۰ ۲\n۷ ۶ ۵ ۰ ۷ ۲ ۹\n۸ ۴ ۷ ۲ ۰ ۳ ۸\n۵ ۶ ۷ ۹ ۸ ۲ ۴\nمجموعه اعداد ذیل را معلوم کنید :-\n(۳۲) ۴۸۰ و ۶۰۵۶ و ۴۸۹ و ۳۹۶۸۳۴\n+ ۹۰۹ و\n(۳۳) ۳۵۷۸ و ۴۰۳ و ۹۳ و ۵۷۶۸۶۷\n+ ۹ و ۷۰۳ و\n(۳۴) ۷۸۶۷ و ۴۶۰ و ۳۰۹ و ۳۸۶ و ۸۰۰۰\n+ ۳۰۰۲ و ۳۴ و\n(۳۵) ۳۰۰ و ۷۸۵ و ۶۳ و ۸۹ و ۴۵ و ۱۲۳\n+ ۲۰۶۰۸ و ۲۰۶ و\nقیمت اعداد ذیل را معلوم کنید :-\n(۳۶) ۳۲۳۹۸ + ۷۸۶۷ + ۸۳۹۸۹ + ۶۰۳۰+\n(۳۷) ۶۰ + ۸۲۰۰ + ۶۳۹۶ + ۲۰ + ۵۷۶۸۹\n+ ۹۷ + ۲ +\n(۳۸) ۳ + ۳۰۹ + ۲۹ + ۳۰۶۸۹۵ + ۳۲۵۳"}
{"book": "adl0290", "page": 41, "text": "علم حساب ۳۴\n\n+ ۵۰۰ +\n۱۰۲۰۱ + ۸۰۲۳۴ + ۹۸۰۰۰۰ + ۸ (۳۹)\n+ ۹ + ۳۴۵۶ +\n+ ۶۷۰۰۰ + ۶۵۶۴ + ۴۵۶ + ۳۴۵۲ (۴۰)\n+ ۹۸۴۵۳۰۷۸۹۹\n(۴۱) اعداد ذیل را جمع کنید :-\nهفتاد و نه - سه هزار و چهار صد و پنجاه - شصت\nو شش هزار و شش صد و نود چهار - چهار\nهزار و چهار - هشتاد +\n(۴۲) مجموعۀ اعداد ذیل را بنویسید :-\nشش صد و نود و دو - چهار لک و چهل و\nپنج هزار و هفت - نود و هشت لک و هفتصد\nچهل و پنج - هفت +\n(۴۳) مجموعۀ اعداد ذیل را معلوم کنید :-\nهفتصد و چهل و شش ملیون و هفتاد و\nچهار هزار و نه صد و شصت و دو - هشتاد و\nشش هزار و پنج صد و چهار - دوازده ملیون\nو هفت هزار و سه - نود و یک - هفت ملیون\nو هفت +"}
{"book": "adl0290", "page": 42, "text": "علم حساب\n۳۵\n(۴۴) مجموعهٔ اعداد ذیل چند است :-\nنوزده + هفت لک و هفت هزار و هفت +\nسه ارب و چهار کرور و هفتاد و چهار لک و\nبیست و نه + هشت کرور و هشت لک و هشت\nهزار و هشت + هفت هزار و هفت صد و چهل\nو دو + شش + سه لک و چهار صد و هفت +\n(۴۵) مجموعهٔ اعداد ذیل را معلوم کنید :-\n۷۶ و ۴۸۰۴۶ و ۷۳ و ۶ ۳۰۵ و ۸ و ۴۵ ۹۳\nو ۹ ... ۳۰ و ۸ ۰ ۷ ۳ و ۳۰۹ و ۲ ۹ ۵۸ ۳۷۸۰\nو ۲۸۹ ... ۲۳ ۹ ۷ و ۴۲ ۳ +\n(۴۶) کدام عدد است که اگر ازان ۷ ۵ ۴ ۳ منها شود\nباقی ۹ ۷ ۴ باشد؟\n(۴۷) شخصی در ۱۳۱۶ھ متولد شد پس در کدام سنه\nعمرش ۶۳ سال خواهد بود ؟\n(۴۸) حمل ۳۱ روز - ثور ۳۱ - جوزا ۳۱ - سرطان ۳۱ -\nاسد ۳۲ - سنبله ۳۱ - میزان ۳۰ - عقرب ۳۰ -\nقوس ۲۹ - جدی ۳۰ - دلو ۲۹ - حوت ۳۰ -\nپس معلوم کنید که در یک سال چند روز\nمی باشند؟"}
{"book": "adl0290", "page": 43, "text": "علم حساب\n۳۶\n(۴۹) در یک مدرسه در جماعت اول ۱۲۵ طفل-\nدر دوم ۸۷ و در سوم ۹۶ و در چهارم ۱۰۷-\nو در پنجم ۷۰ و در باقی جماعت ها ۲۵۶ طفل\nهستند- پس معلوم کنید که در مدرسه مذکور کل\nتعداد اطفال چند است؟\n(۵۰) در یک باغ ۳۲۷ درخت شفتالو و ۷۰۴ درخت\nزردالو و ۴۵۶ درخت سیب و ۵۲۸ درخت\nنارنج و ۴۲۵ درخت بادام- پس معلوم کنید که\nدران باغ همه چند درخت است؟\n(۵۱) در یک شهر ۷۴۹۰۳ نفر مسلمان و ۴۸۰۹۳\nنفر ہندو و ۷۲۳ نفر نصارے و ۱۳۰۹ نفر\nیہود و ۱۵۹ نفر از مذاہب دیگر هستند- پس\nمعلوم کنید که دران شہر تعداد نفوس چند\nاست؟\n(۵۲) شخصی سه قطعه زمین را به ۹۷۰۰ روپیہ خرید\nو در ہر قطعه زمین یک خانہ آباد کرد در خانهٔ اول\n۷۸۲۵ روپیہ خرچ کرد و در خانهٔ دوم ۲۱۷۵۰\nروپیہ و در خانهٔ سوم ۲۷۲۹ روپیہ- پس\nمعلوم کنید که آن شخص کل چه قدر روپیہ خرچ"}
{"book": "adl0290", "page": 44, "text": "۳۷\nعلم حساب\n\nکرده است؟\n(۵۳) در مملکت افغانستان ۵۳۸۹۰۸۲ من غله\nدر ماه حمل و ۷۰۹۲۸۰ من در ماه ثور و\n۱۰۹۴۸۰۳ من در ماه جوزا صرف شد - پس\nمعلوم کنید که درین سه ماه چه قدر غله خرچ\nشده است ؟\n(۵۴) شخصی چهار قطی سیب خرید که در اوّل ۲۴۶\nدانه بود و در دوم ۳۱۹ دانه و در سوم ۱۹\nدانه زیاده از دوم و در چهارم برابر مجموعۀ\nسیب های قطی اوّل و دوم - پس معلوم\nکنید که شخصی مذکور چند دانه سیب خریده\nاست ؟\n(۵۵) آن عدد را معلوم کنید که اگر ازان اوّل\n۷۰۴۳۵ منها کرده شود بعد ازان ۸۵۶۷۹\nباقی ۷۴۰۴۰ بماند ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 45, "text": "علم حساب\n۳۸\nباب چهارم\nتفریق\n۳۶- اگر یک عدد در مقدار از عدد دیگر زیاده\nباشد و عدد خورد از عدد کلان منها کرده شود و چیزی\nباقی بماند طریقه دریافت نمودن آن باقی را در\nاصطلاح علم حساب تفریق می گویند و عدد\nزیاده را مفروق منه و عدد کم را مفروق و\nباقی را حاصل تفریق میگویند. تفریق هم مانند\nجمع بر دو قسم است یعنی بسیط و مرکب و\nفرق مابین بسیط و مرکب بعینه همان است که در\nباب جمع بیان کرده شد +\nچون این علامت - پیش روی عددی\nنوشته باشد مقصود ازان این است که عدد مذکور\nمفروق است یعنی آن عدد از عدد ما قبل تفریق\nکرده نشود و علامت مذکور را علامت نفی یا منفی\nمی گویند +"}
{"book": "adl0290", "page": 46, "text": "علم حساب\n۳۹\n\nتفریق بسیط\n۲۷ قاعده - اعداد مفروق منه و مفروق\nرا محاذی یک دیگر یعنی احاد زیر احاد و عشرات زیر\nعشرات همچنین تا آخر بنویسید و ابتداء عمل تفریق را\nاز طرف راست نموده تفریق هر مرتبه را از محاذی\nخود آن بکنید و اگر عدد مذکور از محاذی خود کمتر باشد\nآنچه باقی بماند بزیر خط عرضی بمقابله همان مرتبه\nبگذارید و اگر هیچ باقی نماند صفر بگذارید و اگر عدد\nمفروق از مفروق منه زیاده باشد امکان تفریق\nنیست - پس یک عشره از مرتبه عشرات مفروق منه\nآورده و با احاد آن جمع نموده از مجموعه هر دو مفروق\nرا منها کنید و اگر در مرتبه عشرات عددی نباشد یکی\nاز مات و یا الوف بیاورید و هکذا - پس آن اعداد\nرا که زیر خط عرضی نوشته شوند حاصل تفریق یا\nباقی می گویند +\nمثال ۴۹۳۸ را از ۵۱۲۳ تفریق کنید :-\n\n۵۱۲۳ مفروق منه\n۴۹۳۸ مفروق\n۱۸۵ باقی"}
{"book": "adl0290", "page": 47, "text": "علم حساب ۴۰\n\nچون تفریق ۸ از ۳ ممکن نیست بنا برین ۱۰ را\nبر ۳ زیاده کنید که ۱۳ شود- پس ۸ را از ۱۳ تفریق\nکنید و ۵ باقی را زیر خط عرضی محاذی ۸ بنویسید-\nیا زا حاصل را با ۳ جمع کنید و آن را از مرتبه دوم\nمفروق منه تفریق کنید- و چون هندسۀ مرتبۀ\nدوم مفروق منه ۲ میباشد و ۴ از ۲ تفریق نمی تواند\nشد- لهذا ۱۰ را بر ۲ زیاده کنید که ۱۲ نشود- بعد ازان\n۴ را از ۱۲ منها کنید که ۸ باقی بماند- یازا حاصل را\nبا ۹ جمع کنید که ۱۰ شود و ۱۰ را از ۱ منها کنید اما\nچونکه ۱۰ از ۱ منها نمی تواند شد ۱۰ را بر ۱ زیاده کنید\nکه ۱۱ شود و باز ۱۰ را از ۱۱ تفریق کنید که ۱ باقی بماند\nو ۱ حاصل را با ۴ جمع کنید که ۵ شود و ۵ از ۵\nکامل منهای شود زیرا که هر دو هندسه مساوی\nیک دگر هستند- بصورت دیگر حل مثال مذکور\nبه طریق ذیل میباشد :-\n۵۰۰۰ + ۱۰۰ + ۲۰ + ۳ = ۵۱۲۳\n۴۰۰۰ + ۱۰۰۰ + ۱۰۰ + ۲۰ + ۳ =\n۴۰۰۰ + ۱۰۰۰ + ۱۰۰ + ۱۰ + ۱۰ + ۳ =\n۴۰۰۰ + ۱۰۰۰ + ۱۱۰ + ۱۳ =\n۴۰۰۰ + ۹۰۰ + ۳۰ + ۸ = ۴۹۳۸ و"}
{"book": "adl0290", "page": 48, "text": "علم حساب\n۴۱\nاکنون الوف را از الوف و مآت را از مآت و\nعشرات از عشرات و احاد را از احاد تفریق کنید\nلہذا حاصل تفریق = ۵ + ۸۰ + ۱۰۰\n۱۸۵ =\nتنبیہ - امتحان صحت عمل تفریق باین قسم\nمیشود - که مفروق را با باقی جمع کنید هرگاه حاصل\nجمع آنها برابر مفروق منه بود عمل تفریق صحیح است *\nتنبیه ۲- باید که علامت تفریق - مابین\nمفروق منه و مفرق باین طریق نوشته شود که بدست\nراست علامت مذکور مفروق منه باشد و بدست\nچپ آن مفروق مثلاً ۹ - ۶ = ۳ *\nامثله نمبر ۵\nتفریق کنید :-\n۷۸ (۱)\n۳۵\n۹۵ (۲)\n۴۴\n۳۵۶ (۳)\n۱۳۴\n۷۸۹ (۴)\n۲۴۶\n۷۸۲۵ (۵)\n۳۵۰۴\n۶۴ (۶)\n۳۹"}
{"book": "adl0290", "page": 49, "text": "۴۲ علم حساب\n\n۹۴ (۹) ۸۶ (۸) ۹۷ (۷)\n۸۵ ۶۸ ۴۸\n۴۸۰ (۱۲) ۷۹۵ (۱۱) ۹۳ (۱۰)\n۳۹۰ ۶۰۶ ۶۰\n۹۰۴ (۱۵) ۸۴۳ (۱۴) ۹۷۷ (۱۳)\n۵۸۹ ۳۸۴ ۷۹۹\n۵۴۰۹۰ (۱۷) ۵۳۸۰ (۱۶)\n۷۰۷۳ ۷۲۹\n۸۵۸۵۸ (۱۹) ۸۴۳۲۱ (۱۸)\n۵۸۵۸۵ ۵۳۷۸۹\n۲۰.۰.۴ (۲۱) ۵۴۳۲۱ (۲۰)\n۱۷۳۲۵ ۱۲۳۴۵\n۷۰۸۰۹۳ (۲۳) ۷۸۹۳۵۶ (۲۲)\n۲۰۵۰۳ ۹۹۹۹۹\n۷۰۰۰۲۰۳ (۲۵) ۸۰۵۴۰۰ (۲۴)\n۵۰۰۹۵۶ ۷۰۰۵۳\n÷ ۷۶۸۹۳ - ۸۲۴۳۹ (۲۶)\n÷ ۷۹۹۰ - ۹۳۴۰۶ (۲۷)\n÷ ۸۲۷۸۹ - ۷۹۰۲۵۶ (۲۸)"}
{"book": "adl0290", "page": 50, "text": "علم حساب\n۴۳\n(۲۹) ۸۰۰۰۰ - ۸۴۶۴ = +\n(۳۰) ۱۰۰۰۰۰۰ - ۹۹۹۹۹۹ = +\n(۳۱) ۷۷۷۷۷۰ - ۸۸۸۸۹ = +\n(۳۲) ۴۸۰۰۰ - ۱۰۲۹۵۳ = +\n(۳۳) ۱۰۰۹۵۶ - ۶۸۹۳ = ÷\n(۳۴) معلوم کنید که کدام اعداد را همراه هر یکی از\nاعداد ذیل جمع کرده شود که مجموعه ده لک\nباشد :-\n۱۹ و ۳۰۵ و ۷۵۶ و ۴۶۹ و ۵۰۰۹۹ و ۴۳۴ = ÷\n(۳۵) کدام عدد را از ۹۳۸۷ منها کنیم که باقی\n۹۰۳ بماند ؟\n(۳۶) معلوم کنید که یک لک از بیست و نه چه قدر\nزیاده میباشد ؟\n(۳۷) معلوم کنید که یک کرور از یک هزار و یک\nچه قدر زیاده میباشد ؟\n(۳۸) معلوم کنید که هفتاد و نه از ده هزار چه قدر\nکم میباشد ؟\n(۳۹) ولادت بابر در ۸۸۸ ه بود و فاتش در ۹۳۷ ه\nپس معلوم کنید که عمرش چند سال بود ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 51, "text": "علم حساب ۴۴\n(۴۰) ولادت اعلیحضرت ضیاء الملت و الدین امیر عبد الرحمن خان مرحوم در ۱۸۴۴ء شده بود - و وفات شان در ۱۹۰۱ء - پس معلوم کنید که عمر شان چند سال بود ؟\n(۴۱) ارتفاع کوه هندوکش ۲۱۲۱۳ فٹ است - و ارتفاع کوه پامیر ۱۵۸۰۱ فٹ - پس معلوم کنید که کوه هندوکش نسبت به کوه پامیر چه قدر بلند تر است ؟\n(۴۲) اگر حاصل یک ملک ۳۹۸۵۰ روپیه باشد و اخراجات آن ۲۸۰۶۹ روپیه پس معلوم کنید که در یک سال از حاصل ملک مذکور چه قدر پس انداز میشود ؟\n(۴۳) شخصی یک اسباب را به ۳۰۰۰ روپیه خرید و به ۳۳۲۵ روپیه فروخت - پس معلوم کنید که او چه قدر نفع کرد ؟\n(۴۴) نزد ما چند روپیه موجود است و اگر ۵۸۰ روپیه دیگر بما داده شود ما قرض زید را که ۱۰۰۰۰ روپیه است ادا کرده می توانیم پس معلوم کنید که پیش ما چند روپیه است؟"}
{"book": "adl0290", "page": 52, "text": "۴۵\nعلم حساب\n\n(۴۵) مجموعه دو عدد ۵، ۸ ۳ ۹ میباشد و عدد کلان\n۹ ۵ ۳ ۷۷ ۱ است - پس عدد خورد چه قدر\nخواهد بود ؟\n\n(۴۶) مجموعه دو عدد ۰۰ ۹ ۰ ۸ ۷ میباشد و عدد خورد\n۹۹ ۷ ۳ هست پس عدد کلان را معلوم کنید\n\n(۴۷) کدام عدد از ۹ ۸ ۳ ۷ منها کرده شود که باقی\n۹ ۹ ۹ باشد ؟\n\n(۴۸) مابین مجموعه و حاصل تفریق یک ملیون و\nیک هزار چه قدر فرق است ؟\n(۴۹) پیش ۱ ۷ ۸ ۳۹ روپیه هست و پیش\nب ۵ ۸ ۳ روپیه کم تر از ا و پیش ج\n۶ ۶ ۸ روپیه کم تر از ب - پس معلوم کنید\nکه پیش ج چند روپیه است ؟\n\n(۵۰) یک طالب العلم را گفته شد که سه هزار و\nچهار صد و پنج بنویسد و او ۵ ۰۰ ۴ ۰۰ ۳\nنوشت - پس معلوم کنید که آن طالب علم\nچه قدر زیاده نوشته است ؟\n\n(۵۱) یک طالب العلم را گفته شد که پنجاه لک و\nچهار هزار و سه بنویسد و او ۳ ۰ ۴ ۰۰ ۵ نوشت"}
{"book": "adl0290", "page": 53, "text": "علم حساب\n۴۶\nپس معلوم کنید که آن طالب علم چه قدر\nکم نوشته است؟\n۲۸ - هر گاه بالای چند اعداد یک خط عرضی\nمثل این کشیده شود یا چند اعداد مابین خطوط\nقوسی یا خطوط وحدانی ( ) { } [ ]\nنوشته شوند مقصود ازان این است که کل اعداد\nکه زیر خط عرضی یا مابین خطوط قوسی یا وحدانی\nنوشته شده اند از یک جنس میباشند و هر عدد از\nاعداد مذکور یکسان متاثر یعنی اثر پذیر میگردد مثلاً\n۲+۳ یا (۲+۳) یا {۲+۳} ازین مفهوم میشود\nکه آن علامت که از خطوط وحدانی برون است - عدد\n۲ و ۳ ازان یکسان اثر پذیر میشود *\nازین علامت ∴ معنی بنابر آن و ازین علامت\n∵ معنی چونکه تعبیر میشود *\n۲۹ - عددیکه پیش روی آن این علامت +\nنوشته باشد آن را عدد مثبت میگویند و عددیکه\nکه پیش روی آن این علامت - نوشته باشد آن را\nعدد منفی میگویند و اگر پیش روی عددی هیچ\nعلامت نوشته نباشد پیش روی آن علامت جمع"}
{"book": "adl0290", "page": 54, "text": "۴۷\nعلم حساب\n\nتصور کرده میشود آن اعداد را که بذریعه علامت +\nو ـ مربوط باشند ارکان میگویند ـ طریق آسان برای\nمعلوم کردن قیمت یک جمله که در آن چند اعداد\nبه علامات + و ـ مربوط باشند این است ـ که اوّل\nمجموعه اعداد مثبت معلوم کرده شود و بعده مجموعه\nاعداد منفی و بعد ازان فرق هر دو مجموعه معلوم\nکرده شود *\nمثال بر قیمت ۴۷۳ - ۳۶۹ + ۸۲۱ - ۴۰۳ را\nاکنون ۴۷۳ + ۸۲۱ = ۱۲۹۴\nو ۳۶۹ + ۴۰۳ = ۷۷۲\nبنا برین نتیجه مطلوب = ۱۲۹۴ - ۷۷۲\n= ۵۲۲*\n\nامثله نمبر۶\nقیمت جمله های ذیل را معلوم کنید:-\n(۱) ۹۷۳ - ۷۲۴ + ۲۰۹*\n(۲) ۶۸۹۶۵ - ۸۶۹۵ - ۶۳۸۶*\n(۳) ۸۷۰۳ - ۷۹۳۵ + ۳۰۰۲ - ۱۰۳۰*\n(۴) ۱۶۰۰ - ۹۲۴ - ۳۰۰ - ۸۸*"}
{"book": "adl0290", "page": 55, "text": "علم حساب ۴۸\n\n(۵) ۷۷۷۷۷ - ۳۲۸۵ + ۹۴۵۶۷ - ۳۰۴ + ۶۴ *\n\n(۶) با ۷۵۳ - ۹۸ + ۷ اوّل ۳۲۹ را جمع\nکردیم و بعد ازان حاصل تفریق ۷۲۰ و\n۶۹۹ را ازان مجموعه تفریق کردیم پس معلوم\nکنید که ماحصل چه قدر خواهد بود؟\n\n(۷) معلوم کنید که حاصل تفریق ۷۲۰۳ و\n۴۹۸۰ از مجموعه آن چه قدر کم میباشد؟\n\n(۸) معلوم کنید که مجموعه (۶۹۸۵ - ۸۹۹) و\n۷۰۰۳ از حاصل تفریق آن چه قدر زیاده\nمیباشد؟\n\n(۹) کلان ترین دو عدد ، ۹۴۰۴ هست و\nحاصل تفریق آنها ۹۰۹ + ۳۵۰ میباشد\nپس عدد خورد را دریافت نمائید *\n\n(۱۰) کدام عدد با ۵۴۰ - ۴۰۸۳ + ۳۲۹ جمع\nکرده شود که مجموعه آنها مساوی یک\nلک باشد ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 56, "text": "علم حساب ۴۹\nباب پنجم\nضرب\n۳۰- چون یک عدد به قرار احاد عدد دیگر بار بار جمع کرده شود آن طریق مختصر را که برای دریافت نمودن حاصل جمع اعداد مذکور استعمال میشود ضرب میگویند. مثلاً اگر ۳ در ۴ ضرب کرده شود همان عدد پیدا خواهد شد که از مجموعه چهار ۳ پیدا میشود و این مجموعه ۳+۳+۳+۳ = ۱۲ میباشد. پس ضرب یک طریق مختصر برای جمع اعداد میباشد. عددی را که در عدد دیگر ضرب شود مضروب و عددی را که در آن ضرب کرده شود مضروب فیه گفته میشود.\nچون این علامت صلیبی × مابین دو یا زیاده اعداد نوشته باشد مفهومش این است که اعداد مذکور در یک دیگر ضرب نموده شوند."}
{"book": "adl0290", "page": 57, "text": "علم حساب ۵۰\nچون یک عدد از ضرب دو یا زیادہ عدد پیدا\nشود - از جمله اعداد مذکور ہر عدد را جزو ضربی\nعدد مذکور میگویند بنابر آن مضروب و مضروب فیہ\nرا اجزاء ضربی حاصل ضرب میگویند و بعض\nاوقات مضروب و مضروب فیہ را مضروبین\nنیز میگویند :\n۳۱- ضرب دو قسم است یعنی بسیط و\nمرکب ۔ ہرگاہ مضروب عدد مجرد یا مقرون اما\nاز یک نوع باشد در آن صورت عمل ضرب را\nضرب بسیط میگویند و ہرگاہ مضروب مختلف النوع\nاما از یک جنس باشد (مثلاً جنس زر نقد باشد\nو نوع روپیه شاہی و پیسه وغیره) در آن صورت\nعمل ضرب را ضرب مرکب میگویند :\n۳۲ - طلبای علم حساب را لازم است\nکه جدول ہای ذیل را حفظ کنند :-"}
{"book": "adl0290", "page": 58, "text": "۵۱\nعلم حساب\n\nجدول اوّل\n\n۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶ ۷ ۸ ۹ ۱۰\nیک در ۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶ ۷ ۸ ۹ ۱۰\n۲ در ۲ ۴ ۶ ۸ ۱۰ ۱۲ ۱۴ ۱۶ ۱۸ ۲۰\n۳ در ۳ ۶ ۹ ۱۲ ۱۵ ۱۸ ۲۱ ۲۴ ۲۷ ۳۰\n۴ در ۴ ۸ ۱۲ ۱۶ ۲۰ ۲۴ ۲۸ ۳۲ ۳۶ ۴۰\n۵ در ۵ ۱۰ ۱۵ ۲۰ ۲۵ ۳۰ ۳۵ ۴۰ ۴۵ ۵۰\n۶ در ۶ ۱۲ ۱۸ ۲۴ ۳۰ ۳۶ ۴۲ ۴۸ ۵۴ ۶۰\n۷ در ۷ ۱۴ ۲۱ ۲۸ ۳۵ ۴۲ ۴۹ ۵۶ ۶۳ ۷۰\n۸ در ۸ ۱۶ ۲۴ ۳۲ ۴۰ ۴۸ ۵۶ ۶۴ ۷۲ ۸۰\n۹ در ۹ ۱۸ ۲۷ ۳۶ ۴۵ ۵۴ ۶۳ ۷۲ ۸۱ ۹۰\n۱۰ در ۱۰ ۲۰ ۳۰ ۴۰ ۵۰ ۶۰ ۷۰ ۸۰ ۹۰ ۱۰۰\n\nجدول دوم\n\n۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶ ۷ ۸ ۹ ۱۰\n۱۱ در ۱۱ ۲۲ ۳۳ ۴۴ ۵۵ ۶۶ ۷۷ ۸۸ ۹۹ ۱۱۰\n۱۲ در ۱۲ ۲۴ ۳۶ ۴۸ ۶۰ ۷۲ ۸۴ ۹۶ ۱۰۸ ۱۲۰\n۱۳ در ۱۳ ۲۶ ۳۹ ۵۲ ۶۵ ۷۸ ۹۱ ۱۰۴ ۱۱۷ ۱۳۰\n۱۴ در ۱۴ ۲۸ ۴۲ ۵۶ ۷۰ ۸۴ ۹۸ ۱۱۲ ۱۲۶ ۱۴۰\n۱۵ در ۱۵ ۳۰ ۴۵ ۶۰ ۷۵ ۹۰ ۱۰۵ ۱۲۰ ۱۳۵ ۱۵۰\n۱۶ در ۱۶ ۳۲ ۴۸ ۶۴ ۸۰ ۹۶ ۱۱۲ ۱۲۸ ۱۴۴ ۱۶۰\n۱۷ در ۱۷ ۳۴ ۵۱ ۶۸ ۸۵ ۱۰۲ ۱۱۹ ۱۳۶ ۱۵۳ ۱۷۰\n۱۸ در ۱۸ ۳۶ ۵۴ ۷۲ ۹۰ ۱۰۸ ۱۲۶ ۱۴۴ ۱۶۲ ۱۸۰\n۱۹ در ۱۹ ۳۸ ۵۷ ۷۶ ۹۵ ۱۱۴ ۱۳۳ ۱۵۲ ۱۷۱ ۱۹۰\n۲۰ در ۲۰ ۴۰ ۶۰ ۸۰ ۱۰۰ ۱۲۰ ۱۴۰ ۱۶۰ ۱۸۰ ۲۰۰"}
{"book": "adl0290", "page": 59, "text": "۵۲ علم حساب\nجدول سوم\n۱۱ ۱۲ ۱۳ ۱۴ ۱۵ ۱۶ ۱۷ ۱۸ ۱۹ ۲۰\n۱۱ در ۱۲۱ ۱۳۲ ۱۴۳ ۱۵۴ ۱۶۵ ۱۷۶ ۱۸۷ ۱۹۸ ۲۰۹ ۲۲۰\n۱۲ در ۱۳۲ ۱۴۴ ۱۵۶ ۱۶۸ ۱۸۰ ۱۹۲ ۲۰۴ ۲۱۶ ۲۲۸ ۲۴۰\n۱۳ در ۱۴۳ ۱۵۶ ۱۶۹ ۱۸۲ ۱۹۵ ۲۰۸ ۲۲۱ ۲۳۴ ۲۴۷ ۲۶۰\n۱۴ در ۱۵۴ ۱۶۸ ۱۸۲ ۱۹۶ ۲۱۰ ۲۲۴ ۲۳۸ ۲۵۲ ۲۶۶ ۲۸۰\n۱۵ در ۱۶۵ ۱۸۰ ۱۹۵ ۲۱۰ ۲۲۵ ۲۴۰ ۲۵۵ ۲۷۰ ۲۸۵ ۳۰۰\n۱۶ در ۱۷۶ ۱۹۲ ۲۰۸ ۲۲۴ ۲۴۰ ۲۵۶ ۲۷۲ ۲۸۸ ۳۰۴ ۳۲۰\n۱۷ در ۱۸۷ ۲۰۴ ۲۲۱ ۲۳۸ ۲۵۵ ۲۷۲ ۲۸۹ ۳۰۶ ۳۲۳ ۳۴۰\n۱۸ در ۱۹۸ ۲۱۶ ۲۳۴ ۲۵۲ ۲۷۰ ۲۸۸ ۳۰۶ ۳۲۴ ۳۴۲ ۳۶۰\n۱۹ در ۲۰۹ ۲۲۸ ۲۴۷ ۲۶۶ ۲۸۵ ۳۰۴ ۳۲۳ ۳۴۲ ۳۶۱ ۳۸۰\n۲۰ در ۲۲۰ ۲۴۰ ۲۶۰ ۲۸۰ ۳۰۰ ۳۲۰ ۳۴۰ ۳۶۰ ۳۸۰ ۴۰۰\nسوالات در باب جدول های ضرب\nامثله نمبر ۷ زبانی\n(۱) ۷ در ۶ و ۸ در ۹ و ۱۲ در ۱۲ چند\nمیشود ؟ و علیٰ ہٰذا القیاس :-\n(۲) ۱۲ را در ۸ و ۹ را در ۷ و ۱۶ را در ۹"}
{"book": "adl0290", "page": 60, "text": "علم حساب\n۵۳\nضرب کنید - و على هذا القياس :-\n(۳) حاصل ضرب ۹ و ۹ و ۱۶ و ۶ چند میباشد؟\nو على هذا القياس :-\n(۴) اگر عدد ۶ نُه بار جمع کرده شود حاصل جمع\nچند خواهد بود ؟\n(۵) کدام اعداد مساوی ده چند ۱۱ و هفت چند\n۹ میباشد ؟ وعلى هذا القياس :-\n(۶) از نه نفر بچه هر یکی شش دانه سیب دارد\nپس نزد همه بچه ها چند دانه سیب خواهد بود ؟\n(۷) ما ۱۲ صندوق داریم و در هر صندوق ۱۱\nروپیه موجود است - پس در تمام صندوقها\nچند روپیه خواهد بود ؟\n(۸) یک روپیه ۱۲ شاهی میباشد پس پنج روپیه\nچند شاهی خواهد بود ؟\n(۹) در یک مدرسه ۱۵ خانه است و در هر خانه\n۱۵ طالب العلم می نشینند - معلوم کنید که\nدر مدرسه مذکوره کل چند طالب علم اند ؟\n(۱۰) اگر مضروب ۱۱ و مضروب فیه ۱۳ باشند حاصل\nضرب چند خواهد بود ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 61, "text": "علم حساب ۵۴\n\n(۱۱) اجزای ضربی یک عدد ۹ و ۱۹ است -\nعدد مذکور را دریافت کنید ؟\n(۱۲) نرخ سیب فی روپیه ۲۰ دانه است - به ۵\nروپیه چند دانه سیب خواهند داد ؟\n(۱۳) در یک هفته هفت روز می باشد معلوم\nکنید که در ۸ هفته چند روز می باشد ؟\n(۱۴) یک ده چهار کوچه دارد و در هر کوچه ۱۵\nخانه است معلوم کنید که در کل ده چند\nخانه میباشد ؟\n(۱۵) قیمت یک راس گاو ۱۵ روپیه است -\nمعلوم کنید که قیمت ۹ راس گاو چند\nخواهد بود ؟\n(۱۶) در یک صفحه کتاب ۱۷ سطر و در هر سطر\n۱۹ لفظ است - پس معلوم کنید که در یک\nصفحه کتاب مذکور چند لفظ است ؟\n(۱۷) ۷ کرت ۱۱ از ۹۰ چه قدر کم میباشد ؟\n(۱۸) ۳ کرت ۱۶ از ۳۵ چه قدر زیاده میباشد ؟\n(۱۹) کدام عدد از ۹ در ۹ بقدر ۱۹ زیاده\nمیباشد ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 62, "text": "۵۵ علم حساب\n(۲۰) ۷ راس اسپ و ۳ راس گاو چند پای دارند ؟\nضرب بسیط - قاعده\nمضروب و مضروب فیه را محاذی یک دیگر\nبنویسید. و مفرد اوّل مضروب را در مفرد اوّل\nمضروب فیه ضرب کنید و احاد حاصل را زیر\nهمان شکل مفرد مضروب زیر خط عرضی ثبت\nکنید اگر کمتر از عشره باشد و اگر عشره نیز داشت\nآن را بر حاصل ضرب مرتبه ما بعد زیاده نمائید\nو اگر در مرتبه ما بعد بجای عدد صفر باشد همان\nعشرات را بصورت احاد زیر صفر بنویسید. و اگر\nتنها عشرات حاصل شد بجای احاد حاصل صفر\nگذارید و عشرات را با حاصل ضرب مرتبه\nآینده جمع نمائید و وقتیکه کدام عدد را در صفر\nضرب کنید عوض حاصل ضرب صفر بنویسید تا اینکه\nهمان مفرد اوّل در تمامی صور مضروب فیه علحده\nعلحده ضرب شود بعد ازان صورت دوم مضروب\nرا در تمامی صورت های مضرب فیه ضرب کنید\nو بدان قسم که گفته شد عمل نمائید امّا احاد"}
{"book": "adl0290", "page": 63, "text": "علم حساب ۵۶\nحاصل ضرب مرتبه دوم و سوم وغیره را محاذی\nصورت مرتبه دوم و سوم وغیره انه مراتب بگذارید:\nمثال ۲۰۹۵ را در ۳ ضرب کنید :-\nاعداد مضرب و مضرب فیه را بطریق ذیل\nبنویسد :-\n۲۰۹۵ مضروب\n۳ مضروب فیه\n۶۲۸۵ حاصل ضرب\nدلیل عمل چونکه سه مرتبه ۵ احد ۱۵ احد\nمیشود - بنا برین ۵ را زیر احاد نوشتیم و یک را\nبطریق حاصل نگه داشتیم که آن را با عشرات جمع\nنمائیم - باز چون ۳ مرتبه ۹ عشره ۲۷ عشره میشود\nو یک عشره را که سابق حاصل داشتیم نیز\nبان جمع کردیم مجموعه ۲۸ عشره شد. بنابراین ۸\nرا زیر مرتبه عشرات نوشتیم و ۲ را بطریق حاصل\nنگه داشتیم که آن را با مآت جمع نمائیم - *\nباز چون ۳ مرتبه صد صفر صفر می شد و با این\nصفر را که از عشرات سابق بطریق حاصل\n* ۰ = ۳ × ۰ چرا که ۰ + ۰ + ۰ = ۰ +"}
{"book": "adl0290", "page": 64, "text": "علم حساب\n۵۷\nنگه داشته بودیم جمع کردیم مجموعه ۲ مأت شد.\nبنابرین ۲ را زیر مرتبه مأت نوشتیم *\nباز چون ۳ کرت ۲ هزار ۶ هزار می شود.\nبنا برین ۶ را زیر مرتبه هزار نوشتیم ۔ لہذا حاصل\nضرب ۶۳۸۵ شد *\nامثله نمبر ۱\nضرب کنید :-\n(۱) ۲۳ در ۲ (۲) ۳۲ در ۳ (۳) ۲۱ در ۴\n(۴) ۳۹ در ۵ (۵) ۴۶ در ۶ (۶) ۵۸ در ۹\n(۷) ۹۸ در ۸ (۸) ۷۶ در ۹ (۹) ۸۵ در ۹\n(۱۰) ۳۲۹ در ۳ (۱۱) ۴۰۵ در ۷\n(۱۲) ۷۹ ۸ در ۹ (۱۳) ۵ ۴ ۳۲ در ۶\n(۱۴) ۷۰۸۹ در ۵ (۱۵) ۹۲۰۶ در ۸\n(۱۶) ۷۸۹۵۶ در ۴ (۱۷) ۸۹۰۳۵ در ۷\n(۱۸) ۸۵۵۰۳ در ۹ (۱۹) ۳۴۰۶۹ در ۲ و\n۳ و ۴ و ۵ و ۶ و ۷ و ۸ و ۹ *\n(۲۰) قیمت جمله ذیل را معلوم کنید :-\n* ۷۲۵ + ۷۲۵ + ۷۲۵ + ۷۲۵ + ۷۲۵"}
{"book": "adl0290", "page": 65, "text": "علم حساب ۵۸\n\nرقم ۳۷ - چون طرف راست کدام عدد یک\nصفر بگذاریم قیمت عدد ده چند قیمت سابق آن\nمیشود - لہٰذا اگر بخواهیم که حاصل ضرب کدام عدد\nو ۱۰ را معلوم کنیم حاصل ضرب مذکور از نوشتن\nیک صفر طرف راست آن عدد حاصل میشود -\nمثلاً ۲۳۰ = ۱۰ × ۲۳ ÷\nهمچنین اگر بخواهیم که کدام عدد را در ۱۰۰ یا\n۱۰۰۰ و غیره ضرب کنیم برای دریافت نمودن\nحاصل ضرب مطلوب .. یا ... یا زیاده اصفار\nطرف راست آن عدد خواهیم نوشت - و اگر\nبخواهیم که کدام عدد را در ۳۰ ضرب کنیم - پس\nاول آن عدد را در ۳ ضرب می نمائیم و بعد ازان\nطرف راست حاصل ضرب صفر می گذاریم - و\nاین عدد آخری حاصل ضرب مطلوب خواهد بود -\nو برای ضرب ۳۰۰ و غیره نیز همین قاعده میباشد.\nمثال ۳۲۹ را در ۶۰۰ ضرب کنید :-\n\nعمل ۳۲۹\n۶۰۰\n۱۹۷۴۰۰ جواب"}
{"book": "adl0290", "page": 66, "text": "۵۹ علم حساب\nامثله نمبر ۹\nدر امثله ذیل حاصل ضرب معلوم کنید:-\n(۱) ۳۵۹ در ۳۰ (۲) ۶۰۳۵ در ۴۰\n(۳) ۹۰۵ در ۵۰ (۴) ۷۰۳ در ۶۰۰\n(۵) ۳۹ در ۹۰۰ (۶) ۸۲۲۹ در ۷۰۰\n(۷) ۳۰۰۵ در ۸۰۰۰ (۸) ۴۹۰۰ در ۹۰۰۰\n(۹) ۳۰۵۰۳ در ۹۰۰۰ (۱۰) ۷۲۹۵ در ۹۰۰ و ۸۰۰\nو ۷۰۰ و ۶۰۰ و ۵۰۰ جدا جدا *\n۵ ۳- از تعریف ضرب ظاهر است که اگر\nبخواهیم که کدام عدد را در ۵ ضرب کنیم اول آن\nعدد را در ۲ و بعد ازان در ۳ ضرب کرده هر دو\nحاصل ضرب را جمع می کنیم و این حاصل جمع\nحاصل ضرب مطلوب خواهد بود و همچنان اگر\nبخواهیم که کدام عدد را در ۲۳ ضرب کنیم ما اوّل\nآن عدد را در ۳ ضرب می کنیم و بعد ازان در\n۲۰ ضرب کرده هر دو حاصل را جمع می کنیم-\nپس این مجموعه حاصل ضرب عدد مذکور و ۲۳\nخواهد بود *"}
{"book": "adl0290", "page": 67, "text": "علم حساب\n۶۰\n\nمثال ۱ ۷۲۸ را در ۳۲۹ ضرب کنید :-\n(ا) ۷۲۸ (ب) ۷۲۸\n۳۲۹ ۳۲۹\n۶۵۵۲ = ضرب ۹ ۶۵۵۲\n۱۴۵۶۰ = ضرب ۲۰ ۱۴۵۶\n۲۱۸۴۰۰ = ضرب ۳۰۰ ۲۱۸۴\n۲۳۹۵۱۲ = ضرب ۳۲۹ ۲۳۹۵۱۲\n\nدرین مثال برای معلوم نمودن حاصل\nضرب ۷۲۸ و ۳۲۹ اول ۷۲۸ را در ۹\nضرب کردیم و بعد ازان در ۲۰ و بعد ازان\nدر ۳۰۰ و هر سه حاصل ضرب را جمع نمودیم مجموعه\nحاصل ضرب مطلوب میباشد و این حاصل ضرب\nبواسطۀ اجزاء مضروب فیه و جمع نمودن حاصلاب\nمختلفه از روی قواعد مندرجه دفعات فوق معلوم\nکرده شده است. در عمل ضرب ۲۰ و ۳۰۰ حاجت\nنوشتن صفر ها به طرف راست نیست چرا که\nصفرهای مذکور بر مجموعه که بعد ازان به عمل\nمی آوریم هیچ اثر ندارند. بنا برین عمل ضرب\nمثل (ب) میباشد *"}
{"book": "adl0290", "page": 68, "text": "علم حساب\n\nیاد باید داشت که مضروب فیه زیر مضروب\nبطریق جمع نوشته شود در تمامی صور هندسه اول\nطرف راست ضرب اجزا زیر همان سطر نوشته شود\nکه خود هندسه ضرب در آن سطر است *\nتنبیه ۱- هندسه های مضروب را در\nهندسه های مضروب فیه به هر ترتیب که بخواهیم\nضرب کرده می توانیم لاکن اصول فوق را مدام\nمد نظر باید داشت *\n\n۷۲۸ (۱) ۷۲۸ (۲) محلول\n۳۲۹ ۳۲۹\n۱۴۵۶ ضرب ۲ ۲۱۸۴ ضرب ۳\n۲۱۸۴ ضرب ۳ ۱۴۵۶ ضرب ۲\n۶۵۵۲ ضرب ۹ ۶۵۵۲ ضرب ۹\n۲۳۹۵۱۲ ۲۳۹۵۱۲\n\nتنبیه ۲- اگر در ابتدای مضروب یا\nمضروب فیه یا هر دوئی آنها یک صفر یا زیاده\nاصفار باشد باید که در حین عمل آنها را ترک\nنموده بطرف راست حاصل ضرب همان قدر\nاصفار گذاشته شود *"}
{"book": "adl0290", "page": 69, "text": "علم حساب\n۶۲\n\nمثال ۲ ضرب کنید ۳۷۰۰۸ را در ۴۲۰۳\nو ۴۳۰۹ را در ۱۲۳۰۰ و ۲۹۰ را در\n۲۴۳ و ۴۰۳۰۰ را در ۴۳۷۰ :-\n(۱) ۳۷۰۰۸\n۴۲۰۳\n۱۱۱۰۲۴\n۷۴۰۱۶\n۱۴۸۰۳۲\n۱۵۵۵۴۴۶۲۴\n(۲) ۴۳۰۹\n۱۲۳۰۰\n۱۲۹۲۷\n۸۶۱۸\n۴۳۰۹\n۵۳۰۰۰۷۰۰\n(۳) ۲۹۰\n۲۴۳\n۸۷\n۱۱۶\n۵۸\n۷۰۴۷۰\n(۴) ۴۰۳۰۰\n۴۳۷۰\n۲۸۲۱\n۱۲۰۹\n۱۶۱۲\n۱۷۶۱۱۱۰۰۰\nتنبیه ۳- هرگاه ضرب دو عدد مطلوب\nباشد هر کدام را که بخواهید بجای مضروب\nو دیگر را بجای مضروب فیه بنویسید در هر دو\nصورت حاصل ضرب مساوی خواهد بود :-"}
{"book": "adl0290", "page": 70, "text": "علم حساب\n۶۳\nمثلاً\n۸ = ۲ + ۲ + ۲ + ۲ = ۴ × ۲\nو ۴ × ۲ = ۴ + ۴\n= ۸\nماحصل هر دو برابر است یعنی ۲ × ۴ = ۴ × ۲\nبنابرین هرگاه ضرب دو عدد مطلوب باشد\nطالب علم حساب را باید که عدد کلان را مضروب\nو عدد خورد را مضروب فیه بسازد که در عمل\nضرب سهولت باشد - مثلاً اگر سوال این باشد\nکه ۴۳ و ۵۲۳ را در یک دیگر ضرب کنید\nطالب العلم را لازم که ۵۲۳ را بالا و ۴۳\nرا زیر بنویسد *\nامثلہ نمبر ۱۰\nحاصل ضرب اعداد ذیل را دریافت کنید :-\n(۱) ۳۷۵ × ۵۴ (۲) ۹۰۴ × ۹۸\n(۳) ۷۴۰ × ۶۹ (۴) ۹۷۲ × ۳۴۵\n(۵) ۷۶۲ × ۸۹۰ (۶) ۸۰۷۲ × ۹۷۲\n(۷) ۷۰۸ × ۷۰۸ (۸) ۴۶۳ × ۳۴۰۸\n(۹) ۸۲۳۹ × ۵۰۰۹ (۱۰) ۹۰۴۵ × ۸۰۰۷\n(۱۱) ۹۰۴۰۷ × ۶۰۵۰"}
{"book": "adl0290", "page": 71, "text": "علم حساب\n۶۴\n۷۰۸۰۹ × ۱۲۳۴۵۶ (۱۲)\n۷۰۹۰۰ × ۸۶۳۴۰۰ (۱۳)\n۹۰۰۶۲ × ۸۲۰۰۷۸ (۱۴)\n۹۰۰۷ × ۴۸۰۳۹۰ (۱۵)\n۹۰۰۰۸۲ × ۸۵۷۳۰۵۶ (۱۶)\n۳۰۰۹۰۰۰ × ۷۲۹۰۲۵۰ (۱۷)\n۳۹۴۲۱ × ۹۸۷۶۵۰۷ (۱۸)\n۸۰۹۰۲۵۰۰۰ × ۳۷۰۰ (۱۹)\n۹۷۸۶۵۳ × ۸۹۷۶۵۴۳ (۲۰)\n۶۰۷۰۳۷۰ × ۳۷۰۳۰۴ (۲۱)\n۹۰۰۶۰ × ۳۰۷۶۵۰ (۲۲)\n۸۰۰۷۵ × ۷۸۴۶۹۲ (۲۳)\n۷۰۰۲۰۸ × ۸۳۰۰۳۸ (۲۴)\n۳۲۵۷۶۵۰ × ۳۲۵۷۶۵۰ (۲۵)\n۶۵۷۰۰۰۲ × ۳۵۷۵۶ (۲۶)\n۴۰۰۸۰۰۶۰۰ × ۲۰۹۰۳۰ (۲۷)\nضرب اعداد ذیل در یک خط باشد :-\n۱۲ × ۳۸۰۹ (۲۹)  ۱۱ × ۴۳۴۰۹ (۲۸)\n۱۴ × ۷۰۸۲ (۳۱) ۱۳ × ۷۲۰۴ (۳۰)"}
{"book": "adl0290", "page": 72, "text": "علم حساب\n۶۵\n(۳۲) ۴۸۹۰ × ۱۵ (۳۳) ۸۶۸۹ × ۱۶\n(۳۴) ۷۰ ۱۳۵ × ۱۷ (۳۵) ۷۰ ۲۸۰ × ۱۸\n(۳۶) ۴۳۵۶ × ۱۹\n(۳۷) یک روپیه ۶۰ پیسه میباشد معلوم کنید که\n۳۷۰۵ روپیه چند پیسه میشود ؟\n(۳۸) در یک کتاب ۵۷۹ صفحه است. و در هر\nصفحه ۳۷۹ حرف - پس دریافت کنید\nکه در کل کتاب مذکور چند حرف خواهد بود؟\n(۳۹) اگر قیمت یک جریب زمین ۹۷۵ روپیه\nباشد. پس قیمت ۳۲۵ جریب چه قدر\nخواهد بود ؟\n(۴۰) اگر بر یک پل یومیه ۲۹۳۹ نفر بگذرد.\nپس معلوم کنید که در یک سال که ۳۶۵\nروز میباشد از پل مذکور چند نفر خواهند\nگذشت ؟\n(۴۱) اگر وزن یک خرمن برنج ۲۸ من باشد.\nوزن ۷۳۹ خرمن برنج چه قدر خواهد بود ؟\n(۴۲) اگر قیمت شش زنجیر فیل فی زنجیر ۳۷۹\nروپیه و قیمت ۶ راس اسپ فی راس"}
{"book": "adl0290", "page": 73, "text": "علم حساب\n۶۶\n۶۲۵ روپیه داده شود پس دریافت کنید\nکه کل چند روپیه داده خواهد شد ؟\n(۴۳) در یک ظرف سوراخی است که ازان در هر\nساعت ۴۸ مثقال آب می برآید پس اگر\nظرف مذکور از آب پر باشد و در ۴۸ ساعت\nخالی شود معلوم کنید که در ظرف مذکور چند\nمثقال آب می گنجد ؟\n۳۶ اگر اجزاے ضربی از ۲ زیاده باشند\nمثلاً ۲×۳×۴ عمل ضرب را ضرب مسلسل\nمی گویند درین صورت اول ۲ را در ۳ ضرب\nکنید و بعد ازان حاصل ضرب را در ۴ *\nمثال- حاصل ضرب مسلسل ۲۸ و ۸ و ۳\nرا معلوم کنید :-\n۲۲۴ = ۸ × ۲۸\n۶۷۲ = ۳ × ۲۲۴ = ۳ × ۸ × ۲۸ : جواب\nامثله نمبراا\nحاصل ضرب اعداد ذیل بطریق ضرب مسلسل\nمعلوم کنید :-"}
{"book": "adl0290", "page": 74, "text": "علم حساب 46\n\n۶۹ × ۸۵ × ۶۰۳ (۲) ۲ × ۸ × ۲۷ (۱)\n۵ × ۶۷ × ۸۵ × ۵۹ (۴) ۶۰ × ۳۰ × ۸۰۵۰ (۳)\n۵ × ۸ × ۹ × ۳۲۰۵ (۵)\n۴۴ × ۶۶ × ۸۸ × ۹۹ (۶)\n(۷) دو چندِ نه چندِ هفتاد و سه چند میباشد؟\n(۸) یک روز ۲۴ ساعت میباشد و یک ساعت ۶۰ دقیقه و یک دقیقه ۶۰ ثانیه پس معلوم کنید که در یک روز چند ثانیه میباشد؟\n(۹) هشت سُرخ یک ماشه و چهار ماشه یک تانک و پنج تانک یک فلوس میشود - پس معلوم کنید که یک فلوس چند سُرخ دارد؟\n(۱۰) در یک کتاب ۳۲۹ صفحه است و در هر صفحه ۲۷ سطر و در هر سطر ۴۵ حرف پس معلوم کنید که در کتاب مذکور چند حرف است؟\n(۱۱) یک درخت ۲۹ شاخ دارد و در هر شاخ آن ۳۲۵ دانه سیب است - پس معلوم کنید که در درخت مذکور چند دانه سیب میباشد؟"}
{"book": "adl0290", "page": 75, "text": "علم حساب\n۶۸\n۳۷ - اگر عددی در نفس خود ضرب شود\nحاصل ضرب را مربع یا مجذور میگویند. مثلاً\n۴×۴ = ۱۶ :: مربع ۴ = ۱۶ است و اگر عدد در\nنفس خود سه بار ضرب شود - حاصل ضرب را\nمکعب میگویند - مثلاً ۳×۳×۳ = ۲۷ پس\nمکعب ۳ = ۲۷ است *\nچون عددی چند بار در نفس خود ضرب\nشود - تعداد دفعات ضرب را بالای عدد مذکور\nبطرف چپ می نویسند - مثلاً اگر ۳ را فی نفسه\n۳ بار ضرب نمودن مقصود باشد آن را به این\nصورت ۳۳ می نویسند - گویا ۳۳ = ۳×۳×۳ = ۲۷\nو در تلفظ این را قوت ۳ می خوانند - مثلاً در\n۴۳ = ۶۴ عدد ۶۴ قوت سوم ۴ میباشد و هندسهٔ\n۳ قوت نما است - عمل معلوم کردن قوت های\nاعداد را صعود می گویند *\nامثله نمبر ۱۴\nمربع اعداد ذیل را معلوم کنید :-\n(۱) ۱ و ۲ و ۳ و ۴ و ۵ - - - - ۱۹ و ۲۰ *"}
{"book": "adl0290", "page": 76, "text": "علم حساب\n۶۹\n(۲) ۲۴ (۳) ۵۰ (۴) ۶۸ (۵) ۱۰۰\n(۶) ۱۱۲ (۷) ۲۴۸ (۸) ۷۲۹ (۹) ۴۸۷۶\nمکعب اعداد ذیل را معلوم کنید :-\n(۱۰) ۱ و ۲ و ۳ و ۴ و ۵ - - - - ۱۹ و ۲۰\n۵۵۵ (۱۴) ۸۷۹ (۱۳) ۱۰۰ (۱۲) ۹۳ (۱۱)\n۳۰۹ (۱۵)\n(۱۶) قیمت ۵ ۲+۴۰-۱۲+ ۴ معلوم کنید *\nدارد جفعلار پر عورقد دور تکه حیات ام\nبویوک ٢١٣ تاریف بکه ۱۳۰۱ در حکومت کو داغ رسی\nاز ربع الشمر قا بو تحفہ عدلی کرد کو کلنه بو سه اطلاع\nعلی ۱۲ کجدی تاریخ ساسپو عرد سقم\nولونيد مجد غداری انداریم باس گید"}
{"book": "adl0290", "page": 77, "text": "علم حساب - ۱\n۷۰\nباب ششم\nتقسیم\n\n۳۸ - قسمت یا تقسیم عبارت از ترکیبی است\nکه بواسطهٔ آن معلوم می شود که یک عدد از\nعدد دیگر چند بار تفریق می تواند شد - و عددیکه\nازان عدد دیگر باین قسم تفریق کرده شود آن\nرا مقسوم می گویند و عدد دیگر که بار بار\nتفریق میشود آن را مقسوم علیه می گویند -\nو عددیکه ازان ظاهر میشود که مقسوم علیه چند بار\nتفریق می تواند شد آن را در اصطلاح به خارج\nقسمت تعبیر میکنند و اگر بعد از عمل تقسیم چیزی\nبماند آن را باقی میگویند *\nظاهر است که ۷ احد را از ۳۰ احد ۴ کرت\nتفریق کرده می توانیم و بعد از تفریق از ۳۰ احد\n۲ احد باقی می ماند - بنا برین وقتیکه ۳۰ بر ۷ تقسیم\nکرده شود ۳۰ مقسوم میباشد و ۷ مقسوم علیه -"}
{"book": "adl0290", "page": 78, "text": "علم حساب\n\n۷۱\n\nو ۴ خارج قسمت و ۲ باقی :\nعلامت تقسیم این ٪ است و چون این\nعلامت مابین دو عدد نوشته شود - عددیکه ما قبل\nعلامت مذکور باشد آن را مقسوم و عددیکه ما بعد\nآن باشد آنرا مقسوم علیه می گویند - مثلاً از ۱۲ ٪ ۳\nظاهر می شود که ۱۲ مقسوم است و ۳ مقسوم علیه :\n۳۹ - تقسیم بر دو قسم است بسیط و مرکب\nهر گاه مقسوم و مقسوم علیه هر دو اعداد مجرد یا اعداد مقرون\nمتحدالنوع باشند آنرا تقسیم بسیط میگویند و هر گاه مقسوم\nو مقسوم علیه هر دو اعداد مقرون از یک جنس اما\nمختلف النوع باشند آنرا تقسیم مرکب می گویند :\nدر عمل تقسیم اگر مقسوم عدد مقرون باشد\nمقسوم علیه عدد مقرون یا مجرد می تواند شد و\nهر گاه مقسوم علیه عدد مقرون باشد خارج قسمت\nعدد مجرد خواهد بود و اگر مقسوم علیه عدد مجرد باشد\nخارج قسمت عدد مقرون خواهد بود :\nمثال ۱ - شش چند ۵ روپیه سی روپیه میباشد\nهر گاه ۳۰ روپیه بر ۵ روپیه تقسیم کنیم خارج\nقسمت ۶ یعنی عدد مجرد خواهد بود - و چون"}
{"book": "adl0290", "page": 79, "text": "علم حساب\n۷۲\n\n۳۰ روپیه بر ۶ تقسیم کرده شود خارج قسمت ۵ روپیه\nیعنی عدو مقرون خواهد بود *\n۴۰ - اگر مقسوم کم از ۴۰۰ و مقسوم علیه کم\nاز ۲۰ باشد تقسیم بذریعه جدول های مندرجه باب\nضرب بآسانی میشود*\nمثال ۵۹ را بر ۷ تقسیم بکنید :-\nاگر ۷ را چند بار از ۵۹ تفریق کنیم خارج قسمت\nرا معلوم کرده می توانیم۔ لکن بامداد جدول های\nضرب زحمت تفریق بار بار کم می گردد یعنی چون\n۸ کرت ۷ پنجاه و شش میباشد - بنا برین از\nتقسیم ۵۹ بر ۷ ۸ خارج قسمت و ۳ باقی\nمی بر آید *\n\nامثله نمبر ۱۳ - تقسیم زبانی\n(۱) ۵ در ۲۰ و ۸ در ۷۲ و ۹ در ۵۴ و ۱۴\nدر ۸۴ و ۱۶ در ۱۲۸ چند دفعه شامل است ؟\n(۲) ۷ را از ۵۶ و ۶ را از ۴۸ و ۹ را از ۸۱ و\n۱۸ را از ۳۰۶ چند دفعه تفریق کرده\nمی توانیم ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 80, "text": "۷۳\nعلم حساب - ۱\n(۳) ۸۴ را در ۷ حصه مساوی تقسیم کنید و ۱۰۴\nرا در ۱۳ حصه مساوی و علی هذا القیاس؟\n(۴) حصه چهارم ۳۶ و حصه ششم ۵۴ و حصه\nدوازدهم ۱۰۸ چند میباشد؟\n(۵) ۴ در ۵۴ چند دفعه شامل است و باقی چند\nمی ماند؟\n(۶) اگر هفت از ۶۴ و ۶ از ۴۲ و ۸ از ۸۴ بار\nبار تفریق شود باقی چه قدر خواهد بود؟\n(۷) اگر ۳ بر ۶ و ۷۰ بر ۸ و ۸۵ بر ۹ و ۱۹۰\nبر ۱۶ تقسیم شود خارج قسمت و باقی را\nدریافت کنید؟\n(۸) در حصه چهارم ۷۲ سه چند مرتبه شامل\nمیباشد؟ همچنان در حصه پنجم ۷۰ هفت چند\nمرتبه؟ و علی هذا القیاس؟\n(۹) ۳۵ دانه سیب بر ۵ طفل برابر تقسیم شده-\nپس معلوم کنید که به هر طفل چند دانه سیب\nرسید؟\n(۱۰) ۴۵ دانه سیب بر چند اطفال مساوی\nتقسیم کرده شد و به هر طفل ۹ دانه رسید-"}
{"book": "adl0290", "page": 81, "text": "علم حساب ٧٤\n\nپس معلوم کنید که تعداد اطفال چند بود ؟\n(١١) یک روپیه ۱۲ شاهی میشود معلوم کنید که\n۴۴ ۱ شاهی چند روپیه میباشد ؟\n(۱۲) شخصی یک درجن چوکی به ۷۲ روپیه خرید-\nپس قیمت یک چوکی چه قدر میباشند ؟\n(۱۳) به ۱۵۰ شاهی چند گز پارچه بحساب ١٠ شاهی\nفی گز خریده می توانیم ؟\n(١٤) چند گوسفند ۸۰ پای دارند ؟\n٤١- اگر مقسوم و مقسوم علیه اعداد کلان\nباشند قاعدۀ تقسیم حسب ذیل است ؟\nقاعده - مقسوم و مقسوم علیه باید که بطریق\nذیل نوشته شود :-\nخارج قسمت) مقسوم (مقسوم علیه\nاز طرف چپ مقسوم آن قدر هندسه بگیرید که عددی که\nاز ترکیب آنها جدا شود در مقدار از مقسوم علیه کم نباشد\nو بذریعہ جدول ہائے ضرب معلوم کنید که هندسه آخری\nمقسوم علیه از طرف چپ از یک یا دو هندسه آخری مقسوم\n(از طرف چپ) چند مرتبه تفریق می تواند شد- و آن تعداد\nرا در مقام خارج قسمت بنویسید- و آن را در مقسوم علیه ضرب"}
{"book": "adl0290", "page": 82, "text": "علم حساب - ١ ٧٥\n\nنموده حاصل ضرب را زیر مقسوم با ترتیب نوشته کنید\nو حاصل ضرب را از عددی که از طرف چپ مقسوم\nجدا کرده شده تفریق کنید و بطرف راست\nحاصل تفریق یک هندسه دیگر را از مقسوم فرود\nآورید و باز همان عمل بطریق سابق بکنید و اگر\nمقدار مقسوم علیه از باقی زیاده باشد در خارج\nقسمت صفر بنهید و یک هندسه دیگر از مقسوم\nبطرف راست باقی زیاده کنید و باز بطریق سابق\nتقسیم کنید و همین عمل را جاری دارید تا اینکه\nکل هندسه های مقسوم یکی بعد دیگری\nفرود آیند و هیچ باقی نماند پس باین طریق خارج\nقسمت و باقی هر دو معلوم خواهند شد *\nمثال ۱ ۸۸۹۰۹ را بر ۲۴ تقسیم کنید :-\nاز روی قاعده مندرجه فوق عمل تقسیم بطریق\nذیل خواهد شد :-\nخارج قسمت ۳۷۰۴ ) ۸۸۹۰۹ ( ۲۴ مقسوم علیه\n۷۲\n۱۶۹\n۱۶۸\n۱۰۹\n۹۶\n۱۳"}
{"book": "adl0290", "page": 83, "text": "علم حساب- ۱\n۷۶\n\nتنبیہ- توضيح عمل فوق حسب ذيل ميباشد :-\n\n۲۴) ۸۸۹۰۹ (۳۰۰۰ اول از مقسوم\n۷۲۰۰۰ ... ۳ کرت\n۱۶۹۰۹ (۷۰۰ و در ثانی انچہ\n۱۶۸۰۰ باقی ماند- ازان\n۱۰۹ (۴ .. ۷ کرت و\n۹۶ ۳۷۰۴ بعد ازان از\n۱۳ باقی باقی مانده ۴\nکرت ۲۴ را تفریق می نمائیم - بنابرین کل\n(۳۰۰۰ + ۷۰۰ + ۴) یعنی ۳۷۰۴ دفعه ۲۴ را\nاز ۸۸۹۰۹ تفریق کرده ایم و توضیح این عمل\nدر ذیل درج است :-\nمثال ۲ ۲۳۳۸۲۶۸ را بر ۶۵۸ تقسیم کنید :-\nخارج قسمت مقسوم مقسوم علیه\n۶۵۸ ) ۲۳۳۸۲۶۸ ( ۳۵۴\n۳۰۲۶۴\n۳۱۰۸۶\n۲۷۰۴۲\n۴۰۵۴۸\n۴۰۵۴۸\nx"}
{"book": "adl0290", "page": 84, "text": "علم حساب - ۱\n۷۷\n\nاز مثال فوق ظاهر است که مقسوم علیه\nاز مقسوم ۴۶ ۳ مرتبه تفریق شده است - پس\nتقسیم عبارت است از طریق مختصر تفریق اظهار\nصحت عمل فوق الذکر بطریق ذیل می شود:-\n۲۰۲۷۴۰۰+۲۷۰۳۲۰+۴۰۵۴۸=۲۳۳۸۲۶۸\n۶۷۵۸)۲۰۲۷۴۰۰+۲۷۰۳۲۰+۴۰۵۴۸(۳۰۰+۴۰+۶\n۲۰۲۷۴۰۰+۲۷۰۳۲۰+۴۰۵۴۸\n× × ×\nامثله نمبر ۱۴\nتقسیم کنید :-\n(۱) ۳۷۶ را بر ۲ (۲) ۴۲۳۹ بر ۲\n(۳) ۸۵ ۶۰ ۲ بر ۲ (۴) ۰۰ ۶۰ ۳ بر ۳\n(۵) ۲۵ ۴۰ ۳ بر ۳ (۶) ۴۱۲۶ ۳۹\n(۷) ۲۵ ۲۰ ۸ بر ۴ (۸) ۱۳ ۳۲۸ بر ۴\n(۹) ۷۰ ۵۶ ۴ بر ۴ (۱۰) ۴۵ ۱۲۳ بر ۵\n(۱۱) ۲۰۰ ۱۰۰ بر ۵ (۱۲) ۷۷ ۷۷ ۷ بر ۵\n(۱۳) ۴۰۳ ۹۰ ۶ بر ۶ (۱۴) ۴۵ ۴۵ ۸ بر ۶\n(۱۵) ۴ ۳ ۸۹ ۷ بر ۷ (۱۶) ۸۹ ۵ ۳ بر ۷"}
{"book": "adl0290", "page": 85, "text": "علم حساب ۱۰ ۷۸\n(۱۷) ۴ ۵ ۹ ۸ ۶ بر ۶ (۱۸) ۴ ۸۰ ۲ ۳ بر ۷\n(۱۹) ۴ ۲ ۷ ۳ ۸ بر ۸ (۲۰) ۹ ۰ ۵ ۴ ۳ بر ۸\n(۲۱) ۲ ۴۰ ۱۹۰ بر ۸ (۲۲) ۴ ۱۲ ۲ ۷ بر ۹\n(۲۳) ۱۰۰ ۹۰ بر ۹ (۲۴) ۰۰۰ ۸ ۷ بر ۹\n(۲۵) ۲ ۷ ۹ ۸ ۳ بر ۱۰ (۲۶) ۰ ۹ ۵ ۲۲ بر ۱۰\n(۲۷) ۰۰۰ ۳۲ بر ۱۰ (۲۸) ۷ ۷ ۷ ۷ ۷ ۷ بر ۱۱\n(۲۹) ۴۲ ۰ ۳۹ بر ۱۶ (۳۰) ۴ ۸ ۰ ۷ ۵ بر ۱۹\n(۳۱) ۶ ۵ ۹ ۸ ۳ بر ۲۶ (۳۲) ۳ ۴ ۲۰ ۷ بر ۳۷\n(۳۳) ۰۰ ۱ ۶ ۹ بر ۴۸ (۳۴) ۰۰۰۰ ۱ بر ۵۹\n(۳۵) ۶۰ ۶۰ ۷۰ بر ۶۲ (۳۶) ۲۰ ۰۰ ۱ بر ۷۴\n(۳۷) ۴ ۹ ۸ ۵ ۲ بر ۸۸ (۳۸) ۰۰ ۵ ۷ ۴ بر ۹۱\n(۳۹) ۲۳ ۹ ۸ ۲ بر ۲۲۹ (۴۰) ۶ ۵ ۸ ۷ ۹ بر ۱۴۱\n(۴۱) ۱۳ ۰ ۱۳ بر ۲۷۹ (۴۲) ۴ ۳ ۵ ۶ ۲ بر ۵۸\n(۴۳) ۹ ۸ ۰ ۹ ۸ بر ۵۵ (۴۴) ۸۰ ۷ ۳۶ بر ۶۲\n(۴۵) ۲۱ ۳۰۳ بر ۶۸ (۴۶) ۸ ۴۰ ۶ ۳۹ بر ۸۷۹\n(۴۷) ۰۰ ۰۰ ۶۰ بر ۹۹۱ (۴۸) ۹ ۹ ۹ ۹۹ ۹ بر ۸۸۸\n(۴۹) ۵ ۲ ۳ ۹ ۰ ۸ بر ۲۴۵ (۵۰) ۷ ۵ ۶۰ ۳۲ بر ۱۰۰۲\n(۵۱) ۴ ۳ ۳ ۶ ۶ بر ۷۹۳\n(۵۲) ۰۰ ۴ ۸۰ ۲۰ بر ۶ ۵ ۲ ۵"}
{"book": "adl0290", "page": 86, "text": "علم حساب - ١ 79\n(٥٣) ٤٧٧٦٠ ٩٩٩ بر ٦٠ ٣٩٠\n(٥٤) ٨٧٤٣٤ ٦٩ بر ٧٢٠٧\n(٥٥) ٢١ ٣ ٤٥٧ ٨٧ ٩ بر ٢ ٤٧ ٨٦\n(٥٦) ٨٩ ٧٦ ٥ ٤٣٢ ١ بر ٦٢٥ ٩٨\n(٥٧) ٣٢١ ٤٥ ١٨ بر ٥ ٤ ٣ ١٢\n(٥٨) ٨٩٠ ٤٢٢ ٠٩ ١٠ بر ٤ ٣ ٠ ٢ ٧\n(٥٩) ٩٢ ٠ ٠ ٣ ٧٠ ١٢ بر ٢٤ ٣ ٧ ٨٩\n(٦٠) ٠٩٠١ ٨٩ ٧ ٠ ٤ ٣٨ بر ٣٥ ٧-٩\n(٦١) ٣٠٠٠ ٥٦ ٠٩ ٢٠ بر ٥٦ ٠٠ ٨٧\n(٦٢) ٣ ٢ ٨ ٠ ٥ ٢٩٧ بر ٦٧٢ ٠٨ ٧٠\n(٦٣) ٦٠ ٧ ٣ ٤ ٢٣ ٨٩ ٧ ٥ بر ٧ ٨ ٧ ٩ ٨\n(٦٤) ١٣ ٤٢ ٠٢ ٩ ١٨ ٠ ٧ ٨ بر ٦ ٧ ٢ ٩\n(٦٥) ٨٩ ٧ ٤ ٥ ٤ ٠ ٧ ٥ ٧ ٤ ٨ بر ٩ ٩ ٩\n(٦٦) حاصل ضرب دو عدد ٤٣٥ ٧ ٥ ٣ میباشد -\nو یکی ازان اعداد ٧٠٥ است - عدد دیگر\nرا معلوم کنید ؟\n(٦٧) مابین چند نقر ٤٠٠ ٧ روپیه تقسیم کرده\nشود که حصه هر یکی از انها ١١٣ روپیه\nباشد ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 87, "text": "علم حساب ۱\n۸۰\n(۶۸) چند مرتبه ۸۱۷ با خود آن جمع کرده شود که\nحاصل جمع ۷۶۷۱۳۷ باشد؟\n(۶۹) کدام عدد را در ۴۹۳ ضرب کنیم که حاصل\nضرب ۴۰۹ ۶ باشد؟\n(۷۰) ۳۴۰۵ را از ۸۰۹۵۳ تفریق می کنیم\nو از باقی مانده باز ۳۴۰۵ تفریق کرده میشود\nپس دریافت کنید که این عمل تفریق را چند\nدفعه می توانیم کرد؟\n(۷۱) خارج قسمت ۳۰۷ است و مقسوم علیه\n۹۸ و باقی ۲۹ پس مقسوم معلوم کنید؟\n(۷۲) یک شهر ۳۴۵۳۰ نفوس دارد و در هر\n۴۵ نفر یک شخص یومیه می میرد پس معلوم\nکنید که در یک سال چند نفر خواهند مرد؟\n(۷۳) اگر اخراجات سالانه شخصی ۱۹۵۰۰ روپیه\nباشد. پس معلوم کنید که او در یک هفته\nچه قدر صرف کند که مبلغ مذکور برای\nاخراجات سالانه او کافی باشد (یک سال\n۵۲ هفته میباشد) :\n(۷۴) رفتار یک جهاز روزی ۱۲۵ میل است."}
{"book": "adl0290", "page": 88, "text": "علم حساب - ۱\n۸۱\n\nپس معلوم کنید که جہاز مذکور در چند روز\n۳۲۰۰۰ میل طے خواهد نمود ؟\n(۷۵) ۲۷۵۰ عدد بوتل در چند صندوق بند\nکرده شده باین طریق که در هر صند ۱۲۵\nبوتل میبیا شد- پس تعداد صندوق ہا را\nدریافت کنید ؟\nتقسیم خورد\n۴۲- اگر مقسوم علیہ زیاده از ۲۰ نباشد\nعمل تقسیم بسیار مختصر می تواند شد ::\nمثال ۸۲۵۹ را بر ۶ تقسیم کنید :-\n۶) ۸۲۵۹\nباقی ۳ و ۱۳۷۶ خارج قسمت\nدرین طریق می باید که زیر مقسوم یک خط عرضی\nبکشیم و هندسه ہای خارج قسمت را زیر خط\nمذکور نوشته برویم -\nدر طریق فوق جمیع عمل ہاے تقسیم و تفریق\nو غیر زبانی می شوند ::"}
{"book": "adl0290", "page": 89, "text": "علم حساب - ۱\n۸۲\n\nامثله نمبر ۱۵\nبطریق تقسیم خورد در امثله ذیل خارج قسمت\nرا معلوم کنید:-\n(۱) ۴۵۶۱ بر ۲ (۲) ۸۹۳۰ بر ۳\n(۳) ۸۰۳۵۸ بر ۴ (۴) ۱۲۷۹۲ بر ۵\n(۵) ۲۳۰۵۷ بر ۶ (۶) ۷۹۸۴۰۰ بر ۷\n(۷) ۳۵۶۷ بر ۸ (۸) ۱۹۸۷۰ بر ۹\n(۹) ۴۳۵۶۷ بر ۱۰ (۱۰) ۵۸۰۰۷ بر ۱۱\n(۱۱) ۷۰۴۰ بر ۱۲ (۱۲) ۱۳۵۶۸۹ بر ۱۳\n(۱۳) ۴۵۰۷۸۲ بر ۱۴ (۱۴) ۴۳۰۸۰ بر ۱۵\n(۱۵) ۹۳۵۸۹۲ بر ۱۶ (۱۶) ۴۳۸۹۰۷ بر ۱۷\n(۱۷) ۲۰۷۳۰۵ بر ۱۸ (۱۸) ۱۲۳۴۵۶۷۸ بر ۱۹\n(۱۹) از اعداد ذیل هر یکی را بر ۲ و ۳ و ۴ و ۵ -- --\nالی ۲۰ علیحده علیحده تقسیم کنید :-\n۹۸۷۶۵۴۳۲۱۹۸۰۷۰۴۰۳۰۹۲۴۵۶۷۸۹\n(۲۰) در امثله نمبر ۱۴ سوالات را از ۱ الی ۳۰\nبه قاعده تقسیم خورد حل کنید *"}
{"book": "adl0290", "page": 90, "text": "۰۸۳ علم حساب ۱\nباب هفتم\nقواعد متفرق جمع و تفریق و ضرب و تقسیم\n۴۳ - طریق دریافت نمودن مجموعه اعداد طبیعی که از یک شروع میشود\nقاعده - عدد آخری را در عددیکه بعد ازان می آید ضرب کنید و حاصل ضرب را بر ۲ تقسیم کنید\nمثال ۱ جمع کنید :-\n۱۵ + - - - - + ۴ + ۳ + ۲ + ۱\nدرین مثال عدد آخری ۱۵ میباشد و عددیکه بعد از ۱۵ می آید ۱۶ است و حاصل ضرب ۱۵ و ۱۶ مساوی ۲۴۰ میباشد - بنا برین مجموعه مطلوب\n= ۲۴۰ ÷ ۲ = ۱۲۰ ÷\nمثال ۲ جمع کنید :-\n۳۵ + - - - + ۲۳ + ۲۲ + ۲۱\nاولاً اعداد را از ۱ الی ۳۵ جمع کنید - ثانیاً مجموعه اعداد از ۱ الی ۲۰ معلوم نموده مجموعه موخر الذکر"}
{"book": "adl0290", "page": 91, "text": "علم حساب ۱\n۴۴\nرا از مجموعه اوّل منها کنید حاصل تفریق مجموعه\nمطلوب خواهد بود :\n۴۴- مجموعه و فرق دو عدد معلوم است\nآن اعداد را معلوم کنید :\nقاعده - برای دریافت نمودن عدد کلان\nمجموعه و فرق را جمع نموده بر ۲ تقسیم کنید و برای\nدریافت نمودن عدد خورد حاصل تفریق مجموعه و\nفرق را معلوم نموده بر ۲ تقسیم کنید :\nمثال ۱ مجموعه دو عدد ۴۰ می باشد و فرق\nآنها ۱۶- عدد کلان را معلوم کنید :\nترکیب عمل ۴۰ + ۱۶ = ۵۶ : عدد کلان\n= ۵۶/۲ = ۲۸ جواب\nمثال ۲ مجموعه دو عدد ۵۹ میباشد و فرق\nآنها ۱۱- عدد خورد را معلوم کنید :\nترکیب عمل ۵۹ - ۱۱ = ۴۸ : عدد خورد\n= ۴۸/۲ = ۲۴ جواب\nامثله نمبر ۱۶\nامثله ذیل را حل نمائید :-"}
{"book": "adl0290", "page": 92, "text": "۸۵ حساب - ۱\n\n۲۰ + ..... + ۳ + ۲ + ۱ (۱)\n۳۰ + ..... + ۳ + ۲ + ۱ (۲)\n۴۵ + ..... + ۳ + ۲ + ۱ (۳)\n۷۵ + ..... + ۳ + ۲ + ۱ (۴)\n۱۰۰ + ..... + ۳ + ۲ + ۱ (۵)\n۵۰ + .... + ۹ + ۸ + ۷ (۶)\n۹۰ + ..... + ۴۲ + ۴۱ + ۴۰ (۷)\n۲۰۰ + ..... + ۱۰۲ + ۱۰۱ + ۱۰۰ (۸)\n(۹) مجموعه دو عدد ۳۶۶ میباشد و فرق آنها ۱۱۴ -\nعدد کلان را معلوم کنید :\n(۱۰) مجموعه دو عدد ۸۹۲۵۱ میباشد و فرق آنها\n۳۸۵ - عدد کلان را معلوم کنید :\n(۱۱) مجموعه دو عدد ۸۳۹۵۷ میباشد و فرق آنها\n۷۴۸۲۱ - عدد خورد را معلوم کنید :\n(۱۲) مجموعه دو عدد ۹۳۵۸ میباشد و فرق آنها\n۳۴۵۶ - عدد خورد را معلوم کنید :\n(۱۳) مجموعه دو عدد ۸۵۲۷ میباشد و فرق آنها\n۶۲۹ - پس هر دو عدد را معلوم کنید :\n(۱۴) مجموعه دو عدد ۱۰۰۰۰ میباشد و فرق آنها ۸۸۸۰"}
{"book": "adl0290", "page": 93, "text": "علم حساب - ۱\n۸۶\nپس هر دو عدد را معلوم کنید :\n\n۴۵ - ضرب بواسطۀ اجزایا اجزای ضربی\nمثال ۳۲۹ را در ۳۵ ضرب کنید - درین جا\n۳۵ = ۷ × ۵\n\nعمل\n۳۲۹\n۷\n۲۳۰۳\n۵\n۱۱۵۱۵ جواب\n\nمثال ۲ ۱۷۲۵ را در ۲۱۷ و نیز در ۷۲۱\nضرب کنید - لاكن در هر دو صورت عمل ضرب زیاده\nاز دو سطر نداشته باشد :\n\n(۱) ۱۷۲۵\n۲۱۷\n۱۲۰۷۵\n۳۶۲۲۵\n۳۷۴۳۲۵ جواب\n\n(۲) ۱۷۲۵\n۷۲۱\n۱۲۰۷۵\n۳۶۲۲۵\n۱۲۴۳۷۲۵ جواب\n\nاوّل در ۷ ضرب کردیم و بعد ازان در ۲۱"}
{"book": "adl0290", "page": 94, "text": "علم حساب - ١\n٨٧\n\nلكن حاصل ضرب ٢١ باين طريق حاصل شده است -\nکه حاصل ضرب ۲۵ ، ۱۰ ، را در ٣ ضرب نمودیم *\n\n۴۶ - تراکیب مختصر ضرب\n(١) اگر کدام عدد را در ۵ ضرب دادن مطلوب\nباشد طرف راست عدد مذکور یک صفر گذاشته\nآن را بر دو تقسیم کنید -\nمثلاً ۱۷۲ × ۵ = ۱۷۲۰ ÷ ۲ = ٨۶۰\nب اگر کدام عدد را در ۲۵ ضرب نمودن مطلوب\nباشد بطرف راست مضروب ۲ صفر زیاده\nنموده بر ۴ تقسیم کنید\nمثلاً ۳۸ × ۲۵ = ۳۸۰۰ ÷ ۴ = ۹۵۰\nمثال ١ - ۳۸ را در ۳۵ ضرب کنید :-\n۳۸۰۰ (۴\n۹۵۰ = حاصل ضرب ۲۵ - - - (١)\n۳۸۰ = \" \" ۱۰ - - - (٢)\n١۳۳۰ = \" \" ۳۵\nو از جمع کردن (١) و (٢)\nمثال ۲ ۳۸ را در ۷۵ ضرب\nکنید :-"}
{"book": "adl0290", "page": 95, "text": "علم حساب ا\n۸۸\n(۱) - - - حاصل ضرب ۱۰۰ = ۳۸۰۰\n(۲) - - - حاصل ضرب ۲۵ = ۹۵۰\nحاصل ضرب ۷۵ = ۲۸۵۰ بعد از\nتفریق (۲) از (۱)\nج چون ضرب کدام عدد در ۱۲۵ مطلوب باشد بطرف\nراست مضروب ۳ صفر زیاده کرده بر ۸ تقسیم کنید\nمثلاً ۸۹×۱۲۵ = ۸۹۰۰۰ ÷ ۸ = ۱۱۱۲۵\nد و چون ضرب کدام عدد در ۹ یا ۹۹ یا ۹۹۹\nیا ۹۹۹۹ وغیره مطلوب باشد بطرف راست\nمضروب برابر تعداد هندسه ۹ اصفار بگذارید\nو از ماحصل خود آن عدد را تفریق کنید\nمثلاً ۳۴۵×۹۹ = ۳۴۵۰۰ - ۳۴۵ = ۳۴۱۵۵\nکا اگر ضرب کدام عدد در عددیکه با ۱۰ یا ۱۰۰ یا\n۱۰۰۰ یا ۱۰۰۰۰ اقرب است مطلوب باشد\nاکثریه طریق ذیل را استعمال می کنند\nمثال ۳۴۵ را در ۹۹۸ ضرب کنید :-\n۳۴۵×۱۰۰۰ = ۳۴۵۰۰۰\n۳۴۵×۲ = ۶۹۰\n۳۴۴۳۱۰ جواب"}
{"book": "adl0290", "page": 96, "text": "علم حساب ۱۰\n۸۹\n۴۷- ترکیب مختصر دریافت\nنمودن مربع اعداد\nاگر در عددِ مفروض دو هندسه با شد هندسۀ\nیکن را با عدد مذکور جمع کنید و نیز هندسۀ یکن را\nاز عدد مفروض تفریق نمائید و هر دو ماحصل یعنی\nحاصل جمع و حاصل تفریق را با هم ضرب نموده\nبر حاصل ضرب مربع هندسۀ یکن را زیادہ کنید\nمثلاً فرض کنید که مربع ۴۷ مطلوب است\n۵۴ = ۷ + ۴۷\n۴۰ = ۷ - ۴۷ دهم در دهم دلار دهم دار\n۲۱۶۰ = ۴۰ × ۵۴ برویم دار کنتم باغ لهم دار\n۴۹ = ۲(۷)\n۴۹ + ۲۱۶۰ = ۲(۴۷) ∴\n= ۲۲۰۹ جواب\nاگر عدد مفروض بر سه یا زیاده از سه هندسه مشتمل\nباشد دو یا زیاده هندسه های اوّل را مانند یک هندسه\nتصور کرده طریق فوق را به عمل آورید - فرض"}
{"book": "adl0290", "page": 97, "text": "علم حساب -۱\n۹۰\n\nفرض کنید که مربع ۳۴۶ مطلوب است\n۳۹۲ = ۴۶ + ۳۴۶\n۳۰۰ = ۴۶ - ۳۴۶\n۱۱۷۶۰۰ = ۳۰۰ × ۳۹۲\n۴۶۲ = (۴۶ + ۳۰۰) × (۴۶ - ۳۴۶) + ۲۴۶\n∴ ۴۶۲ = ۵۲ × ۴۰ + ۳۶\n= ۲۰۸۰ + ۳۶\n= ۲۱۱۶\n∴ مربع مطلوب = ۱۱۷۶۰۰ + ۲۱۱۶ = ۱۱۹۷۱۶\n\nامثله نمبر ۱۷\nضرب اعداد ذیل را بواسطه اجزائی که زیاده\nاز ۲۰ نباشد معلوم کنید:-\n(۱) ۲۸ در ۲۴ (۲) ۸۰۲۵ در ۲۴\n(۳) ۵۴۹۳ در ۷۲ (۴) ۹۲۱ در ۱۴۴\n(۵) ۸۷۲ در ۲۸۰ (۶) ۲۴۷ در ۱۲۸\nدر امثله ذیل حاصل ضرب دریافت کنید\nلاکن عمل از دو سطر زیاده نباشد:-\n(۷) ۶۹۲۵ × ۳۲۸ (۸) ۸۲۵ × ۷۲۹"}
{"book": "adl0290", "page": 98, "text": "علم حساب - ۱\n۹۱\n۳۶۶ × ۳۹۲ (۱۰) ۳۲۱ × ۳۸۴۲ (۹)\n۴۸ ۱۲ × ۷۳۴ (۱۲) ۸۴۸ × ۵۲۶ (۱۱)\n(۱۳) حاصل ضرب ۲۳۵۶ و ۱۲۵۲۵ را در عمل\nسه سطر معلوم کنید :-\n(۱۴) حاصل ضرب ۸۲۷۳ و ۱۴۷۹۷ را در\nعمل سه سطر معلوم کنید :-\nحاصل ضرب امثله ہاے ذیل را بطریق قواعد\nمندرجه دفعه ۴۶ معلوم کنید :-\n۵ × ۳۲۹ (۱۶) ۵ × ۷۲۵ (۱۵)\n۲۵ × ۸۴ (۱۸) ۵ × ۸۱۲ (۱۷)\n۲۵ × ۹۲ (۲۰) ۲۵ × ۷۲۹ (۱۹)\n۱۲۵ × ۱۲۵ (۲۲) ۱۲۵ × ۹۸ (۲۱)\n۹۹ × ۱۱۲ (۲۴) ۱۲۵ × ۲۰۷ (۲۳)\n۹۹۹۹ × ۲۰۴ (۲۶) ۹۹۹ × ۲۸۲ (۲۵)\n۹۸۰ × ۴۲۶۸ (۲۸) ۹۹۸ × ۴۲۱ (۲۷)\n۵۰ × ۷۳۹ (۳۰) ۹۹۹۷ × ۸۲۷ (۲۹)\n۳۵ × ۸۹۲ (۳۲) ۱۵ × ۳۷۱ (۳۱)\n۱۵ × ۳۰۴ (۳۴) ۷۵ × ۷۰۹ (۳۳)\n۷۵ × ۷۸۹ (۳۵)"}
{"book": "adl0290", "page": 99, "text": "علم حساب – ۱ ۹۲\n\nبطریق دفعه ۴۸ مربع اعداد ذیل را معلوم\nکنید :-\n(۳۶) ۳۵ (۳۷) ۵۵\n(۳۸) ۸۶ (۳۹) ۹۷\n(۴۰) ۳۲۵ (۴۱) ۴۲۵\n(۴۲) ۷۷۹ (۴۳) ۸۹۶ *\n\n۴۸ – تقسیم بواسطه اجزا\n\nچون مقسوم علیه عددی مرکب از دو جزو\nضربی باشد و هر یکی از انها زیاده از ۱۲ نباشد باید\nکه به قاعده تقسیم خُرد مقسوم را اوّل بر یک\nجزو ضربی تقسیم کنید و خارج قسمت را بر\nجزو ضربی دیگر تقسیم نمائید و اگر از عمل\nتقسیم چیزی باقی بماند کل باقی را باین طریق\nدریافت کنید که باقی ثانی را در مقسوم علیه\nاوّل ضرب نموده بر حاصل ضرب باقی اوّل\nرا زیاده کنید – پس حاصل جمع کل باقی مطلوب\nخواهد بود *\nمثال ۱ ۹۳۴ را بر ۲۴ تقسیم کنید :-"}
{"book": "adl0290", "page": 100, "text": "علم حساب - ۱\n۹۳\n\nب\n\n۴ ۳ ۹ ۴ ۳۴ ۹ ۴۴\nباقی اول ۲ - - ۳ ۳ ۲ ۶ باقی اول ۲- - ۳ ۳ ۲ ۳\nباقی دوم ۵ - - - ۸ ۳ باقی دوم ۲- - ۷ ۷ ۲\nخارج قسمت = ۳۸ باقی سوم ۱ - - - ۳۸\nباقی = ۲ احد + ۵ گروه باقی = ۲ + (۲×۴) + (۱×۴×۳)\nهر گروه مشتمل بر ۴ احد = ۲۲\n= ۲ + ۲۰ = ۲۲\nقاعده کلیه برای دریافت نمودن کل باقی\nحسب ذیل است :-\nکل باقی = باقی اول + دباقی دوم مقسوم\nعلیه اول) وعلی هذا القياس :\n\n۴۹ - تراکیب مختصر تقسیم\n۱- اگر کدام عدد را بر ۱۰ یا ۱۰۰ یا ۱۰۰۰ وغیره\nتقسیم کردن مطلوب باشد یک یا دو یا سه هندسه\nاوّل را از عدد مذکور ساقط کنید این هندسه های\nساقط شده باقی و هندسه های باقی مانده\nخارج قسمت میباشد - مثلاً چون ۵۳۲۴ را"}
{"book": "adl0290", "page": 101, "text": "علم حساب ۱\n۹۴\nبر ۱۰۰ تقسیم کرده شود خارج قسمت ۳۲ ۵ و باقی\n۷۴ میباشد *\n۲- اگر عددی را بر چنین اعداد تقسیم\nکردن مطلوب باشد که طرف راست آن یک صفر\nیا زیاده اصفار باشند از مقسوم علیه صفرها را\nساقط کنید و همین قدر هندسه ها را از طرف\nراست مقسوم هم ساقط تصور نمائید و بعد از ان\nهندسه های باقی مانده مقسوم را بر هندسه های\nباقی مانده مقسوم علیه تقسیم کنید و برای دریافت\nنمودن کل باقی بطرف راست باقی که از تقسیم\nمذکور حاصل شده باشد هندسه های ساقط شده\nمقسوم را بنویسید - مثلاً اگر ۳۷۴۵ را بر ۷۰۰\nتقسیم کردن مطلوب باشد ۳۷ را بر ۷ تقسیم\nمی کنیم- پس ۵ خارج قسمت میباشد و ۲ باقی\nبنا برین کل باقی ۲۵۴ است *\n۳ - اگر کدام عدد را بر ۵ یا ۱۵ یا ۲۵ یا\n۴۵ تقسیم کردن مطلوب باشد آن عدد را در ۲\nضرب نموده حاصل ضرب را بر ۱۰ یا ۳۰ یا ۵۰ یا\n۹۰ بطریق (۲) مذکوره فوق تقسیم کنید و برای"}
{"book": "adl0290", "page": 102, "text": "۹۵ علم حساب ۱\n\nدریافت نمودن کل باقی آن باقی را که از عمل مذکور حاصل شود بر ۲ تقسیم کنید - مثلاً اگر ۷۸ را بر ۵ تقسیم کردن مطلوب باشد ۷۸ را در ۲ ضرب کنید حاصل ضرب یعنی ۱۵۶ را بر ۱۰ تقسیم نمائید - پس ۱۵ خارج قسمت و ۶ باقی می باشد اکنون ۶ را بر ۲ تقسیم کنید خارج قسمت که عدد ۳ است کل باقی مطلوب می باشد *\n\n۴- اگر کدام عدد را بر ۲۵ یا ۷۵ تقسیم کردن مطلوب باشد آن عدد را در ۴ ضرب نمودن حاصل ضرب را بر ۱۰۰ یا ۳۰۰ تقسیم کنید و برای دریافت نمودن کل باقی آن باقی را که از عمل مذکور حاصل شود بر ۴ تقسیم کنید *\n\n۵- اگر کدام عدد را بر ۱۲۵ تقسیم کردن مطلوب باشد آن عدد را در ۸ ضرب نموده حاصل ضرب را بر ۱۰۰۰ تقسیم کنید و برای دریافت نمودن کل باقی آن باقی را که از عمل مذکور حاصل شود بر ۸ تقسیم کنید *\n\nامثله نمبر ۱۸\nدر امثله ذیل طریق مختصر تقسیم را استعمال نمائید :-"}
{"book": "adl0290", "page": 103, "text": "علم حساب ۱\n۹۶\n(۱) ۲۴ ÷ ۹۳۶\n(۳) ۲۵ ÷ ۱۸۹۰\n(۵) ۱۴۴ ÷ ۳۳۱۲\n(۷) ۷۲ ÷ ۳۸۹۲۰\n(۹) ۹۹ ÷ ۷۴۸۲۹\n(۱۱) ۲۴۰ ÷ ۴۰۵۶۸\n(۱۳) ۱۲۳۴۵۶ ÷ ۴\n(۱۵) ۵ ÷ ۸۸۸۸۸۸۸\n(۲) ۳۲ ÷ ۷۳۶\n(۴) ۴۲ ÷ ۲۸۵۶\n(۶) ۲۵ ÷ ۸۲۷۴\n(۸) ۶۳ ÷ ۲۳۴۵۶\n(۱۰) ۱۲۱ ÷ ۸۲۰۳۴\n(۱۲) ۵۰۶ ۴ ۸۲ ÷ ۴۸\n(۱۴) ۹۸۷۶۵ ۴ ۸۰ ÷ ۴۸۰\n\nبطریق قواعد مندرجه دفعه ۴۹ تقسیم بکنید:-\n\n(۱۶) ۱۰ ÷ ۳۸۹۴\n(۱۸) ۱۰۰۰ ÷ ۸۹۳۴۵\n(۲۰) ۱۰۰۰ ÷ ۸۹۳۴۶\n(۲۲) ۳۰ ÷ ۳۸۹۲\n(۲۴) ۸۰۰ ÷ ۹۸۴۶۷\n(۲۶) ۱۶۰۰۰ ÷ ۷۳۶۸۹۴\n(۲۷) ۱۳۶۰۰ ÷ ۹۸۷۶۵۴۳\n(۲۸) ۲۹۰۰ ÷ ۳۵۴۶۹۳\n(۲۹) ۷۹۰ ÷ ۷۶۸۹۲۴۶\n(۳۰) ۳۴۰۰ ÷ ۹۲۳۴۵۸۷\n(۱۷) ۱۰۰ ÷ ۳۴۵۶\n(۱۹) ۱۰۰ ÷ ۸۲۷۴۶\n(۲۱) ۱۰۰۰۰ ÷ ۱۲۳۴۵۶\n(۲۳) ۵۰ ÷ ۷۸۹۲\n(۲۵) ۱۹۰۰ ÷ ۷۳۵۶۸"}
{"book": "adl0290", "page": 104, "text": "۹۷\nعلم حساب ۱\n(۳۱) ۳۷۸ ÷ ۵ (۳۲) ۴۸۹ م ÷ ۵\n(۳۳) ۱۳۷۶ ÷ ۵ (۳۴) ۷۸۴۵ ÷ ۲۵\n(۳۵) ۸۲۷۶۹ ÷ ۲۵ (۳۶) ۱۳۷۸۹۲ ÷ ۲۵\n(۳۷) ۸۳۷۶۴ ÷ ۱۲۵ (۳۸) ۱۳۷۸۹۱ ÷ ۱۲۵\n(۳۹) ۳۷۹۲ ÷ ۱۲۵ (۴۰) ۳۷۴ ÷ ۱۵\n(۴۱) ۷۸۹ ÷ ۳۵ (۴۲) ۹۲۱ ÷ ۴۵\n(۴۳) ۱۲۳۴ ÷ ۷۵ (۴۴) ۱۳۹۴ ÷ ۶۵\n(۴۵) ۹۲۴۶ ÷ ۸۵\n۵۰ - میزان صحت عمل ضرب\nبرای امتحان صحت عمل ضرب یک عمل خاص\nمعین است که آن را میزان صحت می گویند-\nو عمل مذکور این است که جمیع هندسه های مضروب\nرا جمع کرده بر ۹ تقسیم کنید و آنچه باقی بماند آنرا\nعلیحده بنویسید- و بعد ازان کل هندسه های\nمضروب فیه را جمع نموده بر ۹ تقسیم کنید و آنچه\nباقی بماند آن را نیز علیحدہ بنویسید و باقیات مذکور\nرا با هم ضرب نموده حاصل ضرب را بر ۹ تقسیم کنید\nو آنچه باقی بماند آن نیز علیحدہ نوشته شود- اکنون"}
{"book": "adl0290", "page": 105, "text": "علم حساب ۱\n۹۸\nاگر باقی آخری برابر آن باقی باشد که بعد از تقسیم مجموعه هندسه های حاصل ضرب مضروب و مضروب فیه بر ۹ حاصل شده است غالباً عمل ضرب صحیح است و اگر در باقیات اختلاف باشد عمل ضرب حکماً غلط است میزان صحت ضرب بر این اصول مبنی میباشد که اگر کدام عدد را بر ۹ تقسیم کنیم باقی همان می برآید که کل هندسه های عدد مذکور را جمع نموده بر ۹ تقسیم کرده شود و ثبوت این حسب ذیل است :-\n۳۵۴ = ۳۹ × ۹ + ۳\nدر این صورت خواه ۳۵۴ را بر ۹ تقسیم کنید و خواه مجموعه هندسه ها یعنی ۴ + ۵ + ۳ = ۱۲ را بر ۹ تقسیم کنید در هر صورت باقی یکی میباشد\nتوضیح قاعده صحت حاصل ضرب از مثال ذیل میشود :-\n۵۳۳   مجموعه هندسه های مضروب = ۳+۳+۵= ۱۱\n۵۷\n۳۷۳۱      ۹ ) ۱۱ (\n۲۶۶۵      ۹\n۳۰۳۸۱      ۲ باقی\n\n   ۲\n۶    ۶\n   ۳"}
{"book": "adl0290", "page": 106, "text": "علم حساب - ۱\n۹۹\n\nمجموعه هندسه های مضروب فیه = ۷ + ۵ = ۱۲\n۱ ( ۱۲ ( ۹\n۹\n--\n۳ باقی\nاکنون ۲ × ۳ = ۶ می باشد\nو مجموعه هندسه های حاصل ضرب = ۳ + ۰ + ۳ + ۸ + ۱ = ۱۵\n۱ ( ۱۵ ( ۹\n۹\n--\n۶ باقی\nو چون این باقی ۶ است و حاصل ضرب\nدو باقی اول هم ۶ میباشد بنابرین عمل ضرب\nصحیح است :\n\n۵۱ - میزان صحت عمل تقسیم\nمجموعه هندسه های مقسوم علیه و نیز مجموعه\nهندسه های خارج قسمت را بر ۹ تقسیم نموده\nباقیات را معلوم کنید و این باقیات را با هم ضرب\nنموده بر ۹ تقسیم کنید و آنچه باقی بماند آن را\nعلیحده بنویسید - بعد ازان حاصل تفریق مقسوم"}
{"book": "adl0290", "page": 107, "text": "علم حساب -۱\n۱۰۰\nو باقی را معلوم نموده و هندسه های حاصل تفریق\nرا جمع کرده بر ۹ تقسیم کنید- پس اگر باقی دوم\nمساوی باقی اول باشد عمل تقسیم صحیح است\nوالا غلط :\nمثلاً ۳۵۶۲۷ را بر ۷۵۳ تقسیم کنید\nخارج قسمت مقسوم\n۷۵۳) ۳۵۶۲۷ (۴۷\n۲۳۶ باقی\n۱۵=۳+۵+۷\n۱۱= ۷+۴\n۱) ۱۵ (۹\n۹\n۶ باقی مقسوم علیه\n۱) ۱۱ (۹\n۹\n۲ باقی خارج قسمت\n۶×۲ = ۱۲ حاصل ضرب هر دو باقیات ۱) ۱۲ (۹\n۹\n۳ باقی اول\n۳۵۳۹۱ = ۲۳۶ - ۳۵۶۲۷\n۲۱ = ۳+۵+۳+۹+۱\n۲) ۲۱ (۹\n۱۸\n۳ باقی دوم"}
{"book": "adl0290", "page": 108, "text": "١٠١\nعلم حساب - ١\n\nچونکه باقی اول مساوی باقی دوم است - لہٰذا عمل تقسیم صحیح است *\nامثلہ نمبر ١٩\nحاصل ضرب اعدادِ ذیل را دریافت نموده امتحان صحت آن را بقران قاعدہ وقعہ ۵۰ بنمائید :-\n٨٢٦×٨٩٤ (٢) ٧٣٨×٣٧٥٦ (١)\n٣٠٨٠×٣٠٨٠ (٤) ٤٩٨٩×٣٧٨٩ (٣)\n٣٠٠١×٧٣٩٨٠ (٦) ٨٠٣٤×٧٨٠٩٣ (٥)\n٣٩٠×٨٠٣٠٧٥ (٨) ٣٩٠٠×٣٩٤٠٠ (٧)\n٨٢٣٤×٨٢٣٧٩٤ (٩) *\n۵۲ - هرگاه چهار علامتِ ذیل یعنی + - × ÷\nیک جا جمع شوند اول عمل تقسیم و ضرب و بعد ازان عمل جمع و تفریق کرده شود و ابتداءِ\nعمل در هر صورت از طرف راست باشد - مثلاً\nدر ٧ - ٦ ÷ ٢ + ۵ × ٣ عمل تقسیم ٦ ÷ ٢ و عمل ضرب ۵ × ٣ قبل از عمل تفریق و جمع کرده\nمی شود *"}
{"book": "adl0290", "page": 109, "text": "۱۰۲\nعلم حساب - ۱\nمثال ۱\n۸ ÷ ۲ × ۶ ÷ ۲ ÷ ۳ = ۴ × ۶ ÷ ۲ ÷ ۳\n= ۲۴ ÷ ۲ ÷ ۳\n= ۱۲ ÷ ۳\n= ۴\nمثال ۲\n۷ + ۲ × ۴ ÷ ۴ - ۱۲ ÷ ۶ = ۷ + ۱۲ ÷ ۴ - ۲\n= ۷ + ۳ - ۲\n= ۱۰ - ۲\n= ۸\nامثلہ نمبر ۲۰\nقیمت جملہ ہای ذیل را معلوم کنید :-\n(۱) ۶ × ۶ ÷ ۳\n(۲) ۱۶ ÷ ۸ × ۳\n(۳) ۲۰ ÷ ۵ ÷ ۲\n(۴) ۱۰ ÷ ۵ × ۳ ÷ ۲\n(۵) ۶ × ۵ ÷ ۳\n(۶) ۸ × ۴ ÷ ۴ ÷ ۳\n(۷) ۷ × ۳ + ۵ × ۲\n(۸) ۱۶ ÷ ۲ - ۳ × ۲\n(۹) ۸ ÷ ۲ - ۶ ÷ ۳\n(۱۰) ۶ × ۵ - ۸ ÷ ۴\n(۱۱) ۹ + ۴ ÷ ۲ - ۸\n(۱۲) ۹ - ۶ ÷ ۲ + ۸\n(۱۳) ۱۲ ÷ ۴ ÷ ۳ + ۶ - ۲ × ۴\n(۱۴) ۷ × ۶ - ۳ × ۴ - ۴ × ۵"}
{"book": "adl0290", "page": 110, "text": "علم حساب - ۱\n١٠٣\n۱۸ - ۳ × ۱۲ - ۹ × ۸ × ۷ (۱۵)\n۲ ÷ ۱۴ + ۳ ÷ ۶ - ۲ ÷ ۱۸ (۱۶)\n۳۴ ÷ ۶ + ۳ × ۷ - ۱۰ (۱۷)\n۲۳ + ۵ ÷ ۱۰۰ - ۴ ÷ ۸۲۸ (۱۸)\n۲۲ ۴۲ × ۵۳ - ۱۵ + ۸ ÷ ۷۲۰ - ۳ × ۹ ÷ ۶۳۹ (۱۹)\n۹ × ۲ ÷\n۹ × ۴ × ۴ - ۳ ÷ ۲ × ۷ ÷ ۶۳۰ + ۴ ÷ ۳ × ۲۰۴ (۲۰)\n۳ × ۴ - ۲ ÷\n\nامثله متفرقه نمبر ۲۱\n(۱) کدام عدد است که اگر با ۳۴۵۲ جمع کرده\nشود مجموعه ۶۰۰۰ باشد ؟\n(۲) کدام عدد از ۳۰۲۱ تفریق کرده شود که\nباقی ۹۹۹ باشد ؟\n(۳) مجموعه دو عدد ۸۹۲۰ میباشد و عدد خورد\n۳۰۹ است عدد کلان را معلوم کنید :\n(۴) فرق دو عدد ۳۷۹ میباشد و عدد کلان\n۱۰۰۰ است عدد خورد را معلوم کنید :\n(۵) فرق دو عدد ۷۹ میباشد و عدد خورد ۷۰۹"}
{"book": "adl0290", "page": 111, "text": "علم حساب-۱\t۱۰۴\n\nاست. پس عدد کلان چیست ؟\n(۶) فرق خورد ترین اعداد ۵ هندسه و کلان ترین\nاعداد ۳ هندسه معلوم کنید *\n(۷) مقسوم ۳۷۹۲ است و خارج قسمت ۱۲\nو باقی. پس مقسوم علیه را معلوم کنید *\n(۸) کدام عدد در ۳۰۴ ضرب شود که حاصل\nضرب ۳۳۴۴ باشد.\n(۹) مقسوم علیه ۳۲۱ هست و خارج قسمت\n۱۱ و باقی ۲۶۰ پس مقسوم را معلوم\nکنید *\n(۱۰) اگر مقسوم ۳۴۵ و باقی ۵ و خارج قسمت\n۲۰ باشد مقسوم علیه چند خواهد بود ؟\n(۱۱) مجموعہ جمیع اعداد را که از ترتیب ہندسہ\nہای ۳ و ۰ و ۴ ساخته میتوانیم معلوم\nکنید *\n(۱۲) فرق کلان ترین و خورد ترین اعداد ۴ هندسه\nرا که از ترکیب ۳ و ۲ و ۷ و ۸ ساخته\nمیتوانیم معلوم کنید *\n(۱۳) حاصل ضرب دو عدد ۷۲۴۳۹۱ میباشد"}
{"book": "adl0290", "page": 112, "text": "علم حساب - ۱\n۱۰۵\nویکی از انها ۳۷۰۰ هست پس فرق اعداد\nمذکور را دریافت نمائید :\n(۱۴) مجموعه حاصل ضرب های اعداد ذیل را دو و\nدو عد و علیحده گرفته معلوم کنید :\n۹ و ۳ و ۲۱ و ۴ و ۶ :\n(۱۵) معلوم کنید که ۲۳ را چند مرتبه از ۹۲۰۵۰\nتفریق کرده می توانیم و باقی آخر چه خواهد\nبود ؟\n(۱۶) حاصل ضرب دو عدد ۱۷۳۴۳۲ و نصف\nیکی از انها ۱۶۳ می باشد پس عدد دیگر\nرا معلوم کنید :\n(۱۷) حاصل ضرب دو عدد ۱۲۳۹۰۴ و دو چند\nیکی از انها ۱۴۰۸ میباشد پس عدد دیگر\nرا معلوم کنید :\n(۱۸) معلوم کنید که چند مرتبه ۲۰۱ را با ۳۱۶۶\nجمع کنیم که حاصل جمع آخری ۱۰۰۰۰ باشد :\n(۱۹) کدام عدد با حاصل ضرب ۷۵ و ۸۳ جمع کرده\nشود که حاصل جمع برابر حاصل ضرب\n۷۵ و ۸۵ باشد و کدام عدد ازان تفریق"}
{"book": "adl0290", "page": 113, "text": "علم حساب ۱\n١٠٦\nشود که حاصل تفریق برابر حاصل ضرب\n٧٤ و ٨٣ باشد ؟\n(٣٠) در مجموعه ٢٩٣٤ و ٢٤٦٩ حاصل تفریق\nآنها چند مرتبه شامل است ؟\n(٣١) کدام عدد در ٣٧ ضرب شود که حاصل\nضرب برابر حاصل ضرب ١٨٥ و ٣٠٩\nباشد ؟\n(٣٢) در یک مثال تقسیم مقسوم علیه ۵ چند\nو خارج قسمت ۶ چند باقی است و مقدار\nباقی ٧٣ هست پس مقسوم را معلوم\nکنید *\n(٣٣) اگر کدام عدد بر ۱۰۵ بواسطه اجزای ضربی\n۳ و ۵ و ٧ تقسیم شود و باقیات\nعلی الترتیب ۲ و ۴ و ۵ باشند کل باقی\nرا معلوم کنید *\n(٣٤) اگر کدام عدد بر ۷ و ۸ و یکی بعد از\nدیگری تقسیم شود و باقیات علی الترتیب\n۵ و ۳ و ۶ باشند - پس معلوم کنید که کل\nباقی چه قدر خواهد بود و اگر عدد مذکور"}
{"book": "adl0290", "page": 114, "text": "علم حساب - ۱\n۱۰۷\nبر حاصل ضرب مسلسل ۷ و ۸ و ۹ تقسیم\nکرده شود باقی چه قدر خواهد بود ؟\n(۲۵) خارج قسمت ۷۰۲ و باقی ۴۲ است و\nمقسوم علیه از مجموعه هر دو بقدر ۷ زیاده\nاست پس مقسوم را معلوم کنید :\n(۲۶) مجموعه دو عدد ۲۰۵ است و یکی از انها\nنسبت به دیگر بقدر ۷ زیاده است - پس\nآن اعداد را معلوم کنید :\n(۲۷) عمر شما ۱۲ سال است و عمر برادر شما ۱۹\nسال پس وقتیکه عمر شما ۱۶ سال شد عمر\nبرادر شما چند سال خواهد بود ؟\n(۲۸) مجموعه سه عدد ذیل را معلوم کنید :-\nعدد اول مساوی مجموعه ۳۹۰۸ و ۷۸۹۰۴\nاست و دوم از اول بقدر ۱۷۴۰ زیاده و\nسوم از حاصل تفریق اول و دوم بقدر\n۷۸۰۹ زیاده می باشد :\n(۲۹) خورد ترین دو عدد ۹۴۵۶۷ است و\nفرق هر دو ۳۲۷ پس مجموعه آن اعداد\nرا معلوم کنید :"}
{"book": "adl0290", "page": 115, "text": "علم حساب ۱\n۱۰۸\n(۳۰) یک شخص ۳۲۹۰ روپیه نقد و بقدر ۷۵\nهزار روپیه نوٹ دارد اگر شخص مذکور بقدر\n۳۵۲۵ روپیه مقروض ا و بقدر ۲۵ روپیه\nکم از ا مقروض ب باشد پس دریافت\nکنید که بعد از ادای قرض ا و ب نزد\nاو چند روپیه خواهد بود *\n(۳۱) مجموعه دو عدد ۷۲۹ است و عدد خورد ۷۵ می\nباشد. پس فرق اعداد مذکور معلوم کنید *\n(۳۲) کدام عدد از حاصل ضرب ۳۲۹ و ۴۱۲\nتفریق کرده شد که حاصل تفریق مساوی\nمجموعه آنها باشد ؟\n(۳۳) دکانداری ۲۶۰ دانه سیب بحساب فی دانه\n۲ پیسه و ۵۰ دانه نارنج بحساب فی پیسه\nدو دانه فروخت پس معلوم کنید که کل\nچند پیسه حاصل شد *\n(۳۴) حاصل ضرب ۳۷۴۹ و ۲۱۰۶۳۶ را\nدر عمل سه سطر معلوم کنید *\n(۳۵) حاصل ضرب ۷۳۸۴ و ۲۴۲۸۹ را\nدر عمل سه سطر معلوم کنید *"}
{"book": "adl0290", "page": 116, "text": "۱۰۹ علم حساب - ۱\n\n(۳۶) اگر من ۳۰۰ روپیه دیگر می داشتم من قرض\n۷۵۰ روپیه را ادا نموده ۲۵ روپیه پس انداز\nکرده می توانستم ۔ پس دریافت کنید که نزد\nمن چند روپیه موجود است *\n(۳۷) ا و ب و ج ۱۳۴ روپیه دارند حصه\nب و ج ۷۶ روپیه و حصه ا و ج\nیک صد روپیه میباشد پس حصه هرکدام\nرا معلوم کنید *\n(۳۸) ا و ب ۷۹ روپیه دارند و پیش ج\n۴۹ روپیه کم از هردو و پیش ب ۳۹\nروپیه زیاده از ج است ۔ پس معلوم\nکنید که هر کدام چند روپیه دارد *\n(۳۹) من یک فرد گاو به ۲۵ روپیه و یک راس\nگوسفند به ۱۵ روپیه کم از قیمت گاو و یک\nراس اسپ به ۳۰ روپیه زیاده از دو چند مجموعه\nقیمت گاو و گوسفند خریدم پس دریافت\nکنید که من کل چند روپیه صرف نمودم؟\n(۴۰) شخصی به سه نفر خریداران چند دانه سیب\nفروخت و قیمت سیب باقیمانده یک روپیه"}
{"book": "adl0290", "page": 117, "text": "علم حساب ۱\n۱۱۰\n\nاست و اگر او به هر کدام از خریداران ۵ دانه\nسیب زیاده می داد نزد او ۳ دانه باقی می\nبود پس نرخ سیب را دریافت کنید *\n(۴۱) یک حوض دو جوی آب دارد از یک جوی\nفی دقیقه ۲۴ سیر آب می درآید و از دیگر فی\nدقیقه ۴۰ سیر آب می برآید. پس اگر هر دو جوی\nشش دقیقه باز کرده شود. در حوض مذکور چه قدر\nآب جمع خواهد شد؟ وقتیکه حوض خالی باشد و\nهر دو جوی باز کرده شود در ۱۰ دقیقه کل حوض پُر\nمی گردد پس دریافت کنید که در حوض مذکور\nچه قدر آب می گنجد *\n(۴۲) تنخواه شخصی ۲۵۰ روپیه ماهوار است و خرچ\nماهواره او ۱۷۵ روپیه. پس معلوم کنید\nکه در ۲ سال او چه قدر پس انداز کرده\nمیتواند (یک سال = ۱۲ ماه) *\n(۴۳) عمر شخصی ۵۹ سال است و برادرش ۵ سال\nاز وی کلان تر است و خواهرش ۱۲ سال از\nبرادر کلان خورد تر است. پس معلوم کنید\nکه چون خواهرش تولد شده بود عمر او چه قدر بود؟"}
{"book": "adl0290", "page": 118, "text": "علم حساب - ۱\n(۴۴) عمر یک شخص وقتیکه پسر کلان او تولد شده\nبود ۳۰ سال بود پس چون عمرش ۴۰ سال\nشود عمر بچه او چه قدر خواهد بود؟\nو و قتیکه بچه اش ۴۰ ساله شود عمر خود او\nچه قدر خواهد بود؟\n(۴۵) یک عدد را معلوم کنید که اگر آن ۱۲ مرتبه\nبا ۶۰ جمع کرده شود مجموعه ۸۰ باشد ؞\n(۴۶) مابین کابل و دَکّه ۱۵۲ میل فاصله است\nاگر یک موتر از کابل بوقت ۷ بجه صبح برفتار\n۱۹ میل فی ساعت بطرف دَکّه روانه\nشود کدام وقت موتر مذکور به دَکّه خواهد\nرسید ؟\n(۴۷) عددی فرض کنید و مجموعه هندسه های\nآن را از خود عدد تفریق کنید و حاصل\nتفریق را بر ۹ تقسیم کنید باقی هیچ نخواهد\nماند ؞\n(۴۸) اگر عددی و نیز مجموعه هندسه های آن\nبر ۹ تقسیم کرده شود در هر دو صورت\nباقی برابر خواهد بود ؞"}
{"book": "adl0290", "page": 119, "text": "معلم حساب ۱ ۱۱۲\n(۴۹) یک عدد را در ۲ ضرب کنید و با حاصل\nضرب ۱۶ جمع نمائید و حاصل جمع را بر\n۲ تقسیم نموده از خارج قسمت اصل عدد\nرا منها کنید باقی ۸ خواهد ماند *\n(۵۰) اگر حاصل ضرب مسلسل سه عدد طبعی بر\n۶ تقسیم شود باقی هیچ نمی ماند *"}
{"book": "adl0290", "page": 120, "text": "۱۱۳\nعلم حساب ۱\nباب هشتم\nمعیار نقود و تحویل\n\n۵۳ - براے معیار مقدار ہاے کلان عموماً احاد کلان و براے مقدار ہاے خورد احاد خورد استعمال می شوند۔ مثلاً ما میگوئیم کہ قیمت این باغ چهار صد روپیہ است و قیمت این کتاب دو قرآن و قیمت این نارنج ۱ پیسه :\n\nجدول سکہ جات مروجہ افغانستان\n\n۱۰ دینار = یک پیسه\n۵ پیسه = یک شاہی\n۱۲ شاہی = یک روپیہ\n\n۱۰ پیسه یا ۲ شاہی = یک سنار (سکه نقره)\n۲۰ پیسه یا ۴ شاہی = یک عباسی (سکه نقره)\n۳۰ پیسه یا ۶ شاہی = یک قرآن (سکه نقره)"}
{"book": "adl0290", "page": 121, "text": "علم حساب ۱\n۱۱۴\n۲ قران یا ۳ عباسی = یک روپیه (سکه نقره)\n۵ روپیه = یک سلہ (سکه نقره)\nجدول سکه جات مروجه هندوستان\n۳ پائی = یک پیسه\n۴ پیسه یا ۱۲ پائی = یک آنه\n۱۶ آنه = یک روپیه (سکه نقره)\nجدول سکه جات مروجه انگلستان\n۴ فاردنگ = ۱ پینی\n۱۲ پنس = ۱ شلنگ (سکه نقره)\n۲۰ شلنگ = ۱ پوند یا سورن (سکه طلا)\n۲ شلنگ = ۱ فلارن ۵ شلنگ = ۱ کراؤن\n۲۱ شلنگ = ۱ گنی ۴ شلنگ = مواء ڈور\nم ۵ - در ملک انگلستان و هندوستان در\nسکه جات طلا و نقره طلاء خالص یا نقره خالص\nنمی باشد. در انگلستان در سکه جات طلا بیست\nو دو حصّۀ طلا می باشد و دو حصۀ غش و در سکه جات\nنقره سی و هفت حصّه نقره و سه حصّه غش :"}
{"book": "adl0290", "page": 122, "text": "۱۱۵ علم حساب ۱\n\nدر ملک هندوستان در سکه جات نقره یازده حصه\nنقره و یک حصه غش می باشد *\nچند سال پیشتر در ملک افغانستان سکه جات\nاز نقره خالص می بود لیکن در زمان حال در سکه جات\nنقره افغانستان بیست و سه حصه نقره و یک حصه\nغش می باشد و وزن یک روپیه پخته کابل ۴\nمثقال است *\n۵۵ - در ملک انگلستان از روی قانون\nکل حسابات که زیاده از ۴۰ شلنگ باشند به پوند\nیعنی سکه طلا کرده می شود لیکن در ملک هندوستان\nو افغانستان و روس همه حسابات به روپیه یا\nروبل یعنی به سکه نقره کرده می شود *\n\nتحویل\n\n۵۶ - مقداری را که در معیار آن یک احد\nمعین استعمال شود مقدار مفرد می گویند و\nآن مقدار را که در معیار آن احاد مختلفه استعمال\nشوند - مقدار مرکب - مثلاً هفت روپیه\nمقدار مفرد است و هفت روپیه"}
{"book": "adl0290", "page": 123, "text": "علم حساب\n۱۱۶\nو یک قران و یک سنار مقدار مرکب *\nتحویل عبارت از ترکیبی است که بواسطه\nآن مقدار مفرد یا مرکب را از احاد کلان\nبه احاد خورد تبدیل می کنند یا ازان ترکیب که\nبذریعه آن مقدار مفرد را به احاد کلان تبدیل\nمی نمایند *\n۱۵۷- تحویل نزولی\nمثال ۱ دو روپیه ۵ شاهی و ۳ پیسه را\nبه پیسه تحویل کنید *\nچونکه یک روپیه = ۱۲ شاهی :- دو روپیه\n= ۲۴ شاهی :- ۲ روپیه ۵ شاهی = ۲۴ شاهی +\n۵ شاهی = ۲۹ شاهی *\nباز چونکه یک شاهی = ۵ پیسه :- ۲۹ شاهی\n= ۲۹ × ۵ پیسه = ۱۴۵ پیسه :- دو روپیه ۵\nشاهی و ۳ پیسه = ۱۴۵ پیسه + ۳ پیسه = ۱۴۸\nپیسه جواب *\nطریق عمل که در ذیل درج است - بسیار\nمفید و مختصر می باشد :-"}
{"book": "adl0290", "page": 124, "text": "علم حساب - ۱\n۱۱۷\nپیسه شاهی روپیه\n۲ — ۵ — ۲\n۱۲\n۲۹ شاهی\n۵\n۱۴۵ پیسه\n۳\n۱۴۸ پیسه\nجواب\nمثال ۲ ۳۴ روپیه کله دار هفت آنه\nشش پائی را به پائی تحویل کنید :-\nپائی آنه روپیه\n۶ — ۷ — ۳۴\n۱۶\n۵۴۴ آنه\n۷\n۵۵۱ آنه\n۱۲\n۶۶۱۲ پائی\n۶\n۶۶۱۸ پائی\nجواب"}
{"book": "adl0290", "page": 125, "text": "علم حساب ۱۱۸\nامثله نمبر ۲۲\nتنبیه ـ هرگاه لفظ روپیه درین کتاب بغیر آنه\nو پائی نوشته شود مراد ازان روپیه پخته کابل\nمیباشد لاکن وقتیکه همراه آن آنه و پائی باشد\nمراد ازان روپیه هندوستان است *\nرقوم ذیل را به شاهی تحویل کنید :-\n(۱) ۳۹ روپیه * (۲) ۱۰۴ روپیه *\n(۳) ۷۲۰۸ روپیه * (۴) ۳۶۹۸ روپیه *\n(۵) ۷ روپیه ۹ شاهی * (۶) ۲۳ روپیه ۴ شاهی *\n(۷) ۳۷ روپیه و یک و نیم عباسی *\n(۸) ۵۱ روپیه و یک سنار *\nرقوم ذیل را به پیسه تحویل کنید :-\n(۹) ۳۰۹ روپیه * (۱۰) ۷۴۰ روپیه *\n(۱۱) ۴۰۲ ۳ روپیه *\n(۱۲) ۲۰۱ روپیه ۹ شاهی *\n(۱۳) ۱۱۲ روپیه ۱۰ شاهی *\n(۱۴) ۷۰۵ روپیه ۱ شاهی *\n(۱۵) ۶۲ روپیه ۳ پیسه *"}
{"book": "adl0290", "page": 126, "text": "۱۱۹ علم حساب ۱۰\n\n(۱۶) ۳۹ روپیہ ۲ شاہی ۲ پیسہ +\n(۱۷) ۶ روپیہ ۱۰ شاہی ۱ پیسه +\nرقوم ذیل را (۱) به پائی و (۲) به پیسه تبدیل\nکنید :-\n(۱۸) ۳ روپیه و ۲ پیسه +\n(۱۹) ، روپیه ۱۳ آنه اپیسه +\n(۲۰) ۹ روپیہ ۱۴ آنہ ۳ پیسه +\nتحویل کنید :-\n(۲۱) ۳۰۰۵ روپیه را به قرآن +\n(۲۲) ۰- ۴ روپیه را به نیم قرآن +\n(۲۳) ۷۹ روپیه ۲ شاهی را به سنار +\n(۲۴) ۳ روپیه ۵ پیسه را به پنج پیسه گی +\n(۲۵) ۳۰ روپیه و ۴ شاهی را به عباسی +\n(۲۶) ، روپیه ۸ آنه ۶ پائی را به پیسه +\nرقوم ذیل را به شلنگ تحویل کنید :-\n(۲۷) ۷۲۰ پوند + (۲۸) ۲۴۰ پوند +\n(۲۹) ۷۰۹ پوند + (۳۰) ۳۰۵ پوند +\n(۳۱) ۲۰ پوند ۵ شلنگ + (۳۲) ۲۶ پوند ۱۲ شلنگ +\n(۳۳) ۳۰ پوند ۷ شلنگ + (۳۴) ۳۵ پوند ۱۹ شلنگ +"}
{"book": "adl0290", "page": 127, "text": "علم حساب ۱\n۱۲۰\nرقوم ذیل را به پنس تحویل کنید :-\n(۳۵) ۲۵ پوند : (۳۶) ۴۵ پوند ۱ شلنگ :\n(۳۷) ۳ پوند ۱۲ شلنگ ۶ پنس :\n(۳۸) اگر قیمت یک دانه نارنج ۳ پیسه با شد به یک\nروپیه و ۹ شاهی چند نارنج خریده می\nتوانیم ؟\n(۳۹) اگر قیمت یک دانه سیب یک پیسه هندی\nباشد به یک روپیه و ۹ آنه چند سیب خریده\nمیتوانیم ؟\n(۴۰) برای یک طالب علم ۴ آنه انعام مقرر\nاست معلوم کنید که ۱۴ روپیه ۱۲ آنه بچند\nطلبا تقسیم میشود :\n(۴۱) قیمت یک کتاب یک شاهی است. پس\nدریافت کنید که ۱۰ روپیه ۵ شاهی قیمت\nچند جلد کتاب می باشد :\n(۴۲) شخصی یک پوند و ۱۳ شلنگ به چند نفر\nدرویشان تقسیم کرد و هر درویش را یک\nپینی رسید پس معلوم کنید که درویشان مذکور\nچند نفر بودند :"}
{"book": "adl0290", "page": 128, "text": "علم حساب ۱۰\n۱۲۱\n(۴۳) شخصے چند ٹکٹ بقیمت ۷۲ روپیہ و ۸ شاہی\nخرید و قیمت یک ٹکٹ یک عباسی است\nپس معلوم کنید کہ او چند ٹکٹ خریدہ :\n(۴۴) قیمت یک قلم یک سنار است معلوم کنید\nکہ بہ ۳ روپیہ و ۲ عباسی چند قلم خریدہ\nمیتوانیم *\n۸ ۵ ب تحویل صعودی\nمثال ۳۷۶۱ پیسہ را بہ روپیہ و شاہی\nو پیسہ تبدیل کنید :-\nعمل\n۵(۷۳۶\n۱ پیسہ باقی + ۴۷ ۱ شاہی (۱۲\n۳ شاہی باقی + ۱۲ روپیہ\nجواب ۱۲ روپیہ ۳ شاہی ۱ پیسہ :\nمثال ۲ - ۱۹۹۵ پائی را بہ روپیہ و آنہ\nو پائی تحویل کنید :-"}
{"book": "adl0290", "page": 129, "text": "علم حساب ١\n۱۲۲\n\nعمل\nپائی\n١٩٩٥ (١٢\n٣ پائی باقی + ١٦٦ آنه (١٦\n٢ آنه باقی + ١٠ روپیه\nجواب ١٠ روپیه ٢ آنه ٣ پائی *\n\nامثله نمبر ٢٣\n\nرقوم ذیل را به روپیه و شاهی و پیسه\nتحویل کنید :-\n(١) ٧٢٥ ۴ پیسه * (٢) ١٢٢٣ پیسه *\n(٣) ٢٧٢٨ شاهی (۴) ٧٢٨ ۴ پیسه *\n(٥) ١٠٠٠ پیسه * (٦) ٣٧٨٥ پیسه *\n(٧) ٣٠٨٢ پیسه * (٨) ٧٠٨٢ شاهی *\n(٩) ٨٩٣٦ پنج پیشگی *\n(١٠) ٣٨۴٠ پیسه *\nرقوم ذیل را به روپیه و آنه و پائی تحویل\nکنید :-\n(١١) ١٠٠٠٠ پائی * (١٢) ٣٠٧٩٣ پائی *\n(١٣) ٧٧٧٧٧ پائی * (١۴) ۴٨٣٩ پائی *"}
{"book": "adl0290", "page": 130, "text": "علم حساب - ۱\n۱۲۳\n(۱۵) ۷۸۲۳ پائی * (۱۶) ۱۱ ۱۱ پائی *\n(۱۷) ۳۰۳۰۳ پائی * (۱۸) ۷۷۴۷ پائی *\n(۱۹) ۱۰۰۰۱ پائی * (۲۰) ۳۰۸۲ پیسه *\nرقوم ذیل را به پوند و شلنگ و پنس تحویل\nکنید :-\n(۲۱) ۳۷۶ پنس * (۲۲) ۷۰۲۳ پنس *\n(۲۳) ۸۹۲۰ پنس * (۲۴) ۱۰۰۰ فاردنگ *\n(۲۵) ۱۰۰۰۸ فاردنگ * (۲۶) ۳۳۳۳ فاردنگ *\n(۲۷) ۸۰۴۰ فاردنگ *\n(۲۸) شخصی ۹۶۰ روپیه به چند نفر درویشان تقسیم\nکرد و هر درویش را یک پیسه رسید معلوم\nکنید که درویشان مذکور چند نفر بودند *\n(۲۹) قیمت یک تکتِ ڈاک یک عباسی میباشد\nمعلوم کنید که قیمت ۴۵ ٹکٹ چه قدر\nخواهد بود *\n(۳۰) شخصی ۷۲۰ دانه سیب به نرخ فی فاردنگ یک\nدانه خرید - پس معلوم کنید که قیمت همه\nسیب چه قدر میباشد *"}
{"book": "adl0290", "page": 131, "text": "علم حساب ۱\n۱۲۴\nباب نهم\nجمع مرکب\n۵۹ - طریق جمع مقادیر مرکب از مثال\nذیل واضح خواهد شد :-\nمثال - رقوم ذیل را جمع کنید :-\n۷ روپیه ۴ شاهی ۲ پیسه و ۲ روپیه ۷ شاهی\n۱ پیسه و ۱۹ روپیه ۹ شاهی ۳ پیسه و ۱۲ روپیه\n۸ شاهی ۲ پیسه *\nپیسه شاهی روپیه\n۲ - ۴ - ۷\n۱ - ۷ - ۲\n۳ - ۹ - ۱۹\n۲ - ۸ - ۱۲\n۳ - ۵ - ۴۲\nجواب\nما اول پیسه را جمع\nمیکنیم - مجموعه آنها ۸\nپیسه یعنی یک شاهی\n+ ۳ پیسه می باشد\nبنا برین ۳ پیسه را\nزیر سطر پیسه نوشتیم\nو یک شاهی را\nحاصل گرفته همراه شاهی جمع می کنیم مجموعه"}
{"book": "adl0290", "page": 132, "text": "۱۲۵\nکل شاہی مع ۱ دکہ حاصل گرفتہ شدہ است)\n۲۹ شاہی یعنی ۲ روپیہ ۵ شاہی مے با شد۔\nبنا برین ۵ شاہی را زیر سطر شاہی نوشتیم و\n۲ روپیہ را حاصل گرفتہ با روپیہ جمع نموده مجموعه\nروپیہ مع ۲ روپیہ دکہ حاصل گرفتہ شده است)\n۴۲ روپیہ می با شد بنا برین مجموعہ مطلوب ۔\nپیسہ شاہی روپیہ\n۳ — ۵ — ۴۲ شد :\n\nامثلہ نمبر ۲۴\nجمع کنید :-\n(۱) (۲)\nپیسہ شاہی روپیہ | پیسہ شاہی روپیہ\n۲ — ۱۰ — ۱۴ | ۳ — ۱۰ — ۷\n۳ — ۱ — ۱۷ | ۰ — ۵ — ۳\n۴ — ۵ — ۲۸ | ۲ — ۷ — ۴\n۳ — ۴ — ۵ | ۳ — ۳ — ۱۳"}
{"book": "adl0290", "page": 133, "text": "علم حساب ۱ ۱۲۶\n\n(۳) پیسه شاهی (۴) پیسه شاهی\n\n۲ ۲ ۳ ۸\n\n۳ ۷ ۱ ۱۲\n\n۲ ۹ ۲ ۱۴\n\n۳ ۶ ۳ ۱۰\n\n(۵) پیسه شاهی (۶) پیسه شاهی\n\n۳ ۱۱ ۲ ۳\n\n۲ ۷ ۱ ۱۰\n\n۲ ۱۰ . ۹\n\n۳ ۵ . ۸\n\n(۷) پائی آنه (۸) پائی آنه\n\n۹ ۹ ۱۰ ۱۲\n\n۴ ۱۰ ۷ ۷\n\n. ۷ ۱۱ ۱۱\n\n۱۱ ۱۳ ۸ ۱۴\n\n(۹) پائی آنه (۱۰) پائی آنه\n\n۶ ۷ ۳ ۸\n\n۷ ۱۲ ۱۱ ۹\n\n۱۰ ۱۴ ۷ ۱۵\n\n۴ ۳ ۹ ۱۳"}
{"book": "adl0290", "page": 134, "text": "علم حساب - ۱\n۱۲۷\n(۱۲)\n(۱۱)\nپیسه شاهی روپیه\nپیسه شاهی روپیه\n۳ - ۷ - ۱۳\n۴ - ۸ - ۸\n۲ - ۱ - ۱۰۸\n۳ - ۰ - ۱۲\n۰ - ۲ - ۴۰\n۴ - ۴ - ۳۰۹\n۳ - ۰ - ۷\n۰ - ۴ - ۲۹\n۰ - ۲ - ۴۰\n۴ - ۳ - ۶۰۵\n۱ - ۸ - ۱۲\n۴ - ۳ - ۸۹\n۲ - ۹ - ۳۱۷\n۲ - ۷ - ۸۲۴\n(۱۳)\n(۱۴)\nپیسه شاهی روپیه\nپیسه شاهی روپیه\n۴ - ۳ - ۱۰۰\n۳ - ۲ - ۹\n۴ - ۷ - ۲۹\n۱ - ۷ - ۱۵\n۲ - ۱۱ - ۷\n۲ - ۰ - ۱۹\n۱ - ۰ - ۳۰۹\n۳ - ۲ - ۲۰\n۲ - ۷ - ۷۶\n۰ - ۷ - ۸\n۳ - ۷ - ۷۷۰\n۱ - ۹ - ۷۶"}
{"book": "adl0290", "page": 135, "text": "علم حساب ۱ ۱۲۸\n\n(۱۵) (۱۶)\nپائی آنہ روپیہ پائی آنہ روپیہ\n۳ - ۱۳ - ۱۲ ۳ - ۱۲ - ۲۲\n۹ - ۱۲ - ۷ ۸ - ۱۳ - ۳۳\n۷ - ۸ - ۲۰ ۰ - ۱۴ - ۱۴\n۳ - ۱۴ - ۴۱ ۲ - ۹ - ۳\n۰ - ۱۲ - ۱۲ ۱۱ - ۷ - ۷\n\n(۱۷) (۱۸)\nپائی آنہ روپیہ پائی آنہ روپیہ\n۸ - ۸ - ۸ ۴ - ۱۵ - ۳۴۹\n۷ - ۴ - ۱۷ ۸ - ۱۳ - ۱۲۰۷\n۱۱ - ۱۲ - ۳۰۹ ۶ - ۹ - ۷۴۰\n۱۰ - ۳ - ۱۲۳۴ ۹ - ۴ - ۳۹\n۹ - ۸ - ۲۳۹ ۱۱ - ۱۲ - ۱۲۳\n۳ - ۴ - ۲۶ ۱۰ - ۷ - ۸\n۶ - ۳ - ۷ ۷ - ۱۳ - ۱۲۸۶\n۵ - ۱۴ - ۲۹ ۲ - ۹ - ۸۳۶\n۸ - ۷ - ۱۰۰ ۸ - ۱۰ - ۶۳"}
{"book": "adl0290", "page": 136, "text": "علم حساب ۱\n۱۲۹\n\n(۱۹)\nپنس شلنگ پوند\n۳ ــ ۱۲ ــ ۷\n۷ ــ ۱۹ ــ ۱۹\n۹ ــ ۱۳ ــ ۱۰۰\n۸ ــ ۷ ــ ۷۶\n۲ ــ ۸ ــ ۳۰۴\n\n(۲۰)\nپنس شلنگ پوند\n۱۰ ــ ۱۸ ــ ۳۰۹\n۹ ــ ۲ ــ ۷۶\n۳ ــ ۱۷ ــ ۳۰۰\n۸ ــ ۱۶ ــ ۴۹\n۶ ــ ۳ ــ ۴\n\n(۲۱)\nپنس شلنگ پوند\n۹ ــ ۱۳ ــ ۱۰۰\n۳ ــ ۳ ــ ۳۷۶\n۷ ــ ۱۴ ــ ۴۸۹\n۶ ــ ۴ ــ ۳۹\n۸ ــ ۹ ــ ۴\n\n(۲۲)\nپیسه شاهی روپیه\n۳ ــ ۸ ــ ۳۹۲\n۴ ــ ۹ ــ ۷۶\n۱ ــ ۷ ــ ۱۳۹۶\n۳ ــ ۲ ــ ۳۰۰\n۱ ــ ۹ ــ ۳۹\n۳ ــ ۲ ــ ۴\n۴ ــ ۱۰ ــ ۷۸۹۲\n\n(۲۳)\nپیسه شاهی روپیه\n۰ ــ ۹ ــ ۱۲\n۴ ــ ۸ ــ ۷۲\n۳ ــ ۱۰ ــ ۳۸۴\n۳ ــ ۹ ــ ۴۰۰\n۴ ــ ۹ ــ ۹۲\n۶ ــ ۶ ــ ۴\n\n(۲۴)\nفاردنگ پنس شلنگ پوند\n۱۱ ــ ۳ ــ ۱۹ ــ ۳۴۶\n۳ ــ ۴ ــ ۱۲ ــ ۴۶\n۲ ــ ۶ ــ ۱۳ ــ ۳۹\n۲ ــ ۷ ــ ۸ ــ ۴\n۱ ــ ۰ ــ ۱۲ ــ ۹\n۲ ــ ۴ ــ ۱۲ ــ ۱۳\n۳ ــ ۰ ــ ۱۲ ــ ۵"}
{"book": "adl0290", "page": 137, "text": "علم حساب ١ ۱۳۰\n\n(۲۵) (۲۶)\nفاروتنگ پنس شلنگ پوند پیسه شاهی روپیه\n٢ – ٠ – ١ – ٣٠٠ ٢ – ٩ – ٤٣٢\n٠ – ٢ – ٥ – ٢٩ ٢ – ٥ – ٧٣\n٢ – ٢ – ٧ – ٣١ ٠ – ٣ – ٨٣٠\n٢ – ٥ – ١٣ – ٤ ٢ – ٤ – ٧٠\n٢ – ٧ – ١٥ – ٥ ٢ – ٥ – ٨\n١ – ٩ – ١٩ – ٦ ٣ – ٦ – ٩\n٣ – ١١ – ١٢ – ٨١ ٤ – ٧ – ١٢\n١ – ٠ – ١١ – ٣٩٠ ٣ – ٨ – ٣٢٩\n\n(۲۷) (۲۸)\nپائی آنه روپیه پائی آنه روپیه\n٧ – ٩ – ٧٦ ١١ – ٩ – ٣٨٤\n٣ – ١٢ – ١٣٤٩ ٩ – ١١ – ٨٤٦٣\n٨ – ١٥ – ٣٤٠٠ ٢ – ١٠ – ٧٦٨\n٠ – ٨ – ٨٢ ٦ – ١٣ – ٩٦٨\n٤ – ٩ – ٧ ٧ – ٤ – ٣٩\n٩ – ٠ – ٢٤٣ ٠ – ٦ – ٤٦\n١٠ – ١١ – ٧٤٣ ٩ – ٩ – ٧\n١١ – ١٣ – ٣٧٦ ٣ – ١٢ – ٨\n٥ – ٦ – ٨٨٢٤ ٤ – ١٤ – ١٢\n٤ – ٥ – ٧٢٨٦ ٨ – ٨ – ١٠\n٠ – ١٠ – ٥١٠ ٧ – ٣ – ٣٤٦\n٢ – ٧ – ٣٦ ٦ – ٢ – ٧٨٩\n٩ – ٩ – ٩ ٤ – ١ – ٢٣٤\n١ – ٢ – ٩٨٢ ٢ – ٧ – ٦٧٨"}
{"book": "adl0290", "page": 138, "text": "۱۳۱\nعلم حساب ۱\n(۲۹) پیسه شاهی عباسی روپیه\n۱ — ۲ — ۲ — ۷۲۹\n۳ — ۲ — ۰ — ۱۲۴۶\n۴ — ۱ — ۱ — ۳۲\n۳ — ۲ — ۲ — ۲۵\n۴ — ۱ — ۰ — ۷۸۲۹\n۵ — ۰ — ۱ — ۷۶\n۸ — ۳ — ۲ — ۱۲۲\n۹ — ۳ — ۱ — ۲۳\n۰ — ۲ — ۲ — ۴۳۵\n۱ — ۱ — ۱ — ۱۳\n(۳۰) فارونگ پنس شلنگ پوند\n۲ — ۵ — ۴ — ۳\n۱ — ۱۰ — ۱۴ — ۱۳\n۳ — ۷ — ۱۹ — ۵۲۷\n۲ — ۳ — ۱۳ — ۱۲\n۳ — ۸ — ۷ — ۵\n۲ — ۶ — ۹ — ۸\n۳ — ۰ — ۱۲ — ۵\n۲ — ۱۰ — ۱۵ — ۳۰۰"}
{"book": "adl0290", "page": 139, "text": "علم حساب ۱\n۱۳۲\nباب دہم\nتفریق مرکب\n۶۰ - طریق تفریق یک مقدار مرکب از دیگر مقدار مرکب از مثال ذیل واضح خواهد شد:-\nمثال ۷ روپیه ۹ شاهی ۲ پیسه را از ۱۲ روپیه ۳ شاهی ۴ پیسه تفریق کنید :-\nپیسه شاهی روپیه\n۴ - ۳ - ۱۲\n۲ - ۹ - ۷\n۲ - ۶ - ۴\nجواب\nدرین مثال مدعا این است که ما یک مقدار را معلوم کنیم که اگر آن با ۷ روپیه ۹ شاهی ۲ پیسه جمع کرده شود حاصل جمع ۱۲ روپیه و ۳ شاهی و ۴ پیسه با شد :\nچونکه ۲ پیسه + ۲ پیسه = ۴ پیسه میباشند"}
{"book": "adl0290", "page": 140, "text": "۱۳۳\nعلم حساب ۱\nبنا برین ۲ پیسه را زیر سطر پیسه نوشتیم و\nباز چونکه ۹ شاهی + ۶ شاهی = ۱۵ شاهی =\nیک روپیه + ۳ شاهی می باشد. بنا برین ۶ شاهی\nرا زیر سطر شاهی نوشتیم و یک روپیه را حاصل\nگرفته با روپیه مفروق جمع نمودیم اکنون چونکه\nیک روپیه (حاصل) + ۷ روپیه + ۴ روپیه =\n۱۲ روپیه میباشد. بنا برین ۴ روپیه را زیر\nسطر روپیه نوشتیم پس باقی مطلوب ۴ روپیه\nو ۶ شاهی و ۲ پیسه میباشد +\nامثله نمبر ۲۵\nتفریق کنید :-\n(۱) ۷ روپیه ۹ شاهی ۲ پیسه را از ۱۳ روپیه\n۲ شاهی ۳ پیسه +\n(۲) ۲۸ روپیه ۲ شاهی ۳ پیسه را از ۳۰\nروپیه ۹ شاهی ۲ پیسه +\n(۳) ۳ روپیه ۹ شاهی اپیسه را از ۱۳ روپیه\n۴ شاهی +\n(۴) ۹ روپیه ۷ شاهی ۲ پیسه را از ۱۳ روپیه"}
{"book": "adl0290", "page": 141, "text": "علم حساب ۱ ۱۳۴\n۳ شاہی پیسه ÷\n(۵) ۳۹ روپیه ۳ شاہی ۴ پیسه را از ۷۹\nروپیه ۱۰ شاہی ۲ پیسه ÷\n(۶) ۳ روپیه ۷ شاہی ۲ پیسه را از ۱۳ روپیه\n(۷) ۱۳ روپیه ۲ شاہی ۴ پیسه را از ۲۹ روپیه ÷\n(۸) ۱۴ روپیه ۴ شاہی ۴ پیسه را از ۶۹ روپیه\n۵ شاہی ۲ پیسه ÷\n(۹) ۶۹ روپیه ۵ شاہی ۲ پیسه را از ۸۰ روپیه\n۸ شاہی ÷\n(۱۰) ۹۱ روپیه ۱۰ شاہی ۱ پیسه را از ۱۵۰ روپیه\n۷ پیسه ÷\n(۱۱) ۲۶ ۷ روپیه ۵ شاہی ۲ پیسه را از ۱۰۰\nروپیه ۳ شاہی ۴ پیسه ÷\n(۱۲) ۱۰۹ روپیه ۱۰ شاہی ۳ پیسه را از\n۱۱۰ روپیه ۳ پیسه ÷\n(۱۳) ۷ روپیه ۷ آنه ۲ پائی را از ۱۳ روپیه\n۷ آنه ۴ پائی ÷\n(۱۴) ۱۳ روپیه ۱۵ آنه ۷ پائی را از ۲۷ روپیه\n۱۲ آنه ۴ پائی ÷"}
{"book": "adl0290", "page": 142, "text": "۱۳۵\n(۱۵) ۴۵ روپیہ ۹ آنہ ۱۱ پائی را از ۶۶ روپیہ\n۸ آنہ ۸ پائی *\n(۱۶) ۷ روپیہ ۷ آنہ ۷ پائی را از ۱۰ روپیہ *\n(۱۷) ۱۳ روپیہ ۱۳ آنہ ۸ پائی را از ۱۵ روپیہ\n۷ آنہ *\n(۱۸) ۳۷ روپیہ ۷ آنہ ۶ پائی را از ۴۹ روپیہ\n۳ پائی *\n(۱۹) ۹۶ روپیہ ۴ آنہ ۱۰ پائی را از ۱۰۴\nروپیہ ۱ پائی *\n(۲۰) ۱۰۲ روپیہ ۹ آنہ ۱۱ پائی را از ۱۰۵ روپیہ\n۷ آنہ ۳ پائی *\n(۲۱) فاردنگ پنس شلنگ پوند\n۶۱۱ ــ ۱۶ ــ ۲ ــ ۲\n۴۹۲ ــ ۱۸ ــ ۸ ــ ۳\n(۲۲) فارونگ پنس شلنگ پوند\n۹۰۸ ــ ۵ ــ ۲ ــ ۱\n۹۸ ــ ۱۸ ــ ۴ ــ ۲"}
{"book": "adl0290", "page": 143, "text": "علم حساب ا\n۱۳۶\n\n(۳۳) فار دنگ پنس شلنگ پونڈ\n۳ - ۴ - ۰ - ۷۴۳\n۲ - ۵ - ۱۵ - ۲۷۵\n\n(۳۴) فاردنگ پنس شلنگ پونڈ\n۱ - ۲ - ۶ - ۹۸\n۳ - ۴ - ۱۱ - ۶۷"}
{"book": "adl0290", "page": 144, "text": "علم حساب | ۱۳۷\n\nباب یازدهم\n\nضرب مرکب\n\n۶۱- ضرب مرکب عبارت ازان طریق\nمختصر است که از روئے آن مقدار مرکبی را چند\nمرتبه با خود جمع میکنند - طریق عمل از مثال\nذیل واضح خواهد شد :-\nمثال ۵ روپیه و ۴ شاهی و ۴ پیسه را\nدر ۷ و در ۳۵ علٰحده علٰحده ضرب کنید :-\n\nپیسه شاهی روپیه\n۴ - ۴ - ۵\n۷\n۳ - ۹ - ۳۷\n\nهفت کرت ۴ پیسه = ۲۸ پیسه = ۵ شاهی\n+ ۳ پیسه بنا برین ۳ پیسه را زیر پیسه مضروب\nنوشتیم و ۵ شاهی را حاصل گرفتیم +\nباز ۷ کرت ۴ شاهی = ۲۸ شاهی بنا برین"}
{"book": "adl0290", "page": 145, "text": "علم حساب ۱\n۱۳۸\n۲۸ شاهی + ۵ شاهی (حاصل) = ۳۳ شاهی =\n۲ روپیه ۹ شاهی بنابراین ۹ شاهی را زیر شاهی\nمضروب نوشتیم و ۲ روپیه را حاصل گرفتیم *\nاکنون ۷ کرت ۵ روپیه = ۳۵ روپیه\nبنابراین ۳۵ روپیه + ۲ روپیه (حاصل) =\nکل ۳۷ روپیه *\nپیسه شاهی روپیه\nبنابراین حاصل ضرب مطلوب = ۳ - ۹ - ۳۷\nتنبیه - برای دریافت نمودن حاصل\n۳۵ عدد مفروض را اول در ۷ ضرب کنید\nو حاصل ضرب را در ۵ ضرب نمائید *\nامثله نمبر ۲۶\nضرب کنید :-\n(۱) ۳ روپیه ۸ شاهی ۳ پیسه را در ۳ و ۵ و ۷ *\n(۲) ۹ روپیه ۲ شاهی ۴ پیسه را در ۵ و ۷ و ۹ *\n(۳) ۳۹ روپیه ۱۰ شاهی ۲ پیسه را در ۱۱ و ۱۲ و ۱۶ *\n(۴) ۲۹ روپیه ۸ شاهی ۳ پیسه را در ۳ و\n۷ و ۹ *\n(۵) ۳۷ روپیه ۵ شاهی ۴ پیسه را در ۶ و"}
{"book": "adl0290", "page": 146, "text": "۱۳۹\n\n۸ و ۱۳ ÷\n(۶) ۴۰ روپیه ۷ شاهی ۲ پیسه را در ۵\nو ۹ و ۱۲ ÷\nدر امثله ذیل بواسطه اجزای ضربی ضرب\nبکنید :-\n(۷) ۲ روپیه ۴ شاهی ۲ پیسه را در ۲۱ و\n۳۲ و ۲۵ ÷\n(۸) ۳۹ روپیه ۱۰ شاهی ۴ پیسه را در ۵۶\nو ۹۹ و ۱۰۰ ÷\n(۹) ۴۸ روپیه ۸ شاهی ۳ پیسه را در ۱۲۵\nو ۱۲۱ و ۱۴۴ ÷\n(۱۰) ۳۴ روپیه ۶ شاهی ۳ پیسه را در ۸۱ و ۶۴ و\n۸۰۰ ÷\n(۱۱) ۴۸ روپیه ۳ پیسه را در ۹۹ و ۷۲ و ۴۲۰ ÷\nقیمت معلوم کنید :-\n(۱۲) ۹ شی به نرخ ۳ آنه ۴ پائی فی شی ÷\n(۱۳) ۵۶ شی به نرخ ۲ عباسی ۱ شاهی فی شی ÷\n(۱۴) ۸۱ شی به نرخ ۲ شلنگ ۶ پنس فی شی ÷\n(۱۵) ۱۰۰ شی به نرخ ۷ شاهی ۳ پیسه فی شی ÷"}
{"book": "adl0290", "page": 147, "text": "علم حساب ۱ ۱۴۰\n(۱۶) ۱۰۰۰ گز پارچه به نرخ ۵ روپیه ۷ آنه ۶ پائی فی گز:\n(۱۷) ۷۰۰ جلد کتاب به نرخ ۷ شاهی ۳ پیسه فی جلد:\n(۱۸) ۳۰۰ خروار گندم به نرخ ۴۲ روپیه یک عباسی\n۲ پیسه فی خروار:\n۹۲ - هرگاه مضروب فیه عدد کلان باشد و\nاجزای ضربی نداشته باشد طریق ذیل مفید خواهد بود:-\nمثال ۲۴ - شاهی روپیه ۸- ۱۲ را در ۴۷۳ ضرب کنید:-\nپیسه شاهی روپیه\n۴ - ۸ - ۱۲\n۱۰\n۰ - ۴ - ۱۲۶\n۰ - ۴ - ۱۲۶۳\n۴\nضرب در ۴۰۰ = ۰ - ۴ - ۵۰۹۳\nضرب در ۷۰ = ۰ - ۴ - ۸۹۱ سطر سوم در هفت ضرب نموده شده\nضرب در ۳ = ۲ - ۲ - ۳۸ سطر اول در سه ضرب نموده شده است\nضرب در ۴۷۳ = ۲- ۱۰ - ۶۰۲۲ مجموعه حاصل ضرب آخری\nجواب\nعلم حساب\n۱۳۱۳"}
{"book": "adl0290", "page": 148, "text": "علم حساب ۱\n۱۴۱\n\nامثله نمبر ۲۷\n\nضرب کنید :-\n(۱) ۳ روپیه ۴ شاهی ۲ پیسه را در ۳۲ و ۳۷ +\n(۲) ۷ روپیه ۱۰ شاهی ۳ پیسه را در ۳۷ و ۴۲ +\n(۳) ۳ روپیه ۶ شاهی ۳ پیسه را در ۴۲۱ و ۷۰۴ +\n(۴) ۲ روپیه ۱۲ آنه ۳ پائی را در ۷۵ و ۲۱ و ۳۰۷ +\n(۵) ۴ روپیه ۷ شاهی ۴ پیسه را در ۵۱۱ و ۱۱۲ +\n(۶) ۳ روپیه ۹ شاهی ۳ پیسه را در ۴۸ ۳۶ و\n۱۲۳۷ +\n(۷) ۶ روپیه ۱۱ شاهی را در ۷۵۳ و ۸۲۹ +\n(۸) ۷ روپیه ۲ شاهی را در ۱۱۱۱ و ۱۲۳۱ +\n(۹) خرچ روزانه یک شخص ۱ روپیه ۷ آنه ۸ پائی است\nپس معلوم کنید که خرچ سالانه او چه\nقدر خواهد بود (یک سال = ۳۶۵\nروز) +\n(۱۰) قیمت ۵۰۳ من برنج به نرخ ۳ روپیه ۹ آنه ۳ پائی\nفی من معلوم کنید :\n\nکتاب الحجر حجر را که انگریزی کشده است بر کهنه"}
{"book": "adl0290", "page": 149, "text": "علم حساب ١\n١٤٢\n\nباب دوازدهم\nتقسیم مرکب\n\n٦٣ - طریق تقسیم مقدار مرکب بر عد د مجرد\nتقسیم مرکب گفته میشود - مثال ذیل این طریق\nرا واضح خواهد کرد :-\nمثال ١ ١٣٨ روپیه ٢ شاهی پیسه را بر\n٢٩ تقسیم کنید :-\n\nروپیه پیسه شاهی روپیه\n(٤ ١٣٨ - ٢ - ٤ (٩\n١١٦\n٢٢\n١٢ شاهی\n١٩ ٢٤٤ ٢٩\n٢٦١\n٥\n٥ پیسه\n٢٩ ٢٩\n٢٩"}
{"book": "adl0290", "page": 150, "text": "علم حساب ١٠\n١٤٣\nتشریح عمل ١٣٨ روپیه ÷ ٢٩ = ٤ روپیه\nخارج قسمت و ٢٢ روپیه باقی این باقی یعنی\n٢٢ مع ٢ شاهی = ٢٦٦ شاهی ÷\nاکنون ٢٦٦ شاهی ÷ ٢٩ = ٩ شاهی خارج\nقسمت و ۵ شاهی باقی این باقی یعنی ۵ شاهی\nمع ٤ پیسه = ٢٩ پیسه ÷\n∴ ٢٩ پیسه ÷ ٢٩ = ١ پیسه ÷\nبنابرین خارج قسمت مطلوب ٤ روپیه\n٩ شاهی ١ پیسه میباشد ÷\nامثله نمبر ٢٨\nتقسیم کنید :-\n(١) ٧٢ روپیه ٤ پیسه را بر ٢٣ ÷\n(٢) ٢٨٦ روپیه ١ شاهی ٤ پیسه را بر ٥٩ ÷\n(٣) ٤٥٥ روپیه ۵ شاهی ٣ پیسه را بر ٦١ ÷\n(٤) ٨٥٠ روپیه ۵ شاهی را بر ٧٩ ÷\n(٥) ١٠٢٥ روپیه ٤ شاهی را بر ٨٠ ÷\n(٦) ٥٨٣ روپیه ۵ شاهی ١ پیسه را بر ٩٨ ÷\n(٧) ٩٤٧ روپیه ١١ شاهی را بر ٣٢٥ ÷"}
{"book": "adl0290", "page": 151, "text": "علم حساب ۱۴۴\n\n(۸) ۵۰۴۸ روپیہ ۲ شاہی ۳ پیسه را بر ۴۹۹ :\n(۹) ۹۷ روپیه ۷ شاہی ۲ پیسه را بر ۲۹ :\n(۱۰) ۲۹ روپیه ۵ شاہی ۳ پیسه را بر ۵۲ :\n(۱۱) ۱۲۷۹ روپیه یک شاہی یک پیسه را بر ۲۳ :\n(۱۲) ۴۲۷۴ روپیه ۵ شاہی ۳ پیسه را بر ۸۳ :\n(۱۳) ۹۴۳ روپیه ۱ شاہی ۲ پیسه را بر ۲۷۹ :\n(۱۴) ۷۵۷ روپیه ۹ شاہی را بر ۳۶۵ :\nامثله ذیل را به قاعده مختصر تقسیم حل کنید :-\n(۱۵) ۱۳ روپیه ۱۵ آنه ۸ پائی : ۲ :\n(۱۶) ۲۲۵ روپیه ۱۳ آنه ۸ پائی : ۴ :\n(۱۷) ۷۲۸ روپیه ۶ شاہی : ۵ :\n(۱۸) ۱۰۰۷ روپیه ۹ شاہی ۱ پیسه : ۷ :\n(۱۹) ۳۲۹ روپیه ۱۰ شاہی ۲ پیسه : ۸ :\n(۲۰) ۱۲۴۳ روپیه ۸ آنه : ۹ :\n(۲۱) ۲۹ روپیه ۷ شاہی ۴ پیسه : ۴ :\n(۲۲) ۳۳۳ روپیه ۹ شاہی ۳ پیسه : ۶ :\n(۱۲۳) ۳۷۸ پوند ۱۴ شلنگ ۱۰ پنس : ۸ :\n(۲۴) ۳۷۸۱ پوند ۹ پنس ۳ فارونگ : ۹ :\nدر امثله ذیل تقسیم بواسطه اجزای ضربی بجا[?]"}
{"book": "adl0290", "page": 152, "text": "علم حساب- ۱\n۱۴۵\n(۲۵) ۲۷ روپیه ۹ شاهی ۳ پیسه ÷ ۲۴\n(۲۶) ۱۵۹ روپیه ۳ شاهی ÷ ۴۹\n(۲۷) ۳۲۲ روپیه ۱۱ شاهی ۱ پیسه ÷ ۵۶\n(۲۸) ۶۸۳ روپیه ۲ آنه ۶ پائی ÷ ۵۴\n(۲۹) ۳۵۲۲ پوند ۱ شلنگ ۷ پنس ÷ ۲۸\n(۳۰) ۵۴۳ روپیه ۱۰ شاهی ۴ پیسه ÷ ۴۲\n(۳۱) قیمت ۱۴۰ دسته کاغذ ۳۲ روپیه ۱۳ آنه است\nقیمت یک دسته چه قدر میباشد ؟\n(۳۲) قیمت ۵۵ جلد کتاب ۳۳ روپیه ۱۱ شاهی است\nقیمت یک جلد چه قدر میباشد ؟\n(۳۳) قیمت ۲۸۸۰ شے ۸۸۰ روپیه میباشد پس\nقیمت یک شے چه قدر است ؟\n(۳۴) تنخواه سی روزه شخصی ۷۵ روپیه و یک\nقران میباشد تنخواه یک روزه او چه قدر\nخواهد بود ؟\nتنبیه - هرگاه مقسوم علیه ۱۰ یا ۱۰۰ یا\n۱۰۰۰ وغیره باشد طریق ذیل تقسیم مفید\nخواهد بود :-\n۱۳۴۵ روپیه را بر ۱۰۰ تقسیم کنید :-"}
{"book": "adl0290", "page": 153, "text": "علم حساب ۱\n۱۴۶\nپیسہ شاہی روپیہ پیسہ شاہی روپیہ\n۲ - ۵ - ۱۳) ۰ - ۰ - ۵ ۴ ۱۳ (۱۰۰\n۱۲\nشاهی ۵۴۰\n۵\nپیسہ ۲۰۰\nبرای تقسیم هر جزوی ۲ هندسه را از\nطرف راست بواسطه یک نشان جدا می کنینم\nپس این ۲ هندسه باقی می باشد و هندسه های\nدیگر خارج قسمت *\n\nامثله نمبر ۲۹\nتقسیم کنید :-\n(۱) ۱۳۵ روپیہ ۱۰ شاہی را بر ۱۰ ÷\n(۲) ۳۷۶ روپیہ ۴ شاہی را بر ۱۰ ÷\n(۳) ۷۲۸ روپیہ ۴ شاهی را بر ۱۰۰ ÷\n(۴) ۱۲۲۵ روپیہ را بر ۱۰۰ ÷\n(۵) ۴۰۶۶ روپیہ ۸ شاهی را بر ۱۰۰ ÷\n(۶) ۶۰۹۸ روپیہ ۴ شاهی را بر ۱۰۰ ÷\n(۷) ۲۰۳ روپیہ ۲ آنہ را بر ۱۰۰۰ ÷"}
{"book": "adl0290", "page": 154, "text": "۱۴۷\nعلم حساب - ۱\n\n(۸) ۲۱۳۵ روپیه ۶ آنه ۸ پائی را بر ۱۰۰۰÷\n(۹) ۴۳۸ روپیه ۶ شاهی را بر ۱۰÷\n(۱۰) ۲۲۷ روپیه ۸ شاهی را بر ۱۰÷\n(۱۱) ۵۱۱ پوند ۲ شلنگ ۱۱ پنس را بر ۱۰۰÷\n(۱۲) ۳۰۰۷ پوند ۵ شلنگ ۱۰ پنس را بر ۱۰۰÷\nتنبیه - هرگاه بعد از تقسیم چیزی باقی\nبماند قاعده این است - که رقمی را در جواب\nمی نویسند که به جواب صحیح قریب تر با شد-\nمثال ذیل تشریح این امر را می نماید:-\nمثال ۲ ۹۷ روپیه ۲ آنه ۹ پائی را در\n۳۱ حصه برابر تقسیم کنید:-\nروپیه پائی آنه روپیه\n۳۱ ) ۹۷ ــ ۲ ــ ۹ ( ۳\n۹۳\n۴\n۱۶\nآنه\n۳۱ ) ۶۶ ( ۲\n۶۲\n۴\nپائی ۱۲\n۳۱ ) ۵۷ ( ۱\n۳۱\n۲۶\n\nپوند ۱۱ روپیه ۲ شاهی ۳ پنس ۱/۲ ۲ پائی ۱/۴ ۱/۲ ۳ پوند ۴۳ روپیه ۱۴ آنه ۹ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲ پائی ۵/۸ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۴ پائی ۱/۲ ۱/۴ ۲ پوند ۳۰ روپیه ۱ آنه ۲"}
{"book": "adl0290", "page": 155, "text": "علم حساب ۱\n۱۴۸\n\nدر این صورت بعد از تقسیم ۲۶ پائی باقی می ماند\nو اگر ۳ روپیه ۲ آنه ۱ پائی را که خارج قسمت\nاست در مقسوم علیه ضرب کنیم حاصل ضرب\nاز مقسوم بقدر ۲۶ پائی کم خواهد بود و اگر ۳ روپیه\n۲ آنه ۲ پائی را در مقسوم علیه ضرب کنیم حاصل ضرب\nاز مقسوم بقدر (۳۱ پائی - ۲۶ پائی) یعنی ۵ پائی زیاده\nخواهد بود- بنا برین رقم آخر یعنی ۳ روپیه ۲ آنه ۲۰\nپائی بجواب صحیح قریب تر است *\n\nامثله نمبر ۳۰\n\nدر امثله ذیل جواب صحیح قریب به پیسه\nمعلوم کنید :-\n(۱) ۳۵ روپیه ۷ شاهی ۴ پیسه بر ۶۰ ÷\n(۲) ۴۹ روپیه ۱۰ شاهی ۳ پیسه بر ۱۰ ÷\n(۳) ۶۷ روپیه ۱۱ شاهی ۳ پیسه بر ۴۱ ÷\n(۴) ۳۲۷ روپیه ۸ شاهی ۲ پیسه بر ۱۰۰ ÷\n(۵) ۲۷۴ روپیه ۱۰ شاهی ۴ پیسه بر ۵۶ ÷\n(۶) ۳۹۴ روپیه ۱۱ شاهی ۲ پیسه بر ۱۰۰ ÷\n(۷) ۷۲۷ روپیه ۵ شاهی ۴ پیسه بر ۶۷ ÷"}
{"book": "adl0290", "page": 156, "text": "۱۴۹ علم حساب ۱\n\n(۸) ۹۲۳ روپیه ۴ شاهی ۱ پیسه بر ۱۰۰ ÷\nدر امثله ذیل جواب صحیح قریب به فاردنگ\nمعلوم کنید ÷\n(۹) ۲۷ پوند ۱۷ شلنگ ۹ پنس ۲ فاردنگ بر ۵ ÷\n(۱۰) ۵۵۷ پوند ۱۶ شلنگ ۱۱ پنس ۳ فاردنگ\n÷ ۲۱۰ بر\nجواب صحیح قریب به پائی معلوم کنید :-\n(۱۱) ۹۱۲ ۴ روپیه ۸ آنه ۸ پائی بر ۲۴ ÷\n(۱۲) ۷۸۹۵ روپیه ۴ آنه ۵ پائی بر ۵۵ ÷\n(۱۳) ۴۵۹۲ روپیه بر ۳۱ ÷\n(۱۴) ۹۸۷۵ روپیه ۹ آنه ۱ پائی بر ۱۰۰۰ ÷\n\n۴۴ - طریق تقسیم یک مقدار مرکب بر\nمقدار مرکب دیگر در ذیل مندرج است :-\nمثال - معلوم کنید که یک روپیه ۲ شاهی\n۲ پیسه در ۲۶ روپیه ۹ شاهی ۱ پیسه چند مرتبه\nشامل می باشد :-\nقاعده - مقادیر مرکب را به احاد خورد ترین\nتحویل کنید و بعد ازان بقاعده تقسیم بسیط\nعمل نمائید :-"}
{"book": "adl0290", "page": 157, "text": "علم حساب ۱۵۰\nیک روپیه ۲ شاهی ۳ پیسه = ۷۳ پیسه +\n۲۶ روپیه ۹ شاهی ۱ پیسه = ۱۶۰۶ پیسه +\nاکنون ۱۶۰۶ + ۷۳ = ۲۲ +\nتا ۱ روپیه ۲ شاهی ۳ پیسه در ۲۶ روپیه\n۹ شاهی ۱ پیسه ۲۲ مرتبه شامل است +\n\nامثله نمبر ۳۱\n\nمعلوم کنید که چند مرتبه شامل می باشد :-\n(۱) ۱۵ روپیه ۷ شاهی ۳ پیسه در ۱۴۰ روپیه\n۸ شاهی ۲ پیسه ؟\n(۲) ۲۰ روپیه ۱۰ شاهی ۳ پیسه در ۳۱۳ روپیه\n۴ شاهی ؟\n(۳) ۵۴ روپیه ۱۰ آنه ۹ پائی در ۱۲۸۸ روپیه\n۲ آنه ؟\n(۴) ۳۰ روپیه ۷ شاهی ۲ پیسه در ۶۷۳ روپیه\n۱۱ شاهی ۱ پیسه ؟\nدر امثله ذیل خارج قسمت و باقی معلوم کنید :-\n(۵) ۲۱۱ روپیه ۵ شاهی ۴ پیسه + ۷ روپیه\n۷ شاهی ۲ پیسه ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 158, "text": "علم حساب - 1\n۱۵۱\n(۶) ۳۷۶ روپیه ۸ شاهی ۲ پیسه : ۱۷ روپیه\n۱۰ شاهی ۲ پیسه :\n(۷) ۳۰۴ روپیه ۱۵ آنه ۹ پائی : ۷ روپیه ۸ آنه\n۹ پائی :\n(۸) ۷۸۴ روپیه ۴ شاهی ۴ پیسه : ۲۳ روپیه\n۹ شاهی ۳ پیسه :\n(۹) ۹۶۶ پوند : ۹ پوند و شلنگ ۹ پنس\n۱ فار دنگ :\n(۱۰) ۹۸۷ روپیه ۵ شاهی ۲ پیسه را به چند\nحصّۀ مساوی تقسیم کنیم که هر حصه برابر\n۱۷ روپیه ۷ شاهی ۳ پیسه باشد ؟\n(۱۱) ۲۸۶ روپیه ۱ شاهی ۳ پیسه را به چند حصه\nمساوی تقسیم کنیم که هر حصه ۱ روپیه ۱۱\nشاهی ۱ پیسه باشد ؟\n(۱۲) چند من آرد به نرخ ۴ روپیه ۸ آنه ۳ پائی\nفی من به ۱۳۵۴ روپیه ۱۱ آنه خریده\nمیتوانیم ؟\n(۱۳) تنخواه روزانه ملازمی ۲ آنه ۶ پائی می باشد\nلکن اگر او بر خدمت خود تا وقت حاضر شو."}
{"book": "adl0290", "page": 159, "text": "علم حساب ۱\n۱۵۲\n\nو پائی از وی جریمه گرفته می شود. بعد از\nاختتام ۲۰ روز او را ۲ روپیه ۱۲ آنه ۹ پائی\nتنخواه داده شده است پس معلوم کنید\nکه او چند روز تا وقت حاضر شده *\n(۱۴) ۱۸۹۵۷ روپیه ۳ شاهی را در ۱۸۹ روپیه\n۹ شاهی ۳ پیسه ضرب کنید و نیز رقم\nاوّل را بر رقم دوم تقسیم کنید و معلوم\nکنید که ازین دو سوال کدام یک محال\nاست؟ وسوالی را که محال نباشد حل کنید*\n\n[IMAGE]\nشخص ششم برابر کدر عبدارشد خان راتگرام\nشخص کرم مبذلر محمدجان وعلاکبرجان بیکمرود تاج الدین جان دگروب\nعبدالکریم خان ملک لدرهیم جان ترورابر دالدین گل محمدخان\nباقیشان علمای گی زندگان حایت میفرما محمد برادر کنون هزار برنز\nگرسیاب عبدا بنما تقدیم است به محمد رسولا نفرین صورت با عاقبت محمدی"}
{"book": "adl0290", "page": 160, "text": "۱۵۳\nعلم حساب ۱\n\nباب سیزدهم\nمعیار اوزان\n۶۵- اوزان مروجہ افغانستان\n۲۴ نخود = ۱ مثقال\n۲۴ مثقال = ۱ خورد\n۴ خورد = ۱ پاؤ\n۴ پاؤ = ۱ چارک\n۴ چارک = ۱ سیر\n۸ سیر = ۱ من\n۱۰ من = ۱۰ خروار\n\nاوزان مروجہ ہندوستان\n۵ تولہ = ۱ چھٹانک\n۴ چھٹانک = ۱ پاؤ\n۴ پاؤیا ۱۶ چھٹانک = ۱ سیر\n۴۰ سیر = ۱ من"}
{"book": "adl0290", "page": 161, "text": "علم حساب ۱\n۱۵۴\nاوزان مروجه انگلستان\n۱۶ ڈرام = ۱ اونس\n۱۶ اونس = ۱ پوند\n۱۴ پوند = ۱ سٹون\n۲ سٹون = ۱ کوارٹر\n۴ کوارٹر = ۱ ہنڈرڈویٹ\n۲۰ ہنڈرڈویٹ = ۱ ٹن\nاوزان صرافی مروجه کابل\n۸ دانه خشخاش = ۱ کنجد\n۸ کنجد = ۱ برنج\n۸ برنج = ۱ سُرخ\n۴ سُرخ = ۱ نخود\n۲۴ نخود = ۱ مثقال\nاوزان صرافی مروجه هندوستان\n۸ برنج = ۱ رتی | وزن یک روپیه کله دار یک توله میباشد\n۸ رتی = ۱ ماشه | و نیز وزن یک توله = ۱۸۰ گرین صرافی\n۱۲ ماشه = ۱ توله | = دو نیم مثقال\nکابل (تقریبا)"}
{"book": "adl0290", "page": 162, "text": "علم حساب - ١\n۱۵۵\nاوزان صرافی مروجه انگلستان\n۲۴ گرین = ۱ پینی ویٹ\n۲۰ پینی ویٹ = ۱ اونس\n۱۲ اونس = ۱ پوند\nبنابرین پوند صرافی = ۵۷۶۰ گرین و پوند\nمستعمل بازار = ۷۰۰۰ گرین :\n\nامثله نمبر ۳۲\n\nاوزان ذیل را به گرین تحویل کنید :-\n(۱) ۲۰۷ پونڈ :\n(۲) ۳ پونڈ ۹ اونس ۱۳ پینی ویٹ ۱۵ گرین :\n(۳) ۵۵ پونڈ ۶ اونس ۹ پینی ویٹ :\nاوزان ذیل را به پونڈ و غیره تحویل کنید :-\n(۴) ۷۸۴۵ گرین :\n(۵) ۵۷۸۹۲ گرین :\nاوزان ذیل را به ڈرام وغیره تحویل کنید :-\n(۶) ۳ ٹن ۹ ہنڈرڈ ویٹ ۴ کواٹر ۲۱ پونڈ\n۹ اونس :"}
{"book": "adl0290", "page": 163, "text": "علم حساب ۱\n۱۵۶\n(۷) ۲ ٹن ۳ ہنڈرڈویٹ ۱ کوارٹر ÷\n(۸) ۲ ہنڈرڈویٹ ۳ کوارٹر ۲۰ پونڈ ۱۱ اونس ۱۲ ڈرام ÷\nاوزان ذیل را به ٹن وغیره تحویل کنید :-\n(۹) ۹۰۰۰۰ گرین ÷ (۱۰) ۴۵۶ ۷ ۱۲۳ ڈرام ÷\nاوزان ذیل را به توله تحویل کنید :-\n(۱۱) ۳ من ۷ سیر ۳ چھٹانک ÷\n(۱۲) ۲ من ۲۰ سیر ۱۲ چھٹانک ÷\n(۱۳) ۱ من ۳۴ سیر ۱۵ چھٹانک ÷\nاوزان ذیل را به من وغیره تحویل کنید :-\n(۱۴) ۱۰۰۰۰۰ توله ÷ (۱۵) ۳۹۸۵۵ توله ÷\nاوزان ذیل را به نخود تحویل کنید :-\n(۱۶) ۴ من ۷ سیر ۲ چارک ۲۰ مثقال ÷\n(۱۷) ۳ خروار ۸ من ۳ پاو ۱۷ مثقال ÷\n(۱۸) ۳ سیر ۱ خورد ۲۰ نخود ÷\nبه خروار وغیره تحویل کنید :-\n(۱۹) ۱۲۴۴۵۷۸۹۰ نخود ÷\n(۲۰) ۹۳۴۲۱۳۷۸۰ مثقال ÷\nبه دانه خشخاش تحویل کنید :-\n(۲۱) ۱۵ مثقال ۳ سرخ ۵ برنج ۷ کنجد ÷"}
{"book": "adl0290", "page": 164, "text": "۱۵۷ علم حساب - ۱\n\n(۲۲) ۱۷ مثقال ۲۰ نخود ۴ برنج ۲ کنجد ۳ دانه\nخشخاش *\n(۲۳) یک مثقال ۱۳ نخود ۲ برنج ۴ کنجد ۷ دانه\nخشخاش *\nبه مثقال صرافی وغیره تحویل کنید :-\n(۲۴) ۹ ، ۷ ، ۱۲ ۴ ۳ دانه خشخاش *\n(۲۵) ۹۰ ۸ ، ۷ ۵ ۴ ۳ ۱۲ کنجد *\nجمع کنید :-\n(۲۶) (۲۷)\nچټانک سیر من گرین پینی ویټ اونس پوند\n۳ - ۸ - ۳ ۹ - ۷ - ۱۰ - ۳\n۷ - ۱۲ - ۸ ۳ - ۹ - ۳ - ۴\n۱۵ - ۲۹ - ۲ ۱۲ - ۸ - ۷ - ۷\n۲ - ۳۶ - ۹ ۱۳ - ۳ - ۹ - ۸\n۱ - ۷ - ۷\n\n(۲۸) (۲۹)\nپوند کوارتر هنډرډ ویټ ټن دانه خشخاش کنجد برنج سُرخ نخود مثقال\n۱۹ - ۳ - ۱۶ - ۱ ۷ - ۶ - ۵ - ۳ - ۴ - ۳۲\n۰ - ۳ - ۸ - ۲ ۳ - ۷ - ۶ - ۲ - ۱۷ - ۱۲۲\n۲۵ - ۰ - ۱۳ - ۰ ۶ - ۵ - ۴ - ۰ - ۴ - ۱۷\n۷ - ۱ - ۴ - ۲ ۵ - ۲ - ۳ - ۱ - ۱۸ - ۱۸\n۹ - ۲ - ۶ - ۴ ۴ - ۳ - ۱ - ۰ - ۱۰ - ۲۰\n۳ - ۴ - ۲ - ۲ - ۱۱ - ۵"}
{"book": "adl0290", "page": 165, "text": "۱۵۸ علم حساب ۱\n\nجمع کنید :-\nمثقال خورد پاو چارک سیر من خروار\n(۳۰) ۱۰ - ۳ - ۲ - ۳ - ۵ - ۷ - ۴\n۱۲ - ۲ - ۲ - ۱ - ۶ - ۵ - ۱۱۵\n۲۱ - ۱ - ۱ - ۰ - ۶ - ۰ - ۴۱۱\n۱۲ - ۰ - ۰ - ۲ - ۵ - ۴ - ۳۲۸\n۱۷ - ۳ - ۲ - ۰ - ۰ - ۹ - ۷۱\n۵ - ۱ - ۱ - ۳ - ۱ - ۸ - ۶\n۱۸ - ۲ - ۰ - ۰ - ۲ - ۳ - ۱۲۲۷\nمثقال خورد پاو چارک سیر من خروار\n(۳۱) ۱ - ۲ - ۳ - ۳ - ۷ - ۶ - ۴۳۲۵\n۱۳ - ۱ - ۲ - ۳ - ۷ - ۵ - ۱۲۳\n۲۱ - ۲ - ۱ - ۳ - ۶ - ۸ - ۱۱۲\n۲۰ - ۱ - ۱ - ۱ - ۳ - ۹ - ۱۲۲۵\n۱۱ - ۳ - ۲ - ۰ - ۵ - ۰ - ۵۷۲۸۰\n\nتفریق کنید :-\nمثقال خورد پاو چارک سیر من خروار\n\n(۳۲) ۳ - ۱ - ۱ - ۲ - ۳ - ۶ - ۲۱۷\n۱۲ - ۲ - ۲ - ۳ - ۷ - ۹ - ۳۸\n\nدانه خشخاش - کنجد - برنج - سرخ - نخود - مثقال\n\n(۳۳) ۲ - ۷ - ۶ - ۲ - ۱۷ - ۱۲۲\n۶ - ۶ - ۷ - ۳ - ۱۸ - ۱۷"}
{"book": "adl0290", "page": 166, "text": "علم حساب - ۱\n۱۵۹\n(۳۴)\nگرین پینی ویٹ اونس پونڈ\n۴ - ۳ - ۴ - ۱۰\n۲۰ - ۸ - ۹ - ۷\n(۳۵)\nپونڈ کوارٹر ہنڈرڈویٹ ٹن\n۲ - ۲ - ۲ - ۹\n۱۳ - ۳ - ۱۳ - ۲\n(۳۶)\nچھٹانک سیر من\n۴ - ۱۷ - ۸\n۷ - ۲۹ - ۳\nضرب کنید:-\n(۳۷) ۳ اونس ۵ پینی ویٹ ۶ گرین را در ۵ و ۳۲ و ۲۷ ÷\n(۳۸) ۷ ہنڈرڈ ویٹ ۳ کوارٹر ۱۲ پونڈ ۱۹ اونس ۲ ڈرام را در ۷ و ۸۸ و ۳۲۹ ÷\n(۳۹) ۵ سیر ۱۰ چھٹانک ۳ توله را در ۹ و ۲۲ و ۳۵ ۲۱ ÷\n(۴۰) ۸ خروار ۷ من ۳ خورد ۲۰ مثقال را در ۷ و ۲۶ و ۲۳۰ ÷\n(۴۱) ۷ مثقال ۲۰ نخود ۲ سرخ ۵ برنج ۶ کنجد را در ۵ و ۳۶ و ۲۳۱ ÷\nتقسیم کنید :-"}
{"book": "adl0290", "page": 167, "text": "علم حساب ۱۶۰\n\n(۴۲) ۱۵ پونڈ ۱۱ اونس ۱۳ پینی ویٹ ۸ گرین را\nبر ۲۳ و ۹ اونس ۱۱ پینی ویٹ ۱۶ گرین +\n(۴۳) ۲ ٹن ۱۰ ہنڈرڈویٹ ۲ کوارٹر ۸ پونڈ ۱ اونس\nرا بر ۲۹ و بر ۱۱ پونڈ ۵ اونس ۴ ڈرام +\n(۴۴) ۷۱ من ۱۱ سیر ۹ چھٹانک را بر ۷۳ و بر ۲\nمن ۴ ۳ سیر ۱ چھٹانک +\n(۴۵) ۹ خروار ۷ من ۵ سیر ۳ چارک ۲ پاؤ اخرو را بر ۱۲۱ +\n(۴۶) ۷ مثقال ۲۲ نخود ۴ سرخ صفر برنج ۲ کنجد را بر ۲۳ +\n(۴۷) اگر وزن یک پاره طلا ۳ مثقال ۵ نخود ۳ سرخ باشد\nپس معلوم کنید که چند انگشتر که وزن هریکی ازانها\n۷ نخود ۳ سرخ باشد ازان پاره ساخته میتواند شد؟\n(۴۸) وزن ۴۴ کوزهٔ شہد ۱ من ۵ سیر ۳ چارک\nاست معلوم کنید که وزن یک کوزه شہد\nچه قدر خواهد بود +\n(۴۹) وزن ۵۶ صندوق آهنی ۷ ٹن ۱ ہنڈرڈویٹ\nاست پس وزن یک صندوق چه قدر میباشد؟\n(۵۰) در یک پونڈ طلا و یک پونڈ برنج کدام یکی\nگران تر است ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 168, "text": "علم حساب - ۱\n۱۶۱\nباب چهاردهم\n۶۶ پیمانه های طول\nانگریزی\n۱۲ انچ = ۱ فٹ\n۳ فٹ = ۱ گز\n۵ ۱/۲ گز = ۱ پول یا راڈ\n۴۰ پول یا ۲۲۰ گز = ۱ فرلانگ\n۸ فرلانگ یا ۱۷۶۰گز = ۱ میل\n۳ میل = ۱ لیک\n۱ پول = ۵ گز ۱ فٹ ۶ انچ\n۹ انچ = ۱ سپین\n۱۸ انچ یا ۲ سپین = ۱ کیوبٹ (دست)\n۲ کیوبٹ = ۱ گز\n۶ فٹ = ۱ فیدم\n۲۲ گز = ۱ جریب\n۱۰۰ حلقه = ۱ جریب"}
{"book": "adl0290", "page": 169, "text": "علم حساب | ۱۶۲\n\nهندی\n۴ گره = ۱ چارک\n۴ چارک = ۱ گز\n\nکابلی\n۴ بار = ۱ گره\n۱۶ گره = ۱ گز بازار\n۱ گز = ۴۲ انچ انگریزی یا فٹے\n۶۷ قاعده چون پول انگریزی را به گز\nانگریزی تحویل می کنند پول را در ۱۱ ضرب\nنموده حاصل ضرب را بر دو تقسیم می کنند خارج\nقسمت گزهای مطلوب می باشد *\nمثال ۱ تحویل کنید ۲ میل ۲ فرلانگ\n۹ پول ۳ گز ۱ فٹ را به انچ\n\nفٹ - گز - پول - فرلانگ - میل\n۱ - ۳ - ۹ - ۲ - ۲\n۸\n۱۸ فرلانگ\n۴۰\n۷۲۹ پول\n۱۱\nنیم گز ۸۰۱۹ | ۲\nچرا که یک نیم گز = ۱ فٹ ۶ انچ + فٹ ۱ + ۴۰۰۹ گز\nفٹ ۱ + ۳ گز\nحاصل جمع ۶ + ۲ + ۱۲ ۴۰ گز\n۳\n۱۲۰۲۸ فٹ\n۱۲\n۱۴۴۳۴۲ انچ جواب"}
{"book": "adl0290", "page": 170, "text": "۱۶۳\nعلم حساب ۱\n\nتنبیه چون تحویل میل یا فرلانگ به گز مطلوب\nباشد پس طریق آسان این است که آنها را ابتداءً\nبه گز تحویل کنید مگر این طریق در سوالات قسم\nفوق استعمال نمی شود :\nمثال ۲ ۲۰۱۳۸۱ انچ را به میل تحویل کنید:-\nانچ\n۱۲ ) ۲۰۱۳۸۱ انچ\n۳ ) ۱۶۷۸۱ + ۹ فت\n۵۵ ) ۵۵۹۳ + ۲ گز\n۱۱ ) ۱۱۱۸۶ نیم گز\n+ پول ۱۰۱۶ نیم گز\n+ فرلانگ ۲۵ پول\n+ ۳ میل ۱ فرلانگ\n\nبنابراین ۲۰۱۳۸۱ انچ = ۳ میل ۱ فرلانگ\n۱۶ پول ۱۰ نیم گز ۲ فټ ۹ انچ :-\n= ۳ میل ۱ فرلانگ ۱۶ پول ۵ گز ۲ فټ ۹ انچ\n= ۳ میل ۱ فرلانگ ۱۷ پول ۱ فټ ۳ انچ\n(چرا که ۵ گز ۱ فټ ۶ انچ = ۱ پول) +"}
{"book": "adl0290", "page": 171, "text": "علم حساب ا\n۱۶۴\nامثله تمبر ۳۳\nپیمانه های ذیل را به اینچ یا یار تحویل کنید:-\n(۱) ۲ میل ۷ فرلانگ ۲ پول :\n(۲) ۷ پول ۲ گز ۹ اینچ :\n(۳) ۲ لیک ۶ فرلانگ ۲۰ پول ۳ گز ۱ فٹ\n۶ اینچ :\n(۴) ۱۷ گز ۲ گره ۳ بار :\n(۵) ۱۲۹ گز ۱۳ گره ۲ بار :\nبه میل و فرلانگ وغیره تحویل کنید:-\n(۶) ۱۹۸۷۶۵۴ اینچ :\n(۷) ۵۸۹۰ فٹ :\n(۸) ۱۹۶ گز :\n(۹) ۲۷۲۸ بار را به گز کابلی تحویل کنید :\n(۱۰) در میل انگریزی چند حلقه می باشد؟"}
{"book": "adl0290", "page": 172, "text": "۱۶۵ علم حساب ۱۰\n\nباب پانزدهم\nپیمانه‌های مساحت دیا رقبه)\n۶۸- یک مربع انچ عبارت است ازان\nمربع که هر ضلع آن یک انچ باشد.\nپیمانه‌های پیمایش سطوح (انگریزی)\n۱۴۴ مربع انچ = ۱ مربع فٹ\n۹ مربع فٹ = ۱ مربع گز\n۳۰ ۱/۴ مربع گز = ۱ مربع پول\n۴۰ مربع پول = ۱ روڈ\n۴ روڈ یا ۴۸۴۰ مربع گز = ۱ ایکڑ\n۶۴۰ ایکڑ = ۱ مربع میل\nامربع جریب = ۲۲×۲۲ مربع گز = ۴۸۴ مربع گز\nبنابرین ۱۰ مربع جریب = ۱ ایکڑه\n۱ مربع پول = ۳۰ مربع گز ۲ مربع فٹ ۳۶ مربع انچ\nاگر تحویل مربع پول را به مربع گز مطلوب\nباشد اوّل آنها را در ۱۲۱ ضرب کنید و حاصل"}
{"book": "adl0290", "page": 173, "text": "علم حساب ۱\n۱۶۶\n\nضرب را بر ۴ تقسیم کنید - و اگر مربع گز را به مربع\nپول تحویل کردن مطلوب باشد مربع گز را در ۴\nضرب نموده حاصل ضرب را بر ۱۲۱ تقسیم کنید :\nمثال ۱ ۲ ایکرڈ ۱ روڈ ۱۳ مربع پول ۱۲ مربع\nگز ۷ مربع فٹ را به مربع انچ تحویل کنید :-\nمربع فٹ مربع گز مربع پول روڈ ایکرڈ\n۲ - ۱ - ۱۳ - ۱۲ - ۷\n۴\n۹ روڈ\n۴۰\n۳۷۳ مربع پول\n۱۱\n۴۱۰۳\n۱۱\n۴۵۱۳۳ (۴ چهارم حصه)\nمربع انچ مربع فٹ مربع گز\n(چواکه ربع مربع گز = ۲ مربع فٹ - ۳۶ مربع انچ) ۳۶ - ۲ + ۳ ۸ ۱۱۲\n۱۲ + ۷\nمربع انچ مربع فٹ\n۳۶ - ۹ + ۱۱۲۹۵ مربع گز\n۹\n۱۰۱۶۶۴ مربع فٹ\n۱۴۴\n۱۲۱۹۹۶۸\n۱۴۴\n۱۷۵۶۷۵۳۹۲ مربع انچ\nجواب"}
{"book": "adl0290", "page": 174, "text": "علم حساب - ١\n١٦٧\nتنبیه ١ - حصه چهارم مربع گز = ٢ مربع فٹ ٣٦ مربع انچ\nدو چند چهارم مربع گز = ۴ مربع فٹ ٧٢ مربع انچ\nسه چند چهارم مربع گز = ۶ مربع فٹ ١٠٨ مربع انچ\nتنبیه ٢ - چون تحویل ایکر یا روڈ را به مربع گز\nمطلوب باشد عموماً ایکر را در ۴۸۴٠ و روڈ را در\n١٢١ ضرب داده به گز تحویل می کنند و ضرورت این\nاین امر نی باشد که ایکر به روڈ و روڈ به پول\nوغیره تحویل کرده شود و ربع مربع گز را در\n١٨x١٨ ضرب نموده به مربع انچ تحویل میکنند *\nمثال ۲ ۸۷۵۳۰۶۷ مربع انچ را به ایکر\nتحویل کنید\n١٢(٨٧٥٣٠٦٧\n١٢(٧٢٩۴٢٢٠٠٠٠٠ ٣)\n٩(٦٠٤٨٥٠٠٠٠٠ ٢} ٢٧ مربع انچ\n٣۷۵٦ مربع گز ٨ مربع فٹ\n۴\nچهارم حصه مربع گز ١١(٢۴٠١٢\n١١(٢١٨٥٠٠٠٠ ٦} ۲۹ - چهارم\n۴(٢٢٣٠٠٠ ٢} حصه مربع گز\nپول ٥٢٣ (۴\nروڈ ١ - ١ ایکر"}
{"book": "adl0290", "page": 175, "text": "علم حساب ۱\n۱۶۸\n\nبنا برین ۸۵۳۰۶۷ اینچ\n= ۱ ایکڑ ۱ روڈ ۲۳ پول ۲۹ چهارم حصہ مربع\nگز ۸ مربع فٹ ۲۷ مربع اینچ\n= ۱ ایکڑ ۱ روڈ ۲۳ پول ۷ مربع گز ۱ چهارم حصہ\nمربع گز ۸ مربع فٹ ۲۷ مربع اینچ\n= ۱ ایکڑ ۱ روڈ ۲۳ پول ۷ مربع گز ۱۰ مربع\nفٹ ۶۳ مربع اینچ\n= ۱ ایکہ ۱ روڈ ۲۳ پول ۸ مربع گز ۱ مربع\nفٹ ۶۳ مربع اینچ\nجواب\n\nامثلہ نمبر ۳۴\nبه مربع اینچ تحویل کنید :-\n(۱) ۲۳ مربع گز *\n(۲) ۷ ایکڑ ۲ روڈ ۸ پول *\n(۳) ۳ مربع پول ۷ مربع گز ۷ مربع فٹ *\n(۴) ۷ مربع پول ۲۰ مربع گز ۳۶ مربع اینچ *\nبه ایکڑ و روڈ وغیره تحویل کنید :-\n(۵) ۴۶۵ مربع گز *"}
{"book": "adl0290", "page": 176, "text": "علم حساب - ١\n١٦٩\n(٦) ١٠٠٠ مربع گز +\n(٧) ٩٣٤٥٦ مربع فُٹ +\n(٨) ٧٨٩٣٤ مربع انچ +\nتحویل کنید :-\n(٩) ٤ مربع جریب را به مربع انچ +\n(١٠) ١٠٠٠٠٠٠ مربع حلقه را به مربع گز +\nپیمانه های پیدایش اجسام\n٦٩ - مکعب آن شکل مجسم است که محیط باشد\nبر شش مربع که مساحت هر مربع با هم\nمساوی باشند و یک مکعب انچ آن است\nکه طول هر کناره آن یک انچ باشد +\nپیمانه های پیدایش اجسام (انگریزی)\n١٧٢٨ مکعب انچ = ١ مکعب فُٹ\n٢٧ مکعب فُٹ = ١ مکعب گز"}
{"book": "adl0290", "page": 177, "text": "۱۷۰\nعلم حساب\nباب شانزدهم\nپیمانه های مساحت مروجه کابل\n۸ سوت (موی اسپ) = ۱ انچ\n۲۹ انچ = ۱ گز\nپیمانه های پیمایش سطوح (کابلی)\n۹ مربع گز کابلی = ۱ بسواسه\n۲۰ بسواسه = ۱ بسوه\n۲۰ بسوه = ۱ جریب\nبنا برین ۱ جریب = ۳۶۰۰ مربع گز (کابلی)\nیعنی آن مربع که هر ضلع آن ۶۰ گز کابل\nمیباشد *\nامثله نمبر ۳۵\nبه انچ تحویل کنید :-\n(۱) ۸۲۵ گز کابلی *\n(۲) ۱۷۲۵ گز کابلی و ۱۹ انچ *"}
{"book": "adl0290", "page": 178, "text": "۱۷۱ علم حساب ۱\n\n(۳) ۳۷ ۲ گز کابلی و ۱۳ اینچ :\nبه سوت تحویل کنید :-\n(۴) ۸۲۱ گز ۱۱ اینچ ۳ سوت :\n(۵) ۱۲۷ گز ۹ اینچ ۵ سوت :\n(۶) ۴۵ جریب را بسواسه بسازید :\n(۷) ۹ خریب و ۱۱ بسوه و ۳ بسواسه را به مربع\nگز کابل تحویل کنید :\n(۸) ۱۱۸۹۱۰۰ مربع گز کابل را به جریب و\nبسوه و غیره تحویل کنید :\n(۹) ۶۱۵۴۳۲ مربع گز کابل را به خریب و\nبسوه و غیره تحویل کنید :\n\n۲۲۳۳ م\nتھا U\nصفحه U"}
{"book": "adl0290", "page": 179, "text": "علم حساب ۱۶۲\nباب هفدهم\nپیمانه وقت و زاویه و اعداد و غیره\n۷۱ پیمانه وقت (انگریزی)\n۶۰ ثانیه = ۱ دقیقه\n۶۰ دقیقه = ۱ ساعت\n۲۴ ساعت = ۱ روز\n۷ روز = ۱ هفته\n۳۶۵ روز = ۱ سال\n۳۶۶ روز = ۱ سال لیپ (سال کبیسه\n۱۰۰ سال = ۱ مائه\nقاعده ۱ حساب روز از نیم شب شروع\nمی شود *\nقاعده ۲ در حساب یک ماه عموماً سی\nروز میباشد لاکن تعداد ایام در ماه های سال\nانگریزی برابر نمی باشند *"}
{"book": "adl0290", "page": 180, "text": "علم حساب - ۱\n۱۷۳\nاسمای ماه‌ های سال انگریزی حسب\nذیل میباشند :-\nجنوری ۳۱ روز\nفروری ۲۸ روز | لاکن در سال لیپ ۲۹ روز؟\nمارچ ۳۱ روز\nاپریل ۳۰ روز | سال لیپ آن سال\nمئی ۳۱ روز | عیسوی است که تعداد\nجون ۳۰ روز | روز های آن بر ۴\nجولائی ۳۱ روز | بدون باقی تقسیم شود\nاگست ۳۱ روز | مگر آن مائه که بر ۴۰۰\nستمبر ۳۰ روز | برابر تقسیم نشود سال\nاکتوبر ۳۱ روز | لیپ نمی باشد - مثلاً\nنومبر ۳۰ روز | ۱۸۸۸ع و ۱۷۳۲ع و\nدسمبر ۳۱ روز | ۱۹۰۴ع و سالهای لیپ\nمیباشند و ۱۸۸۹ع و ۱۷۳۹ع و ۱۹۰۰ع\nسالهای لیپ نمی باشند :\nسال شمسی ۱۸ ۲۲ ۲۴ ۵ ۶ ۳ روز دارد\nیعنی ۳۶۵ روز و ۵ ساعت و ۴۸ دقیقه و ۴۸\nثانیه یا تقریباً ۱/۴ ۵ ۶ ۳ روز بنا برین در هر سه سال"}
{"book": "adl0290", "page": 181, "text": "۱۷۲\n\n۳۶۵ روز و در سال چهارم یعنی در سال لیپ\n۳۶۶ روز حساب میکنند لاکن به این طریق\nدر ۴۰۰ سال صد روز زیاده می شود و بموجب\nحساب باید که ۹۷ روز یعنی تقریبًا\n۹۷ روز در چهار صد سال حساب نشود لهذا\nبرای صحت ضروری است که در تاریخ که بر\n۴۰۰ برابر تقسیم نی شود ۳۶۵ روز باشد\nدر یک سال ۵۲ هفته و یک روز هست\nچرا که (۳۶۵ = ۱ + ۷ × ۵۲) لاکن در حساب\nسال ۵۲ هفته میباشد *\nدر ممالک اسلامی با رواج سنه عیسوی\nکم است و حساب در سنه هجری می شود\nسنه هجری ازان روز شروع می شود که جناب\nرسول صلعم از مکه شریف به مدینه منوره هجرت\nفرمودند - در سال اسلامی نیز دوازده ماه\nمیباشد مگر این سال قمری است و هر ماه آن\n۲۹ روز یا ۳۰ روز میباشد - اسمای ماه های\nقمری حسب ذیل اند :-\nمحرم - صفر - ربیع الاول - ربیع الاخر"}
{"book": "adl0290", "page": 182, "text": "۱۷۵\nعلم حساب ۱\n\nجمادی الاول - جمادی الآخر - رجب - شعبان\nرمضان - شوال - ذی القعده - ذی الحجه\nسال ایران سال شمسی است و نام ماه های\nایرانی در ذیل مندرج میباشد:-\n(۱) حمل ۳۱ روز\n(۲) ثور ۳۱ روز\n(۳) جوزا ۳۱ روز\n(۴) سرطان ۳۱ روز\n(۵) اسد ۳۲ روز\n(۶) سنبله ۳۱ روز\n(۷) میزان ۳۰ روز\n(۸) عقرب ۳۰ روز\n(۹) قوس ۲۹ روز\n(۱۰) جدی ۳۰ روز\n(۱۱) دلو ۲۹ روز\n(۱۲) حوت ۳۰ روز\nامثله نمبر ۳۶\n\nبه ثانیه تحویل کنید:-\n(۱) ۷ ساعت ۱۲ دقیقه ۳ ثانیه :\n(۲) ۲ هفته ۳ روز ۱۲ ساعت :\nبه هفته و روز و غیره تحویل کنید :-\n(۳) ۹۸۷۶۵ ثانیه :\n(۴) ۱۰۰۰۰۰ ثانیه :\nدر امثله ذیل تعداد روز معلوم کنید و از"}
{"book": "adl0290", "page": 183, "text": "۱۷۶\nعلم حساب ۱\n\nتاریخ های مندرجہ ذیل صرف یکی را حساب\nبیاورید:-\n(۵) ۳ جنوری الے ۷ اپریل ۱۸۸۷ء\n(۶) ۱۰ مئی ۱۸۸۷ء الی ۹ جنوری ۱۸۸۸ء\n(۷) ۲۱ فروری الے ۷ دسمبر ۱۸۸۷ء\n(۸) ۲۰ جنوری الی ۲۰ مئی ۱۸۸۸ء\n(۹) یکم جنوری ۱۸۸۰ء روز دوشنبه بود پس ۱۰\nجون ۱۸۸۰ء کدام روز خواهد بود ؟\n(۱۰) ۹ دسمبر ۱۸۸۳ء روز یکشنبه بود پس یکم\nجنوری ۱۸۸۴ء کدام روز خواهد بود ؟\n(۱۱) از پنجم ماه حمل تا هفتم ماه عقرب چند روز\nمی باشد ؟\n(۱۲) از سوم ماه جوزا تا یکم ماه سنبله چند روز\nمی باشد ؟\n\n۷۲ - پیمانه های پیدائش زاویه\n۶۰ ثانیه = ۱ دقیقه\n۶۰ دقیقه = ۱ درجه\n۹۰ درجه = ۱ زاویه قایمه"}
{"book": "adl0290", "page": 184, "text": "۱۷۷\nعلم حساب-۱\n\nامثله نمبر ۳۷\nذیل را به ثانیه تحویل کنید:-\n(۱) ۷ درجه ۱۷ دقیقه ۲۷ ثانیه +\n(۲) ۴۰ ۲ درجه ۲۵ دقیقه ۳۵ ثانیه + (۳) ۴ زاویه قایمه +\nبه زاویه قایمه و درجه وغیره تحویل کنید:-\n(۴) ۴۰۰۰ + (۵) ۳۷۹۵۶ + (۶) ۷۰۰۰ +\n(۷) ۸۴۵۶ + (۸) ۹۸۷۶۵۴ +\n۷۳ - پیمانه اعداد\n۱۲ احد = ۱ درجن\n۱۲ درجن = ۱ گروس\n۱۲ گروس = ۱ گروس کلان\n۲۰ احد = ۱ سکور یا بیست\n۲۴ تخته کاغذ = ۱ دسته\n۲۰ دسته = ۱ ریم یا گده\n۱۰ ریم = ۱ بیل\nامثله نمبر ۳۸\n(۱) در ۵۰ ریم کاغذ چند تخته می باشد ؟\n(۲) ۵۰۰۰۰ تخته کاغذ چند ریم می شود ؟\n(۳) در ۵ گروس کلان چند بست می باشند؟"}
{"book": "adl0290", "page": 185, "text": "علم حساب ۱\n۱۷۸\n\nباب هژدهم\n\nپیمانه اشیای مجوف\n\n۴ جِل = ۱ پائنٹ\n۲ پائنٹ = ۱ کوارٹ\n۴ کوارٹ = ۱ گیلن\n۲ گیلن = ۱ پیک\n۴ پیک = ۱ بشل\n۸ بشل = ۱ کوارٹر صرف براے \n۵ کوارٹر = ۱ لوڈ اشیای خشک\n۲ لوڈ = ۱ لاسٹ\n۳۶ گیلن = ۱ بیرل\n\nتنبیہ - وزن یک گیلن آب خالص ۱۰ پونڈ\nمی باشد وزن یک پائنٹ یک پوند و یک\nربع و یک لیگن = ۲۷۷۲۷۴ مکعب اینچ\nو یک مکعب فٹ آب = تقریباً ۱۰۰۰ اونس +"}
{"book": "adl0290", "page": 186, "text": "امثله نمبر ۳۹\nبه جل تحویل کنید :-\n(۱) ۱۲ گیلن ۲ کوارٹ ۱ پائنٹ *\n(۲) ۶ بشل ۲ پیک ۱ گیلن *\nبه گیلن و بیرل تحویل کنید :-\n(۳) ۱۰۰۰ جل * (۴) ۲۰۷۳ جل *\n(۵) ۳۴۰۰ جل * (۶) ۲۲۵ ۷ جل *\n(۷) وزن ۲ گیلن ۲ کوارٹ آب معلوم کنید *\n(۸) وزن ۲ مکعب گز و ۲ مکعب فٹ آب در\nپوند معلوم کنید *\n(۱) اوزان دوا سازان\n۷۵ - دوا سازان و عطاران برای وزن\nمقادیر قلیل گرین را استعمال می کنند و برای\nوزن مقادیر کثیر پوند مروج بازار را ؟\nلکن اطبای انگلستان اوزان ذیل را نیز استعمال میکنند :-\n۲۰ گرین = ۱ سکروپیل\n۳ سکروپیل = ۱ ڈرام"}
{"book": "adl0290", "page": 187, "text": "علم حساب ۱۸۰\n۸۰ ڈرام = ۱ اونس صرافی\n(۲) پیمانه اشیای مجوف\n۶۰ مینم یعنی قطرات = ۱ ڈرام مائع\n۸ ڈرام مائع = ۱ اونس مائع\n۲۰ اونس مائع = ۱ پائنٹ\n۸ پائنٹ = ۱ گیلن\nیک قاشق چای = ۱ ڈرام مائع\nیک قاشق خوراک = ۴ ڈرام مائع\nتنبیه - چونکه وزن یک پائنٹ آب یک\nپوند و ربع می باشد لهذا وزن یک اونس مائع\nاز آب خالص یک اونس مروج بازاری می باشد *\n\nامثله نمبر ۴۰\n\nتحویل کنید :-\n(۱) ۲ اونس ۲ ڈرام ۲ سکروپل را به گرین *\n(۲) ۳ اونس ۳ ڈرام ۱۲ گرین را به گرین *\n(۳) ۲ پائنٹ ۱۲ اونس مائع را به مینم *\n(۴) ۲ گیلن ۴ پائنٹ را به مینم *\n(۵) ۷ گیلن ۷ پائنٹ و ۱۵ اونس (مائع) و ۵\nڈرام (مائع) و مینم را به مینم *"}
{"book": "adl0290", "page": 188, "text": "علم حساب ۱\n۱۸۱\nامثله متفرقه نمبر ۴۱\n(۱) قیمت ۳ من ۷ سیر شیر بحساب یک شاہی\nفی پاؤ معلوم کنید +\n(۲) رفتار یک ریل ۱۹ میل و ۷ فرلانگ و\n۳۰ پول فی ساعت است پس معلوم کنید\nکه ریل مذکور در ۲۴ ساعت چند میل\nخواهد رفت ؟\n(۳) یک میوه فروش ۲۱۰ دانه نارنج و ۷۶\nدانه سیب و ۵۵ دانه آم فروخت و\nقیمت یک دانه نارنج یک پیسه و یک دانه\nسیب ۴ پیسه و یک دانه آم ۶ پیسه می\nباشد پس کل وجه فروش را معلوم کنید ؟\n(۴) اگر خرچ زغال در یک انجن در یک روز\nیک هندرڈ ویٹ و دو کوارٹر و یک پوند\nباشد پس خرچ ۵۶ انجن قسم فوق در سه\nہفتہ چه قدر خواہد بود ؟\n(۵) قیمت ۹ من ۲۰ روپیه است قیمت\nیک خروار معلوم کنید + ۲۵"}
{"book": "adl0290", "page": 189, "text": "علم حساب ۱\n۱۸۲\n(۶) اگر وزن یک گلوله ۲ اونس ۳ ڈرام باشد\nاز یک ٹن چند گلوله تیار می شود ؟\n(۷) یک بار ۱۳۲ من وزن دارد و اگر از ان\nپارسل های خورد ساخته شوند و وزن هر\nپارسل ۱ من ۱۰ سیر باشد پس معلوم کنید که\nکل چند پارسل ساخته میتوانیم و باقی چه\nقدر خواهد ماند ؟\n(۸) طول یک ریسمان ۷۶۰ گز انگریزی است\nو آن در چند پاره مساوی تقسیم کرده نشده\nاست اگر طول هر پاره ۲ فٹ ۹ اینچ باشد\nپس چه قدر ریسمان باقی خواهد ماند ؟\n(۹) یک ریل مسافت ۴۵ میل در ۲ ساعت\nطے میکند پس معلوم کنید که در یک ثانیه\nچه قدر راه طے خواهد کرد *\n(۱۰) پیش ۱ ۳ روپیه ۷ آنه ۶ پائی از ب\nزیاده است و پیش ب ۲ روپیه ۸ آنه\n۳ پائی از ج کم است و ج ۱۲ روپیه\nدارد پس نزد ا چه قدر می باشد ؟\n(۱۱) شخصی ۲۴ نفر را خیرات داد و به هر نفر"}
{"book": "adl0290", "page": 190, "text": "علم حساب ١\n١٨٣\n٧ روپیه ٩ آنه ٦ پائی رسید و بعد از تقسیم\nخیرات پیش او ٦ روپیه ٤ آنه ٩ پائی باقی\nماند پس دریافت کنید که او اول چند\nروپیه داشت +\n(١٢) تنخواه سالانه شخصی ١٧٨٥٦ روپیه ٤ آنه\nاست پس معلوم کنید که خرچ روزانه و هفته\nوار او چه قدر باشد که مقروض نه شود +\nجواب صحیح قریب به پائی معلوم کنید [سال\n= ٥٢ هفته = ٣٦٥ روز] +\n(١٣) تنخواه روزانه افسری ٣ روپیه ٤ آنه ٩\nپائی است او بعد از یک سال ٢٣٩ روپیه\n٨ آنه ٦ پائی پس انداز می کند پس خرچ روزانه\nاو معلوم کنید ؟\n(١٤) اگر خرچ روزانه یک افسره روپیه ٣ آنه\n٣ پائی و تنخواه او ٢٤٠٠ روپیه باشد\nدریافت کنید که افسر مذکور در یک سال چه\nقدر پس انداز کرده میتواند +\n(١٥) تنخواه سالانه یک حاکم ٣٠٠٠ روپیه است\nو او ٧٢ روپیه ٣ آنه سالانه بر آید خود"}
{"book": "adl0290", "page": 191, "text": "۱۸۴\n\nمحصول می دهد پس اگر بخواهد که ۱۰۸۰ روپیه\nسالانه پس انداز کند خرچ روزانه او چه قدر\nخواهد بود؟\n(۱۶) یک حاکم ۷ روپیه ۸ آنه ۹ پائی روزانه خرچ\nمی کند و در یک سال ۱۰۰۰ روپیه پس\nانداز میکند پس آید سالانه او را\nمعلوم کنید *\n(۱۷) در سنه ۱۸۸۸ ع به یک میرزا ۱۱۴ پوند ۷\nشلنگ ۶ پنس تنخواه داده شد پس تنخواه\nیک روزه او چیست ؟\n(۱۸) روز پیدایش شخصی دہم جنوری ۱۸۳۲\nاست پس بتاریخ ۱۷ اپریل سششه عمرش\nچند سال خواهد بود ؟\n(۱۹) ۱۲۶ روپیه به چند نفر طفلان تقسیم کردند\nو هر طفل را یک روپیه و یک قرآن و\nیک عباسی و یک سنار و یک شاهی و یک\nپیسه رسید پس معلوم کنید که کل چند\nطفل بودند *\n(۲۰) رفتار آواز ۱۱۲۵ فټ فی ثانیه است پس"}
{"book": "adl0290", "page": 192, "text": "۱۸۵\nمعلوم کنید که او از توپ مسافت ۱۸۷۵ گز را\nبه چند ثانیه طی خواهد نمود :\n(۲۱) قدم یک سپاهی ۲ فت ۸ انچ میباشد پس\nبه ۲ میل او چند قدم خواهد رفت ؟\n(۲۲) اگر یک سپاهی به فاصله یک میل و ۱۰۳۰\nگز ۳۲۴۰ قدم بزند پس دریافت کنید که\nیک قدم او چه قدر میباشد :\n(۲۳) محیط یک چرخ بایسکل ۱۲ فت ۷ انچ\nاست پس معلوم کنید که در مسافت ۱۰ میل\nچرخ مذکور چند مرتبه گردش می کند :\n(۲۴) اجوره یک مزدور در ماه جنوری ۳۵ روپیه\nو ۹ آنه ۶ پائی بود و در ماه فروری ۴۹ روپیه\n۸ آنه ۹ پائی و خرچش در ماه ۲۶ روپیه ۳ آنه\n۳ پائی پس دریافت کنید که او در دو ماه\nچه قدر پس انداز کرده باشد :\n(۲۵) طول ۷ ستون چند گز کامل خواهد بود درصورتیکه\nطول یک ستون ۷ فت ۷ انچ باشد ؟\n(۲۶) خرچ شخصی در ۴ ماه برابر آمد سه ماهه او\nمیباشد پس اگر در یک سال آیدش ۲۵۷۰"}
{"book": "adl0290", "page": 193, "text": "۱۸۶\nروپیه و یک عباسی باشد معلوم کنید که او سالی چه قدر پس انداز کرده می تواند +\n(۲۷) ا و ب ۵۶ پوند ۱۴ شلنگ ۶ پنس جمع کردند و حصه ا ۳ پوند ۱۷ شلنگ و پنس زیاده از حصه ب می باشد پس حصه ا چه قدر است ؟\n(۲۸) آید یک شخص و دو پسرش ۶۰۰ پوند سالانه و اخراجات شان ۴۰۰ پوند سالانه می باشد پس اگر رقم پس انداز مابین شان مساوی تقسیم شود حصه هر کدام چه قدر خواهد بود ؟\n(۲۹) یکم جنوری ۱۸۸۱ ع بروز دوشنبه بود پس معلوم کنید که در سال مذکور چند دو شنبه خواهد بود :\n(۳۰) در وقت پیدایش تو عمر پدر تو ۲۵ سال ۷ ماه ۱۰ روز بود : و وقت پیدایش خواهر تو عمرش ۲۱ سال ۹ ماه ۸ روز بود اکنون اگر عمر تو ۱۴ سال ۶ ماه باشد عمر خواهر تو چند سال خواهد بود ؟\n(۳۱) ۴ پوند انگریزی و ۳ روپیه و یک قرآن"}
{"book": "adl0290", "page": 194, "text": "علم حساب - ۱\n۱۸۷\nو یک عباسی = ۱۰۵ روپیه و ۱۱ شاهی و ۳\nپیسه پس قیمت پوند انگریزی را\nمعلوم کنید*\n(۳۲) قیمت یک قسم پارچه ۳ پوند ۹ پنس و\nقیمت قسم دیگر ۳ پوند ۵ شلنگ است\nاگر نرخ قسم اول ۳ شلنگ ۴ پنس ۲\nفاردنگ فی گز باشد پس نرخ قسم دوم را\nدریافت کنید*\n(۳۳) سیر یک بقال هندی در وزن ۳ توله کم\nمیباشد و او ۸ من جنس فروخته است\nپس بمشتریان چه قدر نقصان رسیده باشد؟\n(۳۴) ۵۰ بوری برنج به ۸۰۰ روپیه ۱۲ آنه ۶ پائی\nخریده شده و نرخ برنج ۳ روپیه ۳ آنه ۳ پائی\nفی من است پس وزن یک بوری چیست؟\n(۳۵) رفتار روشنی ۱۸۶۵۰۰ میل فی ثانیه میباشد\nو مابین آفتاب و زمین ۹۲۸۷۷۰۰۰ میل\nفاصله است پس معلوم کنید که روشنی\nآفتاب در چه قدر عرصه به زمین می رسد*\n(۳۶) چرخ خورد ترا شکل در فاصله یک میل"}
{"book": "adl0290", "page": 195, "text": "علم حساب 1\n۱۸۸\nنسبت به چرخ کلان ۳۰ ۳ گردش زیاده تر\nمی کند پس اگر محیط چرخ کلان ۸ فٹ باشد\nمحیط چرخ خورد چند فٹ خواهد بود؟\n(۳۷) بتاریخ ۷ جنوری ۱۸۸۵ء نمبر یک اشتهار\nهفته وار ۴ بود پس به کدام تاریخ نمبر آن\n۴۰ خواهد بود؟\n(۳۸) من ۱۲۰ میل در ریل به رفتار ۱۵ میل\nفی ساعت و ۱۳۰ میل در کالسکه به رفتار\n۸ میل فی ساعت و ۶۰ میل پیاده برفتار\n۲ میل فی ساعت طی کردم پس من در\nکل سفر چه قدر وقت صرف کرده باشم؟\n(۳۹) ۶۵ روپیه ۱۰ آنه به ۸ مرد و ۱۲ زن و ۳۰\nطفل برابر تقسیم کنید نیز فرض کنید که طفلان\nحصه خود را نزد خود نگه کردند و مردان حصه\nخود را به زنان دادند پس به هر زن به\nاین طریق چه قدر می رسد؟\n(۴۰) یک ساعت کلان بعد از هر ربع ساعت\nصدا می کند پس معلوم کیند که در ماه فروری\n۱۹۰۰ء ساعت مذکور چند مرتبه صدا"}
{"book": "adl0290", "page": 196, "text": "علم حساب ا\n۱۸۹\nکرده باشد؟\n(۴۱) کرایه یک خانه ۲۰ روپیه ماهوار است و فی\nروپیه یک آنه محصول روشنی داده می شود\nاگر شخصی که در خانه مذکور سکونت دارد آید\nسالانه ۳۰۰۰ روپیه داشته باشد بعد از\nادای کرایه نزد او چه قدر خواهد بود ؟\n(۴۲) در ۴۰۰ سال چند مرتبه تاریخ بیست و نهم\nماه انگریزی می آید ؟ دانه سال مراد سال\nعیسوی است) :\n(۴۳) ۴۰ گز ریسمان پیمایش کرده شد و بعد از\nپیمایش معلوم شد که طول گزیک انچ زیاده\nبود پس طول صحیح آن ریسمان را معلوم کنید *\n(۴۴) عمر یک شخص ۳۰ سال و ۱۷ هفته و ۵\nروز است و عمر دیگر ۲۶ سال و ۹ هفته\nو ۳ روز و عمر شخص سوم از عمر شخص\nاول آن قدر کم است که از عمر شخص\nدوم زیاده می باشد پس عمر شخص سوم\nرا معلوم کنید *"}
{"book": "adl0290", "page": 197, "text": "علم حساب ۱\n۱۹۰\nباب نوزدهم\nتبادل اشیا و نفع و نقصان وغیرہ\n۷۶ مثال - معلوم کنید که چند سیر قند\nکه نرخ آن ۴ روپیه ۶ شاہی فی سیر است بعوض\n۹ پاؤ چاے که نرخ آن یک روپیه ۶ شاہی\nفی پاؤ باشد داده شود ؟\nقیمت ۹ پاؤ چاے = یک روپیه ۶ شاہی × ۹ = ۱۳ روپیه ۶ شاہی\n∴ مقدار مطلوب قند = ۱۳ روپیه ۶ شاہی ÷ ۴ روپیه ۶ شاہی\n= ۳ سیر جواب\nامثلہ نمبر ۴۲\n(۱) چند پاؤ چاے بہ نرخ یک روپیه ۳ شاہی\nفی پاؤ بعوض ۴۰ گز جامه ابریشم بہ نرخ\n۲ روپیه ۶ شاہی فی گز داده شود ؟\n(۲) چند روبل روس بعوض ۱۰۰ روپیہ انگریزی\nداده شود قیمت یک روبل ۴ روپیه و"}
{"book": "adl0290", "page": 198, "text": "۱۹۱ علم حساب ۱\n\n۲ شاهی و قیمت یک روپیه کله دار ۱ روپیه\n\n۸ شاهی می باشد ؟\n(۳) اگر ۸۴ گز جامه ابریشم بعوض ۳ من شکر\n(که نرخ آن ۳ شاهی فی پاو است) داده\nشود معلوم کنید که قیمت یک گز جامه ابریشم\nچه قدر میباشد *\n(۴) یک شخص ۴۵ راس گوسفند و ۳۷ نفر شتر\nبعوض ۱۳ راس اسپ تازی می دهد و قیمت\nفی راس گوسفند ۲ پوند ۵ شلنگ ۹ پنس\nو فی نفر شتر ۳ پوند ۱۳ شلنگ ۶ پنس و\nفی راس اسپ ۱۷ پوند ۶ شلنگ ۶ پنس\nفی باشد پس دریافت کنید که درین معاوضه\nبرای او چه قدر نفع یا نقصان می شود :\n(۵) ۷ پوند چای که نرخ آن یک روپیه ۲\nآنه ۶ پائی فی پاؤ می با شد و ۱۳ پوند قهوه\nبعوض ۱۵ من گندم که نرخ آن یک روپیه\n۱۳ آنه ۳ پائی فی من است داده شد پس\nمعلوم کنید که قیمت یک پوند قهوه چه\nقدر میباشد *"}
{"book": "adl0290", "page": 199, "text": "علم حساب ۱\n۱۹۲\n\n۷۷ - نفع و نقصان\n\nمثال- اگر ۲۵ گز پارچه به نرخ ۷ روپیه ۶\nشاهی فی گز خریده شود و به نرخ ۸ روپیه ۹ شاهی\nفروخته شود معلوم کنید که در آن چه قدر نفع\nخواهد بود ؟\n\nنفع یک گز پارچه = (۸ روپیه ۹ شاهی) -\n(۷ روپیه ۶ شاهی) = ۱ روپیه ۳ شاهی\n\n۲۱۳ = ۱ روپیه ۳ شاهی x ۲۵\n= ۳۱ روپیه ۳ شاهی\nجواب\n\nامثله نمبر ۴۳\n\n(۱) اگر شخصی ۱۵ سیر برنج را که قیمت یک سیر\nآن ۳ روپیه ۶ شاهی میباشد بعوض ۲۲ سیر\nگندم که قیمت یک سیر آن ۲ روپیه ۶ شاهی\nمیباشد بدهد معلوم کنید که به او چه قدر نفع\nیا نقصان خواهد رسید *\n(۲) شخصی ۱۵۰ گز پارچه به نرخ یک روپیه یک\nشاهی ۳ پیسه فی گز می خرد و به نرخ یک"}
{"book": "adl0290", "page": 200, "text": "۱۹۳ علم حساب\n\nروپیه ۳ شاهی ۴ پیسه فی گزمی فرو شد\nمعلوم کنید که او چه قدر نفع حاصل میکند؟\n(۳) سوداگری ۲۰ سیر چای را به ۴۰۵ روپیه\nخرید و به نرخ یک روپیه و یک عباسی فی\nپاو فروخت پس معلوم کنید که او چه قدر\nفایده میکند؟\n(۴) شخصی ۲۹ راس گوسفند را به پنج و نیم روپیه\nفی گوسفند خرید و ۱۵ راس را به ۶ روپیه\nو ۳ شاهی فی راس و باقی مانده را به ۵\nروپیه و ۳ شاهی فی راس فروخت پس\nمعلوم کنید که شخص مذکور چه قدر نفع حاصل\nکرد؟\n(۵) سوداگری ۱۵ من قند را به نرخ ۳ روپیه\n۶ شاهی فی سیر خرید و بحساب ۱۳ روپیه ۴\nشاهی فی ۴ سیر فروخت معلوم کنید که او چه\nقدر نقصان کرد؟\n(۶) شخصی ۲ من ۵ سیر شیر به نرخ ۱ روپیه\n۱ شاهی ۳ پیسه فی سیر خرید و ۷ سیر شیر\nاز ان ضائع شد پس اگر او باقی را بحساب"}
{"book": "adl0290", "page": 201, "text": "سم ساد\n۱۹۴\n\n۶ پیسه فی پاؤ بفروشد معلوم کنید که چه قدر\nنفع خواهد کرد ؟\n(۷) شخصی یک هنڈرڈ ویٹ قند را به ۱۴ روپیه ۹\nآنه ۶ پائی خرید و به ۱۶ روپیه و ۵ آنه و\n۶ پائی فروخت پس معلوم کنید که او فی\nپوند چه قدر نفع حاصل کرد ؟\n(۸) سوداگری ۴۰ لیگن عرق خرید و آن را به\n۳۷ پوند فروخت و او ۵ پوند نقصان کرد\nپس قیمت خرید یک گیلن عرق دریافت\nکنید ؟\n(۹) سوداگری ۲۰۰ پاؤ چای به نرخ یک روپیه\nو ۲ شاهی فی پاؤ خرید و نصف آن را به نرخ\nیک روپیه و ۳ شاهی فی پاؤ فروخت پس\nمعلوم کنید که چای باقی مانده را به چه نرخ\nبفروشد که کل نفع او ۳۵ روپیه باشد\n(۱۰) اگر چیزی به ۳ پوند فروخته شود ۷ شلنگ\n۶ پنس خساره می باشد معلوم کنید که اگر آن\nبه ۴ پوند فروخته شود چه قدر نفع یا نقصان\nخواهد شد ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 202, "text": "۱۹۵\nعلم حساب ۱\n(۱۱) سوداگری ۵۰ گز پارچه به ۴۰ روپیه ۱۰ آنه\nخرید پس معلوم کنید که به چه نرخ فی گز\nبفروشد که (۱) نفع فی گز ۵ آنه باشد (ب)\nکل نفع ۱۸ روپیه و ۱۲ آنه باشد :\n۷۸ - آمیزش اشیا\nمثال اوّل اگر ۳ سیر برنج که نرخ آن ۲\nروپیه ۶ شاهی فی سیر است با ۵ سیر برنج که نرخ\nآن ۳ روپیه ۲ شاهی فی سیر است مخلوط شود\nپس نرخ برنج مخلوط معلوم کنید -\nقیمت ۳ سیر برنج به نرخ } = (۲ - ۶) x ۳ = ۶ - ۷\n۲ روپیه ۶ شاهی شاهی روپیه شاهی روپیه\nقیمت ۵ سیر برنج به نرخ } = (۳ - ۲) x ۵ = ۱۰ - ۱۵\n۳ روپیه ۲ شاهی فی سیر شاهی روپیه شاهی روپیه\nقیمت ۸ سیر برنج } = (۶ - ۷ + ۱۰ - ۱۵) = ۴ - ۲۳\nمخلوط شده شاهی روپیه روپیه شاهی روپیه\nقیمت ۱ سیر برنج } = (۴ - ۲۳) ÷ ۸ = ۱۱ - ۲\nمخلوط شده شاهی روپیه شاهی روپیه\n:. قیمت مطلوب فی سیر = ۲ روپیه ۱۱ شاهی جواب"}
{"book": "adl0290", "page": 203, "text": "علم حساب\n۱۹۶\n\nمثال دوم معلوم کنید که چه قدر آب با ۱۲\nگیلن شیر که نرخ آن ۱۰ شاهی فی گیلن است آمیخته\nشود که نرخ شیر ۸ شاهی فی گیلن شود ؟\nمطلوب این است که قیمت کل شیر مخلوط به\nنرخ ۸ شاهی فی گیلن مساوی قیمت ۱۲ گیلن بحساب\n۱۰ شاهی فی گیلن باشد - بنابرین اگر قیمت ۱۲\nگیلن بحساب ۱۰ شاهی فی گیلن بر ۸ شاهی\nتقسیم کرده شود خارج قسمت تعداد گیلن های\nشیر مخلوط خواهد بود\nقیمت ۱۲ گیلن شیر = ۱۲ × ۱۰ = ۱۲۰ شاهی\n:. مقدار شیر مخلوط = ۱۲۰ شاهی ÷ ۸ شاهی\n= ۱۵ گیلن\n:. مقدار مطلوبہ آب = ۱۵- ۱۲ = ۳ گیلن -\nجواب\n\nامثله نمبر ۴۴\n(۱) ۸ سیر قند بحساب ۴ روپیه و ۶ شاهی فی\nسیر و ۲ سیر بحساب ۴ روپیه فی سیر و ۳ سیر\nبحساب ۳ روپیه و ۶ شاهی فی سیر با هم"}
{"book": "adl0290", "page": 204, "text": "۱۹۷ علم حساب ا\n\nمخلوط شده است پس معلوم کنید که قیمت\nقند مخلوط فی سیر چه قدر خواهد بود ؟\n(۲) شخصی ۳ من جو بحساب ۳۰ شاهی فی من\nو ۹ من بحساب ۲۶ شاهی فی من خرید و هر\nدو را آمیخته بحساب ۳ شاهی ۴ پیسه فی\nسیر فروخت معلوم کنید که او چه قدر نفع\nیا نقصان کرد ؟\n(۳) در ۲۰ سیر شیر که بحساب ۵ پیسه فی پاو\nخریده شده بود ۵ سیر آب آمیختیم و شیر\nمخلوط را بحساب ۶ پیسه فی پاو فروختیم\nپس معلوم کنید که چه قدر فایده حاصل شده\nاست ؟\n(۴) شخصی ۱۵سیر قند بحساب ۴ روپیه و ۸\nشاهی فی سیر و ۱۸سیر بحساب ۴ روپیه\nو ۷ شاهی فی سیر و ۲ من بحساب ۴ روپیه\nو ۳ شاهی فی سیر خرید و هر سه قسم را\nمخلوط نمود پس معلوم کنید که به چه نرخ\nقند مخلوط فروخته شود که در آن نفع یا\nنقصان نباشد *"}
{"book": "adl0290", "page": 205, "text": "علم حساب ۱۹۸\n\n(۵) ۸ پوند چای سیاه در ۲ پوند چای سبز\nآمیخته شده - قیمت چای مخلوط ۱ شلنگ\n۱۱ پنس فی پوند و قیمت چای سبز ۳ شلنگ\nفی پوند است پس معلوم کنید که قیمت چای\nسیاه فی پوند چه قدر می باشد ؟\n(۶) سوداگری ۳۶ پوند چای که نرخ آن ۲\nشلنگ و ۴ پنس و دو فاردنگ فی پوند است\nبا ۴۸ پوند چای قسم دیگر که نرخ آن اشلنگ\nو ۱۰ پنس و ۲ فاردنگ فی پوند است آمیخت\nپس معلوم کنید که چای مخلوط به چه نرخ\nفروخته شود که کل نفع سوداگر ۱۳ شلنگ\n۶ پنس باشد ؟\n(۷) یک زن ۸ درجن تخم به نرخ ۱ شاهی و ۴\nپیسه فی درجن و ۱۲ درجن به نرخ ۲\nشاهی و ۴ پیسه فی درجن خرید پس معلوم\nکنید که او تخم ها را به چه نرخ بفروشد که\nفی درجن او را یک پیسه فایده حاصل شود؟\n(۸) معلوم کنید که چه قدر آب با ۳۶ سیر شیر\nآمیخته شود که قیمت آن بجای ۷ پیسه"}
{"book": "adl0290", "page": 206, "text": "۶ پیشه فی پاؤ گردد؟\n(۹) سوداگری ۳۰ پوند چای به نرخ ۲ شلنگ\nفی پوند و ۵۰ پوند چای به نرخ ۲ شلنگ\nو ۸ پنس فی پوند خریده باهم آمیخت و بعد\nاز آمیختن ۷۰ پوند به نرخ ۲ شلنگ\nو ۴ پنس فی پوند فروخت پس معلوم کنید\nکه باقی مانده را به چه نرخ بفروشد که او را\nهیچ نفع یا نقصان نه باشد؟\n۷۹- تقسیم روپیه\nمثال ۱ ۱۲ روپیه ۹ شاهی مابین ا\nو ب و ج باین قسم تقسیم کنید که حصه ا از\nحصه ب بقدر ۱۰ شاهی و ۲ پیسه و حصه ب\nاز حصه ج بقدر ۱ روپیه و ۲ شاهی و ۳ پیسه\nزیاده باشد -\nحصه ب از حصه ج ۲ شاهی ۳ پیسه و\nحصه ا از حصه ج (۱۰ شاهی ۲ پیسه + یک\nروپیه ۲ شاهی ۳ پیسه) زیاده است بنابرین\nاگر مجموعه زیادتی ا و ب را از کل مبلغ منها نموده"}
{"book": "adl0290", "page": 207, "text": "علم حساب\n۲۰۰\nباقی مانده را برابر تقسیم کنیم خارج قسمت مساوی\nحصه ج خواهد بود*\nپیسه شاهی روپیه\n۱۳ – ۹ – ۰\n۳ – ۳ – ۳\nحصه ج = ۴ – ۵ – ۳\nحصه ب = ۴ – ۸ – ۴\nحصه ا = ۴ – ۶ – ۵\nپیسه شاهی روپیه\n۳ – ۲ – ۱\n۲ – ۱۰ – ۰\n۳ – ۲ – ۱\n۳ – ۳ – ۳\nامثله نمبر ۴۵\n(۱) ۳۹ روپیه و ۷ شاهی و ۳ پیسه را مابین\nا و ب باین قسم تقسیم کنید که حصه ا\nاز حصه ب بقدر ۷ روپیه و ۴ شاهی و\n۲ پیسه زیاده باشد ؟\n(۲) ۱۷۴ روپیه و ۶ شاهی را مابین ا و ب\nباین قسم تقسیم کنید که حصه ا از حصه ب\nبقدر ۲۹ روپیه و ۲ شاهی کم باشد ؟\n(۳) ۵۶ روپیه و ۵ شاهی را مابین ۵ نفر\nباین طریق تقسیم کنید که به هر یکی از"}
{"book": "adl0290", "page": 208, "text": "۲ نفر خاص ۱۱ روپیه و ۴ شاهی نسبت\nبه دیگران زیاده تر بر رسد *\n(۴) ۶۷۹ روپیه کله دار را مابین ۷ ۴ مرد و\n۵ زن باین طریق تقسیم کنید که مرد را\nاز زن ۶ روپیه کم تر برسد *\n(۵) ۳۹ روپیه و ۴ آنه و ۶ پائی را مابین ا\nو ب و ج باین طریق تقسیم کنید که حصه\nا از ب بقدر سه روپیه زیاده باشد و\nحصه ب از حصه ج بقدر ۴ روپیه *\n(۶) ۳۲۹ روپیه و ۶ شاهی را مابین ا و ب\nو ج باین طریق تقسیم کنید که حصه ا\nاز حصه ب بقدر ۷ روپیه زیاده باشد\nوحصه ب از حصه ج بقدر ۲ روپیه کم*\n(۷) ۱۹۱۰ روپیه را مابین ۸ مرد و ۷ زن\nو ۶ طفل باین طریق تقسیم کنید که حصه\nهر مرد از حصه هر زن بقدر ۱۰ روپیه\nوحصه هر زن از حصه هر طفل بقدر ۱۰\nروپیه زیاده باشد*\nمثال ۵۸۲ روپیه ۴ شاهی را مابین"}
{"book": "adl0290", "page": 209, "text": "۳ مرد و ۵ زن و ۶ طفل باین طریق تقسیم\nکنید که حصه مرد سه چند و حصه زن دو چند\nحصه طفل باشد\n\nشاهی روپیه\n۳ مرد = ۹ طفل | ۴ - ۵۸ (۵ | ۲۵\n۵ زن = ۱۰ طفل | ۸ - ۱۱ (۵ | ۲۵\n۶ طفل = ۶ طفل | حصه یک طفل = ۴ - ۲ روپیه\nکل ۲۵ طفل | حصه یک زن = ۸ - ۴ روپیه\nحصه یک مرد = ۰ - ۷ روپیه\nجواب\n\nامثله نمبر ۴۶\n(۱) ۱۵ روپیه و ۹ شاهی را مابین یک بچه و\nیک زن به این طریق تقسیم کنید که حصه\nبچه دو چند حصه زن باشد *\n(۲) ۳۱ روپیه و ۶ شاهی را مابین ا و ب\nو ج به این طریق تقسیم کنید که حصه ا\nاز حصه ج سه چند و حصه ب از حصه\nج دو چند باشد *"}
{"book": "adl0290", "page": 210, "text": "علم حساب ا\n۲۰۳\n\n(۳) ۱۰۰ روپیه را بر ۳ مرد و ۵ زن و ۱۰\nبچه به این طریق تقسیم کنید که حصه مرد\nچهار چند و حصه زن دو چند حصه بچه\nباشد *\n(۴) ۱۱ پوند و ۱۵ شلنگ و ۴ پنس و ۲\nفاردنگ را مابین ا و ب و ج باین\nطریق تقسیم کنید که حصه ا دو چند\nحصه ب و حصه ب دو چند حصه ج\nباشد *\n(۵) ۲۰۷ روپیه و ۶ شاهی را مابین سه نفر\nباین طریق تقسیم کنید که حصه یکی از آنها\nدو چند حصه دیگران باشد *\n(۶) ۳۹ روپیه و ۷ آنه و ۹ پائی را مابین ا\nوب این قسم تقسیم کنید که حصه ا بقدر\nیک روپیه و ۱۴ آنه و ۳ پائی زیاده\nاز دو چند حصه ب باشد *\nمثال ۳ ۲۲ روپیه را در تعداد\nمساوی روپیه و قرآن و عباسی تقسیم\nکنید *"}
{"book": "adl0290", "page": 211, "text": "علم حساب ۲۰۴\n\nیک روپیه + یک قرآن+ ۱۲ شاهی+ ۶ شاهی + ۴ شاهی\nیک عباسی = ۲۲ شاهی\nپس تعداد سکه های } = ۲۲ × ۱۲ شاهی : ۲۲ شاهی\nهر قسم = ۱۲ جواب\n\nامثله نمبر ۴۷\n\n(۱) ۲۸ روپیه را در تعداد مساوی روپیه\nو قران و عباسی و سنار تقسیم کیند *\n(۲) در یک صندوق تعداد کراون و شلنگ و\nپینی مساوی است و کل رقم ۳ پوند ۱۳\nشلنگ میباشد پس معلوم کنید که از هر قسم\nچند سکه در آن صندوق موجود است *\n(۳) ۱۰۰ روپیه مابین زنان و مردان و طفلان\nباین طریق تقسیم شده است که حصه مرد\n۲ روپیه و یک قرآن و حصه زن ۲ روپیه\nو حصه طفل یک روپیه و ۹ شاهی میباشد\nپس معلوم کیند که تعداد مردان و زنان و\nطفلان چند است ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 212, "text": "۲۰۵\nعلم حساب ۱\nروپیہ ۱ { = ۱۶ روپیہ یک قرآن ۲ :\n= ۸ روپیہ ۳ شاہی جواب\nبصورت دیگر\n۱۳ روپیہ یک قرآن + { دو چند حصہ ا +\n۸ روپیہ یک قرآن + | دو چند حصہ ب +\n۱۱ روپیہ یک قرآن یعنی | دو چند حصہ ج\nکل ۳۳ روپیہ یک قرآن |\nحصه ا + { = ۳۳ روپیہ یک قرآن ۲ :\nحصه ب + | = ۱۶ روپیہ ۹ شاہی\nحصه ج |\nلاکن حصه ب + حصه ج = ۸ روپیہ یک قرآن\n= ۱۶ روپیه ۹ شاہی ۔\nا } ۸ روپیہ ۶ شاہی\n= ۸ روپیہ ۳ شاہی\nامثلہ نمبر ۴۸\n(۱) اوب ۶ روپیہ و ۲ پیسه دارند ب و\nج ۴ روپیہ و ۵ شاہی و ۳ پیسه و"}
{"book": "adl0290", "page": 213, "text": "علم حساب ۱ ۲۰۶\n(۴) در یک صندوق چند روپیه موجود است\nو دو چند تعداد روپیه قرآن و چهار چند\nتعداد روپیه نیم قرآن نیز در آن صندوق\nموجود است اگر کل مبلغ ۳۳ روپیه باشد\nپس معلوم کنید که تعداد روپیه و قرآن و\nنیم قرآن چند است *\n(۵) مابین چند اشخاص ۶۰ روپیه تقسیم شود\nکه حصه هر شخص یک روپیه و یک نصف\nروپیه و یک ربع روپیه و یک ثمن روپیه\n47 مثال پیش ا و ب ۱۳ روپیه و\nیک قرآن است و پیش ب و ج ۸ روپیه و\nیک قرآن و پیش ا و ج ۱۱ روپیه و یک قرآن\nپس معلوم کنید که پیش ا چه قدر میباشد ؟\n۱۳ روپیه یک قرآن + } دو چند حصهٔ ا + حصه\n۱۱ روپیه یک قرآن - } ب + حصهٔ ج\nلیکن ۸ روپیه و یک قرآن = حصهٔ ب + حصهٔ ج\n.:. (۱۳ روپیه یک قرآن = ۱۶ روپیه یک قرآن\n+ ۱۱ روپیه یک قرآن } = ۲ حصه ا.\n- ۸ روپیه یک قرآن }"}
{"book": "adl0290", "page": 214, "text": "علم حساب ۱\n۲۰۷\nا وج ۵ روپیه و ۴ شاهی پس معلوم\nکنید که پیش اچه قدر می باشد :\n(۲) اوب ۲۴ روپیه و ۱ شاهی و ب و ج\n۱۹ روپیه و ۵ شاهی و ا و ج ۲۳ روپیه\nو ۸ شاهی دارند پس معلوم کنید که پیش\nب چه قدر است :\n(۳) قیمت یک راس اسپ و یک راس گاو\n۱۰۱ روپیه و قیمت یک راس گاو و یک\nراس گوسفند ۳۱ روپیه و قیمت یک راس\nاسپ و یک راس گوسفند ۸۱ روپیه می\nباشد پس قیمت یک راس اسپ و یک\nراس گاو و یک راس گوسفند معلوم کنید:\n(۴) یک مرد و یک زن ۳۰ روپیه و ۷ آنه\nو ۶ پائی دارند و مجموعه حصه یک زن و یک\nطفل ۲۰ روپیه و ۸ آنه و مجموعه حصه مرد و\nطفل ۲۵ روپیه و ۹ آنه و ۶ پائی میباشد پس\nمعلوم کیند که مجموعه حصص مرد و زن و\nطفل چه قدر می باشد :"}
{"book": "adl0290", "page": 215, "text": "علم حساب ۱ ۲۰۸\nباب بیستم\nاجزای ضربی و اعداد متبائن\n۸۰ اگر کدام عدد عدد دیگر را چند مرتبه بدون باقی تقسیم کند آن را وفق یا مقسوم علیه کامل یا قاسم کامل یا عاد یا جزو ضربی عدد مقسوم می گویند مثلاً ۲ شش را بدون باقی تقسیم میکند لہذا ۲ عاد یا قاسم کامل یا وفق یا مقسوم علیه کامل ۶ میباشد و چون در یک عدد خاص کدام عدد دیگر چند مرتبه بدون باقی شامل باشد عدد اوّل را ذو اضعاف یا مضاعف یا ضعف عدد دوم می گویند *\nمثلاً ۶ را ذو اضعاف یا مضاعف ۲ می گویند *\nعدد یک یعنی احد جزو ضربی هر عدد صحیح می باشد بنابرین در دریافت نمودن اجزای ضربی"}
{"book": "adl0290", "page": 216, "text": "علم حساب ۱\n۲۰۹\nکدام عدد عدد یک را در حساب نمی آورند *\n۸۱ عدد جفت عددیست که بر دو برابر\nتقسیم شود و عدد طاق آن عدد است که بر\n۲ برابر تقسیم نه شود *\n۸۲ اگر خواص مندرجه ذیل اعداد\nذهن نشین طالب علم باشند اجزای ضربی\nاکثر اعداد محض به یک نظر معلوم میتواند شد\nو در هنگام دریافت نمودن مقسوم علیه آزمایشی\nنیز زحمت بسیار کم میباشد *\nدر جمیع صورت های ذیل اعداد بدون\nباقی تقسیم میشوند :-\nبر ۲- هرگاه هندسه اول صفر یا جفت\nباشد مثلاً ۱۰ و ۳ و ۵ وغیره *\nبر ۳ - هرگاه مجموعه هندسه های عدد\nبر ۳ برابر تقسیم شود مثلاً ۱۸۶ و ۴۰۲ *\nبر ۴- هرگاه دو هندسه اول عدد بر ۴\nبرابر تقسیم شود مثلاً ۳۰۰ و ۳۲۴ *\nبر ۵- هرگاه هندسه اول ۵ باشد یا\nصفر مثلاً ۲۱۰ و ۶۲۵ *"}
{"book": "adl0290", "page": 217, "text": "۲۱۰ علم حساب\n\nبر ۶- هرگاه عدد جفت باشد و مجموعه\nهندسه های آن نیز بر ۳ برابر تقسیم شود\nمثلاً ۱۲۶ و ۴۰۲ :\nبر ۸- هرگاه سه هندسه اول عدد بر ۸\nبرابر تقسیم شود مثلاً ۲۰۰۰ و ۳۴۰۰ و ۲۲۲۴ و\n۳۸۱۶ :\nبر ۹- هرگاه مجموعه کل هندسه های سه\nعدد بر ۹ برابر تقسیم شود مثلاً ۲۷۹ و ۸۰۱ :\nبر ۱۰- هرگاه در مرتبه احاد صفر باشد :\nبر ۱۱- هرگاه فرق مجموعه هندسه های مراتب\nطاق و جفت صفر باشد یا بر ۱۱ برابر تقسیم شود\nمثلاً ۲۷۳۴۲ و ۵۸۲۹۳۴ :\nبرای دریافت نمودن این امر که آیا عددی\nبر ۷ یا ۱۱ یا ۱۳ برابر تقسیم میشود قاعده ذیل\nمقرر است :\nهندسه های عدد را در چند حصه تقسیم\nکنید که در هر حصه حتی الامکان ۳ هندسه باشد\nو تقسیم هندسه ها را از طرف راست شروع\nکنید بعد از ان حصص متناوب را با هم جمع"}
{"book": "adl0290", "page": 218, "text": "علم حساب ۱\n۲۱۱\nنموده مجموعه خورد را از مجموعه کلان تفریق کیند اگر\nباقی صفر باشد یا بر ۷ یا ۱۱ یا ۱۳ برابر تقسیم شود\nپس عدد مذکور بر ۷ یا ۱۱ یا ۱۳ برابر تقسیم خواهد\nشد - مثلاً ۹۸۱۲ بر ۷ برابر تقسیم میشود - لاکن بر\n۱۱ یا ۱۳ نمی شود - چرا که ۱۲۶ - ۹۸ = ۲۸ و ۲۸\nبر ۷ برابر تقسیم می شود - لاکن بر ۱۱ و ۱۳ نمی شود *\n۸۳ هرگاه یک عدد بر دو عدد دیگر علحیده\nعلحیده برابر تقسیم شود و دو عدد مذکور اجزای\nضربی مشترک نداشته باشند دران صورت عدد\nاول بر حاصل ضرب آن دو عدد نیز برابر\nتقسیم خواهد شد *\nاگر کدام عدد بر ۳ یا ۹ برابر تقسیم شود\nعدد دیگر نیز که از همان هندسه ها مرکب باشد\nبر ۳ یا ۹ برابر تقسیم خواهد شد *\nاگر هر یکی از دو عدد بر عدد سوم برابر\nتقسیم شود مجموعه یا فرق دو عدد مذکور نیز بر عدد\nسوم برابر تقسیم خواهد شد *\nاگر عددی بر کدام عدد دیگر برابر تقسیم\nشود هر ضعف عدد اوّل نیز بر عدد دوم"}
{"book": "adl0290", "page": 219, "text": "علم حساب ۱\n۲۱۲\nبرابر تقسیم خواهد شد :\nاگر هر یکی از دو عدد بر عدد سوم برابر\nتقسیم شود مجموعه یا فرق هر ضعف عدد اوّل و\nهر ضعف عدد دوم نیز بر عدد سوم برابر تقسیم\nخواهد شد :\n\nامثله نمبر ۴۹\n\nمعلوم کنید که آیا اعداد ذیل بر ۲ و ۳ و ۴\nو ۵ و ۶ و ۷ و ۸ و ۹ و ۱۰ و ۱۱ برابر تقسیم می شوند؟ :-\n(۱) ۳۸ (۲) ۴۵ (۳) ۴۹ (۴) ۴۸ (۴) ۴۲۰\n(۵) ۸۸۴۴ (۶) ۴۹۴۲ (۷) ۱۲۳۰\n(۸) ۲۷۷۱ (۹) ۱۱۲۳ (۱۰) ۳۴۷۵\n(۱۱) ۸۹۷۶ (۱۲) ۱۲۸۷ (۱۳) ۱۲۳۴۵\n(۱۴) ۹۸۷۶۵ (۱۵) ۳۵۶۰۰ (۱۶) ۲۳۰۰۰\n(۱۷) ۲۸۱۰۹۷ (۱۸) ۷۷۷۷۷۷\n(۱۹) ۹۸۹۸۹۸ (۲۰) ۸۹۰۷۴۵۴۳۲۱\nمعلوم کنید که آیا اعداد ذیل بر ۷ یا ۱۱ یا ۱۳\nبرابر تقسیم می شوند ؟\n(۲۱) ۹۹۱۲۰ (۲۲) ۸۹۱۳۳ (۲۳) ۶۷۱۱۹"}
{"book": "adl0290", "page": 220, "text": "۲۱۳\n\n(۲۴) ۵۵۵۵۵ (۲۵) ۴۳۳۳۷۸\n(۲۶) ۳۲۱۰ ۴۱۲ (۲۷) ۵۵۷۴۴۵۵\n(۲۸) ۶۶ ۶ ۸۹ ۷ ۳ ۱۲\n\nمعلوم کنید که آیا اعداد ذیل بر ۶ یا ۱۲ یا ۳۰\nبرابر تقسیم میشوند ؟\n(۲۹) ۳۷۲ (۳۰) ۹۸۴\n(۳۱) ۷۷۴۰ (۳۲) ۳۷۲۵\n\n(۳۳) خوردترین آن اعداد را معلوم کنید که اگر\nبا ۱۱ ۲۳ جمع کرده شود مجموعه (۱) بر ۳ و\n(۲) بر ۴ برابر تقسیم شود ؟\n(۳۴) خوردترین آن اعداد را معلوم کنید که اگر\nاز ۰۳۱ ۷ تفریق کرده شود باقی (۱) بر ۵\nو (۲) بر ۸ و (۳) بر ۹ برابر تقسیم شود ؟\n(۳۵) کدام عدد همان ضعف ۱۱ هست که ۳۷۰۵\nضعف ۱۵ میباشد ؟\n\n۸۴ اعدادی که اجزای ضربی آنها بغیر واحد\nنباشد یعنی تقسیم آنها بغیر عدد واحد بر دیگر اعداد\nممکن نباشد آنها را اعداد متبائن یا اعداد\nاولی میگویند مثلاً ۳ و ۵ و ۷ و ۱۱ و غیره *"}
{"book": "adl0290", "page": 221, "text": "علم حساب\n۲۱۴\n\nاعدادی که اجزای ضربی آنها از یک زیاده\nباشد آنها را اعداد مرکب الاجزا میگویند مثلاً ۴\nاز ۲ × ۲ و ۶ از ۲ × ۳ مرکب است *\n\n۸۵ - قاعده دریافت نمودن\nاعداد متبائن\n\n(۱) در سلسله اعداد مثلاً ۱ و ۲ و ۳ و ۴ و غیره\nبعد از ۲ هر عدد دوم و بعد از ۳ هر عدد\nسوم و بعد از ۵ هر عدد پنجم را (علیٰ ہٰذا القیاس)\nباطل کنید اعداد باقی مانده اعداد متبائن\nخواهند بود *\n(۲) هرگاه مطلوب این باشد که عدد مفروض\nمتبائن است یا نه آن را یکی بعد دیگری\nبر ۲ و ۳ و ۵ و ۷ و ۱۱ و غیره تقسیم کنید.\nاگر در هر صورت باقی بماند عدد مذکور عدد\nمتبائن می باشد *\n(درین صورت لازم است که عدد مفروض\nبران مقسوم علیه تقسیم کرده نشود که مربع آن"}
{"book": "adl0290", "page": 222, "text": "علم حساب - ۱\n۲۱۵\n\nاز عدد مفروض زیاده باشد)\nتنبیه - از دفعه ۸۲ ظاهر است که هندسه\nمرتبه یکن هر عدد متبائن (بدون ۲ و ۵) ۱ یا ۳\nیا ۷ یا ۹ می باشد- بنا برین هر عدد مفروض\n(بدون ۲ و ۵) صرف آن وقت امتحان کرده\nشود که در مرتبۀ احاد آن یا ۳ یا ۷ یا ۹ باشد*\n۸۶ فهرست اعداد متبائن از ۱ الی ۱۰۰۹\nدر ذیل درج است :-\n۱ ۴۳ ۱۰۷ ۱۸۱ ۲۶۳\n۲ ۴۷ ۱۰۹ ۱۹۱ ۲۶۹\n۳ ۵۳ ۱۱۳ ۱۹۳ ۲۷۱\n۵ ۵۹ ۱۲۷ ۱۹۷ ۲۷۷\n۷ ۶۱ ۱۳۱ ۱۹۹ ۲۸۱\n۱۱ ۶۷ ۱۳۷ ۲۱۱ ۲۸۳\n۱۳ ۷۱ ۱۳۹ ۲۲۳ ۲۹۳\n۱۷ ۷۳ ۱۴۹ ۲۲۷ ۳۰۷\n۱۹ ۷۹ ۱۵۱ ۲۲۹ ۳۱۱\n۲۳ ۸۳ ۱۵۷ ۲۳۳ ۳۱۳\n۲۹ ۸۹ ۱۶۳ ۲۳۹ ۳۱۷\n۳۱ ۹۷ ۱۶۷ ۲۴۱ ۳۳۱\n۳۷ ۱۰۱ ۱۷۳ ۲۵۱ ۳۳۷\n۴۱ ۱۰۳ ۱۷۹ ۲۵۷ ۳۴۷"}
{"book": "adl0290", "page": 223, "text": "علم حساب ۱ ۲۱۶\n\n۳۴۹\t۴۶۳\t۶۰۱\t۷۳۳\t۸۶۳\n۳۵۳\t۴۶۷\t۶۰۷\t۷۳۹\t۸۷۷\n۳۵۹\t۴۷۹\t۶۱۳\t۷۴۳\t۸۸۱\n۳۶۷\t۴۸۷\t۶۱۷\t۷۵۱\t۸۸۳\n۳۷۳\t۴۹۱\t۶۱۹\t۷۵۷\t۸۸۷\n۳۷۹\t۴۹۹\t۶۳۱\t۷۶۱\t۹۰۷\n۳۸۳\t۵۰۳\t۶۴۱\t۷۶۹\t۹۱۱\n۳۸۹\t۵۰۹\t۶۴۳\t۷۷۳\t۹۱۹\n۳۹۷\t۵۲۱\t۶۴۷\t۷۸۷\t۹۲۹\n۴۰۱\t۵۲۳\t۶۵۳\t۷۹۷\t۹۳۷\n۴۰۹\t۵۴۱\t۶۵۹\t۸۰۹\t۹۴۱\n۴۱۹\t۵۴۷\t۶۶۱\t۸۱۱\t۹۴۷\n۴۲۱\t۵۵۷\t۶۷۳\t۸۲۱\t۹۵۳\n۴۳۱\t۵۶۳\t۶۷۷\t۸۲۳\t۹۶۷\n۴۳۳\t۵۶۹\t۶۸۳\t۸۲۷\t۹۷۱\n۴۳۹\t۵۷۱\t۶۹۱\t۸۲۹\t۹۷۷\n۴۴۳\t۵۷۷\t۷۰۱\t۸۳۹\t۹۸۳\n۴۴۹\t۵۸۷\t۷۰۹\t۸۵۳\t۹۹۱\n۴۵۷\t۵۹۳\t۷۱۹\t۸۵۷\t۹۹۷\n۴۶۱\t۵۹۹\t۷۲۷\t۸۵۹\t۱۰۰۹\n\n۴۸ - یک عدد مرکب الاجزا را بقرار قاعده\nذیل در اجزای متباین تحلیل کرده میتوانیم *"}
{"book": "adl0290", "page": 224, "text": "علم حساب - ۱\n۲۱۷\n\nقاعده - عدد معلوم را بر خورد ترین آن\nاعداد تقسیم نمائید - که آن را بدون باقی تقسیم میکنند\nو خارج قسمت آن را بر خورد ترین اعداد مانند\nسابق تقسیم کنید - و همین عمل را جاری دارید\nتا اینکه خارج قسمت اخری عدد متبائن باشد\nپس جمیع اعداد مقسوم علیه و خارج قسمت اخری\nاجزائی متبائن مطلوب خواهند بود :\nمثال ۴۵۵۰۱ را در اجزای ضربی متبائن\nتقسیم کنید طریق تقسیم حسب ذیل می باشد :-\n\n۲ | ۴ ۵ ۵ ۰\n۵ | ۲ ۲ ۷ ۵\n۵ | ۴ ۵ ۵\n۷ | ۹ ۱\n۱۳\n\nچونکه خارج قسمت اخری یعنی ۱۳ عدد متبائن\nاست پس اجزای ضربی مطلوب ۲ × ۵ × ۵\n× ۷ × ۱۳ می باشند :\n\nامثله نمبر ۵۰\nاجزای ضربی اعداد ذیل را معلوم کنید :-"}
{"book": "adl0290", "page": 225, "text": "علم حساب ۱\n۲۱۸\n(۱) ۸ (۲) ۱۲ (۳) ۱۸ (۴) ۲۴\n(۵) ۲۶ (۶) ۳۲ (۷) ۴۸ (۸) ۵۰\n(۹) ۶۳ (۱۰) ۶۴ (۱۱) ۸۰ (۱۲) ۸۸\n(۱۳) ۹۹ (۱۴) ۱۰۰ (۱۵) ۱۰۸\n(۱۶) ۱۷۶ (۱۷) ۱۱۷ (۱۸) ۲۸۸\n(۱۹) ۴۹۵ (۲۰) ۶۲۵ (۲۱) ۹۹۹\n(۲۲) ۱۰۵۰ (۲۳) ۱۲۹۶\n(۲۴) ۱۷۶۰ (۲۵) ۲۰۰۰\n(۲۶) ۳۶۵۰ (۲۷) ۵۷۶۰\n(۲۸) ۲۴۵۷ (۲۹) ۱۳۸۲۴\n(۳۰) ۲۰۰۱۰۰\nمعلوم کنید که از اعداد ذیل کدام عدد\nمتبائن و کدام مرکب الاجزا می باشد و اعداد\nمرکب الاجزا را در اجزای متبائن تحلیل کنید:-\n(۳۱) ۲۹ (۳۲) ۶۱ (۳۳) ۸۱ (۳۴) ۷۹\n(۳۵) ۹۷ (۳۶) ۱۰۷ (۳۷) ۱۱۳\n(۳۸) ۲۰۷ (۳۹) ۲۲۷ (۴۰) ۳۴۹\n(۴۱) ۳۷۵۱ (۴۲) ۵۰۷ (۴۳) ۴۵۷۳\n(۴۴) ۶۱۹ (۴۵) ۷۱۳ (۴۶) ۹۹۷"}
{"book": "adl0290", "page": 226, "text": "علم حساب ا\n۲۱۹\n(۴۷) ۶۵۳۹ (۴۸) ۱۷۹۳\n(۴۹) ۵۰۹ (۵۰) ۱۳۶۳\nتعداد اعداد متبائن اعداد ذیل را معلوم\nکنید :-\n(۵۱) از ۱ الی ۳۰ *\n(۵۲) از ۱۰ الی ۵۰ *\n(۵۳) از ۲۰ الی ۷۰ *\n(۵۴) بر کدام اعداد متبائن ۳۷ تقسیم کرده شود\nکه باقی ۲ بماند ؟\n(۵۵) بر کدام اعداد متبائن ۱۰۹ تقسیم کرده شود\nکه باقی ۴ بماند ؟\n(۵۶) بر کدام اعداد ۲۹ تقسیم کرده شود که باقی\n۵ بماند ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 227, "text": "علم حساب ۱\n۲۲۰\nباب بیست و یکم\nعاد اعظم\n۸۸ - عاد مشترک یا وفق مشترک\nیا مقسوم علیه مشترک\nاعداد عددی می باشد که هر یکی را از اعداد\nمفروض برابر تقسیم کند ۱-\nمثلاً ۲ و ۳ و ۶ عاد مشترک ۱۲ و ۱۸ می باشند\n۸۹ - عاد اعظم یا مقسوم علیه اعظم\nیا وفق مشترک اعظم\nاعداد عددی ست که هر یکی را از اعداد مفروض\nبرابر تقسیم کند و آن نسبت بدیگر عاد های مشترک\nاعداد مفروض کلان تر باشد - مثلاً عاد اعظم ۱۲ و ۱۸\nشش میباشد که از جمله عاد های مشترک یعنی"}
{"book": "adl0290", "page": 228, "text": "علم حساب ۱\n۲۲۱\n۲ و ۳ و ۶ افزون تر است *\n۹ عاد اعظم چند اعداد مساوی حاصل ضرب\nاجزای متبائن مشترکه آن اعداد می باشد *\nمثال ۱ عاد اعظم ۱۸ و ۳۰ معلوم کنید:-\n۱۸ = ۲ × ۳ × ۳ و ۳۰ = ۲ × ۳ × ۵\nاجزای مشترک این اعداد ۲ و ۳ می باشد-\nبنابرین عاد اعظم مطلوب = ۲ × ۳ = ۶\nتنبیہ- برای معلوم کردن عاد اعظم ضروری\nنیست که اجزای متبائن جمیع اعداد دریافت کرده\nشود بلکہ صرف این قدر کافی است که اجزای\nمتبائن یک عدد معلوم کرده شود و حاصل ضرب\nآن اجزای متبائن دریافت نموده شود که هر یکی\nرا از اعداد مفروض باقی مانده برابر تقسیم میکنند *\nمثال ۲ عاد اعظم ۸۴ و ۱۴۰ و ۱۶۸ معلوم\nکنید :-\nاکنون ۸۴ = ۲ × ۲ × ۳ × ۷\nپس ظاهر است که هر یکی از اعداد باقی مانده\nبر ۲ × ۲ × ۷ برابر تقسیم می شود لاکن بر ۳ تقسیم\nنمی شود بنابرین عاد اعظم مطلوب ="}
{"book": "adl0290", "page": 229, "text": "م حساب ۱\n۲۲۲\n\n۲ × ۲ × ۷ = ۲۸ میباشد *\n\nامثله نمبر ۵۱\n\nبواسطه اجزای ضربی عاد اعظم اعداد ذیل را\nمعلوم کنید :-\n(۱) ۹ و ۲۴ (۲) ۲۰ و ۴۸ (۳) ۳۵ و ۸۰\n(۴) ۱۲۶ و ۱۴۴ (۵) ۹۰ و ۳۲۵\n(۶) ۲۵۲ و ۲۸۸ (۷) ۱۵۰ و ۳۷۵\n(۸) ۲۵۶ و ۸۸۸ (۹) ۸۰ ۴ و ۷۹۲\n(۱۰) ۱۵ و ۳۵ و ۱۲۰\n(۱۱) ۱۶ و ۲۴ و ۱۴۰\n(۱۲) ۹۰ و ۱۲۵ و ۳۴۲\n(۱۳) ۲۲۴ و ۳۳۶ و ۷۲۸\n(۱۴) ۶۲۵ و ۷۵۰ و ۱۲۲۵\n(۱۵) ۸۶۸ و ۳۱۶ و ۴۲۲۸\n\n۹۰ قاعده در یافت کردن مقسوم علیه یا\nعاد اعظم دو عدد :-\nعدد کبیر را بر عدد صغیر تقسیم کنید ـ اگر چیزی\nباقی نماند مقسوم علیه اول را بر آن باقی تقسیم"}
{"book": "adl0290", "page": 230, "text": "علم حساب - ١\n\n۲۲۳\n\nکنید و اگر باز باقی بماند مقسوم علیه دوم را بر باقی\nدوم تقسیم کنید و علی ہذا القیاس همین عمل را\nجاری دارید تا اینکه چیزی باقی نماند پس مقسوم\nعلیه آخر مقسوم علیه مشترک اعظم خواهد بود که به\nعبارت آخری عاد اعظم گفته میشود *\nمثال - مقسوم علیه اعظم ۴۷۵ و ۵۸۹\nرا معلوم کنید :-\n۴۷۵ ) ۵۸۹ ( ۱\n۴۷۵\n۱۱۴ ) ۴۷۵ ( ۴\n۴۵۶\n۱۹ ) ۱۱۴ ( ۶\n۱۱۴\n\nپس عاد اعظم مطلوب ۱۹ است *\n۹۱ - قاعده معلوم کردن مقسوم علیه اعظم\nسه یا زیاده اعداد :-\nاوّل مقسوم علیه اعظم دو عدد مفروض را\nدریافت کنید و بعد از ان عاد اعظم این مقسوم\nعلیه اعظم و عدد سوم را دریافت کنید و بعده\nمقسوم علیه اعظم این عاد اعظم و عدد چهارم را"}
{"book": "adl0290", "page": 231, "text": "علم حساب ۱\n۲۲۴\n\nدریافت کنید و علیٰ ہذا القیاس ہمیں عمل را جاری\nدارید پس مقسوم علیہ اعظم آخر مقسوم علیہ\nاعظم کل اعداد خواہد بود *\nمثال ۔ مقسوم علیہ اعظم ۱۶ و ۲۴ و ۲۸\nرا معلوم کنید :-\n\n۱۶ ) ۲۴ ( ۱\n۱۶\n۸ ) ۱۶ ( ۲\n۱۶\nX\n۸ ) ۲۸ ( ۳\n۲۴\n۴ ) ۸ ( ۲\n۸\nX\n\nمقسوم علیہ اعظم ۱۶ و ۲۴ ہشت است\nو مقسوم علیہ اعظم ۸ و ۲۴ چهار است پس ۴\nمقسوم علیہ اعظم سہ عدد مذکورۂ صدر میباشند *\nامثلہ نمبر ۵۲\nعاد اعظم اعداد ذیل را معلوم کنید :-\n(۱) ۴۸ و ۱۴۴ (۲) ۷۶ و ۲۳۸\n(۳) ۹۲ و ۷۷۲ (۴) ۲۵۲ و ۳۴۸\n(۵) ۴۹۳ و ۸۹۹۹ (۶) ۶۲۰ و ۲۱۰۸\n(۷) ۲۱۲۱ و ۱۳۱۳ (۸) ۴۲۹ و ۷۱۵"}
{"book": "adl0290", "page": 232, "text": "معلم حساب ۱\n۲۲۵\n(۹) ۳۷۷ و ۱۱۳ : (۱۰) ۷۹ ۱۳ و ۲۰۴ :\n(۱۱) ۶۶ ۲ و ۲۷۹۳ : (۱۲) ۳۷۷۵ و ۱۰۰۰۰ :\n(۱۳) ۲۰۲۳ و ۲۶۶ ۱۵ : (۱۴) ۵۸۶۵ و ۴۹۱۸۰ :\n(۱۵) ۴۰۸۱ و ۵۱۴۱ : (۱۶) ۳۵۵۶ و ۳۴۴۴ :\n(۱۷) ۵۱۸۷ و ۵۸۵۰ : (۱۸) ۴۱۲۴۱ و ۱۰۲۸۳ :\n(۱۹) ۶۶۷ ۱۳ و ۱۲۱۸۶ :   برای دلالت سویا\n(۲۰) ۴۳۳۶۵ و ۴۲۴۸۸ :  پنج هزار و چهارصد هزار و یا\n(۲۱) ۱۱۰۵۰ و ۳۵۵۸ :  ترک باید غن الفهم بیاد\n(۲۲) ۲۱ ۱۲۳ و ۴۵۳۴۵ :\n(۲۳) ۶۳۲۷ و ۲۳۹۹ :\n(۲۴) ۱۳۲۰۲ و ۶۰۸۳۴ :\n(۲۵) ۵۳۲۵ و ۸۳۰۷ : (۲۶) ۴۵۹۹ و ۵۰۶۰۹ :\n(۲۷) ۱۵۵ ۴۱ و ۲۰۷۶۲ :\n(۲۸) ۱۰۹۰۵۶ و ۱۴۹۷ :\n(۲۹) ۸۲۷۶۹ و ۲۱۸۷۰ :\n(۳۰) ۴۵۶ ۳ ۱۲ و ۹۸۷۶۵ :\nمعلوم کنید که اعداد ذیل با یکدیگر متبائن\nمیباشند یا نه ؟\n(۳۱) ۴۰۳ ۴ و ۵۲۷ : (۳۲) ۳۵۰ ۳ و ۲۷۰۳ :"}
{"book": "adl0290", "page": 233, "text": "علم حساب ۱\n۲۲۶\n\n(۳۳) ۳۸۰ و ۴۲ و ۹ (۳۴) ۲۶ ۱ و ۲۳ ۱۶ :\n(۳۵) ۳۸۹۰ و ۸۲۷۵۰ (۳۶) ۸۶ و ۳۴ و ۸۹ و ۹ +\n(۳۷) ۲۷۱ و ۲۷۰۱ : (۳۸) ۷۸۹ و ۷۶۵ و ۷۳ +\n(۳۹) ۴۶۷ و ۹۹ و ۴۸۰۱ :\nعاد اعظم اعداد ذیل را دریافت کنید : -\n(۴۰) ۳۰۳۷ و ۷۰۸۳ و ۵۱۳ :\n(۴۱) ۴۶۹ و ۲۷ و ۹۹ و ۳۰۵ +\n(۴۲) ۸۰۵ و ۱۱۱۳ و ۱۹۷۸ :\n(۴۳) ۲۰۴ و ۱۱۹۰ و ۴۴۵ :\n(۴۴) ۱۷۱۷ و ۱۲۳ و ۷۸۹ :\n(۴۵) ۱۳۰۰ و ۲۵ ۷ و ۸۷۰ :\n(۴۶) ۷۲۳ و ۸۷ و ۳۵ ۷ :\n(۴۷) ۵۰۴ و ۲۳۹ و ۳۵ ۲۸ :\n(۴۸) ۱۱۹۰ و ۱۴۵ و ۲۰۰۶ :\n(۴۹) ۱۳۳۳۸ و ۱۴۱۳۷ و ۱۵۹۰۳ :\n(۵۰) ۳۱۴ و ۷۰۹ و ۱۸ ۹ و ۷۲۰۶ :\n(۵۱) ۶۰۲ و ۷۳۹ و ۸۷۶ و ۵۵ و ۴۹۲ :\n(۵۲) کلان ترین آن رقوم را دریافت کنید که\n۶ روپیه و ۳ شاهی و ۷ روپیه ۶ شاهی"}
{"book": "adl0290", "page": 234, "text": "۲۲۷\n\nرا برابر تقسیم می کنند +\n(۵۳) کلان ترین آن رقوم را دریافت کنید که ۱۴۷\nروپیه ۶ شاهی و ۲۷ روپیه ۹ شاهی را\nبرابر تقسیم میکنند ؟\n(۵۴) اعظم ترین آن اعداد را معلوم کنید که اگر\n۷۲۸ را بر ان تقسیم کنیم ۸ باقی بماند و اگر\n۹۰۰ را بران تقسیم کنیم ۴ باقی بماند*\n(۵۵) اعظم ترین آن اعداد را معلوم کنید که اگر\n۲۶۱ و ۹۳۳ و ۱۳۸۱ را بران تقسیم کرده\nشود در هر صورت ۵ باقی بماند *\n(۵۶) کدام عدد است که اگر بران ۶۲۰ تقسیم شود\n۳ باقی بماند و اگر بمان ۷۳۰ تقسیم شود\n۷ باقی بماند ؟\n(۵۷) در دو حوض گنجایش ۵۴۰ گیلن و ۷۲۰\nگیلن آب میباشد - پس معلوم کنید که\nاندازه آن کاسه بزرگ تر که هر دو حوض\nرا بدون باقی کامل خالی کند چه خواهد بود؟\n(۵۸) از دو پاره طلا سکه های مساوی ساخته\nشده اند. وزن پاره اول ۷۱۹ مثقال"}
{"book": "adl0290", "page": 235, "text": "علم حساب | ۲۲۸\nوزن پارۀ دوم ۴۲۴ مثقال میباشد\nپس معلوم کنید که وزن بزرگ ترین سکه ها\nکه از دو پاره مذکور ساخته میتوانیم چه قدر\nخواهد بود ؟\n(۵۹) یک مزدور برای چند روز به اجرت ۲ روپیه\n۸ آنه ملازم گرفته شده است لاکن او در حین\nایام ملازمت چند روز ترک خدمت کرد.\nبنابراین او را صرف یک روپیه ۱۲ آنه\nمزدوری داده شده است ثابت کنید که\nمزد روزانۀ او زیاده از ۴ آنه نمی باشد +\n(۶۰) زنی چند دانه تخم به ۱۵ آنه و ۶ پائی خرید\nو چند دانه را ازان بغیر نفع به ۵ آنه و ۶\nپائی فروخت ثابت کنید که پیش زن\nمذکوره هنوز اقلاً ۲۰ دانه تخم باقی است +\n[ILL]"}
{"book": "adl0290", "page": 236, "text": "علم حساب ١\n۲۲۹\nباب بیست و دوم\nذو اضعاف اقل\n۹۲ - ضعف مشترک یا ذو اضعاف مشترک\nدو یا زیاده اعداد عددی است که بر هر یکی\nاز اعداد مذکور بدون باقی تقسیم شود *\nمثلاً ذو اضعاف مشترک ۳ و ۹ و ۱۸ و ۲۴\nیک صد و چهل و چهار می باشد *\nو هر گاه چند اعداد در یک عدد بدون باقی\nشامل باشند و عدد مذکور خورد ترین اضعاف\nاعداد مفروض باشد - آن را ذو اضعاف اقل\nمیگویند لهذا ذو اضعاف اقل اعداد مذکوره\nعدد ۷۲ است چرا که از ۷۲ هیچ عدد خورد تر\nنیست که هر یکی را از اعداد مذکوره بدون باقی\nتقسیم کند *\n۹۳ قاعده - حاصل ضرب دو عدد برابر"}
{"book": "adl0290", "page": 237, "text": "علم حساب ١\n٢٣٠\nحاصل ضرب عاد اعظم و ذو اضعاف اقل آن اعداد می باشد مثلاً ٢ عاد اعظم و ١٢ ذو اضعاف اقل ٤ و ٦ است\nپس ٤ × ٦ = ٢ × ١٢\nبنابرین برای معلوم کردن ذو اضعاف اقل دو عدد قاعده ذیل مقرر میباشد :-\nحاصل ضرب دو عدد را بر مقسوم علیه اعظم آنها تقسیم کنید خارج قسمت ذو اضعاف اقل مطلوب خواهد بود *\nمثال - ذو اضعاف اقل ٣٨ و ٥٧ را معلوم کنید - عاد اعظم ٣٨ و ٥٧ = ١٩\n∴ ذو اضعاف اقل ٣٨ و ٥٧ = ٣٨ × ٥٧ ÷ ١٩\n= ٣٨ × ٣ = ١١٤ جواب\n٩٤ - قاعده دریافت نمودن ذو اضعاف اقل سه یا زیاده اعداد این است که اول ذو اضعاف اقل دو عدد را معلوم کنید و بعد ازان ذو اضعاف اقل این ذو اضعاف اقل و عدد سوم را دریافت کنید و علی هذا القیاس همین عمل را جاری دارید پس ذو اضعاف اقل اخیر ذو اضعاف اقل مطلوب"}
{"book": "adl0290", "page": 238, "text": "۲۳۱\nعلم حساب - ۱\nخواهد بود :\nامثله نمبر ۵۳\nذو اضعاف اقل اعداد ذیل را معلوم کنید :-\n(۱) ۱۲ و ۳۲ : (۲) ۷۶ و ۹۸ : (۳) ۸۱ و ۹۹ :\n(۴) ۲۰ و ۳۰ و ۷۰ : (۵) ۱۱۷ و ۱۹۲ :\n(۶) ۱۲۲ و ۱۶۹ : (۷) ۲۲۴ و ۳۳۶ :\n(۸) ۴۷۵ و ۸۰۶ : (۹) ۹۵۷ و ۱۰۰۱ :\n(۱۰) ۴۸۵ و ۸۹۹ : (۱۱) ۷۷۹ و ۱۹۷ :\n(۱۲) ۱۲۸۷ و ۶۲۸۱ : (۱۳) ۷۶ و ۹۶ و ۱۰۶ :\n(۱۴) ۶۲۹ و ۵۱ ۸ و ۲۵۳ :\n(۱۵) ۲۶۵ و ۳۸۵ و ۴۹۵ :\n(۱۶) ۳۰۰ و ۹۰۶ و ۷۰۸ :\n(۱۷) اجزای ضربی و ذو اضعاف اقل ۲۱۰ و\n۳۴۵ را معلوم کنید :\n(۱۸) ذو اضعاف اقل ۴۴ و ۴۵ و ۷۲ بواسطه اجزای\nضربی معلوم کنید :\n(۱۹) ذو اضعاف اقل ۵۷ روپیه و ۴ شاهی و\n۱۲۲ روپیه و ۳ شاهی معلوم کنید :"}
{"book": "adl0290", "page": 239, "text": "علم حساب ۲۳۲\n\n(۲۰) عاد اعظم دو عدد ۱۶ و ذو اضعاف اقل\nآنها ۱۹۲ میباشد و یکی از اعداد مذکور\n۴۸ است پس عدد دیگر را معلوم کنید *\n(۲۱) عاد اعظم دو عدد ۱۰ و ذو اضعاف اقل\nآنها ۳۰۰۰ میباشد و یکی از آنها ۷۰ ۷\nاست . پس عدد دیگر را معلوم کنید *\n۹۵ هرگاه ذو اضعاف اقل چند اعداد که\nاز ۳ یا ۴ زیاده باشند مطلوب باشد . آن را به\nطریق ذیل بآسانی معلوم کرده می توانیم :-\nجمله اعداد را در یک سطر از طرف راست\nشروع نموده نوشته بروید و برای تمیز مابین آنها\nحرف واو بنویسید و اعدادی را که وفق مشترک\nداشته باشند بر وفق مشترک تقسیم نموده خارج قسمت\nهرکدام را زیر آن بنویسید واعدادی که بر عاد مذکور\nتقسیم نشوند آنها را بدون تقسیم در سطر خارج\nقسمت های مذکور بنویسید و همین عمل را جاری\nدارید تا اینکه سطر اخیر بر این چنین اعداد\nمشتمل باشد که عاد مشترک نداشته باشند.\nبعد ازان کل مقسوم علیه ها را در اعداد سطر"}
{"book": "adl0290", "page": 240, "text": "۲۳۳\nعلم حساب ۱\nاخیر ضرب کنید پس حاصل ضرب آنها ذو اضعاف\nاقل مطلوب خواهد بود- برای سهولت عمل\nمناسب است که اول اعداد مفروض را عدد\n۲ تقسیم کنید و بعد ازان بر ۳ و ۵ وغیره تقسیم\nکرده بروید :-\nمثلاً فرض کنید که ذو اضعاف اقل ۴۲ و\n۳۰ و ۲۸ و ۱۸ مطلوب است\n۲\n۳\n۷\n۴۲ و ۳۰ و ۲۸ و ۱۸\n۲۱ و ۱۵ و ۱۴ و ۹\n۷ و ۵ و ۱۴ و ۳\n۱ و ۵ و ۲ و ۳\nپس ۵×۲×۳×۷×۳×۲ = ۱۲۶۰\nذو اضعاف اقل مطلوب می باشد دلیل عمل\nمذکور در ذیل درج است :-\n۱۸ = ۳ × ۳ × ۲\n۲۸ = ۷ × ۲ × ۲\n۳۰ = ۲ × ۳ × ۵\n۴۲ = ۲ × ۳ × ۷\n} اجزای ضربی مشترک کل اعداد\n۲×۲×۳×۳×۷×۵ است\nو حاصل ضرب آنها ۱۲۶۰ +\nتنبیہ ۱- عمل فوق مختصر هم می شود باین طریق\nکه اگر در یک سطر این چنین اعداد با شند"}
{"book": "adl0290", "page": 241, "text": "علم حساب ۱ ۲۳۴\nکه اعداد دیگر را برابر تقسیم کنند. آنها در حساب\nنمی آورند فرض کنید که ذو اضعاف اقل ۲ و ۴\nو ۸ و ۱۰ و ۱۶ و ۴۸ مطلوب است - از جمله اعداد\nفوق ۲ و ۴ و ۸ و ۱۶ که ۴۸ را برابر تقسیم می کنند\nمحو کنید و ذو اضعاف اقل ۴۸ و ۱۰ را دریافت\nکنید پس ۲۴۰ ذو اضعاف اقل مطلوب\nخواهد بود +\nمثال ۲ خورد ترین آن اعداد را معلوم\nکنید که اگر آنها بر ۱۲ و ۱۶ و ۱۸ جدا جدا تقسیم\nکرده شود در هر صورت ۵ باقی بماند +\nذو اضعاف اقل ۱۲ و ۱۶ و ۱۸ = ۱۴۴\n∴ عدد مطلوب = ۱۴۴ + ۵ = ۱۴۹ جواب\nامثله نمبر ۴۵\nذو اضعاف اقل اعداد ذیل را معلوم کنید :-\n(۱) ۶ و ۸ و ۱۶ + (۲) ۱۲ و ۱۶ و ۲۴ ÷\n(۳) ۵ و ۱۸ و ۱۶ و ۹ ÷ (۴) ۹ و ۴ و ۱۸ و ۶ ÷\n(۵) ۱۲ و ۱۵ و ۱۸ و ۲۴ و ۴۵ ÷\n(۶) ۱۵ و ۱۶ و ۲۰ و ۲۸ و ۴۲ ÷"}
{"book": "adl0290", "page": 242, "text": "علم حساب ا ۲۳۵\n(۷) ۲۲ و ۱۷ و ۲۳ و ۲۵ و ۸۵ ÷\n(۸) ۸ و ۹ و ۱۲ و ۱۸ و ۳۰ ÷\n(۹) ۶ و ۱۵ و ۲۷ و ۳۵ و ۴۵ ÷\n(۱۰) ۲۸ و ۳۶ و ۵۴ و ۷۲ و ۹۰ ÷\n(۱۱) ۲۴ و ۱۰ و ۲۲ و ۴۵ و ۲۵ ÷\n(۱۲) ۹ و ۱۸ و ۲۴ و ۷۲ و ۱۴۴ ÷\n(۱۳) ۵۱ و ۱۸۷ و ۱۵۳ و ۱۶۵ ÷\n(۱۴) ۳۳ و ۵۵ و ۶۰ و ۸۰ و ۹۰ ÷\n(۱۵) ۲۲ و ۸۸ و ۱۳۲ و ۱۹ ÷\n(۱۶) ۱۷ و ۵۱ و ۱۱۹ و ۲۱۰ ÷\n(۱۷) ۵۰ و ۳۲۸ و ۶۷۵ و ۷۰۲ و ۹۷۵ ÷\n(۱۸) ۲۴ و ۳۵ و ۲۵ و ۶۰ و ۹۱ و ۱۰۸ ÷\n(۱۹) ۲۱۵ و ۱۵۶ و ۱۲۶ و ۱۰۸ و ۹۱ ÷\n(۲۰) ۲۷ و ۸۷ و ۲۰۳ و ۲۶۱ و ۱۸۹ ÷\n(۲۱) ۱۲۶ و ۱۴۵ و ۸۷ و ۲۱۰ و ۵۸۵ ÷\n(۲۲) ۲ و ۳ و ۴ و ۵ و ۶ و ۷ و ۸ و ۹ و ۱۰ ÷\n(۲۳) ۲ و ۴ و ۶ و ۸ و ۱۰ و ۱۲ و ۱۴ و ۱۶ ÷\n(۲۴) ۱۵ و ۱۶ و ۱۸ و ۲۰ و ۲۴ و ۲۵ و ۲۶ و ۳۰ ÷\n(۲۵) ۲۴ و ۳۵ و ۵۲ و ۶۰ و ۹۱ و ۱۰۸ و ۱۲۶ و ۱۵۶"}
{"book": "adl0290", "page": 243, "text": "علم حساب ۱\n۲۴۶\nو ۳۱۵\n(۲۶) خوردترین آن اعداد را معلوم کنید که اگر\nآنها جدا جدا بر ۱۲ و ۱۸ و ۳۰ تقسیم کرده\nشود در هر صورت ۹ باقی بماند *\n(۲۷) خوردترین آن اعداد را معلوم کنید که اگر\nآنها جدا جدا بر ۱۲۸ و ۹۶ تقسیم کرده شود\nدر هر صورت باقی ۵ بماند *\n(۲۸) خوردترین آن اعداد را معلوم کنید که اگر\nبا آنها ۳ جمع کرده شود حاصل جمع بر ۲۴ و\n۳۶ و ۴۸ جدا جدا بدون باقی تقسیم شود *\n(۲۹) خوردترین تعداد مربع اینچ را دریافت کنید\nکه بر تعداد مساوی مربع فٹ و مربع کیوبٹ\nمشتمل باشد *\n(۳۰) پنج ساعت در یک وقت صدا می کنند لاکن\nساعت اول بعد از هر ۳ ثانیه و ساعت دوم\nبعد از هر ۵ ثانیه و ساعت سوم بعد از\nهر ۷ ثانیه و ساعت چهارم بعد از هر ۸\nثانیه و ساعت پنجم بعد از هر ۱۰ ثانیه\nصدا می کند پس معلوم کنید که بعد از چند"}
{"book": "adl0290", "page": 244, "text": "علم حساب - ١\n٢٣٧\nعرصه ساعت های مذکور باز در یک وقت\nصدا خواهند کرد؟\n(٣١) سه نفر یک مسافت را طی میکنند باین\nطریق که شخص اول روزی ١٠ میل و\nشخص دوم ١٥ میل و شخص سوم ١٨ میل\nمی رود ـ پس آن خورد ترین فاصله ها را\nمعلوم کنید که یکی از اشخاص مذکور در\nروز های کامل طی کرده میتواند +\n(٣٢) محیط یکی از دو ستون ١٤ گز و ١ فُت و\n٩ انچ و دیگری ١٨ گز و ٢ فُت و ٣\nانچ می باشد پس خورد ترین طول آن\nریسمان را معلوم کنید که بر گرد آنها چند\nمرتبه کامل پیچیده می شود +\n(٣٣) یک توده کارطوس به سه طریق ذیل به\nچند توده خورد تقسیم شده است ـ دفعه\nاول در هر توده خورد ٢٨ دانه و دفعه دوم\n٣٢ دانه و دفعه سوم ٤٢ دانه کارطوس\nموجود بود و در هر صورت ۵ دانه کارطوس\nباقی می ماند پس دریافت کنید که"}
{"book": "adl0290", "page": 245, "text": "علم حساب ۱\n۲۳۸\nدر توده های مذکور قلیل ترین تعداد\nکارتوس چند خواهد بود ؟\n(۳۴) خورد ترین آن اعداد را معلوم کنید که بر\nهر یکی از اعداد از ۱ الی ۲۰ بدون باقی\nتقسیم شده میتوانند *\n(۳۵) محیط یک چرخ کالسکه ۶ فُت ۳ اینچ و\nمحیط چرخ دیگر ۹ فُت است پس دریافت\nکنید که خورد ترین فاصله با چه قدر باشد\nکه دران چرخ های مذکور گردش های\nکامل کرده بتوانند *\nامثله نمبر ۵۵ - متفرقه\n(۱) نظام ملفوظی و مکتوبی اعداد را به تفصیل بیان\nکنید و ۶۰۳ را در ۴۸ ضرب کنید و دلیل\nمرحله های مختلفه عمل را بیان کنید *\n(۲) معنی ۹۰۹۰۹۹۰۹ و ۹۰۹۰۹۹ بالتفصیل\nبیان کنید و مجموعه و فرق آنها را دریافت\nنمائید و هر عمل که کرده شود آن را بالتفصیل\nبیان کنید *"}
{"book": "adl0290", "page": 246, "text": "علم حساب ١\n۲۳۹\n(۳) بر ۴۷۱۵ زیاده کنید ۴۰ به چند عدد مذکور را\nو بر ۲۰۱۷ زیاده کنید ۳۹۸ چند عدد مذکور\nرا و تفاوت هر دو مجموعه را دریافت\nکنید\n(۴) شخصی ۷۴ سال عمر دارد و در عمر ۳۷\nسالگی بخانه او فرزند پیدا شده بود الحال\nعمر فرزندش چند سال است ؟\n(۵) معنی خطوط عرضی و خطوط وحدانی و معنی\n+ و - و × و ÷ و : و = بیان کنید و حاصل\nاعداد ذیل را دریافت نمائید :-\n۱۵ × ۵۳ ۴۷۱ - ۴۷۴۳ - ۶۵۱۵۲ : ۴\n+ ۴۳۷۴۰ × ۲ ÷\n(۶) تعریف احد و عدد و علم حساب را بیان\nکنید و فرق مابین اعداد مجرد و مقرون را\nنیز ظاهر کنید *\n(۷) در یک قریه از جمله ۵ ۴ نفر و در یک شهر\nاز جمله ۵۰ نفر یک شخص هر سال فوت\nمیشود و تعداد باشندگان قریه ۶۷۵ و\nتعداد باشندگان شهر ۱۷۹۲۵۰ است -"}
{"book": "adl0290", "page": 247, "text": "علم حساب ۱ ۲۴۰\nپس دریافت کنید که در چند سال در شهر\nو قریه پنج هزار نفر خواهند مرد ؟\n(۸) تعریف اعداد مکتوبی و ملفوظی را بیان کنید\n(۹) حاصل اعداد ذیل را دریافت کنید +\n۴۹۴۸۷۱ - ۹۴۸۵۳ + (۴۵۷۹ - ۳۱۷۷) -\n(۵۴۳۱۲ - ۳۹۸۷) - (۱۷۶۳ + ۲۳۱)\n+ ۳۷۹ × ۳۷۹ +\n(۱۰) آن عدد را دریافت کنید که اگر آن را بر\n۲۵۸ تقسیم کنیم خارج قسمت ۳۶ و باقی\n۴۴ باشد +\n(۱۱) تعریف تقسیم و ضرب تحریر نمائید و ثابت\nکنید که حاصل ضرب دو عدد بهر ترتیب که\nضرب داده شوند یکی خواهد بود +\n(۱۲) یک کتاب منظوم ۵۸۳۳ و دیگر ۹۸۹۲\nفرد دارد پس اگر طفلی ۴۸ فرد یومیه بخواند\nاو هر دو کتاب را در چند یوم ختم خواهد\nکرد ؟\n(۱۳) از مقسوم علیه اعظم و ذو اضعاف اقل\nدو عدد چه مراد است ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 248, "text": "علم حساب ۱\n۲۴۱\nو نیز ثابت کنید که حاصل ضرب دو عدد\nمساوی حاصل ضرب ذو اضعاف اقل\nو مقسوم علیه اعظم آنها می باشد *\n(۱۴) معنی علامت : را بیان کنید و حاصل اعداد\nذیل را دریافت کنید :-\n(۱۲۵۳۰ - ۲۰۳۷۴) - ۳ × (۴۹ ۱۳ - ۷۸۵ ۴)\n۵۵۶ : (۲۳۶۴ - ۳۹۵ ۴ ۵۶) + ۶ - ۵۳ :\n(۱۵) زید و عمرو و بکر برای بازی شطرنج نشستند\nو همه شان ۱۰۸ مرتبه بازی کردند و از آنها\nعمرو و بکر ۹۰ بازی و زید و بکر ۵۱ بازی کرد\nپس دریافت کنید که هر یکی از آنها چند مرتبه\nبازی کرد *\n(۱۶) تعریف جمع و تفریق را بیان کنید - از عدد\nاولی چه مراد است ؟ و در کدام حالت اعداد\nرا بمقابله یک دیگر متبائن گفته می شود؟\nمع امثله بیان کنید *\n(ب) حاصل ضرب دو عدد ۳۷۳۶۲۵ است و\nعدد کلان ۸۷۵ میباشد - پس حاصل جمع\nو حاصل تفریق هر دو عدد را دریافت کنید *"}
{"book": "adl0290", "page": 249, "text": "۲۴۲\n(۱۷) شخصی را به عمر ۲۱ سالگی فرزندی پیدا شد.\nپس چون پدر به عمر ۵۰ سالگی برسد عمر\nفرزندش چند سال خواهد بود؟\n(۱۸) از اعداد مرکب الاجزاء چه مراد است و\nکلان ترین اعداد را که ۹ و ۸ و ۲ و ۱۱۳ را\nبرابر تقسیم کند و خرد ترین اعداد را که بر\nاعداد مذکور برابر تقسیم شود دریافت کنید\nو صورت عمل را بیان نمائید :\n(۱۹) ۷۸ را در ۱۴۲ ضرب کنید و صحت حاصل\nضرب را امتحان کنید و نیز ۴۸۴۳ را\nبر ۹۹ تقسیم کنید و طریق صحت عمل\nتقسیم را ظاهر کنید :\n(۲۰) ۶۸ را در عددی ضرب نمائید که حاصل ضرب\nهمان باشد که از ضرب ۱۶۳ و ۴۳۰ حاصل\nمی شود :\n(۲۱) در یک پرگنه تعداد نفوس ۱۲۰۰۰ است\nو از جملهٔ آنها اگر دو کس زبان فارسی استعمال\nمیکنند سه کس به افغانی گفتگو می کنند.\nپس بگوئید که چند نفر بزبان فارسی و چند"}
{"book": "adl0290", "page": 250, "text": "علم حساب ۱\n۲۴۳\n\nنفر بزبان افغانی گفتگو می کنند.\n(۲۲) شخصی از اغنیا فوت شد و در باب تقسیم مال خود حسب ذیل وصیت نمود :-\n۱۰۰۰۰ روپیه برای زوجه خود ۱۵۰۰ روپیه برای فرزند کلان خود و به فرزند خود وصیت نمود که از حصهٔ خود عمارت یک مدرسه بصرف مبلغ ۵۰۰ روپیه بنا کند و از جمله ۴ فرزند صغیر هر کدام را ۵۵۰۰ روپیه و از جمله ۳ دختر هر کدام را ۳۰۵۰ روپیه و برای خیرات و کارهای مختلفه ۴۵۶۳ روپیه و برای ملازمان ۵۹۹ روپیه مقرر نمود. پس دریافت کنید که شخص مذکور چه قدر زر نقد گذاشته فوت شده است؟\n(۲۳) آن عدد را دریافت کنید که اگر بر آن ۹۲۸۱ تقسیم کرده شود خارج قسمت ۱۷ و باقی ۳۷۳ باشد.\n(۲۴) طریق تعبیر اعداد را بحروف ابجد بیان کنید و اعداد ۱۵۶۳ و ۹۰۰۰ را به رقوم ابجد بنویسید."}
{"book": "adl0290", "page": 251, "text": "علم حساب ۱\n۲۴۴\n(۲۵) تعریف حاصل ضرب و جزء ضربی و خارج قسمت بیان کنید و این امر را با مثال ظاهر کنید که چون در اول مقسوم علیه صفر باشد اختصار عمل تقسیم به چه طریق کرده می شود؟\n(۲۶) در یک سوال تقسیم ۹۷ باقی و ۶۶۵ خارج قسمت میباشد و مقسوم علیه از مجموعه هر دو عدد مذکور به قدر ۹۱ زیاده است پس دریافت کنید که مقسوم چیست؟\n(۲۷) شخصی به عمر ۶۰ سالگی دو فرزند و یک دختر دارد و عمرش برابر عمر هر سه اولادش میباشد و دو سال قبل ازین عمر فرزند صغیر است پس عمر جمیع اولاد های او را دریافت کنید :\n*"}
{"book": "adl0290", "page": 252, "text": "۲۴۵\nعلم حساب ۱\nباب بیست و سوم\nکسور\n۹۶- اگر هندسهٔ کدام عدد مقرون مثلاً یک ذرع را تعبیر کند پس آن را در هر قدر حصه که بخواهیم تقسیم کرده می توانیم - مثلاً فرض کنید که آن حصص با هم برابر می باشند - و تعداد آنها سه است پس از جمله آنها یک حصه به ۱/۳ کرده خواهد شد که در تلفظ یک ثلث گفته میشود و سه حصه به ۳/۳ تعبیر کرده خواهد شد.\nواگر یک ذرع دیگر به همین طریق به سه حصه برابر تقسیم کرده شود و ازان جمله یک حصه با ۳/۳ جمع کرده شود مجموعهٔ آنها به ۴/۳ تعبیر کرده خواهد شد، و آن در تلفظ چهار ثلث خوانده می شود و اگر دو حصه جمع کرده شود مجموعهٔ آنها به ۵/۳ تعبیر کرده خواهد شد و علیٰ هذالقیاس -"}
{"book": "adl0290", "page": 253, "text": "علم حساب ۱\n۲۴۶\n\nاین قسم حصص احد را اعداد مکسور یا کسور\nمی گویند *\n۹۷ - توضیح بیان فوق حسب ذیل کرده\nمیشود فرض کنید که ا ب دو ذرع را تعبیر\nمی کند *\nا ج د ی ف ع ب\nیعنی ا ی وی ب دو ذرع است - ا\nی را به سه حصه برابر یعنی ا ج و ج د\nو د ی تقسیم کنید - و نیزی ب را به سه\nحصه مساوی یعنی ی ف و ف ع و ع ب\nتقسیم کنید *\nچونکه جمیع این حصص باهم مساوی هستند\nبنابران ازان جمله ا ج و ج د و غیره هر کدام\nیک ثلث یک ذرع است و هرگاه دو حصه\nمذکوره جمع کرده شوند مجموعهٔ آنها که عبارت\nاز ا د است ۲/۳ حصه یک ذرع خواهد بود - و\nچونکه ا د یک ثلث ۲ ذرع میباشد پس\nمعلوم شد که ۲/۳ حصه یک ذرع مساوی"}
{"book": "adl0290", "page": 254, "text": "۲۴۷\nعلم حساب ۱\n۲/۳ حصه دو ذرع است\nبناءً علیه خواهد یک ذرع را به سه حصه\nمساوی تقسیم کرده ازان جمله دو حصه گرفته\nشود و خواه دو ذرع را به سه حصه مساوی\nتقسیم نموده از جمله آنها یک حصه گرفته شود\nبهر دو صورت حاصل مساوی خواهد بود و\nاز ثلث عدد ۲ مراد این است که ۲ به سه حصه\nبرابر تقسیم شده و ازان جمله یک حصه گرفته\nشده است بنا بر آن ثلث ۲ = ۲/۳ یعنی دو ثلث\nاست *\n۹۸ - یک حصه یا چند حصص احد را کسر\nمیگویند- و در کتابت تعبیر کسر به دو عدد کرده\nمی شود که یکی ازانها بالا و دیگر زیر نوشته میشود\nو میان هردو یک خط عرضی حائل می با شد\nعدد زیرین را نسب نما یا مخرج یا مقام میگویند\nو انان ظاهر میشود که یک عدد صحیح در چند\nحصص مساوی تقسیم شده است و عدد بالا را\nشمار کننده یا کسر نما یا صورت میگویند و آن\nدلالت میکند بر تعداد آن حصص که از جمله"}
{"book": "adl0290", "page": 255, "text": "علم حساب | ٢٤٨\nحصه های زیرین گرفته شده باشند مثلاً معنی\n٥/٦ این است که احد به ٦ حصه مساوی تقسیم\nشده و ازان جمله ۵ حصه گرفته شده است و\nاگر یک ذرع را به ٦ حصه مساوی تقسیم نموده\nازان جمله ۵ حصه گرفته شود و یک ذرع به ۱\nتعبیر شود ۵ حصه مذکور به ٥/٦ تعبیر خواهد شد *\nاز ٧/٦ مراد این است که یک احد به ٦ حصه\nمساوی تقسیم شده و در کسر مذکور ٧ حصه این\nقسم شامل هستند یعنی یک ذرع در ٦ حصه\nمساوی تقسیم شده و بعد ازان یک ذرع دیگر\nنیز در ٦ حصه مساوی تقسیم شده و از ٦ حصه\nموخر الذکر یک حصه با ٦ حصه سابق جمع شده\nو این جمله ٧ حصه به ٧/٦ تعبیر شده است *\n٩٩ - کسر آن خارج قسمت را نیز تعبیر\nمیکند که بعد از تقسیم صورت بر مخرج حاصل\nمی شود مثلاً ٥/٦ عبارت است از ٥ ÷ ٦ *\nهرگاه کسور به طریقی مذکورهٔ صدر تعبیر شوند\nآنها را کسور عام میگویند و کسوریکه در مخرج\nآنها ١٠ یا کدام ضعف ده باشد آن را کسور"}
{"book": "adl0290", "page": 256, "text": "علم حساب ۱\n۲۴۹\n\nاعشاریه می نامند و بیان آنها علیحده میشود *\nامثله نمبر ۵۶\nمقدار ذیل را معلوم کنید :-\n(۱) ۱/۴ حصه یک روپیه : (۲) ۱/۸ حصه یک پوند :\n(۳) ۱/۲ حصه یک عباسی : (۴) ۳/۴۰ حصه یک من :\n(۵) ۵/۱۶ حصه یک روپیه کله دار :\n(۶) ۵/۲۴ حصه یک پوند : (۷) ۷/۱۲ حصه یک فٹ :\n(۸) ۵/۱۲ حصه یک آنه : (۹) ۷/۴۰ حصه یک گز :\n(۱۰) ۵/۱۲ حصه یک روپیه پخته :\n(۱۱) ۱۷/۶۴ حصه یک روپیه کله دار :\n(۱۲) ۳/۲۰ حصه یک ٹن : (۱۳) ۱۱/۴۰ حصه یک میل :\n(۱۴) ۳/۴ حصه یک سیر :\n(۱۵) ۱/۱۶ حصه یک مربع فٹ :\n(۱۶) ۷/۱۱۲ حصه یک ہنڈرڈ ویٹ :\n(۱۷) ۲/۵ حصه ۱۵ شاہی :\n(۱۸) ۴/۷ حصه یک روپیه ۹ شاہی :\n(۱۹) ۵/۱۳ حصه ۳ فٹ ۳ انچ :\n(۲۰) ۸/۱۵ حصه ۱/۲ ۷ پنس :"}
{"book": "adl0290", "page": 257, "text": "علم حساب ۱\n۲۵۰\n(۲۱) ۳/۱۳ حصه یک ساعت ۵ دقیقه *\n۱۰۰- اگر صورت و مخرج کسری در یک\nعدد معلوم ضرب کرده شود در مقدار آن کسر\nتفاوت پیدا نمی شود. مثلاً در ۲/۳ صورت و\nمخرج هر دو را در سه ضرب کنید حاصل آن\n۶/۹ خواهد بود و مقدار آن بعینه مقدار ۲/۳\nمی باشد *\nدلیل عمل\nدر کسر ۲/۳ احد در ۳ حصه مساوی تقسیم شده\nاست و از ان جمله دو حصه گرفته شده. و در\nکسر ۶/۹ احد در ۹ حصه برابر تقسیم شده است\nو از ان جمله ۶ حصه گرفته شده لاکن سه حصه کسر\nدوم برابر یک حصه کسر اوّل میباشد بنابران\n۶ حصه کسر دوم مساوی ۲ حصه کسر اول است\nپس ۶/۹ = ۲/۳ است *\nتشریح ۲/۳ حصه یک گز = ۲ فٹ و ۲۴/۳۶\nحصه یک گز = ۲۴ انچ = ۲ فٹ *\nتنبیه - و نیز ما ثابت کرده میتوانیم که اگر"}
{"book": "adl0290", "page": 258, "text": "۲۵۱\nعلم حساب ۱\nصورت و مخرج کدام کسر بر یک عدد معلوم\nتقسیم کرده شود در قیمت آن کسر تفاوت پیدا\nنمی شود *\n۱۰۱- هر عدد صحیح را در صورت کسر نوشته\nمیتوانیم و مخرج آن هر قدر که بخواهیم فرض کرده\nمی توانیم *\nمثلاً ۳ = ۳/۱ = ۶/۲ = ۹/۳ = ۱۲/۴ و غیره *\n۱۰۲- از بیان کسر فوق ظاهر است که\nاگر کدام عدد صحیح را این چنین کسر ساختن\nمطلوب باشد که مخرج آن یک عدد خاص باشد\nآن عدد صحیح را در مخرج ضرب نموده حاصل\nضرب را بالای همان مخرج بنویسید مثلاً فرض\nکنید که از ۶ = ۶/۱ این چنین کسر ساختن مطلوب\nاست که مخرج آن ۵ یا ۱۴ باشد *\nپس ۶ = ۶/۱ = ۶ * ۵ / ۱ * ۵ = ۳۰/۵ } و علی هذا القياس\nو ۶ = ۶/۱ = ۶ * ۱۴ / ۱ * ۱۴ = ۸۴/۱۴ }\nامثله نمبر ۵۷\n(۱) هر یکی از ۲ و ۵ و ۷ و ۱۰ را بصورت یک"}
{"book": "adl0290", "page": 259, "text": "علم حساب ۱ ۲۵۲\n\nکسر بنویسید که مخرج آن ۹ باشد *\n(۲) ۱۱ را در چنین کسور تحویل کنید که مخارج\nآنها ۲ و ۹ و ۱۱ و ۲۵ و ۳۵ باشند *\n(۳) هر یکی از ۲۱ و ۷۶ و ۱۵۹ را در چنین کسور\nتحویل کنید که مخارج آنها ۵ و ۹ و\n۷۵ باشند *\n(۴) هر یکی از ۴/۷ و ۶/۱۱ را در چنین کسور تحویل\nکنید که مخارج آنها ۱۲ و ۱۸ و ۹۶ و ۶۰۰\nباشند *\n(۵) آن کسور را معلوم کنید که برابر ۱/۲ و ۳/۵ و\n۴/۹ و ۷/۱۵ و ۴/۳۰ باشند و مخارج آنها ۹۰\nباشند *\n(۶) ۲۲/۱۲۱ و ۳۹/۶۵ و ۵/۵۰ را در چنین کسور تحویل\nکنید که مساوی آنها باشند و مخارج آنها\nعلی الترتیب ۱۱ و ۵ و ۱۰ باشند *\n(۷) هر یکی از ۳۵/۴۲ و ۵۰/۶۰ و ۲۸/۷۲ و ۶۶/۹۹ را در\nچنین کسور تحویل کنید که مخارج آنها\n۶ باشد *\n۱۰۳ - هرگاه صورت و مخرج کسری اعداد"}
{"book": "adl0290", "page": 260, "text": "علم حساب ۱ ۲۵۳\n\nمتبائن باشند آن کسر را کسر مختصر الحدین یا\nکسر مختصر میگویند :\nقاعده - صورت و مخرج کسر مفروض را\nبر جز و مشرک اعظم آنها تقسیم کنید ماحصل کسر\nمختصر خواهد بود :\nمثال ۶۴۶۵/۷۳۳۵ را بکسر مختصر تحویل کنید\nاول مقسوم علیه اعظم ۶۴۶۵ و ۷۳۳۵\nرا دریافت کنید :-\n\n۶۴۶۵ ) ۷۳۳۵ ( ۱\n۶۴۶۵\n۸۷۰ ) ۶۴۶۵ ( ۷\n۶۰۹۰\n۳۷۵ ) ۸۷۰ ( ۲\n۷۵۰\n۱۲۰ ) ۳۷۵ ( ۳\n۳۶۰\n۱۵ ) ۱۲۰ ( ۸\n۱۲۰\n×\n\nبنابرین مقسوم علیه اعظم ۱۵ می باشد :\n\n۶۴۶۵/۷۳۳۵ = ۴۳۱/۴۸۹ جواب\n\nاگر صورت و مخرج کسری بر یک عدد خاص\nتقسیم کرده شود در قیمت آن هیچ فرق نمی آید"}
{"book": "adl0290", "page": 261, "text": "علم حساب ۲۵۴\n\nو کلان ترین اعداد که آنها را برابر تقسیم کند\nمقسوم علیه اعظم آنها می باشد و هر گاه صورت\nو مخرج بر مقسوم علیه اعظم آنها تقسیم کرده شود\nاختصار بدرجه غایت و اتم میباشد :\nبعض اوقات ضرورت این امرنی باشد که\nمقسوم علیه اعظم صورت و مخرج دریافت کرده\nشود بلکه اختصار بآسانی باین طریق می شود که\nصورت و مخرج بر اجزای ضربی مشترک تقسیم کرده\nشوند و اجزای ضربی آنها فی البدیه معلوم\nمی شوند :\nمثال ۵۴۰/۷۵۰ را به کسر مختصرا لحدین تحویل\nکنید :-\n۵۴۰/۷۵۰ = ۵۴/۷۵ صورت و مخرج هر دو بر ۱۰\nتقسیم شده\nو ۵۴/۷۵ = ۱۸/۲۵ یعنی صورت و مخرج هردو\nبر ۳ تقسیم شده :\n\nامثله نمبر ۵۸\n\nکسور ذیل را مختصر کنید :-"}
{"book": "adl0290", "page": 262, "text": "علم حساب\n۲۵۵\n\n(۱) ۳/۴\n(۲) ۴/۱۲\n(۳) ۱۵/۳۰\n(۴) ۱۲/۱۵\n(۵) ۱۴/۲۱\n(۶) ۱۲/۲۴\n(۷) ۲۱/۲۸\n(۸) ۱۲/۴۳\n(۹) ۱۶/۳۲\n(۱۰) ۲۵/۷۵\n(۱۱) ۶۴/۸۰\n(۱۲) ۴۶/۵۶\n(۱۳) ۱۵/۴۵\n(۱۴) ۳۳/۴۴\n(۱۵) ۶۰/۸۰\n(۱۶) ۱۹/۵۷\n(۱۷) ۲۲/۷۸\n(۱۸) ۵۱/۶۸\n(۱۹) ۱۶/۱۰۰\n(۲۰) ۳۴/۸۵\n\nامثله نمبر ۵۹\n\nکسور ذیل را مختصر کنید :-\n\n(۱) ۱۲/۱۸\n(۲) ۱۶/۳۶\n(۳) ۲۱/۷۰\n(۴) ۱۰/۷۵\n(۵) ۵۷/۹۵\n(۶) ۶۴/۱۲۸\n(۷) ۱۴۱/۱۸۹\n(۸) ۶۳/۱۴۴\n(۹) ۱۲۷/۱۸۹\n(۱۰) ۵۵۵/۹۹۹\n(۱۱) ۸۷۵/۱۰۰۰\n(۱۲) ۷۲۰/۸۶۴\n(۱۳) ۶۹۵/۱۲۱۰\n(۱۴) ۸۵۵/۱۸۸۱\n(۱۵) ۹۹۰/۱۹۳۵\n(۱۶) ۳۰۹۴/۳۰۴۲\n(۱۷) ۱۶۰۲/۱۸۸۰\n(۱۸) ۱۴۸۵/۲۱۹۰\n(۱۹) ۵۲۳۹/۶۰۶۶\n(۲۰) ۳۳۰۰/۴۲۲۵\n(۲۱) ۱۲۶۱/۱۶۴۹\n(۲۲) ۳۲۷۶/۴۹۱۳\n(۲۳) ۵۵۴۴/۶۵۵۲\n(۲۴) ۱۶۳۲/۲۹۶۶\n(۲۵) ۲۲۷۴/۳۳۶۴\n(۲۶) ۲۷۵۵/۳۵۱۵\n(۲۷) ۳۳۶۶/۴۲۸۸\n(۲۸) ۹۶۴۰/۱۰۲۴\n(۲۹) ۳۰۴۲۹/۸۸۶۴۱\n(۳۰) ۳۲۰۰/۵۶۴۰\n(۳۱) ۷۵۶۸/۹۵۰۴\n(۳۲) ۸۳۹۸/۲۹۳۹۳\n(۳۳) ۴۸۵۱۰/۴۹۰۰۵\n(۳۴) ۷۱۲۸۵/۹۹۹۹۹۹\n(۳۵) ۱۳۵۷۹۵/۲۴۲۲۱۰"}
{"book": "adl0290", "page": 263, "text": "علم حساب ۱\n۲۵۶\n\nامثله نمبر ۶۰\n\nکسور ذیل را بطریق محو اجزای مشترک\nمختصر کنید:-\n(۱) ۴ × ۳ / ۹ × ۸\n(۲) ۱۵ × ۷ / ۱۲ × ۹\n(۳) ۱۵ × ۴ / ۹ × ۱۲\n(۴) ۱۵ × ۱۶ × ۶ / ۴۰ × ۸ × ۳\n(۵) ۲۴ × ۱۲ × ۸ / ۳ × ۳۵ × ۲۸\n(۶) ۲۴ × ۸ × ۷ / ۱۶ × ۲۱ × ۵۶\n(۷) ۱۱ × ۲۵ × ۲ / ۴ × ۳۰ × ۵۵\n(۸) ۷۶ × ۸۱ × ۵ / ۷۲ × ۵ × ۲۲\n(۹) ۲۴ × ۳۰ × ۸۰ / ۱۶ × ۷۲ × ۱۰۰\n(۱۰) ۴ × ۶۳ × ۱۷ / ۶ × ۳ × ۳۵\n(۱۱) ۱۰ × ۹ × ۷ / ۵ × ۲۸ × ۲۴\n(۱۲) ۳۲ × ۲۱ × ۱۵ / ۳۵ × ۲۴ × ۳\n\n۴۰ - کسر مرکب یا عدد مخلوط کسری است\nکه علاوه از کسر عدد صحیح هم در ان شامل باشد -\nمثلاً ۵ ۱/۲ و ۳ ۱/۷ ازین مفهوم میشود که با ۵ احد\n۱/۲ حصه احد شامل است و با ۷ احد ۳/۴ حصه\nاحد شامل است - عدد مخلوط را بکسر تحویل\nکرده میتوانیم :\n\nمثال ۴ ۲/۳ را به کسر تحویل کنید\n{۲/۳ + ۱۲/۳ = ۲/۳ + ۴ = ۴ ۲/۳\n{۱۴/۳ ="}
{"book": "adl0290", "page": 264, "text": "۲۵۷ علم حساب ۱\nدلیل عمل\n۱۲ ثلث یک احد و ۲ ثلث یک احد = (۱۲+۲)\nیعنی ۱۴ ثلث یک احد :\nپس قاعده تحویل عدد مخلوط حسب ذیل\nمیباشد :-\nقاعده - عدد صحیح را در مخرج کسر ضرب\nنموده حاصل ضرب را با صورت جمع کنید پس\nحاصل جمع صورت کسر مطلوب و مخرج همان\nمخرج خواهد بود *\nامثله نمبر ۶۱\nاعداد مخلوط ذیل را به کسور تحویل کنید :-\n(۱) ۳ ۱/۲ (۲) ۷ ۲/۵ (۳) ۹ ۳/۱۱ (۴) ۸ ۱/۴\n(۵) ۵ ۱/۵ (۶) ۱/۱۰۰ ۷ (۷) ۱۲ ۳/۴ (۸) ۲۰ ۳/۴۰\n(۹) ۳۹ ۲/۷ (۱۰) ۹۰ ۱/۲ (۱۱) ۲۹ ۷/۳۰۰\n(۱۲) ۷۶ ۱۳/۹۶ (۱۳) ۲۵ ۲۳/۲۵ (۱۴) ۱۱۱ ۱۰/۱۱۱\n(۱۵) ۹۹ ۱۰/۹۹ (۱۶) ۷ ۳/۱۰۰ (۱۷) ۸ ۳۲۹/۱۰۰۰\n(۱۸) ۲۳ ۳۳/۱۰۱ (۱۹) ۴۰ ۲/۳۰۱ (۲۰) ۴ ۹/۹۹ *"}
{"book": "adl0290", "page": 265, "text": "علم حساب ۲۵۸\n\n۱۰۵ کسر واجب کسری میباشد که صورت\nآن از مخرج کمتر باشد مثلاً ۲/۳ و ۳/۵ و ۲/۷ و غیره\nو کسر غیر واجب کسری است که صورت آن\nاز مخرج زیاده تر یا برابر آن باشد مثلاً ۵/۵ و ۷/۳ و\n۷/۶ *\nطریق تحویل کسر غیر واجب به عدد صحیح یا\nکسر مرکب :-\nقاعده - صورت را بر مخرج تقسیم کنید\nاگر چیزی باقی نماند خارج قسمت عدد صحیح است\nو اگر باقی بماند خارج قسمت را صحیح و باقی را صورت\nو مقسوم علیه را مخرج تصور کنید *\nمثال ۲۵/۵ و ۳۵/۶ را به عدد صحیح و کسر مرکب\nتحویل کنید ۲۵/۵ = ۵ و ۳۵/۶ = ۵ ۵/۶\n\nدلیل عمل مذکور\n\n۵ = ۵ × ۱ = ۵ × ۵/۵ = ۵ × ۵/۵ = ۵×۵/۵ = ۲۵/۵\nو ۳۵/۶ = ۵+۳۰/۶ = ۵×۶/۶ مع ۵/۶ = ۵ ۵/۶\n۱۰۶ - دو کسر عکس یک دیگر آن وقت گفته\nمیشوند که مخرج اول صورت دوم و مخرج دوم صورت"}
{"book": "adl0290", "page": 266, "text": "۲۵۹ علم حساب ۱\n\nاول باشد مثلاً ۲/۴ و ۳/۴ و ۱/۲ عکس یک دیگر میباشند *\nامثله نمبر ۶۲\nکسور ذیل را به کسور مرکب یا اعداد صحیح تحویل\nکنید :-\n۴/۲ (۱) ۹/۴ (۲) ۱۳/۳ (۳) ۲۱/۴ (۴)\n۲۳/۵ (۵) ۳۰/۶ (۶) ۴۵/۸ (۷) ۷۶/۱۲ (۸)\n۹۹/۱۲ (۹) ۸۵/۱۶ (۱۰) ۳۹/۱۴ (۱۱) ۵۶/۱۴ (۱۲)\n۶۰/۱۷ (۱۳) ۸۰/۱۶ (۱۴) ۶۹/۱۹ (۱۵) ۴۰۰/۵۰ (۱۶)\n۳۰۱/۱۰۱ (۱۷) ۷۰۲/۹۹ (۱۸) ۸۵۰/۱۵ (۱۹) ۸۷۵/۱۲۵ (۲۰)\nعکس کسور ذیل را به اعداد صحیح یا کسور مرکب\nتحویل کنید :-\n۱۳۰/۳۷۶۵ (۲۱) ۱/۳۲۹ (۲۲) ۷۶/۷۶۹۵ (۲۳)\n۷۵/۷۵۰ (۲۴) ۹۰/۹۰۳۴ (۲۵) ۳۰۰۳/۶۰۰۶ (۲۶)\n۴۲۵/۴۹۷۶ (۲۷) ۱۱۳/۱۲۳۴ (۲۸) ۶۰/۶۶۰ (۲۹)\n۱۸۸۵/۹۰۰۰ (۳۰)\n۱۰۷ چند کسر مختلف را به این چنین کسور\nکه مخرج آنها متحد و مشترک باشد تحویل کرده\nمی توانیم و این طریق عمل را هم مخرج"}
{"book": "adl0290", "page": 267, "text": "علم حساب ۲۶۰\nنمودن کسور میگویند :\nقاعده - ذو اضعاف اقل مخرج جمیع کسور\nرا معلوم نموده آن را در صورت هر کسر ضرب\nکنید و حاصل ضرب را بر مخرج همان کسر تقسیم\nکنید خارج قسمت صورت جدید آن کسر و\nذو اضعاف اقل مذکور مخرج مشترک جمیع کسور\nخواهد بود و اگر در حدود کسور مذکور مختصر باشد\nآن کسر بقرار قاعده مذکور بصورت چنان کسر\nتحویل خواهد شد که مخرج مشترک آن خورد ترین\nهمه باشد و هرگاه این امر مطلوب باشد که\nمخرج مشترک خورد ترین باشد پس قبل از\nعمل هم مخرج نمودن آن کسور را بصورت چنان\nکسور تحویل کنید که حدود آنها مختصر باشند و\nبعد ازان قاعده مذکور را به عمل آورید\nمثال ۵/۱۲ و ۹/۱۶ و ۱۱/۲۴ و ۱۷/۳۳ را به چنان\nکسور تحویل کنید که مخرج آنها متحد باشد\nذو اضعاف اقل ۱۲ و ۱۶ و ۲۴ و ۳۳ برابر\n۵۲۸ میباشد بنابران صورت کسور مذکور\nحسب ذیل خواهد بود :-"}
{"book": "adl0290", "page": 268, "text": "علم حساب ۲۶۱\n\n۴۴ × ۵ = ۲۲۰ (زیرا که ۵۲۸ = ۴۴)\n۱۲ ۵۲۸ ۴۴ × ۱۲\n۳۳ × ۹ = ۲۹۷ (زیرا که ۵۲۸ = ۳۳)\n۱۶ ۵۲۸ ۳۳ × ۱۶\n۲۴ × ۱۱ = ۲۶۴ (زیرا که ۵۲۸ = ۲۴)\n۲۴ ۵۲۸ ۲۴ × ۲۴\n۱۶ × ۱۷ = ۲۷۲ (زیرا که ۵۲۸ = ۱۶)\n۳۳ ۵۲۸ ۱۶ × ۳۳\n\nپس کسر هائیکه مخرج آنها متحد است حسب\nذیل میباشند :-\n\n۲۲۰ و ۲۹۷ و ۲۶۴ و ۲۷۲\n۵۲۸ ۵۲۸ ۵۲۸ ۵۲۸\n\nامثله نمبر ۶۳\nکسور ذیل را به این چنین کسور تحویل کنید\nکه مخرج امثله حتی الامکان اقل و متحد باشد :-\n\n(۱) ۱/۲ و ۵/۸ (۲) ۳/۱۰ و ۷/۱۵\n(۳) ۷/۱۶ و ۳/۲۰ (۴) ۱/۴ و ۱/۳ و ۱/۵\n(۵) ۲/۳ و ۳/۴ و ۵/۶ (۶) ۵/۶ و ۷/۹ و ۶/۸\n(۷) ۳/۸ و ۷/۹ و ۵/۱۲ (۸) ۸/۱۵ و ۷/۱۸ و ۲۱/۳۰\n(۹) ۵/۱۶ و ۷/۲۴ و ۱۱/۴۰ (۱۰) ۲/۱۵ و ۳/۲۰ و ۱/۱۰۰\n(۱۱) ۲۱/۵۰ و ۷/۶۰ و ۸۱/۹۰ (۱۲) ۱/۲۵ و ۲/۳۵ و ۳/۶۰\n(۱۳) ۱/۳ و ۳/۴ و ۱/۶\n(۱۴) ۲ و ۱/۴ و ۱/۸ (۱۵) ۳ و ۵ و ۷/۱۲"}
{"book": "adl0290", "page": 269, "text": "۲۶۲\nعلم حساب\n(۱۶) ۱/۲ ۳ و ۲ و ۳/۵\n(۱۷) ۳ و ۱/۳ ۴ و ۱/۶\n(۱۸) ۱/۲ و ۱/۳ و ۱/۵ و ۱/۷\n(۱۹) ۱/۱۱ و ۳/۲۲ و ۵/۷۷ و ۳/۱۲ و ۱\n(۲۰) ۱/۳ و ۳/۵ و ۵/۷ و ۷/۹ و ۹/۱۱\n(۲۱) ۷۳/۶۰ و ۱۱/۱۵ و ۱۳/۲۴ و ۳۱/۴۰ و ۱۱۴/۱۰۰\n(۲۲) ۲ و ۱/۳ ۲ و ۴/۱۲ و ۵/۶ و ۱۱/۱۶\n(۲۳) ۱/۱۰ و ۱/۱۶ و ۱/۶۰ و ۱/۳۲ و ۱/۱۰۰\n(۲۴) ۲ و ۱/۳ ۳ و ۱/۷ و ۵/۱۶ و ۱/۳۲\n(۲۵) ۲/۴ و ۳/۵۱ و ۱/۸۵ و ۶/۶۰ و ۱/۷۰\n(۲۶) ۳ و ۱/۲ ۷ و ۱/۳ ۲ و ۵/۶ و ۶/۸\n(۲۷) ۱/۲ ۱ و ۵/۶ و ۴/۱۲ و ۵/۱۶ و ۱/۲۴ ۲\n۱۰۸ هرگاه در چند کسر دانستن این امر\nمطلوب باشد که کدام کسر نسبت به همه کلان تر است\nباید که جمله کسور را هم مخرج بسازید بعد از ان کسر\nیکه صورت آن در مقدار از همه زیاده تر باشد\nهمان کسر از کسور باقی کلان تر خواهد بود و به\nهمین طریق درجه بدرجه دیگر کسور را قیاس کنید\nاین عمل را در اصطلاح علم حساب بمقابله"}
{"book": "adl0290", "page": 270, "text": "علم حساب\n۲۶۳\n\nکسور تعبیر می کنند *\nمثال - کسور ذیل را با هم مقابله نموده آنها\nرا درجه بدرجه بلحاظ مقدار بنویسید -\n۵/۲۷ و ۱۱/۲۴ و ۵/۶ و ۴/۱۵ و ۳/۵\nذواضعاف اقل جمیع مخارج کسور ۱۰۸۰ میباشد *\nپس صورت کسور مذکور حسب ذیل خواهد بود :-\n\n۲۰۰/۱۰۸۰ = ۴۰ × ۵ / ۴۰ × ۲۷\n۴۹۵/۱۰۸۰ = ۴۵ × ۱۱ / ۴۵ × ۲۴\n۹۰۰/۱۰۸۰ = ۱۸۰ × ۵ / ۱۸۰ × ۶\n۲۸۸/۱۰۸۰ = ۷۲ × ۴ / ۷۲ × ۱۵\n۶۴۸/۱۰۸۰ = ۲۱۶ × ۳ / ۲۱۶ × ۵\n\nلهذا معلوم شد که کلان ترین کسر از کسور\nمذکوره ۵/۶ است و بعد از ان ۳/۵ و بعد ازان\n۱۱/۲۴ و بعد ازان ۴/۱۵ و خورد ترین کسر ۵/۲۷\nمی باشد *\n\nامثله نمبر ۶۴\n\nدر امثلۀ ذیل کدام کسر از همه کلان تر است :-\n(۱) ۲/۳ یا ۳/۴ (۲) ۷/۱۱ یا ۹/۱۳"}
{"book": "adl0290", "page": 271, "text": "علم حساب\n۲۶۴\n\n(۳) ۸/۱۵ یا ۱۳/۲۰ (۴) ۱۵/۱۹ یا ۱۶/۲۰\n(۵) ۷/۸ یا ۵/۶ (۶) ۲۹/۲۷ یا ۳۷/۳۵\nدر امثلهٔ ذیل کلان ترین و خورد ترین\nکسور را معلوم کنید :-\n(۷) ۱۵/۱۶ و ۱۹/۲۰ و ۲۴/۲۵ (۸) ۶/۸ و ۹/۱۰ و ۱۰/۱۱\n(۹) ۲۰/۵۱ و ۳۰/۸۵ و ۳۲/۱۳۶ (۱۰) ۲/۵ و ۱۵/۲۸ و ۱۲/۱۷ و ۱/۲\n(۱۱) ۳/۷ و ۵/۱۳ و ۷/۱۶ و ۹/۴۰\n(۱۲) ۵/۱۶ و ۴/۲۴ و ۱۱/۳۶ و ۹/۲۸\nکسور ذیل را با همدیگر مقابله کنید :-\n(۱۳) ۳/۴ و ۵/۹ و ۶/۱۲ (۱۴) ۷/۱۶ و ۱۸/۳۵ و ۴/۲۵\n(۱۵) ۵/۶ و ۷/۱۳ و ۱۱/۱۵ (۱۶) ۲/۳ و ۱۴۵/۲۴۸\n(۱۷) ۲۱/۲۵ و ۲۶/۳۰ و ۳۱/۳۶ (۱۸) ۲۷/۸۷ و ۱۱۸/۳۴۱ و ۱۴۵/۴۲۸\n(۱۹) ۶/۷ و ۱۳/۲۸ و ۴/۹ و ۵/۸\n(۲۰) ۵۱/۷۶ و ۱۱۳/۱۵۲ و ۷/۱۲ و ۲/۳\n(۲۱) ۳/۴ و ۹/۳۰ و ۱۱/۱۵ و ۱۷/۱۲\nجمع و تفریق کسور عام\n۱۰۹ برائے جمع چند کسر مفروضه باید که\nاوّل آنها را هم مخرج بسازید و بعد از ان صورت"}
{"book": "adl0290", "page": 272, "text": "علم حساب \n۲۶۵\nهای جدیده را با هم جمع نموده مجموعه را\nبالای مخرج متحد بنویسید پس همین حاصل جمع\nمطلوب خواهد بود :\nمثال ٧/١٥ و ١٠/٢١ و ١٦/٣٥ را جمع کنید -\nذو اضعاف اقل مخارج کسور مذکوره ۱۰۵ میباشد\nلهذا ٧/١٥ + ١٠/٢١ + ١٦/٣٥ = ٤٩/١٠٥ + ۵۰/١٠٥ +\n٤٨/١٠٥ = ٤٩ + ۵۰ + ٤٨/١٠٥ = ١٤٧/١٠٥ = ٤٩/٣٥ = ٧/٥\n= ٢ ۲/۵ حاصل جمع جواب\nتنبیه - اگر حاصل جمع کسری باشد که در\nصورت مختصر نباشد باید که اختصار آن بدرجه غایت بکنید\nو اگر حاصل کسر غیر واجب باشد آن را مرکب\nبسازید مثلاً ١٤٧/١٠٥ = ٤٩/٣٥ = ٧/٥ = ٢ ۲/۵ او غیره -\nحکم این تنبیه می باید که در جمیع عمل های\nکسور جاری کرده شود :\nامثله نمبر ۶۵\nکسور ذیل را جمع کنید :-\n(۱) ۱/٢ و ٣/٢ و ٥/٢ (۲) ٢/٧ و ٣/٧ و ٤/٧\n(۳) ۱/٩ و ٣/٩ و ٥/٩ (۴) ٤/١١ و ٢/١١ و ٨/١١"}
{"book": "adl0290", "page": 273, "text": "علم حساب ۲۶۶\n(۵) ۷/۱۰ , ۱۲/۱۰ , ۸/۱۰ (۶) ۲۱/۵۰ , ۳۰/۵۰ , ۲۸/۵۰\n(۷) ۸/۴۸ , ۱۹/۴۸ , ۲۱/۴۸ (۸) ۳/۱۰۰ , ۷۲۱/۱۰۰ , ۶/۱۰۰\n(۹) ۱۲/۶۳ , ۱۸/۶۳ , ۵۱/۶۳ (۱۰) ۱/۳ , ۱/۳\n(۱۱) ۲/۳ , ۳/۴ (۱۲) ۶/۷ , ۵/۲۱\n(۱۳) ۳/۱۶ , ۷/۲۰ , ۸/۱۵ (۱۴) ۹/۲۰ , ۱۲/۲۴ , ۵/۱۲\n(۱۵) ۲۱/۳۰ , ۹/۱۶ , ۶/۱۲\nمفرد کنید :-\n(۱۶) ۱/۲ + ۲/۳ + ۳/۴ (۱۷) ۵/۱۲ + ۵/۱۶ + ۵/۲۰\n(۱۸) ۲/۲۷ + ۸/۱۵ + ۹/۲۰ (۱۹) ۱/۹ + ۱/۱۲ + ۱/۱۵\n(۲۰) ۹/۱۰ + ۷/۵ + ۵/۳ (۲۱) ۵/۸ + ۵/۴ + ۲/۱۵\n(۲۲) ۱/۶ + ۱/۹ + ۱/۱۵ + ۱/۲۷\n(۲۳) ۷/۸ + ۶/۱۲ + ۵/۱۵ + ۷/۲۵\n(۲۴) ۳/۵ + ۵/۳ + ۹/۱۵ + ۱۵/۹\n(۲۵) ۳/۵۱ + ۲۱/۱۶ + ۷/۹ + ۱/۲\n(۲۶) ۱۵/۱۳ + ۱۲/۳۹ + ۱/۹ + ۱/۵۲\n(۲۷) ۷/۱۲ + ۱۱/۱۸ + ۲۷/۲۰ + ۱۲/۱۵\n(۲۸) ۱۱۳/۲۲۶ + ۲۲۶/۳۳۹ + ۵۶۵/۷۷۸\n(۲۹) ۳۱/۱۲۴ + ۷۶/۶۸ + ۳۲۹/۱۲۸\n(۳۰) ۶/۱۰ + ۲۰/۱۷ + ۱۷/۲۰ + ۲۰/۵۱"}
{"book": "adl0290", "page": 274, "text": "علم حساب ۲۶۷\n۱۱۰ اگر در سوال اعداد صحیح یا کسور مرکب\nو یا هر دو باشند اعداد صحیح را بطریق جمع بسیط\nو کسور را بقرار قاعده کسور جمع کنند *\nمثال ۳/۸ و ۳۱۲/۱۵ و ۱۰۲/۵ و ۹/۲۲ را جمع کنید\n۹/۲۲ + ۱۰۲/۵ + ۳۱۲/۱۵ + ۳/۸\n۹/۲۲ + ۲/۵ + ۱۲/۱۵ + ۳/۸ + ۱۰ + ۳ =\n۵۲۸/۱۳۲۰ + ۱۲۳۲/۱۳۲۰ + ۴۹۵/۱۳۲۰ + ۱۳ =\n۵۲۰ + ۵۲۸ + ۱۲۳۲ + ۴۹۵/۱۳۲۰ + ۱۳ = ۵۲۰ + ...\n۲۷۹۵/۱۳۲۰ + ۱۳ = ۵۵۹/۲۶۴ + ۱۳ =\n۲۳۱/۲۶۴ + ۱۳ = ۱۵۳۱/۲۶۴\n\nامثله نمبر ۶۶\n\nجمع کنید :-\n۱/۲ ۳ + ۱/۲ ۴ (۲) ۱/۳ ۷ + ۵/۶ ۶\n۱/۱۰ ۵ + ۱/۲ ۷ (۴) ۱/۴ ۱۳ ۲/۵ ۲\n۱/۳ ۳ + ۱/۵ ۵ + ۱/۱۵ ۱۵\n۱/۷ ۷ + ۱/۸ ۸ + ۱/۱۲ ۱۲\n۱/۲ ۲ + ۱/۸ ۳ (۸) ۳۱ + ۲/۵ ۹ + ۱۱/۱۵\n۱/۱۱ ۱ + ۲/۳۳ ۲ + ۹۹/۱۳۲ (۹)"}
{"book": "adl0290", "page": 275, "text": "علم حساب ۲۶۸\n\n۱۰۰/۵۰ + ۲ + ۷ ۳/۱۶ (۱۰)\n۱ ۱/۱۴ + ۶ ۱/۲۸ + ۴ ۱/۱۲ + ۳ ۱/۷ (۱۱)\n۱ ۷/۱۵ + ۴ ۱/۳ + ۳ ۱/۱۳ + ۲ ۱/۵ (۱۲)\n۳۲۰/۱۱ + ۹۰۰/۷ + ۳ ۱/۷۷ (۱۳)\n۴ + ۷۲۱/۳۰ + ۳۳۳/۵۰ (۱۴)\n۵۵/۸ + ۱ ۱/۲ + ۳ + ۲ ۱/۴ (۱۵)\n۳ ۱/۱۶ + ۲ ۱/۴ + ۹۹/۴ + ۱ (۱۶)\n۱۰۰۰/۳ + ۱۰۰۰/۲ + ۱۰۰۰/۷ (۱۷)\n۹۹۹/۸ + ۹۹/۴ + ۹/۲ (۱۸)\n۱/۲۱ + ۲۲۲/۴۹ + ۳ ۱/۷ + ۱۰ (۱۹)\n۲۹/۱۸ + ۱۷/۱۵ + ۱۱/۹ + ۵/۳ (۲۰)\n(۲۱) (۲۲)\n\nپیسه شاهی روپیه پنس شلنگ پوند\n- - - -\n۲ ۱/۲ - ۹ - ۷ ۳/۸ ۲ - ۹ - ۱\n۴ ۱۱/۱۲ - ۱۰ - ۵ ۳/۴ ۵ - ۰ - ۲\n۳ ۱۳/۱۴ - ۴ - ۱۳ ۳/۱۶ - ۷ - ۳\n۳ ۱/۱۸ - ۷ - ۲ ۱/۳۲ - ۰ - ۱"}
{"book": "adl0290", "page": 276, "text": "علم حساب ۱\n۲۶۹\n\nانچ فٹ گز مثقال خورد پاؤ\n۱ – ۷ – ۱ ۱/۲ (۲۴) ۷ – ۱ – ۳ ۳/۴ (۲۳)\n۲ – ۹ – ۳ ۱/۴ ۲ – ۲ – ۶ ۱/۲\n۳ – ۱۳ – ۱ ۱/۸ ۳ – ۰ – ۷ ۳/۸\n۴ – ۳ – ۱۶ ۳/۷ ۲ – ۱ – ۵ ۵/۱۶\n\nپاؤ سیر خروار ثانیه دقیقه ساعت\n۳ – ۲۰ – ۹ ۳/۴ (۲۶) ۳ – ۱۰ – ۷ ۲/۳ (۲۵)\n۷ – ۲۲ – ۱۹ ۷/۸ ۷ – ۰ – ۸ ۵/۶\n۴ – ۷ – ۲۹ ۹/۱۶ ۸ – ۳ – ۵/۱۲\n۵ – ۳۴ – ۳۴ ۵/۱۲ ۲ – ۷ – ۲ ۱/۲\n\n۱۱۱ تفریق – طریق تفریق یک کسر از کسر\nدیگر این است که اول کسور را هم مخرج بسازید\nو بعد ازان صورت خورد را از صورت کلان\nتفریق نموده حاصل تفریق را بالا مخرج منتهی بنویسید\n\nمثال ۳/۸ را از ۵/۶ تفریق کنید\nذو اضعاف اقل ۶ و ۸ = ۲۴ میباشد\n\n۵/۶ - ۳/۸ = ۲۰/۲۴ - ۹/۲۴\n= ۲۰-۹/۲۴ = ۱۱/۲۴ جواب"}
{"book": "adl0290", "page": 277, "text": "علم حساب حصہ دوم\n۲۷۰\nامثلہ نمبر ۶۷\nدر امثلہ ذیل عمل تفریق کنید :-\n(۱) ۳۰/۴۹ - ۲۳/۴۹ (۲) ۷۷/۸ - ۲۳/۸\n(۳) ۱/۲ - ۱/۳ (۴) ۱/۳ - ۱/۴\n(۵) ۷/۸ - ۳/۱۶ (۶) ۶/۲۸ - ۷/۲۴\n(۷) ۸/۱۵ - ۸/۲۵ (۸) ۳/۲۲ - ۱/۳۰\n(۹) ۲۹/۴۸ - ۳۱/۶۴ (۱۰) ۵/۱۴ - ۳/۲۱\n(۱۱) ۱۳/۲۰ - ۶/۵۰ (۱۲) ۱۰۱/۱۰۰ - ۱۰۰/۴۰۰\n(۱۳) ۹/۵ - ۵/۹ (۱۴) ۷ ۱/۶ - ۲ ۱/۲\n(۱۵) ۱ ۷/۱۶ - ۱/۸ (۱۶) ۸/۹ - ۱۱/۱۸\n(۱۷) ۵/۸ - ۱ ۳/۴ (۱۸) ۲ ۲/۳ - ۱/۲۴\n(۱۹) ۷ ۵/۸ - ۷ ۳/۱۶ (۲۰) ۱۷/۸۸ - ۲/۷۷\n(۲۱) ۱ - ۵/۱۲ (۲۲) ۱ - ۷/۱۳\n(۲۳) ۱ - ۸/۱۵ (۲۴) ۱ - ۱۹/۳۰\n۱۱۲ مخفی نماند که قبل از شروع عمل\nتفریق باید که کسور مختصر کرده شود و کسور غیر\nواجب در صورت اعداد صحیح و کسور مرکب\nدر صورت کسور مفرد تحویل کرده شوند *"}
{"book": "adl0290", "page": 278, "text": "علم حساب ۱\n۲۷۱\n\nاگر از جملهٔ کسور کدام عدد صحیح یا کسر مرکب\nباشد پس برائے سهولت باید که اعداد صحیح جداگانه\nو کسور جداگانه از یک دیگر تفریق کرده شوند و\nبعد از ان هر دو حاصل جمع نموده شود *\nمثال ۱ ۲/۵ ۳ را از ۵/۸ ۷ تفریق کیند -\n۷ ۵/۸ - ۳ ۲/۵ = ۷ ۲۵/۴۰ - ۳ ۱۶/۴۰\n= ۷ - ۳ + ۲۵/۴۰ - ۱۶/۴۰\n= ۴ + ۹/۴۰ = ۴ ۹/۴۰ جواب\nمثال ۲ ۲/۳ ۲ را از ۱/۵ ۴ تفریق کنید -\n۴ ۱/۵ - ۲ ۲/۳ = ۴ ۳/۱۵ - ۲ ۱۰/۱۵\n= ۳ ۱۸/۱۵ - ۲ ۱۰/۱۵\n= ۳ - ۲ + ۱۸/۱۵ - ۱۰/۱۵\n= ۱ + ۸/۱۵ = ۱ ۸/۱۵ جواب\nمثال ۳ ۵/۱۲ را از ۷ تفریق کیند -\n۷ - ۵/۱۲ = ۶ + ۱ - ۵/۱۲ = ۶ + ۷/۱۲\n= ۶ ۷/۱۲ جواب\nمثال ۴ ۱/۴ ۳ را از ۷ تفریق کیند -\n۹ - ۳ ۱/۴ = ۶ - ۱/۴ = ۵ + ۱ - ۱/۴\n= ۵ + ۳/۴ = ۵ ۳/۴ جواب"}
{"book": "adl0290", "page": 279, "text": "علم حساب ۲۷۲\nامثله نمبر ۶۸\nدر امثله ذیل عمل تفریق بکنید :-\n(۱) ۸ ۱/۲ - ۵ ۱/۳ (۲) ۹ ۳/۵ - ۷ ۱/۲\n(۳) ۳ ۱/۲ - ۴/۹ (۴) ۵ ۳/۸ - ۲/۵\n(۵) ۱۲ ۳/۵ - ۷ ۴/۳ (۶) ۱۷ ۳/۱۷ - ۱۲ ۱۲/۵۱\n(۷) ۸ ۱۳/۲۱ - ۲ ۷/۲۸ (۸) ۱۰ ۱۸/۳۹ - ۲ ۱/۱۳\n(۹) ۵ ۱/۳ - ۲ ۱/۲ (۱۰) ۷ ۴/۵ - ۳ ۵/۶\n(۱۱) ۸ ۱/۱۲ - ۷ ۳/۱۶ (۱۲) ۲۳ ۴/۲۱ - ۱۷ ۶/۷\n(۱۳) ۵ ۲۹/۶۴ - ۲ ۳۹/۴۸ (۱۴) ۱۲ ۱۲/۲۸ - ۳ ۳۰/۴۹\n(۱۵) ۳۳ ۱/۸ - ۲۴ ۱/۲ (۱۶) ۵ ۷/۸۱ - ۲۰ ۸/۲۷\n(۱۶) ۳۹ ۱۰/۶۳ - ۲۸ ۲۰/۴۱ (۱۸) ۹ ۵/۷۲ - ۲ ۵/۶۵\n(۱۹) ۷ ۱/۶ - ۵/۶ (۲۰) ۱۰ ۱/۶ - ۳/۸\n(۲۱) ۳ - ۱/۲ (۲۲) ۷ - ۳/۸\n(۲۳) ۹ - ۱۱/۱۲ (۲۴) ۱۰ - ۱۰/۱۷\n(۲۵) ۱۲ - ۳ ۴/۵ (۲۶) ۱۷ - ۴ ۳/۱۱\n(۲۷) ۱۸ - ۴ ۱/۱۸ (۲۸) ۲۰ - ۹ ۳۰/۲۱\nمفرد کنید :-\n(۲۹) ۲ ۱/۲ + ۳ ۱/۲ - ۴ ۱/۴ (۳۰) ۷ ۱/۵ + ۹ ۱/۱۵ - ۱/۶"}
{"book": "adl0290", "page": 280, "text": "علم حساب ۱\n۲۷۳\n(۳۱) ۳۱/۲ + ۴۱/۸ - ۱۱/۱۴ (۳۲) ۱۳۱/۲ - ۳۱/۴ - ۷۱/۴\n(۳۳) ۹۳/۱۴ - ۸۱/۲ + ۳۱/۴ (۳۴) ۱۲۱/۱۵ - ۷۱/۵ - ۲۱/۳\n(۳۵) ۸ - ۲۱/۴ + ۷۱/۲ - ۳۱/۱۲\n(۳۶) ۷ - ۳۱۵/۱۶ - ۲۶/۸ + ۹/۳۲\n(۳۷) ۷ - ۱۰۰/۷ + ۲۰۰/۲۱ + ۳۰۰/۲۸\n(۳۸) ۷ - ۳/۴ + ۸ - ۶/۸\n(۳۹) ۱۳/۱۴ - ۷۱/۲ + ۹ - ۲۱/۲\n(۴۰) ۳۱/۳ + ۴۱/۴ - ۵۱/۵ - ۲۱/۲۰\n(۴۱) ۲ روپیه ۳ شاهی ۴۳/۴ پیسه را از ۱۳ روپیه\n۹ شاهی ۴ پیسه تفریق کیند *\n(۴۲) ۷ روپیه ۱۰ شاهی ۳۱/۲ پیسه را از ۱۰ روپیه ۷\nشاهی ۳ پیسه تفریق کنید *\n(۴۳) ۲ روپیه ۱۳ آنه ۱۱۳/۸ پائی را از ۷ روپیه ۲\nآنه ۳۱/۴ پائی تفریق کیند *\n(۴۴) ۳ پوند ۷ اشلنگ ۹۷/۸ پنس را از ۴۱ پوند ۷\nشلنک ۳۵/۱۶ پنس تفریق کنید *\n(۴۵) ۴ روپیه ۷ شاهی ۳۵/۶ پیسه را از ۱۰ روپیه\n۲۱/۲ پیسه تفریق کیند *\n(۴۶) ۷ گز ۲ فٹ ۹۳/۵ اینچ را از ۱۴ گز ۳۱/۲ اینج"}
{"book": "adl0290", "page": 281, "text": "علم حساب ۲۷۴\nتفریق کنند :\nضرب و تقسیم کسور\n۱۱۳ طریق ضرب کدام کسر در عدد صحیح\nاین است که صورت را در عدد صحیح ضرب کنند\nو در مخرج هیچ تغییر نباید کرد :\nمثلاً ۲/۱۷ × ۳ = ۲/۱۷ + ۲/۱۷ + ۲/۱۷\n= ۲+۲+۲/۱۷ = ۳×۲/۱۷ = ۶/۱۷\nمثال ۱ ۲/۲۱ × ۱۴ = ۱۴×۲/۲۱ = ۲×۲/۳\n= ۸/۳ = ۲ ۲/۳\nمثال ۲ ۲۳ ۲/۳ × ۵ = ۲۳×۵ + ۲/۳×۵\n= ۱۱۵ + ۱۰/۳ = ۱۱۵ + ۳ ۱/۳\n= ۱۱۸ ۱/۳\nمثال ۳ ۹۹/۱۰۰ را در ۵۷ ضرب کنند :\n۹۹/۱۰۰ = ۱ - ۱/۱۰۰\n۵۷ × ۹۹/۱۰۰ = ۵۷ - ۵۷/۱۰۰\n= ۵۶+۱ - ۵۷/۱۰۰\n= ۵۶ + ۴۳/۱۰۰ = ۵۶ ۴۳/۱۰۰\nمثال ۴ ۹۹ ۹۹/۱۰۰ را در ۷ ضرب کنند"}
{"book": "adl0290", "page": 282, "text": "علم حساب ۱\n۲۷۵\n۱/۱۰۰ - ۱۰۰ = ۹۹ ۹۹/۱۰۰\n۷/۱۰۰ - ۱ + ۴۹۹ ۷/۱۰۰ - ۶۰۰ = ۷ * ۹۹ ۹۹/۱۰۰ ..\n۴۹۹ ۹۳/۱۰۰ = ۹۳/۱۰۰ + ۴۹۹ =\nامثله نمبر ۶۹\nضرب کنید :-\n(۱) ۲/۳ در ۷ (۲) ۶/۸ در ۸ (۳) ۱۱/۱۲ در ۱۱\n(۴) ۳/۷ در ۹ (۵) ۸/۱۵ در ۱۰ (۶) ۱۳/۱۰ در ۱۵\n(۷) ۱۷/۵۰ در ۳۰ (۸) ۱:۱ در ۳۰۳۰\n(۹) ۲/۱۵ در ۲۱ (۱۰) ۷/۲۲ در ۳۶ (۱۱) ۱۵/۳۴ در ۵۱\n(۱۲) ۱۹/۵۶ در ۷۰ (۱۳) ۱۳۷/۴۰ در ۱۱۰ (۱۴) ۴۷/۱۱۲ در ۱۴۴\n(۱۵) ۱۳/۳۸ در ۵۷۰ (۱۶) ۱۲/۱۶۹ در ۹۱\n(۱۷) ۳ ۱/۲ در ۴ (۱۸) ۴ ۵/۸ در ۶\n(۱۹) ۷ ۳/۷ در ۹ (۲۰) ۸ ۵/۱۳ در ۱۲\n(۲۱) ۲ ۲۷/۳۵ در ۱۴ (۲۲) ۵ ۷/۳۶ در ۱۲\n(۲۳) ۲۹ ۶/۸ در ۱۱ (۲۴) ۹ ۲۲/۴۹ در ۲۱\n(۲۵) ۳ ۱۷/۱۸ در ۵۴ (۲۶) ۴ ۱۱/۱۲ در ۲۴۹\n(۲۷) ۳ ۴۳/۱۱۲ در ۱۴۱ (۲۸) ۲۳/۴۴۰ در ۸۸\n(۲۹) ۲۹ در ۹۹/۱۰۰ (۳۰) ۳۹ در ۹۸/۱۰۰"}
{"book": "adl0290", "page": 283, "text": "علم حساب\n۲۷۶\n(۳۱) ۹۹۹/۱۰۰۰ در ۱۹ (۳۲) ۷۸۰/۷۹۰ در ۴۵\n(۳۳) ۹۹/۱۰۰ در ۹ (۳۴) ۹/۱۰ در ۳۹\n(۳۵) ۹۹۹/۱۰۰۰ در ۲۳ (۳۶) ۹۹/۱۰۰ در ۳۲\n(۳۷) ۹۷/۱۰۰ در ۲۱ (۳۸) ۲۹/۳۰ ۳۱۹ در ۲۰\n(۳۹) ۷ روپیه ۷/۱۲ شاهی در ۵\n(۴۰) ۹ روپیه ۶/۱۳ شاهی در ۹\n(۴۱) ۷ روپیه ۳ آنه ۳/۴ پائی در ۷\n(۴۲) ۸ روپیه ۳ آنه ۷/۸ پائی در ۶\n(۴۳) ۴ روپیه ۵/۱۱ شاهی در ۱۱\n(۴۴) ۳ روپیه ۳/۱۶ پیسه در ۱۲\n۱۱۴ طریق تقسیم کدام کسر بر عدد صحیح\nاین است که مخرج کسر مفروض را در عدد صحیح\nضرب کنند اما در صورت هیچ تغییر نباید کرد *\nمثلاً ۲/۳ ÷ ۵ = ۲/۳×۵ = ۲/۱۵ (زیرا که ۲/۱۵\nحصه یک احد مساوی پنجم حصه دو ثلث\nیک احد می باشد)\nمثال ۷۱/۲ ÷ ۱۰ = ۱۵/۲ ÷ ۱۰ = ۱۵/۲×۱۰\n۳/۴ = ۳/۲×۲ =\nمثال ۳۵۲۹/۴ را بر ۵ تقسیم کنید :-"}
{"book": "adl0290", "page": 284, "text": "علم حساب ا\n۲۷۷\n۵( ۳۷۵۹ ۳/۴\n۴ ۴ باقی و ۵ ۷ خارج قسمت\nاکنون ۴/۳ : ۵ = ۱۲/۴ : ۵ = ۱۲/۱۵\n۵ : ۳۷۵۹ ۳/۴ = ۵۱ ۱۲/۱۵ جواب\nتنبیہ - در تقسیم اعداد صحیح بر اعداد صحیح\nخارج قسمت کامل را در کسر ظاهر کرده میتوانیم\nمثلاً ۳۲۰ : ۹ = ۳۲۰/۹\n= ۳۵ ۵/۹ جواب\nامثله نمبر ۷۰\nتقسیم کنید :-\n(۱) ۱/۲ بر ۴ (۲) ۲/۳ بر ۵ (۳) ۳/۴ بر ۷\n(۴) ۵/۹ بر ۷ (۵) ۴/۱۲ بر ۶ (۶) ۲۱/۲۹ بر ۲۸\n(۷) ۵۵/۷۲ بر ۲۲ (۸) ۹۹/۷۲۰ بر ۱۱ (۹) ۷۰۰/۷۲۰ بر ۵\n(۱۰) ۷۶/۸۹ بر ۲۲ (۱۱) ۱۲۱/۱۴۰ بر ۸۸ (۱۲) ۶۳/۱۲۱ بر ۵۴\n(۱۳) ۵۴/۶۵ بر ۱۳۵ (۱۴) ۶۴/۷۱ بر ۱۶۰\n(۱۵) ۱۲۵/۱۲۶ بر ۹۵ (۱۶) ۱۴۵/۳۴۲ بر ۸۷\n(۱۷) ۶ ۱/۳ بر ۴ (۱۸) ۳ ۳/۴ بر ۹\n(۱۹) ۳ ۲/۵ بر ۸۵ (۲۰) ۵/۶ ۴ بر ۱۱"}
{"book": "adl0290", "page": 285, "text": "علم حساب ۱ ۲۷۸\n\n(۲۱) ۱۶۲/۳ بر ۱۵ (۲۲) ۴۴/۹ بر ۵۰\n(۲۳) ۲۰۳۵/۶ بر ۲۱ (۲۴) ۲۲/۷ بر ۴۰\n(۲۵) ۲۱۳۱/۳ بر ۵ (۲۶) ۷۳۵/۹ بر ۶\n(۲۷) ۱۳۶۳/۴ بر ۴ (۲۸) ۱۰۰۱۱/۱۳ بر ۱۵\n(۲۹) ۳۳۳۱۴/۲۰ بر ۲۱ (۳۰) ۳۵۶۱/۳ بر ۳۳\n(۳۱) ۹۹۹۵/۱۵ بر ۱۶ (۳۲) ۷۲۹۱۰/۱۳ بر ۱۹\n(۳۳) ۳۴۲۲/۷ بر ۱۵ (۳۴) ۳۹۱/۲ بر ۲۴\n(۳۵) ۱۰ روپیه ۲ شاهی ۲۱/۲ پیسه بر ۸\n(۳۶) ۲۲ روپیه ۱۳ آنه ۳۳/۴ پائی بر ۹\n(۳۷) ۲۰ روپیه ۷ شاهی ۳/۸ ۴ پیسه بر ۱۱\n(۳۸) ۹۹ پوند ۱۹ شلنگ ۱۱۱۱/۱۲ پنس بر ۱۳\nدر امثلۀ ذیل خارج قسمت کامل را معلوم\nکنید :- خارج قسمت کامل\n\n(۳۹) ۷۲۰ بر ۹ (۴۰) ۱۳۴۶ بر ۷\n(۴۱) ۱۰۰۰ بر ۲۳ (۴۲) ۱۲۳۴ بر ۱۱\n(۴۳) ۲۹ روپیه ۷ شاهی بر ۷ روپیه ۱ شاهی *\n(۴۴) ۲ روپیه ۱۴ آنه ۶ پائی بر یک آنه ۹ پائی *\n(۴۵) ۷۲۸ روپیه ۱۱ شاهی بر ۳ روپیه ۷ شاهی *\n(۴۶) ۱۰۰ پوند ۷ شلنگ ۱/۲ ۶ پنس بر ۱۳ شلنگ"}
{"book": "adl0290", "page": 286, "text": "علم حساب\n۲۷۹\n\n۸ پنس *\n(۴۷) ۲۰ روپیه ۸ شاهی ۳ پیسه بر ۸ *\n(۴۸) ۱۳ روپیه ۱۲ آنه ۶ پائی بر ۱۱ *\n(۴۹) ۴۲۰ روپیه ۷ شاهی ۳ پیسه بر ۱۳ *\n(۵۰) ۱۰۰ روپیه ۳ آنه ۱۱ پائی بر ۱۶ *\n(۵۱) ۱۷ روپیه ۷ شاهی ۲ پیسه بر ۵ *\n(۵۲) ۵۹ پوند ۱۹ شلنگ ۱۱ پنس بر ۱۵ *\n\n۱۱۵ مفهوم تعریف ضرب که در دفعه ۳۰\nبیان کرده شده این است که مضروب فیه\nبالضرور عدد صحیح باشد و اگر مضروب فیه کسر\nپس همان تعریف ضرب شامل جمیع افراد نی\nباشد بنابر آن یک تعریف عام برائے ضرب\nدر ذیل درج کرده میشود *\nحد مفهوم ضرب کدام عدد در عدد دیگر\nاین است که در مضروب آن همان عمل\nنموده شود که برای حاصل نمودن مضروب\nفیه در احد کرده شده است *"}
{"book": "adl0290", "page": 287, "text": "علم حساب ۱ ۲۸۰\n\nتشریح\nچونکه برای حصول عدد ۳ واحد سه مرتبه\nگرفته میشود بنابرین از ضرب کدام عدد در ۳\nمراد این است که آن عدد سه مرتبه گرفته شود\nباز اگر احد در سه حصه مساوی تقسیم کرده شود\nاز گرفتن دو حصه از حصص مذکور ۲/۳ حاصل\nمی شود بنابرین مفهوم ضرب کدام عدد در ۲/۳\nاین است که آن عدد در سه حصه مساوی تقسیم\nکرده شود و ازین حصص ۲ حصه گرفته شود -\nیعنی برای حصول حاصل ضرب کدام عدد در\n۲/۳ لازم است که آن عدد را بر ۳ تقسیم نموده\nماحصل در ۲ ضرب کرده شود *\nمثال ۳/۵ را در ۲/۷ ضرب کنید -\nچونکه ۳/۵ ÷ ۷ = ۳/۷x۵ و ۲ x ۳/۷x۵\n۲ x ۳ / ۷ x ۵ =\n۶/۳۵ = ۲ x ۳ / ۷ x ۵ = ۲/۷ x ۳/۵ ∴\nبنابرین قاعده این است که جمیع صورت ها را\nبا هم ضرب نموده صورت و جمله مخارج را با هم"}
{"book": "adl0290", "page": 288, "text": "علم حساب ۱\n۲۸۱\n\nضرب داده مخرج حاصل ضرب مطلوب بسازید.\nتنبیه - برای ضرب مسلسل سه یا زیاده\nکسور نیز همین قاعده استعمال میشود.\nپس ظاهر است که ۲/۵ × ۳/۵ = ۳/۵ × ۲/۵\n۱۱۶ کسر مضاف یا کسر الکسر کسری است\nکه دران کسر کدام کسر شامل باشد.\nمثلاً ۱/۲ من ۳/۴ و ۵/۴ من ۷/۸ من ۹/۱۰\nمفهوم ۱/۲ من ۳/۴ این است که ۱/۲ را در ۴\nحصه مساوی تقسیم نموده سه چند کرده شود\nبنابرین ۱/۲ من ۳/۴ = ۱/۲ × ۳/۴ یا ۳/۴ × ۱/۲\nمثال ۴/۳ ۳ من ۳/۸ ۹ = ۳/۸ ۹ × ۴/۳ ۳ = ۳۲/۹ × ۷۵/۸\n= ۳۲ × ۷۵ / ۹ × ۸ = ۱۶ × ۲۵ / ۳ × ۲\n= ۴۲۵ / ۱۲ = ۵/۱۲ ۳۵ جواب\nتنبیه - باید دانست که قبل از ضرب لازم\nاست که اجزای مشترک محو کرده شود.\n\nامثله نمبر ۷۱\n\nضرب کنید :-\n(۱) ۲/۳ در ۵/۶ (۲) ۷/۸ در ۳/۴"}
{"book": "adl0290", "page": 289, "text": "علم حساب ۲۸۲\n\n(۳) ۵/۹ در ۳/۴ (۴) ۱۲/۲۵ در ۱۰/۹\n(۵) ۲۹/۷۴ در ۶۶/۱۳ (۶) ۱۸/۶۵ در ۳۹/۲۰\n(۷) ۲۷/۵۱ در ۳۲/۶۵ (۸) ۳۲/۸۵ در ۳۴/۸۱\n(۹) ۵۳/۸ در ۸/۳۲ (۱۰) ۴۳/۴ در ۵/۶\n(۱۱) ۱۷/۳۹ در ۲۵/۱۲ (۱۲) ۳۴/۴۹ در ۱/۲ ۳\n(۱۳) ۲/۱۱ ۴ در ۱/۶ ۷ (۱۴) ۴/۷ ۷ در ۱/۲ ۳\n(۱۵) ۳۲/۵ ۲ در ۱۲/۱۳ ۱ (۱۶) ۲۶/۷ ۴ در ۱/۱۰ ۳\n(۱۷) ۲۵/۷ ۲ در ۳۱/۴ ۳ (۱۸) ۳۱/۲ ۳ در ۲۱/۵ ۲\n(۱۹) ۵/۱۱ ۵ در ۵۱/۷ ۵ (۲۰) ۳۳/۸ ۳ در ۵۵/۶ ۴\n(۲۱) ۲۱/۶ ۲ در ۴۱/۳ ۲\n\nمفرد کنید :-\n(۲۲) ۳۱/۴ من ۲۱/۶ ۲\n(۲۳) ۱/۴ ۱ من ۴۱/۶ من ۳۱/۳\n(۲۴) ۲۱/۴ در ۳۱/۳ در ۴۱/۵\n(۲۵) ۴/۱۱ من ۱۲/۳ × ۷۱/۵\n(۲۶) ۱۱/۳ × ۲۲/۳ من ۴۲/۳\n(۲۷) ۱۳/۴ × ۲۱/۲ × ۳۵/۶\n(۲۸) ۱/۲ من ۲۱/۴ × ۳۳/۵ من ۹\n(۲۹) ۳۲/۳ من ۲۳/۴ × ۴ × ۷۱/۵"}
{"book": "adl0290", "page": 290, "text": "علم حساب\n۲۸۳\n(۳۰) ۲/۳ من ۶/۱۳ من ۳۹/۱۶\n(۳۱) ۳ ۲/۵ × ۲ ۳/۴ من ۱/۱۹ × ۱/۴۶\n(۳۲) ۴ ۱/۶ × ۲ ۲/۳ × ۱ ۱/۵ من ۲ ۱/۴\n(۳۳) ۱/۱۳ من ۳/۴ من ۲ ۱/۲\n(۳۴) ۳/۴ × ۷/۸ × ۱/۶ × ۴/۲۱ ۱/۲\n(۳۵) ۱/۲ من ۲/۳ من ۱/۴ من ۳/۵ من ۵/۶\n(۳۶) ۲ ۱/۴ من ۳ ۱/۲ × ۱/۵ من ۲ ۱/۳ × ۱ ۱/۳\n(۳۷) ۴/۵ من ۹ ۱/۳ × ۷ ۲/۳ من ۶/۸ من ۵/۳\n۷ ۱ امثال ۲۹ پول را به انچ تحویل\nکنند\nپول\n۲۹\n۵ ۱/۴\n۱۲۵ = ۵ × ۲۹\n۱۴ ۱/۲ = ۱/۲ × ۲۹ = ۲ ÷ ۲۹\n۱۵۹ ۱/۲ گز\n۳\n۴۷۸ ۱/۲ فث\n۱۲\n۵۷۴۲ انچ جواب"}
{"book": "adl0290", "page": 291, "text": "علم حساب ۲۸۴\nامثله نمبر ۷۲\nبه انچ تحویل کنید : -\n(۱) ۷ پول * (۲) ۱۳ پول * (۳) ۲۹ پول *\n(۴) ۳۹ پول * (۵) ۴۹ پول *\n(۶) ۴ فرلانگ و ۳ پول ۵ گز*\n(۷) ۱۰ میل ۵ فرلانگ ۳ گز*\nبه مربع انچ تحویل کنید : -\n(۸) ۷ مربع پول * (۹) ۱۳ مربع پول *\n(۱۰) ۲۹ مربع پول * (۱۱) ۳۹ مربع پول *\n(۱۲) ۴۹ مربع پول * (۱۳) ۹ ایکڑ ۲ روڈ ۷ پول *\n(۱۴) ۱ مربع میل ۳ ایکڑ ۱۰ پول *\n۱۱۸ تقسیم یک کسر بر کسر دیگر عکس ضرب\nمیباشد - بنابرین باید که مقسوم علیه معکوس\nکرده شود یعنی صورت را مخرج و مخرج را\nصورت ساخته عمل ضرب کرده شود *\nمثال ۲۱ را بر ۳۵ تقسیم کیند :-\nاز روی قاعده مندرجه فوق باید که\nمقسوم علیه معکوس کرده شود -"}
{"book": "adl0290", "page": 292, "text": "۲۸۵\nلهذا ۲/۱۱ : ۳/۵ = ۲/۱۱ × ۵/۳ = ۱۰/۳۳\n\nدلیل عمل\n\nاگر ۲/۱۱ بر ۳ تقسیم کرده شود حاصل ۲ / ۱۱×۳\n= ۲/۳۳ خواهد بود و اگر بجای تقسیم بر ۳ بر ۳/۵\nتقسیم کردن مطلوب باشد طریق عمل حسب ذیل\nخواهد بود - چونکه حصهٔ پنجم سه مساوی ۳/۵\nاست بنا بر آن خارج قسمت که از تقسیم\n۲/۱۱ بر ۳ حاصل میشود خمس آن خارج\nقسمت ست که از تقسیم ۲/۱۱ بر ۳/۵ می\nبر آید پس معلوم شد که برای دریافت\nنمودن اصل خارج قسمت باید که ۲/۳۳ در ۵\nضرب نموده شود بنا بران خارج قسمت = ۲/۳۳ × ۵\n= ۱۰/۳۳ است *\nتنبیه - قبل از عمل تقسیم باید که کسور\nمرکب غیر واجب و کسور مضاف مفرد ساخته\nشود *\nمثال ۴ ۱/۳ را بر ۲ ۳/۴ تقسیم کنید :-\n۱۳/۳ ÷ ۱۱/۴ = ۱۳/۳ × ۴/۱۱ = ۵۲/۳۳ = ۱ ۱۹/۳۳"}
{"book": "adl0290", "page": 293, "text": "۲۸۶\n\nمثال ۲ ۴/۲ من ۷/۶ را بر ۱۵/۱۶ من ۷ تقسیم\nکنید :-\n(۷ × ۱۵/۱۶) ÷ (۷/۶ × ۲/۴)\n= ۷/۴ × ۶/۷ × ۱۶/۱۵ × ۱/۷ = ۱۶ × ۷ × ۳ / ۷ × ۱۵ × ۸ × ۴\n= ۲ × ۸ × ۷ × ۳ / ۷ × ۵ × ۳ × ۸ × ۲ × ۲ = ۱ / ۵ × ۲ = ۱/۱۰ جواب\n\nمثال ۳ ۳/۵ حصه یک عدد ۴ میباشد پس آن\nعدد را معلوم کنید - \nچونکه حاصل ضرب عدد مطلوب در ۳/۵ چهار میباشد -\n:: عدد مطلوب = ۴ ÷ ۳/۵ = ۴/۱ × ۵/۳ = \n= ۲۰/۳ = ۶ ۲/۳ جواب\n\nامثله نمبر ۷۳\nتقسیم کنید :-\n(۱) ۳/۴ را بر ۲/۵ (۲) ۳/۴ را بر ۶/۷\n(۳) ۷/۱۲ را بر ۲۱/۳۶ (۴) ۵۶/۹۹ را بر ۴۲/۷۷\n(۵) ۳ ۱/۲ را بر ۲ ۱/۲ (۶) ۷ ۶/۷ را بر ۹/۱۶\n(۷) ۲۲/۷ را بر ۱ ۱/۲۱ (۸) ۴۵/۱۸ را بر ۵۰/۳۳\n(۹) ۱۱ ۵/۲۵ را بر ۳/۵ (۱۰) ۱۶ ۴/۳ را بر ۱۲ ۱/۲\n(۱۱) ۴۴/۷۵ را بر ۵/۱۵ (۱۲) ۱۱/۱ را بر ۱۲ ۱/۲"}
{"book": "adl0290", "page": 294, "text": "۲۸۷\nحساب - ۱\n(۱۳) ۳/۴ ۱۲ را بر ۱/۴ ۱ (۱۴) ۱/۵ ۱۳ را بر ۱/۲ ۲\n(۱۵) ۱/۵ ۱۰ را بر ۱/۲ (۱۶) ۹ را بر ۲۲/۲۳\n(۱۷) ۳/۴ ۴ را بر ۵/۶ ۵ (۱۸) ۱/۳ ۱۱ را بر ۱/۲ ۷\n(۱۹) ۱۰ را بر ۱/۳ ۷ (۲۰) ۷۶ را بر ۱/۳ ۲۸\n(۲۱) ۳/۴ من ۱/۲ ۴ را بر ۱/۲ ۷ من ۳/۴ ۳\n(۲۲) ۱/۲ ۳ * ۳/۴ ۶ را بر ۱/۲ ۱ * ۱۴\n(۲۳) ۱/۲ ۴ + ۱/۳ ۷ را بر ۳/۴ ۴ - ۱/۲ ۲\n(۲۴) ۳/۴ ۳ من ۱/۳ ۳ را بر ۷ - ۱/۲ ۳\n(۲۵) ۱/۲ حصهٔ یک عدد ۱۴ است پس آن عدد\nرا معلوم کنید *\n(۲۶) ۳/۴ ۳ چند یک عدد ۱/۲ ۲ میباشد پس آن\nعدد را دریافت کنید *\n(۲۷) آن عدد را معلوم کنید که ۳/۴ حصهٔ آن\nمساوی ۴/۵ من ۱/۲ باشد *\n(۲۸) ۱/۲ ۳ من ۱/۳ ۴ من یک عدد برابر ۷ میباشد\nپس آن عدد را دریافت کنید *\n(۲۹) ۱/۲ من ۳/۴ من یک عدد برابر ۱/۳ ۳ من\n۱۰ می باشد پس آن عدد را دریافت\nکنید *"}
{"book": "adl0290", "page": 295, "text": "حساب - ١\n٢٨٨\n(٣٠) از رقوم ذیل کدام رقم کلان تر میباشد:-\n١/٢ ٣ ÷ ١/٢ ٦ یا حاصل ضرب مسلسل\n١/٢ ٤ و ٢/٣ ٥ و ١/٢ ٦ +\n\nعاد اعظم و ذو اضعاف اقل کسور\n١١٩ - اطلاق تعریف عاد اعظم و ذو اضعاف اقل\nکه قبل ازین در باب اعداد صحیح ذکر شده است\nبر کسور نیز میشود بشرطیکه مفهوم تقسیم کامل این\nباشد که خارج قسمت کامل عدد صحیح است *\nقاعده - برای دریافت نمودن عاد اعظم\nیا ذو اضعاف اقل کسور جمیع کسور را هم مخرج\nکنید و بعد ازان عاد اعظم یا ذو اضعاف اقل\nصورت های جدید را معلوم نموده آن را بالا و\nمخرج مشترک را زیر آن بنویسید *\nمثال (عاد اعظم و ذو اضعاف ٣/٤ و ٥/٦ و ١٥/١٦\nرا معلوم کنید :-\nکسور مفروضه = ١٢/١٦ و ٤٠/١٦ و ١٥/١٦ می باشد\nعاد اعظم ١٢ و ٤٠ و ١٥ = ١\nو ذو اضعاف اقل ١٢ : ٤٠ و ١٥ = ١٢٠"}
{"book": "adl0290", "page": 296, "text": "حساب - ۱\n۲۸۹\nعاد اعظم مطلوب = ۱/۱۶\nذو اضعاف اقل مطلوب = ۱۲۰/۱۶ = ۱۵/۲\n= ۷ ۱/۲\nقواعد ذیل مفید تر و آسان تر میباشند:-\n(۱) عاد اعظم دو یا زیاده کسور (که در حدود\nبدرجه غایت مختصر باشند) کسریست که صورت\nآن برابر عاد اعظم صورت ها و مخرج آن برابر\nذو اضعاف اقل کسور معلومه با شد *\n(۲) ذو اضعاف اقل دو یا زیاده کسور (که در\nحدود بدرجه غایت مختصر باشند) کسریست که\nصورت های آن برابر ذو اضعاف اقل\nصورت ها و مخرج آن برابر عاد اعظم\nمخرج های کسور معلومه باشد *\nمثال ۲ عاد اعظم و ذو اضعاف اقل ۲/۱۲ و\n۳/۱۶ و ۹/۲۰ را معلوم کنید :-\nکسور مختصر معلومه ۱/۶ و ۳/۱۶ و ۹/۲۰ میباشند\n(۱) عاد اعظم صورت ها = ۱ و ذو اضعاف اقل\nمخرج ها = ۲۴۰\nعاد اعظم مطلوب = ۱/۲۴۰"}
{"book": "adl0290", "page": 297, "text": "حساب - ۱\n۲۹۰\n(۲) ذو اضعاف اقل صورت ها = ۸ و عاد اعظم\nمخرج ها = ۱\n:. ذو اضعاف اقل مطلوب = ۸/۱ = ۸\n\nامثله نمبر ۷۴\nعاد اعظم و ذو اضعاف اقل کسور ذیل را\nدریافت کنید :-\n(۱) ۱/۳ و ۱/۲ (۲) ۹/۱۶ و ۳/۴\n(۳) ۴/۲۱ و ۱۴/۳۹ (۴) ۲/۳ و ۵/۶ و ۷/۹\n(۵) ۲/۵ و ۵/۶ و ۷/۱۵ (۶) ۳ ۱/۲ و ۵ ۱/۴ و ۷/۱۰\n(۷) ۲۹/۳۲ و ۹/۸ و ۳ ۱/۲ (۸) ۶/۷ و ۸ ۲/۵ و ۵۵/۵۶\n(۹) ۲ ۱/۲ و ۳ ۱/۴ و ۴ ۱/۲ (۱۰) ۳ و ۵/۶ و ۱۰ ۱/۲\n(۱۱) ۱۱/۲۵ و ۸۸/۳۳ و ۴\n(۱۲) ۳۷/۷۸ ۱ و ۵/۶۵ ۲ و ۳۵/۳۹ ۵\n(۱۳) کلان ترین طول را دریافت کنید که در\n۷ ۱/۲ فُت و ۴ ۱/۲ فُت چند مرتبه کامل\nشامل باشد :\n(۱۴) خورد ترین اعداد را معلوم کنید که اگر آن\nبر هریکی از ۵/۶ از ۳/۴ و ۱۲/۳۵ تقسیم"}
{"book": "adl0290", "page": 298, "text": "۲۹۱\nکرده شود خارج قسمت در هر صورت عدد\nصحیح باشد :\n(۱۵) چهار ساعت در یک وقت صدا کردند\nساعت اول بعد از هر ۱ ثانیه و دوم بعد\nاز هر ۱/۲ ۱ ثانیه و سوم بعد از هر ۱/۳ ۱ ثانیه\nو چهار بعد از هر ۱/۴ ۱ ثانیه صدا میکنند ۔ پس\nمعلوم کنید که بعد از چند عرصه باز ساعت ہائے\nمذکور در یک وقت صدا خوا ہند کرد :\nامثلہ نمبر ۷۵ - متفرق\n(۱) کدام عدد با ۱/۲ ۳ من ۵/۶ جمع کرده شود\nکه حاصل جمع ۹ باشد؟\n(۲) کدام عدد است که از ۱/۳ ۳ تفریق کرده شود\nو باقی ۱/۲ ۲ باشد ؟\n(۳) از کدام عدد ۱/۲ ۴ تفریق کرده شود که باقی\n۴/۹ من ۵/۶ باشد ؟\n(۴) کدام عدد است که در ۲/۳ + ۵/۶ ضرب\nکرده شود و حاصل ضرب ۳/۴ – ۵/۸\nباشد ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 299, "text": "۲۹۲\n(۵) برکدام عدد ۵/۱۲ تقسیم کرده شود که خارج\nقسمت ۸ باشد؟\n(۶) ۱/۲-۱/۳ چند مرتبه در ۱/۲+۱/۳ شامل\nاست؟\n(۷) اگر خارج قسمت ۲۱/۲ باشد پس معلوم\nکنید که ۷۱/۲ بر کدام عدد تقسیم شده\nاست؟\n(۸) اگر مقسوم علیه ۵/۱۲ و خارج قسمت ۵/۸\nحصه مقسوم علیه باشد مقسوم را معلوم\nکنید*\n(۹) قیمت ۲۱۷ سیر بشرح ۵۱/۲ شاهی فی سیر\nمعلوم کنید*\n(۱۰) قیمت ۳۲۵ من بشرح ۲ روپیه و شاهی\n۴۱/۲ پیسه فی من معلوم کنید*\n(۱۱) وزن ۱۲۵ صندوق چه قدر خواهد بود اگر\nوزن یک صندوق ۷۵/۸ خورد پا شد؟\n(۱۲) ۷۲۰ روپیه ۹/۱۹ حصه کدام رقم میباشد؟\n(۱۳) آن رقم را معلوم کنید که سه خمس آن\n۳۰ روپیه باشد*"}
{"book": "adl0290", "page": 300, "text": "۲۹۳\n(۱۴) کلان ترین کسور ذیل را دریافت نمائید : -\n۴ ۱/۲ : ۳ ۱/۳ یا ۴ ۱/۲ × ۳ ۱/۳ یا ۴ ۱/۲ - ۳ ۱/۳ یا\n۴ ۱/۲ + ۳ ۱/۳\n(۱۵) آن عدد را معلوم کنید که اگر ازان ۱/۲ - ۱/۳\nتفریق نموده با حاصل ۱/۲ من ۱/۳ جمع کرده\nشود مجموعه برابر ۱/۲ + ۱/۳ باشد :\n(۱۶) خورد ترین آن کسور را معلوم کنید که اگر آنها\nبا ۲/۵ جمع شوند حاصل عدد صحیح باشد :\n(۱۷) ا ب را از روپیه خود یک ثلث میدهد\nو ب ج را از حصه خود یک ربع و ج\nد را از حصه خود یک خمس میدهد پس\nدریافت کنید که برای د کدام کسر روپیه\nا میرسد :\n(۱۸) اگر ۳/۵ حصه از زیر من نقصان شود کدام\nحصه آن نزد من باقی میماند ؟\n(کسر مطلوب = ۱ - ۳/۵ = ۲/۵)\n(۱۹) ۱/۵ حصه یک ستون در گل و ۱/۳ حصه آن\nدر آب و ۶ فٹ بالای سطح آب\nمیباشد پس معلوم کنید که طول آن ستون"}
{"book": "adl0290", "page": 301, "text": "حساب-۱\n۲۹۴\nچه قدر میباشد ؟\n{ 1/2 + 1/5 = 7/10 و 1 - 7/10 = 3/10 }\n: 3/10 حصه ستون = 6 فٹ\n: کل طول ستون = 6 فٹ / 3/10\n= 6 * 10/3 فٹ = 20 فٹ }\n(۱۹) یک کتاب ۲۵ صفحه دارد و یک بچه ۱۵\nصفحه آن را خوانده پس دریافت کنید که\nکدام کسر از کل کتاب هنوز باقی است +\n(۲۰) چند روپیه بر 3 نفر ا و ب و ج تقسیم\nشده است و آ 1/2 حصه و ب 2/5 حصه\nآن را یافته است پس معلوم کنید که\nبه ج چه قدر رسیده +\n(۲۱) شخصی مالک 5/16 حصه یک جائداد است\nاو 1/5 حصه خود را می فروشد پس معلوم\nکنید کدام حصه آن جائداد نزدش باقی\nمیماند +\n(۲۲) سوداگری مالک 12/25 حصه یک جائداد\nاست و او 5/12 حصه را از ملکیت خود\nفروخته پس معلوم کنید که کدام حصه کل"}
{"book": "adl0290", "page": 302, "text": "حساب - ۱\n۲۹۵\nجائداد نزدش باقی است *\n(۲۳) اگر من از روپیه خود اول ۳/۴ حصه و باز\nاز باقی مانده ۱/۶ حصه خیرات کنم پس\nمعلوم کنید که نزد من چه قدر باقی خواهد\nماند *\n(۲۴) شخصی ۱/۵ حصه از جائداد خود به پسر کلان\nو ۱/۴ به پسر دوم و ۱/۳ حصه باقی مانده\nبه پسر سوم داد پس معلوم کنید که از\nجائداد او چه قدر نزدش باقی مانده\nاست *\n(۲۵) شخصی در یک بازی دفعه اوّل یک ربع\nاز روپیه خود و دفعه دوم از روپیه باقیمانده\nیک خمس و دفعه سوم چهار خمس از باقی\nمانده باخت پس معلوم کنید که کدام کسر\nاز اصل روپیه هنوز نزد او باقی است *\n(۲۶) اگر ۱/۴ ۱ من ۲/۶ از یک نان خورده شود\nمعلوم کنید که چه قدر ازان باقی میماند *\n(۲۷) شخصی ۵/۱۲ حصه قرض خود را ادا نموده و\n۲۴ روپیه هنوز بر ذمه او باقی است"}
{"book": "adl0290", "page": 303, "text": "۲۹۶\nپس مقدار کل قرض او را دریافت نمائید*\n(۲۸) شخصی ۱/۴ حصه از تنخواه خود در کرایهٔ خانه و\nخرچ خوراک و ۱/۸ حصه در لباس خود صرف\nمیکند و ۱/۱۰ حصه در خیرات میدهد و سالی\n۳۱۸ روپیه پس انداز می کند پس\nمعلوم کنید که آید سالانه او چه قدر\nمی باشد *\n(۲۹) یک طفل ۱/۳ حصه روپیه خود را به یک\nرفیق و ۲/۵ حصه روپیه باقی مانده را به\nرفیق دیگر داده و اکنون نزد او ۴ شاهی\nمیباشد پس معلوم کنید که اول پیش او\nچه قدر روپیه بود *\n(۳۰) شخصی ۲/۱۱ حصه مسافت در کالسکه و ۵/۳۲\nحصه در ریل و ۹ میل باقی مانده را پیاده\nطے نمود پس معلوم کنید که شخص مذکور کل\nچند میل سفر کرده است *\n(۳۱) ۱/۳ حصه یک چوب سرخ و ۱/۴ نارنجی و\n۱/۱۲ زرد و ۱/۸ سبز و ۱/۱۰ کبود و ۱/۹۶\nنیلگون است و ۳۰۲ انچ باقی مانده"}
{"book": "adl0290", "page": 304, "text": "۲۹۷\nرنگ بنفشئی دارد پس طول کل چوب\nمذکور را معلوم کنید :\n(۳۲) در یک خانه دان شاهی ثلث همه شاهان\nهمنام یکدیگر بودند و ربع آنها همنام یکدیگر و\nثمن آنها همنام یکدیگر و ۱/۱۲ آنها همنام یکدیگر ده\nپادشاه اسمائی متفرقه داشتند پس معلوم کنید\nکه تعداد پادشاهان همنام چند است؟\n(۳۳) اگر برای یک بچه ثلث نان داده شود\nبرای ۱۰۰ بچه چند نان بکار خواهد بود؟\n(۳۴) در کدام عدد ۳۱۱۱/۵۶۱۲ ضرب کرده شود که\nما حصل خورد ترین اعداد صحیح باشد؟\n(۳۵) مختصر نمائید:-\n۷ روپیه ۵ شاهی - ۱ خروار ۵ من\n۱۴ روپیه ۵ شاهی - ۴ خروار ۵ من\n(۳۶) چند مرتبه ۱/۶ از ۷ تفریق کرده شود که\nباقی از ۳ کم نباشد؟\n(۳۷) از یک ریسمان که طول آن ۲۰ فٹ است\nچند پاره نقد ۲/۱۲ فٹ بریده شده - پس\nمعلوم کنید که حصهٔ باقی ماندهٔ ریسمان کدام"}
{"book": "adl0290", "page": 305, "text": "۲۹۸\nکسر یک پاره خواهد بود ؟\n(۳۸) یک حوض دو انبوبہ دارد که یکی آن را پر\nو دیگر خالی میکند از انبوبہ اول فی دقیقہ\n۳/۴ گیلن آب می آید و از دوم فی دقیقہ ۵/۸ گیلن\nآب بر می آید پس اگر هر دو انبوبہ دران وقت\nباز نموده شود که در حوض مذکور ۸۱ گیلن آب موجود\nباشد پس معلوم کنید که در چند دقیقه حوض خالی خواهد شد؟\n(۳۹) مجموعہ دو چند یک عدد و ربع آن ۱/۴ ۷\nمیباشد پس آن عدد را معلوم کنید :\n(۴۰) آن عدد را معلوم کنید که ۱/۲ حصّہ آن از ۱/۳\nحصّہ آن بقدر ۳/۴ ۱ زیاده باشد :\n(۴۱) کدام اعداد صحیح بہ ۵/۹ ۱۲ و ۳/۴ ۱۰ قریب تر\nمیباشند ؟ دلائل جواب را نیز بیان کنید :\n(۴۲) چند دانہ سیب بر ۳ شخص تقسیم شده\nاست اول را ۵/۱۲ و دوم را ۱/۶ حصّہ\nکل تعداد داده شد و آنچه باقی مانده بہ شخص\nسوم رسید- پس معلوم کنید که اقل تعداد\nسیب چہ قدر باشد کہ بدون بُریدن کدام\nدانہ کل سیب با تقسیم شود :"}
{"book": "adl0290", "page": 306, "text": "۲۹۹\n\nباب بیست و چهارم\n\nکسور ملتف\n\n۱۲۰ پیش ازین بیان شده است که\nکسر مفرد کسری میباشد که صورت و مخرج آن\nاعداد صحیح باشند - مثلاً ۳/۴ و ۵/۸\nکسر ملتف کسری ست که از صورت و مخرج\nآن یکی یا هر دو بر کسر یا اعداد مخلوط یا کسور مضاف\nمشتمل باشند مثلاً :-\n۲/۳/۵ و ۶/۲ ۱/۲ و ۳ ۲/۵/۴ ۲/۳ و ۱ ۱/۲ * ۲/۳/۳ ۱/۲ من ۲ ۲/۳\nو غیره *\n\n۱۲۱ کسور ملتف را بطریق ذیل حل میکنند :-\n\nمثال ۲/۳/۵ (= ۲/۳ / ۵ = ۲/۳ / ۵/۱)\n= ۲/۳ * ۱/۵ = ۲/۱۵"}
{"book": "adl0290", "page": 307, "text": "٣٠٠\n\nمثال ۲ ۵/۲ ÷ ۶ (= ۱/۲ ۲ ÷ ۶ = ۵/۲ ÷ ۶/۱)\n= ۶/۱ × ۵/۲ = ۱۲/۵ = ۲ ۲/۵\n\nمثال ۳ ۱۳/۴ / ۳ ۱/۵ (= ۳ ۱/۵ ÷ ۱۳/۴ = ۱۶/۵ ÷ ۱۳/۴)\n= ۱۶/۵ × ۴/۱۳ = ۶۴/۶۵\n\nمثال ۴ ۴/۵ + ۱/۴ / ۲/۳ من ۲ ۳/۴ = ۴/۵ + ۱/۴ / ۲/۳ × ۱۱/۴ = ۱۳/۲۰ / ۲۲/۱۲ = ۱۳/۲۰ × ۱۲/۲۲ = ۳۹/۱۱۰\n\nتنبیه - برای حل کردن سوالات کسور ملتف طریق ذیل نیز استعمال میشود :-\n\nمثال ۵ مختصر کنید :- ۴ ۱/۲ - ۳ ۱/۳ / ۳/۴ + ۵/۶\n\nاول اعداد مخرج و صورت را در ۱۲ که ذو اضعاف اقل ۲ و ۳ و ۴ و ۶ است ضرب کنید - بنابراین کسر مفروض = ۵۴ - ۴۰ / ۹ + ۱۰ = ۱۴/۱۹ لاكن طریق مذکور شاذ و نادر استعمال می شود *"}
{"book": "adl0290", "page": 308, "text": "۳۰۱\nامثله نمبر ۷۶\nمختصر کنید :-\n(۱) ۳ ۱/۲ / ۵ (۲) ۲۱/۸ / ۳۵/۴۸ (۳) ۱۰ ۲/۳ / ۵ ۱/۹\n(۴) ۹۹ ۱/۱۰ / ۲۴ ۲/۵ (۵) ۲/۵ - ۳ / ۲/۳ + ۳ (۶) ۳/۴ / ۳/۴ × ۵/۹\n(۷) ۶ ۱/۲ - ۳ ۱/۴ / ۳/۴ ÷ ۵/۸ (۸) ۱ ۱/۲ + ۲ ۱/۴ + ۳ ۱/۲ / ۱/۲ - ۱/۳ + ۱/۴\n(۹) ۷ / ۴ ۲/۳ ÷ ۲ ۱/۴ / ۷\n(۱۰) ۳/۱۴ من ۴ ۵/۹ من ۶ ۴/۷ / ۱۱ ۵/۶\n(۱۱) ۷ / ۱۵ من ۱/۲ × ۱ ۲/۱۰ / ۳ ۱/۴\n(۱۲) ۲ ۱/۲ / ۲ ۴/۷ + ۵ ۱/۵ - ۲ ۱/۲ / ۳ ۱/۲ ÷ ۹ ۱/۴\n(۱۳) ۱/۲ + ۱/۳ + ۱/۴ / ۱ / ۲ ۱/۲ + ۱ / ۳ ۱/۳ + ۱ / ۴ ۱/۴\n\nمرحوم اکبر خان علیه الرحمه خوانده شد عزیزان برادر خان محمد [ILL]"}
{"book": "adl0290", "page": 309, "text": "۳۰۲\n(۱۴) ۲ ۱/۴ / ۵۲ + ۱/۸ - ۱/۲۱۶ + ۱/۱۲ / ۱/۲ + ۱/۵ - ۱/۹\n(۱۵) ۷ ۱/۲ / ۱ ۱/۲ + ۲ ۱/۳ / ۱/۳ - ۴ ۱/۲ / ۷\n(۱۶) ۵ ۱/۹ من ۲ × ۴/۷ / ۷ ۱/۲ - ۳ ۱/۴\n(۱۷) ۲ ۱/۴ / ۱ ۱/۵ - ۳ / ۴\n(۱۸) ۳ ۳/۷ + ۱/۱۲ / ۲ ۱/۲ - ۳ ۱/۲\n۱۲۲ مثال - کسرالکسر ذیل را مختصر کنید :-\n۱ / -۷ - ۲ / ۲ + ۴ / ۱/۲ + ۴ + ۳ = ۱ / -۷ - ۲ / ۵/۱۳ + ۲ + ۳\n۱ / -۷ - ۲ / ۲ + ۱/۱۳ + ۳ = ۱ / -۷ - ۴ / ۶۲/۱۳ + ۳ =\n۱ / -۷ - ۲×۱۳ / ۶۲ + ۳ = ۱ / -۷ - ۱۳ / ۳۰ + ۳ =\n۱ / ۱۳-۲۱۷ / ۳۱ + ۳ = ۱ / ۲۰۴ / ۳۱ + ۳ = ۳۱ / ۲۰۴ +\n= ۳ ۳۱/۲۰۴ جواب"}
{"book": "adl0290", "page": 310, "text": "٣٠٣\nامثله نمبر ٧٧\n(١) ١ / ١/٢ + ١ + ١ (٢) ٢ / ٢ / ١/٢ + ٢ - ٣\n(٣) ٣ / ٣ / ١/٣ - ٣ + ٣ (٤) ٢ + ٣ / ٥ / ٥/٩ + ٦ + ٤\n(٥) ٣ ÷ ١/٧ / ٤/٥ - ٢ + ٤ (٦) ٧ + ٨ / ٩ / ١/٣ + ٤ - ٣\n(٧) ١ + ١ / ١ / ١/٥ + ٤ + ٣ + ٢ (٨) ٦ + ١ / ١ / ١/٤ - ٦ + ٦ - ٦\n(٩) ١/٢ ٢ + ٥ / ٥ / ٥/٢ + ٢ + ٢ + ٢ (١٠) ١ / ١ / ١ / ١ / ١/٣ + ٣ - ١ - ٢ - ٤\n(١١) ١ / ١ / ١ / ١/٢ + ٢ + ٢ + ٢ + ٢ (١٢) ١ / ٢ / ٣ / ٥/٦ + ٢ - ٢ + ٢ - ٢"}
{"book": "adl0290", "page": 311, "text": "۳۰۴\n\nامثله ذیل ضروری و قابل ملاحظه میباشند:-\n۱۲۳ مثال ۱/۲ ÷ ۳/۴ ÷ ۲/۷\n= ۱/۲ × ۴/۳ × ۷/۲ = ۲۸/۱۲ = ۷/۳ = ۱/۳ ۲\nمثال ۲ ۵/۸ ÷ ۲/۳ × ۲/۷ = ۲/۷ × ۳/۲ × ۵/۸\n= ۳۰/۱۱۲ = ۱۵/۵۶\nمثال ۳ ۲/۵ × ۱/۴ ÷ ۳/۸ = ۲/۵ × ۱/۴ × ۸/۳\n= ۱۶/۶۰ = ۴/۱۵\nمثال ۴ ۲ × ۱/۳ ÷ ۱/۲ × ۵/۶ ÷ ۸/۹\n= ۲/۱ × ۱/۳ × ۲/۱ × ۵/۶ × ۹/۸ × ۵/۶\nو علیٰ هذا القیاس *\nتنبیه - فرق مفهوم جمله های ذیل را بغور\nملاحظه کنید :-\n۱/۲ ÷ ۱/۳ من ۱/۴ و ۱/۲ ÷ ۱/۳ × ۱/۴\n۱/۲ ÷ ۱/۳ من ۱/۴ = ۱/۲ × ۳ × ۴\n= ۶ جواب\nلکن ۱/۲ ÷ ۱/۳ × ۱/۴ = ۱/۲ × ۳/۱ × ۱/۴\n= ۳/۸ جواب"}
{"book": "adl0290", "page": 312, "text": "۳۰۵\n\nامثله نمبر ۷۶\nمختصر کنید :-\n(۱) ۵/۶ ÷ ۵ ÷ ۲/۵ (۲) ۲/۴ ÷ ۱/۲ × ۱/۱۰\n(۳) ۱/۲ ÷ ۱/۶ × ۲/۲ ÷ ۲/۵ ۲\n(۴) ۵/۹ ÷ ۲/۹ ÷ ۱/۳ ÷ ۲/۳ × ۱/۲\n(۵) ۲/۴ ÷ ۳/۴ × ۱/۲ ۴\n(۶) ۱/۲ ۲ من ۳/۴ ÷ ۳/۴ × ۱/۴ ۱\n(۷) ۱/۲ ۲ من ۳/۴ ÷ ۳ من ۱/۴ ۱\n(۸) ۱/۲ ۲ × ۳/۴ ÷ ۱/۲ ۳ × ۱/۴ ۱\n(۹) ۴/۳ ۴ × ۱/۲ ۲ ÷ ۱۳/۳ × ۱/۳ ۳\n(۱۰) ۱/۲ ۱ ÷ ۱/۲ ۲ من ۱/۲ ۳ × ۱/۳ ۱\n(۱۱) ۲/۳ ۴ من ۱/۲ ۲ ÷ ۳/۴ ۱ × ۱/۳ ۳\n(۱۲) ۱/۲ ۱ ÷ ۱/۲ ۲ × ۱/۲ ۳ من ۱/۴ ۱\n(۱۳) ۲/۳ ۴ من ۱/۲ ۲ ÷ ۳/۴ ۱ من ۱/۳ ۳\n(۱۴) ۱/۲ ۱ × ۱/۲ ۲ × ۱/۲ ۳ ÷ ۱/۴ من ۱/۲ ۲ من ۱/۳ ۳ × ۵/۱۳\n(۱۵) ۱/۲ ۲ × ۳/۴ ÷ ۱/۲ ۳ من ۱/۴ ۱\n(۱۶) ۵/۶ × ۲/۹ ÷ ۱/۳ × ۲/۳ ÷ ۱/۲ ÷ ۴/۲\n(۱۷) ۱/۲ ۲ ÷ ۱/۲ ۳ من ۱/۴ ۴"}
{"book": "adl0290", "page": 313, "text": "۳۰۶\nم ۱۲ اجتماع علامات\nاگر در کدام جمله جمیع علامات یعنی + و - و × و ÷\nواقع شوند اوّل عمل × و ÷ و بعد ازان عمل +\nو - باید کرد *\nمثال ۲/۵ + ۲ × ۱/۲ ÷ ۱/۲ - ۱/۲\n۲/۵ + ۲/۱ × ۱/۲ × ۲/۱ - ۱/۲ =\n۲/۵ + ۲/۲ - ۱/۲ = ۲/۵ - ۱ - ۱/۲ = ۱/۲ ۳\nامثلہ نمبر ۷۹\n(۱) ۱/۲ ۱ من ۱/۳ ۳ - ۴/۱۵ من ۱/۷ ۳\n(۲) ۱/۶ ۲ × ۲/۵ + ۱/۶ ۷ × ۶/۱۵\n(۳) ۲/۷ + ۵/۷ ۱ - ۵/۸ ÷ ۴/۱۱ ۳\n(۴) ۱/۲ ۱۰ - ۱/۳ ۳ × ۳/۴ ۴ + ۱/۶\n(۵) ۱/۳ ۳ + ۱/۴ ۴ ÷ ۶/۷ - ۱/۲\n(۶) ۳/۴ ۲ + ۱/۳ ۱ من ۱/۲ ۴ - ۱/۶ ۱\n(۷) ۱/۵ ۵ + ۱/۲ ۳ × ۱/۴ ۴ - ۷ من ۱/۲ ۱\n(۸) ۱/۳ ۳ + ۱/۴ ۴ × ۵/۶ من ۲/۳\n(۹) ۱/۲ ۲ من ۱/۳ ۳ - ۱/۴ ۱ + ۳/۵ من ۲/۳"}
{"book": "adl0290", "page": 314, "text": "۳۰۷\n(۱۰) ۴/۷ من ۱/۲ ۴ + ۶/۷ ÷ ۵/۱۴ - ۲/۳\n(۱۱) ۳ ۲/۷ × ۴ ۱/۲ ÷ ۵ ۵/۶ - ۲ ۲/۷\n(۱۲) ۱/۲ ۳ ÷ ۴/۵ من ۶/۷ + ۱/۲\n(۱۳) ۳/۴ ÷ ۱/۲ ۲ × ۱/۳ - ۱/۲ من ۱/۲\n(۱۴) ۲/۴ + ۲/۳ من ۱/۲ ÷ ۱/۶ من ۳/۱۴\n(۱۵) ۱/۲ من ۱/۵ - ۱/۲ من ۱/۳ - ۱/۲ ÷ ۵\n(۱۶) ۱/۲ ۶ + ۱/۳ ÷ ۱/۴ من ۱/۶ - ۲/۳ × ۱ ۵/۶\n(۱۷) ۱/۲ ۱ من ۱/۳ ۳ + ۷/۱۵ من ۱/۲ ۳ من ۱/۳ ۳\n÷ ۱/۲ ۴ من ۵/۶ - ۳/۴ × ۳/۱۳\n(۱۸) ۱/۲ ۴ + ۵/۶ ۵ ÷ ۸ - ۱/۲ ۲۰ × ۱/۹ ۳ من ۱/۱۸\n÷ ۳/۱۶ من ۲ ۱/۲\nاستعمال خطوط وحدانی\n۱۲۵ هرگاه چند جمله در خطوط وحدانی\n( ) یا { } یا [ ] یا - محدود باشند جمیع\nارکان جمله‌های مذکور که در خطوط وحدانی\nمی‌آیند بمنزله یک رکن تصور می‌شوند و زیر\nاثر آن علامت می‌باشند که در اوّل یا آخر\nخطوط وحدانی نوشته شده باشد مثلاً مفهوم"}
{"book": "adl0290", "page": 315, "text": "٣٠٨\n\n۲ : (٣ + ۴) این است که ۲ را بر حاصل جمع ۳ و ۴\nتقسیم کنید و مفهوم (۲+٣) ۴ این است که حاصل\nجمع ۲ و ٣ را در ۴ ضرب کنید و مفهوم ١٣ - (٣+۵)\nاین است که حاصل جمع ۳ و ۵ را از ۱۳ تفریق کنید و\nمفهوم ۷ - (٣ +۴-۲) این است که حاصل تفریق\n۴ و ۲ را اول با ٣ جمع کنید و بعد ازان حاصل جمع\nرا از ۷ تفریق نمائید - بنابرین لازم است که اوّل\nآن رقوم حل کرده شود که داخل خطوط وحدانی\nباشند و بعد ازان دیگر رقوم *\nتنبیه چون در ابتدای خطوط وحدانی\nهیچ علامت نباشد در انجا علامت ضرب مقدر\nمی باشد - مثلاً ٣ (۵ - ۴) = ٣ × (۵ - ۴)\nو (٣ + ۲) (۴ - ۲) = (٣ + ۲) × (۴ - ۲) *\n١٢۶ اگر در ابتدای خطوط وحدانی علامت\nجمع + باشد خطوط وحدانی زائد می باشد -\nمثلاً ٨ + (٧ - ۵ + ۲) = ٨ + ٧ - ۵ + ۲\nو چون در ابتدای خطوط وحدانی علامت - منفی\nباشند بوقت دور نمودن آن اگر داخل خطوط\nوحدانی علامت جمع باشد به منفی و اگر"}
{"book": "adl0290", "page": 316, "text": "۳۰۹\nعلامت منفی باشد بجمع تبدیل می شود +\nمثلاً ۸ - ۷ + ۵ - ۲ = ( ۷ - ۵ + ۲ ) - ۸ - ۶ - ۵ - ۲\nمثال مختصر کنید :-\n۶ - [ ۵/۳ + { ۲ ۱/۲ - ( ۱ ۲/۴ - ۱/۳ ) } ]\nجمله مفروضه = ۶ - [ ۵/۳ + { ۲ ۱/۲ - ۱ ۲/۴ + ۱/۳ } ]\n= ۶ - [ ۵/۳ + ۲ ۱/۲ - ۱ ۲/۴ + ۱/۳ ]\n= ۶ - ۵/۳ - ۲ ۱/۲ + ۱ ۲/۴ - ۱/۳\n= وغیر وغیره *\n= ۶ - [ ۵/۳ + { ۲ ۱/۲ - ۶/۴ } ]\n= ۶ - [ ۵/۳ + ۶/۴ ]\n= ۶ - ۲۵/۱۲ = وغیره وغیره *\n\nامثله نمبر ۸۰\n(۱) ۳ - ( ۱/۲ + ۱ ۱/۴ )\n(۲) ( ۳ - ۱/۳ ۱ ) × ۲ ۵/۶ - ۱ ۱/۱۲\n(۳) ( ۳ + ۱ ۱/۳ ) ÷ ۳ ۵/۶ - ۱ ۱/۱۲\n(۴) ( ۳ + ۱/۳ ۱ ) ÷ ( ۳ ۵/۶ - ۱ ۱/۱۲ )\n(۵) ۶ + { ۱ ۱/۲ + ( ۳/۴ - ۱/۲ ) }\n(۶) ۶ - { ۱ ۱/۴ - ( ۳/۴ - ۱/۲ ) }"}
{"book": "adl0290", "page": 317, "text": "۳۱۰\n\n(۷) ۱۶۱/۴ - {۸۱/۲ + ۵۳/۴ - ۲۱/۲ - ۱۲/۳}\n(۸) ۹۱/۴ - [۷۱/۶ + {۴ - ۵ - ۲)}]\n(۹) ۳ ÷ [۲ + ۳ ÷ {۴ + ۵ ÷ (۲ - ۱/۳)}]\n(۱۰) ۵۱/۲ - [۲۱/۲ ÷ {۴۱/۲ - ۲۱/۴ - ۳/۴ - ۱/۲}]\n(۱۱) ۷۱/۲ + ۲۱/۴ ÷ (۴/۳ × ۳/۱)\n(۱۲) ۶ - {۱۱/۴ + (۳/۴ - ۱/۲)}\n(۱۳) ۶ - {۱۱/۲ - (۳/۴ + ۱/۲)}\n(۱۴) ۱۶۱/۴ - {۸ - ۵۳/۴ + ۲ + ۳/۴ ۱)}\n(۱۵) ۹۱/۴ + [۷۱/۶ - {۴ + (۵ - ۲)}]\n(۱۶) (۲ - ۱/۲ من ۱/۲) ÷ (۱/۲ ۷ ۱/۲ ۲)\n(۱۷) ۶ - [۴ - ۱/۲ - {۶ - ۳ ÷ ۲ - ۱/۲}]\n۱۲۷ مثال\n۲/۴ - ۲/۶ / ۲/۹ + ۴/۶ من ۲۱۱/۲۶ ÷ ۴/۳۸/۹ - ۱۳ + ۳۱۱/۱۶\n- ۳ / ۱۲/۱۳ - ۳\n= ۱۴ - ۲۷ / ۱۴ + ۲۷ × ۶۳/۲۶ ÷ ۴/۹۶ + ۳۱۱/۱۶ - ۳ / ۳۱/۱۶\n= ۱۳/۴۱ × ۶۳/۲۶ ÷ ۹×۴/۸۲ + ۳۱۱/۱۶ - ۳ × ۱۳/۱۶"}
{"book": "adl0290", "page": 318, "text": "۳۱۱\n۲۹ / ۱۶ - ۵۹ / ۱۶ + ۲ x ۴۱ / ۹ x ۴ x ۶ x ۹ / ۲ x ۱۳ x ۱۳ / ۴۱ =\n۳ = ۱۲ / ۴ = ۵ / ۴ + ۷ / ۴ = ۲۵ / ۱۶ + ۴ / ۲ =\nامثله نمبر ۸۱\n(۱) ۱/۳ ۳ - ۱/۲ ۲ من ۱/۲ ۱ - ۱/۲ / (۱/۳ ۳ - ۱/۲ ۲) من (۱/۲ ۱ - ۱/۲)\n(۲) ۱/۲ ۲ / ۱/۲ ۲ + ۵ ۱/۵ + ۲ ۱/۲ / ۳ ۱/۳ + ۹ ۱/۲ + ۱/۲ + ۳/۴ من ۳/۲۰\n(۳) (۱۵ / ۱۶ - ۱ ۳۶ / ۴۸) / ۲۰ ۲۱ / ۲۱۹ ۳ x ۱۷ / ۳ / ۲ ۱/۲ - ۱/۴ + ۶ / ۳ / ۱ ۱/۲ / ۲ ۱/۴ من ۳/۴ +\n(۴) (۱/۵ + ۱/۳) ÷ { (۱/۲ - ۱/۳) x (۱/۳ x ۲ / ۱۹) }\n۱ / ۱/۴ + ۲ + ۲ - من ۳/۴ من ۲/۳ ÷ ۲\n(۵) ۱۵ ۵/۹ ÷ ۲ ۱/۶ - ۳ ۱/۲ / ۱/۴ من (۱/۵ + ۱/۲)"}
{"book": "adl0290", "page": 319, "text": "۳۱۲\n\n(۶) ۱/۲ من ۱/۲ × ۳/۴ من ۵/۶ ÷ ( ۱/۶ + ۱/۲ من ۲۰)\n(۷) ۱/۶ من ۲۴/۲۵ ÷ ۳/۴ من ۲۱/۱۶۰ / ۱۱/۱۲ × ۹/۱۱ ÷ ۲/۳ ÷ ۲/۱۵\n(۸) ۴/۱۱/۸۸ / ۶ - ۲/۱۱/۴ + ۵/۶ × ۲۲/۳۶ ۱ من ۳/۵۴ - ۱/۱+۶/۱+۶ / ۱/۴-۶ / ۶\n(۹) ۳/۵^۸ + ۳/۴^۷ + ۵/۶ - ۱/۲^۴ / ۱۳ - ۱/۲^۱۱ + ۵/۶^۱۰ - ۱/۲^۹ من ۲/۱۱ من ۳۶۵\n(۱۰) ۳/۴ ÷ ۳/۴ من ۳/۴ / ۳/۴ ÷ ۳/۴ × ۳/۴\n(۱۱) ۱/۲۳ من ۳/۱۶ ۶ من ۱۳/۴۴ ۲ - ۱۳/۳۳ × ۲/۳۳ ÷ ۶۳/۶۴ / ۱۶/۱۹ × ۵/۳۹ ÷ ۵/۱۵ - ۲۰/۱۹ × ۵/۶۵ ÷ ۵/۲۵ / ۱۲/۲۱\n(۱۲) ۱ / ۱/۲ + ۱/۳ + ۱/۴ / ۱/۲ - ۱/۳\n\n(۱۳) ۵/۶ من ۱/۲ + ۱/۳ + ۱/۴ / ۴/۶ - ۲/۳ + ۱/۲^۳ × ۱/۲ / ۱/۳ + ۲/۳ / ۱/۴ + ۱/۲ / ۱/۳ + ۲/۳ / ۱/۴\n÷ ۲/۳ من ۵/۱۱"}
{"book": "adl0290", "page": 320, "text": "۳۱۳\n\n(۱۴) ۱ ۳/۴ / ۳۲ + ۱/۵ من ۵/۹ : ۹/۱۰ / ۵ ۵/۸ : ۴/۷ × ۲/۵ من\n۱ ۱/۴ × ۹ ۱/۸ / ۲ ۵/۶ × ۱/۳ ۵\n\n(۱۵) ۱ ۱/۸ : ۱/۵ ۱ / ۲/۳ من ۵/۹ : ۱۰ ۲/۳ × ۱/۲ ۱ من ۱/۳ ۴ / ۵ ۹/۱۶ من ۱/۴ ۵\n\n(۱۶) ۲(۴/۹ - ۲/۳ : ۱/۲)\n(۱۷) ۲ ۵/۶ / ۱ - ۱/۲۵ / ۱/۳ + ۱/۴ + ۱/۶\n۱ - ۱/۲ من (۲/۳ / ۱ - ۵/۶ + ۱/۴)\n\n(۱۸) ۱ + ۲ ۱/۴ + ۱/۲ ۳ / ۱/۲ ۱ + ۲/۳ ۱ + ۳/۴ ۲ × ۵۵ ۳/۵ : ۱۱ / ۴/۱۱ من ۲/۳ ۱۳\n\n(۱۹) { ۲ / ۳ - (۱ - ۱/۲) - ۱/۲ من (۵) - ۲ / ۳/۴ - ۱/۲ }\n۱/۶ + ۵/۶ / ۱/۲ ۱ :"}
{"book": "adl0290", "page": 321, "text": "۳۱۴\n(۲۰) ۵ - ۶/۳ ÷ ۴-۳/۴ - ۵/۷ من\n{ ۱ ۲/۳ + ۶/۵ من ۳ ۱/۳ - ۲ ۱/۴ / ۲ - ۴۵/۲۱ }\n(۲۱) ۸ - ۸ × ۲ ۵/۶ - ۱ ۳/۴ / -۲ - ۶-۱/۴\n(۲۲) ( ۱/۳ + ۳/۴ / ۳ + ۱۱/۱۴ + ۵/۹ - ۱ ) ÷ ۵/۹ من ۲/۳\nمن ۵/۶ ۲\n(۲۳) ۲ + ۲/ ۳ / ۲+ ۱/۲ من ۱/۲ ÷ ( ۱ + ۱/۲) / ۳ - ۴ ( ۱ + ۲/ ۳ ۱/۲ )\n(۲۴) ۳ ۱/۲ / ۱۴ ÷ ۲/۵ من ۲ ۳/۴ من ۹ / ۲ + ۴ / -۶ - ۸ / ۱۰ + ۱/۱۲"}
{"book": "adl0290", "page": 322, "text": "۲۱۵\n(۲۵) ۳+ ۱\n۱+۳\n۱/۲+۳\n۱/۲ ۱ من ۱/۲÷ ۳\nمن ۵/۹÷ ۱/۳ من ۱/۲\n۱/۴ من ۳/۲\n۲ ۱/۴\n۱ ۲/۵ - ۴\n(۲۶) { ۱/۸ من (۱/۱۰ - ۱/۱۱)÷ ۱/۸ - ۱/۹ ÷ (۴/۹ + ۴/۱۱)\n۱/۶+ ۱/۹ ÷ (۴/۹ - ۴/۱۱) }\nX ۱/۲ + ۱/۷ ÷ (۱/۷ - ۱/۹)\n(۱/۳+ ۱/۷) ÷ ۱/۷ - ۱/۹\n(۲۷) ۵/۸ + ۶/۸ من ۵/۶ ÷ ۳/۴ من ۹/۱۰ من\n۸ ۲/۳ - (۱ - ۴/۸) من ۲ ۱/۲) ÷ ۴/۹ من ۱۲\n۳ ۱/۶ + ۶ ۱/۲\n(۲۸) ۳+۳÷ ۳-۳ من ۵/۶ ÷ ۷×۳\n۱+ ۱/۴ + ۳× ۱/۳\n(۲۹) { ۱۱/۹۹ - ۶/۱۳+ ۱۱/۹۹\n۶/۱۳X ۱۱/۹۹ - ۱ }\n{ ۱۱/۹۹+ ۶/۱۳\n۶/۱۳X ۱۱/۹۹ - ۱ } ۱۱/۹۹ - ۱"}
{"book": "adl0290", "page": 323, "text": "۳۱۶\n\n۱/۵ + ۱/۳ ÷ ( ۱/۳ + ۳/۴ ) + ۱/۵ - ۱ / ۲/۳ - ۳/۴ ÷ ۲ ۱/۴ (۳۰)\n\n۲ * ۱ / ۱ / ۱ / ۱ - ۴/۵ * ۲ + ۱ + ۲ * ۱ / ۱ / ۲/۳ ÷ ۴/۵ - ۱ + ۲ - ۳ (۳۱)\n\n۱ / ۱ / ۱ / ۲/۵ + ۱ + ۱ - ۱ ÷\n\nمحمود افغان ۱۲۹۳"}
{"book": "adl0290", "page": 324, "text": "حساب- ۱\n۳۱۷\n\nباب بیست و پنجم\n\nمعیار و مقیاس اشیا در کسور\n۱۲۸- امثله ذیل ضروری میباشند :-\nمثال قیمت ۳/۴ من ۷ روپیه ۸ آنه ۳ پائی را معلوم کنید :-\n۷ روپیه ۸ آنه ۳ پائی در ۳/۴ باین طریق ضرب کرده میشود که رقم مذکور را در ۳ ضرب نموده حاصل ضرب بر ۴ تقسیم کرده شود *\nپائی آنه روپیه\n۳ ۸ ۷\n۳\nپائی ۹ ۸ ۲۲ /۴\n۲ ۱/۴ ۱۰ ۵ جواب\nقاعده اگر ضرب کدام رقم در ۵ ۳/۴ مطلوب باشد اوّل آن را در ۳/۴ و باز در ۵ ضرب کنید و بعد ازان هر دو حاصل ضرب را جمع نمائید *"}
{"book": "adl0290", "page": 325, "text": "۳۱۸\nقاعده : اگر تقسیم بر ۴/۳ مقصود باشد در ۴\nضرب و بر ۳ تقسیم کنید :\nمثال ۲ قیمت ۱/۴ ۱ من ۱/۲ ۱ من ۱ روپیه معلوم\nکنید :\n۱/۲ ۱ من ۱/۴ ۱ من ۱ روپیه = ۱/۴ × ۵/۲ من ۱ روپیه\n= ۵/۳ روپیه\n= ۱ روپیه ۲ عباسی\nمثال ۳ قیمت ۵/۱۲ من ۱۷ پونڈ ۷ شلنگ ۶\nپنس + ۳/۴ من ۵ پونڈ را معلوم کنید :\n۵/۱۲ من ۱۷ پونڈ ۷ شلنگ ۶ پنس\nپنس شلنگ پونڈ\n× ۵ = ۶ -- ۷ -- ۱۷ / ۱۲\nپنس شلنگ پونڈ\n= ۵ × ۱/۲ ۱۱ -- ۸ -- ۱\n= ۷ پونڈ ۴ شلنگ ۱/۲ ۹ پنس\nو ۳/۴ من ۵ پونڈ = ۳/۴ پونڈ\n= ۳ پونڈ ۶ شلنگ ۸ پنس\nبنا برین ۵/۱۲ من ۱۷ پونڈ ۷ شلنگ ۶ پنس\n+ ۳/۴ من ۵ پونڈ"}
{"book": "adl0290", "page": 326, "text": "۳۶۹\n= ۶ پونډ ۴ شلنگ ۱/۲ ۹ پنس + ۳ پونډ\n۶ شلنگ ۸ پنس\n= ۱۰ پونډ ۱۱ شلنگ ۱/۲ ۵ پنس\nطریق دیگر\n۵/۱۲ من ۱۷ پونډ ۷ شلنگ ۶ پنس + ۲/۳ من ۵ پونډ\nپنس شلنگ پونډ\n= ۶-۷+۱۷ / ۱۲ × ۵ + ۱/۳ پونډ\nپنس شلنگ پونډ\n= ( ۱/۲ ۱۱- ۸ - ۱ ) × ۵ + ۱/۳ پونډ\nپنس شلنگ پونډ پنس شلنگ پونډ\n= ۱/۲ ۹ - ۴ - ۷ + ۸ - ۶ - ۳\nپنس شلنگ پونډ\n= ۱/۲ ۵ - ۱۱ - ۱۰ جواب\nتنبیه- اگر ضرب کدام مقدار مرکب و چنین\nکسر مطلوب باشد که صورت و مخرج آن اعداد\nکلان باشند طریق ذیل بهتر خواهد بود:-\nمثال ۴ قیمت معلوم کنید:- ۳۱۳/۵۵۰ من\n۱۰ روپیه ۲ آنه ۶ پائی ۳۱۱/۵۵۰ من"}
{"book": "adl0290", "page": 327, "text": "۳۳۰\n۱۰ روپیہ ۲ آنه ۶ پائی =\n۳۱۱/۵۵۰ من ۵۰ ۱۹ پائی = ۱۹۵۰x۳۱۱ / ۵۵۰\n= ۲۹ x ۳۱۱ / ۱۱\n= ۱۲۱۲۹ / ۱۱ پائی = ۱۱۰۲۷/۱۱ پائی\n= ۹۱ آنه ۶/۱۱ ۱۰ پائی\n= ۵ روپیه ۱۱ آنه ۶/۱۱ ۱۰ پائی\n\nامثله نمبر ۸۲\nقیمت معلوم کنید :-\n(۱) ۲/۳ من ۵ روپیہ ۷ آنه ۶ پائی ÷\n(۲) ۵/۶ من ۲ روپیہ ÷\n(۳) ۵/۵ من ۳ روپیہ ۲ عباسی ÷\n(۴) ۳/۴ من ۱۹ روپیہ و ۳ آنه و ۶ پائی ÷\n(۵) ۷/۸ من ۳ روپیہ ۴ شاہی ÷\n(۶) ۵/۸ من ۱۱ شاہی ÷\n(۷) ۱۱/۱۲ من ۹۲ پوند ۱۹ شلنگ ۱۱ پنس ÷\n(۸) ۵/۶ من ۷۰ روپیہ ۲ عباسی ÷\n(۹) ۳/۱۰ من ۹۹ قرآن ÷\n(۱۰) ۲/۵ ۵ من ۱۲ روپیہ ۹ آنه ۸ پائی ÷"}
{"book": "adl0290", "page": 328, "text": "۳۲۱\n(۱۱) ۵/۸ روپیہ + ۱۱/۱۲ روپیہ ÷\n(۱۲) ۲۱/۲ روپیہ - ۱۱/۳ روپیہ ÷\n(۱۳) ۴/۸ من ۲ پونڈ ۱۱ شلنگ ۶۱/۲ پنس ÷\n(۱۴) ۴/۱۵ من ۹ روپیہ ÷\n(۱۵) ۲۵/۱۱۲ من ۱ روپیہ\n(۱۶) ۱۳ روپیہ ۱۲ آنه ۹ پائی × ۳۵/۸ ÷\n(۱۷) ۱۳ روپیہ ۳ شاہی ۴ پیشیه × ۱۱۰/۱۱ ÷\n(۱۸) ۱ روپیہ ۷ شاهی ۳ پیسه × ۲۷/۳۸ ÷\n(۱۹) ۱۰ پونڈ ۱۰ شلنگ ۱۰۱/۲ پنس × ۲۷۸/۱۸۹ ÷\n(۲۰) ۲۵ روپیہ ۱۲ آنه ۹ پائی ÷ ۶۶/۲۲۷ ÷\n(۲۱) ۱۰۰ روپیہ ۳ سنار ۴۱/۲ پیسه ÷ ۲۳/۴ من ۹/۵ ÷\n(۲۲) ۳۳/۴ من ۱ ہنڈرڈ ویٹ اکوارٹر ۱ پونڈ ÷\n(۲۳) ۲۲/۷ من ۱۲۸ گز ۲ فٹ ۷ اینچ ÷\n(۲۴) ۵/۱۲ من ۱ ساعت ۱ دقیقه اثانیه ÷\n(۲۵) ۴/۲۱ من یک خروار ۲ سیر ۳ پاو ۲ خورد ÷\n(۲۶) ۳۱/۲ من ۴۱/۳ من ۱۲ روپیہ ۹ آنه ۳ پائی ÷\n(۲۷) ۱/۲ من ۴/۵ من ۱۱/۲ من ۷ روپیہ ۳ آنه ÷\n(۲۸) ۲۱/۳ من ۴/۵ من ۷ روپیہ ۹ آنه ۳ پائی +\n۷۱/۲ من ۱ روپیہ ۳ آنه ۴ پائی ÷"}
{"book": "adl0290", "page": 329, "text": "۳۲۲\n\n(۲۹) ۳/۴ من ۱/۲ ۴ من ۲ پونڈ ۱۴ شلنگ ۶ پنس\n- ۵/۲۴ من ۱ پونڈ ۶ شلنگ ۶ پنس +\n(۳۰) ۲۱/۴۴ ۷ روپیہ + ۵/۹ من ۱۵ شاہی + ۷ شاہی\n: ۳/۴ + ۱/۲ ۴ من ۳ روپیہ ۳ شاہی +\n(۳۱) ۱/۴ ۱۳ روپیہ - ۱/۲ ۳ من ۷ آنہ - ۲ روپیہ\n۴ آنہ : ۹۹/۵۶ + ۱/۹ ۷ من ۳ روپیہ :\n(۳۲) ۲۳۶/۳۶۹ من ۲ روپیہ ۹ آنہ + ۱۱۱/۲۳۴ من ۷\nروپیہ ۸ آنہ + ۲۹/۳۳۳ من ۹ روپیہ ۴ آنہ\n(۳۳) ۳/۴ من ۵/۸ من ۱ پونڈ + ۲/۳ من ۵/۹ من ۲\nشلنگ ۶ پنس + ۱/۲ من ۱/۴ ۱۰ پنس :\n(۳۴) ۵/۹ من ۱/۶ من ۱ روپیہ + ۳/۴ من ۵/۶ من\n۳ آنہ ۹ پائی + ۲/۳ من ۱/۲ ۷ پائی :\n(۳۵) ۱۱/۱۲ من ۱ پونڈ + ۱/۲ من ۲ گنی - ۵/۹ من\n۳ شلنگ ۹ پنس + ۱/۲ من ۱ شلنگ +\n(۳۶) ۳/۴ من ۵ روپیگی + ۵/۶ من ۲ عباسی\n- ۱/۸ من ۳ شاہی ۳ پیسه :\n(۳۷) ۵/۶ من ۷ روپیہ ۸ آنہ ۶ پائی - ۱/۲ من\n۷ آنہ ۷ پائی + ۱/۳ من ۱/۲ - ۱/۹ من ۵/۹\nروپیہ :"}
{"book": "adl0290", "page": 330, "text": "۳۲۳\n(۳۸) ۲۳/۴ / ۷-۱/۸ من ۸ روپیه ۹ آنه + ۳۱/۴ / ۴۱/۲ من\n۱۰۵/۶ / ۷۱/۲ من ۹ روپیه ۷ پائی +\n(۳۹) (۱/۲ ۳ ÷ ۱۳/۴) من ۳ پوند ۹ شلنگ ۳/۴\nپنس + (۲/۳) ۲ من ۴۷ شلنگ ۳/۴ ۷ - ۱/۲ ۳ / ۱۸۱/۴ ÷ ۷/۲\nمن ۵ شلنگ +\n(۴۰) رقوم ذیل را به لحاظ مقدار ترتیب بدهید\n۳/۴ من ۷ روپیه و ۱۱/۱۲ من ۶ روپیه ۱۱ آنه\nو ۲/۳ روپیه +\n(۴۱) اگر ۱/۴ من ۱/۳ ۱ من یک رقم نا معلوم\nمساوی ۷ روپیه و ۲ عباسی و ۳ شاهی\nو ۴ پیسه باشد پس آن رقم را معلوم\nکنید +\n(۴۲) ۵/۱۲ حصه کدام رقم ۳ روپیه ۹ آنه ۳\nپائی میباشد؟\n(۴۳) ۲/۵ حصه یک رقم از ۳/۴ حصه ۳ روپیه\n۷ آنه تفریق کرده شده است و حاصل"}
{"book": "adl0290", "page": 331, "text": "۳۲۴\n\nتفریق ۱ روپیہ ۱ آنہ ۱ پائی میباشد پس\nآن رقم را معلوم کنید :\n(۴۴) قیمت معلوم کنید :-\n۱ ۱/۴ ÷ ۱۵/۱۶ × ۱ ۱/۴ من ۱/۹ ۴ من ۵۰ روپیہ\n۲/۳ من ۵/۹ ÷ ۱۰ ۱/۲ ۴ ۱۵/۱۶ × ۱/۲ ۵\n\n(۴۵) مختصر کنید :-\n\n۳ ۱/۱۶ / ۳۰ من ۱ پونڈ + ۲/۳۹ من ۱ / ۱+ ۱/۲ / ۱/۴ + ۹ من\n\n۱۵ شلنگ + ۵ - ۱/۱۲ / ۱۲ شلنگ +\n\n۱۲۹- طریق تحویل یک رقم\nبه کسر رقم دیگر\nمثال ۱۳ آنہ ۴ پائی را به کسر یک روپیہ تحویل کنید\n\nپائی آنہ\nکسر مطلوب = ۴ - ۱۳ / ۱ روپیہ = ۱۳ ۱/۳ / ۱۶ = ۴۰ / ۴۸\n= ۵/۶ جواب"}
{"book": "adl0290", "page": 332, "text": "۳۲۵\nقاعده ۷ روپیه ۱۳ آنه ۴ پائی = ۷ روپیه ۱۳ آنه ۴ پائی\n۱ روپیه\n۱۳ ۱/۳\n۱۶ ۷ = روپیه\n۵/۶ ۷ = روپیه\nمثال ۲ ۲ روپیه ۱ شاهی ۳ پیسه را در کسر\n۳ روپیه ۲ شاهی ۲ پیسه تحویل کنید *\nپیسه شاهی روپیه\nکسر مطلوب = ۲-۱-۳ = ۱۲۸\n۳-۲-۲ ۱۹۲\n= ۲/۳ جواب\nمثال ۳ ۲/۳ من ۲ روپیه ۳ آنه را در کسر\n۳/۴ من ۸ روپیه ۹ آنه تحویل کنید *\nکسر مطلوب = ۲/۳ من ۲ روپیه ۳ آنه = ۲/۳ × ۳۵\n۳/۴ من ۸ روپیه ۹ آنه ۳/۴ × ۱۳۷\n= ۴ × ۳۵ × ۲\n۳ × ۱۳۷ × ۳\n= ۲۸۰ جواب\n۱۲۳۳\nمثال ۴ ۱/۲ من ۵ روپیه + ۱/۲ من ۲ روپیه\n۳ آنه کدام حصه ۱۱ روپیه و ۱۵ آنه میباشد؟"}
{"book": "adl0290", "page": 333, "text": "۳۲۶\n\nحصة مطلوبه = ۲/۳ × ۵ روپیه + ۳/۴ × (۳ آنه – ۴ روپیه)\n۳۵ × ۳/۴ + ۸۰ × ۲/۳ / ۱۹۱ =\n۳۵ × ۳ × ۳ + ۴ × ۸۰ × ۲ / ۱۹۱ × ۱۲ =\n۹۵۵ / ۱۹۱ × ۱۲ = ۵/۱۲ جواب\n\nامثله نمبر ۸۳\n\n(۱) ۳ آنه – ۴ پیسه را به کسر یک روپیه تحویل کنید.\n(۲) ۵ روپیه ۵ شاهی را به کسر ۱ روپیه تحویل\nکنید.\n(۳) ۷ پوند ۱۰ شلنگ ۶ پنس را به پوند تحویل کنید.\n(۴) ۳ پوند و ۶ شلنگ و ۸ پنس را به کسر\n۱ پوند تحویل کنید.\n(۵) ۸ آنه و ۹ پائی را به کسر ۳ روپیه ۱۰ آنه\nو ۸ پائی تحویل کنید.\n(۶) ۹ روپیه ۳ آنه ۴ پائی کدام حصۀ ۱۰ روپیه\n۶ آنه ۴ پائی میباشد؟\n(۷) ۷ شاهی ۴/۲ ۱ پیسه را به عباسی تحویل کنید."}
{"book": "adl0290", "page": 334, "text": "۳۲۷\n\n(۸) ۷ سیر ۵ چھٹانک کدام حصه من ۳۸ سیر\nمیباشد؟\n(۹) ۷ شلنگ ۶ ۱/۲ پنس کدام کسر اگنی میباشد؟\n(۱۰) ۱۲ پونڈ ۱۲ اونس کدام کسر ۱ ٹن میباشد؟\n(۱۱) ۷ روپیہ ۸ آنہ ۱/۴ پائی چند مرتبہ در ۶\nروپیہ ۸ آنہ شامل می باشد ؟\n(۱۲) ۳ روز و ۷ ساعت و ۸ دقیقه چند مرتبه\nدر ۸ روز و ۷ ساعت و ۳ دقیقه شامل\nاست ؟\n(۱۳) ۲ ۱/۲ فٹ کدام کسر ۲ ۱/۶ گز انگریزی میباشد؟\n(۱۴) در ۸ پونڈ و ۱۰ اونس و ۱۹ پینی ویٹ و\n۹ گرین چند مرتبه در ۱ پونڈ صرافی شامل\nمیباشد ؟\n(۱۵) ۲۰ روپیہ ۸ شاہی و ۴ پیسه را به کسر\n۷ روپیہ و ۹ شاہی تحویل کنید *\n(۱۶) ۱ ۳/۴ من ۸ روپیہ را به کسر ۱۰ روپیہ و\n۱۰ آنہ و ۱۰ پائی تحویل کنید *\n(۱۷) ۵/۱۲ من ۷ روپیہ و ۹ آنہ را به کسر ۹\nروپیہ و ۷ آنہ و ۸ پائی تحویل کنید *"}
{"book": "adl0290", "page": 335, "text": "۳۲۸\n\n(۱۸) ۱/۲ ۳ من ۱ روپیه و ۹ آنه را به کسر ۱۵/۱۶ من\n۶ روپیه و ۸ آنه تحویل کنید *\n\n(۱۹) ۱۸ سیر و ۷ چھٹانک کدام حصه ۱/۲ من\n۳ من و ۱۹ سیر و ۸ چھٹانک میباشد؟\n\n(۲۰) ۳/۸ من ۳ چهارک و ۲ پاو کدام کسر ۱/۲ ۲\nمن ۱/۲ من ۲ خروار میباشد؟\n\n(۲۱) ۲/۳ من ۷ خروار و ۷ من و ۷ مثقال در\n۵/۸ حصه یک من کابل چند مرتبه شامل\nمیباشد؟\n\n(۲۲) ۵ فیدم را به کسر ۳/۱۱ من ۱/۳ ۳ من ۱ پول\nتحویل کنید *\n\n(۲۳) ۳/۴ ۷ روپیه - ۳/۴ من ۶ روپیه را بکسر ۱۰\nروپیه و ۹ آنه تحویل کنید *\n\n(۲۴) ۲/۵ ۷ روپیه - ۵/۶ من ۷ روپیه را بکره\nروپیه تحویل کنید *\n\n(۲۵) ۲/۵ من ۱۲ شلنگ ۶ پنس + ۳/۴ من ۱۶\nشلنگ ۶ پنس را بکسر ۱ پونڈ تحویل کنید*\n\n(۲۶) ۴/۱۵ من ۱ پونڈ ۱۰ شلنگ + ۵/۸ من ۵\nشلنگ ۴ پنس - ۱/۲ ۸ من ۱/۱۲ ۳ من"}
{"book": "adl0290", "page": 336, "text": "۳۲۹\n۵ شلنگ و ۳/۴ ۳ پنس را به کسر ۲ شلنگ\nو ۱/۲ ۱ پنس تحویل کنید *\n(۲۷) ۳/۴ / ۲/۳ من { ۱/۲ ۲ من ۱ پوند - ۳/۴ من ۵ شلنگ }\nکدام حصه ۲/۴ من ، ۲ شلنگ میباشد ؟\nامثله متفرقه نمبر ۸۴\n(۱) از کسور ذیل یعنی ۷/۲۴ و ۳/۱۴ و ۱۵/۵۶\nخورد ترین را انه کلان ترین تفریق کنید\nو حاصل تفریق را بکسر سوم تحویل کنید*\n(۲) تنخواه شخصی در ماه اول ۵۰ روپیه مقرر\nشده است و بعد ازاں در هر ماه بقدر\n۱/۵ حصه تنخواه ماه گذشته او را ترقی داده\nمیشود پس تنخواه ماه سوم او را دریافت\nکنید *\n(۳) ۱ ۲/۳ حصه ۵۰ روپیه را بر چند نفر تقسیم\nکرد باین طریق که ۱/۳ حصه رقم مقسوم به\nب و ۱/۴ حصه به ج و باقی به د رسید\nپس حصه هر یکی را معلوم کنید*"}
{"book": "adl0290", "page": 337, "text": "۳۳۰\n(۴) چند روپیه به سه کس تقسیم شده اگر اول\nرا ۱/۴ حصه و دوم را ۵/۱۲ حصه و سوم را\nباقی مانده یعنی ۴/۱ پنس ۷ شلنگ ۲ پوند\nبرسد پس کل رقم تقسیم شده را معلوم\nکنید *\n(۵) ا پانی ۳/۴ - انه ۷ - روپیه ۱۴ وارد که ۳ ۲/۳\nچند روپیه ب میباشد پس معلوم کنید\nکه ب چند روپیه دارد ؟\n(۶) شخصی از سه نفر یک یک گنی قرض\nگرفت و بعد از چند روز ۱/۳ قرض شخص\nاول و ۳/۴ قرض شخص دوم و ۵/۶ قرض\nشخص سوم را ادا کرد ۱ پس چه قدر قرض\nبر ذمه اش هنوز باقی است ؟\n(۷) از مبلغ یک صندوق ۳/۸ گرفته شد و ۴/۵\nباقی مانده آن ۱۳ شلنگ ۵ ۱/۲ پنس میباشد\nپس معلوم کنید که در صندوق مذکور کل\nچه قدر مبلغ بود ؟\n(۸) یک ستون در سه حصه تقسیم شده حصه\nاول ۱/۳ کل ستون است و حصه دوم ۲/۸"}
{"book": "adl0290", "page": 338, "text": "۳۳۱\n\nحصهٔ اوّل و حصه سوم ۳ فٹ ۶ اینچ است\nپس درازی ستون را معلوم کنید ؟\n(۹) پنج برادر قرض خود را به این طریق ادا\nمیکنند که برادر کلان شان ۳/۴ حصهٔ قرض\nرا بر ذمه خود میگیرد و دیگران قرض باقیمانده\nرا مابین خود مساوی تقسیم میکنند و درین\nصورت هریکی ازانها ۲۰ روپیه ، آنه ۱/۲ ۷\nپائی از برادر کلان کمتر ادا میکند پس مقدار\nکل قرض را معلوم کنید :\n(۱۰) آن رقم را معلوم کنید که همان کسر ۳\nپوند ۱۰ شلنگ باشد که ۲ پوند ۳ اونس\n(وزن بازار) کسر ۳ پوند ۲ اونس میباشد:\n(۱۱) آن رقم را معلوم کنید که همان کسر ۲ روپیه\n۱ آنه باشد که ۷ گز ۱۱ فٹ کسر ۱۱ گز\nمیباشد :\n(۱۲) کدام کسر ۱ روپیه ۱۳ آنه ۷ پائی یا\n۱/۳ ۳ / ۱/۳ ۲ من ( ۳/۴ + ۱/۳ ) من ۱ آنه ۴ پائی جمع\nکرده شد که حاصل جمع یک روپیه باشد؟"}
{"book": "adl0290", "page": 339, "text": "۳۳۲\n(۱۳) اگر طلای بخارا ۱۳/۲۲ حصهٔ طلای انگریزی\nباشد پس ۵/۲۲ حصهٔ طلای بخارا کدام کسر\n۵/۱۲ حصهٔ طلای انگریزی خواهد بود؟\n(۱۴) فرق یک پوند بازار و یک پوند صرافی را\nمعلوم کرده آن را به کسر ۳/۵ من یک\nپوند بازار تحویل کنید *\n(۱۵) حاصل جمع ۴/۵ من ۱ پوند و ۳/۱۰ من ۱ شلنگ\nو ۳/۴ من ۱ پنس را به کسر ۱/۴ من ۱ گنی\nتحویل کنید *\n(۱۶) کلان ترین آن رقوم را معلوم کنید که در\nهر یکی از ۳/۴ من ۳ روپیه ۵ آنه ۴ پائی\nو ۳/۴ من ۷ روپیه ۹ آنه ۸ پائی و ۱/۲ من\n۸ آنه ۹ پائی باین طریق شامل باشد که\nهمه را بدون باقی تقسیم کند *\n(۱۷) خورد ترین آن رقوم را معلوم کنید که ۵/۶\nمن ۱ روپیه ۳ آنه ۳ پائی و ۱/۴ من ۲\nروپیه ۸ آنه و ۳/۴ من ۷ روپیه ۹ آنه ۶ پائی\nباین طریق بر آن شامل باشد که اگر آن بر\nهر یکی از مقادیر مذکوره تقسیم کرده شود"}
{"book": "adl0290", "page": 340, "text": "۳۳۳\nهیچ باقی نماند *\n(۱۸) اگر در رقمی پنجم حصهٔ آن زیاده کرده شود کل ۳ روپیه ۲ شاهی میباشد پس آن رقم چیست ؟\n(۱۹) ۱/۵ حصهٔ یک احد کدام حصهٔ ۵ احد میباشد ؟\n(۲۰) از یک اونس نقره که برای ضرب استعمال میشود بقدر ۲ روپیه ۶ آنه ۱/۲ ۱۰ پائی حاصل میشود پس خورد ترین مقدار اونس دریافت کنید که از آن یک تعداد کامل روپیه بدون کسر آنه و پائی ساخته بتوانیم *\n(۲۱) طول یک ریسمان ۳۰ فُت است و ما آن را در چند حصهٔ مساوی تقسیم کردیم که طول هر حصه ۱/۴ ۳ فُت میباشد پس معلوم کنید که طول حصهٔ آخری چه قدر است و آن طول به ریسمان چه نسبت دارد ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 341, "text": "۳۳۴\nباب بیست و ششم\nحساب تجارت\n۱۳۰ مقسوم علیه موافق یا محفوظ الکسر\nکدام عدد آن مقدار مکسور است که صورت آن\nاحد باشد مثلاً یک شاهی ۱/۱۲ حصه روپیه است\nبنابر آن یک شاهی را مقسوم علیه موافق یک\nروپیه گفته میشود و همچنان ۴ آنه = ۱/۴ روپیه\nمقسوم علیه موافق یک روپیه کله دار میباشد\n۱۳۱ تجارت مفرد نام آن طریق است\nکه بوساطت آن بذریعه مقسوم علیه های موافق\nقیمت مقدار مفرد را معلوم کرده میتوانیم بشرطیکه\nقیمت احد آن مقدار مفرد معلوم باشد مثلاً قیمت\n۳۲ خروار گندم به نرخ ۱۰ روپیه ۸ شاهی فی\nخروار به قاعدۀ تجارت مفرد معلوم شده میتواند\nتجارت مرکب نام آن طریق است که\nبوساطت آن بذریعه مقسوم علیه های موافق قیمت"}
{"book": "adl0290", "page": 342, "text": "۳۳۵\nمقدار مرکب معلوم کرده میتوانیم بشرطیکه قیمت\nیکی از احاد آن مقدار مرکب معلوم باشد مثلاً\nقیمت ۳۲ خروار ۷ من گندم به نرخ ۱۰ روپیه\n۸ شاهی فی خروار به قاعده تجارت مرکب معلوم\nشده میتواند *\nتجارت مفرد\n۱۳۲ امثله ذیل تشریح این طریق\nرا خواهند کرد :-\nمثال ۱ قیمت ۲۳ من برنج به شرح ۳ روپیه\n۱۳ آنه ۹ پائی فی من معلوم کنید *\n\nپائی آنه روپیه\n- - ۳ ۲۳ قیمت به شرح ۱ روپیه فی من\n۳\n- - ۶۹ 〃 ۳ 〃 〃\n۸ آنه = ۱/۲ حصه یک روپیه : ۸ ۱۱ 〃 〃 ۸ آنه 〃\n۴ آنه = ۱/۲ حصه ۸ آنه ۰ ۱۲ ۵ 〃 〃 ۴ آنه 〃\n۱ آنه = ۱/۴ حصه ۴ آنه ۰ ۶ ۱ ۰ 〃 ۱ آنه 〃\n۶ پائی = ۱/۲ حصه ۱ آنه ۶ ۱۱ ۰ 〃 〃 ۶ پائی 〃\n۳ پائی = ۱/۲ حصه ۶ پائی ۹ ۵ ۰ 〃 〃 ۳ پائی 〃\nپائی آنه روپیه\n۳ ۱۲ ۸۸ 〃 ۳ روپیه ۳ آنه و"}
{"book": "adl0290", "page": 343, "text": "۳۳۶\nتنبیہہ – ۳ روپیہ ۱۳ آنه ۹ پائی مساوی حاصل\nحاصل تفریق ۴ روپیہ و ۲ آنه ۳ پائی میباشد\nبنابرین قاعدهٔ مختصر برای این قسم سوالات\nاین ست که اول قیمت به شرح ۲ آنه ۳ پائی\nمعلوم کرده شود و آن ازان قیمت که به شرح\n۴ روپیہ فی من حاصل میشود تفریق کرده شود\nپس حاصل تفریق جواب مطلوب خواهد بود:\nپائی آنه روپیہ\nطریق عمل نہ ۰ - ۲۳\n۰ - ۹۲ قیمت بشرح ۴ روپیہ فی من\n۹ - ۳ - ۳ قیمت بشرح ۲ آنه ۳ پائی فی من\n۳ - ۱۲ - ۸۸ قیمت بشرح ۳ روپیہ ۱۳ پائی ۹ پائی فی من\nپائی آنه روپیہ\n. . ۲۳\n۴ آنه = ۱/۴ حصه یک روپیہ . ۱۴ ۲ قیمت بشرح ۴ آنه فی من\n۳ پائی = ۱/۴ حصه ۲ آنه ۹ ۵ . قیمت بشرح ۳ پائی فی من\n۹ - ۳ - ۳ قیمت بشرح ۲ آنه ۳ پائی فی من\nمثال ۴ قیمت ۹ شی بشرح ۱۰ روپیہ ۸ شاہی\n۳ پیسه فی شی چیست ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 344, "text": "۳۳۷\n\nپیسه شاهی روپیه\n۰-۰-۹ قیمت بشرح یک روپیه فی من\n۱۰\n۰-۰-۹۰ „ „ ۱۰ „ „\n۶ شاهی = ۱/۴ حصه یک روپیه ۰-۶-۴ „ „ ۴ شاهی „\n۲ شاهی = ۱/۳ حصه ۶ شاهی ۰-۶-۱ „ „ ۲ شاهی „\n۲ پیسه = ۱/۲ حصه ۴ شاهی ۴-۳-۰ „ „ ۲ پیسه „\n۱ پیسه = ۱/۲ حصه ۲ پیسه ۴-۱-۰ „ „ ۱ پیسه „\n۲-۵-۹۶ „ „ ۱۰ روپیه ۶ شاهی ۳ پیسه\n\nمثال ۳ قیمت ۱۳۱/۴ ہنڈرڈ ویٹ بشرح ۷ روپیه\n۱۰ آنه ۳ پائی فی ہنڈرڈ ویٹ چیست ؟\n\nپائی آنه روپیه\n۰-۸-۱۳ قیمت بشرح ۱ روپیه فی ہنڈرڈ ویٹ\n۷\n۰-۸-۹۴ قیمت بشرح ۷ روپیه فی ہنڈرڈ ویٹ\n۰-۱۲-۶ „ „ ۸ آنه „ „\n۰-۱۱-۱ „ „ ۲ آنه „ „\n۳-۴-۰ „ „ ۳ پائی „ „\n۳/۴۴-۲-۱۰۳ روپیه قیمت بشرح ۷ روپیه ۱۰ آنه\n۳ پائی فی ہنڈرڈ ویٹ"}
{"book": "adl0290", "page": 345, "text": "۳۳۸\n\nمثال ۴ قیمت ۴/۳ ۴ شے به نرخ ۳/۴ ۲ پنس -\n۱۶ شلنگ فی شے چیست ؟\nپنس شلنگ پونڈ\n۴ - ۱۳ - ۴۲ قیمت بشرح ۱ پونڈ فی من\n۸ - ۶ - ۲۱ قیمت بشرح ۱۰ شلنگ من\n۴ - ۱۳ - ۱۰ \" \" ۵ \" \"\n۸ - ۲ - ۲ \" \" ۱ \" \"\n۱/۳ ۱ - ۷ - ۰ \" \" ۲ پنس \"\n۱/۴ ۹ - ۱ - ۰ \" \" ۱/۲ پنس \"\n۱/۴ ۱۰ - ۰ - ۰ \" \" ۱/۴ پنس \"\n۱/۳ ۵ - ۱۲ - ۲۴ \" \" ۱۶ شلنگ ۳/۴ ۲\nجواب پنس فی من\n\nامثلہ نمبر ۸۵\nبحساب تجارت قیمت اشیاء ذیل را معلوم کنید :-\n(۱) ۴۰۰ بشرح ۳ روپیه ۴ آنه فی شے :\n(۲) ۳۷۵ بشرح ۲ پونڈ ۵ شلنگ فی شے :\n(۳) ۷۸۹ بشرح یک آنه فی شے :\n(۴) ۷۲۸ بشرح ۳ پیسیه فی شے :"}
{"book": "adl0290", "page": 346, "text": "۳۳۹\n(۵) ۴۳۹ بشرح ۳ پائی فی شے *\n(۶) ۳۹۹ \" ۴ پونڈ و ۲ شلنگ فی شے *\n(۷) ۸۷۴ \" ۶ آنہ فی شے *\n(۸) ۷۲۳ \" ۱۵ شاہی فی شے *\n(۹) ۹۳۹ \" ۲ روپیہ و ۱۱ آنہ فی شے *\n(۱۰) ۲۷۵ \" ۴ پنس فی شے *\n(۱۱) ۴۷۵ \" ۱۳ آنہ و ۶ پائی فی شے *\n(۱۲) ۳۴۲ \" ۲ شاہی و ۴ پیسہ فی شے *\n(۱۳) ۵۰۰ \" ۷ آنہ و ۳ پائی فی شے *\n(۱۴) ۹۴۲ \" ۷ شلنگ و ۳ پنس فی شے *\n(۱۵) ۷۰۰ \" ۱۰ آنہ و ۱/۴ ۴ پائی \"\n(۱۶) ۳۷۴ \" ۱/۲ ۵ پیسہ فی شے *\n(۱۷) ۳۲۱ \" ۲ روپیہ ۵ آنہ ۳ پائی فی شے *\nپنس شلنگ پونڈ\n(۱۸) ۲۳۰ \" ۶ — ۱۰ — ۴ فی شے *\nپائی آنہ روپیہ\n(۱۹) ۳۶۶ \" ۹ — ۱۱ — ۷ فی شے *\nشاہی عباسی روپیہ\n(۲۰) ۷۶۷ \" ۳ — ۲ — ۱۰ فی شے *\nپائی آنہ روپیہ\n(۲۱) ۸۳۹ \" ۴ — ۱۳ — ۵ فی شے *"}
{"book": "adl0290", "page": 347, "text": "پنس شلنگ\n(۲۲) ۳۳۹ بشرح ۲/۱ ۱۰ – ۴/۱ فی شے *\nپائی آنه روپیه\n(۲۳) ۴۵۴ 〃 ۲/۱ ۱۰ – ۷ – ۱۵ فی شے *\nپیسه شاہی روپیه\n(۲۴) ۹۰۰ 〃 ۲ – ۷ – ۵۰ 〃\nپائی آنه روپیه\n(۲۵) ۹۰۰ 〃 ۲/۱ ۷ – ۱۰ – ۴۲ 〃\nپنس شلنگ پونڈ\n(۲۶) ۵۰۱۳ 〃 ۲/۱ ۱ – ۱۹ – ۵۵ 〃\nپیسه آنه روپیه\n(۲۷) ۷۶۸ 〃 ۲ – ۹ – ۱۹ 〃\nپیسه شاہی روپیه\n(۲۸) ۱۰۱۰ 〃 ۲/۱ ۴ – ۱۱ – ۱۱ 〃\nپیسه آنه روپیه\n(۲۹) ۸۷۶۰ 〃 ۲ – ۴/۱ ۱ – ۲۱ 〃\nپنس شلنگ\n(۳۰) ۸۵۹۶ 〃 ۴/۳ – ۱۲ – ۰ 〃\nپائی آنه روپیه\n(۳۱) ۵۵۵ 〃 ۲/۱ ۵ – ۳ – ۸۹ 〃\nشاہی تار عباسی روپیه\n(۳۲) ۳۱۱۱ 〃 ۲ – ۱ – ۱ – ۲ 〃\nپائی آنه روپیه\n(۳۳) ۸۰۰۱ 〃 ۴/۱ ۸ – ۸ – ۸۰ 〃\nپنس شلنگ پونڈ\n(۳۴) ۱۰۰۰۰ 〃 ۲/۱ ۱۰ – ۱۷ – ۷ 〃"}
{"book": "adl0290", "page": 348, "text": "۳۴۷\nپائی آنہ روپیہ\n(۳۵) ۱/۲ ۳۴۶ بشرح ۸ - ۱۰ - ۴ فی شے :-\nپیسہ شاہی روپیہ\n(۳۶) ۳/۵ ۲۷ \" ۲ ۱/۲ - ۶ - ۸ \" \"\nپائی آنہ روپیہ\n(۳۷) ۲/۳ ۶۰۳ \" ۱ ۱/۲ - ۱۳ - ۲۹ \" \"\nپنس شلنگ پونڈ\n(۳۸) ۱/۲ ۳۰۱ \" ۶ ۱/۲ - ۱۵ - ۲ \" \"\nپائی آنہ روپیہ\n(۳۹) ۲/۷ ۸۲۱ \" ۵ ۱/۲ - ۶ - ۴۱ \" \"\nپیسہ شاہی روپیہ\n(۴۰) ۳/۴ ۴۴۲ \" ۲ ۱/۲ - ۲ - ۷۶ \" \"\nپائی آنہ روپیہ\n(۴۱) ۵/۱۲ ۶۰۰ \" ۲ - ۱۲ - ۱۲ \" \"\nپنس شلنگ پونڈ\n(۴۲) ۵/۹ ۲۴۹ \" ۸ ۱/۲ - ۲ - ۲۰ \" \"\nپائی آنہ روپیہ\n(۴۳) ۱/۳ ۳۹ \" ۴ - ۱۳ - ۱ \" \"\nپیسہ شاہی قرآن روپیہ\n(۴۴) ۳/۸ ۸۴ \" ۳ - ۳ - ۱ - ۲ \" \"\nپائی آنہ روپیہ\n(۴۵) ۲/۵ ۱۰۱ \" ۶ - ۹ - ۱۰ \" \"\nپنس شلنگ پونڈ\n(۴۶) ۵/۸ ۱۰ \" ۱۰ ۱/۲ - ۱۷ - ۲ \" \""}
{"book": "adl0290", "page": 349, "text": "۳۴۲\n\nتجارت مرکب\n۱۳۳ امثله ذیل قاعده تجارت مرکب را\nواضح خواهند کرد :-\nمثال ۱ قیمت ۱۵ من و ۱۲٫۵ سیر به شرح ۲ روپیه\n۵ شاهی ۳ پیسه فی من چیست ؟\nپیسه شاهی روپیه\n۳ – ۵ – ۲ قیمت یک من\n۳\n۴ ۴ ۷ قیمت ۳ من\n۵\n. – . – ۳۷ „ ۱۵ „\n۲سیر= ۱/۸ حصه یک من ۳ – ۵ – ۲ „ ۸ „\n۴ سیر= ۱/۲ حصه ۸سیر ۴ – ۲ – ۱ „ ۴ „\n۱/۲ سیر= ۱/۸ حصه ۴سیر ۱/۲ ۴ – ۱ – . „ ۱/۲ „\n۱/۲ ۴ – ۱۰ – ۴۰ قیمت ۱۵ من ۱۲٫۵ سیر\nجواب\nمثال ۲ قیمت ۲۵ خروار آرد بشرح ۵ روپیه\n۸ آنه فی من چیست ؟ یک خروار ۳ من\n۱۰ سیر انگریزی میباشد +"}
{"book": "adl0290", "page": 350, "text": "۳۴۳\n\nپیسه آنه روپیه\n۳ – ۸ – ۵ قیمت یک من\n. – ۸ – ۱۶ 〃 ۳ من\n۱ سیر = ۱/۴ حصه یک من . – ۶ – ۱ 〃 ۱۰ سیر\n. – ۱۴ – ۱۶ 〃 ۳ من ۱۰سیر یعنی یک خروار\n۵\nقیمت . – ۶ – ۸۹ قیمت ۵ خروار\n۵\n. – ۱۴ – ۴۴۷ 〃 ۲۵ خروار\n\nجواب\nمثال ۳ قیمت ۲ تن ۳ ہنڈرڈ ویٹ ۳ کوارٹر\n۵ پونڈ بشرح ۱۵ پونڈ ۱۷ شلنگ فی ہنڈرڈ ویٹ\nچیست؟ پنس شلنگ پونڈ\n۱۰ – ۱۷ – ۱۵ قیمت ۱ ہنڈرڈ ویٹ\n۲ تن ۳ ہنڈرڈ ویٹ = ۴۳ ہنڈرڈ ویٹ ۱۰\n. – ۱۰ – ۱۵۸ 〃 ۱۰ 〃\n. – . – ۶۳۲ 〃 ۴۰ 〃\n. – ۱۱ – ۴۷ 〃 ۳ 〃\n. – ۱۱ – ۶۵۱ 〃 ۴۳ 〃\n۱ کوارٹر = ۱/۴ حصه ۱ ہنڈرڈ ویٹ ۶ – ۱۸ – ۷ 〃 ۲ کوارٹر\n۱ کوارٹر = ۱/۲ حصه ۲ کوارٹر ۲ – ۱۹ – ۳ 〃 ۱ 〃\n۴ پونڈ = ۱/۷ حصه ۱ کوارٹر ۲/۷ ۳ – ۱۱ – . 〃 ۴ پونڈ\n۱ پونڈ = ۱/۴ حصه ۴ پونڈ ۲۶/۲۸ ۹ – ۲ – . 〃 ۱ 〃\n۲۴/۲۸ ۱ – ۲ – ۶۹ قیمت ۲ تن ۳ ہنڈرڈ ویٹ\n۳ کوارٹر ۵ پونڈ"}
{"book": "adl0290", "page": 351, "text": "۳۴۴\n\nامثلہ نمبر ۸۶\n\nبحساب تجارت قیمت امثلہ ذیل را معلوم کنید:\n(۱) ۷ من ۱۵ سیر به شرح ۳ روپیہ و ۷ آنه و ۸ پائی فی من *\n(۲) ۹ من ۱۴ ۱/۴ سیر بشرح ۴ روپیہ ۱۰ آنه و ۸ پائی فی من *\n(۳) ۲۷ ہنڈرڈ ویٹ ۲ کوارٹر ۷ پونڈ به شرح ۳ پونڈ ۷ شلنگ ۶ پنس فی ہنڈرڈ ویٹ *\n(۴) ۱۱ خروار ۵ من ۳ سیر بشرح ۵ روپیہ ۷ شاہی ۴ پیسه فی من *\n(۵) ۱۷ خروار ۵ من ۲ سیر ۲۱ مثقال بشرح ۳ روپیہ ۵ شاہی ۳ پیسه فی خروار *\n(۶) ۶ خروار ۳ من ۲ سیر ۵ چھارک بشرح ۱۷ روپیہ ۷ شاہی فی خروار *\n(۷) ۲ ٹن ۱۳ ہنڈرڈ ویٹ ۳ کوارٹر ۱۷ پونڈ بشرح ۱ پونڈ ۱ شلنگ ۴ پنس فی ہنڈرڈ ویٹ *\n(۸) ۳ من ۲۷ سیر ۸ چھٹانک بشرح ۱۰ روپیہ ۵ آنه ۸ پائی فی من *"}
{"book": "adl0290", "page": 352, "text": "۳۴۵\n(۹) ۷ من ۱۸ سیر ۹ چھٹانک بشرح ۱۳ روپیہ\n۷ آنہ ۵ پائی فی من +\n(۱۰) ۸ من ۳ سیر ۱۲ چھٹانک بشرح ۳ آنہ\n۴ پائی فی سیر +\n(۱۱) ۱ من ۱۷ سیر ۱۰ چھٹانک بشرح ۷ آنہ\n۶ پائی فی سیر +\n(۱۲) ۴ من ۳ سیر ۱۴ مثقال بشرح ۱ روپیہ ۳\nشاہی ۴ پیسہ فی من +\n(۱۳) ۷ من ۲ سیر ۳ چھارک بشرح ۶ روپیہ\nفی من +\n(۱۴) ۳ خروار ۷ من ۳ سیر ۳ چھارک ۱۲\nمثقال بشرح ۱۰ روپیہ ۸ شاہی ۴ پیسہ\nفی خروار +\n(۱۵) ۳ من ۳۷ سیر ۱۲ چھٹانک بشرح ۷ شلنگ\n۶ پنس فی سیر +\n(۱۶) ۲ ٹن ۷ ہنڈرڈ ویٹ ۱ کوارٹر ۱۳ پونڈ ۱۴\nاونس بشرح ۹ روپیہ ۱۱ آنہ فی کوارٹر +\n(۱۷) ۷ جوال آرد وزن ہر جوال ۳ من ۱۵\nسیر بشرح ۷ روپیہ ۱۰ آنہ فی من +"}
{"book": "adl0290", "page": 353, "text": "۳۴۶\n\n(۱۸) ۲۴ صندوق پنبه وزن هر صندوق ۵\nہنڈرڈ ویٹ ۲ کوارٹر بشرح ۱۶ شلنگ ،\nپنس فی ہنڈرڈ ویٹ *\n(۱۹) ۳۵ صندوق چاے فی صندوق ۱ من ۱۷\nسیر ۹ چھٹانک بشرح ۸۰ روپیہ ۱۲ آنہ\nفی من *\n(۲۰) ۳۲۱ صندوق قہوہ فی صندوق ۱ خروار\n۲ سیر ۳ چهارک بشرح ۱۰۵ روپیہ ۸ شاهی\nفی خروار *\n(۲۱) کل پیداوار آن زمین را معلوم کنید که رقبهٔ\nآن ۲ ایکڑ و ۲ روڈ و ۸۸ مربع گز میباشد\nو پیداوار یک ایکڑ ۷ ہنڈرڈ ویٹ ۳ کوارٹر\n۱۴ پونڈ است *\n(۲۲) قیمت ۲۹ گز ۲ فٹ ۹ انچ بشرح ۷ شلنگ\n۱۰ پنس فی گز چیست ؟\n(۲۳) وزن ۲۳۱ جوال غله چه قدر خواهد بود اگر\nوزن یک جوال ۲ من ۲ سیر ۳ چهارک باشد؟\n(۲۴) وزن ۳۲۹ صندوق بحساب ۷ من ۲\nسیر فی صندوق معلوم کنید *"}
{"book": "adl0290", "page": 354, "text": "۳۴۷\n\n(۲۵) اگر بر یک روپیه ۱ شاهی ۴/۱ ۴ پیسه محصول باشد\nبر ۳۲۹ روپیه ۵ شاهی چه قدر محصول خواهد بود؟\n(۲۶) اگر بر یک روپیه ۱ آنه ۴/۱ ۴ پائی محصول باشد بر\n۳۰۹۰ روپیه ۸ آنه چه قدر محصول خواهد بود؟\n(۲۷) قیمت ۲۲۵ ہنڈرڈ ویٹ بشرح ۲۱ پونڈ ۵\nشلنگ ۷ پنس فی ٹن چیست ؟\n(۲۸) قیمت ۲۵۷ شے بشرح ۳ روپیه ۹ آنه ۴\nپائی فی ۱۰ شے چیست ؟\n(۲۹) کرایه ۷/۱۲ ۲۷۵ جریب بحساب ۳ روپیه و\n۷ شاهی و ۲ پیسه فی جریب چه قدر میشود؟\n(۳۰) قیمت ۱ خروار ۹ من ۱ سیر ۳ چهارک بحساب\n۵/۱۶ ۹۰ روپیه فی خروار چه قدر خواهد بود؟\n(۳۱) اگر بر یک روپیه ۱۴ آنه ۶ پائی منافع باشد بر\n۵۱۴۶ روپیه ۱۲ آنه چه قدر منافع خواهد بود؟\n(۳۲) بر ذمه شخصی ۳۷۹۲۵ روپیه ۱۴ آنه قرض\nاست لیکن بجای یک روپیه او صرف\n۳ آنه ۴/۱ ۴ پائی ادا کرده میتواند پس معلوم\nکنید که قرض خواه او را چه قدر وصول\nخواهد شد ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 355, "text": "۳۴۸\n\nباب بیست و هفتم\nطریق پیمایش سطوح\n\n۱۳۴ در مملکت افغانستان مساحت زمین\nبه جریب و بسوه و بسواسه دریافت نموده میشود\nو اگر چه ذکر این پیمانه ها در آغاز کتاب آمده لاکن\nبرای افاده طلباء در اینجا باز نوشته میشود :\nیک بسواسه مسافت آن قطعه زمین است\nکه طول و عرض آن سه سه گز با شد و یک\nبسوه = ۲۰ بسواسه\nیک جریب = ۲۰ بسوه\nبنابرین یک جریب = ۲۰ * ۲۰ * ۹ = ۳۶۰۰ مربع\nگز کابل می باشد و یاد باید داشت که گز کابل\n= ۲۹ انچ است و انچ بحساب کابل = هشت\nسوت یعنی ۸ موی اسپ میبا شد .\nهر چند که طریق دریافت کردن مساحت زمین\nتعلق بعلم مساحت دارد مگر چند طریقه مشهور"}
{"book": "adl0290", "page": 356, "text": "۳۴۹\nبرای افاده طلباء در اینجا نیز نوشته میشود *\n۱۳۵ مستطیل و مربع\nمستطیل شکل چهار ضلع می با شد که هر\nزاویه آن زاویه\nقائمه باشد * مستطیل\nمربع شکل چهار\nضلع است که جمیع\nاضلاع آن باهم برابر مربع\nوجمیع زوایای آن\nقائمه باشند *\nطریق دریافت کردن مساحت مستطیل و\nمربع این است که طول را در عرض ضرب\nکنید حاصل ضرب مساحت مستطیل یا مربع\nخواهد بود *\nمثال ۱ طول یک قطعه مستطیل ۵ گز\nاست و عرض آن ۳ گز پس مساحت آن\nمعلوم کنید *\nمساحت = ۵ × ۳ = ۱۵ مربع گز *"}
{"book": "adl0290", "page": 357, "text": "۳۵۰\nمثال ۲ یک ضلع مربع ۳۰۰ گز است\nپس مساحت آن چه قدر خواهد بود :\nمساحت = ۳۰۰×۳۰۰ مربع گز = ۹۰۰۰۰ مربع\n= ۹۰۰۰۰ / ۴ بسواسه = ۱۰۰۰ بسواسه\n= ۱۰۰۰ / ۲۰ بسوه = ۵۰۰ بسوه\n= ۵۰۰ / ۲۰ جریب = ۲۵ جریب\nامثله نمبر ۴۸\nدر امثله ذیل مساحت مستطیل را معلوم\nکنید :-\n(۱) طول ۵ گز و عرض ۴ گز :\n(۲) طول ۱۸ گز ۴ اینچ و عرض ۱۰ گز ۳ اینچ\n(۳) طول ۳۷ ۱/۲ گز و عرض ۵ ۱/۲ گز :\n(۴) طول ۱۳۰۰ گز و عرض ۳۰۰ گز :\n(۵) مساحت آن مربع چیست که هر ضلع\nآن ۷۲۹۰ گز باشد ؟\n(۶) مساحت آن مربع چیست که ضلع آن\n۱۸۰ گز باشد ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 358, "text": "۳۵۱\n\n۱۳۶ مثلث\nهرگاه کدام قطعه زمین شکل مثلث داشته\nباشد طریق مساحت آن این است که یک ضلع\nآن را پیمایش کنید و از راس زاویه مقابل\nضلع مذکور یک عمود بر آن ضلع بکشید و این\nعمود را هم پیمایش کنید *\nبعد ازان عمود را در ضلع معلومه ضرب\nکرده حاصل ضرب را بر ۲ تقسیم کنید خارج\nقسمت مساحت مثلث خواهد بود *\nمثال ۱ یک ضلع مثلث ۱۸ گز است\nو عمودیکه بر آن\nاز زاویه مقابل\nکشیده شده ۲ گز\nمی باشد پس\nمساحت آن را\nمعلوم کنید *\nعمود ۲ گز\nضلع معلوم\nمساحت = ۲x۱۸/۲ = ۱۸ مربع گز = ۲ بسواسه اگر\nمثلث قائم الزاویه با شد عمود آن را"}
{"book": "adl0290", "page": 359, "text": "۳۵۲\nدر قاعده ضرب کنید و حاصل ضرب را بر ۲\nتقسیم کنید خارج قسمت مساحت آن خواهد بود ؟\nمثال ۲ عمود مثلث قائم الزاویه ۱۵\nگز و قاعده آن ۳۰\nگز است پس مساحت\nآن را معلوم کنید *\nمساحت = ۱۵ × ۳۰ / ۲\n= ۲۲۵ مربع گز\n= ۲۲۵ / ۹ = ۲۵ بسواسه\n= ۱ بوه ۵ بسواسه\nامثله نمبر ۸۸\nدر امثله ذیل مساحت معلوم کنید :-\n(۱) یک ضلع مثلث ۲۲۴ گز و عمود از راس\nزاویهٔ مقابل ۱۱۶ گز *\n(۲) یک ضلع مثلث ۴۶۴ انچ و عمود از راس\nزاویه مقابل ۸۷ فٹ *\n(۳) یک ضلع مثلث ۱۱۱۸ گز و عمود از راس زاویه\nمقابل ۲۷ گز *\nعمود ۱۵ گز\n۳۰ گز\nقاعده"}
{"book": "adl0290", "page": 360, "text": "۳۵۳\n(۴) در مثلث قائم الزاویه قاعده ۵۴ اینچ و عمود\n۲۵ اینچ است پس مساحت آن را در بسوه\nمعلوم کنید :\n(۵) در مثلث قائم الزاویه قاعده ۳۹۰ گز و عمود\n۸۱۰ گز است پس مساحت آن را در جریب\nمعلوم کنید :\n۱۳ ذو اربعة الاضلاع\nو دیگر اشکال\nشکل پنج ضلع را ذواربعة الاضلاع و شکل پنج\nضلع را مخمس و شکل ۶ ضلع را مسدس\nمیگویند و علیٰ ہذا القیاس :\nطریق دریافت نمودن مساحت این چنین\nاشکال این ست که آنها را در چند مثلث تقسیم\nکنید و مساحت آنها را معلوم نموده همه را جمع\nکنید حاصل جمع مساحت مطلوب خواهد بود :\nمثال ا ب ج د ذو اربعة الاضلاع\nمیباشد ا ج ۸۰ گز و عمود از راس زاویه ب"}
{"book": "adl0290", "page": 361, "text": "۳۵۴\n\n۳۶ گز و از راس زاویه د ۴۲ گز است پس\nساحت آن را معلوم کنید *\nا\n۴۲ گز | ۳۶ گز\nب ۸۰ گز\nجواب اول\nج\nمساحت مثلث ا ب ج = ۳۶ × ۸۰\n۲\n= ۱۴۴۰ مربع گز *\nو مساحت ا د ج = ۴۲ × ۸۰\n۲\n= ۱۶۸۰ مربع گز *\nپس مساحت ا ب ج د = ۱۴۴۰ + ۱۶۸۰\nجواب اول = ۳۱۲۰ مربع گز *\n= ۱۵۶ بسواسه = ۵۲ بسوه\n۳\n= ۵۲\n۲۰ × ۳\n= ۱۳ جریب جواب\n۱۵\n\nامثله نمبر ۸۹\n(۱) یک قطعه زمین بشكل ذو اربعة اضلاع میباشد"}
{"book": "adl0290", "page": 362, "text": "۳۵۵\n\nو طول آن خط که آن را در دو مثلث تقسیم\nمیکند ۳۱۶ گز است و طول عمود هائیکه بر آن\nاز دو گوشه مقابل کشیده شده اند ۴۵ گز و\n۵۴ گز پس مساحت قطعه مذکور چه قدر\nخواهد بود *\n(۲) ا ب ج د س یک مخمس است - طول\nا ج = ۱۱۵ گز و طول عمود هائیکه بر ا ج\nاز ب و د کشیده شده اند ۴۸ گز و ۶۰ گز\nو طول عمود از س بر ا د = ۵۴ گز پس\nمساحت مخمس معلوم کنید ؟\n(۳) وتر ذو اربعة الاضلاع ۳۲۰ گز و عمود هائیکه\nبر آن از زوایای مقابل واقع شده اند\n۱۲۰ گز و ۱۵۰ گز است پس مساحت آن\nچه قدر خواهد بود ؟\n\nامثله متفرقه - نمبر ۹۰\n\n(۱) تلفظ ۱۰،۳۰۲۰،۷۲۰۰۲۱ چیست ؟\n(۲) مفرد کنید :-\n۸۷۶۱ - ۸۴ ۳ + ۲۰۱ - ۹۶۴۵ - ۶۶۷۷۴ +"}
{"book": "adl0290", "page": 363, "text": "۳۵۶\n(۳) ۹ هم پونڈ ۶ شلنگ ۲/۱ ۴ پنس را به فارونگ\nتحویل کنید *\n(۴) اجزاے متبائین ۲۵ ۴، ۵ را معلوم کنید *\n(۵) ۱۸۵۷۷ / ۲۰۰۰۶ را مختصر کنید *\n(۶) قیمت ۴/۱ من ، روپیه ۶ آنه ۷ پائی را\nمعلوم کنید *\n(۷) اعداد ذیل را به الفاظ بنویسید :-\n* ۳۲۰۰۱۰۳۱۰۲\n(۸) کلان ترین اعداد متبائن (۱۵۲۱) ۲ و (۲۹۳۰) ۲\nمیباشد پس آن عدد را معلوم کنید *\n(۹) اگر چهار رقم ذیل از ۲۵ روپیه منها کرده\nشود باقی چه قدر خواهد بود ؟\nرقم اوّل ۵ روپیه ۶ آنه ۶ پائی و دوم ۳\nروپیه ۴ آنه ۹ پائی و سوم ۲ روپیه ۵ آنه\nپائی و چهارم ۱۰ روپیه ۱۳ آنه ۳ پائی میباشد *\n(۱۰) عاد اعظم ۹۱ ، ۲۳ و ۲۹ ۸۰ را معلوم کنید *\n(۱۱) ۱۴ ۶/۵ را از ۱۶ ۳/۱ منها کنید *\n(۱۲) یک کرور و ده لک و ۳ هزار و ۲۰ را از ۲"}
{"book": "adl0290", "page": 364, "text": "۳۵۷\nحصه-۱\nکرور و ۹ لک و ۱۲ هزار و ۴ تفریق کنید *\n\n(۱۳) ۷۶۵۳۸۹ را در ۶۴۱۶۴ در سه سطر ضرب\nکنید *\n(۱۴) من به یک شهر می روم و نزد من ۹ روپیه\n۱۳ شاهی ۳ پیسه است و در آنجا من ۶ عدد\nچوب را فی چوب بحساب ۱۳ شاهی ۴\nپیسه می خرم پس معلوم کنید که نزد من\nچه قدر باقی میماند ؟\n(۱۵) ذو اضعاف اقل ۹۶۶۹ و ۱۱ و ۱۶ را\nمعلوم کنید *\n(۱۶) جمع کنید:- ۱۵/۱۶ و ۳ ۱/۲ و ۵/۱۶ او ۷/۶۴ *\n(۱۷) ۲/۹ من ۵/۱۳ من ۱۹ ۱/۲ شاهی را در کسر ۵/۶\nمن ۲/۷ من ۱ روپیه ۸ شاهی ۲ پیسه\nبیاورید *\n(۱۸) اجزای ضربی ۴۴ و ۹ را معلوم کنید *\n\n(۱۹) ۳۸۰۶۶۵۹ را در ۸۵۶۷۲ در سه سطر\nضرب کنید *"}
{"book": "adl0290", "page": 365, "text": "حصہ ۱\n۳۵۸\n\n(۲۰) چند راس گاو بحساب ۱۴ روپیه ۶ شاہی\nفی راس عوض قیمت فروش ۸۷ راس\nاسپ خریده میتوانیم ؟ قیمت یک راس\nاسپ ۱۱۵ روپیه ۲ شاہی میباشد *\n(۲۱) مفرد کنید :- ۵/۶ ۲ - ۱ ۱/۱۲\n۱/۲ ۲ + ۱ ۳/۴\n(۲۲) اگر قیمت یک روپیه ۲ شلنگ ۱/۲ پنس و\nقیمت یک ڈالر ۴ شلنگ ۱/۲ ۴ پنس باشد\nپس معلوم کنید که خورد ترین تعداد روپیه\nچه قدر باشد که ازان یک مقدار کامل ڈالر\nخریده شود ؟\n(۲۳) کدام عدد را در ۷۶ ضرب کنیم که حاصل\nضرب مساوی حاصل ضرب ۱۵۳ و ۳۸۰\nباشد ؟\n(۲۴) عاد اعظم ۳۴۵۶ و ۲۶۲۴ و ۲۲۵۶ و ۹۹\nمعلوم کنید *\n\n(۲۵) ۵۷ خروار ۹ من اسیر ۳ چهارک را به پاو\nتحویل کنید *"}
{"book": "adl0290", "page": 366, "text": "۳۵۹\n\n(۲۶) مفرد کنید ۱/۳ ۳ × ۵/۶ ÷ ۱/۲ ۱ من ۱/۶ ۱ +\n(۲۷) خورد ترین آن کسور را معلوم کنید که اگر\nآنها با ۱/۴ - ۱/۲ من ۱/۲ - ۱/۳ جمع کرده شود\nحاصل جمع عدد صحیح باشد :\n(۲۸) کدام عدد همان ضعف ۳۵ خواهد بود که\n۵۶ هم ۳ ضعف و میباشد :\n(۲۹) مفرد کنید : - (۱/۳ - ۱/۴) من (۱/۶ - ۱/۷\n۱/۲ - ۱/۳ من ۱/۶ - ۱/۹\n(۳۰) اگر مجموعه ۵/۱۲ ۲۱ و ۳/۴ ۳ با حاصل ضرب ۱/۲ ۲ و\n۱/۳ جمع کرده شود پس معلوم کنید که فرق\nآن حاصل جمع و ۲۸ چه قدر خواهد بود؟\n\n(۳۱) خورد ترین آن اعداد را معلوم کنید که اگر\nآن از ۶ ، ۵ ، ۹ تفریق شود باقی بر ۱۴۱\nبرابر تقسیم شود :\n(۳۲) ۳ ایکر و ۱ روڈ و ۲ پرچ را به مربع فُت\nتحویل کنید :\n(۳۳) مقابله ۱/۲ و ۱/۳ و ۱/۲ ۲ بکنید :"}
{"book": "adl0290", "page": 367, "text": "۳۶۰\n(۳۴) ۲/۷ ÷ ۳/۴ من ۱۲ را بر ۳/۴ من ۴/۷ ÷ ۱۲\nتقسیم بکنید +\n(۳۵) خورد ترین آن اعداد را معلوم کنید که اگر\nآن با ۲۱-۳-۳۰ جمع کرده شود مجموعه همه ۲۸۱\nتقسیم شود +\n(۳۶) ۶ پوند ۱ شلنگ ۱۱ پنس بر ذمه چند اشخاص\nبه حصه مساوی قرض میباشد اگر سه نفر\nاز آنها ۱ پوند ۱۳ شلنگ ۳ پنس یک جا ادا\nکنند پس معلوم کنید که کل قرض بر ذمه چند\nاشخاص میباشد ؟\n(۳۷) مفرد کنید:- ۲/۹ × ۱۳/۳۵ ÷ ۲۸/۳۳ × ۲ ۱۳/۴۴ +\n(۳۸) کلان ترین آن اعداد را معلوم کنید که بذریعه\nآن ۲ ساعت ۳ دقیقه و ۱ ساعت ۴ دقیقه\n۳۰ ثانیه هر دو به اعداد صحیح تعبیر شوند +\n(۳۹) اگر ما یک عدد را در ۳۶ ضرب نموده حاصل\nضرب را بر ۱۲ تقسیم کنیم خارج قسمت ۳۴۸۱۸۱\nمی باشد پس معلوم کنید که عدد مفروض\nچه قدر است ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 368, "text": "۳۶۱\n\n(۴۰) ا و ب کل ۳۶ روپیه ۱۳ آنه و پائی دارند\nلیکن پیش ا ۳ روپیه ۳ آنه ۳ پائی زیاده\nاز ب است پس معلوم کنید که پیش ب\nچه قدر است ؟\n(۴۱) ۵۱۸۴ / ۱۹۰۰۸ را مختصر کنید *\n(۴۲) ۱۹ / ۲۲ ۳ پول را به پول و گز و غیره تحویل کنید *\n\n(۴۳) کدام اعداد صحیح به ۶ / ۱۹ ۸ و ۱۱ / ۱۲ ۷ قریب تر\nمی باشد ؟\n(۴۴) اگر در یک سوال تقسیم مقسوم علیه ، چند\nو خارج قسمت ۵ چند باقی باشد پس معلوم\nکنید که اگر باقی ۳۶۰ باشد مقسوم علیه چه قدر\nخواهد بود ؟\n(۴۵) ۴۰ ۳۸ ۰۰۰۰ ۳ گرین را به پوند صرافی تحویل\nکنید *\n(۴۶) قیمت ۱۳۷۴ شی بحساب ۸ روپیه اشاهی\n۲ ۱/۲ پیسه فی شی معلوم کنید *\n(۴۷) ۱/۲ ۶ + ۳/۴ ۶ را در ۱/۳ ۲ - ۳۳ / ۵۲ ضرب کنید *\n(۴۸) اگر من از سفر ۱۵ میل ۱/۴ ۶ میل طی"}
{"book": "adl0290", "page": 369, "text": "۳۶۲\nکرده باشم پس معلوم کنید که من کدام حصه\nکل سفر را طے نموده ام ؟\n(۴۹) بر کدام عدد ۱۵۵۰۱۳/۱۶ را تقسیم کنیم که\nخارج قسمت ۴۵۹۱/۷ باشد *\n(۵۰) اگر ۲۰۸۰۰۴ بر یک عدد تقسیم کرده شود\nخارج قسمت ۳۸۱ و باقی ۱۶۶۴ می باشد\nپس معلوم کنید که عدد مذکور چیست ؟\n(۵۱) ۶۷۵۰۱ انچ را به پول و غیره تحویل کنید *\n(۵۲) اگر قیمت ۲۱/۲ خروار ۹۶۴ روپیه ۴ شاهی\n۳ پیسه باشد قیمت یک خروار چه قدر\nخواهد بود ؟\n(۵۳) مفرد کنید ۲/۳-۴۱/۲+۲۱/۲ ÷ ۷/۱۰ من ۴/۵م\n۳×۱/۲-۴۱/۲ / ۱۱۱/۲-۶۵/۶\n(۵۴) رقم ذیل را بر ۵ نفر اطفال مساوی تقسیم کنید\n۴ من ۴ روپیه ۱ شاهی ۱/۴ پیسه *\n(۵۵) یک عدد یکے بعد دیگرے بر ۵ و ۶ و ۷\nتقسیم کرده شده است و باقیات بالترتیب"}
{"book": "adl0290", "page": 370, "text": "۳۶۳\n۲ و ۳ و ۴ می باشند پس اگر عدد مذکور را بر\n۲۱۰ تقسیم کنیم باقی چه قدر خواهد بود ؟\n(۵۶) اگر قیمت یک من ۱۱ روپیه ۱ آنه باشد قیمت\n۴/۵۲۱ من چه قدر خواهد بود ؟\n(۵۷) یکم جنوری ۱۸۹۳ء روز یکشنبه بود پس معلوم\nکنید که به دهم فروری ۱۸۹۴ء کدام روز\nخواهد بود ؟\n(۵۸) مفرد کنید :- ۷/۲۲ ÷ ۲ ۵/۶ / ۱/۲ من ۱ ۱/۸ / ۵/۱۲\n(۵۹) اگر از یک ریسمان که طول آن ۷ فٹ\nاست چند حصه بقدر ۱ ۱/۵ فٹ بریده شود\nپس معلوم کنید که کدام حصه کل ریسمان\nباقی میماند ؟\n(۶۰) آن عدد را معلوم کنید که اگر آن ۳۵ مرتبه\nبا ۲۵ جمع کرده شود مجموعه ۲۵۵ ۴۰ باشد؟\n-*-\n(۶۱) اگر شخصی در ۴ ماه آید سه ماه خود را خرچ\nکند معلوم کنید که در یک سال او چه قدر\nپس انداز کرده میتواند ؟ آید ۶ ماهیه او ۲۵۰"}
{"book": "adl0290", "page": 371, "text": "پوند ۱۰ شلنگ است *\n(۶۲) مفرد کنید من ۳/۸\n۱/۴ + (۱/۲ ÷ ۲ ۳/۴)\n\n(۶۳) معلوم کنید که شخصی در ۴ ۱/۲ میل چند قدم\nخواهد زد اگر یک قدم او برابر ۳۲ انچ باشد؟\n(۶۴) شخصی ۱۰۰ من برنج می خرد و در فروش\n۶۰ من بحساب ۳ روپیه فی من او را آن قدر\nنقصان میشود که در فروش برنج باقی مانده\nبحساب ۴ ۱/۲ روپیه فی من او را نفع حاصل\nمیشود پس معلوم کنید که قیمت خرید یک من\nچه قدر است ؟\n(۶۵) بر کدام اعداد متباین ۱۰۹ تقسیم کرده شود\nکه باقی ۴ باشد ؟\n(۶۶) ۶۴۷۹/۶۵۱۰ و ۲۳۴۰/۴۴۱۰ و ۶۸۳۱/۶۹۳۰ را جمع کنید *\n\n(۶۷) بعد از عمل تقسیم باقی ۹۷ و خارج قسمت\n۵۲۱ می بر آید و مقسوم علیه از مجموعه هر دو\nبقدر ۹ زیاده است پس معلوم کنید که\nمقسوم علیه چه قدر است ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 372, "text": "حصه - ۱\n\n۳۶۵\n\n(۶۸) ۲ پارچه را که طول آنها مساوی است به ۵\nروپیه ۱۱ شاهی ۳ پیسه و ۷ روپیه ۴ شاهی\nخریده میتوانیم و قیمت یک پارچه ۳ شاهی\n۲۴/۹ پیسه فی گز است پس معلوم کنید که\nقیمت دیگر پارچه فی گز چه قدر میباشد ؟\n(۶۹) ۱/۲ من ۳/۴ من ۵/۶ من ۴۲ را بر مجموعه\n۲۱/۲ و ۴۵/۶ تقسیم کنید *\n(۷۰) مختصر کنید :- ۱/۲ [-۲ ۱/۳ { ۲ - ۱/۴ ( ۲ - ۱/۶ ) }]\n(۷۱) مابین دو چوب مفاصله ۲۲ گز پیمایش کرده\nشده است لیکن گز پیمایش ۵/۱۲ اینچ کم بود\nپس معلوم کنید که مفاصله اصلی چه قدر است *\n(۷۲) اگر قیمت چند اشیا بشرح ۴ روپیه ۱۰ آنه\n۵۱/۲ پائی فی شے ۴۰۵۹ روپیه ۱۴ آنه\n۱۱۱/۴ پائی باشد معلوم کنید که تعداد اشیای\nمذکور چند است ؟\n(۷۳) مفرد کنید :-\n\n۱/۲ - ۱/۳ / ۱/۲ + ۱/۴ من ۱/۲ - ۱/۵ / ۱/۲ + ۱/۵ من ۱/۲ - ۱/۴ / ۱/۲ + ۱/۶ من ۱۱۷"}
{"book": "adl0290", "page": 373, "text": "حصہ - ۱\n۳۶۶\n(۷۴) یک عرابه برفتار ۳/۴ گردش فی ۱۱ دقیقه\nکل ۴/۵ گردش میکند پس معلوم کنید که\nیک عرابه دیگر در همان وقت برفتار ۳/۴ ۳\nگردش فی ۳ دقیقه چند گردش خواهد کرد ؟\n(۷۵) ۱۰ مربع گز ۴ مربع فٹ ۷۶ مربع انچ را در\n۱۳۲ ضرب کنید *\n(۷۶) مختصر کنید :- ۲۸۵، ۱۴ / ۷۱۴۲۸۵ *\n(۷۷) شبانی ۸۹۹ راس گوسفند و ۴۹۳ راس\nبُز دارد و از کل مواشی خود چند گله میسازد\nو گوسفندان و بُز ها را از یک دیگر جُدا\nنموده در هر گله تعداد مواشی را مساوی\nمیسازد پس اگر تعداد مواشی در گله های\nمذکور بقدر امکان بسیار تر باشد معلوم\nکنید که کل تعداد گله ها چند خواهد بود ؟\n(۷۸) اگر قیمت ۲۵۷ پوند چای ۳۴ پوند ۱۶\nشیلنگ ۱/۲، پنس باشد پس معلوم کنید قیمت\nیک پوند چه قدر خواهد بود *\n(۷۹) مفرد کنید :- ۱/۲ ÷ ۱/۶ / ۱/۵ ÷ ۱/۴ ÷ ۱/۲ ÷ ۱/۶ / ۱/۹ ÷ ۱/۸ *"}
{"book": "adl0290", "page": 374, "text": "حصہ ۱۰\n۳۶۷\n\n(۸۰) اگر یک بچه را ۱/۲ ۲ من ۱/۴ ۱ من ۵/۶ ۲ من\n۱/۹ من ۴/۱۶ من ۱/۲۰ حصہ یک نان کفایت\nکند پس معلوم کنید که ۵۰ بچه را چند نان\nکامل کفایت خواهد کرد؟\n(۸۱) کدام عدد است که اگر آن را با ۲ جمع کرده\nو مجموعہ را در ۴ ضرب نموده و حاصل ضرب\nرا بر ۳ تقسیم کرده از خارج قسمت ۳\nتفریق کرده شود باقی ۱۷ باشد؟\n(۸۲) بتاریخ ۱۰ فروری ۱۹۶۰ ء کدام روز خواهد\nبود ؟\n(۸۳) کلان ترین آن اعداد متبائن را معلوم\nکنید که اگر آن را بر ۴۲۲۶۰ تقسیم کرده\nشود باقی ۱۷ بماند *\n(۸۴) اجزائے متبائن ۲۸۲۶۶۰ و ۴۰۲۹۹ را\nمعلوم کنید و بعد از ان عاد اعظم و ذو اضعاف\nاقل آنها را دریافت نمائید *\n(۸۵) خورد ترین اعداد را معلوم کنید که اگر آنها\nبر ۵/۲۱ ۱ و ۱/۷ ۱ تقسیم شوند خارج قسمت"}
{"book": "adl0290", "page": 375, "text": "در هر صورت عدد صحیح باشد *\n(۸۶) مفرد کنید :- ۳/۴ من ۶ ۱/۱۲ / ۳ ۱/۳ - ۱۹ / ۲۰ من ۱ ۳/۴ / ۶ ۲/۳\n+ ۵ / ۶ (۲ / ۳ × ۱ / ۶ + ۳ / ۴ ÷ ۵ / ۷) ÷\n(۸۷) اگر از یک مکعب گز گل ۴۶۰ عدد خشت\nساخته شود و مقدار یک خشت بعد از پختن\nصرف ۱۰۱/۲ مکعب اینچ باشد پس معلوم\nکنید که بعد از پختن کل خشت های\nمذکور مقدار گل چه قدر کم خواهد شد *\n(۸۸) آن عدد را معلوم کنید که فرق نصف و\nخمس آن ۶ باشد *\n(۸۹) مختصر کنید :- ۱/۳ من ۴/۵ من ۱/۲ + ۱/۳ + ۱/۴ / ۱/۴ + ۱/۵ + ۱/۶ ÷\n(۹۰) ا بر فتار ۳ ۱/۲ میل فی ساعت از کابل\nسوی غزنین روانه می شود و ب ۲ ۱/۲\nساعت بعد از او بر فتار ۴ ۱/۲ میل فی\nساعت در عقب او می رود پس معلوم\nکنید که ملاقات هر دو در کدام مقام خواهد\nشد ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 376, "text": "حصہ - ۱\n۳۶۹\n\n(۹۱) مساحت یک مثلث قائم الزاویہ ۶۰ جریب\nاست و قاعده آن ۳۰۰ گز - پس عمود آن\nرا دریافت کنید *\n(۹۲) به حساب تجارت قیمت ۱۰ ہنڈرڈ ویٹ\nو ۳ کوارٹر و ۲۴ پونڈ و ۸ اونس بشرح\n۱ پونڈ ۵ شلنگ ۸ پنس فی ہنڈرڈ ویٹ\nمعلوم کنید *\n(۹۳) کلان ترین آن اعداد را معلوم کنید که\nاگر ۵۶ ۱۳۹ و ۵۶۵ ۱۴ بر آنها تقسیم کرده\nشود در ہر صورت ۷ باقی باشد *\n(۹۴) ۱۴۹۹۰۸۴۸۰ ۲ مربع انچ را به ایکر\nوغیرہ تحویل کنید - و اگر این مساحت\nیک مستطیل باشد که طول آن ۵ میل\nو ۷ فرلانگ و ۵ پول و ۱ فٹ و ۶ انچ\nاست - پس عرض آن را معلوم کنید *"}
{"book": "adl0290", "page": 377, "text": "حصه ١ ٣٦٠\n\n(٩٥) جمع کنید :-\nپیسه شاهی روپیه\n٤ ٣ ١٢٨٥١\n١ ١١ ٢٠٨\n٤ ١٠ ٣٧٩٦\n١ ٩ ٨٢\n٢ ٩ ٥٣٠٢٨\n١ ٥ ٢٠٣\n١ ٩ ٨٨٨٨٨\n٣ ٥ ٥٣٥\n\n(٩٦) مختصر کنید :-\n\n١/٣ + ١/٢ ÷ (١/٤ - ١/٦)\n--------------------- ÷ ١ ٥/٦ + ٣/٢٨ / ١/٢ - ٥/١٢ -\n١/٩ - ١/٦ ÷ (١/٢ + ١/٣)\n١/٢ من ١/٤\n---------\n١/٣ ÷ ١/٢\n\n(٩٧) ١٣ چند، ١٧ روپیه ٦ آنه ١١ پائی را از ١٧ چند\n١٣ روپیه ٦ آنه ١١ پائی تفریق کنید :\n(٩٨) به حساب تجارت قیمت ٧ ، ٩ میل و ٥ فرلانگ\nو ١٦٠ گز سیم آهنی بشرح ٣٤ روپیه"}
{"book": "adl0290", "page": 378, "text": "حصه-۱\n۳۷۱\nبه فی میل معلوم کنید *\n(۹۹) اعداد ذیل را بموجب نظام انگریزی و\nهندوستانی به الفاظ بنویسید :-\n۳۲۱ ۴ ۷۵، ۵۶ ۴ ۲۳ ۱ و ۰ ۶ ۰ ۳ ۰ ۰ ۴ ۰ ۰ ۲ ۰ ۵\n(۱۰۰) کلان ترین آن طول را معلوم کنید که\nدر ۱۵/۲۸ ۲۵ فٹ و ۱/۴ ۲۱ فٹ چند مرتبه\nکامل شامل باشد *\n(۱۰۱) از یک ریسمان که طول آن ۷/۱/۴ فٹ\nاست چند حصه بقدر ۲/۱/۲ انچ بریده\nمیتوانیم ؟ و نیز معلوم کنید که طول حصه\nباقی مانده چه قدر خواهد بود ؟\nبا همت جناب جلال خان طالب محله مکرم محترم"}
{"book": "adl0290", "page": 379, "text": "۳۷۲\n\nجوابات\n\nامثله نمبر ۱\n\n(۱) ده، شانزده، چهل و هشت، نود و نه، هفتاد و شش، چهل و سه، پنجاه، سی و یک، شصت و دو *\n(۲) یک صد، یک صد و یازده، نه صد و دو، شش صد و بیست، سه صد، یک صد و سه، دو صد و سی و چهار، یک صد و سی *\n(۳) نه هزار و دو صد و شانزده، پنج هزار و چهار صد و نه، پنج هزار و چهار، یک هزار و یازده، یک هزار و دو صد و ده، نه هزار، نه هزار و نه صد و نود و نه *\n(۴) دوازده هزار و سه صد و چهل و پنج، بیست هزار و یک صد و سه، چهل هزار"}
{"book": "adl0290", "page": 380, "text": "۳۷۳\n\nو چهل، پنجاه هزار و یک، نود هزار و شش\nصد، هشتاد و نه هزار و سه صد و چهل و\nشش :\n\n(٥) بطریق ارو پا: پنج صد هزار، هفصد و هشت\nهزار و نه صد، یک صد و دو هزار و سی،\nسه صد و نه هزار و هشت صد و نه، سه صد\nو هفتاد و نه هزار و پنج صد و هشتاد و شش\n\nبطریق ہندی :-\nپنج لک، هفت لک و هشت هزار و نه صد،\nیک لک و دو هزار و سی، سه لک و نه\nهزار و هشت صد و نه، سه لک و هفتاد\nو نه هزار و پنج صد و هشتاد و شش :\n\n(٦) بطریق ارو پا:-\nهفت ملیون و دو صد و سی و چهار هزار\nو شش صد و پنجاه و یک، هفت ملیون\nو نود هزار و هفصد و نه، نه ملیون، هفت\nملیون و هشت صد هزار و چهل، سه ملیون\nو پنج صد و شصت و هفت هزار و هشت\nصد و نود و یک :"}
{"book": "adl0290", "page": 381, "text": "۳۷۴\n\nبطریق هندی:- هفتاد و دو لک و سی و چهار\nهزار و شش صد و پنجاه و یک، هفتاد\nلک و نود هزار و هفصد و نه، نود لک\nهفتاد و هشت لک و چهل، سی و پنج لک\nو شصت و هفت هزار و هشت صد\nو نود و یک ؞\n(۷) بطریق اروپا:-\nسی و دو ملیون و پنج صد و شصت و هفت\nهزار و هشت صد و نود و دو، سی و چهار\nملیون هشتاد و سه هزار نود و دو، نود\nملیون و نه هزار، پنجاه و پنج ملیون و\nپنج صد هزار و پنجاه و پنج ؞\nبطریق هندی:-\nسه کرور و بیست و پنج لک و شصت و\nهفت هزار و هشت صد و نود و دو،\nسه کرور و چهل لک و هشتاد و سه هزار\nو نود و دو، نه کرور و نه هزار، پنج کرور\nو پنجاه و پنج لک و پنجاه پنج ؞\n(۸) بطریق اروپا:- هفصد و هشتاد و نه ملیون"}
{"book": "adl0290", "page": 382, "text": "۳۷۵\nو سه صد و چهل و پنج هزار و شش صد\nو بیست و یک ، سه صد و نود ملیون و\nهشتاد و پنج هزار ، دو صد و بیست و دو\nملیون :\nبطریق هندی :ـ هفتاد و هشت کرور و نود\nو سه لک و چهل و پنج هزار و شش صد\nو بیست و یک ، سی و نه کرور و هشتاد و پنج\nهزار ، بیست و دو کرور و بیست لک :\n(۹) بطریق اروپا :ـ هفت هزار و نه ملیون و پنجاه\nو شش هزار و هفصد ، سه هزار و دو صد\nو پنجاه و نه ملیون و دو صد و هشتاد و هفت\nهزار و هشت صد و نود و یک ، هشت هزار\nو هفتاد ملیون و هشتاد و هشت هزار و\nدو صد *\nبطریق هندی :ـ هفت ارب و نود لک و\nپنجاه و شش هزار و هفت صد ، سه ارب\nو بیست و پنج کرور و نود و دو لک و\nهشتاد و هفت هزار و هشت صد و نود و\nیک ، هشت ارب و هفت کرور و هشتاد"}
{"book": "adl0290", "page": 383, "text": "پشت نورر و صد ندار یک درر ۳۷۴\n۸۳۷۰ (۳)\n۴۱۳۰ (۱)\n\nو هشت هزار و دو صد +\n(۱۰) بطریق اروپا : - سی و دو هزار و پنج صد ملیون\nو نود و چهار هزار و یک ، سه صد و هشت\nکرور هزار و پنج صد و شش ملیون و هشت\nصد ملین\nهزار و دو صد و سی، یک بلیون و سه\nصد و پنجاه و هفت هزار و نه صد و هشتاد\nو شش ملیون و چهار صد و بیست و هشت\nهزار و یک صد و بیست و سه *\nبطریق هندی : - سی و دو ارب و پنجاه کرور\nو نود و چهار هزار و یک ، سی کھرب و هشت\nارب و پنجاه کرور و شصت لک و هشت\nهزار و دو صد و سی، سیزده کھرب و پنجاه\nو هفت ارب و نود و هشت کرور و\nشصت و چهار لک و بیست و هشت هزار\nو یک صد و بیست و سه *\n(۱۱) ۷۰ و ۲) ۳۰۰ و ۵۰ و ۹) ۴۰۰۰ و ۲۰۰\nو ۳) ۷۰۰۰۰ و ۸ و ۹) ۱۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰\nو ۳۰۰۰۰۰۰۰۰۰ و ۴۰۰۰۰۰ و ۵۰۰۰۰\nو ۶۰۰ و ۸ و ۹) ۳۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰"}
{"book": "adl0290", "page": 384, "text": "۳۷۷\nو ۷۰۰۰۰۰۰۰ و ۹۰۰۰۰۰۰۰۰ و ۴۰۰۰۰۰۰\nو ۷۰۰۰ و ۸۰۰ و ۲۰ و ۳ ÷\n(۱۲) از طرف چپ شروع کرده اصفار عدم مرتب\nذیل را ظاهر می کنند :-\nهزارن و دهن، ده ملیونن و صد هزارن\nو ده هزارن و صدن و احاد، ده هزار ملیونن\nو هزار ملیون و ده ملیون و هزارن و دهن ÷\nدر سلسله مروجه هند :-\nهزارن و دهن، کرورن و لکن و ده هزارن\nو صدن و احاد، ده اربن و اربن و کرورن\nو هزارن و صدن ÷\n(۱۳) (۱۰۰۰۰) ده هزار و (۹۹۹۹) نه هزار و نه صد\nو نود و نه ÷\nامثله نمبر ۲\n(۱) ۱۳ و ۱۷ و ۱۹ و ۱۲ و ۱۱ ÷\n(۲) ۲۳ و ۳۴ و ۴۰ و ۲۷ ÷\n(۳) ۷۷ و ۹۰ و ۸۴ و ۶۳ ÷\n(۴) ۳۴۲ و ۴۸۲ و ۵۰۴ و ۹۰۰ ÷"}
{"book": "adl0290", "page": 385, "text": "۳۷۸\n(۵) ۲۰۳ و ۴۳۰ و ۵۵۵ و ۴۰۰ ب\n(۶) ۸۹۲ و ۷۰۲ و ۶۴۰ و ۱۲ ب ۵ ب\n(۷) ۷۸۳۵ و ۹۰۲۸ و ۶۰۰۹ و ۴۰۰ ب ۸۵ ب ۶۰ ب\n(۸) ۹۹۲ ب ۸۰۷ و ۴۰۰ و ۴۰ ب و ۴۰۳ ب ۴۰ ب\n(۹) ۱۲۰۰ و ۸۰۰ ب و ۵ ب ۱۸ و ۱۳ ب ۲۶۰ و ۹۰۰۰ ب\n(۱۰) ۲۰۰۷ و ۳۰۰۸ و ۴۰۰ ب ۵ ب ۱۶۰۰ ب\n(۱۱) ۱۱۴۰۰۰ و ۷۰۰۰۰ و ۳۰ ب ۱۵۰ و ۷۰۰۰۰۰\n(۱۲) ۵۰۰۰۰۰ و ۳۰۰۰۰ ۲۸۰ و ۰۰۰۰ - ۲۰۰۰۰\nو ۱۰۱۰۱۰۰۱ ب\n(۱۳) ۵۰۴۰۰۰ ۳۰۰۰ و ۱۰۱۰۱۰۰۱۰۱ ب\n(۱۴) ۵۷۱۵ ب ۴۳۲۸۱ (۱۵) ۴۷۳۸ ب ۴۷۲ ب ۷۰۵ ب\n(۱۶) ۵۰۰ ب ۴۰ ب ۸۰۰۰ و ۷۰۴۰ ب ۷۰ ب\n(۱۷) ۴۳۰۰۰۹۰ و ۹۰۰۴۰ و ۵۰ ب و ۱۵۰۰۰۰ و\nو ب ۱۰۸۰۰۳۰ و ۵۰۰ ب ب\n(۱۸) ۷۰۰۰۲۸ ... ۵ و ۹۰۰۳ ب ۶۴۰ ب ۷ ۱۵ ب ۴\n(۱۹) ۵۰.......... ۳۰۰۰ و ۷ ب ۱۰۰۲۰۰۰....۴۰۵ ب\nو ۱۰۰۱۰۰۰... ۱۰۰ ب و ۶۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰ ب\n(۲۰) ۷۳ ب ۱۳ ب ۷۲ ب ۵۷ ب ۲۵ ب ۱۲ ب ۵ ب\n(۲۱) ۱۲.......... و ۱۲ ب ۷۰ ب ۷۰۰ ب ۶۰۰۰۰۰۰۰ ب"}
{"book": "adl0290", "page": 386, "text": "۳۷۹\n\nو ۳۰۳۳۰۳۰ ... ۳۰۰ ÷\n(۲۲) ۴۰۲۲ ۲۰۵۰۰۰ ۷۳۰۵۰۰۰ ۷۰۷۰۴۰ ۴۰ ... ۴۰ ÷\n(۲۳) ۱۰۰۰۰۰۰ و ۹۹۹۹۹ ÷\n(۲۴) جواب سوال در حقیقت ۷۰۷۰ است - پس اگر از طرف چپ شمار کرده شود غلطی بچه اول این است که سه صفر زاید طرف راست هفت اول و دو صفر بجای یک صفر طرف راست هفت دوم نوشت و غلطی بچه دوم این است که طرف راست هفت دوم یک صفر را نوشته نکرد ÷\n(۲۵) یک صد هزار ده لک ده ملیون ÷\n(۲۶) ده کرور و سی لک و بیست و هشت هزار و چهار صد و یک ÷\n(۲۷) یک هزار و سی ملیون و هفتصد هزار و هفتصد و چهار ÷\n\nامثله نمبر ۳\nدر امثله منها جوابات ظاهر اند ÷"}
{"book": "adl0290", "page": 387, "text": "۳۸۰\n\nامثله نمبر ۴\n\n۹۸ (۶) ۳۴ (۵) ۲۹ (۴) ۳۱ (۳) ۳۰ (۲) ۲۱ (۱)\n۱۳۲۳ (۱۱) ۱۴۳ (۱۰) ۴۰ (۹) ۷۷ (۸) ۹۹ (۷)\n۲۰۰۰ (۱۵) ۲۷۲۷ (۱۴) ۷۹۲ (۱۳) و ۱۱۵۱ (۱۲)\n۳۶۷۷ (۱۸) ۹۹۹۶ (۱۷) ۱۲۹۱ (۱۶)\n۱۴۶۱۷۵ (۲۱) ۴۶۹۶ (۲۰) ۵۶۲۰ (۱۹)\n۳۷۹۴۶۲ (۲۴) ۲۳۶۷۱ (۲۳) ۵۹۰۳۸ (۲۲)\n۹۲۰۱۱۴ (۲۷) ۲۲۶۲۵۱۴ (۲۶) ۴۵۲۷۱ (۲۵)\n۷۴۷۰۹۵ (۲۹) ۹۸۲۲۵۵ (۲۸)\n۴۲۴۵۰۵۶۴ (۳۱) ۳۹۶۷۹۳۱ (۳۰)\n۹۲۴۳۹ (۳۳) ۴۹۶۶۵۱ (۳۲)\n۵۳۱۲۸۴ (۳۶) ۹۳۱۹۷۹ (۳۵) ۸۰۸۲۸۶۲ (۳۴)\n۹۹۲۵۰۹۸ (۳۹) ۳۱۱۹۸۹ (۳۸) ۵۶۴۴۶۸۵ (۳۷)\n۷۴۳۰۷ (۴۱) ۹۸۴۱۰۷۶۳ (۴۰)\n۷۶۵۱۶۸۵۶۷ (۴۳) ۱۰۲۴۶۴۵۱ (۴۲)\n۴۶۵۱۳۳۰ (۴۵) ۳۱۲۶۲۲۳۲۱۸ (۴۴)\n۷۴۱ (۴۹) ۳۶۵ (۴۸) ۱۳۵۰ (۴۷) ۳۹۳۶ (۴۶)\n(۵۰) ۴۰۲۰ (۵۱) ۱۳۸۱۸۷ (۵۲) ۲۰۰۴ روپیه ۴"}
{"book": "adl0290", "page": 388, "text": "حصہ-۱\t۳۸۱\n\n(۵۳) ۱۶۵ ۷۱۹۳ من + (۵۴) ۴۲۸ ۴۱\n(۵۵) ۴ ۱۶۳۵۵ +\n\nامثلہ نمبر ۵\n\n(۱) ۴۳ (۲) ۵۲ (۳) ۲۲۲ (۴) ۴۳ ۵\n(۵) ۳۲۱ ۴ (۶) ۲۵ (۷) ۴۹ (۸) ۸ (۹) ۹\n۱۷۸ (۱۳) ۹۰ (۱۲) ۱۸۹ (۱۱) ۳۳ (۱۰)\n(۱۴) ۵۹ ۴ (۱۵) ۳۱۵ (۱۶) ۴۴۱ (۱۷) ۷۰۱۴\n۴۱۹۷۶ (۲۰) ۲۷۲ ۷۳ (۱۹) ۳۰۵ ۳۲ (۱۸)\n۶۸۷۵۹۰ (۲۳) ۶۸۹۳۵۷ (۲۲) ۲۶۷۹ (۲۱)\n۶۴۹۹۲ ۴۷ (۲۵) ۷۳۵۳ ۴۷ (۲۴)\n۷۰۷۶۶۷ (۲۸) ۸۵۴۱۶ (۲۷) ۵۵۴۶ (۲۶)\n۶۸۸۸۸۱ (۳۱) ۱ (۳۰) ۳۵۶۲ (۲۹)\n۶۱۰۵۹ (۳۳) ۳۹۰۷۹ ۴ (۳۲)\n(۳۴) ۱ ۸ ۹۹۹۹ ، ۶۹۵ ۹۹۹ ، ۲۹۹۰۵۲۵\n۹۲۹۶۴ (۳۵) ۹۵۶۵۰۰ ، ۹۰۰۵۵۴\n۹۹۸۹۹۹ (۳۷) ۹۹۹ ۷۱ (۳۶)\n(۳۸) ۱۹۹۲۱ (۳۹) ۵۰ (۴۰) ۶۵ (۴۱) ۵۴۱۲ فٹ +\n(۴۲) ۷۶۸۱ ۱ روپیہ (۴۳) ۳۲۵ روپیہ +"}
{"book": "adl0290", "page": 389, "text": "حصه-١\n۳۸۲\n(۴۴) ۴۹۶۴۰ روپیه ÷ (۴۵) ۱۶ ۱۶۵\n(۴۶) ۷۷۷۱۰۱ (۴۷) ۶۳۹۰ (۴۸) ۲۰۰۰\n(۴۹) ۳۵۲۴۲ روپیه ÷ (۵۰) ۳۰۰۰۶۰۰\n(۵۱) ۴۵۰۳۶۰۰ ÷\n\nامثله نمبر ٦\n(١) ۴۲۵۸ (٢) ۶۲۷۸۴ (۳) ۲۷۴۰\n(۴) ۲۸۸ (۵) ۱۹۸۳۵ (٦) ۹۶۰ (٧) ۹۹۶۰\n(٨) ۱۴۰۰۶ (۹) ۹۲۷۸۸ (١٠) ۹۹۸۰۳ ÷\n\nامثله نمبر ٧\nاین همه سوالات در باب جدول های ضرب\nهستند باید که زبانی حل کرده شوند حاجت\nجوابات نیست ÷\n\nامثله نمبر ٨\n(١) ۴۶ (٢) ۹۶ (٣) ۴۸۴ (۴) ۱۹۵ (۵) ۲۸۲\n(٦) ۵۲۲ (٧) ۶۸۴ (٨) ۴۸۴ (۹) ۷۶۵\n(١٠) ۸۷ ۹ (١١) ۲۸۳۵ (١٢) ١١ ۷۶ (١٣) ١٩٧٠۴"}
{"book": "adl0290", "page": 390, "text": "حصہ-۱\n۳۸۳\n(۱۴) ۳۵۴۴۵ (۱۵) ۴۸ ۳۶ ۷ (۱۶) ۳۱۵۸۴۴\n(۱۷) ۶۲۳۲۴۵ (۱۸) ۷۶ ۵۲ ۷۹ ۷\n(۱۹) ۵۸ ۱ ۸ ۷ ، ۳۷ ۲۲ ۰ ۱ ، ۱۶ ۳ ۶۳ ۴ ۱ م\n۵ ۳۹ ۰ ۱۷ ، ۴۷ ۴۲ ، ۳ ۲۰ ۵۵ ۸ ۲۳ م\n۳۲ ۲۶ ۲۷ م ۱۱ ۷ ۳۰۹*\nامثلہ نمبر۹\n(۱) ۱۰۷۷۰ (۲) ۲۸۱۴۰۰ (۳) ۱۹۵۲۵۰\n(۴) ۲۲۱۸۰۰ (۵) ۳۵۱۰۰ (۶) ۵۷۶۰۳۰۰\n(۷) ۴۰۴۰۰۰۰ (۸) ۸۱۰۳۶۰۰۰ (۹) ۱۸۳۰۱۸۰۰۰\n(۱۰) ۴۵۶۵۵۰ ، ۳۶۰۰ ۸ ۵ ، ... ۶۵ ۱۰ ۵ م\n... ۴۷۷ ۳۴ م ... ۵۰ ۷ ۳۶ *\nامثلہ نمبر ۱۰\n(۱) ۲۰۲۵۰ (۲) ۸۸۵۹۲ (۳) ۵۱۰۶۰\n(۴) ۳۴۰ ۱۵ ۱۷ (۵) ۴۸ ۲۰۸ ۷۹\n(۶) ۵۹۸۴ ۴ ۷۸ (۷) ۵۰۱۲۶۴ (۸) ۲۸۷۷۴۲۰\n(۹) ۱۲۶۹۱۵۱م (۱۰) ۱۲۸۲۳۱۷۵۷\n(۱۱) ۲۳۵۰ ۶۲ ۹ ۴ ۵ (۱۲) ۴۹۰۴ ۱۶۹۵م ۸۷"}
{"book": "adl0290", "page": 391, "text": "حصه ۱ ۳۸۴\n\n۷۳۸۶۶۰۶۵۶۱۶ (۱۴) ۶۰۹۵۶۰۴۰۰۰۰ (۱۳)\n۷۷۱۶۴۵۳۳۹۰۵۹۲ (۱۶) ۴۲۷۸۸۳۳۷۳۰ (۱۵)\n۲۲۲۳۷۲۶۲۲۵۰۰۰۰ (۱۷)\n۳۸۹۳۴۱۷۸۲۴۴۷ (۱۸)\n۲۹۹۳۳۹۲۵۰۰۰۰۰ (۱۹)\n۸۷۸۴۹۲۰۷۳۶۵۷۹ (۲۰)\n۲۲۴۷۸۸۲۲۹۲۴۸۰ (۲۱)\n۶۲۸۳۴۲۱۱۹۰۰ (۲۳) ۲۷۷۰۶۹۵۹۰۰۰ (۲۲)\n۱۰۶۱۲۲۸۳۵۲۲۵۰۰ (۲۵) ۵۸۱۱۹۹۴۷۹۰۴ (۲۴)\n۲۳۴۹۱۶۹۹۱۵۱۲ (۲۶)\n۸۳۷۷۹۳۴۹۴۱۸۰۰۰ (۲۷)\n۹۳۶۵۲ (۳۰) ۴۵۷۰۸ (۲۹) ۴۷۶۱۹ (۲۸)\n۱۴۰۶۲۴ (۳۳) ۷۳۴۵۰ (۳۲) ۹۹۱۴۸ (۳۱)\n۸۲۷۶۴ (۳۶) ۵۰۵۲۶۰(۳۵) ۲۳۰۶۹۰ (۳۴)\n۲۱۷۰۶۷۱ (۳۸) ۲۲۲۳۰۰ (۳۷)\n(۳۹) ۵۷۸ ۳۱۶ روپیه *\n(۴۰) ۳۵۰ ۲۷ ۱۰۷ (۴۱) ۹۲ ۲۰۶ من *\n(۴۲) ۴ ۱۱۳ ۳ (۴۳) ۴ ۴ ۷ ۳ *\n*"}
{"book": "adl0290", "page": 392, "text": "۳۸۵\nحصہ-۱\n\nامثلہ نمبر ۱۱\n(۱) ۴۳۲ (۲) ۴۷۲۰۶ (۳) ۱۶۹۰۵۰۰۰\n(۴) ۱۹۰۵۶۰۰ (۵) ۱۱۳۸۰۰ (۶) ۴۲۴۷۳۸۴\n(۷) ۱۳۱۴ (۸) ۸۶۴۰۰ (۹) ۱۲۰ (۱۰) ۳۹۹۷۳۵\n(۱۱) ۴۹۴۵*\n\nامثلہ نمبر ۱۲\n(۱) از جدول ہای ضرب جوابات ظاہر ہستند*\n(۲) ۵۷۶ (۳) ۲۵۰۰ (۴) ۴۶۲۲ (۵) ۱۰۰۰۰\n(۶) ۱۲۵۴۴ (۷) ۶۱۵۰۴ (۸) ۵۳۱۴۴۱\n(۹) ۷۶۳۸۷۶ (۱۰) ۲۶۳۲۶۸۱ ،\n، ۷۲۹ ، ۵۱۲ ، ۳۴۳ ، ۲۱۶ ، ۱۲۵\n، ۲۱۹۷ ، ۱۷۲۸ ، ۱۳۳۱ ، ۱۰۰۰\n، ۴۹۱۳ ، ۴۰۹۶ ، ۳۳۷۵ ، ۲۷۴۴\n* ۸۰۰۰ ، ۶۸۵۹ ، ۵۸۳۲\n(۱۱) ۵۷۳۸۰ (۱۲) ۱۰۰۰۰۰۰ (۱۳) ۶۷۹۱۵۱۴۳۹\n(۱۴) ۱۷۰۹۵۳۸۷۵ (۱۵) ۲۹۵۰۳۶۲۹\n(۱۶) ۴۲۹۱۳ *"}
{"book": "adl0290", "page": 393, "text": "حصہ - ۱\n۳۸۶\n\nامثلہ نمبر ۱۳\n\nاین ہمہ سوالات تقسیم زبانی ہشتن دحاجت\nجوابات نیست جوابات از جدول ہای ضرب\nظاہر میباشند *\n\nامثلہ نمبر ۱۴\n\n(۱) ۱۴۸ (۲) ۶۱۴ (۳) ۳۵۴۲ باقی ۱\n(۴) ۲۳۳۳ باقی ۱ (۵) ۷۵ ۲۶ (۶) ۳۰۰۴۲\n(۷) ۲۰۵۱۱ باقی ۱ (۸) ۸۲۰۳ باقی ۱\n(۹) ۱۱۴۱۹ باقی ۲ (۱۰) ۴۲۹ (۱۱) ۲۰۰۴۰\n(۱۲) ۱۵۵۵۵باقی ۲ (۱۳) ۱۵۰۷ باقی ۱\n(۱۴) ۱۴۵۵۷ باقی ۳ (۱۵) ۱۳۱۵۵ باقی ۴\n(۱۶) ۵۴۱ باقی ۲ (۱۷) ۶۵۶۹ باقی ۳\n(۱۸) ۴۶۴۰ (۱۹) ۴۸۰۹ باقی ۲\n(۲۰) ۴۱۳۳ باقی ۵ (۲۱) ۲۰۰۵ باقی ۲\n(۲۲) ۸۰۱۳ باقی ۷ (۲۳) ۱۰۰۰۰ باقی ۱\n(۲۴) ۸۶۶۶ باقی ۶ (۲۵) ۳۸۹۷ باقی ۲\n(۲۶) ۴۵۶۲ (۲۷) ۲۰۰ ۳ (۲۸) ۷۰۷۰ باقی ۷"}
{"book": "adl0290", "page": 394, "text": "۳۸۷\nحصہ - ۱\n(۲۹) ۴۰ ۴ ۲ باقی ۲ (۳۰) ۴ ۳۰۰ باقی ۸\n(۳۱) ۹۸ ۴ ۱ باقی ۸ (۳۲) ۴۷ ۱۹ باقی ۴\n(۳۳) ۲۰۰۲ باقی ۴ (۳۴) ۱۶۹ باقی ۲۹\n(۳۵) ۱۱۴۰۴ باقی ۲۲ (۳۶) ۱۳۵ باقی ۳۰\n(۳۷) ۴۰۷ ۴ باقی ۸۰ (۳۸) ۵۲۱ باقی ۸۹\n(۳۹) ۸۷ باقی ۳۰۰ (۴۰) ۴ ۶۹ باقی ۲\n(۴۱) ۴۸ باقی ۱۰۱ (۴۲) ۵۴ باقی ۴ ۲۵\n(۴۳) ۱۶۰ باقی ۲۸۹ (۴۴) ۵۸ باقی ۳۵۶\n(۴۵) ۴۴ باقی ۳۵۷ (۴۶) ۴۵۳ باقی ۲۱۹\n(۴۷) ۷۰۶ باقی ۳۵۴ (۴۸) ۱۱۲ باقی ۴۳ ۴ ۵\n(۴۹) ۲۳۴ باقی ۴۱ ۶ (۵۰) ۳۲۶۳ باقی ۹۳۱\n(۵۱) ۱۰۱۷ باقی ۶ ۲۵۵ (۵۲) ۸۱ ۳ باقی ۱۶۶۴\n(۵۳) ۲۵۵۹ باقی ۲۳۱۶ (۵۴) ۶۶۵۲ باقی ۵۴۲۳\n(۵۵) ۱۱۴۲۸۵ باقی ۳۳۵۱\n(۵۶) ۱۲۵۰ باقی ۵۳۹ (۵۷) ۱۵۲۰۰ باقی ۱۰۳۲۱\n(۵۸) ۱۵۰۰۵ باقی ۷۲۰ ۴ ۵ (۵۹) ۱۳۴۸ باقی ۱۱۰۵۸۰\n(۶۰) ۳۲۹۷ ۴ ۲ باقی ۳۷۶۰۶\n(۶۱) ۴۰۱۰۰ ۲ باقی .. ۴ ۱۱۷\n(۶۲) ۲۰ ۴ باقی ۱۱۴۹۰۳"}
{"book": "adl0290", "page": 395, "text": "حصہ-١\n۳۸۸\n\n(۶۳) ۹۱ ۶۳۲ باقی ۶۷۳۱۳۸۳\n(۶۴) ۱۱۳ ۲۳ ۵ ۲ ۴ ۸ باقی ۷۵\n(۶۵) ۳ ۸ ۸ ۲۴ ۴ ۸ ۸ ۹ باقی ۶۲ ۲ ۶۶) ۵۰۷\n(۶۷) ۳۶ (۶۸) ۵۷۸ مرتبہ : (۶۹) ۱۳\n(۷۰) ۲۲۹ مرتبہ : (۷۱) ۳۰۱۱۵ (۷۲) ۷۲۷۴\n(۷۳) ۳۷۵ روپیہ : (۷۴) ۲۵۶ روز : (۷۵) ۲۲\n\nامثلہ نمبر ۱۵\n(۱) ۱۷۲۸۰ باقی ۱ (۲) ۲۶۳۱۰ (۳) ۲۰۰۸۹ باقی ۲\n(۴) ۲۵۵۸ باقی ۲ (۵) ۳۸۲۴ باقی ۵\n(۶) ۱۴۰۵۷ باقی ۱ (۷) ۳۴۲۰ باقی ۷\n(۸) ۲۲۰۷ باقی ۷ (۹) ۳۴۵۶ باقی ۷\n(۱۰) ۵۲۷۳۱ باقی ۵ (۱۱) ۶۷۲۵۳ باقی ۴\n(۱۲) ۱۰۴۳۷ باقی ۸ (۱۳) ۳۲۱۹۸ باقی ۱۰\n(۱۴) ۴۹۵۳۸ باقی ۱۰ (۱۵) ۵۸۴۹۱ باقی ۶\n(۱۶) ۲۲۸۸۵۰ باقی ۷ (۱۷) ۴۵۵۹۶۱ باقی ۷\n(۱۸) ۹۷۷۲ ۴ ۶ باقی ۱۰\n(۱۹) ۱۷۲۸۳۹۴۱ باقی ۴۱ (۲۲۶۳ ۱۱۵)\n۸۶۴۱۹۷ باقی ۷۱ ۶۹۱۳۵۷ باقی ۴۲"}
{"book": "adl0290", "page": 396, "text": "۳۸۹\n\n۵،۶۱۳۱ باقی ۲۷،۳۸،۹۳۸ ، ۴۳۲۰۹۸\n\nباقی ۳۸۰۸۷۰۵ باقی ۴۷،۴، ۵ ۳\n\nباقی ۳۱۴۲۵۳،۹ باقی ۲۸۸۰۶۵،۶\n\nباقی ۲۶۵۹۰۶،۹ باقی ۱۱ ، ۶۹۱۳ ۴ ۲\n\nباقی ۲۳۰۴۵۲،۷ باقی ۲۱۶۰۴۹،۹\n\nباقی ۳۰۳۳۰،۵ باقی ۹ ، ۲۰،۲۳ ۱۹\n\nباقی ۱۸۱۹۳۶،۱۵ باقی ۱۷۲۸۳۹،۵\n\nباقی ۹ *\n\n(ب) ۴۰۳۵۲۰۱،۵ ، ۲۶۹۰۱۳۴۳ باقی\n\n۲۰۱۷۶۰۰،۲۱ باقی ۲۱۶۱۴۰۸۰۶،۲\n\n۴۰۵۰۶،۷۱ ۱۳ باقی ۴ ، ۲۹۱۴، ۵ ۱۱\n\nباقی ۱۰۰۸۸۰۰۳،۷۱ باقی ۸۹۶۷۱۱،۶\n\nباقی ۴ ، ۳۳۶۷۳۰،۸۰۷۰۴۰۳ ، ۷\n\n۶۷۲۵۳۳۵ باقی ۱۰، ۶۲۰۸۰۰۲ باقی\n\n۵۷۶۴۵۷۳،۴ باقی ۸ ، ۵۳۸۰۲۶۸\n\nباقی ۴۰۰۱،۱۰ ۵۰۴ باقی ۱۴ ، ۲۹۵، ۴۷ ۴\n\nباقی ۸۳۵۵۷،۱۵ ۴۴ باقی ۴۴۷۵۸۰،۴\n\nباقی ۲۰۱،۱۰ ۴۰۳۵ باقی ۱۰*\n\n(ج) ۳۸۲۷۱۶۰،۷ ۹۴ باقی ۱۱ ، ۳۲۹۲۱۸۱۰،۲"}
{"book": "adl0290", "page": 397, "text": "۳۹۰\n\n۶۹۱۳۵۸۰ ۴ ۲۴ باقی ۲۱ ۴ ۷ ۰۸ ۳ ۵ ۷ ۱۹\nباقی ۲۱ ۵ ۳ ۰ ۹ ۶۰ ۱۹ ۴ باقی ۳ ۷ ۴ ۷ ۴ ۰۹۳ ۱ ۴ ۱\nباقی ۳ ۴ ۲۹۰ ۷ ۶ ۵ ۴ ۱۲۳ باقی ۲۱ ۹ ۳ ۶ ۳ ۹ ۶ ۱۰۹\n۳۲ ۴ ۵ ۴ ۷ ۸ ۹ باقی ۱ ۷ ۴ ۵ ۷ ۶ ۸ ۸ ۹ باقی ۵ ۷\n۵۲۶ ۴ ۰ ۳ ۲ ۸ باقی ۹ ۷ ۰۹ ۷ ۳ ۹ ۵ ۷ باقی ۴ ۴\n۲۷ ۶ ۷ ۴ ۵ ۰ ۷ باقی ۳ ۲۱ ۶ ۳ ۸ ۴ ۵ ۸ باقی ۲ ۷\n۹۵ ۳ ۲ ۸ ۷ ۴۱ باقی ۲۱ ۱۳ ۷ ۳ ۹ ۰ ۸ ۵ ۷\n۸۴ ۹ ۶ ۸ ۸ ۴ ۵ باقی ۹ ۷ ۰ ۸ ۱ ۸ ۹ ۵ باقی\n۷ ۱۷ ۵ ۱۲ ۸ ۳ ۹ ۴ باقی ۱ ۵\n\nامثله نمبر ۱۶\n\n(۱) ۲۱۰ (۲) ۵ ۶ ۶ ۴ (۳) ۲۵ ۰ ۱ (۴) ۵۰ ۸ ۲\n(۵) ۵۰ ۵۰ (۶) ۴ ۲ ۵ ۱۲ (۷) ۱۵ ۳ ۳ (۸) ۵۰ ۱۵۱\n(۹) ۲۴۵ (۱۰) ۸ ۱۸ ۴ ۴ (۱۱) ۸ ۷ ۵ ۴ (۱۲) ۵۱ ۹ ۶ ۳\n(۱۳) ۲۸ ۴ ۴ ۷ ۴ ۹ ۹ ۹ ۸ ۳ (۱۴) ۴ ۴ ۵ ۴ ۶ ۵ ۵ ۴\n\nامثله نمبر ۱۷\n\n۶ ۷ ۲ ۸ ۴۰ (۳) ۳ ۳ ۷۰ ۵۰ (۲) ۱۷ ۷ ۲ (۱)\n۹ ۴ ۹ ۷ ۶ (۶) ۴ ۴ ۴ ۱۶۰ (۵) ۱۳ ۲۶ ۲۴ (۴)"}
{"book": "adl0290", "page": 398, "text": "۲۹۱\n۱۲۳۳۲۸۲ (۹) ۶۰۱۲۲۵ (۸) ۲۵۹۹۴۰۰ (۷)\n۲۵۳۲۰۰۸ (۱۲) ۴۴۶۰۴۸ (۱۱) ۱۲۳۴۷۲ (۱۰)\n۱۲۲۰۲۴۲۶۵۱ (۱۴) ۲۹۵۱۰۰۷۸۰ (۱۳)\n۲۱۰۰ (۱۸) ۳۰۶۰ (۱۷) ۱۶۲۵ (۱۶) ۳۶۲۵ (۱۵)\n۱۲۲۵۰ (۲۱) ۲۳۰۰ (۲۰) ۱۸۲۲۵ (۱۹)\n۱۱۰۹۸ (۲۴) ۲۵۸۷۵ (۲۳) ۱۵۷۲۵ (۲۲)\n۴۲۰۱۵۸ (۲۷) ۲۰۳۹۷۹۶ (۲۶) ۲۸۱۷۱۰ (۲۵)\n۲۶۹۵۰ (۳۰) ۸۲۶۷۵۱۹ (۲۹) ۴۱۸۲۶۴۰ (۲۸)\n۵۳۱۷۵ (۳۳) ۳۱۲۲۰ (۳۲) ۵۵۶۵ (۳۱)\n۱۲۲۵ (۳۶) ۵۹۱۷۵ (۳۵) ۴۵۶۰ (۳۴)\n۹۴۰۹ (۳۹) ۷۳۹۶ (۳۸) ۳۰۲۵ (۳۷)\n۶۰۶۸۴۱ (۴۲) ۲۱۶۲۲۵ (۴۱) ۱۰۵۶۲۵ (۴۰)\n۸۰۲۸۱۶ (۴۳)\nامثله نمبر ۱۸\n۲۳ (۵) ۶۸ (۴) ۴۲ (۳) ۲۳ (۲) ۳۹ (۱)\n(۶) ۳۳۰ باقی ۷۴ (۷) ۵۴۰ باقی ۴۰\n(۸) ۷۲ ۳ باقی ۲۰ (۹) ۷۵۵ باقی ۸۴\n(۱۰) ۴۷۷ باقی ۱۱۷ (۱۱) ۳۵ ۲۹ باقی ۱۴۸"}
{"book": "adl0290", "page": 399, "text": "۳۹۲ حصه - ۱\n\n(۱۲) ۱۲۸۸۲ باقی ۵۸ (۱۳) ۳۵۹ باقی ۳۱۹\n(۱۴) ۲۰۵۷ باقی ۲۹۴ (۱۵) ۴۲۲ باقی ۱۳۸\n(۱۶) ۳۸۹ باقی ۴ (۱۷) ۴۳ باقی ۵۶\n(۱۸) ۸۹ باقی ۴۳۵ (۱۹) ۸۲۷ باقی ۴۶\n(۲۰) ۸۹ باقی ۲۴۶ (۲۱) ۱۲ باقی ۳۴۵۶\n(۲۲) ۱۲۹ باقی ۲۲ (۲۳) ۱۵۷ باقی ۴۲\n(۲۴) ۱۲۳ باقی ۶۷ (۲۵) ۳۸ باقی ۱۳۶۸\n(۲۶) ۴۶ باقی ۸۹۴ (۲۷) ۷۸۳ باقی ۱۰۷۳۴\n(۲۸) ۱۲۲ باقی ۸۹۴ (۲۹) ۹۷۳۳ باقی ۱۷۶\n(۳۰) ۲۷۱۶ باقی ۱۸۷ (۳۱) ۷۵ باقی ۳\n(۳۲) ۹۳۶ باقی ۴ (۳۳) ۲۵۵ باقی ۱\n(۳۴) ۳۱۳ باقی ۲۰ (۳۵) ۳۳۱۰ باقی ۱۹\n(۳۶) ۵۵۱۵ باقی ۱۷ (۳۷) ۷۲۰ باقی ۱۴\n(۳۸) ۱۱۰۳ باقی ۱۶ (۳۹) ۳۰ باقی ۴۲\n(۴۰) ۲۴ باقی ۱۴ (۴۱) ۲۲ باقی ۱۹\n(۴۲) ۲۰ باقی ۲۱ (۴۳) ۱۶ باقی ۴۳\n(۴۴) ۲۱ باقی ۲۹\n(۴۵) ۱۰۸ باقی ۶۶ *"}
{"book": "adl0290", "page": 400, "text": "۳۹۳\nامثله نمبر ۱۹\n(۱) ۲۷۷۱۹۷۸ (۲) ۷۳۸۶۹۱۸ (۳) ۳۷۴۳۲۱\n(۴) ۹۴۸۷۳۲۰ (۵) ۶۲۷۳۹۹۱۶۲\n(۶) ۲۲۰۱۳۶۸۰ (۷) ۱۵۳۶۶۰۰۰۰\n(۸) ۳۱۳۱۹۹۲۵۰ (۹) ۶۷۸۳۱۱۹۷۹۶ *\n\nامثله نمبر ۲۰\n(۱) ۴ (۲) ۶ (۳) ۲ (۴) ۳ (۵) ۲۰ (۶) ۴\n(۷) ۳۱ (۸) ۲ (۹) ۲ (۱۰) ۲۸ (۱۱) ۴ (۱۲) ۱۴\n(۱۳) ۰ (۱۴) ۱۰ (۱۵) ۴۵۰ (۱۶) ۴ (۱۷) ۸۳\n(۱۸) ۶۵ (۱۹) ۲۰۰ (۲۰)\n\nامثله نمبر ۲۱—متفرق\n(۱) ۴۸ ۲۵ (۲) ۳۹۲۰۲۲ (۳) ۸۶۱۱ (۴) ۶۲۱\n(۵) ۷۸۸ (۶) ۹۰۰۱ (۷) ۳۱۶ (۸) ۱۱\n(۹) ۳۷۹۱ (۱۰) ۱۷ (۱۱) ۷۷ ۴ (۱۲) ۶۳۵۴\n(۱۳) ۳۳۷۹۴ (۱۴) ۴۵۹۸۰۱ (۱۵) ۴۰۰۲۳ ۴\nمرتبه باقی ۲۱ (۱۶) ۳۲ ۵ (۱۷) ۱۷۶"}
{"book": "adl0290", "page": 401, "text": "۳۹۴\n\n(۱۸) ۳۴ (۱۹) ۱۵۰، ۸۳ (۲۰) ۷ مرتبه *\n(۲۱) ۴۵ ۱۵ (۲۲) ۴۳ ۹۹ ۱۵ (۲۳) ۸۹\n(۲۴) ۳۶۲ (۲۵) ۵۹۰ ۵۱۴ (۲۶) ۹۹ و ۱۰۶\n(۲۷) ۲۲ سال (۲۸) ۱۳ ۶۹ ۱۷ و ۲۹ ۱۸۹۴۶۱\n(۳۰) ۵ ۶۶ ۷ (۳۱) ۶۱۵ (۳۲) ۱۳۴۸۰۶\n(۳۳) ۵۴۵ پیسه * (۳۴) ۸۱۲۱۶۸۳۶۲\n(۳۵) ۵۲ ۳۸۸ ۱۳ (۳۶) ۷۵ ۴ روپیه *\n(۳۷) ۵۸۱ ، ب ۴۳، ج ۴۲\n(۳۸) ۱ ۴۰ روپیه ، ب ۲۹ روپیه ، ج ۳۰ روپیه\n(۳۹) ۱۳۵ روپیه *\n(۴۰) ۱۸ دانه فی روپیه * (۴۱) ۶۰ سیر، ۱۰۰ سیر*\n(۴۲) ۱۸۰۰ روپیه (۴۳) ۵ سال *\n(۴۴) ۱۰ سال ، ۷۰ سال * (۴۵) ۶۰\n(۴۶) ۳ بجه شام *\n\nامثله نمبر ۲۲\n\n(۱) ۴۶۸ شاهی * (۲) ۴۸ ۱۲ شاهی *\n(۳) ۸۶۹۶ شاهی *(۴) ۳۷۶ ۴۴ شاهی *\n(۵) ۹۳ شاهی (۶) ۲۸۰ شاهی *"}
{"book": "adl0290", "page": 402, "text": "۳۹۵\n(۷) ۴۵۰ شاهی (۸) ۶۱۲ شاهی *\n(۹) ۴۱۸۵ پیسه (۱۰) ۴۴۰۰ پیسه *\n(۱۱) ۴۱۲۰ پیسه (۱۲) ۱۲۱۰۵ پیسه *\n(۱۳) ۶۷۷۰ پیسه (۱۴) ۴۳۰۵ پیسه *\n(۱۵) ۴۳۲۳ پیسه (۱۶) ۲۴۵۳ پیسه *\n(۱۷) ۴۰۷۱ پیسه (۱۸) ۱۹۴ پیسه ، ۵۸۲ پائی *\n(۱۹) ۵۰۱ پیسه ، ۱۵۰۳ پائی *\n(۲۰) ۶۳۵ پیسه ، ۱۹۰۵ پائی *\n(۲۱) ۷۱۰ قران (۲۲) ۱۶۳۲ نیم قران *\n(۲۳) ۷۴۵ سنار (۲۴) ۷۳ پنج پینگی *\n(۲۵) ۹۱ عباسی (۲۶) ۸۲۴ پیسه *\n(۲۷) ۴۱۴۰۰ شلنگ (۲۸) ۸۰۰ شلنگ *\n(۲۹) ۱۴۰۸۰ شلنگ (۳۰) ۶۱۰۰ شلنگ *\n(۳۱) ۴۰۵ شلنگ (۳۲) ۵۳۲ شلنگ *\n(۳۳) ۴۱۷ شلنگ (۳۴) ۷۱۹ شلنگ *\n(۳۵) ۸۰۰ پنس (۳۶) ۳۲۱۰۹ پنس *\n(۳۷) ۸۷۰ پنس (۳۸) ۳۵ دانه (۳۹) ۱۰۰ دانه *\n(۴۰) ۵۵ نفر (۴۱) ۱۲۵ جلد (۴۲) ۳۹۶ نفر *\n(۴۳) ۲۱۸ ٹکٹ (۴۴) ۲۲ *"}
{"book": "adl0290", "page": 403, "text": "۳۹۶\n\nامثله نمبر ۲۳\n(۱) ۷۸ روپیه ۹ شاهی *\n(۲) ۲۰ روپیه ۴ شاهی ۳ پیسه *\n(۳) ۴۵ روپیه ۵ شاهی ۳ پیسه *\n(۴) ۷۸ روپیه ۹ شاهی ۳ پیسه *\n(۵) ۱۶ روپیه ۸ شاهی *\n(۶) ۶۳ روپیه ۱ شاهی *\n(۷) ۵۱ روپیه ۴ شاهی ۲ پیسه *\n(۸) ۱۱۸ روپیه ۲ پیسه *\n(۹) ۷۴۴ روپیه ۸ شاهی *\n(۱۰) ۶۴ روپیه (۱۱) ۵۲ روپیه ۱ آنه ۴ پائی *\n(۱۲) ۱۶۰ روپیه ۶ آنه ۱ پائی *\n(۱۳) ۴۰۵ روپیه ۱ آنه ۵ پائی *\n(۱۴) ۲۰ روپیه ۹ آنه *\n(۱۵) ۴۰ روپیه ۱۱ آنه ۱۱ پائی *\n(۱۶) ۵۷ روپیه ۱۳ آنه ۱۱ پائی *\n(۱۷) ۱۵۷ روپیه ۱۳ آنه ۳ پائی *\n(۱۸) ۲۷۴ روپیه ۴ آنه ۲ پائی *"}
{"book": "adl0290", "page": 404, "text": "۳۹۷\n\n(۱۹) ۵۲ روپیہ ۱ آنہ ۵ پائی *\n(۲۰) ۴۸ روپیہ ۲ آنہ ۶ پائی *\n(۲۱) ۱ پونڈ ۱۱ شلنگ ۴ پنس *\n(۲۲) ۲۹ پونڈ ۵ شلنگ ۳ پنس *\n(۲۳) ۳۷ پونڈ ۳ شلنگ ۴ پنس *\n(۲۴) ۱ پونڈ ۱۰ پنس *\n(۲۵) ۱۰ پونڈ ۸ شلنگ ۶ پنس *\n(۲۶) ۳ پونڈ ۹ شلنگ ۵ پنس ۱ فار دنگ *\n(۲۷) ۸ پونڈ ۷ شلنگ ۶ پنس *\n(۲۸) ۴۵۶۰۰ نفر*\n(۲۹) ۱۲۱ روپیہ ۸ شاہی (۳۰) ۱۵ شلنگ *\n\nامثلہ نمبر ۲۴\n\n(۱) ۶۵ روپیہ ۱۰ شاہی ۲ پیسه *\n(۲) ۶۸ روپیہ ۲ شاہی ۳ پیسه *\n(۳) ۲ روپیہ ۳ شاہی *\n(۴) ۳ روپیہ ۹ شاہی ۴ پیسه *\n(۵) ۲ روپیہ ۱۱ شاہی *\n(۶) ۲ روپیہ ۶ شاہی ۳ پیسه *"}
{"book": "adl0290", "page": 405, "text": "۳۹۸\n\n(۷) ۲ روپیہ ۹ آنہ : (۸) ۲ روپیہ ۱۵ آنہ *\n(۹) ۳ روپیہ ۳ پائی *\n(۱۰) ۲ روپیہ ۱۴ آنہ ۶ پائی *\n(۱۱) ۵۳۹ روپیہ ۷ شاہی ۱ پیسہ *\n(۱۲) ۱۸۸۸ روپیہ ۹ شاہی ۱ پیسہ *\n(۱۳) ۱۳۸۰ روپیہ ۱ شاہی ۳ پیسہ *\n(۱۴) ۵۲ روپیہ ۷ شاہی ۴ پیسہ *\n(۱۵) ۸۵ روپیہ ۱۲ آنہ ۱۰ پائی *\n(۱۶) ۸۲ روپیہ ۹ آنہ *\n(۱۷) ۱۹۷۳ روپیہ ۱۴ آنہ ۷ پائی *\n(۱۸) ۴۷۵۶ روپیہ ۱ آنہ ۵ پائی *\n(۱۹) ۵۰۹ پونڈ ۱ شلنگ ۵ پنس *\n(۲۰) ۴۷۰ پونڈ ۱۹ شلنگ *\n(۲۱) ۱۰۱۰ پونڈ ۵ شلنگ ۹ پنس *\n(۲۲) ۱۰۱۰۳ روپیہ ۲ شاہی ۴ پیسہ *\n(۲۳) ۵۷۵۱ روپیہ ۱ شاہی ۲ پیسہ *\n(۲۴) ۴۶۶ پونڈ ۱۲ شلنگ ۳ پنس ۲ فاردنگ *\n(۲۵) ۸۵۰ پونڈ ۶ شلنگ ۴ پنس ۲ فاردنگ *\n(۲۶) ۱۷۵۷ روپیہ ۲ شاہی ۳ پیسہ *"}
{"book": "adl0290", "page": 406, "text": "۳۹۹\n\n(۲۷) ۲۳۹۳۰ روپیه ۱۰ آنه ۱ پائی :\n(۲۸) ۲۲۲۲۱ روپیه ۳ آنه ۶ پائی :\n(۲۹) ۴۶ ۱۰۵ روپیه ۱ شاهی ۳ پیسه :\n(۳۰) ۸۷۷ پونڈ ۱۷ شلنگ ۵ پنس ۲ فار دنگ :\n\nامثله نمبر ۲۵\n\n(۱) ۵ روپیه ۵ شاهی ۱ پیسه :\n(۲) ۲ روپیه ۶ شاهی ۴ پیسه :\n(۳) ۹ روپیه ۶ شاهی ۴ پیسه :\n(۴) ۳ روپیه ۸ شاهی ۱ پیسه :\n(۵) ۴۰ روپیه ۶ شاهی ۳ پیسه :\n(۶) ۹ روپیه ۴ شاهی ۳ پیسه :\n(۷) ۱۵ روپیه ۹ شاهی ۱ پیسه :\n(۸) ۵۵ روپیه ۳ پیسه :\n(۹) ۱۱ روپیه ۲ شاهی ۳ پیسه :\n(۱۰) ۵۸ روپیه ۳ شاهی ۱ پیسه :\n(۱۱) ۲۷۳ روپیه ۱۰ شاهی ۲ پیسه :\n(۱۲) ۲ شاهی : (۱۳) ۶ روپیه ۲ پائی :\n(۱۴) ۱۳ روپیه ۱۲ آنه ۹ پائی :"}
{"book": "adl0290", "page": 407, "text": "۴۰۰\n(۱۵) ۲۰ روپیه ۱۴ آنه ۹ پائی ٭\n(۱۶) ۲ روپیه ۸ آنه ۵ پائی ٭\n(۱۷) ۱ روپیه ۹ آنه ۴ پائی ٭\n(۱۸) ۱۱ روپیه ۸ آنه ۹ پائی ٭\n(۱۹) ۷ روپیه ۱۱ آنه ۳ پائی ٭\n(۲۰) ۲ روپیه ۱۳ آنه ۴ پائی ٭\n(۲۱) ۱۱۸ پوند ۱۸ شلنگ ۵ پنس ۳ فاردنگ ٭\n(۲۲) ۸۰۹ پوند ۶ شلنگ ۹ پنس ۳ فاردنگ ٭\n(۲۳) ۴۶۷ پوند ۴ شلنگ ۱۱ پنس ۱ فاردنگ ٭\n(۲۴) ۳۰ پوند ۴ شلنگ ۹ پنس ۲ فاردنگ ٭\n\nامثله نمبر ۲۶\n\n(۱) ۱ روپیه ۱ شاهی ۴ پیسه ، ۱۸ روپیه ۷ شاهی ،\n۲۶ روپیه ۱ پیسه ٭\n(۲) ۴۶ روپیه ۲ شاهی ، ۶۴ روپیه ۷ شاهی ۳\nپیسه ، ۸۳ روپیه ۱ شاهی ۱ پیسه ٭\n(۳) ۳۴۸ روپیه ۶ شاهی ۳ پیسه ، ۵۱۸ روپیه\n۳ شاهی ۱ پیسه ، ۶۳۷ روپیه ۱۰ شاهی\n۲ پیسه ٭"}
{"book": "adl0290", "page": 408, "text": "۴۰۱\n\n(۴) ۸۹ روپیه ۱ شاهی ۴ پیسه، ۲۰۸ روپیه ۱ پیسه،\n۲۶۷ روپیه ۵ شاهی ۲ پیسه *\n(۵) ۲۲۴ روپیه ۱۰ شاهی ۴ پیسه، ۲۹۹ روپیه\n۱۰ شاهی ۲ پیسه، ۴۸۷ روپیه ۳ شاهی\n۲ پیسه *\n(۶) ۲۰۲ روپیه ۱ شاهی، ۵۲۶ روپیه ۶ شاهی\n۲ پیسه، ۴۸۷ روپیه ۴ شاهی ۴ پیسه *\n(۷) ۴۹ روپیه ۸ شاهی ۲ پیسه، ۷۵ روپیه ۸\nشاهی ۴ پیسه، ۵۹ روپیه ۲ شاهی *\n(۸) ۲۲۳۴ روپیه ۴ شاهی ۴ پیسه، ۳۹۵۰ روپیه\n۱ شاهی ۱ پیسه، ۳۹۹۰ روپیه *\n(۹) ۶۰۸۹ روپیه ۶ شاهی، ۵۴۵۹ روپیه ۸\nشاهی ۳ پیسه، ۷۰۱۵ روپیه ۲ شاهی ۲ پیسه\n(۱۰) ۲۷۹۸ روپیه ۶ شاهی ۳ پیسه، ۲۲۱۱ روپیه\n۲ شاهی ۲ پیسه، ۲۶۶۴۰ روپیه *\n(۱۱) ۷۵۶ روپیه ۱۱ شاهی ۲ پیسه، ۳۴۵۹ روپیه\n۷ شاهی ۱ پیسه، ۲۰۱۸۱ روپیه *\n(۱۲) ۱ روپیه ۱۴ آنه (۱۳) ۴۲ روپیه *\n(۱۴) ۱۰ پوند ۲ شلنگ ۶ پنس *"}
{"book": "adl0290", "page": 409, "text": "۴۰۲\n(۱۵) ۶۳ روپیہ ۴ شاہی : (۱۶) ۵۴۸۴ روپیہ ۱۲ آنه :\n(۱۷) ۴۳۴ روپیہ ۴ شاہی :\n(۱۸) ۱۲۶۱۰۰ روپیہ :\nامثلہ نمبر ۲۷\n(۱) ۱۰۷ روپیہ ۸ شاہی ۴ پیسه ، ۱۴۴ روپیہ\n۶ شاہی ۴ پیسه :\n(۲) ۲۹۱ روپیہ ۸ شاہی ۱ پیسه ، ۳۷۰ روپیہ\n۶ شاہی ۱ پیسه :\n(۳) ۱۴۹۴ روپیہ ۶ شاہی ۳ پیسه ، ۲۴۹۹ روپیہ\n۲ شاہی ۲ پیسه :\n(۴) ۶۰۱۵ روپیہ ۳ آنه ۹ پائی ، ۸۴۹۰ روپیہ\n۷ آنه ۶ پائی :\n(۵) ۲۳۷۶ روپیہ ۱ شاہی ۴ پیسه ، ۵۲۰ روپیہ\n۹ شاہی ۳ پیسه :\n(۶) ۱۳۹۹۹ روپیہ ۲ شاہی ۲ پیسه ، ۴۷۰۰ روپیہ\n۷ شاہی ۱ پیسه :\n(۷) ۵۲۰۸ روپیہ ۳ شاہی ، ۵۶۳۳ روپیہ\n۱۱ شاہی :"}
{"book": "adl0290", "page": 410, "text": "۴۰۳\n(۸) ۷۹۶۲ روپیه ۲ شاهی م ۸۸۲۲ روپیه\n۲ شاهی *\n(۹) ۲۷۵۴ روپیه ۶ آنه ۹ پائی *\n(۱۰) ۱۷۹۹ روپیه ۱۲ آنه ۹ پائی *\nامثله نمبر ۲۸\n(۱) ۳ روپیه ۱ شاهی ۳ پیسه *\n(۲) ۴ روپیه ۱۰ شاهی ۱ پیسه *\n(۳) ۷ روپیه ۵ شاهی ۳ پیسه *\n(۴) خارج قسمت ۱۰ روپیه ۹ شاهی و باقی ۴۰ پیسه*\n(۵) ۱۲ روپیه ۹ شاهی ۴ پیسه *\n(۶) خارج قسمت ۵ روپیه ۱۱ شاهی ۲ پیسه و\nباقی ۲۰ پیسه *\n(۷) ۱۵ روپیه ۳ شاهی ۴ پیسه *\n(۸) خارج قسمت ۱۰ روپیه ۱ شاهی ۲ پیسه و\nباقی ۵ پیسه *\n(۹) ۳ روپیه ۴ شاهی ۲ پیسه *\n(۱۰) ۶ شاهی ۴ پیسه *\n(۱۱) خارج قسمت ۵۵ روپیه ۷ شاهی ۱پیسه و باقی ۴۸ پیسه*"}
{"book": "adl0290", "page": 411, "text": "۴۰۴\n\n(۱۲) ۵۳ روپیه ۱۱ شاهی ۱ پیسه *\n(۱۳) خارج قسمت ۳ روپیه ۴ شاهی ۲ پیسه و باقی\n۲۲۹ پیسه *\n(۱۴) ۲۰ روپیه ۲ شاهی ۱ پیسه (۱۵) ۶ روپیه ۵ آنه ۱۰ پائی\n(۱۶) ۵۶ روپیه ۷ آنه ۵ پائی (۱۷) ۴۵ روپیه ۸ شاهی ۲ پیسه\n(۱۸) ۱۴۳ روپیه ۱۱ شاهی ۳ پیسه *\n(۱۹) ۴۱ روپیه ۲ شاهی ۴ پیسه *\n(۲۰) ۱۳۸ روپیه ۲ آنه ۸ پائی *\n(۲۱) ۹ روپیه ۱۰ شاهی ۳ پیسه *\n(۲۲) ۵۵ روپیه ۷ شاهی ۳ پیسه *\n(۲۳) ۴۷ پونڈ ۷ شلنگ ۱ پنس ۱ فاردنگ *\n(۲۴) ۴۲۰ پونڈ ۲ شلنگ ۳ پنس ۳ فاردنگ *\n(۲۵) خارج قسمت ۱ روپیه ۱ شاهی و باقی ۱۲ پیسه *\n(۲۶) ۳ روپیه ۳ شاهی (۲۷) ۵ روپیه ۹ شاهی ۱ پیسه *\n(۲۸) ۱۲ روپیه ۱۰ آنه ۵ پائی *\n(۲۹) ۱۲۵ پونڈ ۱۵ شلنگ ۹ پنس ۱ فاردنگ *\n(۳۰) ۱۲ روپیه ۱۱ شاهی ۲ پیسه *\n(۳۱) ۳ آنه ۹ پائی (۳۲) ۷ شاهی ۲ پیسه *\n(۳۳) ۲ شاهی * (۳۴) ۲ روپیه ۶ شاهی ۱ پیسه *"}
{"book": "adl0290", "page": 412, "text": "علم حساب ۱\n۴۰۵\nامثله نمبر ۲۹\n(۱) ۱۳ روپیه ۷ شاهی * (۲) ۳۷ روپیه ۷ شاهی ۳ پیسه *\n(۳) ۷ روپیه ۳ شاهی ۲ پیسه *\n(۴) ۱۲ روپیه ۵ شاهی ۲ پیسه *\n(۵) ۴۰ روپیه ۸ شاهی * (۶) ۶۰ روپیه ۱۱ شاهی ۴ پیسه *\n(۷) ۳ آنه ۳ پائی * (۸) ۲ روپیه ۲ آنه ۲ پائی *\n(۹) ۴۳ روپیه ۱۰ شاهی ۱ پیسه *\n(۱۰) ۲۲ روپیه ۹ شاهی ۱ پیسه *\n(۱۱) ۵ پوند ۲ شلنگ ۲ پنس ۳ فارونگ *\n(۱۲) ۳ پوند ۱ پنس ۳ فارونگ *\nامثله نمبر ۳۰\n(۱) ۵ روپیه ۱ شاهی ۱ پیسه *\n(۲) ۴ روپیه ۱۱ شاهی ۴ پیسه *\n(۳) ۱ روپیه ۷ شاهی ۴ پیسه *\n(۴) ۳ روپیه ۳ شاهی ۲ پیسه *\n(۵) ۷ روپیه ۷ شاهی ۳ پیسه *\n(۶) ۳ روپیه ۱۱ شاهی ۲ پیسه *"}
{"book": "adl0290", "page": 413, "text": "علم حساب ۱\n۴۰۶\n(۷) ۱۰ روپیہ ۱۰ شاہی ۱ پیسه *\n(۸) ۹ روپیہ ۲ شاہی ۴ پیسه *\n(۹) ۵ پونڈ ۱۱ شلنگ ۶ پنس ۳ فارونگ *\n(۱۰) ۲ پونڈ ۱۳ شلنگ ۱ پنس ۲ فارونگ *\n(۱۱) ۲۰۴ روپیہ ۱۱ آنہ باقی ۸ پائی *\n(۱۲) ۱۴۳ روپیہ ۸ آنہ ۱۰ پائی باقی ۳۸ پائی *\n(۱۳) ۶۵ روپیہ ۸ آنہ ۳ پائی باقی ۱۵ پائی *\n(۱۴) ۹۸ روپیہ ۱۲ آنہ ۲ پائی باقی ۹۸۹ پائی *\nامثلہ نمبر ۳۱\n(۱) ۹ مرتبہ * (۲) ۱۵ مرتبہ * (۳) ۲۴ مرتبہ *\n(۴) ۲۲ مرتبہ *\n(۵) خارج قسمت ۲۷ و باقی ۵ روپیہ ۱۰ شاہی *\n(۶) خارج قسمت ۲۱ و باقی ۱ روپیہ ۱ شاہی ۴ پیسه *\n(۷) خارج قسمت ۴۰ و باقی ۳ روپیہ ۱ آنہ ۹ پائی *\n(۸) خارج قسمت ۳۳ و باقی صفر *\n(۹) خارج قسمت ۱۰۲ و باقی ۸ پونڈ ۳ شلنگ ۴\nپنس ۲ فارونگ *\n(۱۰) ۵۶ حصہ مساوی * (۱۱) ۱۴۰ حصہ مساوی *"}
{"book": "adl0290", "page": 414, "text": "علم حساب ١\n۴۰۷\n(۱۲) ٣٠٠ من ٭ (١٣) ٧ روز ٭\n(۱۴) خارج قسمت ۹۱ و باقی ١٨ روپیه ٩ شاهی ٢ پیسه ٭\nامثله نمبر ۳٢\n(١) ١١٩٢٣٢٠ گرین ٭ (٢) ٢١٩٢٧ گرین ٭\n(٣) ٣١٩٨٩٦ گرین ٭\n(۴) ١ پونڈ ۴ اونس ٦ پینی ویٹ ٢١ گرین ٭\n(۵) ١٠ پونڈ صفر اونس ١٢ پینی ویٹ ۴ گرین ٭\n(۶) ٣٠٠۵٣٩٢ ڈرام ٭ (٧) ١٢٢٠٠٦٤ ڈرام ٭\n(٨) ٨۴١۵٦ ڈرام ٭ (٩) ١٢ پونڈ ٦٠٠٠ گرین ٭\n(١٠) ۴ ہنڈر ڈویٹ ١ کواٹر ۶ پونڈ ۴ اونس ٭\n(١١) ١٠١٧۵ توله ٭ (١٢) ٨٠٦٠ توله ٭\n(١٣) ۵٩٩۵ توله ٭ (١۴) ٣١ من ١٠ سیر ٭\n(١۵) ١٢ من ١٨ سیر ٣ چھٹانک ٭ (١٦) ۴۵٦٦٠٨ نخود ٭\n(١٧) ١١٢١۴٠٧٦ نخود ٭ (١٨) ١۴٨٠۵٢ نخود ٭\n(١٩) ١٨ خروار ۶ من ١ سیر ٣ چهارک ٣ خورد ١٨ نخود\n(٢٠) ٧۶٠٢ خروار ٦ من ٢ سیر ١ چهارک ٣ پاو\n۴ مثقال ٭\n(٢١) ٧٣٩١٩٢ دانه خشخاش ٭"}
{"book": "adl0290", "page": 415, "text": "علم حساب ۱\n۴۰۸\n(۲۲) ۸۷۶۸۱۹ دانه خشخاش *\n(۲۳) ۷۵۹۴۳ دانه خشخاش *\n(۲۴) ۸۸۴۲ مثقال ۷ نخود ۱ سرخ ۷ برنج ۳ کنجد\n۵ دانه خشخاش *\n(۲۵) ۲۰۰۹۳۸ مثقال ۱۸ نخود ۳ سرخ ۲ برنج ۲ کنجد\n(۲۶) ۳۱ من ۱۲ سیر ۱۳ چھٹانک *\n(۲۷) ۲۴ پونڈ ۱۶ اونس ۸ پینی ویٹ ۱۳ گرین *\n(۲۸) ۱۱ ٹن ۹ ہنڈر ڈویٹ ۳ کواٹر ۴ پونڈ *\n(۲۹) ۲۴۶ مثقال ۱۰ نخود ۳ سرخ ۶ کنجد ۴ دانه\nخشخاش *\n(۳۰) ۲۱۶۵ خروار ۹ من ۵ سیر ۱ پاؤ *\n(۳۱) ۷۴۰۴۸ خروار ۱ من ۷ سیر ۳ پاؤ ۳ خورد\n۱۸ مثقال *\n(۳۲) ۷۸ اخروار ۶ من ۳ سیر ۲ چھارک ۲ پاؤ ۱\nخورد ۱۵ مثقال *\n(۳۳) ۱۰۶ مثقال ۲۲ نخود ۲ سرخ ۶ برنج ۴ دانه خشخاش *\n(۳۴) ۲ پونڈ ۱۶ اونس ۱۴ پینی ویٹ ۸ گرین *\n(۳۵) ۶ ٹن ۸ ہنڈر ڈویٹ ۲ کواٹر ۱۸ پونڈ *\n(۳۶) ۴ من ۲۷ سیر ۱۳ چھٹانک *"}
{"book": "adl0290", "page": 416, "text": "۴۰۹\n\n(۳۷) ۱ پونڈ ۴ اونس ۸ پینی ویٹ ۸ گرین ، ۸ پونڈ\n۹ اونس ۱ پینی ویٹ ۸ گرین ، ۱۱۶ پونڈ ۹\nاونس ۱۹ پینی ویٹ ۱۶ گرین *\n(۳۸) ۲ ٹن ۱۵ ہنڈرڈ ویٹ ۳ پونڈ ۱۵ اونس ۱۴\nڈرام ، ۳۴ ٹن ۱۱ ہنڈرڈ ویٹ ۳ کوارٹر ۱۴\nپونڈ ۳ اونس ، ۱۲۹ ٹن ۶ ہنڈرڈ ویٹ ۲ کوارٹر\n۱۹ پونڈ ۱۰ اونس ۲ ڈرام *\n(۳۹) ۱ من ۱۰ سیر ۱۵ چھٹانک ۲ تولہ ، ۵ من\n۳۷ سیر ۱۳ چھٹانک ۱ تولہ ، ۳۰۴ من ۳۱\nسیر ۵ چھٹانک ۴ تولہ *\n(۴۰) ۶۰ خروار ۹ من ۱ چھارک ۲ پاؤ ۲ خورد\n۲۰ مثقال ، ۲۶ ۶ خروار ۴ من ۴ سیر ۱\nچھارک ۱ پاؤ ، ۲۰۰۱ خروار ۱ من ۵ سیر ۳\nچھارک ۱ خورد ۱۶ مثقال *\n(۴۱) ۴۳ مثقال ۲۲ نخود ۱ سرخ ۴ برنج ۶ کنجد ،\n۲۸۶ مثقال ۱ سرخ ۶ برنج ، ۱۸۳۵ مثقال\n۷ نخود ۲ کنجد *\n(۴۲) ۸ اونس ۶ پینی ویٹ ۱۶ گرین ، ۲۰ *\n(۴۳) ۱ ہنڈرڈ ویٹ ۲ کوارٹر ۲۷ پونڈ ۵ اونس ، ۵۰۰ *"}
{"book": "adl0290", "page": 417, "text": "۴۱۰\n\n(۴۴) ۳۹ سیر اچھٹانک ، ۲۵ ÷\n(۴۵) خارج قسمت ۶ سیر اچهارک ۳ پاؤ ۱ خورد و\nباقی ۶۸ خورد ÷\n(۴۶) ۸ نخود ۱ سرخ ۱ برنج ۶ کنجد ÷\n(۴۷) ۱۰ انگشتر ÷ (۴۸) ۵ پاؤ ÷\n(۴۹) ۲ ہنڈرڈ ویٹ ۲ کوارٹر ۲ پونڈ ÷\n(۵۰) یک پونڈ برنج نسبت بہ یک پونڈ طلا بقدر\n۴۰ ۱۲ گرین زیاده می باشد ÷\n\nامثله نمبر ۳۳\n\n(۱) ۱۸۲۵۵۶ انچ (۲) ۱۴۷۶ انچ ÷\n(۳) ۴۳۱۷۶۶ انچ ÷ (۴) ۱۰۹۹ بار ÷\n(۵) ۸۳۱۰ بار ÷\n(۶) ۱۵ میل ۴ فرلانگ ۲۸ پول ۲ فٹ ۶ انچ ÷\n(۷) ۱ میل ۳۶ پول ۵ گز ۱ فٹ ÷\n(۸) ۲۵ پول ۳ گز ۱ فٹ ۶ انچ ÷\n(۹) ۴۴ گز ۱۰ گره ÷\n(۱۰) ۸۰۰۰ حلقه ÷"}
{"book": "adl0290", "page": 418, "text": "۴۱۱\n\nامثله نمبر ۳۴\n\n(۱) ۲۹۸۰۸ مربع انچ * (۲) ۴۷۳۵۸۳۲ مربع انچ *\n(۳) ۱۲۷۶۹۲ مربع انچ * (۴) ۳۰۰۳۸ مربع انچ *\n(۵) ۱۲ مربع پول ۲ مربع گز *\n(۶) ۳۳ مربع پول ۱ مربع گز ۶ مربع فٹ ۱۰۸ مربع انچ *\n(۷) ۲ ایکڑ ۲۳ پول ۸ گز ۲ فٹ ۳ انچ *\n(۸) ۲ مربع پول ۳ مربع فٹ ۸۹ مربع انچ *\n(۹) ۴۳۹۰۸۸ مربع انچ * (۱۰) ۴۸۸۰۰ مربع گز *\n\nامثله نمبر ۳۵\n\n(۱) ۲۳۹۲۵ انچ * (۲) ۵۰۰۳۴ انچ * (۳) ۶۸۸۶ انچ *\n(۴) ۱۹۰۵۶۳ سوت * (۵) ۲۹۵۴۱ سوت *\n(۶) ۱۸۰۰۰ بسوا نسه * (۷) ۴۷۰۷ مربع گز کابل *\n(۸) ۳۳۰ جریب ۶ بسوه ۲ بسوا نسه ۲ مربع گز *\n(۹) ۱۷۰ جریب ۱۹ بسوه ۱ بسوا نسه ۳ مربع گز *\n\nامثله نمبر ۳۶\n\n(۱) ۲۵۹۲۳ ثانیه * (۲) ۱۵۱۲۰۰۰ ثانیه *"}
{"book": "adl0290", "page": 419, "text": "۴۱۲\n(۳) ۱ روز ۳ ساعت ۲۶ دقیقه ۵ ثانیه *\n(۴) ۱ هفته ۴ روز ۳ ساعت ۴۶ دقیقه ۴۰ ثانیه *\n(۵) ۴۹ روز (۶) ۲۴ روز (۷) ۲۸۹ روز *\n(۸) ۱۲۱ روز (۹) پنجشنبه (۱۰) چهار شنبه *\n(۱۱) ۲۱۹ روز (۱۲) ۹۲ روز *\nامثله نمبر ۳۷\n(۱) ۴۲۴۷ (۲) ۸۴۵۵۳۵ (۳) ۰۱۲۹۶۰۰۰\n* ۴۱۰ - ۳۲ - ۳۶ (۵) * ۱ - ۶ - ۴۰ (۴)\n(۶) یک زاویه قائمه ۲۶ درجه ۴۰ دقیقه *\n(۷) یک زاویه قائمه ۴۷ درجه ۳۶ دقیقه *\n(۸) ۳ زاویه قائمه ۴ درجه ۲۰ دقیقه ۵۴ ثانیه *\nامثله نمبر ۳۸\n(۱) ۰۰۰ ۴ (۲) ۱۰۴ رم ۳ دسته ۸ تخته *\n(۳) ۴۳۲ *\nامثله نمبر ۳۹\n(۱) ۴۰۴ جل * (۲) ۱۶۹۶ جل *"}
{"book": "adl0290", "page": 420, "text": "۴۱۳ حساب اول\n\n(۳) ۳۱ گیلن ۱ کوارٹ +\n(۴) ۱ بیرل ۲۸ گیلن ۳ کوارٹ ۱ جل +\n(۵) ۲ بیرل ۳۴ گیلن ۱ کوارٹ +\n(۶) ۶ بیرل ۹ گیلن ۳ کوارٹ ۱ جل +\n(۷) ۲۵ پونڈ بازار + (۸) ۳۵۰۰ پونڈ بازار +\n\nامثله نمبر ۴۰\n(۱) ۱۱۲۰ گرین + (۲) ۱۹۳۲ گرین + (۳) ۴۹۶۰ مینم\n(۴) ۱۹۲۰۰۰ مینم (۵) ۶۱۲۰۹ مینم +\n\nامثله متفرقه نمبر ۴۱\n(۱) ۴۱ روپیه ۴ شاہی + (۲) ۷۹ میل ۲ فرلانگ +\n(۳) ۱۴ روپیه ۴ پیسه (۴) ۲۰۲۸ (۵) ۵ شاہی +\n(۶) ۱۴۳۸۴ (۷) ۱۰۵ پارسل و ۳۰ سیر باقی +\n(۸) ۱۹۲۰ پاره و باقی صفر + (۹) ۱۱ گز +\n(۱۰) ۱۲ روپیه ۱۵ آنه ۶ پائی +\n(۱۱) ۱۸۸ روپیه ۱۱ آنه ۹ پائی +\n(۱۲) ۷۸ روپیه ۴ آنه ۹ پائی - ۳۴۳ روپیه\n۶ آنه ۳ پائی +"}
{"book": "adl0290", "page": 421, "text": "حساب دل ۴۱۴\n\n(۱۳) ۲ روپیه ۱۰ آنه ۳ پائی +\n(۱۴) ۵۰۰ روپیه ۱۳ آنه ۹ پائی (۱۵) ۵ روپیه آنه +\n(۱۶) ۳۷۵۴ روپیه ۹ آنه ۹ پائی + (۱۷) ۶ شلنگ ۳ پنس\n(۱۸) ۵۶ سال ۳ ماه ۷ روز + (۱۹) ۶۰ طفل +\n(۲۰) ۵ ثانیه + (۲۱) ۳۹۶۰ + (۲۲) ۲ فٹ ۷ انچ +\n(۲۳) ۱۹۶انه + (۲۴) ۳۲ روپیه ۱۱ آنه ۹ پائی +\n(۲۵) ۱۷ گز + (۲۶) ۶۸۷ روپیه ۷ شاہی +\n(۲۷) ۳۰ پونڈ ۵ شلنگ ۱ پنس ۲ فارونگ +\n(۲۸) ۶۶ پونڈ ۱۳ شلنگ ۴ پنس + (۲۹) ۵۳ +\n(۳۰) ۶ سال ۴ ماہ ۶ روز +\n(۳۱) ۶۷ روپیه وه شاهی و ۲ پیسه +\n(۳۲) ۲ شلنگ ۶ پنس فی گز + (۳۳) ۱۲ سیر +\n(۳۴) ۵ من + (۳۵) ۸ دقیقه ۱۸ ثانیه +\n(۳۶) ۵ فٹ ۴ انچ + (۳۷) شانزدهم ماه ستمبر +\n(۳۸) ۵۳ ساعت + (۳۹) ۲ روپیه ۳ آنه +\n(۴۰) ۱۱۰۸۸ مرتبه + (۴۱) ۲۷۶۵ روپیه +\n(۴۲) ۴۹۷۶ مرتبه + (۴۳) ۴۱ گز ۴ انچ +\n(۴۴) ۲۸ سال ۱۳ هفته ۴ روز +\n\n- * -"}
{"book": "adl0290", "page": 422, "text": "۴۱۵ حساب اول\n\nامثله نمبر ۴۲\n\n(۱) ۸۰ پاؤ * (۲) ۴۰ روبل * (۳) ۲ روپیه فی گز*\n(۴) ۱۳ پوند ۱۳ شلنگ ۹ پنس نقص میکند *\n(۵) ۱ روپیه ۷ آنه ۹ پائی *\n\nامثله نمبر ۴۳\n\n(۱) ۲ روپیه ۶ شاهی نفع میکند *\n(۲) ۲۷ روپیه ۶ شاهی (۳) ۲۱ روپیه ۸ شاهی*\n(۴) ۷ روپیه ۹ شاهی * (۵) ۲۰ روپیه *\n(۶) ۱ روپیه ۴ شاهی ۴ پیسه * (۷) ۳ پائی *\n(۸) ۱ پوند ۱ شلنگ * (۹) ۱ روپیه ۴ شاهی فی پاؤ*\n(۱۰) ۱۲ شلنگ ۶ پنس *\n(۱۱) (ا) ۱ روپیه ۲ آنه ۴ (ب) ۱ روپیه ۳ آنه *\n\nامثله نمبر ۴۴\n\n(۱) ۴ روپیه ۲ شاهی فی سیر *\n(۲) ۳ روپیه ۴ شاهی ۴ پیسه نفع کرد *\n(۳) ۱۳ روپیه ۴ شاهی *"}
{"book": "adl0290", "page": 423, "text": "حساب اول ۴۱۶\n\n(۴) ۴ روپیه ۶ شاهی فی سیر *\n(۵) ۱ شلنگ ۷ پنس ۳ فاردنگ فی پوند *\n(۶) ۲ شلنگ ۳ پنس * (۷) ۲ شاهی ۳ پیسه فی درجن\n(۸) ۶ سیر * (۹) ۲ شلنگ ۶ پنس *\n\nامثله نمبر ۴۵\n\n(۱) حصه ا ۴۸ روپیه ۶ شاهی ، حصه ب ۲۱\nروپیه ۱ شاهی ۳ پیسه *\n(۲) حصه ا ۵۹ روپیه ۲ شاهی ، حصه ب ۸۸ روپیه\n۴ شاهی *\n(۳) حصه هر یک از ۱۳ نفر = ۲ روپیه ۳ شاهی\nوحصه ۶ نفر خاص = ۱۳ روپیه ۷ شاهی\nفی کس *\n(۴) حصه هر مرد = ۲۰ روپیه ۴ آنه ۶ پائی و\nحصه هر زن = ۲۶ روپیه ۴ آنه ۶ پائی *\n(۵) ا ۱۶ روپیه ۶ آنه ۱۰ پائی ، ب ۱۳ روپیه\n۶ آنه ۱۰ پائی ، ج ۹ روپیه ۶ آنه ۱۰ پائی*\n(۶) حصه ا ۱۱۳ روپیه ۱۰ شاهی م حصه ب\n۱۰۶ روپیه ۱۰ شاهی ، حصه ج ۱۰۸ روپیه *"}
{"book": "adl0290", "page": 424, "text": "حساب اول\n۴۱۷\n\n۱۰ شاہی *\n(ط) حصہ مردان = ۸۰۰ روپیہ ۴ حصہ زنان =\n۶۳۰ روپیہ ۴ حصہ بچہ ہا = ۴۸۰ روپیہ *\nامثلہ نمبر ۴۷\n(۱) حصہ بچہ ۱۰ روپیہ ۶ شاہی ۴ حصہ زن ۵\nروپیہ ۳ شاہی *\n(۲) حصہ او ۱۵ روپیہ ۹ شاہی ۴ حصہ ب ۱۰\nروپیہ ۶ شاہی ۴ حصہ ج ۵ روپیہ ۳ شاہی\n(۳) حصہ مرد ۱۲ روپیہ ۸ آنہ ۴ حصہ زن ۶ روپیہ\n۴ آنہ ۴ حصہ بچہ ۳ روپیہ ۲ آنہ *\n(۴) ا ۶ پونڈ ۱۴ شلنگ ۶ پنس ۴ ب ۳ پونڈ\n۷ شلنگ ۳ پنس ج ۱ پونڈ ۱۳ شلنگ ۷\nپنس ۲ فارونگ *\n(۵) حصہ یکی ۱۰۳ روپیہ ۹ شاہی ۴ حصہ ہر\nیک از دیگران ۵۱ روپیہ و دہ و نیم شاہی *\n(۶) ا ۲۶ روپیہ ۱۵ آنہ ۳ پائی ۔ م ب ۱۲ روپیہ\n۸ آنہ ۶ پائی *\n*"}
{"book": "adl0290", "page": 425, "text": "حساب اول\n۴۱۸\n\nامثله نمبر ۴۷\n(۱) ۱۲ + (۲) ۱۲ + (۳) ۱۶ +\n(۴) ۱۱ روپیہ ۴ ۲۴ قرآن ۴ ۴ نیم قرآن + (۵) ۳۲ +\n\nامثله نمبر ۴۸\n(۱) ۳۱ روپیہ ۵ شاهی ۲ پیسه ، ب ۲ روپیه ۷\nشاهی ، ج یک روپیه ۱۰ شاهی ۳ پیسه +\n(۲) ۹ روپیہ ۱۱ شاهی +\n(۳) قیمت اسپ ۷۵ روپیه ۶ شاهی ، قیمت گاو\n۲۵ روپیه ۶ شاهی ، قیمت گوسفند ۵ روپیه\n۶ شاهی + (۴) ۳۸ روپیہ ۴ آنه ۶ پائی +\n\nامثله نمبر ۴۹\n(۱) ۲ و ۳ + (۲) ۳ و ۵ و ۹ + (۳) ۲ و ۳ و ۴ و ۹+\n(۴) ۲ و ۳ و ۴ و ۵ و ۱۰ + (۵) ۲ و ۳ و ۴ و ۱۱ +\n(۶) ۲ و ۱۱ (۷) ۲ و ۳ و ۵ و ۱۰ + (۸) ۲ و ۴ +\n(۹) بر هیچ کدام نمی شود + (۱۰) ۵ +\n(۱۱) ۲ و ۳ و ۴ و ۸ و ۱۱ + (۱۲) ۲ و ۳ و ۴ و ۸ و ۹ و ۱۱ +"}
{"book": "adl0290", "page": 426, "text": "حساب اول\n۴۱۹\n\n(۱۳) ۳ و ۵ و (۱۴) ۵ و (۱۵) ۲ و ۴ و ۵ و ۸ و ۱۰ *\n(۱۶) ۲ و ۴ و ۵ و ۸ و ۱۰* (۱۷) ۳ و ۹ (۱۸) ۳ و ۱۱ *\n(۱۹) ۲ و ۳ (۲۰) ۲ و ۳ و ۵ و ۹ و ۱۰* (۲۱) ۷ *\n(۲۲) ۱۱ * (۲۳) ۱۳ * (۲۴) ۷ و ۱۱ و ۱۳ (۲۵) ۱۱*\n(۲۶) ۷ و ۱۳ (۲۷) بر هیچ کدام نمی شود *\n(۲۸) ۷ و ۱۱ و ۱۳ (۲۹) ۶ و ۱۲ (۳۰) ۶ و ۱۲ (۳۱) ۶ و ۱۲ و ۳۰*\n(۳۲) بر هیچ کدام نمی شود * (۳۳) ۲ و ۱۴ *\n(۳۴) ۱۴ و ۷۲ * (۳۵) ۱۷ و ۷۶ *\n\nامثله نمبر ۵۰\n\n(۱) ۲* (۲) ۲ *۳ (۳) ۲*۳ *\n(۴) ۲ *۳ * (۵) ۳ * (۶) ۲ * (۷) ۲ * ۳ *\n(۸) ۲ * ۵ * (۹) ۳ * ۷ * (۱۰) ۲ * ۱۱* (۱۱) ۲ *۵*\n(۱۲) ۴*۱۱ * (۱۳) ۳ * ۱۱ * (۱۴) ۲ * ۵ *\n(۱۵) ۲ *۳ (۱۶) ۲ * ۱۱ * (۱۷) ۲ * ۱۳ *\n(۱۸) ۲ *۳ * (۱۹) ۳ * ۵ * ۱۱ * (۲۰) ۵ *\n(۲۱) ۳ *۵ * (۲۲) ۲ *۳* ۵ * ۷ *\n(۲۳) ۲ * ۳ * (۲۴) ۲* ۵ * ۱۱ *\n(۲۵) ۲ * ۵ * (۲۶) ۲* ۵ * ۳*۷ *"}
{"book": "adl0290", "page": 427, "text": "حساب دل\n۴۲۰\n\n(۲۷) ۲ * ۳ * ۵ (۲۸) ۳ * ۷ * ۱۳ *\n(۲۹) ۲ * ۳ * (۳۰) ۲ * ۳ * ۵ * ۲۳ * ۲۹ *\n(۳۱) متبائن * (۳۲) متبائن * (۳۳) ۳ *\n(۳۴) متبائن * (۳۵) متبائن * (۳۶) متبائن *\n(۳۷) متبائن * (۳۸) ۲ * ۲۳ * (۳۹) متبائن *\n(۴۰) متبائن * (۴۱) ۱۱ * ۳۱ * (۴۲) ۳ * ۳ *\n(۴۳) ۷ * ۲۸۹ * (۴۴) متبائن * (۴۵) ۲۳ * ۳۱ *\n(۴۶) متبائن * (۵۰) ۲۹ * ۷ * (۵۱) ۱۰ * (۵۲) ۱۱ *\n(۴۹) متبائن (۵۰) ۲۹ * ۷ (۵۱) ۱۰ (۵۲) ۱۱ (۵۳) ۱۱ (۵۴)\n۵ و ۷ (۵۵) ۵ و ۶ * (۵۶) ۶ و ۸ ۱۲ و ۲۴ *\n\nامثله نمبر ۵۱\n\n(۱) ۳ * (۲) ۴ * (۳) ۵ * (۴) ۱۸ * (۵) ۵ * (۶) ۱۲ *\n(۷) ۷۵ * (۸) ۴ (۹) ۲۴ * (۱۰) ۵ * (۱۱) ۴ *\n(۱۲) اجزائی ضرو‌بی مشترک ندارد (۱۳) ۶ * (۱۴) ۲۵ (۱۵) ۲۸ *\nامثله نمبر ۵۲\n\n(۱) ۸ * (۲) ۲ * (۳) ۴ * (۴) ۱۲ * (۵) ۲۹ *"}
{"book": "adl0290", "page": 428, "text": "۴۲۱\n\n(۶) ۱۲۴ + (۷) ۱۰۱ (۸) ۱۴۳ + ۱۹۶۷۷۳ + (۱۰) ۷ +\n(۱۱) ۱۳۳ (۱۲) ۲۵+ (۱۳) ۱۹ + (۱۴) ۱۶ + (۱۵) ۵۳ +\n(۱۶) ۲۸ + (۱۷) ۳۹ + (۱۸) ۱۱۳ + (۱۹) ۱۷۳ +\n(۲۰) ۴۷ + (۲۱) ۲۷۱ (۲۲) ۳ + (۲۳) ۵۷ +\n(۲۴) ۲۸۷ + (۲۵) ۲۱۳ + (۲۶) ۲۲۱ + (۲۷) ۱۵ +\n(۲۸) ۱۵۳۶ + (۲۹) ۲۵۷ (۳۰) ۶ + (۳۱) نیست +\n(۳۲) هست + (۳۳) نیست + (۳۴) هست +\n(۳۵) نیست (۳۶) نیست (۳۷) هست +\n(۳۸) هست + (۳۹) نیست + (۴۰) ۳۷ + (۴۱) ۳۷ +\n(۴۲) ۲۳ + (۴۳) ۱۷ + (۴۴) ۳ + (۴۵) ۵ (۴۶) ۳ +\n(۴۷) ۶۳ (۴۸) ۷ + (۴۹) ۵۷ + (۵۰) ۲ + (۵۱) ۲ +\n(۵۲) ۱ روپیه ۳ شاهی + (۵۳) ۳ شاهی + (۵۴) ۱۶ +\n(۵۵) ۳۲ + (۵۶) هیچ عدد نیست + (۵۷) ۱۸۰ گیلن +\n(۵۸) ۱ مثقال +\nامثله نمبر ۵۳\n(۱) ۹۶ + (۲) ۳۷۲۴ + (۳) ۸۹۱ + (۴) ۳۵۲۰ +\n(۵) ۷۸۸ + (۶) ۲۵۹۴۸۸۰ (۷) ۶۷۲ +\n(۸) ۲۳۳۷۴ + (۹) ۸۷۰۸۷ + (۱۰) ۷۵۹۶۵۵ +"}
{"book": "adl0290", "page": 429, "text": "۴۲۲\n\n+ ۹۶۶۷۲ (۱۳) + ۷۳۸۸۷۷ (۱۲) + ۴۹۰۷۷ (۱۱)\n+ ۲۶۷۲۷۰۰ (۱۶) + ۱۸۳۶۴۵ (۱۵) + ۱۵۹۱۳۷ (۱۴)\n+ ۸۴۱۰۸ روپیه (۱۹) + ۲۳۷۶ (۱۸) + ۲۳۱۰ (۱۷)\n+ ۳۹۰ (۲۱) + ۶۴ (۲۰)\nامثله نمبر ۵۸\n+ ۳۶ (۴) ۷۲۰ (۳) + ۴۸ (۲) + ۴۸ (۱)\n+ ۳۶۰ (۸) +۲۸۰۵۰ (۷) + ۱۶۸۰ (۶) + ۲۵۲۰ (۵)\n+ ۱۸۴ (۱۲) + ۷۲۰۰ (۱۱) + ۷۵۶۰ (۱۰) + ۱۸۹۰ (۹)\n+ ۷۹۲ (۱۵) + ۷۹۲۰ (۱۴) + ۸۴۱۵ (۱۳)\n+ ۹۸۲۸۰ (۱۸) + ۲۲۸۱۵۰ (۱۷) + ۳۵۷۰ (۱۶)\n+ ۲۳۷۵۱۰ (۲۱) + ۵۴۸۱ (۲۰) + ۴۹۱۴۰ (۱۹)\n+ ۱۰۸۰۰ (۲۴) + ۱۶۸۰ (۲۳) + ۲۵۲۰ (۲۲)\n+ ۱۴۱ (۲۸) + ۳۸۹ (۲۷) + ۱۸۹ (۲۶) + ۹۸۲۸۰ (۲۵)\n(۲۹) ۱۲۹۶ مربع اینچ + (۳۰) ۱۴ دقیقه + (۳۱) ۹۰ میل +\n(۳۲) ۱۳۱ گز ۱۹ اینچ + (۳۳) ۶۷۷ +\n+ ۲۳۲۷۹۲۵۶۰ (۳۴)\n(۳۵) ۷۵ گز +"}
{"book": "adl0290", "page": 430, "text": "۴۲۳\n\nامثله نمبر ۵۵ - متفرقه\n\n(۱) به بینید دفعه ۹ و ۱۴ و ۱۸ وغیره - نیز حاصل\nضرب ۶۰۳ و ۴۸ مساوی ۲۸۹۴۴ میباشد\nو برای دلیل عمل دفعه ۳۳ را ملاحظه کنید *\n(۲) عدد اول نه کرور و نه لک و نه هزار و نه صد\nو نه است یعنی مرتبه دهن و ده هزاران وده لکن\nندارد و عدد دوم نود هزار و نه صد و نه است\nیعنی مرتبه دهن و هزاران ندارد - مجموعۀ هر دو\n۹۱۰۰۰۸۱۸ میباشد و فرق آنها ۹۰۸۱۹۰۰۰\nو نیز برای دلیل این عمل دفعه ۲۴ و ۲۷\nملاحظه شود *\n(۳) تفاوت مطلوب = ۴۹۸۴۸ + (۴) ۳۷ سال *\n(۵) به بینید دفعه ۲۸ و ۲۲ و ۲۶ و ۳۰ و ۳۸ ، قیمت\nعددی مطلوب = ۵۴۸۵۰۶ *\n(۶) به بینید دفعه ۲ و ۳ و ۵ و ۶ *\n(۷) ۳ سال ۱ ماه ۱۵ روز * (۸) به بینید سوال اول *\n(۹) ۲۷۴۲ ۴۹ * (۱۰) ۳۲ ۹۳ *\n(۱۱) به بینید دفعه ۳۰ و دفعه ۳۷ تنبیه ۳ و نیز دفعه ۳۸*"}
{"book": "adl0290", "page": 431, "text": "۴۲۴\n\n(۱۲) ۱۸۵ روز + (۱۳) به بینید دفعه ۸۹ و ۹۲ و ۹۳+\n(۱۴) به بینید دفعه ۳۸ + نیز قیمت عددی مطلوب =\n+ ۸۷۴۶\n(۱۵) زید ۱۸ + عمر ۵۷ + بکر ۳۳ +\n(۱۶) به بینید دفعه ۲۰ و ۳۶ و ۴۸ (ب) حاصل\nجمع = ۱۳۲۴ و حاصل تفریق = ۴۲۴ +\n(۱۷) ۱۹ سال + (۱۸) به بینید دفعه ۴۸ و ۲۸۳ و ۳۳۹۶\n(۱۹) ۶۹۷۸۸ + خارج قسمت ۴۸ باقی ۹۱ (۲۰) ۸۱۵ +\n(۲۱) ... ۴۸ در زبان فارسی گفتگو کرده می توانند\nو ۷۲۰۰ در زبان افغانی+ (۲۲) ۶۱۳۱۲ روپیه +\n(۲۳) ۵۲۴ +\n(۲۴) به بینید دفعه ۱۹ + طرایق نوشتن این اعداد\nبسیار است و یکی از جمله آنها غ ث س\nج و غ غ غ غ غ غ غ غ\nمی باشد +\n(۲۵) به بینید دفعه ۳۰ و ۳۸ و ۴۹ +\n+ ۵۶۷۳۴۲ (۲۶)\n(۲۷) عمر پسر کلان ۳۱ سال و عمر پسر خورد ۱۳ سال\nو عمر دختر ۱۶ سال +"}
{"book": "adl0290", "page": 432, "text": "۴۲۵\n\nامثله نمبر ۵۶\n\n(۱) ۳ شاهی * (۲) ۴ شلنگ * (۳) یک سنار *\n(۴) یک سیر * (۵) ۵ آنه * (۶) ۹ شلنگ *\n(۷) ۱۷ انچ * (۸) ۵ پائی * (۹) ۱۰ انچ *\n(۱۰) ۴ شاهی * (۱۱) ۱۳ پیسه هندی *\n(۱۲) ۳ ہنڈرڈ ویٹ (۱۳) ۶۰ اگز * (۱۴) ۶ پاؤ *\n(۱۵) ۹ مربع انچ * (۱۶) ۷ پونڈ * (۱۷) ۶ شاهی *\n(۱۸) ۹ شاهی * (۱۹) ۱۲ انچ * (۲۰) ۴ پنس *\n(۲۱) ۱۵ دقیقه *\n\nامثله نمبر ۵۷\n\n(۱) ۱۸/۹ ، ۷۵/۹ ، ۲۳/۹ ، ۹۰/۹ *\n(۲) ۷۲/۲ ، ۹۹/۸ ، ۱۲۱/۱۱ ، ۷۷۵/۲۵ ، ۳۸۵/۳۵ *\n(۳) ۱۰۵/۵ ، ۶۸۴/۹ ، ۱۱۹۲۵/۷۵ *\n(۴) ۱۰/۱۲ ، ۱۵/۱۸ ، ۸۰/۹۶ ، ۵۰۰/۶۰۰ ، ۷۳/۱۲ ، ۶۳/۱۸ ،\n۳۳۶/۹۶ ، ۲۱۰۰/۶۰۰ *\n(۵) ۳۰/۶۰ ، ۵۲/۹۰ ، ۴۰/۶۰ ، ۱۲/۴۰ ، ۳۶/۶۰ *\n(۶) ۵/۱۱ ، ۳/۵ ، ۶/۱۰ * (۷) ۵/۶ ، ۵/۶ ، ۵/۶ ، ۷/۶ *"}
{"book": "adl0290", "page": 433, "text": "۴۲۲\nامثله نمبر ۵۸\n(۱) ۱/۲ (۲) ۱/۳ (۳) ۱/۴ (۴) ۲/۳ (۵) ۲/۴ (۶) ۶/۹\n(۷) ۳/۴ (۸) ۳/۵ (۹) ۲/۳ (۱۰) ۱/۳ (۱۱) ۲/۵ (۱۲) ۶/۸\n(۱۳) ۲/۴ (۱۴) ۳/۴ (۱۵) ۳/۴ (۱۶) ۱/۳ (۱۷) ۱/۳\n(۱۸) ۳/۴ (۱۹) ۴/۵ (۲۰) ۴/۶ \n\nامثله نمبر ۵۹\n(۱) ۲/۳ (۲) ۲/۵ (۳) ۳/۴ (۴) ۲/۱۵ (۵) ۳/۵ (۶) ۱/۲\n(۷) ۱۹/۲۱ (۸) ۵/۱۶ (۹) ۴/۷ (۱۰) ۵/۹ (۱۱) ۶/۷ (۱۲) ۵/۹\n(۱۳) ۹/۲۲ (۱۴) ۵/۱۱ (۱۵) ۲۲/۴۳ (۱۶) ۱۱۹/۱۱۷ (۱۷) ۸۵۱/۸۶۰\n(۱۸) ۱۱/۱۴ (۱۹) ۱۶۹/۱۹۶ (۲۰) ۶۰/۷۷ (۲۱) ۱۳/۱۷ (۲۲) ۲/۱۳\n(۲۳) ۱۱/۱۳ (۲۴) ۱۷/۳۱ (۲۵) ۱۰۳/۱۳۶ (۲۶) ۲۹/۳۷ (۲۷) ۳/۴\n(۲۸) ۶۰۳/۶۴ (۲۹) ۲۳/۲۶ (۳۰) ۸۰/۱۴۱ (۳۱) ۴۳/۵۴ (۳۲) ۴/۷\n(۳۳) ۹۸/۹۹ (۳۴) ۵/۷ (۳۵) ۱۷/۱۸\n\nامثله نمبر ۶۰\n(۱) ۱/۴ (۲) ۵/۸ (۳) ۵/۹ (۴) ۲/۷ (۵ ۵/۱۵ (۶) ۱/۱۲\n(۷) ۱/۱۲ (۸) ۴۳/۱۷۶ (۹) ۷/۸ (۱۰) ۳۳/۵ (۱۱) ۳/۱۶ (۱۲) ۲/۷"}
{"book": "adl0290", "page": 434, "text": "۴۲۷\nامثله نمبر ۶۱\n(۱) ۱۰/۳ (۲) ۳۶/۵ (۳) ۱۰۲/۱۱ (۴) ۸۷/۱۰ (۵) ۲۶/۵\n(۶) ۱۰۲/۱۰۰ (۷) ۸۴۳/۷۰ (۸) ۴۰۳/۲۱ (۹) ۱۶۰۱/۴۱\n(۱۰) ۸۱۰۱/۹۰ (۱۱) ۵۸۰۷/۷۰۰ (۱۲) ۷۳۰۹/۹۴ (۱۳) ۶۴۸/۲۵\n(۱۴) ۱۲۴۲۱/۱۱۱ (۱۵) ۹۸۱۱/۹۹ (۱۶) ۷۴۳/۱۰۰ (۱۷) ۸۳۲۹/۱۰۰۰\n(۱۸) ۲۲۵۵/۱۰۱ (۱۹) ۸۰۴۴/۲۰۱ (۲۰) ۷۰۰/۹۹\nامثله نمبر ۶۲\n(۱) ۳ ۱/۲ (۲) ۲ ۱/۲ (۳) ۱ ۱/۴ (۴) ۵ ۱/۸ (۵) ۳ ۷/۸\n(۶) ۳ ۳/۴ (۷) ۹ ۱/۲ (۸) ۱/۶ (۹) ۴ ۱/۷ (۱۰) ۵ (۱۱) ۲ ۱۱/۱۴\n(۱۲) ۴ (۱۳) ۳ ۳/۴ (۱۴) ۴ ۱۲/۱۷ (۱۵) ۳ ۱۲/۱۹\n(۱۶) ۴ ۱/۲ (۱۷) ۲ ۹۹/۱۰۱ (۱۸) ۷ ۱/۱۱ (۱۹) ۲/۳ ۵۶\n(۲۰) ۷ (۲۱) ۲۸ ۲۱/۲۶ (۲۲) ۳۲۹ (۲۳) ۱/۷ ۱۰۱\n(۲۴) ۱۰ (۲۵) ۸ ۲/۹ (۲۶) ۲ ۱/۲ (۲۷) ۳۰۱/۴۲۵ ۱۱\n(۲۸) ۵/۱۲۳ ۱۰ (۲۹) ۱۱ (۳۰) ۲۹۲/۳۷۷ ۴\nامثله نمبر ۶۳\n(۱) ۳/۱۲ و ۱۰/۱۲ (۲) ۹/۳۰ و ۸/۳۰ (۳) ۳۵/۸۰ و ۱۳/۸۰"}
{"book": "adl0290", "page": 435, "text": "حساب اول\n۴۲۸\n\n(۴) ۱/۱۴ و ۵/۱۴ و ۳/۱۴ (۵) ۴۰/۶۰ و ۵۵/۶۰ و ۴۸/۶۰\n(۶) ۱۲۰/۱۶۸ و ۱۴۴/۱۶۸ و ۱۲۶/۱۶۸ (۷) ۲۶/۷۲ و ۵۶/۷۲ و ۳۰/۷۲\n(۸) ۶۲/۹۰ و ۳۵/۹۰ و ۶۳/۹۰ (۹) ۴۵/۲۴۰ و ۴۰/۲۴۰ و ۶۶/۲۴۰\n(۱۰) ۴۰/۳۰۰ و ۴۵/۳۰۰ و ۴۸/۳۰۰ (۱۱) ۱۲۲/۳۰۰ و ۳۵/۳۰۰ و ۲۴۰/۳۰۰\n(۱۲) ۳۶/۹۰۰ و ۴۰/۹۰۰ و ۴۵/۹۰۰ (۱۳) ۴۰/۱۲۰ و ۵۱/۱۲۰ و ۷۶/۱۲۰\n(۱۴) ۶۸/۷۲ و ۵۴/۷۲ و ۴۵/۷۲ (۱۵) ۳۲/۱۲۰ و ۶۰/۱۲۰ و ۷/۱۲۰\n(۱۶) ۱۵/۱۰۵ و ۳۵/۱۰۵ و ۲۱/۱۰۵ و ۶۳/۱۰۵\n(۱۷) ۳۲/۱۲ و ۴۸/۱۲ و ۴/۱۲ و ۳/۱۲\n(۱۸) ۲۱/۶۰ و ۴۵/۶۰ و ۱۶/۶۰ و ۱۵/۶۰ و ۹/۶۰\n(۱۹) ۱۲/۱۵۴ و ۲۱/۱۵۴ و ۸/۱۵۴ و ۳۳/۱۵۴ و ۱۵۴/۱۵۴\n(۲۰) ۱۱۵۵/۳۶۶۵ و ۲۰۷۹/۳۶۶۵ و ۲۶۷۵/۳۶۶۵ و ۲۶۹۵/۳۶۶۵\nو ۲۸۳۵/۳۶۶۵ (۲۱) ۶۳۰/۶۰۰ و ۴۲۰/۶۰۰ و ۲۷۵/۶۰۰ و ۲۶۵/۶۰۰ و ۷۰۲/۶۰۰\n(۲۲) ۲۸۸/۱۴۴ و ۳۳۶/۱۴۴ و ۸۶/۱۴۴ و ۶۴/۱۴۴ و ۹۹/۱۴۴\n(۲۳) ۲۴۰/۲۴۰۰ و ۱۵۰/۲۴۰۰ و ۲۰/۲۴۰۰ و ۷۵/۲۴۰۰ و ۲۴/۲۴۰۰\n(۲۴) ۹۶/۴۸ و ۱۶۰/۴۸ و ۳۴۸/۴۸ و ۱۵/۴۸ و ۱۶/۴۸\n(۲۵) ۲۷۲۰/۶۱۲۰ و ۲۴۰/۶۱۲۰ و ۷۲/۶۱۲۰ و ۷۱۶/۶۱۲۰ و ۱۵۳/۶۱۲۰\n(۲۶) ۷۲/۲۴ و ۱۸۰/۲۴ و ۵۶/۲۴ و ۲۰/۲۴ و ۲۱/۲۴\n(۲۷) ۱۲۸/۱۱۲ و ۸۰/۱۱۲ و ۵۶/۱۱۲ و ۱۱۲/۱۱۲ و ۳۵/۱۱۲ و ۲۳۲/۱۱۲"}
{"book": "adl0290", "page": 436, "text": "۴۲۹\nامثلہ نمبر ۶۴\n(۱) ۳/۵ (۲) ۵/۱۳ (۳) ۱۳/۲۰ (۴) ۱۶/۲۱ (۵) ۷/۵\n(۶) ۲۹/۷۶ (۷) کلان ترین ۲۴/۲۵ و خورد ترین ۱۵/۱۶\n(۸) کلان ترین ۱۱/۱۲ و خورد ترین ۶/۷\n(۹) کلان ترین ۲۰/۴۱ و خورد ترین ۳/۴\n(۱۰) کلان ترین ۱۵/۱۸ و خورد ترین ۲/۵\n(۱۱) کلان ترین ۵/۲ و خورد ترین ۵/۱۲\n(۱۲) کلان ترین ۹/۲۸ و خورد ترین ۷/۲۴\n(۱۳) ۳/۷ و ۵/۱۴ و ۶/۷\n(۱۴) ۱۸/۳۵ و ۷/۱۶ و ۶/۲۵ (۱۵) ۱۱/۱۳ و ۶/۹ و ۳/۵\n(۱۶) ۱۵/۱۷ و ۳/۴ و ۲۷۹/۳۰۰ (۱۷) ۲۶/۳۰ و ۳۱/۳۲ و ۲۱/۲۵\n(۱۸) ۱۱۸/۳۴۱ و ۱۲۵/۴۲۸ و ۲۷/۸۷\n(۱۹) ۶/۷ و ۵/۸ و ۱۳/۲۸ و ۵/۴\n(۲۰) ۱۱۳/۱۵۲ و ۵۱/۷۶ و ۲/۳ و ۷/۱۲\n(۲۱) ۱۴/۱۳ و ۳/۴ و ۱۱/۱۵ و ۴/۱۴\nامثلہ نمبر ۶۵\n(۱) ۲ ۱/۴ (۲) ۱ ۲/۷ (۳) ۵/۶ (۴) ۱ ۴/۱۱ (۵) ۲ ۶/۲۰"}
{"book": "adl0290", "page": 437, "text": "۴۳۰\n\n(۶) ۱ (۷) ۱ (۸) ۷ (۹) ۱ (۱۰) ۵/۶\n(۱۱) ۱/۵ (۱۲) ۱/۳۶ (۱۳) ۱/۲ (۱۴) ۱/۲۵\n(۱۵) ۲۰۳/۲۴۰ (۱۶) ۱ (۱۷) ۷/۲ (۱۸) ۱۳/۵۲۰\n(۱۹) ۲۷/۱۸۰ (۲۰) ۳۷/۱۰۵ ۴ (۲۱) ۱۱/۴۰ ۲ (۲۲) ۱۰۳/۲۷۰\n(۲۳) ۲/۲۰۰ ۲ (۲۴) ۷/۱۵ (۲۵) ۱۷۵/۳۰۶ ۲ (۲۶) ۳۰۱/۴۶۸ ۱\n(۲۷) ۳/۹۰ (۲۸) ۲ (۲۹) ۱۱۷۱/۱۱۵۲ ۳ (۳۰) ۵۴/۱۰۲۰ ۲\n\nامثله نمبر ۶۶\n\n(۱) ۷ (۲) ۱/۶ (۳) ۱۲ (۴) ۱۵\n(۵) ۲۳ (۶) ۲۹ (۷) ۵ (۸) ۲\n(۹) ۱۰ (۱۰) ۱۱ (۱۱) ۱۸ (۱۲) ۱۱\n(۱۳) ۱۴۰ (۱۴) ۳۶ (۱۵) ۱۳ (۱۶) ۳۱\n(۱۷) ۹۶ (۱۸) ۱۵ (۱۹) ۱۷\n\n(۲۰) ۶ (۲۱) ۲۹ روپیه ۸ شاهی ۱/۳۶ پیسه *\n(۲۲) ۷ پوند ۱۷ شلنگ ۹/۱۶ پنس *\n(۲۳) ۵ اگز ۲ فټ ۵/۱۶ اینچ *\n(۲۴) یک سیر ۲ پاؤ ۹/۱۶ مثقال *\n(۲۵) ۲۰ خروار ۲ من ۵ سیر ۳/۴ پاؤ *\n(۲۶) ۲۰ ساعت ۴۲ دقیقه ۲۹/۴۸ ثانیه *"}
{"book": "adl0290", "page": 438, "text": "۴۳۱\n\nامثله نمبر ۶۷\n(۱) ۱/۲ (۲) ۳/۴ ۶ (۳) ۱/۴ (۴) ۱/۱۲ (۵) ۱۱/۱۴\n(۶) ۲/۴۳ (۷) ۱۶/۷۵ (۸) ۵۴/۱۵ (۹) ۲۳/۱۹۲ (۱۰) ۳/۱۴\n(۱۱) ۵۱/۱۰۰ (۱۲) ۱۰۱/۱۲۰ (۱۳) ۱۱۱/۴۵ ۱ (۱۴) ۵۵/۱۶\n(۱۵) ۵/۱۶ (۱۶) ۵/۱۸ (۱۷) ۱/۱۳ (۱۸) ۵/۹ (۱۹) ۲/۱۶\n(۲۰) ۱۰۳/۹۱۶ (۲۱) ۵/۱۲ (۲۲) ۳/۱۳ (۲۳) ۲/۱۵ (۲۴) ۱۱/۳۰\n\nامثله نمبر ۶۸\n(۱) ۱/۳ ۱ (۲) ۲۱/۴ ۲ (۳) ۱/۹ ۳ (۴) ۵/۸ ۵\n(۵) ۵۲/۱۵ ۵ (۶) ۵۳/۱۶ ۵ (۷) ۶۳۱/۸۴ (۸) ۸۵/۱۳\n(۹) ۲۵/۶ ۲ (۱۰) ۲۱۳/۳۰ ۲ (۱۱) ۵۳/۷۲ (۱۲) ۵۹/۱۲\n(۱۳) ۲۵۱/۶۴ ۲ (۱۴) ۸۵۰/۶۹ (۱۵) ۹۵۵/۵۶ (۱۶) ۹۶۲/۲۱\n(۱۷) ۱۰۱۳/۶۳ (۱۸) ۶۱/۱۳۰ (۱۹) ۶۱۹/۲۴ (۲۰) ۹۱۹/۲۴\n(۲۱) ۲۱/۲ ۲ (۲۲) ۶۵/۸ ۶ (۲۳) ۸۱/۱۲ (۲۴) ۹۵/۱۶\n(۲۵) ۸۱/۲ ۸ (۲۶) ۱۲۸/۱۱ (۲۷) ۱۳۱۶/۱۸ (۲۸) ۱۰۱/۲۱\n(۲۹) ۱۵۱/۲ (۳۰) ۶۵/۱۲ ۶ (۳۱) ۶۲۷/۵۶ (۳۲) ۷۱/۱۲\n(۳۳) ۴۵/۱۶ ۳ (۳۴) ۲۵/۱۶ ۲ (۳۵) ۹۱/۲ (۳۶) ۱۵/۳۲\n(۳۷) ۱۲۲۰/۲۱ (۳۸) ۴۳/۵۶ ۴ (۳۹) ۵۲/۹ (۴۰) ۱/۳"}
{"book": "adl0290", "page": 439, "text": "۴۳۲\n\n(۴۱) ۱۱ روپیه ۵ شاهی ۴/۱ ۲ پیسه +\n(۴۲) ۲ روپیه ۹ شاهی ۲/۱ ۲ پیسه +\n(۴۳) ۴ روپیه ۴ آنه ۴/۳ ۳ پیسه +\n(۴۴) ۱۰ پوند ۹ شلنگ ۱۱/۵ ۵ پنس +\n(۴۵) ۵ روپیه ۴ شاهی ۴/۳ ۳ پیسه +\n(۴۶) ۶ گز ۸/۳ ۵ انچ +\n\nامثله نمبر ۶۹\n\n(۱) ۴/۳ ۴ (۲) ۷ (۳) ۱۲/۱ ۱۰ (۴) ۴/۳ ۳\n(۵) ۶/۵ ۵ (۶) ۶/۱ ۱۹ (۷) ۶/۱ ۱۰ (۸) ۳۰۰ (۹) ۵/۴ ۲\n(۱۰) ۴/۱ ۱۰ (۱۱) ۲/۱ ۲۲ (۱۲) ۴/۳ ۲۳ (۱۳) ۵۹/۳۸ ۱۸\n(۱۴) ۵/۴ ۶ (۱۵) ۱۹۵ (۱۶) ۴/۱ ۶ (۱۷) ۳/۱ ۱۳\n(۱۸) ۳/۲ ۴۷ (۱۹) ۲/۱ ۶۶ (۲۰) ۱۳/۳ ۱۰۰ (۲۱) ۳۵/۹ ۳۳\n(۲۲) ۱۳/۱ ۶۲ (۲۳) ۹/۵ ۳۲۸ (۲۴) ۲/۱ ۱۹۸\n(۲۵) ۲۱۳ (۲۶) ۲/۱ ۱۲۲۴ (۲۷) ۷/۲ ۴۸۷\n(۲۸) ۵/۱ ۱۷۷ (۲۹) ۱۰۰/۴۱ ۲۸ (۳۰) ۵۰/۱۱ ۳۸\n(۳۱) ۱۰۰/۹۸۱ ۱۸ (۳۲) ۱۵۸/۱۲۹ ۴۴ (۳۳) ۲۰۰/۹۱ ۸۹۹\n(۳۴) ۱۰/۱ ۳۸۶ (۳۵) ۱۰۰۰/۹۷۷ ۲۲۹۹۹\n(۳۶) ۵۰/۲ ۳۱۹۰ (۳۷) ۱۰۰/۳۶ ۲۰۹ (۳۸) ۷۳/۴۱ ۶۳۹۹"}
{"book": "adl0290", "page": 440, "text": "۴۳۳\n(۳۹) ۳۸ روپیہ ۱۱/۱۲ شاہی +\n(۴۰) ۸۹ روپیہ ۷/۱۳ شاہی +\n(۴۱) ۵۰ روپیہ ۷ آنہ ۱/۲ پائی +\n(۴۲) ۴۹ روپیہ ۴ آنہ ۱/۵ پائی +\n(۴۳) ۴۴ روپیہ ۵ شاہی +\n(۴۴) ۶۳ روپیہ ۵ شاہی ۱/۲ پیسه +\nامثلہ نمبر ۷۰\n(۱) ۱/۸ (۲) ۲/۱۵ (۳) ۳/۲۸ (۴) ۱/۹ (۵) ۳/۶۴\n(۶) ۳/۱۱۶ (۷) ۵/۱۴۴ (۸) ۷/۹۰ (۹) ۷/۶۳\n(۱۰) ۳۸/۳۱۲۹ (۱۱) ۱۱/۱۵۲۰ (۱۲) ۷/۷۲۶ (۱۳) ۲/۳۲۵\n(۱۴) ۷۲/۳۵۵ (۱۵) ۲۵/۲۳۹۴ (۱۶) ۵/۱۰۲۶ (۱۷) ۱/۹\n(۱۸) ۵/۱۲ (۱۹) ۱/۲۵ (۲۰) ۲۹/۶۶ (۲۱) ۱/۹ (۲۲) ۲/۲۷\n(۲۳) ۳۱/۱۶۸ (۲۴) ۷/۳۵ (۲۵) ۴۲۳/۴ (۲۶) ۱۲ ۱۱/۳۶\n(۲۷) ۱۷۸ ۱/۳ (۲۸) ۶ ۴۷/۶۵ (۲۹) ۱۵ ۳۷۹/۷۲۰\n(۳۰) ۱۰ ۸۳۳/۱۰۵۴ (۳۱) ۶۲ ۵/۱۵ (۳۲) ۳۸ ۱۱۱/۲۶۶\n(۳۳) ۲۱ ۱۳/۲۱ (۳۴) ۱۲۳/۳۶\n(۳۵) ۱ روپیہ ۳ شاہی ۹/۱۴ پیسه +\n(۳۶) ۲ روپیہ ۸ آنہ ۱/۱۲ پائی +"}
{"book": "adl0290", "page": 441, "text": "۴۳۴\n\n(۳۷) ۱ روپیه ۱۰ شاهی ۵۹/۸۸ ۲ پیسه +\n(۳۸) ۷ پوند ۱۳ شلنگ ۲۳/۱۵۶ ۱۰ پنس +\n(۳۹) ۸۰ (۴۰) ۴/۷ ۱۹۲ (۴۱) ۱۱/۴۲ ۴۳ (۴۲) ۴/۱۱ ۱۱۲\n(۴۳) ۲/۷ ۴ (۴۴) ۲/۷ ۲۶ (۴۵) ۱۸/۴۳ ۲۰۳\n(۴۶) ۲۹۳/۳۲۸ ۱۴۱ (۴۷) ۲ روپیه ۷ شاهی ۳/۸ پیسه +\n(۴۸) ۱ روپیه ۴ آنه ۴/۱۱ پائی +\n(۴۹) ۳۲ روپیه ۴ شاهی ۵/۱۴ ۱ پیسه +\n(۵۰) ۶ روپیه ۴ آنه ۱۵/۱۶ ۲ پائی +\n(۵۱) ۳ روپیه ۶ شاهی ۱/۲ ۱ پیسه +\n(۵۲) ۳ پوند ۱۹ شلنگ ۱۴/۱۵ ۱۱ پنس +\n\nامثله نمبر ۷۱\n(۱) ۵/۹ (۲) ۲۱/۳۷ (۳) ۲/۱۵ (۴) ۸/۱۷ (۵) ۱/۲ ۴\n(۶) ۲۷/۲۰۰ (۷) ۲/۵ (۸) ۵/۵۹ (۹) ۳/۱۴ (۱۰) ۱/۳ ۳\n(۱۱) ۱/۳ (۱۲) ۲/۷ ۲ (۱۳) ۱/۲۴ ۳۲ (۱۴) ۵/۹ ۲۵\n(۱۵) ۳ (۱۶) ۲/۳ ۱۴ (۱۷) ۱۰ (۱۸) ۸ (۱۹) ۷/۱۶ ۲۸\n(۲۰) ۵/۱۶ ۱۶ (۲۱) ۱/۲ ۹ (۲۲) ۸ (۲۳) ۲/۳ ۳\n(۲۴) ۳۵ (۲۵) ۸ (۲۶) ۳۹/۶۴ ۱۵ (۲۷) ۳/۱۶ ۱۲\n(۲۸) ۱/۶ ۴۰ (۲۹) ۲۲/۴۷ ۲۸۶ (۳۰) ۳/۴ (۳۱) ۱/۲ ۲"}
{"book": "adl0290", "page": 442, "text": "۴۳۵\n\n(۳۲) ۳۱ (۳۳) ۱۵/۲۸ (۳۴) ۵/۲۴ (۳۵) ۱/۱۲\n(۳۶) ۲۸ (۳۷) ۲۹۴\n\nامثله نمبر ۷۲\n\n(۱) ۱۳۸۶ اینچ (۲) ۲۵۷۴ اینچ\n(۳) ۵۷۴۲ اینچ (۴) ۷۷۲۲ اینچ\n(۵) ۹۷۰۲ اینچ (۶) ۳۹۵۸۲ اینچ\n(۷) ۶۷۳۳۰۸ اینچ (۸) ۲۷۴۴۲۸ مربع اینچ\n(۹) ۵۰۹۷۵۲ مربع اینچ (۱۰) ۱۱۳۶۹۱۶ مربع اینچ\n(۱۱) ۱۵۲۸۹۵۶ مربع اینچ (۱۲) ۱۹۲۰۹۶۶ مربع اینچ\n(۱۳) ۵۹۸۶۴۵۰۸ مربع اینچ\n(۱۴) ۴۰۳۳۶۹۹۵۶۰ مربع اینچ\n\nامثله نمبر ۷۳\n\n(۱) ۱/۸ (۲) ۲۷/۵۶ (۳) ۱ (۴) ۱/۲۴ (۵) ۱/۵\n(۶) ۱۴ (۷) ۳ (۸) ۲/۳ (۹) ۱۸/۳۵ (۱۰) ۱/۱۰\n(۱۱) ۲/۵ (۱۲) ۱/۱۰ (۱۳) ۱۱/۹ (۱۴) ۶/۷ (۱۵) ۱۷/۱۹\n(۱۶) ۹/۲۲ (۱۷) ۲/۱۱۳/۱۹۶ (۱۸) ۱/۶ (۱۹) ۱/۳\n(۲۰) ۲/۳ (۲۱) ۳/۲۵ (۲۲) ۱/۶ (۲۳) ۴/۵۶"}
{"book": "adl0290", "page": 443, "text": "۴۳۶\n\n(۲۴) ۳ ۵۷/۱۷۶ (۲۵) ۱۶ (۲۶) ۳۵/۴۸ (۲۷) ۱/۲ (۲۸) ۶/۱۳\n(۲۹) ۱/۳ ۹۳ (۳۰) اول *\n\nامثله نمبر ۴۷\n\n(۱) ۱/۲ (۲) ۳/۴ (۳) ۲ ۱/۲ ( ) ۲ ۳/۴\n(۴) ۲/۴۵ (۵) ۱/۳ ۲۰ (۶) ۱/۱۲ ۱۰ ۱/۲\n(۷) ۱/۳۲ (۸) ۱/۲ ۴۰۹ (۹) ۱/۲ ۴۲۴ ( ) ۱/۲ ۱۵۷\n(۱۰) ۱/۲ ۶۳ (۱۱) ۱/۳ ۸۰ (۱۲) ۲۳/۳۹۰ ( ) ۷/۱۳\n(۱۳) ۳ انچ * (۱۴) ۲ ۱/۲ (۱۵) دقیقه ۴۵ ثانیه *\n\nامثله نمبر ۴۸ متفرق\n\n(۱) ۴ ۱/۵ (۲) ۱/۴ (۳) ۵ ۱/۶ (۴) ۱/۱۱ (۵) ۱/۱۰\n(۶) ۵ (۷) ۱/۲ ۱۶ (۸) ۵/۱۲ (۹) ۹۹ روپیه ۱/۲ ۵ شاهی\n(۱۰) ۹۱۸ روپیه ۱ شاهی ۱/۲ ۲ پیسه *\n(۱۱) ۱۸ سیر ۳ چهارک (۱۲) ۱۵۲۰ روپیه *\n(۱۳) ۵۰ روپیه * (۱۴) ۱/۳ ۲ * ۱/۳ ۳\n(۱۵) ۵/۹ (۱۶) ۱/۵ (۱۷) ۱/۴ (۱۸) ۴/۷ (۱۹) ۹/۸۴\n(۲۰) ۱/۲ (۲۱) ۳۳/۵۰ (۲۲) ۲۱/۴۰ (۲۳) ۱۹/۱۸۰\n(۲۴) ۳۴/۵۵ (۲۵) ۲/۳ (۲۶) ۶۰ روپیه *"}
{"book": "adl0290", "page": 444, "text": "۴۳۷\n\n(۲۸) ۷۲۰ روپیه (۲۹) ۲ روپیه ۶ شاهی *\n(۳۰) ۲۲ میل * (۳۱) ۴۰۰ اینچ *\n(۳۲) ۸ و ۶ و ۳ و ۲ * کل ۴ ۲ پادشاه *\n(۳۳) ۳۴ (۳۴) ۱۵/۵۱ (۳۵) ۹۴/۵۱۹ (۳۶) ۵ دفعه\n(۳۷) ۹/۱۳ (۳۸) ۲۷ ساعت * (۳۹) ۱/۳ ۳\n(۴۰) ۳۱۰ (۴۱) ۱۳ (۴۲) ۳۶\n\nامثله نمبر ۷۶\n\n(۱) ۱/۲ (۲) ۳ ۳/۵ (۳) ۲ ۲/۳ (۴) ۱/۲۰ ۴\n(۵) ۲/۵ (۶) ۳ (۷) ۱/۱۱ (۸) ۱۷ (۹) ۱/۲ ۴\n(۱۰) ۱/۱۱ (۱۱) ۱۸ (۱۲) ۸ ۳۳/۸۰ (۱۳) ۱ ۱۷/۸۸\n(۱۴) ۳/۸ (۱۵) ۱۱ ۵/۱۲ (۱۶) ۲۴۸/۳۲۷ (۱۶) ۳ ۱۸/۳۳ (۱۸) ۳\n\nامثله نمبر ۷۷\n\n(۱) ۳/۵ (۲) ۱ ۲/۳ (۳) ۸/۱۱ (۴) ۲۰۴/۳۱۵ ۲\n(۵) ۱/۲ ۲۵ (۶) ۱۵ ۲/۳ (۷) ۷۸/۱۵۷ ۱\n(۸) ۶ ۲۱۶/۱۲۶۱ (۹) ۴ ۵۷/۷۹ (۱۰) ۴/۹ (۱۱) ۲۹/۷۰\n(۱۲) ۹/۱۷"}
{"book": "adl0290", "page": 445, "text": "۴۳۸\n\nامثله نمبر ۷۸\n\n(۱) ۳۵/۵۱۲ (۲) ۶ (۳) ۱ ۱/۲ (۴) ۱/۴ (۵) ۳ ۳/۱۴\n(۶) ۸۱/۱۲۸ (۷) ۱/۲ (۸) ۸۱/۱۲۸ (۹) ۲۲ ۲/۹\n(۱۰) ۲۲/۹۱ (۱۱) ۲۲ ۲/۹ (۱۲) ۲ ۱۱/۱۲ (۱۳) ۲\n(۱۴) ۶۳/۸۰ (۱۵) ۱/۲ (۱۶) ۱/۲ (۱۷) ۳/۱۶\n\nامثله نمبر ۷۹\n\n(۱) ۳ (۲) ۳ ۱/۲ (۳) ۹۴/۵۰۴ (۴) ۳ ۵/۹\n(۵) ۹ ۱۷/۵۶ (۶) ۵/۸ (۷) ۱۲ (۸) ۵/۲۴ (۹) ۷ ۴/۳۰\n(۱۰) ۴ ۱۸۹/۲۴۰ (۱۱) ۱۹/۳۵ (۱۲) ۱۹/۲۵۲ (۱۳) ۱\n(۱۴) ۱۱/۲۴ (۱۵) ۴۱/۶۰ (۱۶) ۱۲ ۴/۵\n(۱۷) ۴ ۲۲۷/۵۰۴ (۱۸) ۱۱/۱۲\n\nامثله نمبر ۸۰\n\n(۱) ۱ (۲) ۲ ۱/۲۱ (۳) ۶۱/۲۱۸۴ (۴) ۱ ۱۲۱/۲۲۲\n(۵) ۷ ۳/۴ (۶) ۴ ۳/۴ (۷) ۸ ۱۱/۱۶ (۸) (۹) ۱ ۵/۳۱\n(۱۰) ۱/۴ (۱۱) ۹ ۱۳/۱۴ (۱۲) ۴ ۱/۲ (۱۳) ۵ ۳/۱۴\n(۱۴) ۷ ۱/۱۴ (۱۵) ۱۰ (۱۶) ۱۱/۱۸ (۱۷) ۲ ۵/۸"}
{"book": "adl0290", "page": 446, "text": "۴۳۹\n\nامثله نمبر ۸۱\n(۱) ۹/۴۸ (۲) ۲ (۳) ۱/۸ ۳ (۴) ۷۳/۲۵۶ ۲ (۵) ۱\n(۶) ۳/۲۳۵ (۷) ۴۲۵/۲۳۰۴ (۸) ۳ (۹) ۳/۱۱ ۵۷۳\n(۱۰) ۶/۹ ۱ (۱۱) ۵/۷۷ ۷ (۱۲) ۳۰/۳۷ (۱۳) ۱/۲ (۱۴) ۱/۲ ۵\n(۱۵) ۵۶۹/۶۰۸۰ ۵ (۱۶) ۴۹ (۱۷) ۱/۲۴ ۱ (۱۸) ۷/۸ (۱۹) ۵/۶\n(۲۰) ۱ (۲۱) ۴ (۲۲) ۱ (۲۳) ۳/۳۵ (۲۴) ۵۴۵/۲۲۶۸\n(۲۵) ۷۲/۷۷ ۸۴ (۲۶) ۸۵/۱۷۶ (۲۷) ۳/۴ ۲۲ (۲۸) ۴۵/۱۳۸ ۱۰\n(۲۹) ۱۲۳/۲۳۳ (۳۰) ۳/۱۰ ۴ (۳۱) ۲۹/۸۴ ۳\n\nامثله نمبر ۸۲\n(۱) ۳ روپیه ۱۰ آنه ۴ پائی + (۲) ۱ روپیه ۸ شاهی\n(۳) ۲ روپیه ۲ شاهی ۲ پیسه +\n(۴) ۸ روپیه ۸ آنه ۸ پائی +\n(۵) ۱ روپیه ۳ شاهی (۶) ۶ شاهی ۳/۴ ۲ پیسه +\n(۷) ۳۳ پوند ۱۶ شلنگ ۴ پنس +\n(۸) ۵۸ روپیه ۱۰ شاهی ۱/۳ ۳ پیسه +\n(۹) ۱۴ روپیه ۱۰ شاهی ۱ پیسه +\n(۱۰) ۷۰ روپیه ۹ آنه ۴ پائی +"}
{"book": "adl0290", "page": 447, "text": "حساب اول\n۴۴۴\n\n(۱۱) ۱ روپیه ۹ شاهی ۲/۲/۷ پیسه *\n(۱۲) ۱ روپیه ۲ شاهی *\n(۱۳) ۱۱ پوند ۵ شلنگ ۹/۳/۴ پنس *\n(۱۴) ۳۸ روپیه ۴ شاهی ۴ پیسه *\n(۱۵) ۳ شاهی ۳/۲/۳ پیسه *\n(۱۶) ۵۲ روپیه ۶ آنه ۱۰/۱/۲ پائی *\n(۱۷) ۱۹ روپیه ۴/۱ شاهی و ۲/۱/۲ پیسه *\n(۱۸) ۱ روپیه ۱ شاهی ۱۲/۱۹ پیسه *\n(۱۹) ۱۵ پوند ۱۰ شلنگ ۲/۱ پنس *\n(۲۰) ۲۸۴ روپیه ۲ آنه ۴/۱/۲ پائی *\n(۲۱) ۲۲ روپیه ۴ سنار ۱۸۷/۴۱۴ ۸ پیسه *\n(۲۲) ۴ ہنڈرویٹ ۲ کوارٹر ۲۴ پونڈ ۱۲ اونس *\n(۲۳) ۴۴۳ گز ۱ فُٹ ۱۰/۳/۴ انچ *\n(۲۴) ۲۵ دقیقه ۲۰/۵/۱۴ ثانیه *\n(۲۵) ۱ من ۷ سیر ۲ چهارک ۲ پائو ۲/۱/۲ خورد *\n(۲۶) ۱۴۶ روپیه ۱۱ آنه ۱۱ پائی *\n(۲۷) ۱ روپیه ۵/۱/۲ پائی (۲۸) ۱۲۲ روپیه ۳ آنه ۸ پائی*\n(۲۹) ۷ پوند ۱۹ شلنگ ۱۰/۱/۲ پنس *\n(۳۰) ۲۳ روپیه ۳ شاهی ۲۱۲/۴۸۳ ۱ پیسه *"}
{"book": "adl0290", "page": 448, "text": "۴۴۱\n\n(۳۱) ۳۱ روپیه ۸ آنه ۳/۷۲ پائی+\n(۳۲) ۵ روپیه ۱۰ آنه ۷ پائی+\n(۳۳) ۱۰ شلنگ ۳۵/۷۲ پنس+\n(۳۴) ۱۲ آنه ۱۳۹/۲۵۲ پائی+\n(۳۵) ۲ پوند ۸ شلنگ ۱/۷ پنس+\n(۳۶) ۱۹ روپیه ۶/۱۲ پیسه+\n(۳۷) ۸ روپیه ۵ آنه ۱/۱ پائی+\n(۳۸) ۱۴ روپیه ۶ آنه ۶۱/۱۶۵ پائی+\n(۳۹) ۳ پوند ۱۸ شلنگ ۳۱۰/۸۲۸۸ پنس+\n(۴۰) ۱۱/۱۲ من ۶ روپیه ۱۱ آنه ۴ ۳/۴ من ۷ روپیه ۱\n۲/۳ روپیه+\n(۴۱) ۱۰ روپیه ۳ شاهی ۱/۲ پیسه+\n(۴۲) ۸ روپیه ۹ آنه ۴/۵ پائی+\n(۴۳) ۶ روپیه ۵ آنه ۲/۳ ۹ پائی+\n(۴۴) ۲۱۷ روپیه ۱۵ آنه ۶ پائی+\n(۴۵) ۱۸ شلنگ ۱۳/۴۸ پنس+\n\nامثله نمبر ۸۳\n\n(۱) ۳/۴ (۲) ۶۵/۱۲ (۳) ۷۲۱/۴۰ (۴) ۳ ۱/۳"}
{"book": "adl0290", "page": 449, "text": "۴۴۴\n\n(۵) ۱۰۵ (۶) ۴۴۲ (۷) ۷۹ عباسی *\n۴۰۱ ۴۹۹ ۴۰\n(۸) ۳ (۹) ۱۲۱ (۱۰) ۵۱ (۱۱) ۸۳۲\n۳۲ ۳۳۶ ۸۶۴۰ ۹۶۳\n(۱۲) ۲۴۵۴ ۲ (۱۳) ۳ (۱۴) ۱۱۷ ۸\n۴۷۴۸ ۴ ۱۴۸\n(۱۵) ۱۲۴۴ (۱۶) ۳۱۹ (۱۷) ۱۲۱\n۴۶۵ ۱۰۲۵ ۲۶۰\n(۱۸) ۷ (۱۹) ۱۱۷۵ (۲۰) ۱۷۷\n۹ ۲۲۳۲ ۲۵۶۰۰\n(۲۱) ۱۱۵۲۰ (۲۲) ۱۷ ۲ (۲۳) ۲\n۹۴۶۱۳ ۳۳ ۱۳\n(۲۴) ۱۱ (۲۵) ۳ (۲۶) ۱ (۲۷) ۵\n۲۵ ۳۵۰ ۳ ۹\nامثلہ نمبر ۸۴ متفرق\n\n(۱) ۱۳ (۲) ۷۲ روپیہ *\n۷۵\n(۳) ۸ روپیہ ۵ آنہ ۴ پائی ، ۱۲ روپیہ ۸ آنہ *\n۱۲ روپیہ ۸ آنہ *\n(۴) ۷ پونڈ ۲ شلنگ ۱ پنس *\n۴\n(۵) ۳ روپیہ ۱۳ آنہ ۵ پائی *\n۸\n(۶) ۱۹ شلنگ ۵ ۱۱ پنس *\n۱۱\n(۷) ۱ پونڈ ۱۳ شلنگ ۷ پنس *\n(۸) ۶ فٹ * (۹) ۱۲۲ روپیہ ۱۳ آنہ ۹ پائی *\n۱۳\n(۱۰) ۲ پونڈ ۹ شلنگ * (۱۱) ۱ روپیہ ۶ آنہ *\n(۱۲) ۵ (۱۳) ۳۹ (۱۴) ۱۳ (۱۵) ۱\n۷ ۵۰ ۱۰۵ ۲۵۲"}
{"book": "adl0290", "page": 450, "text": "۴۴۴\n\n(۱۶) ۳/۴ پائی (۱۷) ۷۸۵۸۶۲ روپیہ *\n(۱۸) ۲ روپیہ ۸/۴ شاہی + (۱۹) ۳/۲۵\n(۲۰) ۷۴ اونس + (۲۱) ۱/۴\n\nامثلہ نمبر ۸۵\n\n(۱) ۱۳۰۰ روپیہ + ۸۴۳ پونڈ ۱۵ شلنگ +\n(۳) ۴۹ روپیہ ۵ آنہ +\n(۴) ۳۶ روپیہ ۴ شاہی ۴ پیسہ +\n(۵) ۶ روپیہ ۱۳ آنہ ۹ پائی +\n(۶) ۱۶۷۸ پونڈ ۱۶ شلنگ +\n(۷) ۳۲۷ روپیہ ۱۲ آنہ +\n(۸) ۹۰۳ روپیہ ۹ شاہی +\n(۹) ۲۵۲۳ روپیہ ۹ آنہ +\n(۱۰) ۴ پونڈ ۱ شلنگ ۸ پنس +\n(۱۱) ۴۰۰ روپیہ ۱۲ آنہ ۶ پائی +\n(۱۲) ۷۹ روپیہ ۹ شاہی ۳ پیسہ +\n(۱۳) ۲۲۶ روپیہ ۹ آنہ +\n(۱۴) ۳۴۱ پونڈ ۹ شلنگ ۶ پنس +\n(۱۵) ۴۵۳ روپیہ ۱۴ آنہ ۶ پائی +"}
{"book": "adl0290", "page": 451, "text": "۴۴۴\n\n(۱۶) ۳۴ روپیه ۳ شاہی ۲ پیسه +\n(۱۷) ۷۴۶ روپیه ۵ آنه ۳ پائی +\n(۱۸) ۱۴۳۰ پونڈ ۱۵ شلنگ +\n(۱۹) ۲۸۳۰ روپیه ۱۲ آنه ۶ پائی +\n(۲۰) ۸۳۷۳ روپیه ۱ شاہی +\n(۲۱) ۴۸۵۴ روپیه ۲ آنه ۸ پائی +\n(۲۲) ۲۵۱ پونڈ ۱۵ شلنگ ۳/۴ ۱ پنس +\n(۲۳) ۷۰۳۳ روپیه ۷ آنه ۳ پائی +\n(۲۴) ۴۵۵۵۵ روپیه +\n(۲۵) ۷۳۸۳۹ روپیه ۱۰ آنه ۶ پائی +\n(۲۶) ۲۸۰۵۰۸ پونڈ ۱۳ شلنگ ۱/۲ ۷ پنس +\n(۲۷) ۱۵۰۶۰ روپیه +\n(۲۸) ۱۲۱۱۵ روپیه ۹ شاہی ۱/۲ ۲ پیسه +\n(۲۹) ۱۹۱۸۹۸ روپیه ۱۲ آنه +\n(۳۰) ۲۷۷۱ پونڈ ۱۹ شلنگ ۳ پنس +\n(۳۱) ۴۹۵۱۴ روپیه ۳ آنه ۳/۴ ۹ پائی +\n(۳۲) ۸۵۵۵ روپیه ۳ شاہی +\n(۳۳) ۶۴۴۳۴ روپیه ۱۱ آنه ۱/۲ ۴ پائی +\n(۳۴) ۷۹۷۸۹ پونڈ ۳ شلنگ ۴ پنس +"}
{"book": "adl0290", "page": 452, "text": "۴۴۵\n(۳۵) ۳۰۰۳ روپیہ *\n(۳۶) ۲۳۶ روپیہ ۳ شاہی ۴/۱ ۲ پیسه *\n(۳۷) ۲۰۹۹۴ روپیہ ۸ آنہ ۱۰/۱ ۲ پائی *\n(۳۸) ۸۳۸ پوند ۳ شلنگ ۱۱/۳ ۱۶ پنس *\n(۳۹) ۳۴۰۷۵ روپیہ ۱۴ آنہ ۱/۱ ۲ پائی *\n(۴۰) ۳۳۷۲۹ روپیہ ۳ شاہی ۱/۱ ۲ پیسه *\n(۴۱) ۷۶۶۱ روپیہ ۹ آنہ ۵/۶ پائی *\n(۴۲) ۵۰۲۷ پوند ۱۱ شلنگ ۳۳/۴۰ پنس *\n(۴۳) ۷۲ روپیہ ۶ آنہ ۸ پائی *\n(۴۴) ۲۴۶۱۱ روپیہ ۲ شاہی *\n(۴۵) ۱۰۷۳ روپیہ ۱۵ آنہ ۳/۷ پائی *\n(۴۶) ۳۱ پوند ۹ شلنگ ۳۱/۳۲ ۱ پنس *\nامثلہ نمبر ۸۶\n(۱) ۲۵ روپیہ ۱۰ آنہ ۱/۲ ۶ پائی *\n(۲) ۴۴ روپیہ ۸ پائی *\n(۳) ۹۳ پونڈ ۵/۸ ۵ پنس *\n(۴) ۶۵۱ روپیہ ۱۰ شاہی ۱/۲ ۲ پیسه *\n(۵) ۶۲ روپیہ - ۹ شاہی و ۶۰۳/۲۵۶۰ پیسه *"}
{"book": "adl0290", "page": 453, "text": "۴۴۴\n(۶) ۱۱۱ روپیہ ۴ شاهی ۲۳/۶۴ ۲ پیسه *\n(۷) ۵۷ پوند ۸ شلنگ *\n(۸) ۳۸ روپیه ۲ آنه ۳/۱۰ ۱۰ پائی *\n(۹) ۱۰۰ روپیہ ۷ آنه ۱۱/۱۲۸ ۱۰ پائی *\n(۱۰) ۶۷ روپیہ ۷ آنہ ۲ پائی *\n(۱۱) ۲۷ روپیہ ۱/۲ ۲ پائی *\n(۱۲) ۵ روپیه ۹ شاهی ۴۳۹۳/۶۱۴۴ پیسه *\n(۱۳) ۴۴ روپیه ۳/۴ ۳ پیسه *\n(۱۴) ۴۰ روپیه ۲ شاهی ۱۲۹/۲۵۶ ۳ پیسه *\n(۱۵) ۵۹ پوند ۳ شلنگ ۱/۲ ۱ پنس *\n(۱۶) ۱۸۳۵ روپیہ ۱۱ آنہ ۳۹/۵۶ ۹ پائی *\n(۱۷) ۱۸۰ روپیہ ۲ آنه ۳ پائی *\n(۱۸) ۱۰۹ پوند ۱۷ شلنگ ۳ پنس *\n(۱۹) ۴۰۶۷ روپیہ ۲ آنه ۱/۲ ۴ پائی *\n(۲۰) ۳۵۰۸۴ روپیہ ۱۱ شاهی ۱۵/۱۶ ۲ پیسه *\n(۲۱) ۱۹ ہنڈر ڈویٹ ۳ کوارٹر ۱/۲ ۹ پونڈ *\n(۲۲) ۱۱ پوند ۱۵ شلنگ ۱/۲ ۷ پنس *\n(۲۳) ۵۴۱ من ۳ سیر ۱ چھٹانک *\n(۲۴) ۲۵۲۹ من ۷ سیر ۸ چھٹانک *"}
{"book": "adl0290", "page": 454, "text": "۴۴۷\n(۲۵) ۵۲ روپیه ۱ شاهی ۱۱/۶۴ ۴ پیسه *\n(۲۶) ۲۶۵ روپیه ۹ آنه ۱/۵ پای *\n(۲۷) ۲۳۹ پونڈ ۷ شلنگ ۳/۴ ۹ پنس *\n(۲۸) ۹۲ روپیه ۱ آنه ۳/۵ پائی *\n(۲۹) ۹۹۵ روپیه ۱۰ شاهی ۱۱/۲۰۰ ۳ پیسه *\n(۳۰) ۱۷۳ روپیه ۶ شاهی ۲۳۳/۶۴۰ پیسه *\n(۳۱) ۴۶۶۴ روپیه ۳ آنه ۱/۲ ۱۰ پائی *\n(۳۲) ۷۹۹۹ روپیه ۱۵ آنه ۵/۱۶ ۹ پائی *\nامثله نمبر ۸۷\n(۱) ۲۰ مربع گز *\n(۲) ۱۸۲ مربع گز ۵ مربع فٹ ۸۴ مربع انچ *\n(۳) ۱/۲ ۲۰۶ مربع گز * (۴) ۱۰۰ جریب *\n(۵) ۱۴۷۲ جریب ۵ بسوه * (۶) ۹ جریب *\nامثله نمبر ۸۸\n(۱) ۳ جریب ۱۲ بسوه ۱۰ بسوانسه ۵ مربع گز *\n(۲) ۱۶۸۲ مربع فٹ *\n(۳) ۴ جریب ۳ بسوه ۱۷ بسوانسه *"}
{"book": "adl0290", "page": 455, "text": "۴۴۸\n(۴) ۲۹/۱۶۲۸ بسوه ÷ (۵) ۳۲ جریب ۱۲ بسوه ۱۰ بسوالسه ÷\nامثله نمبر ۸۹\n(۱) جریب ۶ بسوه ۱۸ بسوالسه ÷\n(۲) ۲ جریب ۱۲ بسوه ۱۰ بسوالسه ÷ (۳) ۴ ۲ جریب\nامثله متفرقه نمبر ۹۰\n(۱) ۱۰ بلیون وسی هزار وصد ملیون و هفت صد\nوبیست هزار و بیست و یک ÷\n(۲) ۴۸۹۱۰ (۳) ۴۳۴۷ فاردنگ ÷\n(۴) ۵x۱/۲ ا x۱۲ (۵) ۱۳/۱۴\n(۶) ۴ روپیه ۷ آنه ۹ پائی ÷\n(۷) سه صد و بیست کرور و یک لک و سه هزار و\nیک صد و دو ÷\n(۸) ۱۰۰۹۱۴۰۱ (۹) ۲ روپیه ۷ آنه ۳ پائی ÷\n(۱۰) ۳۷ (۱۱) ۳/۷ ۱ (۱۲) ۴ ۱۸۵۰۸۹۸ ÷\n(۱۳) ۴۹۶ ۱۹ ۴ ۱۱۰ ۹۴ (۱۴) ۳ روپیه ۲ شاهی ۴ پیسه\n(۱۵) ۴۸۳۴۵ (۱۶) ۱۳۴/۴۵۹ ۵ (۱۷) ۱۲۵/۲۱۶\n(۸) ۵۹x۲x۲x۲x۲ (۱۹) ۳۳۲۱۱۵۲۱۸۴۸ ÷"}
{"book": "adl0290", "page": 456, "text": "۴۴۹\n(۲۰) ۶۹۱ (۲۱) ۱/۴ (۲۲) ۱۵ (۲۳) ۷۶۵ (۲۴) ۲۷\n(۲۵) ۷۴۰ پاؤ (۲۶) ۱۵/۲۴ (۲۷) ۵۳/۶۰\n(۲۸) ۴۴۰ (۲۹) ۱/۶۰ (۳۰) ۱۹۰۱/۲۴۶۴ (۳۱) ۲\n(۳۲) ۱/۴ ۱۱۴ ۱۱ (۳۳) ۳/۵ دیہے و ۲۴/۷۰\n(۳۴) ۱/۴ ۱ (۳۵) ۴ ۳۲ (۳۶) ۱۱ (۳۷) ۵/۹ ۳\n(۳۸) ۱ دقیقه ۳۰ ثانیه + (۳۹) ۱۲۴۷۲۷\n(۴۰) ۱۶ روپیه ۱۳ آنه ۳ پائی + (۴۱) ۳/۱۱\n(۴۲) ۳ پول ۴ گز ۲ فٹ ۳ انچ +\n(۴۳) ۷۴۹ (۴۴) ۴۵۳۶۳۶۰ (۴۵) ۵۲۰۸۴\n(۴۶) ۱۱۵۰۷ روپیه ۶ شاہی + (۴۷) ۳/۴ ۲۲\n(۴۸) ۱/۹ (۴۹) ۳/۸ ۳ (۵۰) ۵۴۵۶\n(۵۱) ۳۴۰ پول ۵ گز ۱ انچ +\n(۵۲) ۶۶۶ روپیه ۷ شاہی ۳/۴ ۳ پیسه +\n(۵۳) ۱/۱۶ (۵۴) ۷ شاہی ۱/۲ پیسه (۵۵) ۱۳۷\n(۵۶) ۱ روپیه ۷ آنه ۴ پائی (۵۷) شنبه +\n(۵۸) ۹۱۳/۶۰۸۶ (۵۹) ۱/۲ (۶۰) ۷۲۹\n(۶۱) ۱۲۵ پونڈ ۵ شلنگ + (۶۲) ۳/۴\n(۶۳) ۹۴۰۵ (۶۴) ۳ روپیه ۶ شاہی +\n(۶۵) ۷۹۵ (۶۶) ۲ ۲۹/۳۰ (۶۷) ۳۲۶۷۴۴"}
{"book": "adl0290", "page": 457, "text": "۴۵۰\n(۶۸) ۴ شاهی ۲ پیسه فی گز + (۶۹) ۱ ۴۳/۱۵۲\n(۷۰) ۱۱/۱۶ (۷۱) ۱ گز ۲ فت ۵/۶ اینچ +\n(۷۲) ۱۷۵۳ (۷۳) ۱/۲ (۷۴) ۱۲۹۶\n(۷۵) ۱۳۸۶ مربع گز و ۳ مربع فٹ و ۹۶\nمربع اینچ +\n(۷۶) ۲/۵ (۷۷) ۴۸ (۷۸) ۶ شلنگ ۱/۲ ۸ پنس +\n(۷۹) ۱/۱۱ (۸۰) ۱۳ (۸۱) ۱۳ (۸۲) چهار شنبه +\n(۸۳) ۵۳\n(۸۴) ۲ × ۳ × ۵ × ۷ × ۳ × ۷ × ۳ × ۷ × ۱۹ ×\n۱۰۱ و عاد اعظم ۲۱ و ذو اضعاف اقل ۲ ۳ ۸\n× ۵ × ۷ × ۱۹ × ۱۰۱ × ۳ × ۷۶\n(۸۵) ۲۶ (۸۶) ۱ (۸۷) ۱/۵۷۶ (۸۸) ۲۰\n(۸۹) ۵/۹ (۹۰) بفاصلۀ ۳/۸ ۳۹ میل از کابل\nطرف غزنین +\n(۹۱) ۱۴۴۰ گز +\n(۹۲) ۱۴ پونڈ ۱ شلنگ ۵/۸ ۳ پنس + (۹۳) ۲۹\n(۹۴) ۳۴۲ ایکر ۲ روڈ ۳۹ پول ۲ مربع فٹ -\n۳۶ مربع اینچ ، ۱۶۰ گز +\n(۹۵) ۷۹۵۹۶ روپیه ۴ شاهی ۲ پیسه +"}
{"book": "adl0290", "page": 458, "text": "۴۵۱\n\n(۹۶) ۲/۴ (۹۷) ۱ روپیه ۱۱ آنه ۸ پائی +\n(۹۸) ۳۳۵۹ روپیه ۲ آنه ۱۰/۱۲ پائی +\n(۹۹) یک بلیون و دو صد و سی و چهار هزار\nو پنج صد و شصت و هفت ملیون و شش صد\nو پنجاه و چهار هزار و سه صد و بیست و یک +\n(۱۰۰) ۵ بلیون و بیست هزار و چهل ملیون و سه هزار\nو شصت و بموجب نظام مروجه هند (۱)\nدوازده کهرب و سی و چهار ارب و پنجاه\nو شش کروڑ و هفتاد و شش لک و پنجاه\nو چهار هزار و سه صد و بیست و یک م +\n(۲) پنجاه کهرب و بیست ارب و ۴ کروڑ و سه هزار\nو شصت +\n(۱۰۱) ۱۴۳ ۳/۱۲۰ فٹ +\n(۱۰۲) ۳۴ حصه و باقی ۱۰/۲۴ انچ +\nتمتـــــــــــــــــــــــــم؟\nـ*ـ"}
{"book": "adl0290", "page": 459, "text": "۴۵۲\n\nغلط نامهٔ کتاب سراج الحساب\n\nصفحه | سطر | غلط | صحیح\nتمهید | ۹ | فروغ | فرو غ\n۱۴ | ۱۴ | ۲۰۰م ۴۳م ۴۳م ۳۶۲۰ | ۲۰۰م ۴۳م ۴۰ م ۳۶ م\n۲۵ | ۶ | میز را با | میز را به\n\" | ۹ | نرخ سیب | اگر نرخ سیب\n۴۴ | ۲ | ۱۸۳۰غ | ۱۸۳۰غ\n۹۳ | ۵ و ۴ | گروه | گرو:\n۱۱۴ | ۱۱ | کراون | کراون\n۱۶۱ | ۹ | لیبگ | لیگ\n۱۶۲ | ۷ | گز | گز معمار\n۱۷۷ | ۲ | ذیل را | رقوم ذیل را\n\" | ۱۲ | ۱۲ احد = اسکور | ۲۰ احد = اسکور\n۱۷۹ | ط | سکروپل | سکروپل\n\" | ۱۷ | سکروپل | سکروپل\n۲۲۱ | ۲ | ۹ عاد اعظم | عاد اعظم\n۲۲۷ | ۵ | عاد اعظم ترین | اعظم\n\" | ۸ | اعظم ترین | اعظم\n۲۸۹ | ۱۱ | صورت پای | صورت\n۳۲۷ | ۱۲ | مرتبه درا پوند | مرتبه ۱ پوند\n۳۴۸ | ۷ | لیسوالنسه | لسبواسه\n۳۴۹ | ۸ | اضلاع آن هم برابر | اضلاع آن با هم برابر"}
{"book": "adl0290", "page": 460, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0290", "page": 461, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0290", "page": 462, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0290", "page": 463, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0290", "page": 464, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0290", "page": 465, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0290", "page": 466, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0290", "page": 467, "text": "Serâj al-hesâb. II"}
{"book": "adl0290", "page": 468, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0290", "page": 469, "text": "سلسله مؤلفات تالیف خانه جلیله مکتب شریفه حبیبیه کابل\n\nقال النبي صلي الله عليه وسلم اطلبوا العلم ولو كان بالصين\nفرمود پیغمبر علیه السلام طلب کنید علم را اگر چه در چین باشد\n\nسراج الحساب\nحصۀ دوم\nبرائے تعلیم\nدرجۀ رشدیه مدرسۀ العلوم حبیبیه\nو باقی مدارس افغانستان\nمقرر شده است\nدر مطبع اسلامیه واقع شهر لاہور طبع شد.\n\nتعداد جلد ۱۵۰۰ قیمت فی جلد [؟] ۴"}
{"book": "adl0290", "page": 470, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0290", "page": 471, "text": "باب بیست و ششم\nکسور اعشاریه\n۱۳۰- در نظام مروّج اعداد اگر هندسه از مقام\nطرف چپ به مقام طرف راست آورده شود کمیت\nآن و هم کمیت آن و هم کمیت سابق میگردد مثلاً اگر\nیک هندسه مآت را ظاهر کند پس هندسه که طرف\nراست آن میباشد عشرات را ظاهر میکند و هندسه\nکه طرف راست هندسه عشرات باشد احاد را ظاهر\nخواهد کرد و اگر این نظام را توسیع داده شود و هندسه\nها به طرف راست هندسه احاد مرقوم گردد پس آن\nهندسه که قریب ترین هندسه احاد به طرف راست\nآن میباشد حصه دهم احد را ظاهر خواهد کرد. و\nهندسه طرف راست این هندسه صدم احد را\nو آنکه طرف راست این هندسه آخریت حصه هزارم\nاحد را ظاهر خواهد کرد و علی هذا القیاس چنانکه از\nعدد ذیل ظاهر است :-"}
{"book": "adl0290", "page": 472, "text": "۲\nده هزارم هزارم صدم دهم احاد عشرات وغیره\n۵ ۴ ۳ ۲ ۱ ۲\nمفهوم عدد فوق ۱ ۲ و ۲ دهم و ۳ صدم و ۴\nهزارم و ۵ ده هزارم است لیکن درین نظام\nلازم است که مقام احاد معین شود تا مابین احاد\nوعشرات و مات و دهم وصدم و هزارم وغیره تمیز شود بنا\nبرین این قاعده معین شده که بطرف راست هندسه احاد این\nعلامت (،) نوشته میشود و آنرا اعشاریه می خوانند\nمثلاً ۲۵۶ ، ۷۴ ظاهر میکند ۷۴ احاد و ۲ دهم\nو ۵ صدم و ۶ هزارم را و تلفظ آن به هفتاد\nو چهار کسر اعشاریه (یا محض اعشاریه) دو و پنج\nو شش نموده می شود *\n۰۵۶، ۷۴ ظاهر میکند ۷۴ احاد و .\nدهم و ۵ صدم و ۶ هزارم را وتلفظ آن هفتاد\nو چهار کسر اعشاریه یا اعشاریه صفر و پنج و\nشش است *\n۲۰۵،۰ یا ۲۰۵، صفر احاد و ۲ دهم و ۰ صدم\nو ۵ هزارم را ظاهر میکند و تلفظ آن اعشاریه\nدو و صفر و پنج است *"}
{"book": "adl0290", "page": 473, "text": "۳\n(۱۳۱) عددی که بقرار اصول این نظام نوشته\nشود آنرا کسر اعشاریه میگویند و آن حصه\nکسر اعشاریه که بطرف چپ علامت اعشاریه\nمیباشد صحیح و حصه که به طرف راست این\nعلامت میباشد کسر گفته میشود این چنین رقم\nرا کسر اعشاریه به این سبب می نامند که هندسه\nهای طرف راست علامتِ اعشاریه این قسم\nکسور را ظاهر میکنند که مخرج آنها ۱۰ یا کدام\nقوت ده میباشد مثلاً ۲،۳۴ = ۲ + ۳/۱۰ + ۴/۱۰۰\n(۱۳۲) - اگر طرف راست کسر اعشاریه صفر یا\nاصفار زیاده کرده شود در قیمت آن هیچ فرق\nنمی آید مثلاً ۲،۳۵ = ۲،۳۵۰ = ۲،۳۵۰۰ چرا\nکه صفر یا اصفار مذکور کمیت مقامی هندسه های\nعدد را تبدیل نمی کند :\nعدد صحیح را به کسر اعشاریه تحویل کرده میتوانیم\nبه این طریق که در حصه کسر صفرها نوشته شود مثلاً\n۱۲ = ۱۲،۰۰ لیکن قیمت حصه کسر یک رقم به\nمقدار دهم یا صدم یا هزارم کم میشود اگر یک یا\nدو یا سه صفر قریب علامت اعشاریه به طرف راست"}
{"book": "adl0290", "page": 474, "text": "نوشته شود *\nمثلاً ١ = یک دهم و ٠١، = یک صدم و\n٠٠١، = یک هزارم وغیره *\n(١٣٣) - این امر به غور ملاحظه شود که قیمت\nکسر اعشاریه ١٠چند یا ١٠٠چند یا ١٠٠٠چند میشود اگر\nعلامت اعشاریه یک یا دو یا سه مقام بطرف\nراست منتقل کرده شود و بر عکس آن قیمت\nکسر اعشاریه به بقدر دهم یا صدم یا هزارم\nکم میشود اگر علامت اعشاریه بطرف چپ منتقل کرده شود*\nمثلاً ٢٠،٣١ = ١٠ × ٢،٠٣١ = ١٠ × ٢٠٣،١ وغیره\n\nامثله نمبر ٨٥\n\nامثله ذیل را بطریق نظام اعشاریه بنویسید :-\n(١) سه دهم (٢) دو و یک صدم (٣) ٧ صدم\n(۴) ١ دهم و ۴ هزارم (۵) ٨ ده هزارم (۶) ٩ صد\nلکم (٧) دوازده و چهار صدم و شش ده لکم (٨) ١\nصدم و ٣ هزارم و ۵ ده لکم (٩) ١ ده هزارم و\n١ ده پدم (١٠) یکصد و ۵ دهم و ٢ هزارم\nدر امثله ذیل هر رقم را در ١٠ و ١٠٠٠ ضرب کنید و"}
{"book": "adl0290", "page": 475, "text": "۵\nبر ۱۰ و ۱۰۰ تقسیم کنید :-\n(۱۱) ۷ (۱۲) ۲۹ (۱۳) ۲، (۱۴) ۲، (۱۵) ۴، ۳\n(۱۶) ۳، ۷، (۱۷) ۳، ۱، (۱۸) ۷، ۰، (۱۹) ۲، ۳۹\n(۲۰) ۴۵، ۲۳ (۲۱) ۳۰۰۰ (۲۲) ۲، ۲۳ (۲۳) آن\nعدد را که ده هزار چند ۰۰۰۰۱، است بنویسید *\n(۲۴) آن رقم را که ده کم ۱۰۰۰۰ باشد بنویسید\n(۲۵) چند دهم حصه اینچ در ۵، ۳ و ۰۵، ۷ و ۴\nاینچ شامل میباشد *\n(۲۶) چند ده چند یک اینچ در ۰۵، و ۲ و ۳ اینچ\nشامل میباشد *\n(رسم ۱۳) کسر اعشاریه را به کسر عام بطریق ذیل\nتبدیل مینمایند :-\nمثال ۔ ۷۱، و ۰۱۷، ۲ را بکسر عام تبدیل کنید :-\n(۱) ۷۱، = ۷۱ ÷ ۱۰۰ = ۷۱/۱۰۰\n(۲) ۰۱۷، ۲ = ۲۰۱۷ ÷ ۱۰۰۰ = ۲۰۱۷/۱۰۰۰\nیا ۰۱۷، ۲ = ۲ + ۰۱۷، = ۲ + ۱۷ ÷ ۱۰۰۰ = ۲ ۱۷/۱۰۰۰ = ۲۰۱۷/۱۰۰۰\nبنابرین قاعده این است که علامت اعشاریه را\nدور نموده آن رقم را که بعد از دور کردن علامت\nاعشاریه پیدا میشود کسر نما یا صورت بسازید و در مخرج"}
{"book": "adl0290", "page": 476, "text": "آن هندسه ابنویسید و بطرف راست ا آن قدر اصفار\nبنویسید که تعداد آنها برابر تعداد هندسه ہائے\nکسر اعشاریہ با شد *\n(۱۳۵) کسر عام را که مخرج آن ۱۰ یا کدام\nطاقت ۱۰ باشد در کسر اعشاریہ بہ طریق ذیل تبدیل\nمی کنند :-\nمثال ١٢/١٠ و ١٢/١٠٠ و ١٢/١٠٠٠ را بکسور اعشاریہ\nتبدیل کنید *\n(١) ١٢/١٠ = ١٢ ÷ ١٠ = ١٫٢\n(٢) ١٢/١٠٠ = ١٢ ÷ ١٠٠ = ٠٫١٢\n(٣) ١٢/١٠٠٠ = ١٢ ÷ ١٠٠٠ = ٠٫٠١٢\nپس قاعده این است که طرف راست کسر\nنما یا صورت این قدر ہندسہ را شمار کنید که\nمساوی تعداد اصفار مخرج باشد و بعد آن\nعلامت اعشاریہ بنویسید لیکن اگر ہندسہ\nہائے صورت از صفر ہائے مخرج در شمار کم باشد\nکمی را به نوشتن صفر ہا طرف چپ صورت\nکامل کنید و بعد ازان علامت اعشاریہ\nبنویسید *"}
{"book": "adl0290", "page": 477, "text": "امثله نمبر ۸۶\nامثله ذیل را بکسور عام تحویل کنید و اختصار\nهم بکنید :-\n۱ (۱) ۲ (۲) ۸۳ ، (۳) ۰۴ ، (۴) ۵ ، ۱ (۵) ۰۷۴،\n(۶) ۰۱۲۵، (۷) ۰۰۲۵ ، (۸) ۰۷۵ ، (۹) ۱۸۸ ،\n۲ (۱۰) ۷۲۵ ، (۱۱) ۴۶۰۰۲۵۶ (۱۲) ۴۲۵،\n۷ (۱۳) ۶۲۵ ، (۱۴) ۰۶۲۵ ، (۱۵) ۱۱ ۱۶۱\n(۱۶) ۰۰۰۶۸۷۵ ، (۱۷) ۵ ۰۰۰ ۱۸\n(۱۸) ۶۴۳۷۵ (۱۹) ۵۰۰۹۶۸۷۵\n(۲۰) ۷۰۶۰۰۰۰۴ (۲۱) ۲۶۵ (۲۲) ۷۲۵ ۷\n(۲۳) ۱۲۵ ، ۸ (۲۴) ۱۷۷۵ (۲۵) ۲۶۰۲۵\n(۲۶) ۰۵ ، ۳ (۲۷) ۰۱۲۵ ، ۹ (۲۸) ۶۰۰۷۵\n(۲۹) ۳۶۰۰۰۵ (۳۰) ۰۶۷۵ ۷ (۳۱) ۱۲۲۲۵\n(۳۲) ۱۶ ۱۱ (۳۳) ۰۰۰۱ ۲۶ (۳۴) ۱۴۲۲۱۸۷۵\n(۳۵) ۲۲۵ ۷ ۰۰۰ ۱ ، (۳۶) ۱۲۶۰۸۰۵۶۶۴۰۶۲۵\nامثله ذیل را بکسور اعشاریه تحویل کنید :-\n(۳۷) ۴/۱۰ (۳۸) ۹۰/۱۰۰ (۳۹) ۱۲۰/۱۰۰۰ (۴۰) ۷۲۰/۱۰۰\n(۴۱) ۳/۱۰۰۰ (۴۲) ۷۲۵۰/۱۰۰۰۰۰ (۴۳) ۳۲۹/۱۰۰۰۰ (۴۴) ۹۰۰/۱۰۰۰۰"}
{"book": "adl0290", "page": 478, "text": "(۷۵) ۱۳۴۷۵ ۱۰۰۰۰ (۷۶) ۲۰ ۱۰۰۰۰ (۷۷) ۲۰۰۰۳۰ ۱۰۰۰\n(۷۸) ۱۰۰۰ ۱۰۰۰۰۰ (۷۹) ۱۲۵ ده هزارم\n(۵۰) ۷۹۰ ده لکم *\n(۱۳۶) طریق جمع و تفریق و ضرب و تقسیم\nکسور اعشاریه بعینه همان است که در جمع و\nتفریق و ضرب و تقسیم اعداد صحیح استعمال\nشده بنابرین کسور اعشاریه بر کسور عام\nترجیح دارد *\n(۱۳۷) جمع کسور اعشاریه\nمثال جمع کنید:- ۳۰۵ ، ۷۲ و ۰۶ ، ۷ و\n۸۹۶ ، ، رقوم فوق را زیر یکدیگر بنویسید\nبه این طریق که احاد زیر احاد و دهم زیر\nدهم و علامت زیر علامت باشد\n۷۲ ، ۳۰۵\n۷ ، ۰۶\n، ۷۸۹۶\n۸۰ ، ۱۵۴۶"}
{"book": "adl0290", "page": 479, "text": "۹\nاکنون هندسه های این سطور را مانند اعداد\nصحیح جمع کنید و یاد دارید که در حاصل جمع نیز\nعلامت اعشاریه زیر علامت اعشاریه نوشته\nمی شود +\n\nامثله نمبر ۸۷\n\nجمع کنید :-\n(۱) ۲ ، ۶ ، ۳ و ۰۲۳ ، ۱۲ و ۳۲ ، ۶ و ۷۷ ۴ +\n(۲) ۰۱ ، ۰ و ۳ و ۹ ۴ ۷ ، ۷ +\n(۳) ۰۰۷ ، ۳۹ و ۰۰۸ ، ۶ و ۳ و ۳۰۲۲ ، ۱ +\n(۴) ۳ ، ۱ و ۰۲۵ ، ۶ و ۷۹ و ۵ ۰۰ ، +\n(۵) ۲۳ ، ۱ و ۳۴۵ ، ۲ و ۸۹۱ ، ۷ ، ۶ و ۰۰۰۱ ، +\n(۶) ۰۲ ، ۶ و ۰۰۴ ، و ۹۳ ، ۶ و ۰۲۶ ، +\n(۷) ۰۷ ، ۴ و ۰۸۹ ، و ۲۰۱۲ ، ۲ و ۱۳۹۸ ، ۳ +\n(۸) ۹ ۰۰ ، ۰ ، ۹ و ۹ ۹۰۹ ، ۹ +\n(۹) ۳ ، ۳ و ۰۹۰۲ ، ۷ ، و ۱۰ ، ۰۰ ، و ۴ ، و ۱۲ ، +\n(۱۰) ۷ و ۸۹۲ ، ۶ و ۰۱ ، ۶ و ۰۹۸ ، +\n+ ۳ ، ۴ + ۰۰۹۰۳ + ۳۲ ، ۷۲۶۹ + ۷۰۰ (۱۱)\n+ ۲۶۳ ، ۸۶۴۰۷"}
{"book": "adl0290", "page": 480, "text": "۱۰\n\n(۱۲) ۱ ۱ + ۶۰۰۰۹۵ + ۸۴۰۵۶۳ + ۷۷۳ +\n+ ۳۲۵ ، ۶۴۳۲\n\n(۱۳) ۲۱۳ + ۱۶۲۴۱ + ۲۰۰۷۸ + ۳۷۷۰۴۵ +\n+ ۶۰۱ + ۸ ، ۶۹۴۳\n\n(۱۴) ۷۲۴۵۹ + ۳۴۶۲۷۴ + ۳۰۰ + ۱۰۰۰۰۰۱\n+ ۱۲۰۷ +\n\n(۱۵) ۱۷۰۵ + ۷۰۵ + ۷۱۰۵ + ۲۰۶۰۰۰۰۷ + ۶۰۱+\n+ ۶۰۰۰۴۳\n\n(۱۶) ۴۰۰۰۴ روپیه + ۷۲۰۷ روپیه + ۵۰۰۰۰۸ روپیه\n+ ۵۰۰۰۳ روپیه +\n\n(۱۷) ۱۲ ۵۴۲ ۷ پونڈ + ۳۹۴۰۷ پونڈ + ۷۰۴۸ پونڈ\n+ ۷۰۰ پونڈ +\n\n(۱۸) ۳۰ دقیقه + ۷۴۵ ۰۰ دقیقه + ۷۰۸۹ ۷ دقیقه\n+ ۷۶۸۵ ۳ دقیقه +\n\n(۱۹) ۳۲۹ فٹ + ۲۰۱ فٹ + ۳۱ فٹ + ۵۷ فٹ\n+ ۳۰۸ فٹ +\n\n(۲۰) ۲۷۲ انچ + ۳۰۰۳ انچ + ۳۶۹ انچ\n+ ۷۷۰۷۲ انچ + ۸۰۰۰۸ انچ +"}
{"book": "adl0290", "page": 481, "text": "۱۱\n(۱۳۸) تفریق کسور اعشاریه\nمثال ۳،۵۸۷ را از ۱۶،۲۹ تفریق کنید.\nهردو رقم را به همان ترتیب بنویسید که در\nجمع استعمال شده بود +\n۱۶،۲۹\n۳،۵۸۷\n-------\n۱۲،۷۰۳\nاکنون عمل تفریق به همان طریق بکنید\nکه در اعداد صحیح مستعمل است و اگر تعداد\nهندسه هائی کسر اعشاریه مفروق از تعداد\nهندسه هائی مفروق منه زیاده باشد دران\nصورت طرف راست مفروق منه اصقار گذاشته\nبقرار قاعدهٔ تفریق اعداد صحیح عمل تفریق\nکنید +\nامثله نمبر ۸۸\nتفریق کنید :-\n(۱) ۳۷،۰۳۹ را از ۴۴،۱۲۳ +\n(۲) ۷،۰۳۸۹ را از ۹،۰۱ +"}
{"book": "adl0290", "page": 482, "text": "(۳) ٧٨ ، ٠٠٠ ، را از ١ ، ١ +\n(۴) ۳۸۹ ، ١٠٠ را از ٣٤ ٢ ٩ ٠ ، ٠٠ ٣ +\n(۵) ٣٥ ، ٣٧ را از ١٠٠ ÷\n(٦) ١٠٢ را از ١٠٣ ، ٣٠٦ +\n(٧) ٢٥ ٧ ، ٠٠٠ را از ٠٠١ ، +\n(٨) ٣٤ ١٢ ٠٠ ، را از ٠١٢ ، +\n(٩) ٤٥ ١٢٣ ، را از ٢٣ ٨٩ ٧ ، ٧ ÷\n(١٠) ١٧٠٥ ، ٣ را از ٧٥ ٩٨ ، ٣٤٥ ÷\n(١١) ٣٢٥ ، ٧ را از ٠٢٥ ، ٨ ÷\n(١٢) ٧٥ ٩٣ ، را از ٠٠٠٥ ، ٣ ÷\n(١٣) ٩٩٩٩ ، ١ روپیه را از ٩ روپیه +\n(١٤) ٥١ ٠٠٠ ، ٣٢ شاهی را از ٣٣ شاهی ÷\nاختصار کنید :-\n۱۰۰۰۰۱-۶۱+۶۰۰۷۹-۷ ،۰۰۲+۳ ،۷۸۹ (۱۵)\n۶۰۰۰۲۵+۳ ،۱۲۳۴۵- ، ۰۷۸-۶۰۰۷-۶۰۰ (۱۶)\n÷۶۱ - ۱۲ - ۳ ،۹۳۴۵ - ۶۰۰ ۷۲-۱۰۰ (۱۷)\n÷(۳،۰۰۱۲-۳ ،۶۷۰۰۲+ ،۰۷۹)-۲۰۰۰ (۱۸)\n÷۱۰۰ ÷(۳۰ ،۳۲۱-۳ ،۱۲۳) - ۷۰ - ۷۲ ، ۱۴۳۴۵ (۱۹)\n(۲۰) از دو رقم ذیل کدام یک به ۴۱۵۹۲۶۵۳۵۴"}
{"book": "adl0290", "page": 483, "text": "۱۳\n\nقریب تر است :- ۱۵۹ ، ۳ ، یا ۳،۱۴ ، ۳ ؟\n(۲۱) از دو رقم ذیل کدام رقم به ۲۷۱۸۲۸۱۸۲۸\nقریب تر است :- ۲۷۱۸۲ ، یا ۲۷۱۸۳ ، ۲ ؟\n\n(۱۳۹) ضرب کسور اعشاریه\nاگر دو کسر اعشاریه را بکسور عام تبدیل نموده\nباهم ضرب کنیم حاصلضرب آنها مساوی آن کسر\nعام میباشد که صورت آن حاصلضرب آن رقوم\nاست که بعد از دور کردن علامت اعشاریه\nپیدا میشود و مخرج آن رقمیست که بعد از زیادتی\nآن قدر اصفار به طرف راست هندسه ۱\nپیدا میشود که در دو رقم مذکور تعداد هندسه\nاعشاریه است و اگر این حاصلضرب را که در\nصورت کسر عام است در کسر اعشاریه تبدیل\nکنیم تعداد هندسه هائی کسر اعشاریه ماسوای\nعدد صحیح مساوی تعداد صفرهائی که در مخرج\nکسر عام است خواهد بود بنابرین طریق ضرب\nکسور اعشاریه حسب ذیل می باشد *\n\nقاعده - رقوم سوال را باهم به این\nطریق ضرب کنید که در اعداد صحیح کرده می شود"}
{"book": "adl0290", "page": 484, "text": "۱۳\n\nو در حاصل ضرب از طرف راست آن قدر\nهندسه ها را شمار کنید که مساوی مجموع تعداد\nهندسه های کسور اعشاریه مضروب و مضروب\nفیه باشد و بعد ازین علامت اعشاریه بنویسید\nو اگر هندسه هائی حاصل ضرب در تعداد کمتر\nاز تعداد هندسه های کسور اعشاریه مضروب\nو مضروب فیه باشد بطرف چپ حاصلضرب\nآن قدر اصفار بنویسید که آن کمی را کامل\nکنند و بعد اصفار علامت اعشاریه بنویسید +\nمثال ۱ ۱۳،۳۲۵ را در ۳،۲ ضرب\nکنید :-\n\n۱۳،۳۲۵\n۳،۲\n۲۶۶۵۰\n۳۹۹۷۵\n۴۲،۶۴۰۰ = ۴۲،۶۴ جواب\n\nمثال ۲ ۰،۰۰۴۶\n۳۶\n۲۷۶\n۱۳۸\n۰،۰۱۶۵۶ جواب"}
{"book": "adl0290", "page": 485, "text": "۱۵\nامثله نمبر ۸۹\nضرب کنید :-\n(۱) ۳۲٫۴ در ۲٫۳ ÷\n(۲) ۲۴٫۷ در ۵ ÷\n(۳) ۲۳٫۶۷ در ۰۰۲٫ ÷\n(۴) ۳۰٫۰۳ در ۲۰۰ ÷\n(۵) ۰۳۲٫ در ۰۳۲٫ ÷\n(۶) ۰۴۵٫ در ۰۰۷۲٫ ÷\n(۷) ۸۰۰٫۰۰۸ در ۰۳۵٫ ÷\n(۸) ۱۲۳۴۵٫۳۴ در ۷۲ ÷\n(۹) ۰۲۰۲٫ در ۲۰۲۰ ÷\n(۱۰) ۴۰۳۰٫۴ در ۰۰۷۵٫ ÷\n(۱۱) ۴٫۳۷۹ در ۷۳٫ ÷\n(۱۲) ۰۰۱۲۵٫ در ۲۵٫ ÷\n(۱۳) ۱۰۶۶۰۶ در ۴۰۲۰۰۰\n(۱۴) ۰۰۰۶۲۵٫ در ۱۲۸۰۰ ÷\n(۱۵) ۲۵ ۷ در ۰۰۰۸٫ ÷\n(۱۶) ۶۴۰۰ در ۰۰۱۲۵٫ ÷"}
{"book": "adl0290", "page": 486, "text": "۱۶\n(۱۷) ۱۲ ، ۵ در ۲۵ ، ۴۲ +\n(۱۸) ۰۲۵ ، ۴۶ در ۸ ، ۱۲ +\n(۱۹) ۰۰۶۴ ، در ۰۱۲۵ ، +\n(۲۰) ۰۰۸۴۶ ، در ۰۰۵ ، +\n(۲۱) ۷۸۵۳ ،۰ادر ۴۶۰۰ ، +\n(۲۲) ۸۷۵ ، ۵۶ در ۴۴ ، ۰۱ +\n(۲۳) ۰۱۵۶۲۵ در ۰۰۶۴ ، +\n(۲۴) ۰۲۰۴ ، در ۴۰ ، ۲ +\n(۲۵) ۰۰ ۷ در ۰۰۵ ، +\n(۲۶) ۲۳۵ ، ۷۹ در ۰۲ ، ۳۹ +\n(۲۷) ۲۵ ، ۴۰ در ۰۴ ، ۳ +\n(۲۸) ۸ ، ۱۲ در ۰۰۷۵ ، +\n(۲۹) ۱۲۰۰۵ ، ۱ در ۱۲۰۰۵ ، +\n(۳۰) ۱۰۰۰۶ در ۴۰۰۰۵ ، ۵ +\n(۳۱) ۲ ، ۵ * ۲ ، ۵ * ۲ ، ۵ * ۲ +\n(۳۲) ۲۵ ، * ۱۲۵ ، * ۲۵ ، +\n(۳۳) ۰۵ ، * ۰۸ ، * ۰۴ ، +\n(۳۴) ۲ ، ۱ * ۱۵ * ۱۲ ، +\n(۳۵) ۱۱ * ۱۱ ، ۱ * ۱۱ ، +"}
{"book": "adl0290", "page": 487, "text": "۱۷\n\n(۳۶) ۲۰ × ۱٫۲ × ۰٫۲۵ ÷\n(۳۷) ۰٫۰۰۰۵ × ۰٫۰۰۵ × ۰٫۵ ÷\n(۳۸) ۷ × ۱٫۷ × ۰٫۰۷ × ۷۰۰۰ ÷\n(۳۹) ۶٫۳ × ۰٫۰۳ × ۰٫۰۰۳ × ۳۰ ÷\n(۴۰) ۲۰۰۰ × ۰٫۰۵۵ × ۲٫۵ ÷\nقیمت معلوم کنید :-\n(۴۱) (۶٫۲۵ - ۲٫۶۵) ۲ ÷\n(۴۲) (۷٫۴۵ - ۰٫۰۷) × ۰٫۰۳۵ ÷\n(۴۳) ۷٫۶۶ - ۳٫۷ × ۰٫۰۹ ÷\n(۴۴) ۲٫۰۵ + ۴٫۵ × ۲۰ ÷\n(۴۵) ۱٫۵ × ۷٫۵ - ۷٫۵ × ۰٫۷۵ + (۷٫۵)۲ -\n(۷٫۵ - ۷٫۱۵) × ۰٫۷۵ ÷\n(۱۴۰) تقسیم کسور اعشاریہ\n(۱) طریق تقسیم وقتیکہ مقسوم علیہ عدد صحیح باشد :-\nمثال ۸۰۸٫۱۹ را بر ۲۵ تقسیم کنید ÷\nطریق عمل\nجواب ۳۲٫۳۵۶) ۸۰۸٫۱۹(۲۵\n۷۵\n۵۸\n۵۰\n۸۱\n۷۵\n۶۹\n۵۰\n۱۹۰\n۱۵۰\n۴۰"}
{"book": "adl0290", "page": 488, "text": "۱۸\nدرین صورت عمل تقسیم را مانند عمل تقسیم اعداد صحیح میکنیم و علامت اعشاریه را بمجرد اتمام تقسیم اعداد صحیح مقسوم در خارج قسمت می نویسیم و اگر در تقسیم باقی واقع شود طرف راست باقی صفر زیاده نموده تقسیم میکنیم و بهمین طریق تقسیم را به زیادتی اصفار جاری میداریم تا اینکه عمل تقسیم تمام شود و باقی هیچ نماند و یا در جواب تعداد هندسه ہائے اعشاریه آن قدر باشد که مطلوب است و هر گاه مقسوم علیه عددی کم از ۲۰ باشد یا اجزائے ضربی آن دریافت نموده بتوانیم در آن صورت قاعده تقسیم مختصر بهتر میباشد+\nمثال ۱ در تقسیم ۰۲۵ ، بر ۷ خارج قسمت را الی ۵ مرتبه کسر اعشاریه معلوم کنید :\nجواب ۷)۰۲۵،\n،۰۰۳۵۷\n(۳) طریق تقسیم چون مقسوم علیه کسر اعشاریه باشد :-\nدر مقسوم و مقسوم علیه (هردو) علامت"}
{"book": "adl0290", "page": 489, "text": "۱۹\n\nاعشاریه را این قدر بطرف راست بیاورید که\nمقسوم علیه عدد صحیح شود و بعد از آن عمل تقسیم حسب\nمعمول چنانکه در صورتِ اول مذکور است بکنید:\nدلیل قاعدهٔ فوق این است که در آوردن علامت\nاعشاریه در مقسوم و مقسوم علیه بطرف راست (در هر دو\nبه تعداد مساوی) فی الحقیقت مقسوم و مقسوم\nعلیه هر دو را به اعداد مساوی ضرب می کنیم و\nاین چنین ضرب در تقسیم هیچ فرق پیدا نمی کند:\nمثال ٣ ١٢/٩٦ را بر ١٠/٨ تقسیم کنید:\nدرین مثال باید که ١٢٩/٦ پر ١٠٨ تقسیم کرده\nشود\nجواب ۱/۲) ١٢٩/٦ (١٠٨\n١٠٨\n٢١٦\n٢١٦\n\nمثال ۴ ٣۴/۶ را بر ٠/٠٨ تقسیم کنید -\nدرین مثال باید که ٣۴۶٠/٠ را بر ۸ تقسیم\nکنید -\n٨)٣۴۶٠/٠\nجواب ۴٣٢/۵"}
{"book": "adl0290", "page": 490, "text": "۲۰\n\n(۴۱) کسور عام را به کسور اعشاریه به\nاین طریق تبدیل کرده می توانیم که صورت\nرا بر مخرج به قاعده کسور اعشاریه تقسیم کنیم\nمثال ۵/۸ را به کسور اعشاریه تبدیل کنید :\n\n۸) ۵ ، ۰\n--------\n، ۶۲۵\nجواب\n\nتنبیه - نتائج ذیل مفید می باشد :-\n۱/۲ = ، ۵ و ۱/۴ = ، ۲۵ و ۳/۴ = ، ۷۵ و\n۱/۸ = ، ۱۲۵\n\nامثله نمبر ۹۰\nتقسیم کنید :-\n(۱) ۲۱ ، ۲۹ را بر ۲۳ (۲) ۳ ، ۳۴ را بر ۲۵\n(۳) ۶ ، ۱۲۹ را بر ۱۰۸ (۴) ۰۳۰۹۶ ، را بر ۷۲\n(۵) ۷ ، ۴۵۷ را بر ۲۳۰ (۶) ۶۰۶۲۲۷ ، بر ۱۳۰۰\n(۷) ۰۴۰۰۹ ، را بر ۱۵۲۰ (۸) ۳۷۰۸ را بر ۳۶۰\n(۹) ۰۰۲۸۱ ، را بر ۴۰۵ (۱۰) ۸۳۵۷ را بر ۴۸۸\n(۱۱) ۰۰۱۰۰۷ ، را بر ۴۵۰۰ (۱۲) ۴۳۱ ، ۳۷۶ را بر ۸۱۵۰"}
{"book": "adl0290", "page": 491, "text": "۲۱\n\nدر امثله ذیل عمل تقسیم کنید و جواب را\nالی ۵ مرتبه کسر اعشاریه معلوم کنید :-\n(۱۳) ۴۲٫۵ را بر ۲۳ (۱۴) ۰٫۲۷۹ را بر ۲۸۱\n(۱۵) ۱۹۷ را بر ۷۹ (۱۶) ۰٫۱۳۲۶ را بر ۱۰۱\n(۱۷) ۰٫۰۷۹ را بر ۳۷۲ (۱۸) ۳۱۲ را بر ۸۴\n(۱۹) ۳۵۹٫۵ را بر ۲۷۳ (۲۰) ۶٫۵ را بر ۳۴۲\n(۲۱) ۰٫۰۴۲ را بر ۱۲۱ ÷\nدر امثله ذیل خارج قسمت را به طریق\nتقسیم معلوم کنید و جواب الی ۶ مرتبه کسر\nاعشاریه صحیح باشد :-\n(۲۲) ۴٫۱۲۵ را بر ۲ (۲۳) ۳۷۷۳ را بر ۸\n(۲۴) ۰٫۳۲ را بر ۷ (۲۵) ۲۱٫۲۴ را بر ۹۰\n(۲۶) ۱۳۴ را بر ۱۱ (۲۷) ۳۶٫۷ را بر ۱۶\n(۲۸) ۰٫۳۲۱ را بر ۸۰ (۲۹) ۸٫۵۶۷ را بر ۱۳\n(۳۰) ۰٫۱ را بر ۶ ÷\nتقسیم کنید :-\n(۳۱) ۳۱٫۲۵ را بر ۰٫۱ ÷\n(۳۲) ۸٫۴۵۴ را بر ۰٫۲۴ ÷\n(۳۳) ۱۵۵٫۶۸ را بر ۲٫۳۲ ÷"}
{"book": "adl0290", "page": 492, "text": "۲۲\n(۳۴) ۳۳ ، ۶ را بر ۲۵ ، ۰ ÷\n(۳۵) ۲۸ ، ۱۷ را بر ۱۲۲ ، ۰ ÷\n(۳۶) ۴ را بر ۰۴۲۵ ، ۰ ÷\n(۳۷) ۰۲۸۱ ، ۰ را بر ۲۰۵ ، ۱ ÷\n(۳۸) ۰۸۹ ، ۱۷ را بر ۳۵ ، ۴ ÷\n(۳۹) ۰۰۰۰۵ ، ۰ را بر ۲۵ ۰۰۰۰ ، ۰ ÷\n(۴۰) ۸۱۶ را بر ۰۰۰۲ ، ۰ ÷\n(۴۱) ۳۷۵ ، ۸۴ را بر ۳۷۵ ، ۰ ÷\n(۴۲) ۴۶۵ ، ۲۸۷ را بر ۴۹۵ ، ۰ ÷\n(۴۳) ۷۶ ، ۸۳۰ را بر ۰۰۲۳۱ ، ۰ ÷\n(۴۴) ۳۶۳ ، ۳۳ را بر ۲۷۵ ، ۰ ÷\n(۴۵) ۷ را بر ۰۰۰۴ ، ۰ ÷\n(۴۶) ۰۰۰۷ ، ۰ را بر ۰۰۰۵ ، ۰ ÷\n(۴۷) ۶۲۵ ، ۵ را بر ۰۰۰۰۷۵ ، ۰ ÷\n(۴۸) ۳۸۰۲۸ ، ۰۰۳ را بر ۰۴۷۶ ، ۰ ÷\n(۴۹) ۴۶۱ / ۳ را بر ۰۲۷ ، ۰ ÷\n(۵۰) ۳۱۲۵ ، ۶ را بر ۰۶ ، ۰ ÷\n(۵۱) ۲ ، ۰ را بر ۰۰۰۶ ، ۰ ÷\n(۵۲) ۷۵۳ ، ۰۰۰ را بر ۰۰۹ ، ۰ ÷"}
{"book": "adl0290", "page": 493, "text": "۲۳\n(۵۳) ۰٫۰۰۰۰۱، را بر ۰٫۰۰۰۲۳۱ ÷\n(۵۴) ۵ ، ÷ ۰٫۱۳۴۲ ÷ ۷۶ ÷\n(۵۵) ۴۰۰۰ ÷ ۰٫۰۰۱۲۱ ÷\n(۵۶) ۶۶۶۶۶۶ ÷ ۰٫۰۰۸ ÷\n(۵۷) ۱۰۰۶ ÷ ۰٫۰۰۷۳ ÷\n(۵۸) ۴ ، ۰٫۰۶۵۴ ÷ ۳۲۹ ، ۲۶۵ ÷\nبه قاعده تقسیم مختصر حاصل قسمت را\nالی ۶ مرتبه اعشاریه معلوم کنید :-\n(۵۹) ۲۸ ÷ ۰٫۰۸ ÷\n(۶۰) ۳ ، ۷۶ ÷ ۰٫۰۰۵ ÷\n(۶۱) ۰٫۰۷۶ ÷ ۰٫۰۰۳ ÷\n(۶۲) ۰٫۰۱۰۱ ÷ ۰٫۰۱۶ ÷\n(۶۳) ۰٫۰۰۰۱۲ ÷ ۰٫۱۳ ÷\n(۶۴) ۲۲۹ ÷ ۰٫۰۷ ÷\n(۶۵) ۴ ، ۳۹ ÷ ۰٫۰۰۷ ÷\n(۶۶) ۸ ، ۷۷۶ ÷ ۰٫۰۴ ÷\n(۶۷) ۱۱۰۷۷۵ ÷ ۰٫۰۱۲ ÷\n(۶۸) ۰٫۰۲ ÷ ۱ ، ۱ ÷\n(۶۹) ۰٫۰۳ ÷ ۱ ، ۴ ÷"}
{"book": "adl0290", "page": 494, "text": "۲۴\n\n(۷۰) ۳٫۴ ÷ ۰٫۰۹ +\nاختصار کنید :-\n(۷۱) ۰٫۰۷۵×۲٫۱ / ۰٫۱۷۵ (۷۲) ۱٫۱۸ / ۱٫۵۲ × ۳٫۰۴ / ۲٫۶۵\n(۷۳) ۶٫۰۸۱×۵٫۷۷ / ۱٫۷۱ +\n\nبه کسور اعشاریه تبدیل کنید :-\n(۷۴) ۱/۲ (۷۵) ۱/۴ (۷۶) ۳/۴ (۷۷) ۱/۸\n(۷۸) ۳/۸ (۷۹) ۱۴/۱۶ (۸۰) ۳۳/۳۲ (۸۱) ۹۲۱/۲۴\n(۸۲) ۳۵/۳۵ (۸۳) ۲۰۰۱/۷۵\nبه کسور اعشاریه تبدیل کنید و جواب\nالی ۵ مرتبه اعشاریه صحیح باشد :-\n(۸۴) ۱/۳ (۸۵) ۱/۷ (۸۶) ۲/۷ (۸۷) ۴/۱۱\n(۸۸) ۵/۱۳ (۸۹) ۱۶/۹ (۹۰) ۷۲/۱۱ (۹۱) ۸۶/۱۱\n(۹۲) ۱۰۸/۱۴ (۹۳) ۷۰۱/۱۲\nامثله ذیل را به لحاظ مقدار مرتب کنید\nلاکن اول هر یکی از آنها الی چهار مرتبه بکسر\nاعشاریه تبدیل شود :-\n(۹۴) ۲/۷ و ۳/۸ و ۱/۵ (۹۵) ۵/۱۱ و ۵/۱۲ و ۷/۱۳"}
{"book": "adl0290", "page": 495, "text": "۲۵\n(۹۶) ۵/۱۶ و ۷/۳۲ و ۲/۸ (۹۷) ۲۱/۴۰ و ۱۶/۳۰ و ۱۱/۶۰\n(۹۸) ۷/۲۰ و ۱۱/۲۵ و ۱۳/۳۰ (۹۹) ۳/۵ و ۵/۶ و ۴/۹\nدر اعشاریه جواب معلوم کنید :-\n(۱۰۰) ۵/۱۶ من ،۰۲۷ (۱۰۱) ۰۲۵/، من ۱/۴ ۴\n(۱۰۲) ۱/۲ من ۳/۴ × ۳۶ ، ۸ ÷\n(۱۰۳) ۱/۴ من ۱/۱۰ ÷ ۰۵ ، من ۱/۲ ۲\n(۱۴۲) عاد اعظم و ذو اضعاف اقل کسور اعشاریه\nطریق معلوم کردن عاد اعظم یا ذو اضعاف اقل کسور اعشاریه این است که تعداد هندسه ہائے اعشاریه کل رقوم را برابر کنید باین طریق که در ہر مقامیکه تعداد ہندسه کم باشد صفر بگذارید و بعد از آن عاد اعظم یا ذو اضعاف اقل آنها بہ ہمان طریق معلوم کنید که در بیان اعداد صحیح مرقوم شده است و بعد از معلوم کردن عاد اعظم یا ذو اضعاف اقل علامت اعشاریه بعد از شمار ہمان قدر ہندسه ہا بنویسید که در ہر رقم اصلی ہندسه ہائے کسور اعشاریہ"}
{"book": "adl0290", "page": 496, "text": "۲۶\n\nموجود میباشد :-\nمثال عاد اعظم و ذو اضعاف اقل ۱۲،۳\nو ۱۰۶ را معلوم کنید :-\n۳ و ۱۲ و ۱۰۶ = ۳۰۰ ، ۱۲۰ ، ۱۰۶\nعاد اعظم ۳۰۰ و ۱۲۰ و ۶=۶ و ذو اضعاف اقل\n۶۰۰ =\n:: عاد اعظم مطلوب = ۱۰۶ و ذو اضعاف اقل\nمطلوب = ۶۰۰ ، ۶=\nامثله نمبر ۹۱\nدر امثله ذیل عاد اعظم و ذو اضعاف\nاقل معلوم کنید :-\n(۱) ۷۵ ، ۳ ۲۵ ، ۷ (۲) ۱۲ ، ۲ ۷ و ۳۰ ،\n(۳) ۰۲ ، ۴۲ ، ۰۸ ، (۴) ۱۶۲ ، ۲۴ ، و ۶\n(۵) ۱۶ ، ۴- ، ۵ ، .. (۶) ۴۲ ، ۳۶ ، ۲ ، ۷\n(۷) ۰۸ ، ۰۴ ، و ۱۰۰۰ ، (۸) ۹ ، ۳ ۶ ، ۲۴ ، ۸\n(۹) ۶ ، ۹ ، و ۸ ، ۱ (۱۰) ۱۸ ، ۴۲ ، و ۶۰\n(۱۱) ۲۰ و ۲۸ و ۲۵ ، (۱۲) ۱۵ ، ۲۵ ، و ۷۵ ،"}
{"book": "adl0290", "page": 497, "text": "۲۷\nباب بیست و هفتم\nکسور اعشاریه متوالی\n(۱۴۳) بعض اوقات وقت تحویل کسور عام به کسور اعشاریه عمل تقسیم تمام نمیشود بنابرین در خارج قسمت تعداد هندسه های اعشاریه غیر متناهی میباشد :\nمثال ۱۹/۵۵ را به کسر اعشاریه تبدیل کنید:-\n۱۹ / ۵۵\n۳۴۵۴۵ - - - - ،\n(۱۴۴) قبل از عمل تقسیم معلوم کرده میتوانیم که عمل تقسیم تمام میشود یا نه و قاعده این است که اول کسر را مختصر کنید و باز اجزائی ضربی مخرج معلوم کنید پس اگر هر جزو آن ۲ یا ۵ باشد عمل تقسیم تمام خواهد شد و اگر اعداد دیگر در اجزای مخرج باشد عمل تقسیم تمام نخواهد شد مثلاً ۳/۴۰ = (۳/۵x۲x۴) درین"}
{"book": "adl0290", "page": 498, "text": "۲۸\nصورت عمل تقسیم تمام خواهد شد و کسر اعشاریه\nمتناهی خواهد بود :-\n(۲) ۷/۱۲ = ۷/۳×۲×۲ درین صورت عمل تقسیم\nتمام نمی شود و کسر اعشاریه غیر متناهی خواهد\nبود *\nامثله نمبر ۹۲\nدر امثله ذیل معلوم کنید که اگر کسور عام\nرا به کسور اعشاریه تبدیل کنیم اعشاریه متناهی\nخواهد بود یا نه *\n(۱) ۱/۳ (۲) ۳/۴ (۳) ۵/۶ (۴) ۲۱/۲۴\n(۵) ۲۷/۵۰ (۶) ۲ ۲۹/۴۲ (۷) ۳۳/۱۲۱ (۸) ۱۳/۱۴۰\n(۹) ۳۲/۵۱۰ (۱۰) ۱۰۱/۱۵۵ (۱۱) ۳ ۱۸/۷۲ (۱۲) ۹/۴۵\n(۱۳) ۷ ۱/۲ (۱۴) ۵۲/۹۶ (۱۵) ۱۱/۱۲ ۱۱\n(۱۶) از ۱ الی ۲۰ آن اعداد را بنویسید که اگر آنها\nدر مخرج کسر عام باشند کسر اعشاریه\nغیر متناهی را پیدا کنند *\n(۱۴۵) در کسور اعشاریه غیر متناهی لازم\nاست که چند هندسه بار بار واقع شود مثلاً"}
{"book": "adl0290", "page": 499, "text": "۲۹\nتحویل ۵/۷ را ملاحظه کنید در عمل تقسیم باقیات\n۱ یا ۲ یا ۳ یا ۴ یا ۵ خواهد بود بنا برین بعد\nاز ۵ درجه تقسیم لازم است که همان اعداد\nباز در باقی واقع شود که اول آمده بود و\nهمین دلیل است که در خارج قسمت هم\nهمان اعداد بار بار می آیند که اول نیز آمده\nبودند +\nمثال ۱ ۲/۳ = - - - ۰,۶۶۶۶۶\nمثال ۲ ۱۹/۵۵ = - - - ۰,۳۴۵۴۵۴۵\nتنبیه - به غور ملاحظه کنید که در صورت\nتقسیم بر ۳ یا ۹ دور یک هندسه پیدا میشود\n( تشریح دور در ذیل درج است ) و تقسیم بر\n۱۱ دور دو هندسه و تقسیم بر ۷ یا ۱۳ دور\n۶ هندسه را پیدا می کند +\n(۱۴۶) کسور اعشاریه که دران چند هندسه\nبار بار می آید کسور اعشاریه متوالی گفته\nمی شود :\nدور کسور اعشاریه متوالی آن هندسه ها\nرا می گویند که بار بار می آیند مثلاً در ۰,۶۶۶۶۶"}
{"book": "adl0290", "page": 500, "text": "دور ۶ است و در - - - - ۴۵ ۴۵ ۴۵ ۳\nدور ۴۵ *\n(۱۴۷) کتابت کسور اعشاریه متوالی\nباین طریق میشود که دور اول را نوشته بالای\nهندسه اول و آخر آن نقاط می گذارند-\nمثلاً ، ۶ کتابت - - - - ۶ ۶ ۶ ۶ ،\nو ، ۳۷ کتابت - - - ۳۷ ۳۷ ۳۷ ،\nو ، ۳۴۵ کتابت - - - ۴۵ ۴۵ ۴۵ ۳ ،\nو ، ۳۴۵۷۶ کتابت - - - - ۵۷۶ ۴ ۵۷۶ ۴ ۵۷۶ ۴ ۳ ،\nمیباشد\nکسر اعشاریه متوالی سالم آن است\nکه دور آن عین بعد از علامت اعشاریه شروع\nمیشود مثلاً ، ۶ و ، ۳۷ ، کسور اعشاریه متوالی\nسالم است *\nکسر اعشاریه متوالی غیر سالم آن است\nکه در آن پیش از دور دیگر هندسه ها هم باشد\nمثلاً ، ۳۴۵ ، و ، ۳۴۵۷۶ ، وغیره\nتنبیه - این امر را به غور ملاحظه کنید که آن\nکسور عام که در مخرج آن عدد ۷ باشد بکسور"}
{"book": "adl0290", "page": 501, "text": "۳۱\nاعشاریہ متوالی سالم تبدیل میشود و در دور\nآن محض هندسہ ہائے ۷-۵-۸-۲-۱۴\nمی آیند لاکن ترتیب آنها مختلف می باشد\nمثلاً ۱/۷ = ۱۴۲۸۵۷/ ۰ و ۲/۷ = ۲۸۵۷۱۴/ ۰\nو ۳/۷ = ۴۲۸۵۷۱/ ۰ وغیرہ *\nامثلہ نمبر ۹۳\nکسور عام ذیل را بکسور اعشاریہ متوالی\nتبدیل کنید :-\n(۱) ۱/۳ (۲) ۲/۷ (۳) ۵/۶ (۴) ۴/۹ (۵) ۱۳/۱۱\n(۶) ۲۰/۳۳ (۷) ۴/۱۵ (۸) ۱/۱۱ ۱ (۹) ۵/۸۱ (۱۰) ۳/۱۴ ۳\n(۱۱) ۲۵۰/۲۱ (۱۲) ۱/۲۲ (۱۳) ۲۰۰۰۰/۵۲۹۱ (۱۴) ۵/۲۴\n(۱۵) ۱۰۱/۳۶ (۱۶) ۲۰۲/۲۷ (۱۷) ۵/۷ ۵ (۱۸) ۱۰/۱۳ ۱۰\n(۱۹) ۷/۱۵ ۷ (۲۰) ۵/۱۴ ۹ (۲۱) ۵۰۶/۵۰۵ (۲۲) ۷۲۵/۵۲\n(۲۳) ۴/۵۶ ۴ (۲۴) ۳۵۴۴/۱۰۲۵ (۲۵) ۱۱/۹۰ ۵ (۲۶) ۲/۳ :۳\n(۲۷) ۶/۴۷ : ۷ (۲۸) ۳۹ : ۲۲ (۲۹) ۶۳ : ۸\n(۳۰) ۴۴ : ۹ (۳۱) ۱/۶ (۳۲) ۱/۶۶ (۳۳) ۱/۶۶۶\n(۳۴) ۱/۶۶۶۶ (۳۵) ۱/۶۶۶۶۶ (۳۶) ۸/۷۵ ۸\n(۳۷) ۲/۱۲۵ ۳ (۳۸) ۱/۲۱ (۳۹) ۳۰/۱۹ (۴۰) ۲/۲۳"}
{"book": "adl0290", "page": 502, "text": "۳۲\n(۴۱) ۱/۲ : ۱۱، (۴۲) ۱/۲ ۱، ۱۰، (۴۳) ۳ /۳ ۱۱\n(۴۴) ۱۲/ ۱۰۰ (۴۵) ۶۰۳/ ۱۰۰۱۱ (۴۶) ۲ + ۱۳/ ۱۲۱\n(۴۷) ۷ + ۲/ ۳۲۳ (۴۸) ۱+ ۱۶۱/ ۱۰۶ (۴۹) ۳+ ۷/ ۱۳۲\n÷ ۶۰۰۴/ ۱/۲ ۵ (۵۲) ۳،۷/ ۱/۲ ۴ (۵۱) ۱/۲ ۷/ ۶۰۰۷ (۵۰)\n(۱۴۸) در کسر اعشاریه متوالی بعد از\nهندسه اولی متوالی دور را از هر جائیکه بخواهیم\nشروع میتوانیم کرد *\nمثلاً - - ۳۲۷۲۷، = ۳۲۷، = ۲ ۷ ۳۲ ، =\n۲ ۷ ۳۲، وغیره *\nنیز تعداد هندسه ها را در دور کسر اعشاریه\nدو چند یا سه چند میتوانیم کرد\nمثلاً ۳۲۷، = ۳۲۷۲۷، = ۳۲۷۲۷۲۷، وغیره\n(۱۴۹) آن کسور اعشاریه متوالی را که\nدران تعداد هندسه ہائے متوالی و غیر متوالی\nمساوی باشد کسور اعشاریه متوالی متشابه\nمیگویند مثلاً ۴، و ۵، کسور اعشاریه متوالی متشابه\nمی باشد و بهمین طریق ۳۷ ، و ۴۵۶، ۲\nکسور اعشاریه متوالی متشابه است *"}
{"book": "adl0290", "page": 503, "text": "۳۳\n\n(۱۵۰) - دو یا زیاده کسور اعشاریه متوالی را\nمدام بکسور اعشاریه متوالی متشابه تبدیل کرده\nمیتوانیم مثلاً ۲ ، ۳ ، ۲ ، ۴۵ ، و ۶۸ ، ۲۵، وغیره\nکسور اعشاریه متوالی است و دران اعظم تعداد\nہندسہ ہائے غیر متوالی ۲ است و تعداد ہندسہ\nہائے متوالی در اول او در دوم ۲ و در سوم\n۲ است و ذو اضعاف اقل ۱ و ۲ و ۳\nشش میباشد بنا برین کسور اعشاریه متوالی\nفوق بکسور متشابه بطریق ذیل تبدیل خواهد\nشد :-\nاگر در ہر یکی از کسور مذکور تعداد\nہندسہ ہا ۸ باشد از ۸ ہندسہ تعداد ہندسہ\nہائے غیر متوالی ۲ و تعداد ہندسہ ہائے متوالی\n۶ خواهد بود (دو ہندسہ اول غیر متوالی\nمیباشد)\nپس ۲ ، ۳ = ۳۳۳۳۳۳ ، ۲\n۲ ، ۴۵ = ۴۵۴۵۴۵ ، ۲\n۶۸ ، ۲۵ = ۶۸۶۸۶۸ ، ۲۵"}
{"book": "adl0290", "page": 504, "text": "۳۴\nامثله نمبر ۹۴\nدر امثله ذیل دور را از هندسه چهارم\nشروع کنید :-\n(۱) ۵ ۴ ۳ ۲ ، (۲) ۶ ۷ ۳ ۴ ،\n(۳) ۷ ۶ ، (۴) ۵ ۴ ۳ ۲ ،\n(۵) ۲۳ ۱ ۰ ۰، (۶) ۵ ۴ ۳ ۱ ،\n(۷) ۲۳ ۱ ، (۸) ۵۶ ۳ ۴ ۱ ،\n(۹) ۳ ۴ ، و ۲ ۴ ، و ۲۷ ، را این قدر\nتوسیع بدهید که در دور آنها تعداد هندسه\nمساوی شود :\n(۱۰) ۶ ۱ ، و ۴۳ ۲ ، و ۴۷۵ ، را این قدر\nتوسیع بدهید که تعداد هندسه ہائے متوالی\nدران مساوی شود :\nکسور اعشاریہ متوالی ذیل را کسور اعشاریه\nمتوالی متشابہ بسازید :-\n(۱۱) ۲۳ ، و ۷ ۲ ، (۱۲) ۳۴۵ ، و ۵ ۷ ، و ۷۲ ۱\n(۱۳) ۳۰ ۷ ، و ۷ ۶ ، (۱۴) ۷ ۰ ، و ۷ ، و ۱۳ : ۰ ۰ ،\n(۱۵) ۲۳۸ ، و ۳۴ ۲ ، و ۰ ۳ ،"}
{"book": "adl0290", "page": 505, "text": "۳۵\n\n(۱۶) ۰۴ ، و ۰۷ ، و ۰۲۳ ،\n(۱۷) ۰۱ ، و ۱۲۰ ، و ۰۲۳۴ ،\n(۱۸) ۰۴ ، و ۰۲۶ ، و ۰۱۲۳ ،\n(۱۹) ۴۰۲ ، و ۳۸۲ ، ، و ۳،۱\n(۲۰) ۴۲۳ ، و ۴۰ ، و ۱۲۰۳ ،\n(۱۵۱) طریق تبدیل کسور\nاعشاریه متوالی بکسور عام\nمثال ۱ ۰۵ = - - - ۵۵۵۵،\nپس ۱۰ × ۰۵ = - - - - ۵،۵۵۵۵\nو ۰۵ = - - - ۵۵۵۵،\nو بعد از تفریق ۹×۰۵ = ۵\n∴ ۰۵ = ۵/۹\n\nمثال ۲ ۵۰۲۳۴۵ = - - - ۴۵۴۵۴۵،۲۳،\nپس ۱۰۰۰۰ × ۵۰۲۳۴۵ = - - - - ۲۳۴۵،۴۵۴۵\nنیز ۱۰۰ × ۵۰۲۳۴۵ = - - - - ۲۳،۴۵۴۵\nلهذا بعد تفریق ۹۹۰۰ × ۵۰۲۳۴۵ = ۴۵ ۲۳ - ۲۳\n∴ ۵۰۲۳۴۵ = ۲۳۴۵ - ۲۳/۹۹۰۰"}
{"book": "adl0290", "page": 506, "text": "۳۶\nمثال ۳\n۳،۶۲ = ---۳۶۲۲۲۲۲\nپس ۱۰۰×۳،۶۲ = ---۳۶۲،۲۲۲۲۲\nو ۱۰ ×۳،۶۲ = ---۳۶،۲۲۲۲۲\nلہذا بعد تفریق ۹۰×۳،۶۲ = ۳۶۲ - ۳۶\n∴ ۳،۶۲ = (۳۶۲ - ۳۶)/۹۰\n(۱۵۲) بنابرین از امثلہ فوق قاعدہ ذیل را\nبرائے تبدیل کسور اعشاریہ متوالی بکسور عام\nاخذ می کنیم :-\nصورت کسر عام مطلوب بطریق ذیل\nساختہ خواہد شد :-\nعلامت اعشاریہ را دور نمودہ و عدد\nمفروض را عدد صحیح ساختہ از این آن عدد\nصحیح را منہا کنید کہ از ہندسہ ہائیکہ پیش از\nدَور اول می آید پیدا شدہ باشد حاصل تفریق\nصورت مطلوب خواہد بود و در مخرج کسر\nعام تعداد ہندسہ ۹ آن قدر میباشد کہ\nتعداد ہندسہ ہائے متوالی است و طرف\nراست ہندسہ ہای ۹ اصفار مساوی\nتعداد آن ہندسہ ہا خواہد بود کہ مابین علامت"}
{"book": "adl0290", "page": 507, "text": "۳۷\n\nاعشاریه و دور اول واقع است :\nمثال ۱ ۳، را به کسر عام تحویل کنید :-\n۳، = ۳ / ۹ = ۱ / ۳ جواب\nمثال ۲ ۲۵، را به کسر عام تحویل کنید :-\n۲۵، = ۲۵ - ۲ / ۹۰ = ۲۳ / ۹۰ جواب\nمثال ۳ ۴۷۶، را به کسر عام تحویل کنید :-\n۴۷۶، = ۴۷۶ - ۴ / ۹۹۰۰ = ۴۷۲ / ۹۹۰۰ = ۱۱۸ / ۲۴۷۵ جواب\nمثال ۴ ۲۷۱،۰ را به کسر عام تحویل کنید :-\n۲۷۱،۰ = ۲۷۱ - ۰ / ۹۹۹۰۰ = ۲۷۱ / ۹۹۹۰۰ جواب\nمثال ۵ ۲،۳۷ را بکسر عام غیر واجب تحویل\nکنید :-\n۲،۳۷ = ۲۳۷ - ۲۳ / ۹۰ = ۲۱۴ / ۹۰ = ۱۰۷ / ۴۵ جواب\nمثال ۶ ۲،۳۷ را بکسر عام مرکب تحویل کنید\n۲،۳۷ = ۲ + ۳۷، = ۲ + ۳۷ - ۳ / ۹۰ = ۲ + ۱۷ / ۴۵ = ۲ ۱۷ / ۴۵ جواب\nاز قاعده ظاهر است که ۹، = ۹ / ۹ = ۱\nو بهمین طریق ۰۹، = ۱ ، و ۰،۰۹ = ۰،۱ ،\nو ۲،۹ = ۳ و ۲،۳۹ = ۲،۴\nو ۲،۸۵۹ = ۲، ۸۶ = ۲،۳۴ و غیره\nنیز ۹۹، = ۱ ، ۹۹۹، = ۱ و ۲،۹۹ = ۳، وغیره"}
{"book": "adl0290", "page": 508, "text": "۳۸\nبنا برین چون در حصه متوالی صرف ۹\nواقع شود ۹ را حذف کنید و بر رقمی که به\nطرف چپ آن است ۱ زیاده کنید *\nامثله نمبر ۹۵\nبه کسور عام تحویل کنید و جواب را مختصر\nبسازید :-\n(۱) ، (۲) ، (۳) ، (۴) : ،\n(۵) ، (۶) ، (۷) ، (۸) ،\n(۹) ، (۱۰) ، (۱۱) ،\n(۱۲) ، (۱۳) :، (۱۴) ، (۱۵) ،\n(۱۶) ، (۱۷) ، (۱۸) ، (۱۹)\n(۲۰) ، (۲۱) ، (۲۲) ،\n(۲۳) ، (۲۴) ، (۲۵) ،\n(۲۶) ، (۲۷) :، (۲۸) ، (۲۹):.\n(۳۰) ، (۳۱) ، (۳۲) ،\nبه کسور غیر واجب تبدیل کنید و اختصا\nهم به کنید :-\n(۳۳) ، (۳۴) ، (۳۵) ، (۳۶) ۱ ،"}
{"book": "adl0290", "page": 509, "text": "۳۹\n\n(۳۷) ۲ ، ۱۷ (۳۸) ۱۶۰۳ ، (۳۹) ۵، ۲، ۱۰\n(۴۰) ۱۶۰ ، ۸ ، (۴۱) ۱۲۳ ، ، (۴۲) ۳۱ ، ۷،۴۵ ،\n(۴۳) ۰ ، ۵۹، ۲ ، (۴۴) ۳۱ ، ۱۴ ، (۴۵) ۲۲، ۰ ، ۱۰\n(۴۶) ۲۹ ، ۳۰ ، ۴، ۱۳ ، (۴۷) ۲۰ ، ۱ ، ۰ ، ۱۱\n(۴۸) ۰ ، ۰ ، ۱۰۰ ، ۱\n(۴۹) ثابت کنید که ۱/۲ = ۲/۴ = ۳/۶ = ۴/۸ = ۵/۱۰\n= ۶/۱۲ = ۷/۱۴ = ۸/۱۶\n(۵۰) ثابت کنید که ۱/۲ = ۶/۱۲ = ۱۲/۲۴ = ۲۴/۴۸ = ۳۶/۷۲\n= ۴۵/۹۰ = ۵۴/۱۰۸\n(۵۱) ثابت کنید که ۱/۳ = ۲۲ ، ۷۶ ، ۱ / ۶ = ۴۴ ، ۵۳۸ ، ۸ / ۲\n= ۴۹ ، ۳۰ ، ۲۳ / ۳ = ۹۲ ، ۷۶ ، ۳۰ / ۴\n(۵۲) ثابت کنید که ۰۱ ، / ۱ = ۰۲ ، / ۲ = ۰۳ ، / ۳ =\n۰۴ ، / ۴ = ۰۵ ، / ۵\nامثله ذیل را بکسور اعشاریه غیر متوالی تبدیل\nکنید :-\n(۵۳) ۰ ، ۶ ، (۵۴) ۶ ، ۳ ، (۵۵) ۶ ، ۱۷ ، (۵۶) ۹۰۰۰ ، ۶ ،\n(۵۷) ۹۹ ، ۲ ، (۵۸) ۹۹ ، ۳ ، (۵۹) ۹۹ ، ۳ ،\n(۶۰) ۹۹۹ ، ۹"}
{"book": "adl0290", "page": 510, "text": "۴۰\n\n(۱۵۳) جمع و تفریق کسور اعشاریه متوالی\nقاعده جمع :-\nاول کسور اعشاریه را متشابه سازید و بعد ازان\nحسب معمول جمع کنید و بر هندسه اخریٰ حاصل جمع\nآن حاصل را زیاده کنید که از جمع هندسه طرف\nچپ کل دور ها که در یک قطار عمودیست\nپیدا میشود در این حاصل جمع متشابه به کسور\nاعشاریه مفروض خواهد بود و عمل تفریق نیز\nبغیّه بهمین طریق است صرف این قدر فرق\nاست درین صورت حاصل مذکور را تفریق\nکرده میشود +\nمثال ۱ جمع کنید :- ۲،۳۷۵ ف و ۸۱۷۲ و ۴،۳۱\n\nطریق عمل\n۲ ، ۳۷۵ ف = ۲۰۲۷۵۷۵۷۵\n۸۱۷۲ = ۸۱۷۲۱۷۳۱ ،\n۴،۳۱ = ۴،۳۱\n\n۷،۵۰۳۰۷۴۸۸\n۱\n\n۷،۵۰۳۰۷۴۸۹\nجواب"}
{"book": "adl0290", "page": 511, "text": "۴۱\nمثال ۲ جمع کنید :- نه ۶۳ نه ، ، ف ۸۵ ،\nطریق عمل نه ۲۳ ، ، = نه نه ۶۳ ، ،\n، ۸۵ ف\n، ۸۵ ف =\nف ۵۶ ۴ م ۸\nجواب\nمثال ۳ جمع کنید :- خ ۷۶ ، ، خ ۱۰ ، ث ۰۳ ، ۱\nطریق عمل خ ۷۶ ، = خ ۷۶ ،\nخ ۱۰ = خ ۷۰ ، ۱\nث ۰۳ ، ۱ = ث ۰۳ ، ۱\n۱ ، ۸۷۸\n۱\n۱ ، ۸۷۹ = ۱ ، ۸۸\nجواب\nمثال ۴ تفریق کنید :- ذ ۷۴ نه ۷ ، از أنے ۷۰ ۴\nطریق عمل أنے ۷۰ ۴ = نے ۱۷ ۱۷۰ ۴\nنه ۷۴ ذ ۷ ، = ذ ۲۳ ۳۷ ۸ ، ،\n۳ ، ۲۸ ، ۹۹۳۴۵\n۱\n۴۴ ۹۹۳ ذ ۲۸ ، ۳\nجواب"}
{"book": "adl0290", "page": 512, "text": "۴۲\n\nمثال ۵ تفریق کنید :- ۸۶۲، از ۶۷۴۵ ، ۶\nطریق عمل ۶۷۴۵ = ۶ ، ۷۵۵\n، ۸۶۲ = ، ۸۶ ۲۴\n۵ ، ۸۸۲۹\nجواب\nامثله نمبر ۹۶\nامثله ذیل را حل کنید\n(۱) ۳ ، ۷۹ + ، ۰۲ (۲) ، ، ۷۹ + ، ۰۳\n(۳) ۱ ، ۴ ۰ + ۲ ، ۰۳ + ۸ ، ۰۱\n(۴) ۳ ، ۰۷۴ + ۳ ، ۴ + ، ۰۱۲۳\n(۵) ۳ ، ۴۵ + ، ۶ + ، ۱۲\n(۶) ، ۰۳ ۱۲ + ، ۰۳ ۱ + ، ۶۷۶\n(۷) ۲ ، ۸۲ + ، ۰۴ ۳ + ، ۰۰۱\n(۸) ۸ ، ۳۱ + ، ۶ + ، ۰۰۲\n(۹) ۱۰ ، ۰۱ + ، ۰۰۰ ۵ + ، ۳\n(۱۰) ۷ ، ۳۹۲ + ، ۳۷ + ، ۲۳۲\n(۱۱) ، ۰۰۲ + ، ۰۸۲ + ، ۰۱۲۳\n(۱۲) ۱ ، ۱۲۳ + ، ۲۶ + ۳ ، ۶۵۷۶"}
{"book": "adl0290", "page": 513, "text": "۴۳\n(۱۳) ۱۰۳۰۱۰ + خ ، ۹ + نم ۳ ف ۰ ، ۸\n(۱۴) ۳ ۰ ۰ ، + ۳ : ۰ ، + ۳ ۰ ۰ ،\n(۱۵) ۳ ، ۱ + ف ۰ ، + نم آ ، + ، ، ۹\n(۱۶) ۴ ۰ ۰ ، + خ ۳ ، + نم ۳ ۲ ، + أ ، ۱\n(۱۷) ۶ ۴ ۳ ۱ ۳ ، + ۲۳ ۵ ۶ ۸ ، ۱\n(۱۸) نم خ ، + ۰ ۰ ۱ ، ۳ + نم ۳ ۲ ، ۲\n(۱۹) ۷۲ + ۳ ۰ ۱۲ ۳۰ ، + نم ۳ ۱۲ ۰ ۰ ،\n(۲۰) ۳ ۶ ۵ نم ۳ ، ۱ + نم ۵ ۵ خ ۲\n(۲۱) خ م ۳ آ ۳۷ + نم ۰ ، ۷ ۷ خ ، ۱۰ + م ۳۵ ، ۱ + ف خ ۰ ، ۱\n(۲۲) ۲ خ ۱۰ + ۲ ۰ خ ۲۳ ، + ۰ ۰ ۰ ۱ ، + ، + خ ۳ ،\n(۲۳) ف م نم ۴۰ + م ۲۳ ، ۷ + ۸۱ + خ ۵۶ نم ، ۰ + ۰۳ ، + آ ۲ ،\n+ ۰ ۰ ، خ ۳ - ۷۶ (۲۴)\n(۲۵) ف ۰ ۳ ، ۱ م - ف ۵ ۰ ، ۱\n(۲۶) ۵ ۲ ۳ نم ، - نم ۶ خ ۰۳ ،\n(۲۷) ۲ - خ خ ، - آ ۳ ،\n(۲۸) ۶ ۴ ، ۳ - نم ۳ ۲ ۷ ۰ ،\n(۲۹) خ ۶ خ ۴ ، ۳ - م ۰ ۰ ، ۱\n(۳۰) ۷ - ۶ خ نم ۳ ۲ ،\n(۳۱) ۹ ، - ف ۰ ۰ ،"}
{"book": "adl0290", "page": 514, "text": "۴۴\n\n(۳۲) ۸ ب ۴ ، ۹ - ۱۲۳ ، ۳\n(۳۳) ۹ خ ۶ نه ، ۲ - ۵ نه ۳ ، ۰۰ ،\n(۳۴) ۱ - ۲ ، ۱۰ - ، ۴ نه ،\n(۳۵) ۲ خ ۹ ، ۸ - ۳ نه ث ۰۰ ،\n(۳۶) نه ۸ ۲ نه ، - ۲۳ ، ۰ ،\n(۳۷) ۶ نه ۲ ، ۳ - ۵ ۴ ۳ ۱ ،\n(۳۸) ۵ ۴ ۳ ۱۲ ، - نه ۳ ۰۰۰ ،\n(۳۹) ۸ ، ۴ ، ۰ ، ۸۹ ، - ۵۶ خ ۳ ۰۰۰ ، ۱۸\n(۴۰) ۳۰ - نه ۳ ۰ ۸ ۶ ۴ ۷ ، ۳ ،\n\n(۱۵۴) ضرب و تقسیم کسور اعشاریه متوالی\nکسور اعشاریه را به کسور عام تحویل کنید\nو ضرب یا تقسیم بقرار قاعده ضرب و تقسیم\nکسور عام بکنید و باز حاصل ضرب یا خارج\nقسمت را بکسور اعشاریه تحویل کنید و\nدر صورت تقسیم بهتر خواهد بود که اول\nمقسوم و مقسوم علیه را متشابه سازید و\nبعد از ان بکسور عام تحویل کنید و باز\nبقرار قاعده کسور عام عمل را جاری دارید."}
{"book": "adl0290", "page": 515, "text": "۴۵\n\nمثال ۱ ضرب کنید :- ۹ ۰ را در ۳ ، ۷\n= ۲۲/۳ × ۱/۱۱ = ۷۳-۷/۹ × ۹/۹۹ = ۷ ، ۳ × ۰ ، ۹\n۴/۳ = ۶ ۰ جواب\nمثال ۲ تقسیم کنید :- ۶ ، ۰ را بر ۷۵ ، ۰\n۱۰۰/۷۵ × ۶/۹ = ۷۵/۱۰۰ ÷ ۶/۹ = ۰ ، ۷۵ ÷ ۰ ، ۶\n= ۶/۹ × ۴/۳ = ۸/۹ = ۸ ، ۰ جواب\nمثال ۳ تقسیم کنید :- ۳۲ ، ۷ را بر ۰۲ ، ۷\n۲۷۵/۹۹۰۰ ÷ ۷۲۵۰/۹۹۰۰ = ۰۲ ، ۷ ÷ ۳۲ ، ۷\n= ۷۲۵۰/۲۷۵ = ۲۹۰/۱۱ = ۳۶ ، ۲۶\n\nامثله نمبر ۹۷\n\nقیمت معلوم کنید :-\n(۱) ۰۳ ، ۰ × ۰۶ ، ۰ (۲) ۸ ، ۴ × ۴ ، ۰ (۳) ۶ ، ۳ × ۹۵ ، ۰\n(۴) ۱۲ ، ۰ × ۱۳ ، ۱ (۵) ۲ ، ۴ × ۲ ، ۰ (۶) ۶ ، ۶ × ۶ ، ۶\n(۷) ۳ ، ۰ ÷ ۶ ، ۰ (۸) ۴۳ ، ۰ ÷ ۳۲ ، ۰\n(۹) ۲ ، ۰ ÷ ۸ (۱۰) ۳۵۶ ، ۰ ÷ ۲۲ ، ۰\n(۱۱) ۹۲ ، ۳ ÷ ۳۰۴ ، ۱ (۱۲) ۲۸۵ ، ۱ ÷ ۸ ، ۰\n(۱۳) ۸ ، ۰ ÷ ۴ ، ۳ (۱۴) ۰۲۳ ، ۰ ÷ ۶ ، ۰\n(۱۵) ۲۳ ، ۳ ÷ ۰۵ ، ۰"}
{"book": "adl0290", "page": 516, "text": "۴۶\n(۱۵۵) کسور مختلف مشتمل بکسور اعشاریه متوالی\nمثال ۵/۹ من ۵/۶/۱×۱۵ + ۳۵،/۰،۸ را اختصار کنید:-\nکسور مفروضه = ۳۲/۹۰/۸/۹۰ + ۵/۹×۱/۳/۱/۹×۱/۲\n= ۵ + ۴ = ۹ جواب\nامثله نمبر ۹۸\nدر امثله ذیل اختصار کنید و جواب در کسور اعشاریه باشد:-\n(۱) ۲،۱ + ۰،۰۷۵/۰،۱۷۵ (۲) ۰،۰۶۴ + ۴،۲۵۵/۰،۰۰۳۲ (۳) ۰،۵×۰،۰۴/۰،۰۲۲\n(۴) ۰،۶۵×۶،۲۷/(۱/۲ من ۴/۷)×۸،۳۶÷ (۱/۳ من ۱۱/۲)×(۰،۷۵ من ۲۱،۳) / (۲/۳ من ۵/۲) ÷ ۱،۴۵\n(۵) ۰،۴،۲ - ۳،۱۴/۲۶،۰۲ + ۱،۳ من ۴،۳ من ۴/۸،۳ من ۳۷،\n(۶) ۱،۴ + ۲،۰۴۱۶ + ۰،۳ - ۱/۳۳/۱۱/۱۶ - ۰،۶۲۵ + ۱،۰۰۲۵\n(۷) ۱۲، من (۰،۱۰۴ - ۰،۰۲) + ۰،۳۶×۰،۰۲/۰،۱۲×۰،۱۲"}
{"book": "adl0290", "page": 517, "text": "۴۷\n(۸) ۳،۱۲۵ من ۶۲۴ : ۲،۶ من ۱۸،۷۵\n۲،۱۶ ۶،۲۵ ۱،۵ ۳،۲۲\n(۹) { ۳۷ + ۳،۷۰۳۷ } × ،۵۴\n۱۰۰\n(۱۰) ۵ من ۱۶ + ۲،۳\n۲۵\n۲ - ( ۸ + ۵ ) : ۲،۳۶۴\n۳ ۶\n(۱۱) ۱،۱ × ۱،۱ × ۱،۱ + ۱،۱ × ۱،۱ × ۱،۱\n۱،۲ × ۱،۲ × ۱،۲ + ۱،۲ × ۱،۲ × ۱،۲\n(۱۲) ۳،۱ × ،۰۴۴ : ۳۶،۷۶۹۲۳\n،۰۰۰۳۵ ۵،۶×۲،۳\n(۱۳) ۲،۸ من ۲ ۲،۴ + [ ۴،۷۴ - ۲،۸۳ من ۴،۲ ]\n۱،۴۶ ۱،۴ + ۲،۶۲۶\n(۱۴) ۹،۵ - ۱۱۶ من ۲\n۳ ۱\n۴\n،۰۸۳ من ۵ ۱\n۶ ،۵۵ +\n۲ ۱\n۴\n(۱۵) ،،۷۶۹۲۳ × ۹۹۹ × ،۰۰۱ × ۱۳\n،،۳۷ ،:۲۷ ۱۱۱ ،:۰۹\n(۱۶) ۹،۶ × ۱۴،۰۲۳ × ۱ × ۱،۳،۷،۱ ۲،۶:۱ ،۰،۴ : ۳۰\n۳،۴ ،۹ ۲۹ ۳،۰۴"}
{"book": "adl0290", "page": 518, "text": "۴۸\nباب بیست و هشتم\nکسور اعشاریہ\nمقادیر مرکب و غیره\n(۱۵۶) مثال ۱ ۴، ۳ روپیه را به پائی\nتحویل کنید :-\nطریق عمل روپیه\n۴ ، ۳\n۱۶\n۴ ، ۵۴ آنه\n۱۲\n۸ ، ۶۵۲ پائی جواب\n\nمثال ۲ قیمت ۱۳۵ ، ۴ من ۱ پونڈ را معلوم\nکنید :-\nطریق عمل ۱۳۵ ، ۴ پونڈ \n۲۰ ۴ پونڈ را به شلنگ تحویل کنید\n۷ ، ۲ شلنگ ۲ و ۲ شلنگ را به پنس تحویل کنید\n۱۲\n۴ ، ۸ پنس\n: ۱۳۵ ، ۴ من ۱ پونڈ = پنس شلنگ پونڈ\n۴ ، ۸ - ۲ - ۴ جواب"}
{"book": "adl0290", "page": 519, "text": "۴۹\nمثال ۳ چند روپیه و عباسی و شاهی در ۵۲۲،\nمن ۵ روپیه شامل است ؟\nطریق عمل ۵۲۲،\n۵\n۱۰۴ روپیه\n۳\n۳۱ ۱ عباسی\n۴\n۱۲۴ شاهی\n۵۲۲، من ۵ روپیه = ۱۰۴ روپیه ۱ عباسی ۱۲۴ شاهی\nمثال ۴ قیمت ۲۵، من ۹ روپیه ۷ شاهی ۳ پیسه\nرا معلوم کنید :-\nطریق عمل ۹ روپیه ۷ شاهی ۳ پیسه = ۱۱۵ شاهی و ۳ پیسه\n= ۵۷۸ پیسه\n۲۵،\n۵۷۸\n۱۴۴۵۰ پیسه ۵\n۲۸۹۰ ۲۸ شاهی ۱۲\nشاهی ۴ - ۲ روپیه\n: ۲۵، من ۹ روپیه ۷ شاهی ۳ پیسه\nپیسه شاهی روپیه\n= ۲۸۹۰ - ۴ - ۲"}
{"book": "adl0290", "page": 520, "text": "مثال ۵ قیمت ۲۴ من ۱۰ روپیه ۵ آنه را معلوم\nکنید :-\nطریق عمل ۲۴ ، من ۱۰ روپیه ۵ آنه\n= بچه من ۱۰ روپیه ۵ آنه وغیره\nامثله نمبر ۹۹\nتحویل کنید :-\n(۱) ۷۱۵ روپیه را به پیسه\n(۲) ۴۳۷۵ ، ۰۲۳ من روپیه را به پائی\n(۳) ۱۳۴۳۷۵ پوند را به پنس\n(۴) ۰۰۳۷۵ من یک روپیه را به پیسه\n(۵) ۰۳۱۲۵ من ۵ روپیه را به پائی\n(۶) ۰۲۵، من ۷ پونڈ را به فارونگ\n(۷) ۰۲۴، روپیه را به پائی\n(۸) ۰۷، من ۵ روپیه را به پیسه\n(۹) ۸۹۵، ہنڈرڈ ویٹ را به اونس\n(۱۰) ۶۱۱۵، ۳ یویل را به انچ\nامثله ذیل را در صورت مقادیر مرکب\nظاہر کنید :-"}
{"book": "adl0290", "page": 521, "text": "۵۱\n(۱۱) ۳۲۵ ، ۷ روپیہ\n(۱۲) ۳۵ ، ۳ پونڈ\n(۱۳) ۲۰۲ ۲ روپیہ\n(۱۴) ۵۷۵ ، ۲ من ۱۵ آنہ\n(۱۵) ۴۵ ، ۳ من ۱۶ شاہی\n(۱۶) ۰۶ من ۶۵، ۱۳ روپیہ\n(۱۷) ۲۵ ۷ ، ۳ من ۲ ، ۹ روپیہ\n(۱۸) ۰۳۲، من ۱۲ گز (۱۹) ۲۳۴ ، ٹن\nقیمت معلوم کنید :-\n(۲۰) ۶۲۵، من ۱/۲ ۵ – ۳/۴ ۴ آنہ – ۱/۸ روپیہ\n(۲۱) ۲۵ ۷ ، من ۱/۶ شاہی – ۲/۹ روپیہ\n(۲۲) ۴ آنہ – ۲/۹ روپیہ × ۳۵ ، ۱\n(۲۳) ۶۴ من ۷ روپیہ و ۹ آنہ و ۱۰ پای\n(۲۴) ۳۱۹ من ۱۱ روپیہ و ۹ شاہی\n(۲۵) ۰۷۹، من ۶۵ ۳۵ روپیہ\n(۲۶) ۲۵۶ ، من ۳ پونڈ و ۴ شلنگ و ۹ پنس\n(۲۷) ۱۸۷۵، من ۹ شلنگ و ۴/۲ ۱ پنس\n(۲۸) ۰۶۲۵، من ۶، ۳ شلنگ\n(۲۹) پای – ۳ آنہ – ۳ روپیہ × ۶۸۵ ، ۱"}
{"book": "adl0290", "page": 522, "text": "۵۲\n(۳۰) ۶ روپیہ × ۷۸۱۲۵ ،\n(۳۱) ۳ شلنگ و ۶ پنس × ۴۵ ،\n(۳۲) ۳ من ، ۷ سیر ، و چھٹانک × ۲۴ ، ۳\n(۳۳) ۲ خروار ۴ من ۳ چهارک × ۶۰۶۵\n(۳۴) ۳ پول ، ۲ گز و ۱۴ اینچ × ۷۲۵ ،\n(۳۵) ۱ روز ۳ ساعت ۳ دقیقه و ۷ ثانیه × ۸۲۵ ،\n(۳۶) ۴ ، ۳ من ۴ - ۲ روپیہ\n(۳۷) ۴ ، من ۳ شلنگ و ۶ پنس\n(۳۸) ۷ روپیہ و ۹ آنہ : ۶۰ ،\n(۳۹) ۹ پائی - ۴ آنہ - ۳ روپیہ : ۴۲۲ ،\n(۴۰) ۷ روپیہ و ۸ شاہی و ۲ پیسہ : ۴۲ ، ۱۰\n(۴۱) ۱۳۷۵ ، ۱۱ من ۶ روپیہ و ۸ آنہ - ۵۶ ، من\n۷ روپیہ و ۸ آنہ\n(۴۲) ۸۴ ، من ۲ روپیہ و ۸ آنہ + ۶ ، من ۲ روپیہ\nو ۱۱ آنہ + ۲۰۵ ، من ۵ روپیہ\n(۴۳) ۳۷۵ ، من ۹ روپیہ + ۸۴ ، من ۱۰ شاہی\n- ۶ ، من ۶ پیسہ\n(۴۴) ۱۶ ، من ۲۶۰ روپیہ و ۲ آنہ و ۶ پائی\n+ ۳۵ ، من ۱۳ روپیہ و ۱۴ آنہ +"}
{"book": "adl0290", "page": 523, "text": "۵۳\n\n۰۳ ۰ ۰، ۰ من ۷ روپیه و ۱۴ آنه و ۳ پائی\n(۴۵) ۰۳۱۲۵، من ۲ روپیه + ۲۹ نے، من ۳/۱۲ ۳ روپیه\n+ ۳۹ نے، من ۱۲/۳ روپیه\n(۴۶) ۶۳۴۳۷۵، پونڈ + ۰۲۵، من ۲۵ شلنگ\n+ ۳۲۵، من ۳۰ شلنگ\n(۴۷) ۸۷۱۸۷۵، من ۸ پنس + ۱۶۱۴۶۸۷۵\nمن ۶ شلنگ و ۸ پنس - ۰۶۲۵،۰\nمن اگنی\n(۴۸) ۶۴۸۳، من ۳۸۶۷۷۰۸۳ روپیه\n+ ۵۱۸ من ۲۴۱۱۵۸۳ روپیه\n- ۴۳۷۵، من ۱۳ روپیه\nبه لحاظ مقدار ترتیب بدهید:-\n(۴۹) ۱/۱۲ من ۳ روپیه ۹ آنه و ۰۲۵، من\n۱۰۰ روپیه ۱۰ آنه و ۰۳۶ من ۵ روپیه\n۸ آنه\n(۵۰) ۰۳۴ ۰ ۰، من ۱ پونڈ و ۲۵۶، من ۱ شلنگ\nو ۱/۳ ۳ من ۱ پنس\n(۵۱) آن رقم چیست که ۷۵،۰ آن مساوی\n۳ روپیه ۹ آنه ۲ پائی است ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 524, "text": "۵۴\n\n(۵۲) ۴/۳ من ۷۲ ، من یک رقم مساوی ۳\nشلنگ و ۶ پنس است پس ۰۳، من\nرقم مذکور چه قدر میباشد ؟\n\nشلنگ پونڈ شلنگ پونڈ\n(۵۳) مفرد کنید :- ۶۲۵،من ۱۲-۱۳۴ + ۶۲۵،من ۱۶-۷۱\n                       ۵/۸ من ۵۱۷۵\n(۵۴) مفرد کنید :- ۴۲۶، من ۳/۴ / ۰۸، من ۱۳/۶ / ۳۵،\nمن ۴/۹،من ۴۷،لمن روپیه و ۷ شاهی و ۱ پیسه\n               ۱۱   ۷۱\n(۵۵) ۸۹۲، من ۱۶ روپیه و ۵ آنه و ۴ پائی\nرا در ۴۶۷۸ ضرب کنید :\n\n(۵۶) قیمت معلوم کنید :-\n۸۷۱۴۲ ، من ۲۰۶۲۵،ٹن + ۵۷۱۲۲۸،\nمن ۳۷۵ ، ۳ ہنڈروویٹ + ۸۵ ۱۳۲،\nمن ۲۵ ، ۱ کوارٹر + ۲۸۵۷۱۴، من ۱۰۷۵\nپونڈ :\n\n(۵۷) قیمت معلوم کنید :- :۸، من ۱۵، من\n+ ۷/۱۲ ، من ۲۱۲۵ من + ۳/۱۰، من ۷۷۵، من\n+ ۵/۹ ، من ۷ ، من :\n(۵۸) اعظم آن رقوم کدام است که ۲۵، من\n۶ پنس ۵ شلنگ و ۰۵، من ۱ پونڈ را"}
{"book": "adl0290", "page": 525, "text": "۵۵\n\nبه این طریق تقسیم کند که خارج قسمت\nاعداد صحیح باشد *\n(۱۵۷) امثله ذیل تشریح عکس عمل\nفوق را میکند :-\nمثال ۱ ۱۰۰۰ پائی را به روپیه تحویل کنید\n۱۰۰۰ روپیه = ۱۰۰۰/۱۹۲۰ روپیه = ۱۲۵/۲۴\n= ۵،۲۰۸۳ جواب\nمثال ۲ ۱ روپیه و ۳ شاهی و ۳ پیسه را بکسر\nیک روپیه بیاورید :-\nپیسه ۳ - شاهی ۳ - روپیه ۱ = ۳/۴ - ۱ روپیه = ۳/۴ ۱ روپیه\n:. کسر مطلوب = ۱،۳ جواب\nمثال ۳ ۴/۷ من ۱ روپیه و ۳ آنه و ۶ پائی\nرا بکسر اعشاریه ۴ آنه ۱۰ پائی بیاورید :-\nکسر اعشاریه مطلوب = ۴/۷ من و ۱ روپیه و ۳ آنه و ۶ پائی/۴ آنه ۱۰ پائی = ۳/۴ ۴ × ۳/۵۸\n= ۳۹/۲۹ = ۱،۳۴۴۸\nامثله نمبر ۱۰۰\nتحویل کنید :-\n(۱) ۳۳۳۳ پائی را به روپیه"}
{"book": "adl0290", "page": 526, "text": "۵۶\n(۲) ۸۴۳۶ کوارٹر را بہ پونڈ\n(۳) ۱۰۰۰۰ پونڈ را بہ ٹن\n(۴) ۹۰۰۰۰ انچ را بہ میل\n(۵) ۶۶۶۶۶ ثانیہ را بہ روز\n(۶) ۱۲۳۴ پیسہ را بہ روپیہ\nرقوم ذیل را بکسر اعشاریہ مقدار\nمرکب کلان ترین پیمانہ تحویل کنید :-\n(۷) ۷ آنہ و ۹ پائی\n(۸) ۳ روپیہ ۱۰ آنہ ۳ پائی\n(۹) ۵ روپیہ ۵ آنہ ۵ پائی\n(۱۰) ۸ شاہی و ۲ پیسہ\n(۱۱) ۱ روپیہ و ۳ شاہی و ۳ پیسہ\n(۱۲) ۷ روپیہ د ۶ شاہی د ۴/۱ پیسہ\n(۱۳) ۱ من ۱۵ سیر\n(۱۴) ۳ خروار ۳/۱۲ چہارک\n(۱۵) ۵ پول و ۴ گز\n(۱۶) ۷ روز و ۵/۲۴ ساعت\n(۱۷) ۱ ایکڑ و ۲۰ مربع گز و ۳ مربع فٹ\n(۱۸) ۴۰۰ - ۲ - ۱/۲"}
{"book": "adl0290", "page": 527, "text": "۵۷\nدر امثله ذیل رقوم اول را به کسر اعشاریه\nرقم دوم بیاورید :-\n(۱۹) ۳ روپیه و ۴ آنه و ۹ پائی و ۵ روپیه *\n(۲۰) ۷ پونڈ و ۱۰ شلنگ و ۴/۱ پنس و ۲۰ پونڈ\n(۲۱) ۹ آنه و ۴ پائی و ۱۱ آنه ۳ پائی *\n(۲۲) ۷ روپیه ۹ آنه ۱۰ پائی و ۱۲ روپیه و ۴ آنه\nو ۴ پائی *\n(۲۳) ۷ شلنگ ۶ پنس و ۱۵ شلنگ ۷ پنس *\n(۲۴) ۳ پونڈ ۱۰ شلنگ ۹/۱ پنس و ۶ پونڈ ۲\nشلنگ ۴/۳ پنس *\n(۲۵) ۱۷/۲۲ من اپونڈ ۸ شلنگ ۶ پنس و اپونڈ\n(۲۶) ۵/۶ من ۳ روپیه ۹ شاهی ۳ پیسه و ۴ روپیه\n(۲۷) ۳۷۵/ من پائی – آنه – پائ پائی - آنه - پائ\n(۲۸) ۹ آنه ۸ پائی و ۳۸/ من ۴ آنه ۳ روپیه\n(۲۹) ۰/۳۵ من ۴/۱ پیسه - شاهی پیسه و ۰/ من ۳ روپیه\n(۳۰) ۰/۰۰۳ من اپونڈ و ۷ / من ۹ شلنگ و ۴/۱ پنس\n(۳۱) ۰/۲۵ من ۳ آنه و ۴ پائی و ۰/۰۵ من ۳ روپیه *\n(۳۲) ۲۲۲/۴۴ من ۳/۴ ۵ پنس- ۶ شلنگ - ۲ پونڈ و ۱۸ پونڈ\n۱۷ شلنگ ۳/۴ ۱۰ پنس *"}
{"book": "adl0290", "page": 528, "text": "۵۸\n\n(۳۳) ۵/۸ من ۶ پنس ۱۲ شلنگ + ۶۲۵، من پنس- ۲ شلنگ\n-۵ : ۵ ، من ۶ پنس - ۱۶ شلنگ را بکسر\nاعشاریه یک پونڈ تحویل کنید :\n(۳۴) ۳/۴ من ۰۵، روپیه + ۱/۲ من ۴ آنه + ۳/۴ من\n۱ روپیه را بکسر اعشاریه ۱/۲۱ روپیه بیاورید:\n(۳۵) انے ۲۸۵نم ، من ۰۵، ۱ روپیه + ۳۸ ، من\n۵، ۱ شاهی را بکسر اعشاریه ۷۱ روپیه ۹ شاهی\n۴ پیسه بیاورید :\n(۳۶) ۲۸، من ۹ شاهی و ۳ پیسه + ۲۵۹، من ۲ روپیه\nو ۱ شاهی + ۰۲، من ۳ روپیه و ۷ شاهی و\n۱ پیسه را بکسر اعشاریه ۰۲، من ۲۳۰۲ روپیه\nو ۶ شاهی تحویل کنید :\n(۳۷) ۰۶۲۲۳۵ ، من ۱۰۰ پونڈ + ۴۷۳۵ ، ۷ من\n۱۰ شلنگ + ۳۵۶، ۱ من ۷ شلنگ و ۶ پنس\n+ ۲۷۷۸۴ من ۱/۲ پنس را بکسر اعشاریه\n۱/۳ پنس - شلنگ ۱۰ - پونڈ ۲۹ بیاورید :\n(۳۸) کدام کسر اعشاریه ۳ روپیه ۹ آنه یا فنے۱۰،\nمن ۵ آنه ۶ پائی جمع شود که حاصل جمع\nمساوی یک آنه باشد :"}
{"book": "adl0290", "page": 529, "text": "۵۹\n(۳۹) کدام کسر اعشاریه ۶ روپیه و ۸ شاهی را از\n۳/۴ من ۹ روپیه تفریق کینم که باقی مساوی\n۶ روپیه ۱شاهی باشد *\n(۴۰) ۸۷۴ پوند و ۱۳ شلنگ و ۴ پنس × ۵،، ۳\nرا بکسر اعشاریه ۱۰۰۰۰ پوند تحویل کنید *\nامثله متفرقه ۱۰۱\n(۱) قیمت هر هندسه در ۰۲۰۷، چیست ؟\n(۲) مابین ۲۷۲، و ۲۷۲، چه فرق است؟ جواب\nدر کسر عام و کسر اعشاریه متوالی هر دو\nباشد *\n(۳) ۱/۳ (۱/۳ ۳ + ۲/۴ – ۴) را در کسر اعشاریه\nظاهر کنید و ۷، + ۲/۱۱ من ۰۲۵، + ۶۰۴، ۳ را\nدر کسر عام *\n(۴) ۳/۲۵ من ۳۵، ۲ ÷ ۱۰۰۰ را بکسر اعشاریه تحویل\nکنید *\n(۵) از حاصل جمع ۳۶، ۲ و ۰۰۲، ۳ کدام رقم\nتفریق کرده شود که باقی عدد صحیح باشد و\nرقم تفریق شده آن خورد ترین *"}
{"book": "adl0290", "page": 530, "text": "۶۰\n\n(۶) قیمت ۳۲۱ گز پارچه به نرخ ۲۵ ، ۱۱ آنه فی\nگز چیست ؟\n(۷) اگر وزن یک صندوق ۷۵ ، ۱۳ من باشد\nوزن ۳۲۴ صندوق چه قدر خواهد بود ؟\n(۸) بر کدام کسر اعشاریه ۳٫۵ را تقسیم کنیم که\nخارج قسمت ۷٫۵ باشد +\n(۹) ۷۲۰ روپیه ۰۸ ، حصه کدام رقم است ؟\n(۱۰) اگر مقسوم علیه ۴۳۶ باشد و خارج قسمت\n۱۲۵ ، حصه مقسوم علیه پس مقسوم چه\nقدر خواهد بود ؟\n(۱۱) ۶۴٫۰۹ را بر ۴۹٫۳ تقسیم کنید و مقسوم\nو مقسوم علیه و خارج قسمت را بلحاظ\nمقدار ترتیب بدهید +\n(۱۲) اگر قطر یک روپیه ۱٫۰۲۵ انچ باشد معلوم\nکنید که از کابل الی لته بند چند روپیه\nدر یک خط مستقیم پهلو به پهلو نهاده می\nتوانیم - (فاصله مابین کابل و لته بند ۲۴٫۶\nمیل است) +\n(۱۳) محیط یک چرخ ۲٫۷۵ گز است پس چرخ"}
{"book": "adl0290", "page": 531, "text": "۶۱\nمذکور در ۱۳٫۵ میل چند گردش خواهد کرد ؟\n(۱۴) ۳۰۰۱ را از ۶۵٫۲۳ چند دفعه تفریق کرده\nمیتوانیم و باقی چه قدر خواهد بود ؟\n(۱۵) حاصل ضرب ۳/۴ و ۱٫۵+۲/۱/۸٫۷۵ و ۲/۱۱/۶۹ در\nکسر اعشار معلوم کنید *\n(۱۶) ۴۳، ۲۱ شاهی + ۵۶ ، ۱۸ عباسی را به پیسه\nتحویل کنید *\n(۱۷) ۴٫۴۴ ہنڈرڈ ویٹ را از ۲۸ ، ۷ ٹن\nتفریق کنید *\n(۱۸) ۷۵ ، ۲ اونس + ۱۰٫۵ ہنڈرڈ ویٹ را به\nپونڈ تحویل کنید *\n(۱۹) مالیه ۳۲٫۶۵ جریب به نرخ ۰۲۵، ۱ روپیه\nفی جریب چیست ؟\n(۲۰) اگر ۶٫۰۴۴ را در رقمی ضرب کنیم و حاصل\nضرب را بر ۰٫۰۰۰۸ تقسیم کنیم و خارج\nقسمت ۳۴۰۴ باشد پس رقم مذکور چه قدر\nخواهد بود ؟\n(۲۱) ضخامت کتابیکه دران ۲۱۹ ورق است\n۳۴ ، انچ میباشد و ضخامت سرورق ۰۶،"}
{"book": "adl0290", "page": 532, "text": "٦٢\n\nانچ است پس ضخامت کاغذ الی ۵ مرتبه اعشاریه معلوم کنید *\n\n(۲۲) محیط یک عراده ۴,۰۳ فت است و آن در یک قطعه زمین از یک گوشه الی گوشه دیگر ۳۴,۰۴ گردش کرده می تواند پس طول آن قطعه زمین چیست ؟\n\n(۲۳) از چوبی که طول آن ۲ گز انگریزی است چند پاره بقدر ۱٫۶ انچ بریده شد پس تعداد پاره ها و حصهٔ باقیمانده چوب را معلوم کنید\n\n(۲۴) آن کسر اعشاریه را معلوم کنید که فرق آن از ۴/۵ کم از ۱/۱۰۰۰۰ باشد *\n\n(۲۵) ۹,۰۳۶ را در نفس خود ضرب کنید و عمل در ۲ سطر باشد *\n\n(۲۶) ۳۷,۰۵۶ را در ۱۲,۱۰۴۱۱ ضرب کنید و عمل ضرب در ۳ سطر باشد *\n\n(۲۷) قیمت چند اشیا ۲۴۳/۴ روپیه ۶ شاهی فی شی است پس اقل تعداد اشیا چه قدر خواهد بود که از یک رقم که در آن کسر روپیه شامل نباشد خریده می توانیم ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 533, "text": "۶۳\n\n(۲۸) اگر قیمت یک شی ۳۷۵ ، ۲ روپیه باشد پس\nاقل تعداد اشیاء چیست که از یک رقم که\nدر آن کسر روپیه شامل نباشد خریده می\nتوانیم ؟\n(۲۹) ۰۲۵ ، ۱ حصه یک کار وب ۶۸۲۵ حصه\nهمان کار را تمام کرد پس معلوم کنید که\nچه قدر کار باقی است ؟\n(۳۰) یک طفل ۰۸ حصه رقم خود را به یک دوست\nخود داده و ۰۶ حصه آنرا بدیگر و اکنون نزد\nاو صرف ۷ آنه و ۱۰ پائی باقی است پس\nمعلوم کنید که اول نزد او چه قدر بود ؟\n(۳۱) شخصی را ۳۷۵، من ۰۳ ، حصه یک جائداد\nرسید و او ۰۳، حصه خود را به ۳۵۰ روپیه\nفروخت پس قیمت کل جائداد چیست ؟\n(۳۲) وزن یک مکعب فٹ آب ۳۵ ، ۶۲ پونڈ\nمروج بازار میباشد و اگر وزن ۳۰ مکعب\nفٹ آب بحساب ۱۰۰۰ اونس فی مکعب فٹ\nمعلوم کرده شود پس دریافت کنید که در حساب\nچه قدر غلطی واقع خواهد شد +"}
{"book": "adl0290", "page": 534, "text": "۶۴\n\n(۳۳) عمر آ ۷۵ ، چند عمر ب و عمر ج ۴۵ ، چند\nعمر ب است و عمر ۱ ۱۵ سال است پس\nعمر ج چند سال خواهد بود ؟\n(۳۴) از چهار ساعت یکی بعد از هر ۱۳ ، ثانیه و\nدوم بعد از هر ۱۷۴ ثانیه و سوم بعد از\nهر ۱۰۵ ثانیه و چهارم بعد از ۱۰۶ ثانیه\nعلی الترتیب صدا میکند پس معلوم کنید\nکه اگر همه آنها یک دفعه در یک وقت صدا\nکنند باز بعد از چند عرصه در یک وقت\nصدا خواهند کرد ؟\n(۳۵) ۵۰ روپیه را به ۲ حصه تقسیم کنید به\nاین طریق که یک حصه ۱/۲ چند حصه\nدیگر باشد :\n(۳۶) ۵۲ پوند را بر ا و ب و ج باین طریق\nتقسیم کنید که حصه ب ۲/۳ حصه ا و حصه\nج ۳/۴ حصه ب باشد :\n(۳۷) ۸-۱۰/۶۳ من ،۱۶۶۵ / ۲/۹ من ۲،۲۵ ، ۱/۱۵ من ۱/۲ ۵ ÷ (۷/۲۱ + ۵/۸۱) را در\nکسر {۳/۴ + ۳/۴ ، ۲/۳ ، ۳/۱۰} من ۵/۴ ، بیاورید:"}
{"book": "adl0290", "page": 535, "text": "۶۵\nباب بیست و نهم\nحساب تجارت\n(۱۵۸) مقسوم علیہ موافق یا محفوظ الکسر\nعددی آن مقدار کسور است که کسر نمایا صورت\nآن احد باشد مثلاً شاہی ۱/۱۲ حصہ یک روپیہ\nاست بنابر آن یک شاہی مقسوم علیہ موافق\nیک روپیہ گفتہ میشود همچنان ۴ آنہ = ۱/۴ روپیہ\nمقسوم علیہ موافق یک روپیہ کلہ دار میباشد :\n(۱۵۹) تجارت مفرد نام آن طریق است\nکہ بوساطت آن بذریعہ مقسوم علیہ ہاے موافق\nقیمت مقدار مفرد را معلوم کردہ میتوانیم بشرط\nآنکہ قیمت احد آن مقدار مفرد معلوم باشد مثلاً\nقیمت ۳۲ خروار گندم بہ نرخ ۱۰ روپیہ و ۸ شاہی\nفی خروار بہ قاعدہ حساب روزانہ یا تجارت\nمفرد معلوم میشود\nتجارت مرکب نام آن طریق است که"}
{"book": "adl0290", "page": 536, "text": "۶۶\n\nبوساطت آن بذریعه مقسوم علیه های موافق\nقیمت مقدار مرکب معلوم کرده میتوانیم بشرط آنکه قیمت\nیکی از احاد آن مقدار مرکب معلوم باشد مثلاً قیمت\n۳۲ خروار ۷ من گندم به نرخ ۱۰ روپیه ۸ شاهی فی\nخروار به قاعده حساب روزانه یا تجارت مرکب معلوم میشود\n\nتجارت مفرد\n\n(۱۶۰) امثله ذیل تشریح این طریق را\nخواهند کرد :-\nمثال ۱ قیمت ۲۳ من برنج بشرح ۳ روپیه\n۱۳ آنه ۹ پائی فی من معلوم کنید :-\n\nپائی آنه روپیه قیمت به شرح ۱روپیه فی من\n. – . – ۲۳\n۳\n\nآنه = ۱/۲ حصه یک روپیه . – . – ۶۹ “ “ ۳ روپیه فی من\n۴ آنه = ۱/۲ حصه ۸ آنه . – ۸ – ۱۱ “ “ ۸ آنه “\n۱ آنه = ۱/۴ حصه ۴ آنه . – ۱۲ – ۵ “ “ ۴ آنه “\n۶ پائی = ۱/۲ حصه ۱ آنه . – ۷ – ۱ “ “ ۱ آنه “\n۳ پائی = ۱/۲ حصه ۶ پائی ۶ – ۱۱ – . “ “ ۶ پائی “\n۹ – ۵ – . “ “ ۳ پائی “\nپائی آنه روپیه\n۳ – ۱۳ – ۹۹ “ “ ۳ روپیه ۱۳آنه ۹پائی"}
{"book": "adl0290", "page": 537, "text": "۶۷\n\nتنبیه - ۳ روپیه ۱۳ آنه ۹ پائی مساوی حاصل\nتفریق ۴ روپیه و ۲ آنه ۳ پائی میباشد بنا برین\nقاعده مختصر برای این قسم سوالات این است\nکه اول قیمت بشرح ۲ آنه ۳ پائی معلوم کرده\nشود و آن ازان قیمت که بشرح ۴ روپیه فی\nمن حاصل میشود تفریق نموده شود پس حاصل\nتفریق جواب مطلوب خواهد بود *\n\nطریق عمل\nپائی آنه روپیه\n۲۳ - ۰ - ۰\n۴\n-\n۹۲ - ۰ - ۰ قیمت بشرح ۴ روپیه فی من\n۹ - ۳ - ۳ قیمت بشرح ۲ آنه و ۳ پائی فی من\n-\n۳ - ۱۲ - ۸۸ قیمت بشرح ۳ روپیه ۱۳ آنه و ۹ پائی فی من\n\nپائی آنه روپیه\n۲۳ - ۰ - ۰\n\n۲ آنه = ۱/۸ حصه یک روپیه | ۰ - ۱۴ - ۲ قیمت بشرح ۲ آنه فی من\n۳ پائی = ۱/۸ حصه ۲ آنه | ۹ - ۵ - ۰ قیمت بشرح ۳ پائی فی من\n-\n۹ - ۳ - ۳ قیمت بشرح ۲ آنه ۳ پائی فی من"}
{"book": "adl0290", "page": 538, "text": "۶۸\n\nمثال ۲ قیمت ۹ شی بشرح ۱۰ روپیه ۸ شاهی\n۲ پیسه چیست ؟\nپیسه – شاهی – روپیه قیمت بشرح یک روپیه فی شی\n۱۰\n۱۰ روپیه =\n۹۰— ۰ — ۰\n۴ شاهی = ۱/۲ حصه یک روپیه\n۴ — ۶ — ۰\n۶ شاهی =\n۲ شاهی = ۱/۲ حصه ۴ شاهی\n۱ — ۶ — ۰\n۲ شاهی =\n۲ پیسه = ۱/۲ حصه ۲ شاهی\n۰ — ۳ — ۳\n۲ پیسه =\n۱ پیسه = ۱/۲ حصه ۲ پیسه\n۰ — ۱ — ۴/۱\n۱ پیسه =\n۹۶— ۵ — ۲\n۱۰ روپیه ۸ شاهی ۳ پیسه\n\nمثال ۳ قیمت ۱/۴ ۱۳ ہنڈرڈ ویٹ بشرح ۷ روپیه\n۱۰ آنه ۳ پائی فی ہنڈرڈ ویٹ چیست ؟\nپائی آنه روپیه قیمت بشرح ۱ روپیه فی ہنڈرڈ ویٹ\n۰ — ۸ — ۱۳\n۷\n۷ روپیه =\n۹۴— ۸ — ۰\n۸ آنه = ۱/۲ حصه یک روپیه\n۶ — ۱۲ — ۰\n۸ آنه =\n۲ آنه = ۱/۴ حصه ۸ آنه\n۱ — ۱۱ — ۰\n۲ آنه =\n۳ پائی = ۱/۸ حصه ۲ آنه\n۰ — ۳ — ۴/۱ ۲\n۳ پائی =\n۴/۱ ۲ — ۲ — ۱۰۳ روپیه قیمت بشرح ۷ روپیه ۱۰ آنه ۳ پائی\n( بطرز دیگر )"}
{"book": "adl0290", "page": 539, "text": "۶۹\nروپیه\n۱۳ ، ۵\n۷\n۸ آنه = ۱/۲ روپیه ۵ ، ۹۴ روپیه\n۲ آنه = ۱/۴ حصه ۸ آنه ۷۵ ، ۶\n۲ پائی = ۱/۶ حصه ۲ آنه ۵ ۷ ۹۳ ۰ ۱ ۲ ،\n۱۴۸۴۳۷۵ ، ۱۰۳ روپیه\n۱۶\n۷۵ ، ۲ آنه\n۱۲\n۵۰۰ ، ۴ پائی\nبنابرین ۱/۴ ۲ پائی - آنه - ۱۳/۴ ۴ جواب\nمثال ۳ قیمت ۱/۲ ۴۲ شی به نرخ ۳/۴ ۲ پنس ۳ شلنگ فی شی چیست ؟\nپنس شلنگ پونڈ\n۴۲ - ۱۳ - ۳/۴ ۲ قیمت بشرح ۱ پونڈ فی شی\n۱۰ شلنگ = ۱/۲ حصه ۱ پونڈ ۸ - ۶ - ۲۱ \" \" ۱۰ شلنگ \"\n۵ شلنگ = ۱/۲ حصه ۱۰ شلنگ ۴ - ۱۳ - ۱۰ \" \" ۵ \" \"\n۱ شلنگ = ۱/۵ حصه ۵ شلنگ ۸ - ۲ - ۲ \" \" ۱ \" \"\n۲ پنس = ۱/۶ حصه ۱ شلنگ ۱/۲ ۱ - ۷ - ۰ \" \" ۲ پنس \"\n۱/۲ پنس = ۱/۴ حصه ۲ پنس ۱/۲ ۹ - ۱ - ۰ \" \" ۱/۲ پنس \"\n۱/۴ پنس = ۱/۲ حصه ۱/۲ پنس ۲/۴ ۱۰ - ۰ - ۰ \" \" ۱/۴ پنس \"\nجواب : ۱/۴ ۵ پنس - ۱۲ شلنگ - ۳۴ پونڈ قیمت بشرح ۱۰ شلنگ ۳/۴ ۲ پنس فی شی"}
{"book": "adl0290", "page": 540, "text": "۷۰\n\nامثله نمبر ۱۰۲\n\nبحساب تجارت قیمت اشیای ذیل را معلوم\nکنید :-\n(۱) ۴۰۰ بشرح ۳ روپیه ۴ آنه فی شی\n(۲) ۳۷۵ بشرح ۲ پوند و ۵ شلنگ فی شی\n(۳) ۷۸۹ بشرح یک آنه فی شی\n(۴) ۷۲۸ بشرح ۳ پیسه فی شی\n(۵) ۴۳۹ بشرح ۳ پائی فی شی\n(۶) ۳۹۹ ״ ۴ پوند و ۴ شلنگ فی شی\n(۷) ۸۷۴ ״ ۶ آنه ״\n(۸) ۷۲۳ ״ ۱۵ شاہی ״\n(۹) ۹۳۹ ״ ۲ روپیه ۱۱ آنه ״\n(۱۰) ۲۷۵ ״ ۴ پنس ״\n(۱۱) ۴۷۵ ״ ۱۳ آنه ۶ پائی ״\n(۱۲) ۳۴۲ ״ ۲ شاہی ۴ پیسه ״\n(۱۳) ۵۰۰ ״ ۷ آنه ۳ پائی ״\n(۱۴) ۹۴۲ ״ ۷ شلنگ ۳ پنس ״\n(۱۵) ۷۰۰ ״ ۱۰ آنه ۱/۴ پائی ״"}
{"book": "adl0290", "page": 541, "text": "۷۱\n(۱۶) ۳۷۴ بشرح ۵/۱ پیسه فی شے\n(۱۷) ۳۲۱ // ۳ روپیه ۵ آنه ۳ پائی //\n(۱۸) ۲۳۰ // پنس ۴ - شلنگ ۱۰ - پونڈ ۷ //\n(۱۹) ۳۶۶ // پائی ۹ - آنه ۱۱ - روپیه ۷ //\n(۲۰) ۷۶۷ // شاہی ۳ - عباسی ۲ - روپیه ۱۰ //\n(۲۱) ۸۳۹ // پائی ۴ - آنه ۱۳ - روپیه ۵ //\n(۲۲) ۳۳۹ // پنس ۱/۲ - شلنگ ۱۲ //\n(۲۳) ۴۵۴ // پائی ۱/۲ - ۱۵ روپیه //\n(۲۴) ۹۰۰ // شاہی عباسی روپیه ۲ - ۲ - ۱ - ۵۰ //\n(۲۵) ۹۰۰ // پائی ۱/۲ - آنه ۱۰ - روپیه ۳۴ //\n(۲۶) ۵۰۱۳ // پنس ۱/۲ ۱ - شلنگ ۱۹ - پونڈ ۵۵ //\n(۲۷) ۷۶۸ // پیسه ۳ - آنه ۹ - روپیه ۱۹ //\n(۲۸) ۱۰۱۰ // پیسه ۱/۲ ۲ - شاہی ۱۱ - روپیه ۱۱ //\n(۲۹) ۸۷۶۰ // پیسه ۲ - آنه ۱۳ - روپیه ۶۱ //\n(۳۰) ۴۵۹۶ // پنس ۱/۴ - شلنگ ۱۲ //\n(۳۱) ۵۵۵ // پائی ۱/۲ - آنه ۳ - روپیه ۸۹ //\n(۳۲) ۳۱۱۱ // شاہی سفد عباسی روپیه ۳ - ۱ - ۱ - ۲ //\n(۳۳) ۸۰۰۱ // پائی ۱/۲ - آنه - روپیه ۸۰ //\n(۳۴) ۱۰۰۰۰ // پنس ۱/۲ - شلنگ ۱۱ - پونڈ ۲ //"}
{"book": "adl0290", "page": 542, "text": "۷۲\n(۳۵) ۳۴۶۱/۲ بشرح ۸-۱۰-۸ روپیه فی شی\n(۳۶) ۲۷۳/۴ \" ۳۳/۴-۶-۸ شاهی روپیه \"\n(۳۷) ۷۰۳۱/۲ \" ۱/۲-۳-۱۳-۲۹ روپیه \"\n(۳۸) ۳۰۱۱/۲ \" ۲۳/۴-۱۵-۲ پنس شلنگ پونڈ \"\n(۳۹) ۸۴۱۱/۴ \" ۵/۶-۴-۴۱ روپیه \"\n(۴۰) ۴۴۲۳/۴ \" ۳/۴-۲-۷۶ پنس شلنگ پونڈ \"\n(۴۱) ۶۰۰۵/۱۲ \" ۱/۲-۱۲-۱۲ روپیه \"\n(۴۲) ۲۴۹۷/۱۰ \" ۱/۲۸-۲-۲۰ پنس شلنگ پونڈ \"\n(۴۳) ۲۹۷۵ \" ۴۱/۲-۱۳-۱ روپیه \"\n(۴۴) ۸۴۷۵ \" ۲/۳-۴-۱-۴ روپیه \"\n(۴۵) ۱۰۱/۳۷۵ \" ۹/۱۰-۹-۱۰ روپیه \"\n(۴۶) ۱۰۷۸۷۵ \" ۱/۴۱۰-۱۷-۲ پنس شلنگ پونڈ \"\nتجارت مرکب\n(۱۶۱) امثله ذیل قاعده تجارت مرکب را\nواضح خواهد کرد :-\nمثال ۱ قیمت ۱۵ من و ۱۲۱/۲ سیر بشرح\n۲ روپیه ۵ شاهی و ۲ پیسه فی من\nچیست ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 543, "text": "۷۳\n\nپیسہ شاهی روپیه قیمت ۱ من\n۳ ۵ ۲\n۳\n۴ ۲ ۷ 〃 ۳ من\n۵\n۸ سیر = ۱ من ۳ ۰ ۳۷ 〃 ۱۵ من\n۴ سیر = ۱/۲ حصہ امن ۴ ۱۲ ۰ 〃 ۸ سیر\n۱/۲ سیر = ۱/۸ حصہ ۴/۱ سیر ۴ ۱ ۰ 〃 ۴ سیر\n〃 ۱/۲ سیر\n\nجواب ۱/۴ ۱ ۱۰ ۴۰ روپیه 〃 ۱۵ من ۱/۲ ۱۲ سیر\nپیسه شاهی\n\nمثال ۲ قیمت ۲۵ خروار آرد بشرح ۵ روپیه\n۸ آنه فی من چيست ؟ در خروار ۳ من ۱۰ سیر\nانگریزی آرد میباشد *\n\n۰ ۸ ۵ قیمت یک من\n۳\n۰ ۸ ۱۶ 〃 ۳ من\n۱ سیر = ۱/۴۰ حصہ ۱ من ۰ ۶ ۱ 〃 ۱۰ سیر\n۰ ۱۴ ۱۷ 〃 ۳ من ۱۰ سیر یا ۱ خروار\n۵\n۰ ۶ ۸۹ 〃 ۵ خروار\n۵\n\nجواب ۰ ۱۲ ۴۴۶ 〃 ۲۵ خروار"}
{"book": "adl0290", "page": 544, "text": "۷۴\n\nمثال ۳ قیمت ۲ ٹن ۳ ہنڈرڈ ویٹ ۳ کوارٹر\n۵ پونڈ بشرح ۱۵ پونڈ ۱۷ شلنگ فی\nہنڈرڈ ویٹ چیست ؟\n\n۲ ٹن ۳ ہنڈرڈ ویٹ = ۴۳ ہنڈرڈ ویٹ . ۷ - ۱۵ قیمت ۱ ہنڈرڈ ویٹ\n۱۰\n\n۰ - ۱۰ - ۱۵۸ قیمت ۱۰ ہنڈرڈ ویٹ\n۴\n\n۰ - ۰ - ۶۳۲ قیمت ۴۰ ہنڈرڈ ویٹ\n۰ - ۱۱ - ۴۷ 〃 ۳ 〃 〃\n\n۰ - ۱۱ - ۶۸۱ 〃 ۴۳ 〃 〃\n۲ کوارٹر = ۱/۲ حصہ ۱ ہنڈرڈ ویٹ ۶ - ۱۸ - ۷ 〃 ۲ کوارٹر\n۱ 〃 = ۱/۲ 〃 ۲ کوارٹر ۳ - ۱۹ - ۳ 〃 ۱ 〃\n۴ پونڈ = ۱/۷ 〃 ۱ کوارٹر ۲/۷ - ۱۱ - ۰ 〃 ۴ پونڈ\n۱ پونڈ = ۱/۴ 〃 ۴ پونڈ ۹/۲۸ - ۲ - ۰ 〃 ۱ 〃\n\n۲۳/۲۸ - ۱۰ - ۲ - ۶۹۴ ۲ ٹن ۳ ہنڈرڈ ویٹ\nجواب ۳ کوارٹر ۵ پونڈ\n\nامثلہ نمبر ۱۰۳\n\nبحساب تجارت قیمت امثلہ ذیل را معلوم\nکنید :-\n(۱) ۷ من ۱۵ سیر بشرح ۳ روپیہ ۷ آنہ ۸ پائی فی من\n(۲) ۹ من ۱۷ ۱/۲ سیر بشرح ۴ روپیہ ۱۰ آنہ ۸ پائی فی من"}
{"book": "adl0290", "page": 545, "text": "۷۵\n\n(۳) ۲۷ ہنڈرڈویٹ ۲ کوارٹر ۷ پونڈ بہ شرح\n۳ پونڈ ۷ شلنگ ۶ پنس فی ہنڈرڈویٹ\n(۴) ۱۱ خروار ۵ من ۳ سیر بشرح ۵ روپیہ ۷\nشاہی ۴ پیسہ فی من\n(۵) ۱۷ خروار ۱۵ من ۲ سیر ۲۱ مثقال بہ شرح\n۳ روپیہ ۵ شاہی ۳ پیسہ فی خروار\n(۶) ۶ خروار ۳ من ۲ سیر ۳ چہارک بہ شرح ۱۷\nروپیہ ۷ شاہی فی خروار\n(۷) ۲ ٹن ۱۳ ہنڈرڈویٹ ۳ کوارٹر ۷ پونڈ بہ شرح\n۱ پونڈ ۱ شلنگ ۴ پنس فی ہنڈرڈویٹ\n(۸) ۳ من ۲۷ سیر ۸ چھٹانک بہ شرح ۱۰ روپیہ ۵ آنہ\n۸ پائی فی من\n(۹) ۷ من ۱۸ سیر ۹ چھٹانک بہ شرح ۱۳ روپیہ\n۷ آنہ ۵ پائی فی من\n(۱۰) ۸ من ۳ سیر ۱۲ چھٹانک بہ شرح ۳ آنہ ۴ پائی\nفی سیر\n(۱۱) ۱ من ۱۷ سیر ۱۰ چھٹانک بہ شرح ۷ آنہ ۶ پائی\nفی سیر\n(۱۲) ۴ من ۳ سیر ۱۴ مثقال بہ شرح ۱ روپیہ ۳ شاہی"}
{"book": "adl0290", "page": 546, "text": "۷۶\n\n۴ پیسه فی من\n(۱۳) ۷ من ۲ سیر ۳ چهارک به شرح ۶ روپیه فی من\n(۱۴) ۳ خروار ۷ من ۳ سیر ۲ چهارک به شرح ۱۰ روپیه\n۸ شاهی ۴ پیسه فی خروار\n(۱۵) ۳ من ۳۷ سیر ۱۲ چھٹانک به شرح ۷ شلنگ\n۶ پنس فی سیر\n(۱۶) ۲ ٹن ۷ ہنڈرڈ ویٹ ۱ کوارٹر ۱۳ پونڈ ۱۲\nاونس بشرح ۹ روپیه ۱۱ آنه فی کوارٹر\n(۱۷) ۷ خروار آرد (وزن خروار ۳ من ۱۵ سیر میباشد)\nبشرح ۷ روپیه ۱۰ آنه فی من\n(۱۸) ۲۴ صندوق پنبه (وزن هر صندوق ۵ ہنڈرڈویٹ\n۲ کوارٹر) به شرح ۱۶ شلنگ و ۷۳ پنس\nفی ہنڈرڈ ویٹ\n(۱۹) ۳۵ صندوق چای (فی صندوق ۱ من ۱۷ سیر\n۹ چھٹانک) بشرح ۸۰ روپیه ۲ آنه فی من\n(۲۰) ۳۲۱ صندوق قهوه (فی ۱ خروار ۲ سیر\n۳ چهارک) بشرح ۱۰۵ روپیه ۸ شاهی\n(۲۱) پیداوار آن قطعه زمین را معلوم کنید\nکه مساحت آن ۲ ایکڑ ۲ روڈ ۸۸ مربع گز"}
{"book": "adl0290", "page": 547, "text": "۷۷\n\nمیباشد و پیدا وار یک ایکڑ ۷ ہنڈرڈویٹ\n۳ کوارٹر ۱۴ پونڈ است :\n\n(۲۲) قیمت ۲۹ گز ۲ فٹ ۹ انچ ابریشم به شرح\n۷ شلنگ ۱/۴ ۱۰ پنس فی گز چیست ؟\n\n(۲۳) وزن ۲۳۱ خروار پنبه چه قدر خواهد بود اگر\nوزن یک خروار ۲ من ۲ سیر ۳ چهارک\nباشد :\n\n(۲۴) وزن ۳۲۹ صندوق بحساب ۷ من ۱/۴ ۲ سیر\nفی صندوق معلوم کنید :\n\n(۲۵) اگر محصول یک روپیه ۱/۲ ۴ پیسه - ۱ شاهی\nباشد پس محصول ۳۳۰ روپیه ۳ شاهی چه\nقدر خواهد بود ؟\n\n(۲۶) اگر محصول یک روپیه ۱ آنه ۱/۴ ۴ پائی باشد\nمحصول ۳۰۹۰ روپیه ۸ آنه چه قدر خواهد\nبود ؟\n\n(۲۷) قیمت ۲۲۵ ہنڈرڈویٹ به شرح ۲۱ پونڈ\n۵ شلنگ ۷ پنس فی ٹن چیست ؟\n\n(۲۸) قیمت ۲۵۷ شے به شرح ۳ روپیه ۹ آنه\n۴ پائی فی ۱۰ شے چیست ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 548, "text": "۷۸\n(۲۹) اجاره ۳۶۵، ۲۷۵ جریب زمین بحساب ۳ روپیه\n۷ شاهی ۲ پیسه فی جریب چه قدر است ؟\n(۳۰) قیمت ۱ خروار ۹ من ۱ سیر ۳ بچارک بحساب\n۵۷ / ۲۰۰ ۹۰ روپیه فی خروار چه قدر خواهد بود ؟\n(۳۱) اگر بر یک روپیه ۱۴ آنه ۶ پائی نفع باشد بر\n۱۲/۱ – ۵۴۶ آنه چه قدر نفع خواهد بود ؟\n(۳۲) بر ذمه شخصی ۳۷۹۲۵ روپیه ۱۴ آنه قرض\nاست لیکن بجای یک روپیه او صرف\n۳ آنه ۱/۴ ۳ پائی ادا کرده میتواند پس معلوم\nکنید که قرض خواه را چه قدر وصول خواهد\nشد ؟\n***"}
{"book": "adl0290", "page": 549, "text": "۷۹\n\nباب سیم\n\nجذر المربع یا جذر\n\n(١۶۲) اگر ۳ را در ۳ ضرب کینم حاصلضرب\nیعنی ۹ را مربع ۳ میگویند و ۳ را جذر المربع\nیا جذر ۹ و بہمین طریق اگر ۴ را در ۴ ضرب\nکینم حاصل ضرب ۱۶ و ۴ جذر المربع یا جذر\n۱۶ میباشد بنابرین عددے جذر المربع یا\nجذر مربع خود میباشد علامت جذر المربع یا\nجذر / است مثلاً /۸۱ جذر ۸۱ را ظاہر\nمیکند *\n(١۶۳) عددے را کہ جذر آن بذریعہ عدد\nصحیح یا کسر ظاہر کردہ میتوانیم مربع کامل میگویند\nتنبیہ - یاد باید داشت کہ اعدادیکہ ہندسئہ آخر\nآنها ۲ یا ۳ یا ۷ یا ۸ باشند مربع کامل نمیباشد\n(۱۶۴) ہرگاہ جذر عدد صحیح کہ مربع کامل\nباشد زیادہ از ۲۰ نباشد آن را از روی"}
{"book": "adl0290", "page": 550, "text": "۸۰\nجدول ضرب معلوم می کنندـ مثلاً از جدول ظاهر\nاست که ۹ جذر ۸۱ و ۱۳ جذر ۱۶۹ میباشد و\nبرای جذر اعدادیکه تعداد هندسه های آن\nزیاده از دو باشد قاعده خاص مقرر است :\n(۱۶۵) می بینیم که ۱۰ جذر ۱۰۰ و ۱۰۰ جذر\n۱۰۰۰۰ و ۱۰۰۰ جذر ۱۰۰۰۰۰۰ است و علی\nهذا القیاس بنا برین از بیان فوق اخذ میکنیم\nکه جذر اعدادیکه کم از سو باشد یک هندسه در\nحصه صحیح داشته بیباشد و جذر اعدادیکه مابین\n۱۰۰ و ۱۰۰۰۰ باشد دو هندسه در حصه صحیح\nداشته می باشد و بهمین طریق در حصه صحیح جذر\nاعدادیکه مابین ۱۰۰۰۰ و ۱۰۰۰۰۰۰ باشد سه\nهندسه خواهد بود و علی هذا القیاس بنا برین اگر\nبر هندسه احاد به نقطه نشان کرده شود و بعد\nاز آن بر هر هندسه متناوب نشان کرده برویم\nتعداد این نشان ها همان قدر خواهد بود که تعداد\nهندسه در حصه صحیح جذر آن عدد است مثلاً\nحصه صحیح جذر ۳۶ از دو هندسه دارد و ۱۵۶۲۵\nسه هندسه وعلی هذا القیاس *"}
{"book": "adl0290", "page": 551, "text": "۸۱\n(١٦٦) فرض کنید که جذر ٣١٣٦ مقصود است\n۵۶\n٣١٣٦\n۲۵\n۱۰۶)۶٣٦\n۶٣٦\nطریق عمل- اول عدد را\nبه نقاط در چند حصه تقسیم\nمیکنیم که در هر حصه آن\n۲ هندسه باشد و شروع\nاز هندسه احاد میکنیم پس در هر حصه مذکور یک\nهندسه نشان دارد و دیگر بے نشان می باشد باز\nعدد پنج را معلوم میکنیم که اعظم آن اعداد است\nکه مربع آن در حصه اول طرف چپ شامل\nاست و این هندسه اول جذر خواهد بود و بعد\nازاں مربع این عدد را از حصه اول تفریق میکنیم\nو طرف راست باقی حصه دوم را فرود می آوریم\nاکنون ۶٣۶ مقسوم جدید میباشد پس این عدد\nرا (هندسه طرف راست را محذوف شمرده)\nبر دو چند آن حصه جذر که معلوم شده است\nتقسیم می کنیم (یعنی ۶٣ را بر ١٠ تقسیم میکنیم)\nو خارج قسمت ۶ را با هندسه جذر و با\nمقسوم علیه آزمائشی یعنی ١٠ ملحق می کنیم\nاکنون این مقسوم علیه یعنی ۱۰۶ را در هندسه"}
{"book": "adl0290", "page": 552, "text": "۸۲\nجذر که در آخر معلوم شده است ضرب میکنیم و حاصل ضرب را از ۶۳۶ تفریق می کینم باقی صفر می ماند - بنا برین ۵۶ جذر ۳۱۳۶ می باشد +\nاگر دیگر حصص نیز باشد در آن صورت هم به طریق فوق چنانکه از مثال ذیل ظاهر است عمل میکنیم +\n۱ ۲ ۵\n۱ ۵۶ ۲۵\n۱\nبعد از حاصل کردن ۲ هندسه جذر باقی ۱۲ می ماند با ۱۲ حصه سوم را فرود آورده ملحق میکنیم و این عدد را (هندسه آخر را\n۲۲ | ۵۶\n۴۴\n۲۴۵ | ۱۲۲۵\n۱۲۲۵\nx\nحذف شمرده) بر دو چند آن حصه جذر که معلوم شده است تقسیم میکنیم (یعنی ۱۲۲ را بر ۲۴ تقسیم میکنیم) پس خارج قسمت ۵ میباشد و بعد ازان ۵ را با جذر و مقسوم علیه آزمائشی ملحق می کنیم و علی هذا القياس +\n(۱۶۷) - در حاصل کردن هندسه دوم جذر"}
{"book": "adl0290", "page": 553, "text": "۸۳\n\nبذریعه تقسیم بعض اوقات خارج قسمتی حاصل\nمیشود که بسیار کلان میباشد و در این صورت\nهندسه جذر با از مائش معلوم میشود چنانکه\nاز مثال ذیل ظاهر است :-\n(۱) ۵ ۱\n۲ ۵ ۲\n۲۵ | ۱ ۲ ۵\n۱ ۲ ۵\n×\nدر این مقام اگر ۱۲ را\nبر ۲ تقسیم کنیم خارج\nقسمت ۶ میباشد و اگر\n۶ را هندسه مطلوب تصور\nکنیم حاصل ضرب (۶ ۲ × ۶) زیاده از ۱۲۵\nاست بنابرین ۵ را هندسه مطلوب تصور\nمیکنیم و این هندسه درست میباشد +\n(۲) ۹ ۱\n۲۶ | ۱ ۶ ۲\n۱ ۶ ۲\nدرین مثال از تقسیم عدد\n۱۳ حاصل میشود و این\nبظاهر محال است لاکن\nبعد از آزمایش ۹ که\nهندسه درست است حاصل میشود +\n(۱۶۸) هرگاه مقسوم علیه آزمائشی زیاده از\nمقسوم باشد و یا خارج قسمت عدد ۱ باشد مگر\nبعد از آزمایش کلان ثابت شود یک صفر"}
{"book": "adl0290", "page": 554, "text": "۸۴\nدر جذر می نویسم و این را به مقسوم علیه\nحسب معمول ملحق میکنیم و حصه دیگر را فرود\nآورده بموجب قاعده عمل میکنیم-\nامثله ذیل برائی تشریح درج می شود:-\n\n۲۰۹۸ (۲) ۲۰۳ (۱)\n۴۳۶۱۴۰۴ ۴۱۲۰۹\n۴۰۹ ۴۰۱۶ ۴\n۳۶۸۱ ۴۰۳ ۱۲۰۹\n۴۱۸۸ ۳۳۵۰۴ ۱۲۰۹\n۳۳۵۰۴ ×\n×\n\n(۱۶۹) در حین عمل اکثر چنین اتفاق می\nافتد که باقی حاصل میشود که از مقسوم علیه\nزیاده تر میباشد چنانکه در مثال ذیل باقی دوم\n۳۵ زیاده از مقسوم علیه یعنی از ۲۹ است:\n\n۱۹۹\n۳۹۶۰۱\n۲۹ ۲۹۶\n۲۶۱\n۳۸۹ ۳۵۰۱\n۳۵۰۱"}
{"book": "adl0290", "page": 555, "text": "۸۵\n\nامثله نمبر ۱۰۴\n\nجذر معلوم کنید :-\n(۱) ۴۴۱ (۲) ۵۷۶ (۳) ۷۲۹ (۴) ۹۶۱\n(۵) ۱۰۲۴ (۶) ۶۵۶۱ (۷) ۵۶۲۵ (۸) ۹۲۱۶\n(۹) ۲۷۲۲۵ (۱۰) ۵۴۷۵۶ (۱۱) ۴۹۲۸۴\n(۱۲) ۱۸۲۲۵ (۱۳) ۱۱۹۰۲۵ (۱۴) ۱۹۳۶۰۰\n(۱۵) ۶۴۶۴۱۶ (۱۶) ۷۱۷۴۰۹ (۱۷) ۴۹۳۷۲۸۴\n(۱۸) ۲۸۱۹۰۴۱ (۱۹) ۱۰۰۲۰۰۱ (۲۰) ۱۵۲۲۷۵۶\n(۲۱) ۸۲۴۶۴۹۰۰ (۲۲) ۶۲۵۰۴۸۳۶\n(۲۳) ۹۷۵۳۵۳۷۶ (۲۴) ۲۱۲۲۴۴۴۹\n(۲۵) ۳۲۲۶۶۹۴۴۱۶ (۲۶) ۶۴۰۷۵۲۲۲۰۹\n(۲۷) ۲۳۶۱۴۴۶۸۹ (۲۸) ۳۶۰۱۱۷۶۰۹۶۰۴\n(۲۹) ۲۹۵۰۶۶۲۴۰۰۰۰ (۳۰) ۱۵۲۴۱۵۷۸۷۵۰۱۹۰۵۲۱\n(۳۱) نفری متحدی ۱۶۸۱ روپیه خرج کردند و هر شخص بقدر تعداد نفری خرج کرد پس دریافت کنید که آنها چند نفر بودند ؟\n(۳۲) اشخاص چند مشوره کردند که آن قدر پیسه خیرات می کنیم که تعداد خود ماست و کل"}
{"book": "adl0290", "page": 556, "text": "۸۶\nخیرات آنها ۲۰۱ روپیه ۲ عباسی بود پس\nمعلوم کنید که ایشان چند نفر بودند ؟\n(۳۳) باغبانی ۵۷۷۶ درخت نشانید به این ترکیب\nکه تعداد قطار ها مساوی تعداد درختان هر قطار\nبود پس معلوم کنید که کل چند قطار بود ؟\n(۳۴) جرنیلی ۱۱۰۲۵ نفر را بصورت مربع کامل\nترتیب داد پس معلوم کنید که قطار اول چند\nنفر بودند ؟\n(۳۵) جرنیلی ۶۳۵۱۰ نفر سپاهی دارد و میخواهد که آنها\nرا بصورت مربع کامل ترتیب دهد مگر بعد از\nترتیب معلوم شد که ۶ نفر فالتو از مربع کامل\nباقیمانده پس معلوم کنید که او در صف اول\nچند نفر را ترتیب داده بود ؟\n(۳۶) اقل آن اعداد صحیح را معلوم کنید که اگر\nآن از ۴۲۳۰ تفریق شود باقی مربع کامل\nباشد *\n(۱۷۰) هرگاه اجزای عددی را معلوم کرده\nبتوانیم آن عدد مربع کامل باشد جذر آن به یک\nنظر معلوم میشود -"}
{"book": "adl0290", "page": 557, "text": "۸۷\n\nمثلاً ۸۱۰۰ = ۲^۲ × ۵^۲ × ۳^۴ = ۲×۵×۳×۳ = ۹۰\nمثال خورد ترین آن اعداد را معلوم کنید که اگر آنها در ۱۲۶۰ ضرب شود حاصل ضرب مربع کامل باشد :\nچونکه ۱۲۶۰ = ۲^۲ × ۳^۲ × ۵ × ۷ لہٰذا عدد مطلوب = ۷ × ۵ = ۳۵ جواب\nامثله نمبر ۱۰۵\nبذریعه اجزای ضربی جذر امثله ذیل را معلوم کنید :-\n۹۰۰ (۱) ۱۶۰۰ (۲) ۳۲۴ (۳) ۵۷۶ (۴)\n۱۲۹۶ (۵) ۴۰۹۶ (۶) ۱۷۶۴ (۷) ۷۰۵۶ (۸)\n۱۱۰۲۵ (۹) ۵۳۳۶۱ (۱۰) ۹۹۲۲۵ (۱۱)\n۵۷۶۱۵۳۶ (۱۲) ۵۶×۱۴×۱۲×۲۷ (۱۳)\n۳۹ × ۶۶×۷۷×۱۸۲ (۱۴)\n۱۵۴×۱۶۵×۲۹۰×۶۰۹ (۱۵)\n(۱۶) اقل آن اعداد صحیح را معلوم کنید که اگر آن را در ۴۵۰ ضرب کنیم حاصل ضرب مربع کامل باشد :"}
{"book": "adl0290", "page": 558, "text": "۸۸\n\n(۱۷) اقل آن اعداد صحیح را معلوم کنید که اگر آن را در ۲۹۴۰ ضرب کنیم حاصل ضرب مربع کامل باشد :\n(۱۸) اقل آن اعداد صحیح را معلوم کنید که اگر بر آن ۹۶۸ را تقسیم کنیم خارج قسمت مربع کامل باشد :\n(۱۹) خورد ترین آن اعداد را معلوم کنید که مربع کامل باشد و نیز بر ۱۰ و ۱۶ و ۲۴ بدون باقی تقسیم شود :\n(۲۰) اگر یک پلٹن را در ۱۰ یا ۱۵ یا ۲۵ صف و نیز در صورت مربع کامل ترتیب داده بتوانیم پس معلوم کنید که قلیل ترین تعداد سپاهیان این پلٹن چند خواهد بود ؟\n(۱۷۱) قاعده جذر کسر اعشاریه\nطریق دریافت نمودن جذر کسر اعشاریه همان است که طریق دریافت نمودن جذر عدد صحیح میباشد صرف این قدر فرق است که نشان اول بر هندسه احاد نوشته میشود و در جواب علامت"}
{"book": "adl0290", "page": 559, "text": "۸۹\nاعشاریه دران مقام گذاشته می شود که جذر اعداد\nصحیح ختم شود ظاهر است که اگر کسر اعشاریه را\nمربع کنیم درین مربع تعداد هندسه های اعشاریه\nجفت خواهد بود بنابرین اگر کسر اعشاریه مربع\nکامل باشد در حالت اختصار تعداد هندسه های\nاعشاریه نصف هندسه عدد مجذور خواهد بود\nجذر کسر اعشاریه که مربع کامل نباشد تمام نمیشود\nو در این صورت تعداد هندسه های اعشاریه\nغیر منتهی خواهد بود و جذر را تا آن مرتبه که\nمطلوب باشد معلوم کرده می توانیم *\nدر جذر کسر اعشاریه اگر تعداد هندسه\nهای اعشاریه طاق باشد آنها را بزیادتی\nیک صفر بجانب راست جفت کرده میتوانیم*\nمثال ۱ جذر ۱۱٫۹۰۲۵ و ۵۶۲۵٫ را معلوم کنید\n\n۳٫۴۵\n۱۱٫۹۰۲۵\n۹\n۶۴ ۲۹۰\n۲۵۶\n۶۸۵ ۳۴۲۵\n۳۴۲۵\nx\n\n٫۷۵\n٫۵۶۲۵\n۴۹\n۱۴۵ ۷۲۵\n۷۲۵"}
{"book": "adl0290", "page": 560, "text": "۹۰\n\nمثال ۲ جذر ۰،۰۵ را الی سه مرتبه اعشاریه\nمعلوم کنید :-\nجواب ---۰،۲۱۲) ۰،۰۵۰۰۰۰\n\n۴\n۰۵\n۴۱\n۹۰۰\n۸۴۴\n۵۶\n۴۱\n۴۲۲\n\nدرین سوال تعداد مرتبه مطلوب سه است\nبنابرین تعداد هندسه های سوال را شش\nساختیم :-\nمثال ۳ جذر ۳ را الی ۲ مرتبه اعشاریه معلوم\nکنید :-\n\n۱،۷۳\n۳،۰۰۰۰\n۱\n۲۰۰\n۱۸۹\n۱۱۰۰\n۱۰۲۹\n۷۱\n۲۷\n۳۴۳\n\nجواب ۱،۷۳"}
{"book": "adl0290", "page": 561, "text": "۹۱\nامثله نمبر ۱۰۶\nجذر معلوم کنید :-\n۱۱،۵۶ (۱) ۴،۰۸۴ (۲) ۳۹،۰۶۲۵ (۳)\n۸۲،۴۴۶۴ (۴) ،۰۰۴۲ (۵) ،۰۰۵۳۲۹ (۶)\n،۰۸۲،۴۱ (۷) ۵،۷۷۴۴۰۹ (۸)\n،۰۰۰۵۳۳۶۱ (۹) ،۰۰۰۰۲۰۲۵ (۱۰)\n۲۳۶،۱۴۴۸۹ (۱۱) ،۸۰۴۶۰۹ (۱۲)\n،۰۰۰۰۳۲۱۸۸۰۱ (۱۳) ۱،۰۰۲۰۰۱ (۱۴)\n۹۳۸۶۰۳،۰۶۹۹۱۵۶۱ (۱۵)\nدر امثله ذیل جذر الی ۴ مرتبه اعشاریه\nمعلوم کنید :-\n۷۶۱،۹ (۱۶) ۱،۷ (۱۷) ۲۳۷،۶۱۵ (۱۸)\n۵ (۱۹) ۸۷۶،۵۳۵ (۲۰) ۱،۱ (۲۱) ۴۵ (۲۲)\n۲۳،۱ (۲۳) ،۹ (۲۴) ۰-۲ (۲۵) ،۰۱۶ (۲۶)\n،۰۰۰۶۳۴ (۲۷) ۷ (۲۸) ۶۶ (۲۹) ۱۳ (۳۰)\n(۱۷۲) قاعده جذر کسر عام\nطریق دریافت نمودن جذر کسر عام این"}
{"book": "adl0290", "page": 562, "text": "۹۲\nاست که جذر صورت بر جذر مخرج تقسیم شود *\nمثال ۱ ١٦/٢٥ = ٤/٥\nمثال ۲ ٢ ١/٤ = ٩/٤ = ٣/٢ = ١ ١/٢\nمثال ٣ ٣/٤ = ٣/٢ = --١,٧٣-- / ۲ = --۰,٨٦--\nاگر مخرج مربع کامل نه باشد آنرا در یک\nهندسه مناسب ضرب کرده مربع کامل بسازید\nزیرا که این طریق مفید تر خواهد بود -\nمثال ۴ ۱/٦ = ٦x١ / ٦x٦ = ٦/٣٦ = --٢,٤٤٩-- / ٦\n= --۰,٤۰٨،\nمثال ۵ ۵/١٨ = ١۰/٣٦ = ١۰ / ٣٦ = --٣,١٦٢٢-- / ٦\n= --۰,۵٢۷۰،\nتنبیه - طریق دریافت نمودن جذر کسر\nعام این نیز است که آن را به کسر اعشاریه\nتبدیل نموده جذر بقاعده جذر کسر اعشاریه معلوم\nکنید *\nامثله نمبر ۱۰۷\nجذر معلوم کنید :-"}
{"book": "adl0290", "page": 563, "text": "۹۳\n۳۲ ۳۲/۴۹ (۳) ۵۵۱۳ ۱/۱۶ (۲) ۱۹۶/۵۶۲۵ (۱)\n۲۸ ۴/۷ (۷) ۲/۷ (۶) ۵ ۱/۶۴ (۵) ۱۰۱ ۱/۴۰۰ (۴)\n۶۰۷۱ (۱۰) ۸/۰۲۷ (۹) ۳/۳۶۱ (۸)\nدر امثله ذیل جذر الی ۳ مرتبه اعشاریه\nمعلوم کنید :-\n۷/۱۳ (۱۵) ۵/۸ (۱۴) ۲/۶ (۱۳) ۵/۱۲ (۱۲) ۷/۸ (۱۱)\n۱/۲۰۵ (۱۹) ۱۴۲۳/۲۵ (۱۸) ۴/۱۴ (۱۷) ۶/۳ (۱۶)\n۵/۰۴ / ۶/۰۱۲ (۲۰)\n(۲۱) اختصار کنید :- ۷ ۱/۹ × ۱/۷۱ ÷ ۲ ۳۲/۴۹"}
{"book": "adl0290", "page": 564, "text": "۹۴\nباب سی و یکم\nجذر الکعب\n(۱۷۳) اگر سه مرتبه ۳ را فی نفسه ضرب\nکنیم حاصل ضرب ۳ × ۳ × ۳ = ۲۷ خواهد\nبود - ۲۷ را مکعب ۳ و ۳ را جذر الکعب\n۲۷ می گویند بنا برین یک عدد جذر الکعب\nمکعب خود میباشد +\nعلامت جذر الکعب این است ۳/- مثلاً\n۳/۸ جذر الکعب ۸ را ظاهر می کند آن عدد\nرا که جذر الکعب آن بذریعه عدد صحیح یا کسر\nظاهر کرده میتوانیم مکعب کامل میگویند -\nمکعب ۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶ ۷ ۸ ۹\nحسب ذیل میباشد : -\n۱ ۸ ۲۷ ۶۴ ۱۲۵ ۲۱۶ ۳۴۳ ۵۱۲ ۷۲۹\n(نتایج مذکوره فوق حفظ شود)\n(۱۷۴) طریق دریافت نمودن جذر الکعب"}
{"book": "adl0290", "page": 565, "text": "۹۵\n\nحسب ذیل است :-\nجواب ۲۴ ۱۳۸۲۴\n۸\n۵۸ ۲۴ ۲ × ۳۰۰ = ۱۲۰۰\n۲ × ۳۰ × ۴ = ۲۴۰\n۱۶ = ۴\n۵۸ ۲۴ ۱۲۵۶\n\nهندسه های عدد مفروض را در چنین\nحصص تقسیم می کنیم که در هر حصه ۳ هندسه\nباشد و این حصص را به نقاط نشان می کنیم\nپس تعداد نشان مساوی تعداد هندسه های\nجذر الکعب میباشد و ابتدا بعینه بطریق جذر المربع\nاز هندسه احاد می شود *\nاکنون می بینیم که ۲ کلان ترین آن\nاعداد است که مکعب آن از حصه اول یعنی ۱۳\nکمتر است بنا برین ۲ هندسه اول جذر الکعب\nمیباشد و مکعب ۲ را از حصه اول تفریق\nمیکنیم و طرف راست باقی حصه دوم را فرد\nمی آوریم *"}
{"book": "adl0290", "page": 566, "text": "۹۶\n\nباز مربع ۲ را (که هندسه اول جذر الکعب\nاست) در ۳۰۰ ضرب می کنیم و حاصلضرب\nیعنی ۱۲۰۰ را مقسوم علیه آزمایشی می سازیم\nاکنون اگر ۵۸۲۴ را بر ۱۲۰۰ تقسیم کنیم خارج\nقسمت ۴ میباشد پس ۴ هندسه دوم جذر الکعب\nاست - اکنون هندسه اول جذر الکعب را\nدر ۳۰ ضرب می کنیم و حاصل ضرب را در\nهندسه دوم ضرب کرده حاصل ضرب آخری\nرا زیر مقسوم علیه آزمایشی و زیر آن مربع\nهندسه دوم جذر الکعب را می نویسیم پس مجموع\nهر سه که مساوی ۱۴۵۶ است مقسوم علیه\nمیباشد اکنون هندسه دوم جذر الکعب را\nدرین مقسوم علیه ضرب نموده حاصل ضرب\nرا از ۵۸۲۴ تفریق می کنیم باقی صفر می ماند\nپس ۲۴ جذر الکعب مطلوب است *\nاگر در جذر الکعب سه یا زیاده هندسه\nباشد به همین طریق عمل کرده می رویم *\nمثال ۲ جذر الکعب ۳۳۰۷۶۱۶۱ معلوم\nکنید :-"}
{"book": "adl0290", "page": 568, "text": "۹۸\n(۱۷) ۲۹ ۷۷ ۱۸ ۸۹ ۱۱ ۷ (۱۸) ۴۸ ۵۰ ۰۶۲ ۷ ۱۰۹\n(۱۹) ۳۷ ۱۰ ۲۱ ۱۹ ۸۹ ۲۹ ۱۶ ۳ ۹\n(۲۰) ۳۱ ۶۰ ۲۴ ۰۹ ۸۶ ۶۲ ۷ ۶ ۳ ۸ ۱۰ ۴۲ ۷ ۱۴۷۱\n(۱۷۵) کسر اعشاریه اگر مکعب کامل باشد\nدر آن ۳ یا ۶ یا ۹ - - - - هندسه خواهد بود\nیعنی تعداد هندسه های اعشاریه ضعف ۳ می\nباشد *\nاگر تعداد اعشاریه ضعف ۳ نه باشد جدر\nالکعب الیٰ چند مرتبه اعشاریه معلوم کرده میتوانیم\nو تعداد هندسه های اعشاریه را به زیادتی اصفار\nطرف راست ضعف ۳ کرده می توانیم و طریق\nدریافت نمودن جذر الکعب کسر عام این است\nکه جذر الکعب صورت بر جذر الکعب مخرج تقسیم\nشود *\nامثله نمبر ۱۰۹\nجذر الکعب معلوم کنید :-\n(۱) ۱۷ ، ۵۷۶ (۲) ۲۵۱ ، ۱۳۲ (۳) ۴۹۳۰۳۹،\n(۴) ۲۰۱ ، ۶۴۴۸۱ (۵) ۶۰۹۶۲۵ ، ۱۸"}
{"book": "adl0290", "page": 569, "text": "۹۹\n\n(۶) ٧٢۵٣٧٣، ۱۰۰ (٧) ۴٩٣، ۱۸٧۶۴٧ (۸) ۰۰۱،۳۰۳۰۱، (٩) ۶۴/۳۴٣ (۱۰) ٧٢٩/۱۴۰۶۰۸ (۱۱) ۴٩ ۵/۲٧ (۱۲) ۵۵۸۱۹٧/۵۱۲ (۱۳) ٧٣: ٢٠ (۱۴) ۱۵۸٧، ٩ ۶ ۲ (۱۵) ۴٩۶، ۳۸۴۵ (۱۶) ۴۶ ۸۲/۱۲۵ (۱٧) ۲۰ ۵۱/۶۴ (۱۸) : ٧٣، ٢۴ \nالی سه مرتبه اعشاریه جذر الکعب معلوم کنید:-\n(۱٩) ۳، ۵٣٩ (۲۰) ۱۱ (۲۱) ۲۴ (۲۲) ۵۲ ، ٧ (۲۳) ۸، ۶ (۲۴) ۲٧ ، (۲۵) ۱/۲ (۲۶) ۱/۸ (۲٧) ۶۰۰ (۲۸) ۵۴/٩ \n(۱٧۶) در جذر الکعب و جذر المربع (هر دو) بعض اوقات بعد از دریافت کردن نصف هندسه های جذر هندسه های باقیمانده را بقاعده تقسیم عام معلوم کنند :\nتنبیہ - در صورت فوق مقسوم علیه آنسری جذر الکعب ۳۰۰ چند مربع جذر معلوم شده و مقسوم علیه آخری جذر المربع دو چند جذر معلوم شده می باشد :"}
{"book": "adl0290", "page": 570, "text": "۱۰۰\nامثله نمبر ۱۱۰\nدر امثله ذیل جذر الکعب الی ۶ مرتبه اعشاریه\nمعلوم کنید :-\n(۱) ۳،۵۳۹ (۲) ۲۴ (۳) ۷،۵۲ (۴) ۰۰۲،\n(۵) ۰۰۳، (۶) ۱۸/۴ +\n(۱۷۷) طریق دریافت نمودن جذر چهارم\nیک عدد این است که اول جذر المربع آن را و بعد\nاز آن جذر المربع جذر معلوم شده را دریافت\nنمائید *\nطریق دریافت نمودن جذر ششم یک\nعدد این است که اول جذر الکعب آن را و بعد\nاز ان جذر المربع جذر الکعب معلوم شده را\nدریافت کنید *\nطریق دریافت نمودن جذر نهم یک عدد\nاین است که اول جذر الکعب آن را و بعد ازان\nجذر الکعب جذر الکعب حاصل شده را معلوم\nنمائید *"}
{"book": "adl0290", "page": 571, "text": "۱۰۱\n\nامثله نمبر ۱۱۱\nجذر چهارم معلوم کنید :-\n۱۶۷۹۶۱۶ (۳) ۲۳۴۲۵۶ (۲) ۲۵۶ (۱)\n۱۵۷۵ ،۲۹۶۱ (۴)\nجذر ششم معلوم کنید :-\n۳۰۸۹۱۵۷۷۶ (۶) ۵۳۱۴۴۱ (۵)\n۲۴۷۹۴۹۱۱۲۹۶ (۷)\nجذر نهم معلوم کنید :-\n۱۹۵۳۱۲۵ (۹) ۲۶۲۱۴۴ (۸)\n۳۰۰۰ (۱۰)"}
{"book": "adl0290", "page": 572, "text": "۱۰۲\n\nباب سی و دوم\n\nمسطحات\n\n(۱۷۸) در کتب علم حساب صرف بحث مساحت اشکال مستطیل و مربع میباشد مثلاً فرش و سقف و دیوار های خانه همه اشکال مستطیل میباشد و همچنان سطح صندوق و خشت نیز مستطیل است - طول و عرض مستطیل را بعدین مستطیل میگویند ÷\n(۱۷۹) احد مساحت مساحت آن مربع است که هر ضلع آن مساوی احد طول باشد ÷\nپیمایش سطوح بذریعه احاد مساحت کرده می شود چنانکه پیمایش طول بذریعه احاد طول می شود ÷\n(۱۸۰) طریق دریافت کردن مساحت مستطیل\nفرض کنید که ا ب ج د مستطیل است و طول آن ا ب = اگر ۲۰ فٹ و عرض آن ا د = ۳ فٹ"}
{"book": "adl0290", "page": 573, "text": "۱۰۳\nا ۵ فٹ ب\n۳ فٹ\nد ج\nاگر اعد طول یک فٹ باشد مقدار ا ب پنج\nچند این احد است و مقدار ا د سه چند آن :\nپس ا ب را در ۵ و ا د را در ۳ حصه تقسیم\nکنید و از نقاط تقسیم خطوط متوازی ا د و ا ب\nبکشید به این طریق مستطیل ا ب ج د در ۱۵\nمربع مساوی تقسیم میشود که ضلع هر یکی از انها یک\nفٹ میباشد چونکه هر مربع مذکور احد مساحت است\nبنابرین مساحت ا ب ج د مساوی ۱۵ مربع\nفوق ست یعنی مساحت ا ب ج د = ۵ × ۳\n= ۱۵ مربع فٹ\nقاعده : مساحت مستطیل = طول × عرض\n:. طول = مساحت ÷ عرض\nو عرض = مساحت ÷ طول\nتنبیه - یاد باید داشت که یک مربع فٹ\nآن مربع است که هر ضلع آن یک فٹ باشه"}
{"book": "adl0290", "page": 574, "text": "۱۰۴\n\nلہذا لازم است کہ مابین ۳ مربع فٹ و ۳ فٹ\nمربع تمیز کردہ شود ۳ مربع فٹ آن مساحت\nرا ظاهر میکند که سه چند یک مربع فٹ باشد\nو ۳ فٹ مربع مساحت آن مربع را ظاهر میکند\nکہ ہر ضلع آن ۳ فٹ باشد\nمثال ۱ مساحت فرش آن اوطاق را معلوم\nکنید که طول آن ۱۰ فٹ ۶ انچ و عرض آن\nآن ۶ فٹ ۴ انچ است\nطول = ۱/۲ ۱۰ فٹ\nعرض = ۱/۳ ۶ فٹ\nمساحت = ۱/۲ ۱۰ * ۱/۳ ۶ مربع فٹ\n= ۲۱/۲ * ۱۹/۳ مربع فٹ\n= ۱۳۳/۲ مربع فٹ = ۶۶ مربع فٹ ۷۲ مربع انچ\nمثال ۲ طول یک چمن مستطیل ۲۴ گز و عرض\nآن ۱۶ گز است و دور چمن مذکور (طرف اندرون)\nیک سرک ساخته شده است که عرض آن در هر\nمقام ۲ گز است پس مساحت سرک مذکور را\nدریافت کنید :-\nمساحت چمن = ۲۴ * ۱۶ = ۳۸۴ مربع گز"}
{"book": "adl0290", "page": 575, "text": "۱۰۵\n\nسرک مذکور طول چمن را (۲+۲) گز و عرض چمن را\n(۲+۲) گز کم میکند \n∴ طول چمن بدون سرک = ۲۰ گز \nو عرض 〃 〃 = ۱۲ گز\nپس مساحت 〃 〃 = ۲۰ × ۱۲ = ۲۴۰ مربع گز\n∴ مساحت 〃 〃 = ۳۸۴ - ۲۴۰ = ۱۴۴ مربع گز\n۲۴ گز\n۲۰ گز ۱۲ گز\n\nطریق دیگر\n۲۴ گز \n۱۲ گز\nطول سرک = (۲۴×۲+۱۲×۲) = ۷۲ گز\n∴ مساحت سرک = ۷۲ × ۲ = ۱۴۴ مربع گز\nمثال ۳ عرض آن چمن را معلوم کنید که مساحت\nآن ۴۱ مربع فٹ ۸۰ مربع انچ و طول آن ۷\nفٹ ۴ انچ است *\nمساحت = (۴۱ + ۸۰/۱۴۴) مربع فٹ = ۳۷/۹ ۴۱ مربع فٹ\nو طول = ۱/۳ ۷ فٹ\n∴ عرض = ۴۱ ۳۷/۹/۷ ۱/۳ فٹ = ۳۷۶/۹ × ۳/۲۲ فٹ\n= ۵ ۵/۶ فٹ = ۸ انچ - ۵ فٹ\nمثال ۴ اگر در مثال نمبر ۳ چمن را از سنگ\nهای ۲ فٹ ۸ انچ × ۱۷ انچ فرش کرده شود پس"}
{"book": "adl0290", "page": 576, "text": "١٠٦\nمعلوم کنید که کل چند سنگ بکار خواهد بود ؟\nمساحت چمن = ٤١٥/٩ مربع فٹ\nمساحت یک سنگ = ١/٢ ٢ × ١/٦ ١ مربع فٹ = ٣٣/٩ مربع فٹ\n∴ تعداد مطلوب سنگ = ٤١٥/٩ / ٣٣/٩ = ٤١٥/٩ × ٩/٣٣ = ١١\nمثال ۵ اگر در سوال نمبر ۱ اطاق به بوریا فرش\nکرده شود خرچ آن بحساب ۳ رفی مربع فٹ\nچه قدر خواهد بود ؟\nخرچ مطلوب را بذریعه حساب تجارت یا بذریعه\nضرب مرکب معلوم کرده می توانیم :\nامثله نمبر ۱۱۲\nمساحت اشکال مستطیل که بُعدین آنها در ذیل\nدرج است معلوم کنید :-\n(۱) ۱۵ فٹ و ۱۲ فٹ (۲) ۲۰ فٹ و ۱۶ فٹ\n(۳) ۱۳ فٹ ۶ انچ و ۸ فٹ ۸ انچ\n(۴) ۹ فٹ ۱۰ انچ و ۶ فٹ ۷ انچ\n(۵) ۱۰ فٹ ۷١/٢ انچ و ۷ فٹ ۴١/٢ انچ\n(۶) ۹ گز ۲ فٹ و ۷ گز ۱ فٹ"}
{"book": "adl0290", "page": 577, "text": "عرض اوطاق های ذیل را معلوم کنید:-\n(۷) مساحت = ۳۶۳ مربع فُت طول = ۳۳ فُت\n(۸) مساحت = ۶ فُت ۶۰ مربع انچ طول = ۲ فُت ۹ انچ\n(۹) مساحت = ۵ ایکر ۱ رود ۳۶ پول طول = ۲۶۷ گز ۲ فُت\n(۱۰) مساحت = ۴ جریب طول = ۶۹۶ انچ پیمانه کابل\n(۱۱) مساحت = چمن مربع که هر ضلع آن ۳۲ فُت\n۸ انچ است چه قدر خواهد بود؟\n(۱۲) مساحت آن اوطاق مربع که طول آن ۳ گز\n۲ فُت ۳ انچ است چه قدر خواهد بود؟\n(۱۳) طول یک اوطاق مربع ۲۱ فُت است- پس\nمعلوم کنید که برای فرش آن چند سنگ\n( ۱/۲ ۱ فُت × ۹ انچ) بکار میباشند :\n(۱۴) چند قالین ۵ فُت در ۳ فُت برای فرش\nاوطاق ۲۰ فُت × ۱/۲ ۱۳ فُت بکار خواهد بود؟\n(۱۵) خرچ فرش اوطاق که ۱۰ فُت ۶ انچ طول و\n۶ فُت ۶ انچ عرض دارد بحساب ۲ روپیه فی\nمربع فُت چه قدر خواهد بود؟\n(۱۶) خرچ رنگ کردن یک چوب که ۴ فُت ۳ انچ\nدر ۲ فُت ۶ انچ است بحساب ۳ شاهی فی مربع"}
{"book": "adl0290", "page": 578, "text": "اینچ دریافت کنید ؟\n(۱۷) طول یک اوطاق ۲۰ فٹ و عرض آن ۱۶ فٹ\nاست و دُور آن فرش بقدر ۲ فٹ خراب شده\nاست پس مساحت فرش خراب شده را معلوم کنید۔\n(۱۸) طول یک قطعه مستطیل ۸۸ گز و مساحت آن\nیک ایکڑ است و دور آن (جانب اندرون )\nیک سرک ساخته شده است که عرض آن ۶ فٹ\nاست پس مساحت سرک را دریافت نمائید۔\n(۱۹) دُورِ یک چمن در جانب بیرون یک سرک ساخته\nشده است که ۶ فٹ عرض دارد پس معلوم کنید\nکه برای فرش سرک چند سنگ ۳ فٹ × ۱ فٹ\nبکار خواهد بود (طول چمن یک/۲ ۱ میل و عرض آن\n۱/۴ میل است)\n(۲۰) گردا گرد باغ مستطیل که طول آن ۱۰۰ گز و\nعرض آن ۷۵ گز است یک راه ساخته شده است\nکه ۵ فٹ عرض دارد پس خرچ مرمت راه بحساب\n۴ آنه و ۶ پائی فی مربع گز معلوم کنید *\n(۲۱) برای او طاق ۳۱ فٹ ۶ اینچ در ۲۲ فٹ ۶ اینچ\nچه قدر فرش بکار خواهد بود؟ نیز خرج فرش مذکور بحساب"}
{"book": "adl0290", "page": 579, "text": "۱۰۹\n۴ پنس فی مربع گز معلوم کنید *\n(۲۲) برای یک میدان ۱۲۰۰ سنگ بحار است و هر\nسنگ ۲ فٹ مربع است پس مساحت میدان مذکور\nرا دریافت نمائید *\n(۲۳) خرچ فرش یک اوطاق که ۲۴ فٹ طول دارد\nبحساب ۲ شلنگ ۶ پنس فی مربع گز ۵ پوند میباشد\nپس عرض او طاق را دریافت کنید *\n(۲۴) طول یک ماشین مدور ۳ فٹ ۳ انچ و دور\nآن ۶ فٹ ۹ انچ است پس اگر ماشین مذکور بر\nزمین یک گردش کامل کند مساحت آن قطعه\nزمین را دریافت نمائید که بیک دور ماشین طی\nمیشود *\n(۲۵) طول یک تخته کاغذ ۲۰ انچ و عرض آن ۱۸ انچ\nاست پس معلوم کنید که از عرض کاغذ چه قدر\nکم کنیم که مساحت کاغذ باقی مانده ۲۱/۲ مربع فٹ\nباشد ؟\n(۲۶) از یک تخته چوبی چه قدر پاره ۵۱/۲ انچ بردار\nبریده شود که مساحت پاره مذکور یک مربع فٹ\nباشد ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 580, "text": "۱۱۰\n\n(۳۷) در یک ماشین خانه ۱۰۰ کلکین است و از کلکین های مذکور ۶۰ کلکین چنین است که هر یک ۸ عدد شیشه ۹ انچ × ۶ انچ دارد و هر یک از کلکین های باقیمانده ۱۰ عدد شیشه ۲ فٹ مربع دارد پس خرچ رنگ کردن کلکین های مذکور بحساب ۲ عباسی فی مربع فٹ چه قدر خواهد بود ؟\n(۳۸) مبادله ۲۰ گز مربع زمین به چه قدر زمین که عرض آن ۱۵ گز است نموده شود که هیچ نفع یا نقصان نباشد (خاصیت هر دو زمین یکسان است)\n(۳۹) مساحت آن مربع را معلوم کنید که مجموع اضلاع آن مساوی مجموع اضلاع یک مستطیل میباشد که طول آن ۴۸ فٹ و عرض آن ثلث طول است\n(۴۰) ضخامت دیوار های یک اوطاق ۲ فٹ ۳ انچ است و طول و عرض آنها از طرف اندرون ۲۴ فٹ ۶ انچ و ۲۲ فٹ ۹ انچ می باشد و گرد اوطاق هر چهار طرف آن یک برآمده است که ۱۰ فٹ ۶ انچ عرض دارد پس خرچ فرش برآمده بحساب ۶ پیسه فی سنگ چه قدر خواهد بود ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 581, "text": "۱۱۱\n\nطول سنگ ۱/۲ ۴ انچ و عرض آن ۳ انچ است\nمثال ۱ ضلع آن مربع که مساحت آن ۹۱ مربع\nفٹ ۱۲۱ مربع انچ است چه قدر میباشد ؟\nمساحت = ۱۲۱ مربع انچ ۹۱ مربع فٹ = ۱۳۲۲۵ مربع انچ\n∴ ضلع = ۱۳۲۲۵√ انچ = ۱۱۵ انچ = ۷ انچ - ۹ فٹ\nمثال ۲ وتر آن چمن مستطیل را دریافت نمائید\nکه ۱۶ گز طول و ۱۲ گز عرض دارد -\nوتر = ۲(۱۶) + ۲(۱۲)√ گز = ۲۵۶ + ۱۴۴√ گز =\n۴۰۰√ گز = ۲۰ گز\nمثال ۳ مساحت اوطاق که طول آن دو چند عرض\nاست ۲۶ مربع گز ۸ مربع فٹ است پس طول\nآن را معلوم کنید\nاوطاق مذکور را در دو مربع   مربع فٹ | مربع فٹ\nمساوی تقسیم میتوانیم کرد که   ۱۲۱ | ۱۲۱\nهر ضلع مربع مساوی عرض اوطاق باشند\nمساحت یک مربع = ۱۳ مربع گز ۴ مربع فٹ\n= ۱۲۱ مربع فٹ\n∴ ضلع یک مربع = ۱۲۱√ فٹ = ۱۱ فٹ\n∴ عرض اوطاق = ۱۱ فٹ = ۳ گز ۲ فٹ"}
{"book": "adl0290", "page": 582, "text": "۱۱۲\n\nو طول اوطاق = ۷ گز افت\n\nامثله نمبر ۱۱۳\n\n(۱) مساحت یک چمن مربع ۱۰ ایکڑ است پس ضلع\nآن چه قدر خواهد بود ؟\n(۲) مساحت یک چمن ۵۰۲ مربع فٹ و ۷۳ مربع\nانچ است پس ضلع آن را دریافت نمائید *\n(۳) برای دور یک قلعه مربع که مساحت آن\n۴۰۰ جریب است چه قدر دیوار بکار است *\n(۴) از یک گوشه مستطیل تا گوشه دیگر آن چه قدر\nمفاصله خواهد بود اگر طول آن ۴۰ گز و عرض\nآن ۳۰ گز باشد *\n(۵) قطر یک مربع که ضلع آن ۴ گز است چه قدر\nمیباشد ؟\n(۶) مساحت یک مربع ۹۰۰ مربع فٹ است پس\nقطر آنرا دریافت نمائید *\n(۷) مساحت فرش اوطاقی ۱۶۲ مربع فٹ است\nپس اگر عرض نصف طول باشد طول آن چه\nقدر خواهد بود ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 583, "text": "۱۱۳\n(۸) طول اوطاقی سه چند عرض و مساحت آن ۷۶۸ مربع گز است پس طول آن چه قدر خواهد بود ؟\n(۹) مجموع اضلاع یک اوطاق را معلوم کنید که مساحت آن ۶۹/۳۶ مربع گز است وطول آن ۱/۴ چند عرض *\n(۱۰) طول ضلع یک مربع ۷۷ گز ۱فٹ ۹ انچ وطول ضلع یک مربع دیگر ۷ گز ۲ فٹ ۴ انچ است پس ضلع آن مربع را معلوم کنید که مساحت آن مساوی مجموع مساحت هر دو مربع باشد *\n(۱۸۲) طریق دریافت نمودن خرچ کاغذ وغیره برای دیوار های اوطاق و قواعد مختلفه متعلقه آن:-\nمثال ۱ طول یک اوطاق ۲۸ فٹ و عرض آن ۲۰ فٹ است پس معلوم کنید که اگر عرض قالین ۲۱/۲ فٹ باشد برای فرش اوطاق مذکور چند گز قالین بکار خواهد بود ؟\nمساحت قالین همان قدر خواهد بود که مساحت اوطاق است -\nمساحت فرش اوطاق = ۲۸ × ۲۰ مربع فٹ"}
{"book": "adl0290", "page": 584, "text": "۱۱۴\n.: طول قالین = ۲۰×۲۸/۳/۴ = ۳×۲۰×۲۸ فط\n= ۲۴۰ فط = ۸۰ گز\nمثال ۲ مساحت چهار دیوار یک اوطاق که طول\nآن ۲۰ فط و عرض آن ۱۵ فط و بلندی آن\n۱۰ فط است چه قدر می باشد ؟\nطریق دریافت نمودن مساحت چهار دیوار\nاوطاق مستطیل این است که مجموع اضلاع\nآن در ارتفاع اوطاق ضرب کرده شود -\nمجموع اضلاع مستطیل = (۲۰+۱۵) × ۲ فط = ۷۰ فط\n.: مساحت دیوار ها = ۷۰×۱۰ مربع فط = ۷۰۰ مربع فط\nطول کاغذ که برای دیوار ها مطلوب باشد\nبه قاعده مندرجه مثال اول معلوم کرده میشود-\nتنبیه - اگر در دیوار کلکین و دروازه وغیر باشد\nو دریافتن نمودن خرچ کاغذ مطلوب باشد\nباید که مساحت دروازه وغیره را دریافت نموده\nاز مساحت دیوار منها کرده شود +\nامثله نمبر ۱۱۴\nطول قالین که برائی اوطاق های ذیل بکار"}
{"book": "adl0290", "page": 585, "text": "۱۱۵\n\nاست معلوم کنید :-\n(۱) اوطاق ۲۵ فٹ در ۱۸ فٹ وعرض قالین\n۲ فٹ ۶ انچ\n(۲) اوطاق ۲۰ فٹ در ۱۲۱/۲ فٹ وعرض قالین ۲۷ انچ\n(۳) اوطاق ۳۳/۴ فٹ در ۲۰۱/۲ فٹ وعرض قالین ۲۴ انچ\nخرچ قالین براے اوطاق ہاے ذیل معلوم\nکنید :-\n(۴) اوطاق ۱۶ فٹ در ۱۰ فٹ وعرض قالین\n۳ فٹ وقیمت آن ۲ روپیہ ۸ آنہ فی گز\n(۵) اوطاق ۳۰ فٹ ۹ انچ د ۲۵ فٹ ۳۰ انچ و\nقیمت آن ۴ شلنگ ۶ پنس فی گز\nمساحت چہار دیوار اوطاق ہاے ذیل را\nمعلوم کنید :-\n(۶) طول ۲۰ فٹ وعرض ۱۶ فٹ وبلندی ۹ فٹ۔\n(۷) طول ۱۵ فٹ ۶ انچ وعرض ۱۲ فٹ و بلندی\n۹ فٹ ÷\n(۸) طول ۲۱ فٹ ۷ انچ و عرض ۱۶ فٹ ۵ انچ و\nبلندی ۳۱/۲ گز +\nبراے چہار دیوار اوطاق ہاے ذیل چہ قدر"}
{"book": "adl0290", "page": 586, "text": "١١٦\n\nکاغذ بکار خواهد بود :-\n(٩) طول ٢٥ فٹ و عرض ٢٠ فٹ و بلندی ١٢\nفٹ و عرض کاغذ ١٥ انچ *\n(١٠) طول ١٤ فٹ و عرض ١٠ فٹ و بلندی ٧ فٹ\n١٢ انچ *\n(١١) طول ٢٧ فٹ و عرض ١٨ فٹ و بلندی ١٠ فٹ\n١٦ انچ *\nدر اوطاق فوق ٢ دروازه بقدر ٧ فٹ × ٤\nفٹ می باشد :-\n(١٢) طول ٢٨ فٹ و عرض ٢٠ فٹ و بلندی ١/٢ ٩\nفٹ و عرض کاغذ ٢٠ انچ است -\nدرین اوطاق یک دروازه بقدر ٦ فٹ × ١/٢ ٣\nفٹ و یک کلکین ٣ فٹ × ١/٢ ٢ فٹ است *\nخرچ کاغذ برای اوطاق های ذیل معلوم کنید:-\n(١٣) طول ٢١ فٹ و عرض ١٦ فٹ و بلندی ١٠ فٹ\nو عرض کاغذ ١٦ انچ و قیمت ٤ آنه فی گز\n(١٤) طول ٥٠ فٹ و عرض ٣٥ فٹ و بلندی ١٥ فٹ\nو عرض کاغذ ١٥ انچ و قیمت ٦ پنس فی گز\n(١٥) طول ١٨ فٹ و عرض ١٦ فٹ و بلندی ٩ فٹ"}
{"book": "adl0290", "page": 587, "text": "۱۱۷\n\nو عرض کاغذ ۱۵ انچ و قیمت آن ۹ شاهی فی گز\nو در مثال پانزدهم ۳ دروازه بقدر ۶ فٹ × ۱/۳ ۳\nفٹ و ۲ کلکین بقدر ۴ فٹ × ۱/۲ ۲ فٹ و یک\nبخاری ۶ فٹ × ۱/۲ ۴ فٹ است -\n(۱۶) دو فرش بقدر ۲۵ فٹ ۶ انچ و ۲۱ فٹ بکار\nاست پس معلوم کنید که از فرش ۳۰۰ گز و ۲ فٹ\n۶ انچ چه قدر به مصرف رسیده و باقی چه قدر خواهد\nماند ؟\n(۱۷) یک اوطاق بصورت مربع ۶۵ مربع گز ۲ مربع\nفٹ ۳۶ مربع انچ مساحت و ۱۰ فٹ ۴ انچ\nبلندی دارد پس خرچ سفیدی دیوار ها و سقف\nاوطاق مذکور بحساب ۲ پائی فی مربع گز چه قدر\nخواهد بود ؟\n(۱۸) خرچ قالین یک اوطاق که ۱/۲ ۱۳ × ۳/۴ ۸ گز\nاست ۳۰ پوند ۱۴ شلنگ و ۱/۲ ۷ پنس میباشد\nپس اگر عرض قالین ۱/۲ ۲ فٹ باشد قیمت یک\nگز قالین را معلوم کنید *\n(۱۹) خرچ کاغذ برای یک اوطاق که در طول ۱۰ گز\nو در عرض ۸ گز است ۲ پوند ۵ شلنگ میشود"}
{"book": "adl0290", "page": 588, "text": "۱۱۸\n\nو عرض کاغذ ۱/۲ ۱ فٹ و نرخ آن فی گز ۳ پنس\nمیباشد پس ارتفاع اوطاق مذکور چه قدر خواهد\nبود ؟\n(۲۰) بحساب ۶ شلنگ فی گز خرچ قالین یک اوطاق\nکه ۱/۲ ۱۶ فٹ در طول و ۱/۲ ۱۲ فٹ در عرض است\n۱۲ پوند ۱۷ شلنگ میباشد پس عرض قالین چه\nقدر خواهد بود ؟\n(۲۱) طول ٹکٹ ڈاک ۷/۸ انچ و عرض آن ۳/۴ انچ\nاست و بر کل دیوارهائے یک اوطاق ٹکٹ\nها چسپانیده شده است و اگر طول اوطاق ۱۵\nفٹ و عرض ۱۲ فٹ و بلندی ۹ فٹ باشد پس\nمعلوم کنید که بحساب فی ٹکٹ یک عباسی کل\nخرچ چه قدر خواهد بود ؟\n(۲۲) خرچ کاغذ برائے اوطاقیکه ۲۴ فٹ در طول\nو ۲۰ فٹ در عرض و ۸ فٹ در بلندی میباشد\nچه قدر خواهد بود ؟\nعرض کاغذ ۲ فٹ و قیمت آن فی تخته ۴ روپیه\nو منهائی ۲ دروازه فی ۷ فٹ در ۴ فٹ و مزد\nچسپانیدن کاغذ فی تخته ۴ آنه و طول یک تخته"}
{"book": "adl0290", "page": 589, "text": "۱۱۹\n\n۳ گز میباشد +\n(۲۳) طول یک اوطاق سه چند عرض آن است و\nخرچ فرش آن بحساب یک عباسی فی مربع فٹ\n۱۰۰ روپیه میشود و خرچ رنگ دیوار های آن\nبحساب یک سنار فی مربع گز ۶ روپیه ۸ شاهی\nمیباشد پس بلندی اوطاق چه قدر خواهد بود ؟\n(۲۴) به جمیع اطراف یک حوض که طول و عرض و عمق\nآن ۱۰ فٹ و ۸ فٹ و ۳ فٹ است تخته های\nسرب نصب شده پس خرچ تخته های مذکور\nبحساب ۱۰ روپیه فی ہنڈرڈ ویٹ معلوم کنید۔\n(وزن یک مربع فٹ ۵ پونڈ است)\n(۲۵) خرچ کاغذ برای یک اوطاق که ۱۸ فٹ در\nطول و ۱۲ فٹ در عرض و ۱۰ فٹ در بلندی\nمیباشد معلوم کنید عرض کاغذ ۳۲ انچ و قیمت\nآن فی گز ۶ آنه است اوطاق مذکور یک دروازه\n۷ فٹ × ۴ فٹ و ۳ کلکین فی کلکین ۴ فٹ × ۳ فٹ\nدارد و دیوار ہا تا بلندی ۲ فٹ تخته بندی\nشده است +\n(۲۶) برای یک صندوق کامل که ابعاد ثلاثه خارجه"}
{"book": "adl0290", "page": 590, "text": "۱۲۰\nآن ۱۸ انچ و ۱۴ انچ و ۹ انچ است چه قدر\nتخته چوب که ضخامت ان یک انچ باشد بکار\nخواهد بود ؟\n(۲۷) طول یک اوطاق ۳۲/۲ فٹ است و خرچ\nکاغذ برای دیوار ها بشرح ۱ روپیه ۱۴ آنه فی\nمربع گز - ۳۰۸ روپیه ۲ آنه میباشد و خرچ\nقالین برای فرش بحساب ۲ روپیه ۴ آنه فی\nمربع گز ۱۵۰ روپیه ۵ آنه است پس عرض و\nارتفاع اوطاق را معلوم کنید *\n(۲۸) خرچ سفیدی سقف و اطراف داخله و خارجه\nدیوار های یک اوطاق بحساب فی مربع\nفٹ یک پیسه کابلی معلوم کنید - ابعاد ثلاثه\nاوطاق مذکور ۲۰ فٹ و ۱۲ فٹ و ۱۵ فٹ\nاست و ضخامت دیوار ها ۱/۲ فٹ است و\nو ارتفاع خارجه نسبت ارتفاع داخله آنها\n۳ فٹ زیاده میباشد *"}
{"book": "adl0290", "page": 591, "text": "۱۲۱\nباب سی و سوم\nمجسمات\n۱۸۳- در کتب علم حساب بحث جسامت\nآن مجسمات کرده میشود که از سطوح متوازی قایم\nالزوایا مرکب می باشد -\nمثال صندوقیکه هر پهلوی آن مستطیل باشد و\nیا خشت وغیره کل مجسمات متوازی السطوح\nقایم الزوایا می باشد و طول وعرض وضخامت\n(بلندی یا عمق) مجسم متوازی السطوح قایم الزوایا\nرا ابعاد ثلاثه می گویند :\nاحاد حجم ان مکعب است که طول هر کناره ان\nمد طول باشد :\n۱۸۴- پیمایش حجم مجسمات بذریعه احاد حجم\nمیشود :\nطریق دریافت کردن حجم مجسم متوازی السطوح\nقایم الزوایا :"}
{"book": "adl0290", "page": 592, "text": "١٢٢\n(١٨٥) فرض کنید که شکل ذیل مجسم متوازی السطوح\nقایم الزوایا است\nو طول آن ا ب = ۴ فٹ\nو عرض آن ب ج = ۳ فٹ\nو ضخامت آن ا د = ٢ فٹ\nا ب را در ۴ حصه مساوی و ب ج را در ۳ حصه\nمساوی و ا د را در ٢ حصه مساوی تقسیم کنید و\nاز نقاط تقسیم سطوح متوازی اطراف بکشید - پس\nبه این طریق مجسم مفروضه به چنین حصص مساوی\nتقسیم خواهد شد که حجم هر یکی از انها یک مکعب فٹ\nمیباشد و چونکه دو ته این مجسم باین طریق تقسیم\nشده که در هر یکی از انها ۴ × ٣ = ١٢ حصه مساوی\nاست بنا برین کل مجسم مفروضه در ۴ × ٣ × ٢ = ٢۴\nحصه تقسیم شده لهذا حجم مطلوب ٢۴ مکعب فٹ است\nقاعده - حجم مجسم متوازی السطوح قایم الزوایا\n= طول × عرض × ضخامت\n∴ ضخامت = حجم ÷ (طول × عرض) وغیره\nمثال ١ حجم آن سنگ مرمر را معلوم کنید که ابعاد\nثلاثه آن ٣ فٹ ٢ انچ و ٢ فٹ ٣ انچ و ١ فٹ"}
{"book": "adl0290", "page": 593, "text": "۱۳۳\n\n۶ انچ است -\nحجم مطلوب = ۱/۴ ۳ × ۱/۲ ۲ × ۱/۲ ۱ مکعب فٹ =\n۱۱/۱۶ ۱۰ مکعب فٹ\nمثال ۲ براے یک دیوار که ۲۰ فٹ در طول و\n۱۰ فٹ در بلندی و ۲ فٹ در ضخامت است\nچند خشت بکار خواهد بود ؟\n(ابعاد ثلاثه یک خشت ۶ انچ و ۳ انچ و\n۲ انچ است)\nتعداد خشت = حجم دیوار / حجم خشت = ۲ × ۱۰ × ۲۰ / ۱/۶ × ۱/۴ × ۱/۲\n= ۱۹۲۰۰\nمثال ۳ یک حوض از آب پر است و حجم آب\n۷۲ مکعب فٹ است و طول و عرض آن ۶\nفٹ و ۴ فٹ پس عمق حوض را معلوم کنید\nعمق مطلوب = حجم آب / رقبه سطح ته آن = ۷۲ فٹ / ۴ × ۶ = ۳ فٹ\nمثال ۴ یک صندوق مع سر تخته از چوبیکه\nضخامت آن ۱/۲ انچ است ساخته شده و ابعاد\nثلاثه داخله صندوق مذکور ۲۰ انچ و ۱۵ انچ\nو ۹ انچ است پس معلوم کنید که کل چند\nمکعب انچ چوب صرف شده باشد ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 594, "text": "۱۳۴\nابعاد ثلاثه خارجه صندوق ۲۱ انچ و ۱۶ انچ و\n۱۰ انچ است\n∴ حجم بیرونی = ۲۱ × ۱۶ × ۱۰ مکعب انچ =\n۳۳۶۰ مکعب انچ\nو حجم اندرونی = ۲۰ × ۱۵ × ۹ = ۲۷۰۰ مکعب انچ\nپس حجم مطلوب چوب = (۳۳۶۰ - ۲۷۰۰)\nمکعب انچ = ۶۶۰ مکعب انچ\nتنبیه ـ اگر حجم را بر ضخامت تقسیم کنیم مساحت\nچوب معلوم میشود +\nامثله نمبر ۱۱۵\nحجم مجسمات متوازی السطوح قایم الزوایای ذیل\nرا معلوم کنید :-\n(۱) ۱۰ فُٹ و ۸ فُٹ و ۵ فُٹ +\n(۲) ۷ ۱/۲ فُٹ و ۵ ۱/۴ فُٹ و ۳ ۳/۴ فُٹ +\n(۳) ۳ گز و ۷ فُٹ و ۳۰ انچ +\n(۴) ۵ فُٹ ۱۰ انچ و ۳ فُٹ و ۶ انچ +\n(۵) ۷ گز ۲ فُٹ ۹ انچ و ۶ گز ۱ فُٹ ۳ انچ و\n۱۰ فُٹ ۱۰ انچ +"}
{"book": "adl0290", "page": 595, "text": "۱۲۵\n\n(۶) حجم آن مکعب را معلوم کنید که طول کناره آن\n۳ ۱/۴ فٹ باشد +\n(۷) در حوضیکه ابعاد آن ۲ گز و ۳ فٹ و ۹\nانچ است چه قدر آب خواهد گنجید ؟\n(وزن یک مکعب فٹ آب ۱۰۰۰ اونس میباشد)\n(۸) برای دیواریکه ابعاد آن ۲۲ گز و ۸ فٹ و\n۲ ۱/۲ فٹ است و یک دروازه ۶ فٹ x ۴\nفٹ دارد چند خشت ۹ انچ x ۶ انچ x ۴\nانچ بکار خواهد بود ؟\n(۹) چند دلو ۲ مکعب فٹ از آن حوض پر کرده\nمی توانیم که ۳۰ فٹ در طول و ۲۵ فٹ\nدر عرض و ۱۰ فٹ در عمق است ؟\n(۱۰) ابعاد ثلاثه یک حوض ۱۶ فٹ و ۱۲ فٹ و\n۱۰ فٹ است و آن بذریعه یک نهر که ۴۰\nمکعب فٹ آب در یک دقیقه می رساند پُر\nکرده می شود پس معلوم کنید که در چند\nساعت حوض مذکور پُر خواهد شد ؟\n(۱۱) از ۴ مکعب فٹ آهن چند چادر فی ۴ فٹ\nدر طول و ۲ فٹ در عرض و ۱/۲ انچ در"}
{"book": "adl0290", "page": 596, "text": "١٢٦\nضخامت طیار کرده می توانیم ؟\n(۱۲) وزن ۲۷ چادر مس چه قدر خواهد بود اگر ابعاد\nهر چادر ۶ فُت و ٣ فُت و ۱/۴ انچ و وزن\nمس فی مکعب فُت ۲ من باشد *\n(۱۳) یک مکعب انچ پاره طلا بصورت طشتری ۶\nانچ مربع ساخته شده است پس ضخامت طشتری\nمذکور چه قدر خواهد بود ؟ (جواب در کسر اعشاریه\nبکشید) *\n(۱۴) معلوم کنید که در یک حوض ۵ فُت مربع که\n۲۱/۲ فُت در عمق است چه قدر آب خواهد گنجید؟\n(۱۵) یک حوض که ۱۲ فُت در طول و ۸۱/۲ فُت\nدر عرض است از آب پر میباشد پس چند\nمکعب فُت آب کشیده شود که سطح آب ۱/۴ انچ\nپائین رود ؟\n(۱۶) یک اوطاق که ۲۵ فُت ۸ انچ در عرض و\n۴۰ فُت ۱۰۱/۲ انچ در طول است برای ۱۰۰\nنفر جای دارد و اگر یک نفر را ۱۷۵۲۳۳۱/۳۲۰۰\nمکعب فُت هوا بکار باشد پس معلوم کنید\nکه ارتفاع این اوطاق چه قدر خواهد بود ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 597, "text": "۱۲۷\n\n(۱۷) چند فث سنگ مرمر از یک سلیکه در عرض ۱/۴\nفٹ و در ضخامت ۸ انچ است قطع کرده شود\nکه حجم ان ۲ مکعب فٹ باشد ؟\n(۱۸) خرچ کندن یک نهر که امیل در طول و ۶\nفٹ در عرض و ۵ فٹ در عمق است\nبحساب ۳ آنه فی مکعب گز معلوم کنید *\n(۱۹) بر سطح غدیریکه مساحت آن ۳۰ ایکر است\n۶ انچ یخ بسته شده اگر وزن یک فٹ یخ\n۹۰۰ اونس باشد پس معلوم کنید که بر سطح\nغدیر مذکور چه قدر یخ خواهد بود ؟\n(۲۰) در او طاقی که ۹ فٹ بلند است ۵۳۰ مکعب\nفٹ ہوا می گنجد پس خرچ فرش این اوطاق\nرا بحساب یک روپیه فی مربع فٹ معلوم کنید\n(۲۱) یک اوطاق بصورت مربع ۱۰ فٹ بلند است\nو در آن ۴۰۰۰ مکعب فٹ ہوا می گنجد پس\nمعلوم کنید که چه قدر کاغذ برای دیوار های\nآن بکار خواهد بود ؟ (عرض کاغذ ۲ فٹ است)\n(۲۲) یک احاطه خشت ۴۱ فٹ ۸ انچ × ۱۶ فٹ ۸ انچ × ۱۴\nفٹ ۷ انچ است و کل تعداد خشت ها در احاطه مذکور ۱۲۵۰۰۰"}
{"book": "adl0290", "page": 598, "text": "۱۳۸\n\nمیباشد پس اگر یک خشت ۱۰ انچ × ٣ ۱/۲ انچ\nباشد عرض خشت مذکور چه قدر خواهد بود ؟\n(۲۳) یک قطعه زمین ۱۰۰ گز در طول و ۷۵ گز در\nعرض است پس چه قدر خاک به مقدار مساوی\nاز هر طرف قطعه مذکور کنده شود که یک دیوار\n۲۵۰۰۰ مکعب گز تیار شود ؟\n(حجم خاک کنده شده به سبب کندن ۱/۴ زیاده میشود)\n(۲۴) ضخامت چوب یک صندوق ۱/۴ ۱ انچ است و ابعاد\nثلاثه بیرونی آن ۴ فٹ ۶ انچ و ٣ فٹ ٣ انچ\n- ۲ فٹ پس اگر وزن یک مکعب فٹ چوب ۲۶\nپونڈ باشد وزن صندوق مع سر پوش آن چه قدر\nخواهد بود ؟\n(۲۵) سقف یک دالان بر ۱۶ ستون قایم است و\nهر ستون ۹ فٹ × ٣ انچ × ۵ انچ میباشد و\nاگر وزن یک مکعب انچ چوب ستون ۱۸/۲۵ حصه\nوزن یک مکعب انچ آب باشد پس کل وزن\nستون های مذکور چه قدر خواهد بود ؟ ( یک\nمکعب انچ آب = ۱۰۰۰ اونس ) +\n(۲۶) یک زاغ تشنه بیک طرف آب رسید که در آن"}
{"book": "adl0290", "page": 599, "text": "۱۲۹\n\n۲۸ مکعب انچ آب موجود بود لاکن منقارش\nبه آب نمی رسید لهذا زاغ مذکور چند سنگ\nریزه را که هر یکی از انها ۳/۴ انچ بود برداشته\nدر آب انداخت تا اینکه آب به سطح ظرف\nرسید پس اگر حجم ظرف ۷۳ مکعب انچ باشد\nمعلوم کنید که آن زاغ چند سنگ ریزه را\nدر ظرف مذکور انداخته بود ؟\n(۲۷) سطح بالائی یک حوض مستطیل ۱۵فٹ × ۹ فٹ\nاست پس عمق آن چه قدر باشد که در آن\n۱۲۹۶۰ گیلن آب بگنجد ؟\n(یک گیلن آب ۲۷۷، ۱/۴ مکعب انچ میباشد)\n(۲۸) یک خندق گرد یک قلعه مستطیل که ۲۰۰ گز × ۱۵۰\nگز است ساخته شده اطراف آن عمودیست اگر\nعرض خندق ۲۷ فٹ و عمق آن ۱۰ فٹ باشد\nپس خرج تعمیر آن بحساب ۳ شاہی فی مکعب\nگز چه قدر خواهد بود ؟\n(۲۹) گرد او طاقیکه ۲۱ فٹ × ۱۳ ۱/۲ فٹ میباشد\nیک دیوار که ۱/۲ فٹ در ضخامت و ۱۴ فٹ\nدر بلندی است ساخته شده این دیوار دو"}
{"book": "adl0290", "page": 600, "text": "۱۳۰\n\nدروازه فی ۴ ۱/۲ فٹ × ۶ فٹ و یک دریچه ۳\nفٹ × ۳ ۱/۲ فٹ دارد پس (۱) خرچ تعمیر دیوار\nمذکور به شرح ۵ روپیه ۱ آنه فی مکعب گز معلوم\nکنید و (۲) تعداد خشت ہا که برای دیوار مذکور\nبکار باشد معلوم نمائید (یک خشت ۹ انچ ×\n۴ انچ × ۲ ۱/۲ انچ میباشد) *"}
{"book": "adl0290", "page": 601, "text": "۱۳۱\n\nباب سی و چهارم\nطریق احدیت\n\n۱۸۶- هرگاه قیمت یا وزن یا طول وغیره\nچند احاد معلوم باشد قیمت یا وزن یا طول وغیره یکی\nاز احاد مذکور به قاعده تقسیم مرکب معلوم میشود\nهرگاه قیمت یا وزن یا طول وغیره یک احد معلوم\nباشد قیمت یا وزن یا طول وغیره چند احاد به قاعده\nضرب مرکب معلوم شده می تواند پس طریق حل سوالات\nرا که برین اصول مبنی باشد طریق احدیت می\nگویند و چند امثله ذیل برای تشریح این قاعده\nدرج میشود :-\n\n۱۸۷ مثال ۱ قیمت ۹ شی ۳۶ روپیه است\nپس قیمت یک شی چه قدر می شود ؟\nقیمت ۹ شی = ۳۶ روپیه\n∴ ۱ 〃 〃 = ۳۶/۹ روپیه\n= ۴ روپیه"}
{"book": "adl0290", "page": 602, "text": "۱۳۲\nمثال ۲ قیمت ۱ پونڈ چائے ۲ شلنگ ۶ پنس است\nپس قیمت ۸ پونڈ چه قدر میشود ؟\nقیمت ۱ پونڈ = ۲ شلنگ ۶ پنس\n∴ ” ۸ پونڈ = (۲ - ۶) × ۸\n= ۱ پونڈ\nامثله نمبر ۱۱۶\n(۱) قیمت ۷ شی ۲ روپیه ۱۰ آنه میباشد پس قیمت\n۱ شی چه قدر میشود ؟\n(۲) قیمت ۱۲ من گندم ۳۰ روپیه می باشد پس قیمت\n۱ من چه قدر میشود ÷\n(۳) قیمت \\frac{۱}{۲}۷ گز پارچه ۱ روپیه ۱۴ آنه می باشد\nپس قیمت ۱ گز چه قدر میشود ÷\n(۴) وزن ۱۶ خروار برنج ۴ من میباشد پس وزن ۱ خروار چه قدر میشود÷\n(۵) قیمت ۱۲ گز پارچه ۱۸ شاهی میباشد پس اگر\nقیمت یک قطعه از پارچه مذکور ۱ شاهی با شد\nطول آن قطعه چه قدر خواهد بود ؟\n(۶) اجاره ۱۳ ایکڑ زمین ۴ پونڈ ۱۷ شلنگ است\nپس معلوم کنید اجاره ۱ ایکڑ چه قدر میشود ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 603, "text": "۱۳۳\n(۷) محصول ۲۰۰ روپیه ۵ روپیه ۳ آنه ۴ پائی\nمی شود پس محصول یک روپیه چه قدر خواهد بود؟\n(۸) قیمت یک چوکی ۲ روپیه ۱۲ آنه است پس قیمت\n۱۳ چوکی چه قدر خواهد بود ؟\n(۹) قیمت ۱ پوند قند ۷ پنس می باشد پس قیمت ۱۰\nپوند چه قدر خواهد بود ؟\n(۱۰) یک راس گاو ۳۱/۲ جریب زمین را در یک\nروز قلبه میکند پس ۱۱ راس گاو چند جریب\nرا در یک روز قلبه کرده میتواند ؟\n(۱۱) یک شخص در یک ساعت ۳۳/۴ میل طی میکند\nپس در ۹۱/۲ ساعت او چه قدر مسافت طی\nخواهد کرد ؟\n(۱۲) مزد شخصی فی هفته ۷ شلنگ ۶ پنس می باشد\nپس مزد او برای ۷ هفته چه قدر خواهد بود؟\n(۱۳) کرایه ریل ۲۱/۲ پائی فی میل است پس کرایه\n۲۴ میل چه قدر خواهد بود ؟\n(۱۴) خرچ حمل و نقل یک من در ۱۵۰ میل ۲ روپیه\nمی باشد پس خرچ ۱۰۱/۲ من چه قدر خواهد بود؟\nمثال ۱۵ نفر یک کار را در ۳ روز تمام میکنند"}
{"book": "adl0290", "page": 604, "text": "۱۳۴\n\nپس یک نفر همان کار را در چند روز تمام خواهد\nکرد ؟\n۵ نفر یک کار را در ۳ روز تمام می کنند\n:. ۱ نفر آن کار را در (۵ × ۳) یعنی ۱۵ روز\nتمام میکند +\nمثال ۲ یک نفر یک کار را در ۲۱ روز تمام\nمیکند پس ۳ نفر کار مذکور را در چند روز\nتمام خواهند کرد ؟\nیک نفر در ۲۱ روز\n:. ۳ نفر در ۲۱/۳ روز\nتنبیه - در سوالات فوق این امر را به غور ملاحظه\nکنید که اگر تعداد نفری زیاده شود تعداد روز\nکم می شود و اگر تعداد روز زیاده شود تعداد\nنفری کم می شود +\n\nامثله نمبر ۱۱۷\n\n۱) اگر ۱۰ نفر یک کار را در ۳ روز کرده بتوانند\nپس یک نفر همان کار را در چند روز کرده\nمی تواند ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 605, "text": "۱۳۵\n(۲) اگر ۱۲ نفر یک کار را در ۵ روز کرده بتوانند پس یک نفر آن را در چند روز کرده میتواند؟\n(۳) اگر ۳ من برنج ۹ نفر را ۳۰ روز کفایت کند پس معلوم کنید که برنج مذکور برای یک نفر چند روز کفایت خواهد کرد؟\n(۴) اگر یک نفر یک کار را در ۴۰ روز کرده بتواند پس ۹ نفر کار مذکور را در چند روز خواهد کرد؟\n(۵) اگر یک نفر یک کشت را در ۱۸ روز درو کرده بتواند پس ۴ نفر آنرا در چند روز درو خواهند کرد؟\n(۶) یک جہاز یک مسافت را برفتار فی ساعت یک کروہ در ۵۵ روز طی میکند پس اگر جہاز مذکور برفتار فی ساعت ۵ کروہ حرکت کند مسافت مذکور را در چند روز طی خواهد کرد؟\n(۷) کرایہ ۵۶ من تا یک کروہ یک رقم خاص مقرر است پس در عوض همان رقم تا ۴ کروہ چند من بردہ خواہد شد؟\n(۸) ۲۴ راس اسپ یک کشت را در مدت ۱۵ روز قلبه میکنند پس در یک روزه چند راس اسپ\n۴/۱۶"}
{"book": "adl0290", "page": 606, "text": "۱۳۶\nکشت مذکور را قلبه کرده خواهند کرد ؟\n۱۸۸ - در سوالات فوق از قواعد ضرب یا\nتقسیم یکی استعمال شده است لاکن در سوالات\nذیل هر دو قاعده را یک جا استعمال کرده خواهد\nشد :-\nمثال ۱ قیمت ۳ گز پارچه ۴ روپیه ۸ آنه است\nپس قیمت ۳۵ گز چه قدر می شود ؟\nقیمت ۳ گز = ۸ آنه - ۴ روپیه\n∴ 〃 ۱ گز = (۴آنه - ۴ روپیه) × ۱/۳\n∴ 〃 ۳۵ گز = (۸آنه - ۴ روپیه) ۳۵/۳\n〃 〃 = ۲آنه - ۵۲روپیه جواب\n(ضرب ۳۵ بواسطه اجزای ضربی کرده شود)\nمثال ۲ قیمت ۸ من قند ۷۴ روپیه است\nپس قیمت ۱۷ من چه قدر میشود ؟\nقیمت ۸ من = ۷۴ روپیه\n∴ 〃 ۱ من = (۷۴ × ۱/۸) روپیه\nپس 〃 ۹ من = (۷۴ × ۹/۸) روپیه\n= ۴ آنه - ۸۳ روپیه"}
{"book": "adl0290", "page": 607, "text": "۱۳۷\nقیمت ۱۷ من = ۱۴آنه - ۱۵ روپیه ( بقاعده جمع )\nچونکه ۱۷ اجزای ضربی ندارد لہذا قیمت ۱۷\nمن به جمع نمودن قیمت ۸ من و ۹ من\nدریافت نموده ایم +\nمثال ۳ قیمت ۶ من گندم ۷ روپیه ۸ آنه است\nپس ۱۲ روپیه ۸ آنه قیمت چه قدر گندم\nمی باشد ؟\nآنه - ۷ روپیه = ۱۲۰ آنه\nو آنه - ۱۲ روپیه = ۲۰۰ آنه\n۱۲۰ آنه قیمت ۶ من است\n∴ ۴۰ آنه قیمت ۲ من میشود\n∴ ۲۰۰ آنه قیمت ۱۰ من می شود\nطریق عمل سوال فوق بغور ملاحظه شود چراکه\n۴۰ آنه را که مابین ۱۲۰ آنه و ۲۰۰ آنه جزو\nمشترک است بمنزله یک احد استعمال کرده\nشده است\nمثال ۴ اگر ۳/۴ حصه یک جائداد ۹۰ روپیه باشد\nپس قیمت ۲/۴ حصه آن چه قدر خواهد بود ؟\n۳/۴ حصه جائداد = ۹۰ روپیه"}
{"book": "adl0290", "page": 608, "text": "۱۳۸\n\n∴ قیمت کل جائداد = ۹۰ × ۷/۶ روپیه\nپس ۲/۳ حصه جائداد = ۹۰ × ۷/۶ × ۲/۳ = ۸۰ روپیه\nمثال ۵ یک میل را به میتر تحویل کنید\n(۳۲ میتر = ۳۵ گز)\n∴ ۵ گز = ۳۲/۷ میتر\n∴ ۱۷۶۰ گز = ۳۲/۷ × ۳۵۲ = ۳۲ × ۳۵۲/۷ میتر\n= ۱۶۰۹ ۱/۷ میتر\nامثله نمبر ۱۱۸\n(۱) قیمت ۳۰ راس اسپ ۸۱۰ روپیه است پس\nقیمت ۷۷ راس اسپ چه قدر میشود ؟\n(۲) قیمت ۴۴ گز پارچه ۳۳ روپیه است پس قیمت\n۲۱ گز چه قدر خواهد بود ؟\n(۳) قیمت ۷ گز پارچه ۳۵۰ روپیه است پس\nقیمت ۱۳ گز چه قدر خواهد بود ؟\n(۴) قیمت ۲۳ نسخه یک کتاب ۳۵ روپیه ۱۵ آنه\nاست پس قیمت ۳۱ نسخه چه قدر خواهد بود؟\n(۵) قیمت ۶۰ دانه بیضه اشلنگ ۳ پنس است\nپس ۵ شلنگ قیمت چند دانه خواهد بود ؟\n(۶) چند دانه سیب بحساب ۸ آنه و ۹ پائی"}
{"book": "adl0290", "page": 609, "text": "۱۳۹\n\nفی درجن به ۲ روپیه ۳ آنه خریده میتوانیم ؟\n(۷) از ۳۵ راس گوسفند ۲۰ پوند پشم سپید حاصل\nمیشود پس از ۶۳ راس گوسفند چه قدر\nپشم حاصل خواهد شد ؟\n(۸) ۴۲ نفر در یک روز ۳ روپیه ۴ آنه ۶ پائی\nحاصل میکنند پس ۱۱۲ نفر در یک روز چه\nقدر حاصل خواهند کرد ؟\n(۹) کرایه ریل در ۱۰۰ میل ۳ روپیه ۸ آنه ۶ پائی است\nپس کرایه ۲۷۵ میل چه قدر خواهد بود ؟\n(۱۰) قیمت ۶۰۰ دانه سوزن بحساب ۲ پنس فی گروش\nچه قدر خواهد بود ؟\n(۱۱) قیمت ۵/۶ من ۳ روپیه ۱۲ آنه است پس قیمت\n۳/۴ ۳ سیر چه قدر خواهد بود ؟\n(۱۲) قیمت ۳/۴ حصه یک جائداد ۲۷۰۰ روپیه است\nپس قیمت ۵/۶ حصه جائداد مذکور چه قدر خواهد\nبود ؟\n(۱۳) شخصی مالک ۳۷۵ / ۱ حصه یک جهاز است و\nاو ۱/۳ حصه ملک خود را به ۵۰۴۰ روپیه\nمی فروشد پس بقرار همین نرخ قیمت ۱۸۷۵"}
{"book": "adl0290", "page": 610, "text": "۱۴۰\nحصه جهاز مذکور چه قدر خواهد بود ؟\n(۱۴) شخصی ۳/۵ حصه روپیه خود را در طوفان ضائع\nکرد و ۱/۷ حصه باقیمانده را صرف نمود و تا\nحال ۱۲۰ روپیه نزد او باقی است پس\nمعلوم کنید در طوفان چه قدر روپیه ضائع\nشده بود ؟\n(۱۵) شخصی را ۵/۱۴ حصه یک جایداد می رسد وا\nو ۱/۲ من ۵/۱۹ من حصه خود را به ۲/۳ - ۲۴۱ روپیه\nمی فروشد پس قیمت ۲، من ۳/۱۹ حصه جائداد\nمذکور چه قدر خواهد بود ؟\n(۱۶) ۴۶ گروه در سه روز طی میشود پس ۱۱۵\nگروه در چند روز طی خواهد شد ؟\n(۱۷) تنخواه سالانه شخصی ۴/۵/۶ پونڈ می باشد پس تنخواه\n۷ هفته او چه قدر خواهد بود ؟ (سال = ۵۲ هفته)\n(۱۸) تنخواه سالانه شخصی ۷۰۸۸ روپیه است\nپس معلوم کنید که تنخواه پانزده روز او چه\nقدر می شود (سال = ۳۶۵ )\n(۱۹) یک انبار شفتالو ۸۹ سیر است و قیمت ۶ انبار\n۲۲ روپیه ۴ آنه میباشد پس قیمت ۲۲ سیر چه"}
{"book": "adl0290", "page": 611, "text": "۱۴۱\n\nقدر خواهد بود ؟\n(۲۰) کرایه ۲۵ من در ۵۰۰ کروه ۹ روپیه ۶ آنه\nاست پس ۸ روپیه کرایه چند من خواهد\nبود ؟\n(۲۱) پیداوار یک قطعه زمین که قیمت آن ۳۷۵\nروپیه است ۷ روپیه ۸ آنه می باشد پس\nاگر حاصل آن ۱۸ روپیه ۱۲ آنه باشد قیمت\nزمین مذکور چه قدر خواهد بود ؟\n(۲۲) اگر ۳ ۱/۲ جریب کشت در ۷ روز دَرو شود\nپس ۹ ۱/۲ جریب در چند روز درو خواهد\nشد ؟\n(۲۳) وزن ۳۵۰ روپیه ۹ پوند می باشد پس\nوزن ۶۲۵ روپیه چه قدر خواهد بود ؟\n(۲۴) در ابتدای سال تعداد نفوس در یک\nشهر ۷۸۹۶۰ نفر و در اختتام سال ۸۲۹۰۸\nنفر بود و در یک شهر دیگر در ابتدای سال\nتعداد نفوس ۹۲۳۶۰ نفر بود پس اگر شرح\nترقی هر دو شهر مذکور مساوی باشد تعداد\nنفوس در شهر دوم در اختتام سال چند نفر"}
{"book": "adl0290", "page": 612, "text": "۱۴۲\n\nخواهد بود ؟\n(۲۵) رفتار یک پیاده فی ساعت ۴ میل است\nپس رفتار او در یک دقیقه چند گز خواهد بود؟\n(۲۶) یک ریل در ۱۱/۲ ساعت ۲۰ میل مسافت\nطے می کند پس در یک دقیقه ریل مذکور چه\nقدر مسافت طے خواهد کرد ؟\n(۲۷) رفتار یک ریل ده چند رفتار آن پیاده است\nکه فی ثانیه ۶ فظ می رود پس رفتار ریل\nفی ساعت در پیمانه میل معلوم کنید *\n(۲۸) ۷۱/۲ میل چند کلومیٹر می شود ؟ (۵ دکامیٹر=\n۵۴۵۶ گز) *\n(۲۹) ۳ پونڈ ۷ شلنگ ۶ پنس را بسکه مروجه هند\nتحویل کنید - (۸ روپیه = ۱۵ شلنگ) *\n(۳۰) ۱۵ روپیه ۷ شاہی ۳ پیسه را به سکه مروجه هند\nتحویل کنید ۔ (۴ روپیه کله دار = ۷ روپیه کابلی)\n(۳۱) خرچ خوراک ۸ راس اسپ مساوی خرچ خوراک\n۶ راس گاؤ میش است پس خرچ خوراک ۲۰\nراس اسپ مساوی خرچ خوراک چند گاؤ میش\nخواهد بود ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 613, "text": "۱۴۳\n(۳۲) کار ۴ مرد مساوی کار ۶ طفیل میباشد پس\nکار ۸ طفل را چند مرد کرده میتوانند ؟\n(۳۳) قیمت ۷ راس اسپ و ۵ راس گاو میش\n۵۲۰ روپیه است و قیمت یک راس گاو\nمیش ۲۰ روپیه میباشد پس قیمت یک راس\nاسپ چه قدر خواهد بود ؟\n(۳۴) ۸ راس اسپ و ۲۰ راس گوسفند علف ۷\nجریب زمین در یک ماه میخورد پس برای\n۱۰ راس اسپ و ۲۴ راس گوسفند علف\nچند جریب زمین کفایت خواهد کرد ؟\n(خوراک یک اسپ = خوراک ۴ گوسفند)\n(۳۵) قیمت ۱۵ چوکی و ۲ میز ۴۰۰ روپیه میباشد\nپس قیمت ۱۲ چوکی و ۳ میز چه قدر خواهد بود ؟\n(قیمت ۱۰ چوکی مساوی قیمت ۴ میز است)\n(۳۶) مزد ۴ مرد مساوی مزد ۵ زن است پس\nمزد ۸ زن در یک روز چه قدر خواهد بود ؟\n(مزد ۱۰ مرد در یک روز ۱ روپیه ۹ آنه میباشد)\n(۳۷) اگر یک دکاندار بجای سنگ یک پوند سنگ\n۱۵ اونس را استعمال کند پس در ۲۴ پوند او"}
{"book": "adl0290", "page": 614, "text": "۱۴۴\n\nرا چه قدر فایده حاصل خواهد شد؟\nمثال ۶ اگر ۳۵ نفر یک کار را در ۸ روز\nختم کنند پس در ۱۰ روز کار مذکور را چند\nنفر ختم خواهند کرد؟\nدر ۸ روز ۳۵ مرد\n∴ در ۲ روز ۳۵×۴ مرد\nو در ۱۰ روز ۳۵×۴/۵ مرد = ۲۸ مرد\nمثال ۷ در یک قلعه ۱۲۰۰ نفر محصور اند\nو ۶۰ روزه خوراک برای شان دران\nقلعه موجود است پس اگر بعد از ۱۵ روز\n۳۰۰ نفر از قلعه مذکور برائید خوراک باقی\nمانده نفری باقیمانده را چند روز کفایت\nخواهد کرد؟\nخوراک باقی مانده ۱۲۰۰ نفر را برای ۴۵ روز\nکفایت میکند\n∴ خوراک باقیمانده ۳۰۰ نفر را برای ۴۵×۴ روز\nکفایت میکند\n∴ خوراک باقیمانده ۹۰۰ نفر را برای ۲۵×۴/۳\n= ۶۰ روز کفایت خواهد کرد *"}
{"book": "adl0290", "page": 615, "text": "۱۴۵\n\nمثال ۸ چون نرخ آرد فی من ۵ روپیه باشد\nقیمت نان دو خورده دو پیسه می باشد پس\nوزن نان دو پیسه گی چون نرخ آرد فی من\n۶ روپیه باشد چه قدر خواهد بود ؟\n۵ روپیه = ۳۰۰ پیسه\n۶ روپیه = ۳۶۰ پیسه\nاگر نرخ آرد ۳۰۰ پیسه فی من باشد وزن\nنان ۲ خورد میباشد\nپس اگر آرد ۶۰ پیسه فی من باشد وزن نان\n۲×۵ خورد خواهد بود\n∴ اگر آرد ۳۶۰ پیسه فی من باشد وزن نان\n۵×۲ / ۶ خورد خواهد بود یا ۵/۳ = ۲/۳ ۱ خورد\n\nامثله نمبر ۱۱۹\n\n(۱) ۹ نفر یک کشت را در ۴ روز درو میکنند\nپس ۶ نفر آن را در چند روز درو خواهند\nکرد ؟\n(۲) ۱۲ راس اسپ یک کشت را در ۷ روز\nقلبه میکنند پس ۱۴ راس اسپ آن را"}
{"book": "adl0290", "page": 616, "text": "۱۴۶\n\nدر چند روز قلبه خواهند کرد ؟\n(۳) اگر ۷ من جو ۱۵ راس اسپ را برای\n۸ روز کفایت کند پس چند راس اسپ\nرا همان مقدار جو برای ۱۲ روز کفایت\nخواهد کرد ؟\n(۴) اگر اجاره ۱۶ جریب زمین برای ۹ ماه\n۱۰ روپیه باشد پس ۳۶ جریب زمین را\nبه همان رقم برای چند ماه به اجاره گرفته\nمیتوانیم ؟\n(۵) وقتیکه نرخ گندم فی من ۸ روپیه باشد\nوزن نان ۲ پیسه ۴۰ مثقال میباشد پس\nاگر نرخ گندم فی من ۱۳ روپیه ۴ شاهی\nباشد وزن نان ۲ پیسگی چه قدر خواهد بود؟\n(۶) در یک قلعه ۱۲۰۰ نفر سپاهی محصور اند\nو برای آنها ۷۵ روزه خوراک در قلعه\nموجود است پس اگر تعداد نفری ۵۰۰ باشد\nهمان مقدار خوراک برای آنها چند روز\nکفایت خواهد کرد ؟\n(۷) اگر محصورین یک قلعه را بحساب فی نفر"}
{"book": "adl0290", "page": 617, "text": "۱۴۷\n\n۵ خورد روزانه خوراک داده شود آزوقۀ\nقلعه مذکور برای چهار هفته کفایت میکند\nاگر بحساب فی نفر ۳ خورد روزانه داده\nشود همان آزوقه برای چند روز کافی\nخواهد بود ؟\n(۸) در یک قلعه آزوقه ۱۰۰۰ نفر موجود است\nلکن بعد از اختتام ۲۰ روز ۲۰۰ نفر از\nقلعه می برآیند پس آزوقه باقی مانده برای\nنفری باقی مانده تا چند روز دیگر کفایت\nخواهد کرد ؟\n(۹) شخصی از ٹوکہ الی گردیج در ۶ ساعت میرود\nو رفتار او فی ساعت ۴ میل است پس\nاگر رفتار او فی ساعت ۹ میل باشد در\nطی مسافت مذکور چه قدر وقت صرف\nخواهد کرد ؟\n(۱۰) اگر ۷ نفر یومیه ۱۰ ساعت کار کرده یک\nکشت را در ۷ روز درو کنند پس معلوم\nکنید که نفری مذکور چند ساعت زیاده کار\nکنند که همان کشت را در ۵ روز درو کرده"}
{"book": "adl0290", "page": 618, "text": "۱۴۸\n\nبتوانند ؟\n(۱۱) ۳۰۰ روپیہ براے ۸ ماہ قرض گرفتم پس\nبعد از چند ماہ ۴۰۰ روپیہ بہ قرضخواہ دادہ\nشود کہ قرض مذکور بدون نفع یا نقصان ادا\nشود ؟\n(۱۲) اگر براے فرش یک اوطاق ۲۷۱/۲ گز آن\nقسم قالین بکار باشد کہ ۹ انچ عرض دارد\nپس براے فرش اوطاق مذکور یک قالین\nدیگر کہ ۷ انچ عرض دارد چہ قدر بکار خواہد بود؟\nامثلہ نمبر ۱۲۰\n\n(۱) خوراک چہار روزہ ۶ راس اسپ ۳۰ سیر است\nپس این خوراک چند اسپ را براے ۱۲\nروز کفایت خواہد کرد ؟\n(۲) خوراک چہار روزہ ۶ راس اسپ ۳۰ سیر\nاست پس ۲۵ سیر خوراک در ۱۴ روزہ چند\nاسپ را کفایت خواہد کرد ؟\n(۳) خوراک چہار روزہ ۶ راس اسپ ۳۰ سیر\nاست پس این خوراک ۸ راس اسپ را"}
{"book": "adl0290", "page": 619, "text": "۱۴۹\n\nچند روز کفایت خواهد کرد ؟\n(۴) خوراک چهار روزه ۶ راس اسپ ۳۰ سیر\nاست پس ۵۲۱/۲ سیر خوراک اسپ های مذکور\nرا چند روز کفایت خواهد کرد ؟\n(۵) خوراک چهار روزه ۶ راس اسپ ۳۰ سیر\nاست پس چند سیر خوراک ۱۰ راس اسپ\nرا در ایام مذکور کفایت خواهد کرد ؟\n(۶) خوراک چهار روزه ۶ راس اسپ ۳۰ سیر\nاست پس چند سیر خوراک اسپ های مذکور\nرا در ۹ روز کفایت خواهد کرد ؟\n(۷) ۲۰ نفر ۶ جریب کشت را در ۴۰ ساعت\nدرو کرده میتوانند پس ۳۵ نفر کشت مذکور\nرا در چند ساعت درو خواهد کرد ؟\n(۸) ۲۰ نفر ۶ جریب کشت را در ۴۰ ساعت\nدرو کرده میتوانند پس چند نفر در ۲۵\nساعت کشت مذکور را درو خواهند کرد ؟\n(۹) ۲۰ نفر ۶ جریب کشت را در ۴۰ ساعت\nدرو کرده میتوانند پس ۳۵ نفر در وقت\nمذکور چند جریب را درو خواهند کرد ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 620, "text": "۱۵۰\n(۱۰) ۲۰ نفر ۶ جریب کشت را در ۴۰ ساعت\nدرو کرده میتوانند پس چند نفر در وقت\nمذکور ۱۵ جریب را درو خواهند کرد ؟\n(۱۱) ۲۰ نفر ۶ جریب کشت را در ۴۰ ساعت\nدرو کرده میتوانند پس نفری مذکور\nدر ۵۵ ساعت چند جریب را درو خواهند کرد؟\n(۱۲) ۲۰ نفر ۶ جریب کشت را در ۴۰ ساعت\nدرو کرده میتوانند پس نفری مذکور در چند\nساعت ۸ جریب را درو خواهند کرد ؟\n(۱۳) اگر نرخ برنج فی من ۲۱/۲ روپیه باشد\nیک رقم خاص ۹۰ نفر را کفایت میکند\nپس اگر نرخ برنج فی من ۳ روپیه باشد\nهمان رقم چند نفر را کفایت خواهد کرد ؟\n(۱۴) قیمت ۱ پوند آرد چون نرخ گندم فی من\n۳ روپیه باشد ۹ پائی میباشد پس اگر قیمت\n۱ پوند آرد ۱ آنه باشد نرخ گندم چه قدر\nخواهد بود ؟\n(۱۵) ۳۰ گز پارچه را که نرخ آن فی گز ۳ آنه\n۶ پائی فی گز است در عوض چند گز پارچه"}
{"book": "adl0290", "page": 621, "text": "۱۵۱\n\nکه نرخ آن ۳ آنه ۶ پائی فی گز است تبدیل\nکرده شود ؟\n(۱۶) یک قطعه زمین که ۴۰ گز در ۳۰ گز می باشد\nدر عوض چه قدر زمین تبدیل کرده شود که\nعرض زمین جدید ۲۰ گز باشد ؟\n(۱۷) قیمت ۳ من چاے مساوی قیمت ۱۰ من\nقند است پس ۲۵ من قند را بعوض چه قدر\nچاے تبدیل کرده میتوانیم ؟\n(۱۸) شخصی اجاره گرفت که یک کار را در ۲۰ روزه\nتمام خواهد کرد و اول ۱۶ نفر را براے آن\nکار مقرر نمود لاکن بعد از ۱۲ روز او را\nمعلوم شد که صرف نصف کار ختم شده\nاست پس چند نفر دیگر مقرر شود که در\nمیعاد معین کار مذکور ختم شود ؟\n(۱۹) یک سوداگر کابل مال (تجارت) ۶۴۰ روپے\nکله دار از هند خواست که کرایه آن ۱۰ روپیه کله دار\nمیباشد اگر روپیه هند مساوی یک روپیه و دو عباسی\nباشد پس معلوم کنید که سوداگر مذکور مال\nهشت آنه به چند عباسی بفروشد که از تجارت"}
{"book": "adl0290", "page": 622, "text": "۱۵۲\n\nمذکور ۵۰ روپیه کله دار نفع حاصل شود ؟\n(۲۰) اگر بیک نفر ۱۲ خرو خوراک روزانه داده\nشود یک مقدار معین خوراک ۳۶ نفر را\nدر ۱۵ روز کفایت میکند پس اگر مقدار مذکور\nبرای ۴۲ نفر ۱۵ روز کفایت کند به حصه\nیک نفر چه قدر می رسد ؟\nمثال ۹ ۱۰ نفر یک کار را ۷ ساعت یومیه کار\nکرده در ۱۲ روز ختم میکنند پس ۶ نفر چند\nساعت روزی کار کنند که کار مذکور در\n۱۴ روز ختم شود ؟\n۱۰ نفر آن کار را در ۱۲ × ۷ ساعت میکنند\nپس ۲ نفر آن کار را در (۱۲ × ۷ × ۵) ساعت\nمیکنند\n∴ ۶ نفر آن کار را در ۱۲ × ۷ × ۵ ساعت\n                                       ۳\nمیکنند\nبنابرین اگر کار مذکور در ۱۴ روز تمام شود\nنفری مذکور باید که یومیه ۱۲ × ۷ × ۵ ساعت\n                                        ۱۴ × ۳\nیا ۱۰ ساعت کار کنند ؞\nمثال ۱۰ چند نفر یک خندق را که ۲۱۰ گز"}
{"book": "adl0290", "page": 623, "text": "۱۵۲\n\nدر طول و ۳ گز در عرض و ۲ گز در عمق است\n۱۱ ساعت یومیه کار کرده در ۵ روز کنده می\nتوانند پس نفری مذکور ۱۰ ساعت یومیه کار\nکرده یک خندق دیگر را که ۴۲۰ گز در طول\nو ۶ گز در عرض و ۳ گز در عمق است در\nچند روز تیار خواهند کرد ؟\n۲۱۰ × ۳ × ۲ مکعب گز در ۵۵ ساعت\n∴ ۱ مکعب گز در ۵۵ / ۲۱۰ × ۳ × ۲ ساعت\n∴ ۴۲۰ × ۶ × ۳ کعب گز در ۵۵ × ۴۲۰ × ۶ × ۳ / ۲۱۰ × ۳ × ۲ ساعت\n∴ تعداد روز های مطلوب = ۳۱۰ / ۱۰ = ۳۱ روز\nمثال ۱۱ اگر ۸ راس گاو یا ۶ راس اسپ علف\nیک کشت را در روز بخورد پس ۵ راس گاو و ۳\nراس اسپ علف مذکور را در چند روز خواهد خورد ؟\n۸ راس گاو آنقدر علف میخورد که ۶ راس اسپ میخورد\n∴ ۱ راس گاو آن قدر علف میخورد که ۶ راس\nاسپ میخورد\n∴ ۵ راس گاو آن قدر علف میخورد که ۵ × ۶ / ۸\n= ۳۰ / ۸ راس اسپ می خورد\n∴ ۵ راس گاو و ۳ راس اسپ آن قدر علف"}
{"book": "adl0290", "page": 624, "text": "۱۵۴\n\nمیخورد که (۴ + ۱۵/۴) = ۳۱/۴ راس اسپ میخورد\n∴ ۶ راس اسپ علف مذکور را در ۱۰ روز میخورد\n∴ ۱ راس اسپ علف مذکور را در ۶۰ روز میخورد\n∴ ۳۱/۴ راس اسپ علف مذکور را در ۱۰×۶×۴ / ۳۱\n= ۷ ۲۳/۳۱ روز خواهد خورد\n\nامثله نمبر ۱۲۱\n\n(۱) اگر ۵ نفر یک کار را یومیه ۷ ساعت کار کرده\nدر ۸ روز ختم کنند پس چند نفر کار مذکور را\n۱۰ ساعت یومیه کار کرده در ۴ ۱/۲ روز ختم خواهند\nکرد ؟\n(۲) اگر ۹ نفر یک کار را یومیه ۱۰ ساعت کار\nکرده در ۷ روز ختم کنند پس ۶ نفر چند\nساعت یومیه کار کرده کار مذکور را در ۳۰\nروز ختم خواهند کرد ؟\n(۳) اگر ۱۲ نفر یک کار را یومیه ۷ ساعت کار کرده\nدر ۸ روز ختم کنند پس ۱۰ نفر همان کار را\nروزی ۶ ساعت کار کرده در چند روز ختم\nخواهند کرد ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 625, "text": "۱۵۵\n(۴) اگر ۲۰ نفر گلکار یک دیوار را که ۵۰ فٹ در\n۲ فٹ در ۱۴ فٹ است در ۱۲ روز تعمیر\nکرده بتوانند پس معلوم کنید که نفری مذکور\nیک دیوار دیگر را که ۵۵ فٹ در ۴ فٹ در\n۱۶ فٹ است در چند روز تعمیر خواهند کرد ؟\n(۵) اگر ۲۰ نفر یک خندق ۱۰۰ گز را که ۵ گز در\n۳ گز است در ۳ روز کنده بتوانند پس\nمعلوم کنید که چند نفر یک خندق دیگر را\nکه ۱۵۰ گز در ۶ گز در ۲ گز است در همان\nوقت خواهند کند ؟\n(۶) اگر ۵ نفر یک کشت مستطیل را که ۲۰۰\nفٹ در ۵۰ فٹ است یومیه ۱۰ ساعت کار\nکرده در ۲ روز درو کنند پس نفری مذکور\nیک کشت دیگر را که ۳۰۰ فٹ در ۴۰ فٹ\nاست روزی ۸ ساعت کار کرده چند روز درو\nخواهند کرد ؟\n(۷) اگر ۶ مرد یا ۸ طفل یک کار را در ۱۸ روز\nکرده بتوانند پس ۳ مرد و ۵ طفل همان کار\nرا در چند روز خواهند کرد ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 626, "text": "۱۵۶\n\n(۸) اگر ۵ مرد یا ۷ زن یا ۹ کودک یک خندق\nرا در ۱۵ روز کنده بتوانند پس معلوم\nکنید که ۱ مرد و ۱ زن و یک کودک خندق\nمذکور را در چند روز تیار خواهند کرد؟\n(۹) کار ۴ مرد مساوی کار ۶ طفل میباشد و\n۲۰ مرد و ۱۵ طفل یک کار را در ۲۵ رو\nتمام میکنند پس ۱۵ مرد و ۲۰ طفل کار مذکور\nرا در چند روز تمام خواهند کرد؟\n(۱۰) ۱۰ عدد شمع اگر شبی ۴ ساعت بسوزد برای\n۱۵ روز کافیست و قیمت آن ۳ روپیه می\nباشد پس ۱۲ عدد شمع به نرخ مذکور که شبی\n۵ ساعت میسوزد چند روز کفایت خواهد کرد\n(۱۱) خرج طبع یک کتاب ۲۵۰ صفحه ۱۲۵ روپیه\nاست و در هر صفحه کتاب مذکور ۲۱ سطر و\nدر هر سطر ۱۰ لفظ میباشد پس معلوم کنید که\nخرج طبع یک کتاب دیگر چه قدر خواهد بود که\nکه ۳۰۰ صفحه و در هر صفحه ۱۴ سطر و در\nهر سطر ۸ لفظ دارد؟\n(۱۲) اگر خرج خوراک ۸ راس اسپ و ۲۰ راس"}
{"book": "adl0290", "page": 627, "text": "۱۵۷\n\nگوسفند در مدت یک ماه ۱۰۰ روپیه باشد\nپس معلوم کنید که خرچ خوراک ۶ راس اسپ\nو ۵۰ راس گوسفند در مدت یک ماه چه قدر\nخواهد بود ؟ (خوراک ۲ راس اسپ = خوراک\n۱۵ راس گوسفند)\n۱۸۹- سوالات محصول و غیره\nمثال ۱ قیمت جایداد یک شخص تخمیناً ۵۴۳۰\nروپیه میشود و بر ذمه او ۷۴۲۰ روپیه قرض\nاست پس معلوم کنید که شخص مذکور قرضخواهان\nخود را در عوض یک روپیه چه قدر ادا کرده\nمیتواند ؟\nچونکه شخص مذکور در عوض ۷۴۲۰ روپیه\n۵۴۳۰ روپیه ادا کرده میتواند\n∴ در عوض ۱ روپیه ۵۴۳۰/۷۴۲۰ روپیه یا ۳/۴ روپیه\nیا ۱۲ آنه ادا خواهد کرد\nمثال ۲ بر ذمه شخصی ۳۷۲۰ پوند قرض است\nو او عوض ۱ پوند ۱۸ شلنگ ادا کرده میتواند\nپس کل جایداد او چه قدر خواهد بود ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 628, "text": "۱۵۸\n\nشخص مذکور عوض ۱ پوند - ۱۸ شلنگ ادا کرده میتواند\n∴ شخص مذکور عوض ۳۷۲۰ پوند (۳۷۲۰×۱۸)\nشلنگ ادا کرده میتواند +\nپس جایداد = ۱۸×۳۷۲۰ / ۲۰ پوند یا ۳۳۴۸ پوند\nمیباشد\nمثال ۳ شخصی بحساب فی روپیه ۵ پائی ۱۲۵\nروپیه محصول (قیمت سرخط) تنخواه ادا میکند\nپس معلوم کنید که تنخواه او چه قدر میباشد؟\n۱۲۵ روپیه = ۲۴۰۰۰ پائی\nو ۵ پائی محصول یک روپیه میشود\n∴ ۲۴۰۰۰ پائی محصول ۴۸۰۰ روپیه میشود\n∴ تنخواه او ۴۸۰۰ روپیه می باشد\nمثال ۴ بعد از ادای محصول بحساب فی پوند\n۶ پنس تنخواه یک شخص ۷۸۰ پوند میباشد\nپس تنخواه اصلی او را معلوم کنید\nپنس شلنگ\n۶-۱۹ تنخواه بعد ادای ۶ پنس در یک پوند\n∴ ۱ شلنگ تنخواه بعد ادای محصول در ۱۹/۲۰ پوند\n∴ (۷۸۰×۲۰) شلنگ بعد ادای محصول\nدر ۲۰×۷۸۰×۲ / ۳۹ پوند"}
{"book": "adl0290", "page": 629, "text": "۱۵۹\n\nتنخواه اصلی آن شخص ۸۰۰ پوند میباشد\nمثال ۵ شخصی محصول ۲/۷ تنخواه خود بحساب\nفی روپیه ۶ پائی ادا میکند پس بر کل تنخواه او\nشرح محصول چه قدر می شود ؟\nمحصول ۲/۷ تنخواه فی روپیه ۶ پائی است\nیعنی ۶/۱۶×۱۲ من ۲/۷ من تنخواه اصلی یعنی ۱/۸۴ حصه\nتنخواه او محصول میباشد\nلیکن ۱/۸۴ یک روپیه = ۴/۷ پائی\nبنابرین محصول کل تنخواه فی روپیه او ۴/۷ پائی\nمیباشد\nمثال ۶ محصول آید یک شخص بحساب فی روپیه\n۵ پائی ۲۰ روپیه زیاده ازان مقدار محصول\nاست که از وی بحساب فی روپیه ۴ پائی\nگرفته میشود پس معلوم کنید که تنخواه اصلی او چه\nقدر است ؟\nاگر تنخواه شخص مذکور یک روپیه باشد تفاوت\nمحصول یک پائی یشود\nلهذا تفاوت محصول (۲۰ × ۶ × ۱۲) پائی خواهد بود\nبشرطیکه تنخواه او ۲۰ × ۱۶ × ۱۲ روپیه باشد"}
{"book": "adl0290", "page": 630, "text": "١٦٠\n\nپس تنخواه او ۳۸۴۰ روپیه می شود *\n\nامثله نمبر ۱۲۲\n\n(۱) بحساب فی روپیه ۵ پائی محصول ۳۶۰۰ روپیه\nچه قدر خواهد بود ؟\n\n(۲) بحساب یک روپیه فی ۶۰ روپیه محصول ۵۵۰۰\nروپیه چه قدر خواهد بود ؟\n\n(۳) شخصی مقروض ۷۸۸۰ روپیه است و جائداد\nاو ۴۹۲۵ روپیه میباشد پس معلوم کنید که\nشخص مذکور قرضخواهان را عوض یک روپیه چه\nقدر داده می تواند ؟\n\n(۴) محصول آمدنی ۷۵۰ پوند ۷ شلنگ ۶ پنس ۹ پوند\nمیباشد پس محصول یک پوند چه قدر خواهد بود ؟\n\n(۵) قرض یک شخص ۳۷۹۸ روپیه میباشد و\nاو عوض یک روپیه ۱۲ آنه و ۶ پائی ادا کرده\nمیتواند پس معلوم کنید که جایداد او چه قدر\nاست ؟\n\n(۶) جایداد یک شخص مقروض ۲۹۰۰ روپیه است\nو او عوض یک روپیه ۱۰ شاهی ادا کرده میتواند"}
{"book": "adl0290", "page": 631, "text": "۱۶۱\nپس مقدار قرض او چه قدر خواهد بود ؟\n(۷) بحساب فی روپیه ۴ پائی محصول آمدنی ۴۰\nروپیه می شود پس معلوم کنید که کل آمدنی\nچه قدر است ؟\n(۸) بعد از ادای محصول آمدنی فی روپیه یک\nپیسه تنخواه شخصی ۲۶۵۵ روپیه می باشد\nپس تنخواه اصلی او چه قدر است ؟\n(۹) یک قرض خواه را عوض یک پونڈ - ۱۶ شلنگ\n۳ پنس وصول میشود کل مقدار نقصان او\n۱۳۵ پونڈ ۱۰ شلنگ بیبا شد پس معلوم\nکنید که او بر ذمه مقروض خود چه قدر مبلغ\nدارد ؟\n(۱۰) محصول ۳/۴ تنخواه شخصی بحساب ۴ پائی فی\nروپیه ادا شده است پس شرح محصول کل\nتنخواه او چه قدر میباشد ؟\n(۱۱) از تنخواه یک شخص بحساب فی روپیه ۸ پائی\n۵/۱۲ حصه تنخواه محصول گرفته شده است پس\nمعلوم کنید که کدام کسر کل تنخواه او در\nمحصول داده شده ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 632, "text": "۱۶۲\n(۱۲) چون محصول تنخواه فی پوند ۷ پنس باشد مقدار\nمحصول تنخواه یک شخص ۲۵ پوند زیاده از آن\nمحصول میباشد که از تنخواه او بحساب فی پوند\n۵ پنس گرفته شود پس معلوم کنید که تنخواه\nاو چه قدر است ؟\n۱۹۰- سوالات در باب کار که در وقت\nمعین کرده شود :\nمثال ۱ ا یک کار را در ۷ روز میکند و\nب در ۹ روز پس ا و ب کار مذکور را\nبالاتفاق در چند روز تمام خواهند کرد ؟\nا در یک روز ۱/۷ حصه کار را میکند\nو ب در یک روز ۱/۹ حصه کار را میکند\n:. (ا + ب) // (۱/۷ + ۱/۹) حصه //\n:. // ۱۶/۶۳ // حصه //\n:. ا + ب کل کار را در ۶۳/۱۶ روز یا ۳ ۱۵/۱۶\nروز تمام خواهند کرد -\nمثال ۲ ا و ب یک جایک کار را در ۵ روز تمام\nمیکنند و ا تنها آن کار را در هشت روز\nتمام میکند پس معلوم کنید که ب تنها کار"}
{"book": "adl0290", "page": 633, "text": "۱۶۳\n\nمذکور را در چند روز تمام خواهد کرد؟\n(ا + ب) در یک روز ۱/۱۰ حصه کار را می کند\nو ا تنها \" \" ۱/۴۰ \" کند\nو ب \" \" (۱/۱۰ - ۱/۴۰) \" \"\nب \" \" ۳/۴۰ \" \"\n∴ ب تنها آنکار را در ۴۰/۳ یا ۱۳/۱۳ روز تمام خواهد\nکرد\nمثال ۳ یک کاریز یک حوض را در ۲۵ دقیقه\nپُر و یک کاریز دیگر آن را در ۲۰ دقیقه\nخالی میکند اگر حوض پر باشد و هر دو کاریز\nباز کرده شود پس معلوم کنید که حوض مذکور\nدر چند دقیقه خالی خواهد شد؟\nکاریز اول در یک دقیقه ۱/۲۵ حصه حوض را پر میکند\nو کاریز دوم \" ۱/۲۰ \" \" خالی \"\n∴ چون هر دو کاریز باز کرده شود در یک دقیقه\n(۱/۲۰ - ۱/۲۵) حصه حوض یعنی ۱/۱۰۰ حصه حوض خالی\nخواهد شد\n∴ کل حوض در ۱۰۰ دقیقه خالی میشود\nمثال ۴ ا و ب یک کار را در ۵ ساعت و آ و ج"}
{"book": "adl0290", "page": 634, "text": "۱۶۴\nهمان کار را در ۴ ساعت و ب و ج در\n۳۱/۲ ساعت تمام می کنند پس معلوم کنید\nکه ۱ تنها آن کار را در چند ساعت تمام خواهد کرد\n(ا+ب) در یک ساعت ۱/۲ کار را می کنند\nو(ا+ج) \" \" ۱/۴ \" \"\n.:. (ب+ ج+ ۲ ا) در یک ساعت (۱/۲+ ۱/۴) =\n۹/۴۰ حصه کار را میکنند\nو(ب+ ج) در یک ساعت ۲/۷ کار را میکنند\n.:. ۲ نفر مثل ا در یک ساعت (۹/۴۰ - ۲/۷)\n= ۲۳/۱۴۰ حصه کار را کرده میتوانند\n.:. ا در یک ساعت ۲۳/۲۸۰ حصه کار را کرده میتوانند\n.:. و تنها آن کار را در ۲۸۰/۲۳ = ۱۲۴/۲۳ ساعت کرده\nمیتواند *\nمثال ۱۵ ۱/۵ یک کار را در ۲۰ روز تمام\nمیکند و بعد از آن ب با وی در کار\nمذکور شریک میشود و هر دو کار باقیمانده\nرا در ۳ روز تمام می کنند پس معلوم\nکنید که ب تنها آن کار را در چند روز\nکرده میتواند ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 635, "text": "۱۶۵\n\nا ۱/۴ کار را در ۲۰ روز تمام میکند\nیعنی ا ۱/۸۰ 〃 〃 یک روز 〃\n〃 ا ۳/۸۰ 〃 〃 ۳ روز 〃\nو (ا+ب) ۱/۵ 〃 〃 〃 〃\n∴ ب (۱/۵ - ۳/۸۰) حصه کار را در ۳ روز تمام میکند\n∴ ب ۱۳/۸۰ حصه کار را در ۳ روز 〃\nیعنی ب در یک روز ۱۳/۲۴۰ حصه کار را کرده میتواند\n∴ ب کل کار را تنها در ۲۴۰/۱۳ = ۱۸ ۶/۱۳ روز\nکرده میتواند\n\nامثله نمبر ۱۲۳\n\n(۱) ا یک کار را تنها در ۱۰ ساعت کرده میتواند\nو ب در ۸ ساعت پس هر دو یک جا کار\nمذکور را در چند ساعت میتوانند کرد ؟\n(۲) ا یک کار را تنها در ۴ روز کرده میتواند و\nب در ۵ روز و ج در ۶ روز پس هر سه\nیک جا کار مذکور را در چند روز کرده میتوانند\n(۳) یک کاریز یک حوض را در ۳ ۱/۲ ساعت\nو کاریز دوم در ۳ ۱/۳ ساعت و سوم در"}
{"book": "adl0290", "page": 636, "text": "۱۶۶\n\n۵ ۱/۲ ساعت پر می کند اگر هرسه کاریز مذکور\nدر یک وقت باز کرده شود پس معلوم کنید\nکه حوض در چند ساعت پر خواهد شد ؟\n(۴) ۱ یک کشت را در ۱۰ روز و ب در ۱۲ روز\nو ج در ۱۵ روز درو می کند پس اگر آنها\nیک جا کار بکنند معلوم کنید که کشت\nمذکور را در چند روز درو خواهند کرد ؟ و\nهر یکی از آنها چه قدر کار خواهد کرد ؟\n(۵) ۱ و ب یک جا یک خندق را در ۴ روز\nکنده میتوانند و ۱ تنها همان را در ۶ روز\nپس معلوم کنید که ب تنها در چند روز\nخندق مذکور را کنده میتواند ؟\n(۶) یک کاریز یک حوض را در ۸ دقیقه و\nدیگر در ۱۰ دقیقه پر می کند لاکن یک\nکاریز دیگر حوض مذکور را در ۱۲ دقیقه خالی\nمیکند اگر هرسه کاریز در یک وقت باز کرده\nشود پس معلوم کنید که حوض مذکور در چه\nقدر وقت پر خواهد شد ؟\n(۷) یک کاریز یک حوض را در ۴ ۱/۲ ساعت و دیگر"}
{"book": "adl0290", "page": 637, "text": "۱۶۷\n\nدر ۳ ساعت پر میکند یک کاریز دیگر در\n۱/۴ ۱ ساعت آن را خالی میکند اگر هر سه\nکاریز آن وقت باز کرده شود که نصف حوض\nپر باشد پس معلوم کنید که حوض مذکور در\nچه قدر مدت خالی خواهد شد ؟\n(۸) ا و ب یک کار را در ۶ روز میکنند و\nا و ج در ۱/۲ ۵ روز و ب و ج در ۴\nروز پس معلوم کنید که هر یک تنها آن\nکار را در چند روز کرده میتوانند ؟\n(۹) ا و ب یک کشت را در ۱/۳ ۳ روز و ا\nو ج در ۴ روز و ب و ج در ۵ روز\nدرو میکنند پس معلوم کنید که هر سه\nیک جا کشت مذکور را در چند روز درو\nکرده می توانند ؟\n(۱۰) ا ۱/۲ یک کار را در ۹ روز تمام میکند\nو بعد از آن ب نیز همراهش شریک\nمیشود و هر دو کار باقیمانده را در ۶ روز\nتمام میکنند پس معلوم کنید که ب تنها\nکار مذکور را در چند روز کرده می تواند ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 638, "text": "۱۶۸\n(۱۱) ا یک کار را در ۱۶ روز و ب در ۱۰\nروز میکند ا و ب هر دو شش روز یک جا\nکار می کنند و بعد ازان ج کار باقیمانده\nرا در ۳ روز تمام می کند پس معلوم کنید\nکه ج کار مذکور را تنها در چند روز کرده\nمی تواند ؟\n(۱۲) ا و ب یک کار را در شش روز تمام\nکرده میتوانند و ب تنها در ۱۶ روز\nپس اگر ب ۸ روز کار کرده مرخص گردد\nدریافت کنید که ا کار باقیمانده را در چند\nروز تمام خواهد کرد ؟\n(۱۳) ا و ب و ج یک کار را در ۶ روز و ب\nتنها در ۱۶ روز و ب و ج یک جا در ۱۰ روز\nتمام میکنند پس معلوم کنید که ا و ب یک جا\nکار مذکور را در چند روز کرده میتوانند ؟\n(۱۴) ۵ مرد یک کار را در ۲ ساعت و ۷ زن\nهمان کار را در ۳ ساعت و ۹ طفل همان\nرا در ۴ ساعت میکنند پس معلوم کنید که\nیک مرد و یک زن و یک طفل کار مذکور"}
{"book": "adl0290", "page": 639, "text": "۱۶۹\n\nرا در چند روز کرده میتواند ؟\n(۱۵) آ یک کار را در ۴ ساعت میکند و ب و ج\nدر ۳ ساعت و آ و ج در ۲ ساعت پس\nمعلوم کنید که ب تنها آن کار را در چند روز\nکرده میتواند ؟\n(۱۶) آ و ب یک کار را در ۸ روز میکنند و ب\nتنها در ۱۲ روز اگر ب تنها ۴ روز کار کرده\nمرخص شود پس آ کار باقیمانده را در چند\nروز تمام خواهد کرد ؟\n(۱۷) آ یک حوض را در ۳ ساعت و ب در ۴\nساعت پر میکند و ج در ۲ ساعت آن\nرا خالی میکنند اگر ا ۷ بجه و ب ۸ بجه\nو ج ۹ بجه باز کرده شود پس معلوم کنید\nکه حوض کدام وقت پر خواهد شد ؟\n(۱۸) مدت ۴۰ روز برای اتمام کاری معین\nگردید لاکن اشخاصیکه برای اتمام آن مقرر\nشد بعد از ۲۴ روز نصف کار را تمام کردند\nو ۱۶ نفر دیگر نیز مقرر شد و کار مذکور در\nوقت معین با تمام رسید پس معلوم کنید که"}
{"book": "adl0290", "page": 640, "text": "۱۷۰\n\nابتداءً چند نفر مقرر شده بود؟\n(۱۹) ا یک کار را در همان وقت میکند که ب\nو ج کرده میتوانند پس اگر ا و ب کار\nمذکور را در ۱۰ روز و ج در ۵۰ روز کرده\nبتواند دریافت کنید که ب تنها در چند روز\nآنرا خواهد کرد ؟\n(۲۰) ا و ج یک کار را در ۱۰ روز و ب و ج\nدر ۱۵ روز و ا و ج در ۲۵ روز میکنند\nا و ب و ج ۴ روز یکجا کار مذکور را\nمی کنند و بعد ازان ا جدا میشود و ب\nو ج ۵ روز دیگر یکجا کار میکنند و بعد از\nآن ب نیز علحده می شود پس معلوم کنید\nکه ج کار باقیمانده را در چند روز کرده\nمیتواند ؟\n(۲۱) یک کاریز یک حوض را در ۳۰ دقیقه و\nدیگر در ۴۰ دقیقه پر میکند و هر دو کاریز\nدر یک وقت باز کرده شده است پس\nمعلوم کنید که کاریز اول بعد از چند دقیقه\nبند شود که بعد ازآن حوض مذکور در ۱۰ دقیقه"}
{"book": "adl0290", "page": 641, "text": "۱۷۱\n\nپر شود ؟\n(۲۲) ا یک حوض را در ۲ ساعت و ب در ۳\nساعت پر میکند لاکن ج حوض مذکور را خالی\nمی کند اگر ا و ب و ج هر سه نصف ساعت\nباز شوند در ۳۰ دقیقه ۱۷/۲۴ حصہ حوض پُر می\nگردد پس معلوم کنید که ج حوض مذکور\nرا در چند دقیقه خالی کرده می تواند ؟\n(۲۳) ۴۰ نفر یک کار را در ۴۰ یوم میکنند لیکن\nاگر ۵ نفر بعد از هر ده یوم مرخص شوند پس\nمعلوم کنید که کار مذکور در چند روز تمام\nخواهد شد ؟\n\n۱۹۶ - سوالات در باب ساعت\nمثال ۱ روز دوشنبه در دو ساعت ۱۲ بجه\nاست و در ۲۴ ساعت یکی از آنها ۴۰\nثانیه پیش می رود و دیگر ۵۰ ثانیه پس\nمیماند دریافت کنید که مابین دو ساعت\nمذکور فرق ۱۶ دقیقه بعد از چه قدر عرصه\nواقع خواهد شد ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 642, "text": "۱۷۲\n\nد آن وقت در هر دو ساعت چند بجه خواهد\nبود ؟ و روز سه شنبه چون در ساعت اول\nسه بجه عصر باشد وقت اصلی چند بجه خواهد\nبود ؟\n(۱) در ۲۴ ساعت فرق ۲ ساعت (۴۰ + ۵۰)\nثانیه میباشد و در یک روز ساعت اول\n۱ ۱/۲ دقیقه نسبت به ساعت دوم پیش میرود\nو در ۴/۳ روز ساعت اول ۱ دقیقه نسبت به ساعت\nدوم پیش میرود\nو در ۳۲/۳ روز ساعت اول ۱۶ دقیقه نسبت به ساعت\nدوم پیش میرود\nیعنی در ۱۰ روز و ۱۶ ساعت (بقرار وقت صحیح)\n(۲) در ۳۲ روز ساعت اول (۳۲/۳ × ۴۰) ثانیه\nیعنی ۷ ۱/۹ دقیقه پیش می رود و ساعت دوم\n(۳۲/۳ × ۵۰) دقیقه نسبت به وقت اصلی پس می\nماند لیکن در ساعت صبح بعد از ۱۰ روز و ۱۶\nساعت ۴ بجه صبح خواهد بود بنابرین در ساعت\nاول ۴ بجه ۷ ۱/۹ دقیقه صبح و در ساعت دوم\n۳ بجه ۵۱ ۱/۹ دقیقه صبح خواهد بود ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 643, "text": "۱۷۳\n\n(۳) از ۱ بجه دو شنبه الی ۳ بجه عصر سه شنبه\n۲۷ ساعت می شود و ۲۴ بجه و ۴۰ ثانیه بقرار\nساعت اول = یک روز ساعت صحیح\nیعنی ۲۱۶۱/۹۰ ساعت = یک روز ساعت صحیح\nو ۱ ساعت = ۹۰/۲۱۶۱ روز ساعت صحیح\nو ۲۷ 〃 = ۹۰×۲۷/۲۱۶۱ 〃 〃 \nلاکن ۲۷×۹۰/۲۱۶۱ روز = ۱ روز و ۲ بجه و ۵۸۱/۲۱۶۱ ۵۹ دقیقه\n∴ چون در ساعتِ اول روز سه شنبه ۳ بجه شام\nباشد وقت صحیح ۲ بجه ۵۸۱/۲۱۶۱ ۵۹ دقیقه خواهد بود؟\nامثله نمبر ۱۲۴\n(۱) یک ساعت که روز یک شنبه ۱۲ بجه چاشت\n۵ دقیقه پیش است یومیه ۲ دقیقه ۱۵ ثانیه پیش\nمی رود پس معلوم کنید که روز سه شنبه وقت\nدر نیم بجه ظهر در ساعت مذکور چند بجه خواهد\nبود ؟\n(۲) روز دو شنبه بوقت ۹ بجه صبح یک ساعت\n۱۰ دقیقه پیش است لاکن هر روز ساعت مذکور\n۳ دقیقه پس میماند پس معلوم کنید که چون روز"}
{"book": "adl0290", "page": 644, "text": "۱۷۴\n\nچهار شنبه وقت اصلی ۲۳/۴ بجه ظهر باشد در\nساعت مذکور چه وقت خواهد بود ؟\n\n(۳) یک ساعت در ۲۴ ساعت ۲ دقیقه پیش میرود ۶)\nو ساعت دیگر ۳ دقیقه ساعت اول روز سه\nشنبه ۱۲ بجه چاشت و ساعت دیگر روز چهار\nشنبه وقت ۳ بجه عصر درست کرده شد پس\nمعلوم کنید که چند بجه هر دو ساعت مذکور یک\nوقت را ظاهر خواهند کرد\n\n(۴) روزے بوقت ۸ بجه صبح دو ساعت وقت\nصبح را ظاهر میکنند لاکن در ۲۴ ساعت ۷)\nیکی از آنها ۶ ثانیه پس میماند و دیگری ۱۰\nثانیه پیش می رود پس معلوم کنید که کدام\nوقت در ساعت ہای مذکور فرق نیم بجه خواهد\nبود ؟ و نیز دریافت نمائید که دران وقت در ۸)\nهر دو ساعت چند بجه خواهد بود ؟\n\n(۵) روز سه شنبه بوقت ۱۲ بجه چاشت یک\nساعت وقت صبح را ظاهر می کند لاکن\nساعت مذکور یومیه ۲۱/۲ دقیقه پیش میرود\nپس معلوم کنید که روز یک شنبه چون در"}
{"book": "adl0290", "page": 645, "text": "۱۷۵\nساعت مذکور ۹ بجه صبح باشد وقت اصلی\nچند بجه خواهد بود ؟\n(۶) روز دوشنبه وقت صبح در دو ساعت ۹ بجه\nاست و روز سه شنبه در یکی ۱۰ دقیقه کم ۱۱\nبجه و در دیگری ۱۱ بجه کامل میباشد پس\nمعلوم کنید که ساعت پس مانده را چه قدر پیش\nو ساعت پیش رفته را چه قدر پس کنیم که\nهر دو ساعت مذکور ۹ بجه شب را در یک\nوقت ظاهر کنند ؟\n(۷) یک ساعت که بتاریخ ۲ ماه دسمبر وقت\n۱۰ بجه شب ۱۴ دقیقه پیش بود بتاریخ\n۷ دسمبر وقت و بجه صبح ۸ دقیقه پس بود\nپس معلوم کنید که کدام وقت ساعت مذکور\nصحیح بود ؟\n(۸) یک ساعت که بتاریخ ۲۸ نومبر بوقت ۱۰\nبجه شب ۱۶ دقیقه پیش بود بتاریخ ۲۹ نومبر\nبوقت ۱۱ بجه شب درست بود پس معلوم\nکنید که ۷ دسمبر بوقت ۱ بجه ظهر ساعت\nمذکور چه قدر خواهد بود ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 646, "text": "۱۷۶\n\n(۹) یک ساعت که روز سه شنبه بوقت ۱۲ بجه\nچاشت ۷۱/۲ دقیقه پیش بود روز دو شنبه\nگذشته بوقت نیم شب ۴۱/۲ دقیقه پیش بود\nپس معلوم کنید که ساعت مذکور یومیه چه\nقدر پس می ماند ؟\n(۱۰) یک ساعت که یومیه ۷۱/۲ دقیقه پیش میرود\nروز یک شنبه وقت نیم شب ۱۲ دقیقه پیش\nبود پس معلوم کنید که روز چهار شنبه چون در\nساعت مذکور ۴ بجه ۳۲ دقیقه شام باشد\nوقت اصلی چند بجه خواهد بود ؟\n(۱۱) روز یک شنبه وقت ۱۲ بجه چاشت یک\nساعت یک دقیقه پیش بود و یک ساعت\nدیگر یک دقیقه پس و ساعت اول هر روز\n۳۱/۲ دقیقه پیش می رود و ساعت دوم ۲۱/۲\nدقیقه پس میماند اکنون فرق ساعت های\nمذکور ۱۵ دقیقه میباشد پس معلوم کنید امروز\nکدام روز و چند بجه است ؟\n(۱۲) یک ساعت هر روز ۲۱/۲ دقیقه پس میماند پس\nوقت ۹ بجه صبح ترتیب عقرب های آن چه قسم"}
{"book": "adl0290", "page": 647, "text": "۱۴۶\nباشد که وقت ۱۲ بجه نصف النهار در ساعت\nمذکور وقت صحیح باشد ؟\n(۱۳) یک ساعت در ۱۲ بجه ۱/۲ ۱۲ دقیقه و دیگر ۱/۲ ۷\nدقیقه پیش میرود روز یک شنبه وقت ۱۲ بجه\nچاشت آنها را درست کردند پس معلوم کنید\nکه چون مابین آنها فرق ۱/۲ ۲۱ دقیقه باشد\nوقت اصلی چند بجه خواهد بود ؟\n(۱۴) بوقت یک بجه یک ساعت درست کرده\nشده است لیکن وقت ۶ بجه ساعت مذکور\n۱۰ دقیقه از وقت اصلی پس میماند پس چون\nدر ساعت مذکور ۶ بجه باشد اصلی چه خواهد\nبود ؟\n(۱۵) بتاریخ یکم جنوری ۱۸۸۶ء یک ساعت بوقت\n۱۲ بجه چاشت ۷۳ ثانیه پس بود معلوم کنید\nکه ساعت مذکور یومیه چه قدر پیش رود که\nبتاریخ یکم جولائی ۱۸۸۶ء بوقت ۱۲ بجه چاشت ۱/۲ ۱۴\nثانیه پیش باشد ؟\n(۱۶) روز یکشنبه وقت ۱۰ بجه شب یک ساعت\nدرست کرده شد لاکن ۱۰ بجه صبح روز"}
{"book": "adl0290", "page": 648, "text": "۱۷۸\nچهارشنبه معلوم شد که ساعت مذکور ۵\nدقیقه پیش است پس روز جمعه چون در\nساعت مذکور ۲ بجه ظهر باشد وقت صلی\nچند بجه خواهد بود ؟\n(۱۷) یک ساعت که در ۱۲ بجه ۵ دقیقه پیش میشود\nبتاریخ یکم جنوری ۱۸۸۵ء درست کرده شد\nپس معلوم کنید که باز کدام وقت ساعت\nمذکور وقت صحیح را ظاهر خواهد کرد ؟\n(۱۸) ۱۰ روز میشود که یک ساعت ۱۵ دقیقه پیش\nبود و امروز در همان وقت ساعت مذکور\n۱۵ دقیقه پس است پس معلوم کنید که وقت\nصحیح کدام وقت داشت و باز بعد از چند\nساعت وقت صحیح ظاهر خواهد کرد ؟\n(۱۹) یک ساعت یک دقیقه فی ساعت پیش میشود\nو ساعت دیگر یک دقیقه پس می ماند اکنون\nدر هر دو ساعت مذکور وقت یک بجه است\nپس معلوم کنید که دو بجه بقرار وقت صحیح\nما بین ساعت های مذکور چه قدر فرق خواهد بود؟\nمثال ۲ مابین ۴ و ۵ بجه آن وقت را معلوم"}
{"book": "adl0290", "page": 649, "text": "۱۷۹\nکنید که عقرب های ساعت (۱) منطبق میشود و (۲) با یکدیگر زاویه قایمه می سازد و (۳) بعین بالمقابل یک دیگر میباشد\nیاد باید داشت که اگر عقرب دقیقه ۶۰ درجه را طی کند عقرب بجه صرف ۵ درجه دقیقه را طی میکند بنابرین در ۶۰ دقیقه عقرب دقیقه ۵۵ درجه دقیقه نسبت به عقرب بجه زیاده تر طی میکند بنابرین در ۱۲ دقیقه عقرب دقیقه ۱۱ درجه نسبت به عقرب بجه زیاده تر طی میکند چون ۴ بجه می شود عقرب دقیقه از عقرب بجه ۲۰ درجه پس تر می باشد لہذا (۱) برای اینکه هر دو عقرب ما بین ۴ بجه و ۵ بجه منطبق شود عقرب دقیقه باید که فرق ۲۰ درجه را برابر کند +\nعقرب دقیقه فرق ۱۱ درجه را در ۱۲ دقیقه برابر میکند\n∴ » » ۱ درجه » ۱۲/۱۱ دقیقه برابر خواهد کرد\n∴ » » ۲۰ درجه » ۲۰×۱۲/۱۱ دقیقه »\n∴ وقت مطلوب ۲۰×۱۲/۱۱ دقیقه یا ۲۱ ۹/۱۱ دقیقه بعد"}
{"book": "adl0290", "page": 650, "text": "۱۸۰\nاز ۴ بجه خواهد بود و (۲) چون عقرب های\nمذکور زاویه قائمه بسازد باید که فرق مابین\nآنها ۱۵ درجه باشد پس مابین ۴ بجه و ۵ بجه\nاین صورت دو دفعه واقع میشود اول آن\nوقت که عقرب دقیقه فرق (۲۰-۱۵) یعنی ۵\nدرجه را برابر کند و دوم آن وقت که فرق\n۳۵ یعنی ه درجه را برابر کند و دوم آن وقت\nکه فرق ۳۵ یعنی (۲۰+۱۵) درجه را برابر کند +\nعقرب دقیقه فرق ۱۱ درجه در ۱۲ دقیقه برابر میکند\nث ” ” ۱ درجه ” ۱۲/۱۱ ” ”\nو ” ” ۵ درجه ” ۱۲×۵/۱۱ ” ”\nو ” ” ۳۵ درجه ” ۱۲×۳۵/۱۱ ” ”\nث عقرب های ساعت اولاً ۵ ۵/۱۱ دقیقه بعد از\n۴ بجه زاویه قایمه خواهد ساخت و ثانیاً ۳۵×۱۲/۱۱\nیا ۳۸ ۲/۱۱ دقیقه بعد از ۴ بجه\n(۳) اگر عقرب های ساعت عین بالمقابل یکدیگر\nباشد فرق مابین آنها ۳۰ درجه میباشد پس اگر\nعقرب دقیقه فرق ۵۰ دقیقه را برابر کند مابین\n۴ بجه و ۵ بجه عقرب های ساعت بالمقابل"}
{"book": "adl0290", "page": 651, "text": "۱۸۱\n\nیک دیگر خواهد بود و اگر بموجب (۱) و (۲)\nعمل کرده شود جواب ۵/۱۱ ۵ دقیقه بعد از ۴\nبجه خواهد بود ؟\nامثله نمبر ۱۲۵\nدر امثله ذیل عقرب های ساعت (ا) کدام\nوقت منطبق میشود و (ب) کدام وقت زاویه قائمه\nمیسازد و (ج) کدام وقت بالمقابل یکدیگر میباشد\nو (د) کدام وقت مابین آنها فرق ۱۲ درجه و (ح)\nکدام وقت مابین آنها فرق ۲۲ درجه می باشد ؟\n(۱) مابین ۲ و ۳ بجه +\n(۲) مابین ۳ و ۴ بجه +\n(۳) مابین ۶ و ۷ بجه +\n(۴) مابین ۱۲ و ۱ بجه +\n(۵) مابین ۷ و ۸ بجه +\n(۶) مابین ۱۰ و ۱۱ بجه +\n(۷) یک ساعت وقت دوازده بجه ۱۰ دقیقه\nپیش است لاکن در یک ساعت ۲ دقیقه\nپس میماند پس چون مابین ۲ بجه و ۳ بجه"}
{"book": "adl0290", "page": 652, "text": "۱۸۲\nعقرب های آن زاویه قایمه سازد وقت\nاصلی چند بجه خواهد بود ؟\n(۸) وقت یک بجه یک ساعت ۵ دقیقه پس است\nلاکن در یک ساعت ۱ دقیقه پیش میشود\nپس چون بعد از یک بجه بار پنجم عقرب\nهای آن منطبق شود وقت اصلی چند بجه\nخواهد بود ؟\n(۹) یک ساعت وقت ۴ بجه شام درست کرده\nشده است لاکن ساعت مذکور ۱۵ دقیقه فی\nساعت پیش میشود پس چون بعد از ۴\nبجه عقرب های آن بار چهارم زاویه قایمه\nسازد وقت صحیح را معلوم کنید +\n(۱۰) مابین ۲ بجه و ۳ بجه چون عقرب های\nیک ساعت منطبق می شود وقت صحیح را\nظاهر می کند پس اگر ساعت مذکور فی ساعت\nدو دقیقه پس مانده باشد معلوم کنید که بوقت\n۱۲ بجه چاشت در ساعت مذکور کدام وقت بود ؟\n(۱۱) عقرب ساعتی یک ساعت کامل از جای خود\nتغیر یافته است دچون مابین ۳ بجه و ۴ بجه"}
{"book": "adl0290", "page": 653, "text": "۱۸۳\nعقرب های ساعت مذکور منطبق شد وقت\n۳ بجه و ۱۶ دقیقه بود پس معلوم کنید که\nعقرب مذکور چند درجه تغیر یافته بود ؟\n(۱۲) اگر عقرب های یک ساعت بعد از ۶۳ دقیقه\nربموجب وقت صحیح ) منطبق شود معلوم کنید\nکه ساعت مذکور یومیه چه قدر پیش میرود\nیا پس میماند ؟\nسوالات در باب وقت\nو مفاصله یا مسافت\n۱۹۷- مثال ۱- یک ریل از کلکته به وقت\n۴ بجه شام به رفتار فی ساعت ۲۰ میل روانه\nمیشود و یک ریل دیگر از کلکته بوقت ۹ بجه\nشام بر یک سرک دیگر که متوازی سرک\nاول است به رفتار فی ساعت ۳۰ میل\nروانه میشود پس معلوم کنید که کدام وقت\nو کدام جا ریل دوم ریل اول را خواهد\nگرفت +"}
{"book": "adl0290", "page": 654, "text": "۱۸۴\n\nچون که ریل اول ۵ ساعت قبل از ریل\nدوم روانه شده بود لہٰذا در ۵ ساعت (۵×۲۰)\nیعنی ۱۰۰ میل مسافت طے کرده است\nد ریل دوم فرق ۱۰۰ میل را بہ رفتار فی\nساعت ۱۰ یعنی (۳۰-۲۰) میل برابر می کند-\nپس چونکہ ریل دوم فرق ۱۰ میل را در یک\nساعت برابر میکند\nچونکہ ریل دوم فرق ۱۰۰ میل را در ۱۰\nساعت برابر خواهد کرد ؟\nوقت مطلوب = ۱۰ ساعت بعد از روانگی\nریل دوم است و جای مطلوب یہ فاصله\n۳۰۰ میل از کلکته واقع است *\nمثال ۲ یک سگ تعاقب یک خرگوش نمود\nو ما بین آنها در ابتدا ۳۰ گز فاصله بود لاکن\nدر وقتیکہ خرگوش ۴ خیز میزند سگ ۳ خیز\nمی زند و خیز خرگوش ۱/۲ ۱ گز و خیز سگ\n۱/۲ ۲ گز میباشد پس معلوم کنید که کدام جا\nسگ خرگوش را خواهد گرفت ؟\nوقتیکہ خرگوش (۴×۱/۲ ۱) یا ۶ گز طے می کند"}
{"book": "adl0290", "page": 655, "text": "۱۸۵\n\nسگ (۳ × ۲ ۱/۲) = ۷ ۱/۲ گز طی میکند\nچون خرگوش ۶ گز میرود سگ ۱ ۱/۲ گز پیش می شود\nو \" \" ۱۲ \" \" ۳ \" \"\nو \" \" ۱۲۰ \" \" ۳۰ \" \"\nپس فاصله مطلوب ۱۲۰ گز است\nمثال ۳ ا از مقام ط بطرف مقام ق برفتار\nفی ساعت ۳ ۳/۴ میل روانه میشود و یک\nساعت بعد از روانه شدن او ب از مقام\nق بطرف مقام ط برفتار فی ساعت ۴ ۱/۲\nمیل روانه میشود پس اگر بعد ط و ق ۵۱ ۳/۴\nمیل باشد ملاقات شان در کدام مقام\nواقع خواهد شد؟\nقبل از روانگی ب ا ۳ ۳/۴ میل طی کرده بود\nو در ۴۸ میل باقیمانده ا فی ساعت ۳ ۳/۴\nمیل و ب فی ساعت ۴ ۱/۲ میل طی میکند\nیعنی هر دو در یک ساعت (۳ ۳/۴ + ۴ ۱/۲) میل\nمی روند پس مسافت ۴۸ میل در ۴۸/۸ ۱/۴\nساعت یعنی ۶ ساعت طی میشود لهذا ملاقات\nا و ب ۶ ساعت بعد از روانه شدن ب"}
{"book": "adl0290", "page": 656, "text": "۱۸۶\n\nواقع میشود و جای ملاقات از ق بفاصله\n(۶×۴ ۱/۶) = ۲۵ ۱/۲ میل واقع است :\nمثال ۳ دو ریل که طول آنها ۷۷ گز و ۹۹ گز است\nبه رفتار ۲۵ میل و ۲۰ میل فی ساعت بر سڑک\nهای متوازی در سمت های مخالف می روند\nپس معلوم کنید که ریل های مذکور محاذی یکدیگر\nدر چند ثانیه گذشته میتوانند و نیز معلوم کنید که\nاگر ریل های مذکور در یک سمت بروند آنها\nمحاذی یک دیگر در چند دقیقه خواهند گذشت؟\nو یک شخص که در یکی از ریل های مذکور\nنشسته باشد محاذی ریل دوم در چه قدر\nوقت خواهد گذشت ؟\n(۱) دو ریل که مخالف یک دیگر میروند محاذی یکدیگر\nدر آن قدر وقت خواهند گذشت که درطی\n(۷۷ + ۹۹) گز به رفتار (۲۵ + ۲۰ فی ساعت\nیا ۴۵ میل صرف میشود *\n۴۵ میل در یک ساعت طے میشود\nیعنی ۴۵ × ۱۷۶۰ گز در یک ساعت طی میشود\n∴ ۱۷۶ گز در ۳/۵۰ ساعت طی میشود"}
{"book": "adl0290", "page": 657, "text": "۱۸۷\n∴ وقت مطلوب = ۱/۴۵۰ ساعت = ۸ ثانیه\n(۲) اگر ریل ها در یک سمت بروند وقت گذشتن یک ریل محاذی دیگر همان قدر میباشد که در طی کردن (۷۷+۹۹) گز به رفتار (۲۵-۲۰) میل فی ساعت صرف میشود یعنی وقت مطلوب ۷/۲ ثانیه است :\n(۳) یک شخص که در یک ریل نشسته است محاذی ریل دیگر که از سمت مخالف می آید در همان قدر وقت خواهد گذشت که در طی کردن ۹۹ گز که طول ریل دوم است به رفتار فی ساعت (۲۵+۲۰) میل صرف میشود پس وقت مطلوب ۲/۵ ۴ ثانیه میباشد و اگر هر دو ریل در یک سمت بروند وقت مطلوب همان قدر خواهد بود که در طی کردن ۹۰ گز به رفتار فی ساعت (۲۵-۲۰) میل صرف میشود پس وقت مطلوب ۲/۵ ۴۰ ثانیه می باشد :\nمثال ۵ یک ملاح یک کشتی را به طرف رو آب دریا به رفتار فی ۴ ساعت ۱۸ میل می برد و اگر ملاح مذکور کشتی را مخالف رو آب ببرد"}
{"book": "adl0290", "page": 658, "text": "۱۸۸\nهمان قدر مسافت را در ۱۲ ساعت طی می\nنماید پس رفتار اصلی دریا و کشتی را معلوم کنید\nبه طرف رو آب ۱۸ میل در ۴ ساعت طی\nمیشود یعنی ۱۸/۴ یا ۴ ۱/۲ میل در یک ساعت\nطی میشود\nو مخالف رو آب ۱۸ میل در ۱۲ ساعت\nطی میشود یعنی ۱۸/۱۲ یا ۱ ۱/۲ میل در یک ساعت\nطی میشود\n∴ ۴ ۱/۲ میل فی ساعت مجموع رفتار کشتی و\nآب دریا و ۱ ۱/۲ میل فرق آنها است\n∴ رفتار کشتی = ۴ ۱/۲ + ۱ ۱/۲ / ۲ = ۶ / ۲ = ۳ میل\nو رفتار آب دریا ۴ ۱/۲ - ۱ ۱/۲ / ۲ = ۳ / ۲ = ۱ ۱/۲ میل\nمثال ۶ یک کرم در دوازده ساعت بر یک\nستون بقرار اوسط ۳۱ انچ بالا می رود\nمگر در دوازده ساعت روز بقرار اوسط ۱۶\nانچ فرود می آید پس معلوم کنید که کرم\nمذکور بر نوک یک ستون که ۳۵ فٹ طول\nدارد در چه قدر وقت رسیده می تواند\nطول ستون = ۴۲۰ انچ"}
{"book": "adl0290", "page": 659, "text": "۱۸۹\n\nدر ۲۴ ساعت کرم مذکور (۳۱-۱۶) انچ بالا\nمی رود بنابرین در ۲۴ × ۲۶ ساعت\n۱۵×۲۶ یا ۳۹۰ انچ بالا خواهد رفت اکنون\nفاصله باقیمانده (۴۲۰ - ۳۹۰) یا ۳۰ انچ است\nو چونکه بوقت شب کرم مذکور ۳۱ انچ در\n۱۲ ساعت میرود :: ۳۰ انچ در ۳۰ × ۱۲\nساعت خواهد رفت\nلهذا کرم مذکور در (۲۴×۲۶+ ۳۰×۱۲/۳۱) ساعت\nیعنی در ۶۳۵ ۱۹/۳۱ ساعت بر نوک ستون خواهد\nرسید [۲۶ که تعداد روز است بعد از معلوم\nکردن آن ضعف ۱۵ دریافت شده که قریب\nترین ۴۲۰ می باشد لاکن نسبت به آن کم\nاست]\n\nامثله نمبر ۱۲۶\n(۱) یک شخص در یک دقیقه به رفتار ۱۰۰ گام\n(فی گام ۲ فث) میرود و دیگر به رفتار فی\nساعت ۳ میل پس اگر هر دو در یک وقت\nروانه شوند معلوم کنید که شخص اول از شخص دوم"}
{"book": "adl0290", "page": 660, "text": "۱۹۰\n\nدر چند ساعت ۳۸ گز پیش خواهد رفت ؟\n(۲) یک شخص میخواهد که مسافت ا و ب را طی\nکند اول او ۴ ۱/۲ ساعت به رفتار یک میل\nفی ۲۱ ۳/۴ دقیقه پیاده و بعد ازان ۱۶ ۱/۲ ساعت\nبر اسپ برفتار سه چند رفتار اول و بعد که\n۱۰ ۵/۶ ساعت در ریل برفتار سه چند رفتار اسپ\nمی رود پس بُعد ا و ب را دریافت کنید ؟\n(۳) یک ریل از کلکته بوقت ۳۰ دقیقه ۷ بجه\nصبح برفتار فی ساعت ۲۵ میل روانه میشود\nو یک ریل دیگر از کلکته بوقت ۱۲ بجه\nنصف النهار برفتار فی ساعت ۴۰ میل روانه\nمیشود پس معلوم کنید که بعد از چند ساعت\nو در کدام مقام ریل های مذکور ملاقی خواهند\nشد ؟\n(۴) یک ریل برفتار فی ساعت ۳۰ میل از\nکلکته به طرف اله آباد (۶۰۰ میل) بوقت\n۹ بجه شب روانه میشود و یک ریل دیگر\nبرفتار فی ساعت ۴۰ میل از اله آباد به\nطرف کلکته در همان وقت روانه می گردد"}
{"book": "adl0290", "page": 661, "text": "۱۹۱\n\nپس معلوم کنید کدام وقت و در کدام مقام\nریل های مذکور ملاقی خواهند شد ؟\n(۵) دو ریل (طول هر یک ۸۸ گز است) بر سرک\nهای متوازی در سمت های مخالف حرکت\nمی کنند و ریل اول برفتار فی ساعت ۴۰\nمیل و ریل دوم برفتار فی ساعت ۳۵ میل\nمیرود پس معلوم کنید که در چه قدر مدت\nآنها محاذی یک دیگر خواهند گذشت ؟\n(۶) و اگر در مثال پنجم ریل ها به یک سمت بروند\nمعلوم کنید که یک آدم که در ریل سوار است\nمحاذی ریل دوم در چه قدر وقت خواهد گذشت ؟\n(۷) یک ملاح کشتی خود را در ۳ ساعت ۱۵ میل\nطرف پائین دریا می برد لاکن واپس بمقام\nروانگی در ۷/۱/۲ ساعت میرسد پس رفتار اصلی\nکشتی را و رفتار دریا را معلوم کنید ؟\n(۸) یک ملاح طرف بالای دریا ۱۲ میل در ۵\nساعت میرود و رفتار دریا فی ساعت ۴\nمیل است پس معلوم کنید که به طرف پائین\nدریا ملاح مذکور ۱۵ میل در چه قدر وقت خواهد"}
{"book": "adl0290", "page": 662, "text": "۱۹۲\n\nرفت ؟\n(۹) یک سپاهی عقب دزدی که ۱۰۰ گز پیش\nاست میدود پس اگر سپاهی مذکور یک میل را\nدر ۶ دقیقه طی کند و دزد در ۱۰ دقیقه معلوم\nکنید که دزد در کدام جا گرفته خواهد شد ؟\n(۱۰) یک شخص بوقت ۷ بجه صبح بر فتار فی ساعت\n۳/۴ ۳ میل روانه میشود و نیز از همان جا یک\nکالسکه بوقت ۸ بجه ۱۵ دقیقه صبح بر فتار\nفی ساعت ۱/۲ ۶ میل روانه میشود پس معلوم\nکنید که کالسکه مذکور آن شخص را بچند بجه\nخواهد گرفت ؟\n(۱۱) ا از کابل بطرف غزنین بر فتار فی ساعت\n۵ میل روانه میشود و ب از غزنین سه\nساعت بعد از ا به طرف کابل بر فتار فی\nساعت ۱/۲ ۴ میل روانه میشود پس اگر ملاقات\nشان ۱ ساعت بعد از روانگی ب باشد معلوم\nکنید که ما بین کابل و غزنین چه قدر مسافت\nاست ؟\n(۱۲) ا از کابل به طرف استالف (۲۴ میل) بوقت"}
{"book": "adl0290", "page": 663, "text": "۱۹۳\n۶ بجه صبح برفتار فی ساعت ۴ میل روانه\nمی شود و ب یک ساعت بعد\nازان روانه می گردد لاکن یک ساعت\nپیش از ا به استالف میرسد پس معلوم کنید\nکه ملاقات شان در کدام جا واقع شده باشد؟\n(۱۳) یک شخص برفتار فی ساعت ۱/۲ ۳ میل به\nطرف یک شهر میرود و از شهر مذکور بر اسپ\nسوار شد برفتار فی ساعت ۶ میل بخانه\nخود می رسد پس اگر در کل آمد و رفت ۲ ساعت\nو ۱۰ دقیقه صرف شده باشد معلوم کنید که شخص\nمذکور چه قدر مسافت طی کرده است ؟\n(۱۴) ا و ب از دو مقام که به بُعد یک میل از\nیک دیگر واقع اند روانه میشوند و در وقتیکه\nا ۶ گز میرود ب ۵ گز می رود مگر ب\n۹ ثانیه قبل از ا روانه شده است و در\n۹ ثانیه مذکور مسافت ۱/۲ ۲۲ گز را طی کرده\nاست پس معلوم کنید که ملاقات شان\nبکدام جا واقع خواهد شد ؟\n(۱۵) یک ریل از کلکته بوقت ۷ بجه صبح روانه"}
{"book": "adl0290", "page": 664, "text": "۱۹۴\nشده بمقام بردوان بعمل ۱۱ بجه می رسد و\nیک ریل دیگر از بردوان بوقت ۸ بجه\nروانه شده در کلکته بوقت ۳۰ - ۱۰ بجه میرسد\nپس معلوم کنید که ملاقات ریل های مذکور\nکدام وقت واقع خواهد شد ؟\n(١٦) یک ریل از ط بسوی ق برفتار فی ساعت\n۲۰ میل میرود و بعد از ۱/۲ ۱ ساعت یک ریل\nدیگر از ط برفتار فی ساعت ۳۰ میل روانه\nشده بمقام ق ۱/۲ ۲ ساعت قبل از رسیدن\nریل اول بمقام ط می رسد پس معلوم\nکنید که مابین ط و ق چه قدر مسافت است ؟\n(۱۷) یک سوار از کابل بوقت ۱۰ بجه روانه میشود\nو در ۵ ساعت از یک کالسکه که از کابل\nبوقت ۹ بجه صبح روانه شده بود می گذرد\nاگر کالسکۀ مذکور بوقت روانگی سوار مذکور\n۲ میل زیاده از صورت اول طی می کرد\nملاقات شان در هفت ساعت واقع می شد\nپس رفتار کالسکه و سوار را معلوم کنید *\n(۱۸) أ و ب در یک وقت معین از کابل و"}
{"book": "adl0290", "page": 665, "text": "۱۹۵\n\nبت خاک روانه می شوند و به رفتار فی\nساعت ۳ میل و ۴ میل می روند و\nملاقات شان آن وقت می شود که\nب نسبت به آ یک میل زیاده طی\nکرده است پس معلوم کنید که مابین کابل\nو بت خاک چه قدر مفاصله است ؟\n(۱۹) آ و ب و ج از یک مقام یکی بعد\nدیگری بفرق یک یک ساعت روانه\nمی شوند و به رفتار فی ساعت ۳ میل و ۴ میل و\n۵ میل علی الترتیب راه را طی میکنند لاکن چون ب\nاز ا میگذرد آ واپس به طرف مقام روانگی\nخود میگردد پس معلوم کنید که ملاقات\nآ و ج در کدام جا واقع خواهد شد ؟\n(۲۰) یک سوار به رفتار فی ساعت ۱۱ میل\nمی رود لاکن بعد از هر ۱۲ میل برای\nتبدیل اسپ ۱۰ دقیقه توقف می کند\nپس معلوم کنید که سوار مذکور در چند\nساعت مسافت ۹۶ میل را طی\nخواهد کرد ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 666, "text": "۱۹۶\n\n(۲۱) اگر یک توپ در ۹ دقیقه ۷ فیر کند پس معلوم\nکنید که توپ مذکور در یک ساعت چند فیر\nخواهد کرد ؟\n(۲۲) یک بوزینه میخواهد که بر یک ستون بالا\nشود و در یک دقیقه ۱۰ فٹ خیز می زند\nلاکن در دقیقه ثانی ۳ فٹ می افتد اگر\nبلندی ستون ۶۳ فٹ باشد معلوم کنید\nکه بوزینه مذکور در چند دقیقه به فرق آن\nخواهد رسید ؟\n(۲۳) یک ظرف دو انبو به دارد که یکی از آنها\nآب را می رساند و دیگری آب را می\nکشد اوّل در ۴۰ دقیقه ظرف را پر و\nدوم در یک ساعت آنرا خالی کرده می\nتواند پس اگر انبو به های مذکور نوبت\nبه نوبت یک دقیقه باز کرده شود معلوم کنید\nکه ظرف مذکور در چند ساعت پُر خواهد شد؟\n۱۹۸ - مثال ا و ب و ج از یک مقام روانه\nمیشوند و برگرد یک جزیره مدوّره که محیط\nآن ۳۰ میل است دور می نمایند آ"}
{"book": "adl0290", "page": 667, "text": "194\nا ب در یک سمت میروند و ج در\nسمت مخالف پس اگر رفتار های ا و\nب و ج فی ساعت ۵ و ۷ و ۸ میل\nعلی الترتیب باشد معلوم کنید که ملاقات\nهر سه شان باز کدام وقت واقع خواهد\nشد ؟\nطریق عمل ب از ا در یک ساعت ۲\nمیل پیش می رود\n؞ ب محیط جزیره را در ۳۰ / ۲ یعنی ۱۵ ساعت\nقبل از ا طی کرده میتواند یعنی ا و ب\nبعد از هر پانزده ساعت ملاقات میکنند\nا و ج هر دو در یک ساعت ۱۳ میل\nمیروند ؞ بعد از هر ۳۰ / ۱۳ ساعت\nملاقات می کنند - لہذا ملاقات ا و ب\nو ج در ان تعداد ساعت ها واقع خواهد\nشد که ضعف مشترکه ۱۵ ، ۳۰ / ۱۳ میبا شد\nلیکن ذو اضعاف اقل ۱۵ و ۳۰ / ۱۳ ۳۰\nمی باشد ؞ ا و ب و ج هر سه در\n۳۰ ساعت یک دفعه ملاقات می کنند ؞"}
{"book": "adl0290", "page": 668, "text": "۱۹۸\nامثله نمبر ۱۲۷\n(۱) ا و ب از یک جا روانه شده گرد یک کشت مدور که محیط آن ۱۰ میل است دور می نمایند و ا بر رفتار فی ساعت ۴ میل و ب برفتار فی ساعت ۳ میل می رود پس معلوم کنید که ملاقات شان کدام جا واقع خواهد شد (ا) اگر هر دو در یک سمت بروند (ب) اگر آنها به سمت های مخالف بروند ؟\n(۲) ا در ۳ ساعت برگرد یک باغ مدوّر گردیده می تواند و ب در ۵ ساعت پس اگر آنها یک وقت روانه شوند معلوم کنید که ملاقات شان کدام وقت واقع خواهد شد (ا) اگر هر دو در یک سمت بروند (ب) اگر آنها به سمت های مخالف بروند ؟\n(۳) ا و ب و ج از یک جا روانه میشوند و بر گرد یک جزیرهٔ مدوّر که محیط آن"}
{"book": "adl0290", "page": 669, "text": "۱۹۹\n\n۶۳ میل است دور می کنند و رفتار\nهای ا و ب و ج علی الترتیب فی\nروز ۱۰ میل و ۱۲ میل و ۱۶ میل می\nباشد پس معلوم کنید که باز ملاقات شان\nبعد از چند روز واقع خواهد شد ؟\n(۴) ا بر گرد یک جزیره مدوّر در ۱۵ روز\nگردیده می تواند و ب در ۲۰ روز و\nج در ۲۵ روز پس اگر کل شان از\nیک مقام در یک وقت روانه شوند و\nا و ب در یک سمت بروند و ج\nدر سمت مخالف معلوم کنید که ملاقات\nشان بعد از چند روز واقع خواهد شد و\nنیز دریافت کنید که در مقام روانگی\nشان ملاقات شان بعد از چند روز میشود؟\n(۵) سه نفر طفل از یک مقام روانه شده می\nخواهند که بر گرد یک باغ مدوّر که محیط\nآن ۶ میل است دور بنمایند و رفتار\nشان علی الترتیب فی ساعت ۳ میل و\n۵ میل و ۷ میل میباشد پس معلوم کنید"}
{"book": "adl0290", "page": 670, "text": "۲۰۰\n\nکه اطفال مذکور بعد از چند ساعت در\nیک مقام جمع خواهند شد ؟\n\n۱۹۹-سوالات مسابقهٔ\nدویدن و بازی\n\nمثال ۱ در مقابله یک میل ا از ب ۴۰\nگز سبقت نموده می تواند و ب از\nج بقدر ۲۰ گز پس اگر ا و ج در یک\nمیل مقابله بکنند معلوم کنید که آ بر ج\nچند گز سبقت نموده می تواند ؟\n۱۷۶۰ گز را د ب آن وقتی طے میکند که ب ۱۷۲۰ گز را طے میکند\n∴ ا ۱۷۶۰/۴۳ گز \" \" \" ۴۰ گز \" \"\n∴ ا ۱۷۶۰ × ۴۳/۴۳ گز \" \" \" ۱۷۶۰ گز \" \"\nلیکن ب ۱۷۶۰ گز \" \" که ج ۱۷۴۰ گز \" \"\n∴ ا ۱۷۶۰ × ۴۳/۴۳ گز \" \" و ج ۱۷۴۰ گز \" \"\n∴ ا ۱۷۶۰ گز \" \" و ج ۱۷۴۰ × ۴۳/۴۳ گز \" \"\n∴ ا در مقابله یک میل (۱۷۶۰ گز - ۱۷۴۰ × ۴۳/۴۳ گز) ۶/۴۳ ۵۹ گز\nسبقت نموده میتواند *"}
{"book": "adl0290", "page": 671, "text": "۲۰۱\n\nمثال ۲ - در مقابله ۲۰۰ گز ا ب را ۲۰ گز\nرعایت نموده میتواند و ج را ۳۰ گز پس\nمعلوم کنید که در مقابله ۳۰۰ گز ب ج\nرا چه قدر رعایت نموده میتواند ؟\n{تنبیه - ا ب را ۲۰ گز در ۲۰۰ گز رعایت\nنموده می تواند باین معنی که در مقابله ۲۰۰\nگز ا میتواند که ب را اجازه بدهد که ۲۰ گز\nپیش ایستاده شده مقابله کند بنابراین در وقتیکه\nا ۲۰۰ گز طے میکند ب ۱۸۰ گز طے میکند}\nدر وقتیکه ا ۲۰۰ گز طے میکند ب ۱۸۰ گز طی میکند\nو ״ ۲۰۰ گز ״ ج ۱۷۰ گز ״\n∴ ״ ب ۱۸۰ گز ״ ج ۱۷۰ گز ״\n∴ ״ ب ۶۰ ״ ״ ج ۱۷۰/۳ ״ ״\n∴ ״ ب ۳۰۰ ״ ״ ج ۱۷۰×۵/۳ یا ۲۸۳۱/۳ گز ״\n∴ ب ج را (۳۰۰ گز - ۲۸۳۱/۳ گز) یعنی ۱۶۲/۳ گز در مقابله\n۳۰۰ گز رعایت نموده میتواند *\nمثال ۳ در یک بازی که برای آن ۵۰ نمبر\nمقرر است ا ب را و ب ج را ۱۰ نمبر\nرعایت نموده میتواند پس معلوم کنید - که"}
{"book": "adl0290", "page": 672, "text": "٣٠٢\n\nا ج را چند نمبر رعایت نموده می تواند ؟\n{ تنبیه - ا ب را رعایت ١٠ نمبر در ٥٠ نمبر\nنموده میتواند باین معنی که اگر ا ٥٠ نمبر حاصل\nکند ب (٥٠ - ١٠) = ٤٠ حاصل کرده میتواند }\nدر وقتیکه ج ٤٠ نمبر حاصل میکند ب ٥٠ نمبر حاصل میکند\n÷ \" ج ٤٠ \" ب ٥٠ \"\n÷ \" ج ٣٢ \" ب ٤٠ \"\nلاکن \" ا ٥٠ \" ب ٤٠ \"\n÷ \" ج ٣٢ \" ا ٥٠ \"\n∴ ا ج را (٥٠ - ٣٢) = ١٨ نمبر رعایت نموده\nمیتواند *\n\nامثله نمبر ١٢٨\n\n(١) در مقابله یک میل ا ب را رعایت ٦٠ گز\nنموده ٢٨ گز سبقت برده است پس اگر\nا یک میل در ٥ دقیقه طی کند معلوم کنید\nکه ب در چند دقیقه طی کرده میتواند ؟\n(٢) در مقابله یک میل ا از ب ٤٠ گز و ب\nاز ج ٤٠ گز سبقت برده می تواند پس معلوم"}
{"book": "adl0290", "page": 673, "text": "۲۰۳\n\nکنید که ا ج را چه قدر رعایت بنماید که هر\nدو در یک وقت مسابقه را بانجام برسانند ؟\n(۳) در مقابله ۵۰۰ گز ا ب را ۶۰ گز و ج را\n۸۰ گز رعایت نموده میتواند پس معلوم کنید\nکه در مقابله یک میل ب از ج چه قدر\nسبقت برده می تواند ؟\n(۴) در وقتیکه ا ۱۵ گز می رود ب ۱۲ گز\nمی رود در وقتیکه ب ۱۰ گز می رود ج\n۱۲ گز می رود پس اگر ج یک میل را در\n۱۰ دقیقه طی کند ا آنرا در چند دقیقه طی\nخواهد کرد ؟\n(۵) در یک بازی ا ب را در ۵۰ نمبر رعایت\n۱۵ نمبر نموده میتواند و ا ج را در ۴۰ نمبر\nرعایت ۱۰ نمبر پس معلوم کنید که از ب\nو ج کدام یک قابل تر است و نیز معلوم\nکنید که در بازی ۷۵ نمبر یکی به دیگر\nرعایت چند نمبر نموده میتواند ؟\n(۶) ا و ب در یک میل مقابله می کنند و ا\nبر فتار فی دقیقه ۱۰۰ گز می رود لاکن"}
{"book": "adl0290", "page": 674, "text": "۳۰۴\nب در ۵ دقیقه اول برفتار فی دقیقه ۸۰ گز\nمی رود و بعد از آن برفتار فی دقیقه ۱۲۰ گز\nپس معلوم کنید که کدام کس سبقت خواهد برد\nو چه قدر سبقت و در چند دقیقه خواهد بود ؟\n(۷) ا در یک بازی ب را در ۵۰ نمبر رعایت\n۱۰ نمبر و ج را رعایت ۱۴ نمبر نموده میتواند\nپس معلوم کنید که ب ج را رعایت چند نمبر\nنموده می تواند ؟\n(۸) ا ب را در مقابله یک میل رعایت ۳۰۰\nگز نموده میتواند و ج ب را در ۲ میل\nرعایت ۷۰۰ گز پس اگر ا و ج در یک\nمیل مقابله کنند معلوم کنید که کدام یک\nسبقت خواهد برد و چه قدر سبقت خواهد برد؟\n(۹) ا ب را رعایت ۱۰۰ گز و ج را رعایت ۱۵۰\nگز در مقابله یک میل نموده میتواند و ب\nج را این قدر رعایت نموده میتواند که ۱۵\nثانیه قبل از او روانه شود پس معلوم کنید\nکه ا و ب و ج نصف میل را در چند دقیقه\nطی کرده میتوانند ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 675, "text": "۲۰۵\n\n(۱۰) در مقابله یک میل ا ب را رعایت ۵۰ گز\nمی نماید و با وجود آن ۳۸ گز سبقت می برد\nلاکن چون ب به ج رعایت ۴۰ گز بنماید ج\nاز او ۶۰ گز سبقت می برد پس اگر ا و ج\nدر یک میل مقابله کنند معلوم کنید که کدام\nکس سبقت خواهد برد ؟ و چه قدر سبقت\nخواهد برد ؟\n(۱۱) ا ب را در بازی رعایت ۸ نمبر در ۴۰\nنمبر نموده میتواند و ب ج را رعایت ۱۰ نمبر\nدر ۵۰ نمبر پس ا ج را در ۲۵ نمبر رعایت\nچند نمبر نموده میتواند ؟\n(۱۲) یک طفل در یک دقیقه ۲۰۰ گز می رود و\nدیگر ۱۸۰ گز پس معلوم کنید که طفل دوم\nچند گز پیش شود که در مقابله یک میل هر\nدو برابر باشند ؟\n(۱۳) در یک بازی ا و ب را رعایت ۳ نمبر در\n۱۵ نمبر نموده میتواند و ا ج را رعایت ۷\nنمبر پس معلوم کنید که ب ج را رعایت\nچند نمبر بنماید که هر دو در مقابله مساوی"}
{"book": "adl0290", "page": 676, "text": "۲۰۶\nباشند ؟\n(۱۴) ا و ب در یک میل مقابلہ می کنند و ا\n½ دقیقه پیش از ب بمنزل میرسد و ا\nاز ج در مقابلہ یک میل ۸۸ گز سبقت\nمی برد و ب از ج در مقابلہ یک میل\nبقدر ۲۰ ثانیه سبقت می برد پس معلوم\nکنید کہ ا و ب و ج یک میل را در\nچند دقیقه طی کرده می توانند ؟\n(۱۵) در مقابله یک میل ا از ب ۲۰ گز سبقت\nمی برو و ج ازو ۶۰ گز و ب ازو ۴۰ گز\nپس در مقابله یک میل ا از ج چه قدر\nسبقت خواهد برد ؟\n۲۰۰ سوالات متفرق\nمتعلق قاعدهٔ تسلسل\nمثال ۱ ۸ روپیه کله دار مساوی ۱۵ روپیه\nکابلی میباشد و ۲۵ روپیه کابلی مساوی ۸\nروبل (روس) پس چند روبل مساوی ۴۵ روپیه"}
{"book": "adl0290", "page": 677, "text": "۲۰۷\n\nکله دار خواهد بود ؟\n۸ روپیه کله دار = ۱۵ روپیه کابلی :. ۱ روپیه کله دار = ۱۵/۸ روپیه کابلی\nو ۲۵ روپیه کابلی = ۸ روبل :. ۱ روپیه کابلی = ۸/۲۵ روبل\n:. ۴۵ روپیه کله دار = ۴۵ × ۱۵/۸ روپیه کابلی\n= ۴۵ × ۱۵/۸ × ۸/۲۵ روبل\n= ۲۷ روبل جواب\nمثال ۲ ا یک کار را در ۳ روز کرده می تواند\nو ب در ۴ روز لیکن ب در ۵ روز آن\nقدر کار می کند که ج در ۶ روز پس معلوم\nکنید که ا آن کار را در چند روز خواهد کرد\nکه ج در ۱۶ روز می کند ؟\nآن کار را که ج در ۶ روز میکند ب در ۵ روز می کند\n:. ,, ج ,, ۱ روز ,, ب ۵/۶ روز ,,\nو ,, ,, ب ۴ ,, ,, ا ,, ۳ روز ,,\nو ,, ,, ب ۱ ,, ,, ا ,, ۳/۴ روز ,,\n:. ,, ج ,, ۱۶ روز ,, ب ,, ۱۶ × ۵/۶ روز ,,\n:. ,, ج ,, ۱۶ ,, ,, ا ,, ۱۶ × ۵/۶ × ۳/۴ ,,\nیعنے در ۱۰ روز کرده می تواند"}
{"book": "adl0290", "page": 678, "text": "۲۰۸\nامثله نمبر ۱۲۹\n(۱) اگر ۲۵ روپیہ کلہ دار مساوی ۴۶ روپیہ کابلی باشد و ۲۰ روپیہ کابلی مساوی ۲۵ روپیہ ایرانی و ۲۴۰ روپیہ ایرانی مساوی ۴۷ روبل روسی پس چند روبل مساوی ۴۰ روپیہ کلہ دار خواهد بود ؟\n(۲) اگر ۸ روپیہ کلہ دار = ۱۵ روپیہ کابلی\nو ۶۰ روپیہ کابلی = ۲۰ روبل\nو ۲۵ روبل = ۹۳ روپیہ ایران\nپس قیمت روپیہ ایران را بقرار سکہ مروجہ ہند معلوم کنید :\n(۳) قیمت ۵ مرغ مساوی قیمت ۴ مرغابی است و قیمت ۶ مرغابی مساوی قیمت ۳ مرغ انگریزی است و قیمت ۷ مرغ انگریزی مساوی قیمت ۵ مینا است پس اگر قیمت یک مینا ۸ روپیہ باشد قیمت مرغ چہ قدر خواهد بود ؟\n(۴) قیمت ۵ چہارک چاے مساوی قیمت ۳ چہارک"}
{"book": "adl0290", "page": 679, "text": "۲۰۹\n\nقهوه است و قیمت ۵ چهارک قهوه مساوی\nقیمت ۲ چهارک قند است و قیمت ۷\nچهارک قند مساوی قیمت ۳۰ چهارک\nبرنج است پس معلوم کنید که تبادل\n۲۰ چهارک برنج به چه قدر چای خواهد\nشد ؟\n(۱۵) ۱۲ راس گاو آن قدر میخورد که ۲۹ راس\nگوسفند و ۱۵ راس گوسفند آن قدر که ۲۵\nراس بز و ۱۷ راس بز آن قدر که ۳ راس\nاشتر و ۸ راس اشتر آن قدر که ۱۳ راس\nاسپ پس معلوم کنید که چند راس اسپ\nآن قدر خواهد خورد که ۱۶۳۲ راس گاو\nمی خورد ؟\n(۱۶) ا در ۴ روز آن قدر کار کرده می تواند که\nب در ۵ روز میکند و ب در ۶ روز\nآن قدر کار کرده میتواند که ج در ۷ روز\nمی کند پس معلوم کنید که ج کار یک\nهفته ا را در چند روز تمام خواهد کرد ؟\n(۱۷) ا در ۱/۲ ۱ روز آن قدر کار میکند که ب"}
{"book": "adl0290", "page": 680, "text": "۲۱۰\nدر ۲ روز می کند و ب در ۱/۲ ۲ روز آن\nقدر کار میکند که ج در ۳ روز پس معلوم\nکنید که ا و ب کار ده روزه ج را در چند\nروز کرده میتواند ؟\n(۸) در وقتیکه ا ۱/۳ یک کار می کند ب\n۱/۴ آنرا میکند و در وقتیکه ب ۱/۵ کار را\nمی کند ج ۱/۲ آنرا میکند پس معلوم کنید\nکه ج کار ۲۰ ساعت ا را در چند ساعت\nمی تواند کرد ؟\n(۹) قیمت ۳ مرغابی مساوی قیمت ۴ مرغ\nو قیمت ۳ مینا مساوی قیمت ۱۰ مرغابی\nاست پس اگر قیمت دو مرغ ۸ شاهی باشد\nقیمت یک مینا را معلوم کنید ؟\n--*--"}
{"book": "adl0290", "page": 681, "text": "۲۱۱\n\nباب سی و پنجم\nسوالات مغلق\n\n۲۰۱- در سوالات مذکوره فوق از اثر تغییر\nیک مقدار خاص بر یک مقدار دیگر بحث کرده\nمی شد لاکن در مسئله ذیل بحث آن تغییر و\nتبدیل خواهد بود که تغییر و تبدیل دو مقدار\nخاص بر یک مقدار دیگر تاثیر می کند !\nمثال ۱- اگر ۱۵ راس اسپ ۱۲ جریب زمین\nرا در ۱۰ روز شیار کرده بتوانند معلوم کنید\nکه ۹ راس اسپ ۱۸ جریب را در چند\nروز شیار خواهند کرد ؟\n\n۱۵ اسپ ۱۲ جریب را در ۱۰ روز شیار می کند\n∴ ۱ اسپ ۱۲ جریب را در ۱۵×۱۰ \" \" \"\n∴ ۱ اسپ ۱ جریب \" [۱۰×۱۵]/۱۲ \" \" \"\n∴ ۹ اسپ ۱ جریب در [۱۰×۱۵]/[۹×۱۲] \" \" \"\n∴ ۹ اسپ ۱۸ \" \" [۱۸×۱۰×۱۵]/[۹×۱۲] \" \" \""}
{"book": "adl0290", "page": 682, "text": "۲۱۲\nیعنی در ۲۵ روز شیار کرده میتوانند\nتنبیه - ۳ راس اسپ را و ۶ جریب را\nبطور احاد مشترکه استعمال کرده می توانیم و درین\nصورت حل سوال مذکور حسب ذیل خواهد بود :-\n۱۵ راس اسپ ۱۲ جریب را در ۱۰ روز شیار می نماید\n∴ ۳ اسپ ۱۲ \" \" ۱۰ × ۵ = ۵۰ روز \"\n∴ ۳ اسپ ۶ \" \" ۱۰×۵ / ۲ = ۲۵ روز \"\n∴ ۹ \" ۶ \" \" ۲۵ / ۳ روز \" \"\n∴ ۹ \" ۱۸ \" \" ۲۵ / ۳ × ۳ روز \"\nیا ۲۵ روز \"\nمثال ۳- اگر ۶ نفر در ۱۰ روز ۱۵ روپیه حاصل\nکرده بتوانند پس معلوم کنید که ۸ نفر در\n۷ روز چه قدر حاصل خواهند کرد ؟\nدر ۱۰ روز ۶ نفر ۱۵ روپیه حاصل می کنند\n∴ ۱ \" ۶ \" ۱۵ / ۱۰ \" \" \"\n∴ ۱ \" ۱ \" ۱۵ / ۶×۱۰ \" \" \"\n∴ ۷ \" ۱ \" ۷×۱۵ / ۶×۱۰ \" \" \"\n∴ ۷ \" ۸ \" ۸×۷×۱۵ / ۶×۱۰ \" \" \"\nیا ۱۴ روپیه"}
{"book": "adl0290", "page": 683, "text": "۲۱۳\n\nمثال ۳- اگر ۶ نفر یک کار را در ۸ روز\nکرده بتوانند پس معلوم کنید که چهار چند\nکار مذکور را در ثلث وقت مذکور چند\nنفر کرده میتوانند ؟\nیک کار را در ۸ روز ۶ نفر می کنند\n∴ کار مذکور را در ۸/۳ 〃 ۱۸ 〃 〃\n∴ ۴ چند کار را در ۸/۳ 〃 ۷۲ 〃 〃\nمثال ۴- اگر وزن ۶ پیسه نان وقتیکه نرخ\nگندم فی سیر ۱۵ شاهی است ۴ خورد باشد\nپس معلوم کنید که اگر وزن ۴ پیسه نان\n۶ خورد باشد قیمت یک سیر گندم چه قدر\nخواهد بود ؟\nوزن ۶ پیسه نان ۴ خورد می باشد وقتیکه\nنرخ گندم فی سیر ۱۵ شاهی است ∴\n∴ وزن ۱ پیسه نان ۴/۶ خورد میباشد وقتیکه نرخ گندم ۱۵ شاهی فی سیر است\n∴ 〃 〃 ۱ خورد 〃 〃 ۱۵/۶×۴ 〃 〃\n〃 ۴ 〃 ۱ 〃 〃 〃 ۱۵/۶×۴×۴ 〃 〃\n∴ ۴ 〃 ۶ 〃 〃 〃 ۱۵/۶×۴×۴/۶ 〃 〃\nیعنی ۲/۳ ۲۲ شاهی فی سیر است"}
{"book": "adl0290", "page": 684, "text": "۲۱۴\n\nمثال ۵- اگر ۵ عراده توپ که در ۵ دقیقه\n۳ فیر می کند در ۱/۲ ۱ ساعت ۱۳۵ نفر را\nکشته بتواند معلوم کنید که چند عراده توپ\nدر ۶ دقیقه ۵ فیر کرده در ۱ ساعت ۲۵۰\nنفر را کشته می تواند ؟\nدر ۵۴ فیر ۱۳۵ نفر کشته میشود با ۵ توپ\n∴ در ۱ \" ۱۳۵ \" \" ۵x۵ \"\n∴ در ۱ \" ۱ \" \" ۵x۴۲/۱۳۵ \"\n∴ در ۵۰ \" ۱ \" \" ۵x۴۲x۵/۵۰x۱۳۵ \"\n∴ در ۵۰ \" ۲۵۰ \" \" ۲۵۰x۵x۴۲x۵/۵۰x۱۳۵ \"\nیعنی ۱۰ توپ\n\nامثله نمبر ۱۳۰\n(۱) اگر ۵ نفر در ۱۲ روز ۳ پوند حاصل کنند\nپس در چند روز ۸ نفر ۴ پوند حاصل خواهند\nکرد ؟\n(۲) اگر ۱۰ راس اسپ در ۲۰ روز ۵۰ جریب\nزمین را شیار کند پس در ۱۵ روز ۱۲ راس\nاسپ چند جریب را شیار خواهد کرد ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 685, "text": "۲۱۵\n\n(۳) اگر ۲۴ راس اسپ در ۲۱ روز ۹ من جو\nبخورد پس ۷ راس اسپ را ۳۳ من جو\nبرای چند روز کفایت خواهد کرد ؟\n(۴) اگر ۳۰ نفر یک دیوار را که ۲۰ فٹ بلند\nاست در ۱۵ روز تعمیر کرده بتوانند پس\nچند نفر یک دیوار دیگر را که ۲۵ فٹ بلند\nاست در ۷۱/۲ روز تعمیر خواهند کرد ؟\n(۵) اگر ۱۲ راس اسپ در ۱۷ روز غله ۱۱-۱/۲\nروپیه را بخورد پس برای چند راس\nاسپ غله ۱۱۷ روپیه ۲۷ روز کفایت خواهد\nکرد ؟\n(۶) اگر برای ۱۰ منقل ۷۵ من ذغال در ۱۲\nروز کفایت کند معلوم کنید که برای ۱۸\nمنقل ۱۰۰ من ذغال چند روز کفایت خواهد کرد\n(۷) اگر کرایه حمل و نقل ۱۰ من و ۲۰ سیر (انگریزی)\nتا ۲۵۰ میل ۴۱ روپیه ۳ پائی باشد معلوم\nکنید که کرایه حمل و نقل ۱۲ من تا ۲۰۰ میل\nچه قدر خواهد بود ؟\n(۸) اگر مُزد ۲۵ روزه ۱۳ نفر ۱۷ روپیه و ۴ شاہی"}
{"book": "adl0290", "page": 686, "text": "۲۱۶\n\nباشد معلوم کنید که در ۶ روز ۳۲ روپیه\nرا چند نفر حاصل خواهند کرد ؟\n(۹) اگر اجاره سالانه ۹ جریب زمین ۲۲ ۱/۲ روپیه\nباشد معلوم کنید که اجاره ماهواره ۱۱۶ ۱/۴ جریب\nچه قدر خواهد بود ؟\n(۱۰) اگر ۱۴ نفر را ۱۴۰۰ روپیه در مدت ۲۸ ماه\nکافی باشد معلوم کنید که ۱۸ نفر را ۱۲۵۰\nروپیه در چند ماه کافی خواهد بود ؟\n(۱۱) اگر ۵ نفر یک خندق ۷ ۱/۲ گز را در ۲۱\nروز تیار کرده بتوانند پس معلوم کنید که\nیک خندق ۲۰ گز را در ۳۵ روز چند نفر\nتیار خواهند کرد ؟\n(۱۲) اگر ۲۰ عدد بمبه ۱۲۵۰ من آب را در ۵\nساعت کشیده بتواند پس معلوم کنید که\nچند عدد بمبه ۷۵۰ من آب را در ۱۰\nساعت کشیده می تواند ؟\n(۱۳) اگر ۲۰ نفر یک کار را در ۳ روز بکنند\nمعلوم کنید که ۱۵ نفر ۲ ۱/۲ چند کارِ مذکور\nرا در چند روز کرده می توانند ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 687, "text": "۲۱۷\n\n(۱۴) اگر ۱۰ نفر یک کار را در ۸ روز کرده بتوانند\nپس معلوم کنید که چهار چند کار مذکور را در\n۳/۴ وقت مذکور چند نفر خواهند کرد ؟\n(۱۵) وقتیکه نرخ گندم فی من ۵۰ شاهی باشد\nوزن ۴ پیسه نان ۸ خورد می باشد پس\nاگر نرخ گندم فی من ۵۵ شاهی باشد\nوزن ۳ پیسه نان چه قدر خواهد بود ؟\n(۱۶) اگر مزد ۲۰ روزه ۱۲ نفر وقتیکه یومیه ۴ ۱/۲\nساعت کار کنند ۴۵۶ روپیه و ۴ آنه باشد\nمعلوم کنید که ۲۴ نفر هر روز چند ساعت\nکار بکنند که مزد ۲۱ روزه آنها ۵۴۷\nروپیه و ۸ آنه باشد ؟\n(۱۷) اگر ۱۵ نفر یک کار را یومیه ۶ ساعت\nعمل کرده در ۱۲ روز تمام کنند پس معلوم\nکنید که چند نفر ۵ چند کار مذکور را یومیه ۱۰ ساعت\nعمل کرده در ۲۰ روز تمام کرده می توانند ؟\n(۱۸) اگر یک شخص ۱۹۸۰ میل را یومیه ۱۱ ساعت سفر\nکرده در ۱۸ روز طی کند پس شخص مذکور ۵۴۰ میل\nرا یومیه ۶ ساعت سفر کرده در چند روز طی خواهد کرد؟"}
{"book": "adl0290", "page": 688, "text": "۲۱۸\n(۱۹) اگر نرخ برنج فی سیر ۲ روپیه ۸ آنه باشد مبلغ معینی ۱۰ نفر را ۱۲ روز کفایت میکند پس اگر نرخ برنج فی سیر ۳ روپیه باشد مبلغ مذکور چند نفر را ۴ روز کفایت خواهد کرد ؟\n(۲۰) اگر ۱۵ نفر یک دیوار که ۴۰ فٹ در طول و ۵ فٹ در ارتفاع و ۲ فٹ در عرض است در ۱۸ روز تعمیر کنند پس معلوم کنید که ۱۶ نفر یک دیوار دیگر را که ۱۸۰ فٹ در طول و ۴ فٹ در ارتفاع و ۳ فٹ در عرض است در چند روز تعمیر کرده میتوانند ؟\n(۲۱) در یک قلعه تعداد محصورین ۱۲۰۰ نفر است و برای آنها خوراک ۵۰ روزه بحساب ۱۰ خورد فی روز فی نفر موجود است پس اگر ۳۰۰ نفر زاید در قلعه مذکور محصور شوند معلوم کنید که هر شخص را فی یوم چه قدر داده شود که خوراک مذکور ۶۰ روزه کفایت کند ؟\n(۲۲) اگر ۶ چراغ ۶ ساعت هر شب روشن باشند خرچ ۸ شب چهار روپیه و هشت آنه میشود پس چند چراغ"}
{"book": "adl0290", "page": 689, "text": "۲۱۹\n\n۵ ساعت هر شب روشن کرده شود که خرچ ۱۰\nشب شش روپیه و ۴ آنه باشد ؟\n(۲۳) اگر ۳ عراده توپ در ۶ دقیقه ۴ فیر کرده ۲۵۰ نفر را در\nنیم ساعت کشته بتواند پس معلوم کنید که چند عراده توپ\nدر ۵ دقیقه ۳ فیر کرده ۶۰۰ نفر را در یک ساعت کشته میتواند؟\n(۲۴) اگر ۱۵ نفر یک دیوار را که ۹۶۶ گز در طول\nاست یومیه ۱۰۱/۲ ساعت کار کرده در ۸ روز\nتعمیر کنند پس معلوم کنید که چند نفر یومیه\n۷۱/۲ ساعت کار بکنند که در ۱۲ روز ۵۷۵\nگز دیوار را ساخته بتوانند بشرط اینکه در\nدو روز اخیر ۸ نفر علاوه از نفری مقرره\nهم کار کنند ؟\n(۲۵) اگر ۵۰ نفر ۸ ساعت فی روز کار کرده یک\nخندق ۲۵۰ مکعب گز را در ۵ روز ساخته\nبتوانند معلوم کنید که ۴۰ نفر هر روز ۱۰\nساعت کار کرده یک خندق دیگر را که ۳۳۰\nمکعب گز است در چند روز ساخته میتوانند؟\n(سختی زمین اول دو چند زمین دوم است\nو ۳ نفر اول مساوی ۴ نفر دوم میباشد)"}
{"book": "adl0290", "page": 690, "text": "۲۲۰\n(۲۶) اگر ۶ نفر فی روز ۸ ساعت کار کرده ۶۰ جریب\nکشته را در ۴ روز درو کرده بتوانند معلوم کنید\nکه اگر دو نفر ۱۰ ساعت فی روز کار کنند و\nدو نفر دیگر فی روز ۷ ساعت پس هر چهار\nنفر ۸۵ جریب را در چند روز درو خواهند\nکرد ؟\n(۲۷) اگر ۴ راس اسپ آن قدر بخورد که ۱۸ راس\nگوسفند می خورد و اگر خرچ خوراک ۱۵ روزه\n۵ راس اسپ و ۳۰ راس گوسفند ۵۱ روپیه\nو ۳ آنه و ۶ پائی باشد پس معلوم کنید که خرچ\nخوراک ۲۰ روزه ۷ راس اسپ و ۱۵ راس\nگوسفند چه قدر خواهد بود ؟\n(۲۸) در یک جهاز دخانی ۲۷ نفر میباشد و برای\nآنها بحساب ۲۲ اونس فی نفر فی روز خوراک\n۹۰ روزه موجود است لاکن به سبب طوفان\nبعد از ۲۷ روز جهاز مذکور ۱۴ روز معطل می\nشود و در اختتام ۱۴ روز مذکور سه نفر می\nمیرند پس معلوم کنید که خوراک باقیمانده مابین\nنفری باقیمانده چگونه تقسیم شود که جهاز به سلامت"}
{"book": "adl0290", "page": 691, "text": "۲۲۱\n\nبه منزل مقصود برسد ؟\n(۲۹) اگر ۱۰ مرد یا ۱۶ طفل فی روز ۶ ساعت کار\nکرده یک کار را در ۲۰ روز تمام کنند پس\nمعلوم کنید که ۷ مرد و ۸ طفل چند ساعت\nیومیه کار کنند که سه چند کارِ مذکور را در ۱۵\nروز تمام کرده بتوانند ؟\n(۳۰) اگر ۵ مرد یا ۸ زن یا ۱۲ طفل یک کار را\nفی روز ۷ ساعت عمل کرده در ۱۶ روز تمام\nکنند پس معلوم کنید که چند مرد با ۴ زن\nو ۶ طفل کار کنند که ۲ ۱/۲ چند کارِ مذکور\nرا فی روز ۵ ساعت عمل نموده در ۳۵ روز\nتمام کرده بتوانند ؟\n۲۰۲ - امثله متخالفه\nمثال ۱ - قیمت ۵ راس اسپ و ۶ راس گاو\n۶۸۰ روپیه است و قیمت ۴ راس اسپ\nو ۷ راس گاو ۶۱۰ روپیه پس قیمت یک\nگاو را معلوم کنید ؟\nقیمت ۵ راس اسپ و ۶ راس گاو = ۶۸۰ روپیه"}
{"book": "adl0290", "page": 692, "text": "۲۲۲\n\n.·. قیمت ۲۰ راس اسپ و ۲۴ راس گاو = ۲۷۲۰ رو\n\nو ۴ \" \" \" ۶ \" \" = ۶۱۰\n\n.·. ۲۰ \" \" \" ۳۵ \" \" = ۳۰۵۰\n\nاکنون (۱) را از (۲) تفریق کنید\n\nلهذا قیمت ۱۱ راس گاو = (۳۰۵۰ روپیه - ۲۷۲۰ رو =\n\n= ۳۳۰ روپیه\n\n.·. قیمت ۱ راس گاو = ۳۳۰/۱۱ روپیه\n\n= ۳۰ روپیه جواب (۱)\n\nمثال ۲ - اگر ۳ مرد و ۵ طفل ۱۹/۲۰ حصه یک\n\nکار را در ۳ روز و ۴ مرد و ۸ طفل ۱۱/۱۵\n\nحصه کار مذکور را در ۲ روز کرده بتوانند\n\nپس معلوم کنید که یک طفل تنها آن کار را (۲)\n\nدر چند روز کرده میتواند ؟\n\nدر ۳ روز ۳ مرد و ۵ طفل ۱۹/۲۰ حصه کار را می کنند\n\n.·. ۱ \" ۱ \" \" \" \" ۱۹/۲۰ \" \"\n\n.·. ۱ \" ۱۲ \" ۲۰ \" ۱۹/۱۵ \" \" (۳)\n\nو ۲ \" ۴ \" ۸ \" ۱۱/۱۵ \" \"\n\n.·. ۱ \" ۲ \" ۸ \" ۱۱/۳۰ \" \"\n\n.·. ۱ \" ۱۲ \" ۲۴ \" ۱۱/۵ \" \""}
{"book": "adl0290", "page": 693, "text": "۲۲۳\n\nدر ۱ روز ۴ مرد ۳ طفل (۱/۵-۱/۶) حصہ کار را میکنند\nیعنی بعد از تفریق (۱) از (۲)\nدر ۱ روز ۳ طفل ۲/۱۵ حصہ کار را می کنند\n,, ,, ,, ,, ۱ ,, ۱/۳۰ ,, ,, ,,\nیک طفل کار مذکور را در ۳۰ روز تمام خواهد کرد\n\nامثلہ نمبر ۱۳۱\n\n(۱) اگر قیمت ۹ راس اسپ و ۷ راس گاؤ ۷۷۰\nروپیہ باشد و قیمت ۵ راس اسپ و ۹ راس\nگاؤ ۵۳۰ روپیہ پس قیمت یک راس گاؤ\nرا معلوم کنید ؟\n(۲) قیمت ۵ من آرد و ۶ من برنج ۲۹ روپیہ است\nو قیمت ۷ من آرد و ۴ من برنج ۳۷ روپیہ\nپس قیمت یک من آرد چہ قدر است و قیمت\nیک من برنج چہ قدر ؟\n(۳) اگر وزن ۱۰ روپیہ انگریزی و ۱۱ روپیہ کابلی\n۲۷۶۰ گرین باشد و وزن ۸ روپیہ انگریزی\nو ۱۰ روپیہ کابلی ۲۳۱۲ گرین پس وزن روپیہ\nکابلی و انگریزی را معلوم کنید *"}
{"book": "adl0290", "page": 694, "text": "۲۳۴\n\n(۴) اگر قیمت ۷ راس گوسفند و ۹ راس بز ۷۰\nروپیه باشد و قیمت ۹ راس گوسفند و ۷\nراس بز ۱۰۱ روپیه پس قیمت یک گوسفند\nو یک بز را معلوم کنید *\n(۵) قیمت ۴ عدد چوکی و ۵ عدد میز ۱۲۰ روپیه است\nو قیمت ۵ عدد چوکی و ۴ عدد میز ۱۰۵ روپیه\nپس قیمت یک میز و یک چوکی را معلوم کنید *\n(۶) ۲ مرد و ۳ طفل ۲/۳ یک کار را در ۶ روز\nکرده میتوانند و ۳ مرد و ۵ طفل ۱۹/۲۴ حصه\nکار مذکور را در ۴ روز پس معلوم کنید که\nیک طفل تنها کار مذکور را در چند روز کرده\nمی تواند ؟\n(۷) ۷ مرد و ۸ طفل یک کار را در ۲ روز ختم\nمی کنند و ۴ مرد و ۱۲ طفل ۲۵/۶۶ حصه کار\nمذکور را در یک روز پس معلوم کنید که\nیک مرد تنها کار مذکور را در چند روز تمام کرده\nمی تواند ؟\n(۸) ۵ مرد و ۶ کودک ۱۳/۱۶ یک کار را در ۳ روز\nمی کنند و ۱۰ مرد و ۱۸ کودک کل کار مذکور را"}
{"book": "adl0290", "page": 695, "text": "۲۲۵\n\nدر ۲ روز پس معلوم کنید که یک کودک و\nیک مرد دو چند کار مذکور را در چند روز\nکرده میتوانند ؟\n(۹) اگر ۶ مرد و ۲ کودک ۱۳ جریب کشت را\nدر ۲ روز درو کنند و ۷ مرد و ۵ کودک ۳۳\nجریب را در ۴ روز پس معلوم کنید که\n۲ مرد و ۲ کودک ۱۰ جریب را در چند\nروز درو کرده میتوانند ؟\n(۱۰) اگر ۲ طفل و ۱ مرد یک کار را در ۴ ساعت\nبکنند و ۲ مرد و ۱ طفل کار مذکور را در\n۳ ساعت پس معلوم کنید که یک طفل\nو یک مرد جدا جدا کار مذکور را در چند\nروز کرده میتوانند و نیز معلوم کنید که\nیک طفل و یک مرد بالاتفاق کار مذکور\nرا در چند روز کرده می توانند ؟\n(۱۱) ۴ مرد و ۵ طفل نصف یک کار را\nدر ۶ روز تمام میکنند و بعد از اختتام\nنصف کار یک مرد و ۲ طفل دیگر هم\nبر کار مذکور مقرر می شوند و همه آن در"}
{"book": "adl0290", "page": 696, "text": "۲۲۶\n۳ روز ثلث کار را تمام می کنند پس\nمعلوم کنید که چند نفر دیگر بر کار مذکور\nمقرر گردند که کار باقیمانده در یک روز\nختم شود ؟\n(۱۲) در یک حوض وسعت ۲۱۰ دلو آب است\nو حوض مذکور ۲ انبوبہ دارد که آن را\nپر می کنند انبوبہ اول ۴ ساعت و\nانبوبہ دوم ۵ ساعت باز کرده شده\nاست و کل ۹۰ دلو آب در حوض\nریختہ است اگر انبوبہ اول ۷ ساعت و\nدوم ۳۱/۲ ساعت باز کرده شود ۱۲۶\nدلو آب در حوض می رسد پس معلوم\nکنید که انبوبہ ہای مذکور حوض را\nدر چند ساعت پُر کرده می تواند"}
{"book": "adl0290", "page": 697, "text": "۲۲۷\n\nباب سی و ششم\nنسبت و تناسب\n\n۲۰۳ - نسبت نام آن ربط است که\nیک عدد با عدد دیگر بلحاظ کمیت و مقدار داشته\nمی باشد بنابرین از نسبت دو مقدار هم\nجنس آن کسر مراد می باشد که صورت\nکسر آن معیار مقدار اول را ظاهر کند و\nمخرج آن معیار مقدار دوم را (بشرطیکه احادِ\nصورت مخرج هر دو از یک جنس و یک\nنوع باشد )\nمثلاً نسبت ۳ شلنگ به ۵ شلنگ ۳/۵\nمی باشد و نسبت ۲ گز به ۵ فُت ۲/۵ است\nرکن اول نسبت را مقدم نسبت و\nدوم را مؤخر نسبت می گویند -\nکتابت نسبت ۳ شلنگ و ۵ شلنگ\n۳ شلنگ : ۵ شلنگ میباشد -"}
{"book": "adl0290", "page": 698, "text": "۲۲۸\nتنبیہ ۔ مفہوم نسبت معکوس ۳ شلنگ و ۵ شلنگ نسبت ۵ شلنگ و ۳ شلنگ میباشد\n۲۰۴ - انحصار قیمت نسبت بر جنس و نوع ارکان نسبت نمیباشد مثلاً نسبت های ذیل مساوی میباشند :- گز : گز و شلنگ : شلنگ و روپیه : روپیه و فُت : فُت و خروار : خروار و غیره زیرا که قیمت هر یک از این نسبت ها ۴/۵ است بنابراین در تحقیق خاصیت نسبت ها لحاظ محض اعداد و ارقام کرده میشود زیرا که اعداد و ارقام معیار مقدار می باشد -\n۲۰۵ - اگر مقدم و مؤخر یک نسبت در یک عدد خاص ضرب شود در قیمت نسبت هیچ فرق واقع نمی شود مثلاً ۲ : ۳ و ۴ : ۶ و ۸۰ : ۱۲۰ همه مساوی یک دیگر است -\n۲۰۶ - اجتماع نسبت ها به این طریق می شود که مقدم های نسبت های مختلفه را با هم ضرب کرده حاصل ضرب را مقدم نسبت بسازید و مؤخر های نسبت های مذکور را با هم ضرب کرده مؤخر نسبت بسازید مثلاً"}
{"book": "adl0290", "page": 699, "text": "۲۲۹\n\nاجتماع ۲ : ۳ و ۶ : ۷ حسب ذیل میباشد :-\n۲ × ۶ : ۳ × ۷ یعنی ۴ : ۷\n۲۰۷ - چهار مقدار آن وقت باهم متناسب می باشد که نسبت اول و دوم مساوی نسبت سوم و چهارم باشد مثلاً ۳ و ۴ و ۹ و ۱۲ باهم متناسب است چرا که\n۳ : ۴ = ۹ : ۱۲\nتنبیه - هر گاه چهار مقدار باهم متناسب باشد لازم نیست که همه از یک جنس و یک نوع باشد مگر این قدر ضروری است که دو مقدار اول و دو مقدار آخر هم جنس باشد.\nطریق کتابت اعداد متناسب حسب ذیل است :-\n۳ : ۴ = ۹ : ۱۲ یا ۳ : ۴ :: ۹ : ۱۲ و تلفظ آن بالفاظ ذیل میشود :-\n\" نسبت ۳ و ۴ مساوی نسبت ۹ و ۱۲ است\"\nدر تناسب فوق ۳ و ۱۲ را طرفین میگویند و ۴ و ۹ را وسطین\n۲۰۸ - هر گاه چهار عدد بقرار ذیل متناسب"}
{"book": "adl0290", "page": 700, "text": "۲۳۰\n\nباشد :- اول : دوم : : سوم : چهارم پس\nظاهر است که دوم : اول : : چهارم :\nسوم و چهارم : سوم : : دوم : اول و\nاگر کل مقادیر هم جنس باشد نیز اول :\nسوم : : دوم : چهارم\n\n۲۰۹ - در هر تناسب حاصل ضرب\nطرفین مساوی حاصل ضرب وسطین می باشد\nمثلاً ۴ : ۳ = ۶ : ۸ : : ۳ × ۸ = ۴ × ۶\n\n:- یکی از طرفین = حاصل ضرب وسطین / طرف دیگر\n\nو یکی از وسطین = حاصل ضرب طرفین / وسط دیگر\n\n۲۱۰ - اگر سه مقدار هم جنس باشد و نسبت\nاول و دوم و سوم باشد در آن صورت تناسب\nرا تناسب مسلسل می گویند مثلاً ۲ و\n۴ و ۸ تناسب مسلسل دارند و ۴ اوسط\nتناسب است و نیز ظاهر است که مربع اوسط\nتناسب مساوی حاصل ضرب دیگر ارکان تناسب\nمسلسل می باشد -"}
{"book": "adl0290", "page": 701, "text": "۲۳۱\n\n۲۱۱ - مثال ۱- معلوم کنید که ۳ و ۹\nو ۴ متناسب کدام عدد است ؟\n۳ : ۹ = ۴ : عدد مطلوب\n∴ عدد مطلوب = ۹ × ۴ / ۳ = ۱۲\nمثال ۲ - آن عدد را معلوم کنید که نسبت\nآن به ۲۰ همان باشد که ۳ به ۵ دارد-\n۳ : ۵ = عدد مطلوب : ۲۰\n∴ عدد مطلوب = ۳ × ۲۰ / ۵ = ۱۲\nمثال ۳ - اوسط تناسب ۳ و ۱۲ معلوم\nکنید -\nمربع عدد مطلوب = ۳ × ۱۲ = ۳۶\n∴ عدد مطلوب = √۳۶ = ۶\nمثال ۴ - ا ب ج د چهار مقدار هم جنس\nاست و ا : ب : : ۳ : ۴ و ب :\nج : : ۵ : ۷ و ج : د : : ۸ : ۹ پس\nنسبت ا و د را معلوم کنید -\nا / ب = ۳ / ۴ و ب / ج = ۵ / ۷ و ج / د = ۸ / ۹\n∴ ا / ب × ب / ج × ج / د = ۳ / ۴ × ۵ / ۷ × ۸ / ۹\n∴ ا / د = ۱۰ / ۲۱"}
{"book": "adl0290", "page": 702, "text": "۲۳۲\n\nا : د : : ۱۰ : ۲۱\nتنبیه - تناسب مسلسل ا و ب و ج\nو د به طریق ذیل معلوم می شود :-\nا : ب = ۳ : ۴\nو ب : ج = ۵ : ۷ = ۱ : ۷/۵ = ۴ : ۲۸/۵\nو ج : د = ۸ : ۹ = ۱ : ۹/۸ = ۲۸/۵ : ۶۳/۱۰\nیعنی رقوم متناسب را باین طریق تبدیل\nکنید که مقدم هر نسبت مساوی مؤخر نسبت\nما قبل آن باشد\n.·. ا : ب : ج : د = ۳ : ۴ : ۲۸/۵ : ۶۳/۱۰\n= ۳۰ : ۴۰ : ۵۶ : ۶۳\nمثال ۵ - در یک مرکب نسبت شربت\nو آب ۵ : ۲ است پس اگر مقدار مرکب\n۴۲ گیلن باشد مقدار شربت و آب\nرا معلوم کنید -\nاگر مرکب در ۷ یعنی (۵ + ۲) حصه مساوی تقسیم شود\n۵ حصه شربت خواهد بود و ۲ حصه آب -\n.·. مقدار شربت = ۴۲/۷ × ۵ گیلن = ۳۰ گیلن\nو مقدار آب = ۴۲/۷ × ۲ = ۱۲ گیلن"}
{"book": "adl0290", "page": 703, "text": "۲۳۳\n\nمثال ۶ - ۴۰ گیلن مخلوط شربت و آب نسبت\n۳ و ۱ دارد پس معلوم کنید که چه قدر\nآب در مخلوط مذکور آمیخته شود که نسبت\nشربت و آب ۲:۵ گردد ؟\nبقرار سوال پنجم ظاهر است که در این\nمرکب ۳۰ گیلن شربت است و ۱۰ گیلن\nآب و مقدار شربت تبدیل نمیشود مگر\nمقدار آب این قدر زیاده می شود که نسبت\nشربت و آب ۲:۵ میگردد لیکن ۲:۵\n= ۱۲ : ۳۰\n∴ (۱۲- ۱۰) = ۲ گیلن آب آمیخته شود\n\nامثله نمبر ۱۳۲\n\nنسبت های ذیل را مختصر کنید :-\n(۱) ۱۵: ۲۱\n(۲) ۳۹ روپیه : ۶۵ روپیه\n(۳) ۳ پوند : ۵ پوند ۱۰ شلنگ\n(۴) ۳۶۰ انچ : ۲۷۰ انچ\n(۵) ۳۵۰ پوند : ۷۲۵ پوند\n(۶) ۴ : ۵ : ۴\n(۷) ۳ ۳/۴ : ۵ ۵/۸"}
{"book": "adl0290", "page": 704, "text": "۲۳۴\n(۸) ۳ / ۲ : ۴ ، ۴ (۹) ۳ گره : ۷ فٹ ۶ انچ\nاجتماع نسبت های ذیل را معلوم کنید و\nحاصل را مختصر کنید :-\n(۱۰) ۷ : ۹ و ۲۵ : ۲۸ (۱۱) ۱ : ۲ و ۳ : ۴ و ۴ : ۵\n(۱۲) ۲ ۱/۲ : ۳ ۱/۳ و ۳ : ۲۵ ،\n(۱۳) ۴ : ۷ و ۵ : ۸ و ۲۱ : ۳۰\nنسبت های ذیل را با هم مقابله کنید :-\n(۱۴) ۳ : ۵ و ۷ : ۸ (۱۵) ۱۳ : ۲۱ و ۱۸ : ۲۹\n(۱۶) ۲ : ۳ و ۴ : ۷ و ۲ : ۵\n(۱۷) ۳ : ۷ و ۵ : ۹ و ۷ : ۱۱\nمعلوم کنید که ارقام امثله ذیل متناسب\nاست یا نه :-\n(۱۸) ۶ و ۱۱ و ۱۸ و ۳۳ (۱۹) ۵ و ۷ ۲۰ و ۲۷\n(۲۰) ۳ روپیه و ۲ روپیه و ۴ آنه و ۴ و ۳\nرقم چهارم امثله ذیل را معلوم کنید که همه\nمتناسب گردد :-\n(۲۱) ۷ و ۹ و ۸ (۲۲) ۲ ۱/۲ و ۳ و ۴ ۱/۲\n(۲۳) ۲ ، و ۰۲ ، و ۰۰۲ ،\n(۲۴) ۳۸۰ روپیه و ۵۷۰ روپیه و ۱۲ پوند"}
{"book": "adl0290", "page": 705, "text": "۲۳۵\n\n(۲۵) ۴ گز و ۲ گز ۲ فٹ و ۴ پونڈ\n(۲۶) ۱۲ ایکڑ و ۲۷ ایکڑ و ۲۰ مرو\n(۲۷) ۱۲ مرو و ۹ مرو و ۳ پونڈ\n(۲۸) ۶ میل و ۲۰ میل و ۹ ساعت\n(۲۹) ۳ ہنڈرڈویٹ و ۸۴ پونڈ ۱۸ پونڈ ۸ شلنگ\nاوسط تناسب رقوم ذیل را دریافت کنید :-\n(۳۰) ۷ و ۲۸ (۳۱) ۱۳ و ۱۱۷\n(۳۲) ۹۴۷۲ و ۵۶۰۰ (۳۳) ۵/۳۸ و ۷/۴۳\n(۳۴) ۲ ۱/۲ و ۵ ۵/۸ (۳۵) ۳ ، ۶ و ۱۲ ، ۰\n(۳۶) یک ریل در دو ساعت ۱۷ میل میرود\nو دیگر در ۲ ۱/۲ ساعت ۲ ۱/۲ میل پس\nمقابلهٔ رفتار آنها را کنید ۔\n(۳۷) ا : ب = ۳ : ۴ و ب : ج = ۳/۴ : ۵/۷\nپس نسبت ا و ج را معلوم کنید ۔\n(۳۸) اگر ا = ۴/۵ من ب و ب = ۲ ۱/۲ من ج\nپس نسبت ا و ج را معلوم کنید ۔\n(۳۹)چون آمدنی ا ۴ روپیہ می باشد آمدنی\nب ۵ روپیہ میباشد و چون آمدنی ب\n۶ روپیہ می باشد آمدنی ج ۷ روپیہ میباشد"}
{"book": "adl0290", "page": 706, "text": "٢٣٦\nو چون آمدنی ج ٨ روپیه می باشد آمدنی\nد ٩ روپیه میباشد پس آمدنی ا و ب\nو ج و د را مقابله کنید -\n(٤٠) نسبت دو رقم ٧ : ٨ است و یکی از\nآنها ٢ پوند است پس دوم چه قدر است؟\n(٤١) نسبت اوزان حجم های مساوی طلا و\nآب ٤٧ : ٢ است پس اگر وزن یک\nمکعب فٹ آب ١٠٠٠ اونس باشد وزن\nیک مکعب فٹ طلا چه قدر خواهد بود ؟\n(٤٢) نسبت محیط و قطر دائره ٢٢ : ٧ است\nپس محیط آن دائره را معلوم کنید که قطر\nآن ١٠ فٹ ٦ انچ است -\n(٤٣) یک دوکاندار ٥ سیر آب را در ١٥ سیر\nشیر خلط میکند و دیگری ٣ سیر آب را\nدر ١٢ سیر شیر پس مقدار شیر هر دو\nمخلوطین را مقابله کنید -\n(٤٤) اگر نفع ا ٣ پونڈ باشد نفع ب ٤ پونڈ\nمی باشد و چون نفع ب ٥ پونڈ باشد نفع\nج ٦ پونڈ می باشد پس اگر نفع ا ٣٠ پونڈ"}
{"book": "adl0290", "page": 707, "text": "۲۳۷\nباشد نفع ج چه قدر خواهد بود ؟\n(۴۵) یک مخلوط شربت و آب نسبت ۲:۳ دارد\nپس در ۵۰ گیلن چه قدر شربت و چه قدر\nآب خواهد بود ؟\n(۴۶) یک مخلوط عرق و آب نسبت ۳:۷ دارد\nپس معلوم کنید در مرکب مذکور چه قدر آب\nآمیخته شود که نسبت عرق و آب ۷:۳\nگردد ؟\n(۴۷) یک سگ شکاری تعاقب یک خرگوش را\nمیکند و چون سگ ۴ خیز می زند خرگوش\n۵ خیز می زند لاکن ۳ خیز سگ مساوی\n۴ خیز خرگوش است پس مقابله رفتار سگ\nو خرگوش را بکنید-\n+"}
{"book": "adl0290", "page": 708, "text": "۲۳۸\n\nباب سی و هفتم\n\nاربعه متناسبه\n\n۲۱۲- فرض کنید که سه عدد معلوم است و مطلوب این است که یک عدد دیگر معلوم شود که نسبت آن به عدد سوم مساوی نسبت دوم به اول باشد پس در آن صورت طریق دریافت نمودن عدد چهارم مذکور را اربعه متناسبه می گویند - سوالاتیکه بطریق احدیت حل شده است به اربعه متناسبه نیز حل می شود -\n\n۲۱۳- مثال ۱- قیمت ۱۲ من قند را بحساب ۶۰ روپیه فی ۵ من معلوم کنید -\nظاهر است که اگر وزن اشیاء دو چند یا سه چند یا چهار چند شود قیمت آنها نیز دو چند یا سه چند یا چهار چند میگردد لہذا لازم است که نسبت دو وزن مختلف یک چیز خاص مساوی نسبت دو قیمت اوزان مذکور باشد -"}
{"book": "adl0290", "page": 709, "text": "۲۳۹\n\n۵ من : ۱۲ من :: ۶۰ روپیه : جواب\nجواب = ۶۰ × ۱۲ / ۵ = ۱۴۴ روپیه\nمثال ۲ - اگر یک کار را ۱۲ نفر در ۵ روز\nکنند پس معلوم کنید که ۱۵ نفر کار مذکور\nرا در چند روز کرده میتوانند ؟\nظاهر است که اگر تعداد نفری دو چند یا سه\nچند یا چهار چند شود تعداد روز بقدر دو چند\nیا سه چند یا چهار چند کم میشود -\nلهذا نسبت معکوس تعداد نفری مساوی\nنسبت تعداد روز میباشد -\n:: ۱۵ نفر : ۱۲ نفر :: ۵ روز : جواب\nجواب = ۱۲ × ۵ / ۱۵ = ۴ روز\n۲۱۴ - ظاهر است که رقم دویم تناسب\nنسبت به رقم اول بلحاظ این امر کم یا زیاده\nمی شود که رقم چهارم نسبت به رقم سوم کم یا\nزیاده باشد بنابرین قاعده ذیل برای ترتیب\nارقام اربعه متناسبه حاصل میشود - جواب را\nبه حرف ج تعبیر کرده در مقام رقم چهارم\nبنویسید و از سه مقدار معلوم آن مقدار را که"}
{"book": "adl0290", "page": 710, "text": "۲۴۰\n\nهم جنس جواب باشد در مقام رقم سوم بنویسید\nو بعد از آن از شرایط سوال معلوم کنید که\nجواب نسبت به رقم سوم زیاده یا کم می باشد\nپس اگر جواب زیاده باشد از دو رقم باقیمانده اعظم\nرا در مقام دوم بنویسید و اگر جواب کم باشد\nاقل را در مقام دوم نوشته رقم باقیمانده را\nدر مقام اول بنویسید -\nوقت حل سوالات احاد دو مقدار اول\nرا یک قسم بسازید -\nمثال ۱ - کرایه ریل در مسافت ۱۱۰ میل\nپائی آنه روپیه می باشد پس در ۳۵۰ میل\nچه قدر خواهد بود ؟\nمیل : میل : پائی - آنه - روپیه : ج\n۱۱۰ : ۳۵۰ : ۵ - ۲ - ۱ : ج\nج = (۵ - ۲ - ۱) × ۳۵۰ / ۱۱۰ = پائی - آنه - روپیه / ۱۱ = روپیه پائی آنه / ۵ - ۷ - ۶\nبطرز دیگر\n.: پائی - آنه - روپیه = ۳۳۰ پائی\n.: ج = ۳۳۰ × ۳۵۰ / ۱۱۰ = ۱۰۵۰ پائی = پائی - آنه - روپیه جواب\nقاعده دوم بهتر است و یاد باید داشت\nکه در صورت دوم جواب در پائی می برآید"}
{"book": "adl0290", "page": 711, "text": "۲۴۱\n\nزیرا که رقم سوم هم به پائی تحویل شده است\nمثال ۲ - اگر یک مقدار برنج ۱۰۰ نفر را\nبرای ۱۵ هفته کفایت کند پس معلوم کنید\nکه مقدار مذکور چند نفر را ۶ هفته کفایت\nخواهد کرد ؟\nهفته : هفته :: نفر : ج .:. ج = ۱۵×۱۰۰ / ۶ = ۲۵۰ نفر\n۶ : ۱۵ :: ۱۰۰ : ج .:. ج\nمثال ۳ - مقدار قرض یک شخص ۱۳۲۰\nپوند است و جائیداد او ۹۹۰ پوند پس\nدریافت کنید که شخص مذکور قرضخواهان را\nعوض یک پوند چه قدر ادا کرده میتواند ؟\nپوند پوند پوند\n۱۳۲۰ : ۱ :: ۹۹۰ : ج\n.:. ج = ۱×۹۹۰ / ۱۳۲۰ = ۳/۴ پوند = ۱۵ شلنگ\nمثال ۴ - بعد از ادای سرخط بحساب فی\nروپیه ۴ پائی تنخواه یک شخص ۴۷۹۴ روپیه\nمیباشد پس تنخواه اصلی او را معلوم کنید -\n۱ روپیه = ۱۹۲ پائی و ۱ روپیه - ۴ پائی = ۱۸۸ پائی\nلهذا ۱۸۸ پائی : ۱۹۲ پائی :: ۴۷۹۴ روپیه : ج\n.:. ج = ۴۷۹۴×۱۹۲ / ۱۸۸ = ۴۸۹۶ روپیه\nمثال ۵ - ۸ راس گاؤ یا ۶ راس اسپ علف"}
{"book": "adl0290", "page": 712, "text": "۲۴۲\nیک کشت را در ۱۰ روز میخورد پس ۵\nراس گاو و ۴ راس اسپ علف مذکور\nرا در چند روز خواهد خورد ؟\nگاو : گاو :: اسپ : ج :: ۶x۵/۸ = ۱۵/۴ اسپ\n∴ ۵ گاو + ۴ اسپ = (۱۵/۴+۴) = ۳۱/۴ اسپ\nلهذا ۳۱/۴ اسپ : ۶ اسپ :: ۱۰ روز : ج ∴ ج = ۴x۱۰x۶/۳۱\n= ۲۴/۳۱ ۷ روز\nمثال ۶- ا یک کار را در ۷ روز بانجام\nرسانیده می تواند و ب در ۹ روز پس\nدریافت کنید که هر دو یک جا کار کرده\nکار مذکور را در چند روز تمام خواهند کرد؟\nا ۱/۷ کار را در یک روز تمام میکند\nو ب ۱/۹ \" \" \" \" \"\n∴ ا + ب (۱/۷+۱/۹) \" \" \" \"\nیعنی ۱۶/۶۳ حصه کار \" \" \" \"\n∴ ۱۶/۶۳ کار : ا کار :: ۱ روز : ج\n∴ ج = ۱x۶۳/۱x۱۶ = ۱۵/۱۶ ۳ روز\nمثال ۷- مابین ۲ بجه و ۳ بجه عقرب های\nساعت چه وقت زاویه قایمه می سازد ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 713, "text": "۲۲۳\n\nدر ۱۲ دقیقه عقرب دقیقه نسبت به عقرب ساعت\n۱۱ درجه زیاده طی می کند لهذا در صورت\nموجوده عقرب دقیقه باید که (۱۰+۱۵) درجه\nزیاده طی کند\n∴ ۱۱ : ۲۵ : : ۱۲ : ج ∴ ج = ۱۲×۲۵/۱۱ دقیقه\n= ۲۷ ۳/۱۱ دقیقه\nپس عقرب های ساعت مابین دو و سه بجه\nبوقت ۲۷ ۳/۱۱ دقیقه بعد از دو بجه زاویه قایمه\nمی سازد\nمثال ۸ - در مقابله یک میل ۱ از ب ۴۰ گز\nسبقت میبرد و ب از ج ۲۰ گز پس اگر\nا و ج در یک میل مقابله کنند دریافت\nکنید که ۱ از ج چه قدر سبقت خواهد برد\nچون ۱ ۱۷۶۰ گز میرود ب ۱۷۲۰ می رود\nو چون ب ۱۷۶۰ گز میرود ج ۱۷۴۰ می رود\n∴ ۱۷۶۰ : ۱۷۲۰ : : ۱۷۲۰ : ج\n∴ ج = ۱۷۲۰×۱۷۲۰/۱۷۶۰ = ۱۷۰۰ ۵/۱۱ گز\nلهذا در وقتیکه ب ۱۷۲۰ گز میرود ج ۱۷۰۰ ۵/۱۱ گز\nخواهد رفت لیکن در وقتیکه ب ۱۷۲۰ گز میرود"}
{"book": "adl0290", "page": 714, "text": "۲۴۴\n\nا ۱۷۶۰ گز می رود\n:: در وقتیکه ا ۱۷۶۰ گز میرود ج ۵۰ / ۱۱ ۱۷۰۰ گز\nخواهد رفت\n:: در مقابله یک میل ا از ج بقدر ۱۷۶۰ گز- ۵۰/۱۱ ۱۷۰۰ گز\nیعنی ۷/۱۱ ۵۹ گز سبقت خواهد برد\nمثال ۹ - مابین ط و ق ۳/۴ ۵۱ میل مفاصلہ\nاست و ا از ط برفتار فی ساعت ۱/۲ ۳ میل\nبطرف ق می رود و بعد از یک ساعت\nب از ق برفتار فی ساعت ۱/۴ ۴ میل بطرف\nط می رود پس ملاقات شان در کدام\nوقت و کدام جا واقع خواهد شد ؟\nقبل ازان که ب روانه میشود ا مسافت ۱/۲ ۳\nمیل طی کرده است و مسافت باقی مانده را که\n۴۰ میل است ا برفتار فی ساعت ۱/۲ ۲\nمیل و ب برفتار فی ساعت ۱/۴ ۴ میل طی\nمیکنند یعنی آنها در یک ساعت ۸ میل طی میکنند\nلہٰذا میل ۴۸ : میل ۱ :: ساعت ج : ساعت ج = ۴۸/۸ = ۶ ساعت\n: ملاقات شان ۶ ساعت بعد از روانه شدن ب\nواقع خواهد شد و مقام مطلوب از ق به فاصله"}
{"book": "adl0290", "page": 715, "text": "۲۴۵\n\n× ۳۴ میل واقع است - ( ۲۵۱ )\nامثله اربعه متناسبه به طریق احدیت بین گشت ]\n\nباب سی و هشتم\n\nسته متناسبه\n\n۲۱۵ - طریق حل سوالات مغلق را\nکه در آن استعمال قاعده اربعه متناسبه دو\nیا سه یا زیاده دفعه شود سته متناسبه می\nگویند *\nمثال ۱- اگر ۹ نفر ۶ جریب کشت را در ۱۰\nروز درو کرده بتوانند دریافت کنید که ۱۲\nجریب را در ۱۵ روز چند نفر درو خواهند\nکرد ؟\nجریب جریب\n۶ : ۱۲ } :: ۹ : ج نفر\nروز روز\n۱۵ : ۱۰\nدرین صورت جواب به حرف ج تعبیر کرده"}
{"book": "adl0290", "page": 716, "text": "۲۴۶\n\nشده است و آن رقم چهارم اربعه متناسبه می باشد و ۹ نفر (که هم جنس جواب است) رقم سوم اربعه متناسبه است + ۶ جریب و ۱۲ جریب مقادیر هم جنس میباشد و فرض کنید که سوال بعبارت ذیل نموده شده است :-\nاگر ۹ نفر ۶ جریب کشت را در یک وقتِ معین درو کرده بتوانند پس در همان وقت ۱۲ جریب را چند نفر درو خواهند کرد ظاهر است که جواب زیاده خواهد بود لهذا ۱۲ جریب رقم دوم و ۶ جریب رقم اول میباشند و اکنون ۱۰ روز و ۱۵ روز را بگیرید که مقادیر هم جنس میباشد و فرض کنید که سوال بعبارت ذیل نموده شد است :-\nاگر ۹ نفر یک کشت را در ۱۰ روز درو کرده بتوانند پس دریافت کنید که کشت مذکور را چند نفر در ۱۵ روز درو خواهند کرد ؟\nظاهر است که جواب کم خواهد بود لهذا ۱۰ روز رقم دوم و ۱۵ روز رقم اول می باشد پس این هر دو رقم را زیر رقوم جریب بنویسید"}
{"book": "adl0290", "page": 717, "text": "۲۴۷\n\nمقدم هاے هر دو نسبت و نیز مؤخر هاے\nآن را باهم ضرب کنید پس ۹:ج ::۱۰×۱۲:۱۵×۶\n∴ ج = ۹×۱۰×۱۲/۶×۱۵ نفر = ۱۲ نفر\nتنبیه - باید دانست که مقادیر هم جنس\nبه احاد یک قسم تحویل کرده میشود\nمثال ۲ - ۷۲ نفر یک خندق را که ۳۲۴ گز\nدر طول و ۱۲ گز در عرض و ۸ فظ در\nعمق است ۱۲ ساعت هر روز کار کرده در\n۹ روز می کنند پس دریافت کنید که چند\nنفر یک خندق دیگر را که ۱۴۵۸ گز در\nطول و ۴۰ فظ در عرض و ۳ گز در عمق\nاست ۹ ساعت هر روز کار کرده در ۳۶ روز\nخواهند کند +\n۳۲۴ × ۳ فظ طول : ۱۴۵۸×۳ فظ\n۱۲ × ۳ فظ عرض : ۴۰ فظ\n۸ فظ عمق : ۳×۳ فظ : : ۷۲ نفر : ج\n۳۶ روز : ۹ روز\n۹ ساعت : ۱۲ ساعت\n∴ ج = ۱۴۵۸×۳×۴۰×۳×۳×۹×۱۲×۷۲ / ۳۲۴×۳×۱۲×۳ × ۸×۳۶×۹ = ۱۳۵ نفر"}
{"book": "adl0290", "page": 718, "text": "۲۴۸\n\nبه طریق اول\nمکعب فٹ\n(۳×۳۲۴) × (۳×۱۲) × ۸ : (۲۵۸×۳) × ۴۰×۳×۳ مکعب فٹ نفر\n۳۶ × ۹ ساعت ۹×۱۲ ساعت :: ج:۷۲\nمثال ۳ - اگر ۱۰ نفر یک کار را در ۲۴ روز\nبانجام برسانند پس دریافت کنید که سه چند\nکار مذکور را در ۱/۵ وقت مذکور چند نفر تمام\nخواهند کرد ؟\n۱ : ۳ } :: ۱۰ نفر : ج\nروز روز\n۲۴/۵ : ۲۴\nج = ۳×۲۴×۱۰ نفر / ۲۴/۵\n= ۵×۱۰×۲۴×۳ / ۲۴ = ۱۵۰ نفر\nمثال ۴ - اگر نرخ گندم فی سیر ۱۵ شاهی\nباشد وزن ۶ پیسه نان ۸ خورد می باشد پس\nاگر وزن ۴ پیسه نان ۱۲ خورد باشد نرخ گندم\nچه خواهد بود ؟\n۶ پیسه : ۴ پیسه } :: ۱۵ شاهی : ج\n۱۲ خورد : ۸ خورد\nج = ۴×۸×۱۵ / ۶×۱۲ = ۲۰/۳ شاهی = ۶ ۲/۳ شاهی"}
{"book": "adl0290", "page": 719, "text": "۲۴۹\n\nمثال ۵- اگر ۵ عراده توپ در ۵ دقیقه ۳ فیر\nکرده در ۱/۲ ۱ ساعت ۱۳۵ نفر را کشته بتواند\nپس دریافت کنید که چند عراده توپ در ۶\nدقیقه ۵ فیر کرده ۲۵۰ نفر را در یک\nساعت خواهد کشت ؟\n۵۰ فیر : ۵۴ فیر } : : ۵ توپ : ج\n۱۳۵ نفر : ۲۵۰ نفر\n∴ ج = ۵۴ × ۲۵۰ × ۵ / ۵۰ × ۱۳۵ = ۱۰ توپ\nامثله سته متناسبه هم در باب طریق احدیت\nمذکور شده است و لازم است که کل امثله\nمذکور به طریق متناسبه حل شود ÷"}
{"book": "adl0290", "page": 720, "text": "۲۵۰\n\nباب سی و نهم\n\nتقسیم به اجزای متناسبه\n\n۲۱۶- تقسیم یک مقدار خاص به اجزای متناسبه این معنی دارد که مقدار مفروض بر این چنین حصص تقسیم شود که نسبت آنها مساوی نسبت اعداد معلومه باشد *\nمثال ۱ - ۸۷۳ روپیه را بر ا و ب و ج این چنین تقسیم کنید که نسبت حصص آنها ۲ و ۳ و ۴ باشد -\nاگر ۸۷۳ روپیه در ۹ یعنی (۲+۳+۴) حصه مساوی تقسیم شود از حصص مذکور ا ۲ حصه و ب ۳ حصه و ج ۴ حصه دارد\nپس حصه ا = ۸۷۳/۹ × ۲ = ۱۹۴ روپیه\nو حصه ب = ۸۷۳/۹ × ۳ = ۲۹۱ روپیه\nو حصه ج = ۸۷۳/۹ × ۴ = ۳۸۸ روپیه\nمثال ۲ - ۲۸۷ پوند را به این چنین حصص تقسیم"}
{"book": "adl0290", "page": 721, "text": "۲۵۱\nکنید که متناسب ۱/۲ و ۲ و ۱/۳ ۳ باشد\n۱/۳ ۳ : ۲ : ۱/۲ ۱ = ۱۰/۳ : ۲ : ۳/۲\n= ۱۰/۳ : ۱۲/۶ : ۹/۶\n= ۲۰ : ۱۲ : ۹\nبعد ازین طریق عمل به طریق عمل مثال\nاول است\nمثال ۳- یک رقم بر ا و ب و ج به نسبت\n۵ و ۶ و ۹ تقسیم شده است و حصه ا ۴۵\nروپیه میباشد پس رقم تقسیم شده را معلوم\nکنید\nچون ۵+۶+۹=۲۰ لهذا اگر کل رقم مذکور\nبه ۲۰ حصه متساوی تقسیم شود از ۲۰ حصه مذکور\nحصه ا ۵ میباشد بنابرین مقدار یک حصه\nاز بست حصه مذکور = ۴۵/۵ روپیه\n:. کل رقم مذکور ۴۵/۵ × ۲۰ = ۱۸۰ روپیه\nمثال ۴- ۵۰ روپیه را بر ا و ب و ج\nباین طریق تقسیم کنید که حصه ب از حصه\nا بقدر نصف حصه خود ا زیاده باشد و حصه\nج ۳/۴ مجموع حصص ا و ب باشد -"}
{"book": "adl0290", "page": 722, "text": "۲۵۲\nحصه ب = ۱/۲ حصه ا\nحصه ا + حصه ب = حصه ا + ۱/۲ حصه ا\n= ۱ ۱/۲ حصه ا\nو حصه ج = ۲/۳ من ۱/۲ حصه ا\n= ۵/۶ ا\nچون حصه ا : حصه ب : حصه ج = ا : ۱/۲ : ۵/۶ وغیره\nبعد ازین طریق عمل بقرار مثال دوم است\nمثال ۵ - ۵۲ را به سه حصه این چنین تقسیم\nکنید که ۱/۲ حصه اول = ۱/۳ حصه دوم = ۵\nچند حصه سوم باشد\n۱/۳ حصه دوم = ۱/۲ حصه اول\nحصه دوم = ۳/۲ حصه اول\nو باز ۵ چند حصه سوم = ۱/۳ حصه اول\nحصه سوم = ۱/۱۵ حصه اول\nحصه اول : حصه دوم : حصه سوم\n= حصه اول : ۳/۲ حصه اول : ۱/۱۵ حصه اول\n= ا : ۳/۲ : ۱/۱۵ وغیره\nبعد ازین طریق عمل به طریق عمل مثال دوم\nاست -"}
{"book": "adl0290", "page": 723, "text": "۲۵۳\n\nمثال ۶ - ۸۲ روپیه بر ۵ مرد و ۸ زن و ۱۰\nکودک باین طریق تقسیم شده است که حصه\nهر زن دو چند حصه هر کودک است و حصه\nهر مرد مساوی مجموع حصص کودک و یک\nزن است پس حصه زنان را معلوم کنید -\nحصه ۸ زن مساوی حصه ۱۶ کودک است و\nحصه ۵ مرد مساوی مجموع حصص ۵ زن و ۵\nکودک است یعنی مساوی مجموع حصص ۱۰ کودک\nو ۵ کودک است یعنی مساوی حصص ۱۵ کودک -\nحصه مرد : حصه زن : حصه کودک = ۱۵ : ۱۶ : ۱۰\nبعد ازین طریق عمل به طریق مثال دوم\nاست -\nمثال ۷ - مجموع چند روپیه و قران و نصف\nقران که تعداد آنها متناسب ۳ و ۴ و ۵\nاست مساوی ۵۰ روپیه خواهد بود ؟\nنسبت قیمت سکه های سه رقم مذکور روپیه : قران : نصف قرآن\n۳ : ۴ : ۵\nیعنی \" \" \" نصف قرآن نصف قرآن نصف قرآن\n۱۲ : ۸ : ۵\n\" \" \" ۱۲ : ۸ : ۵ است\nمقدار روپیه = ۵۰/۲۵ * ۱۲ = ۲۴ روپیه"}
{"book": "adl0290", "page": 724, "text": "۲۵۴\n\nو مقدار قران = ۵۰/۲۵ × ۸ = ۱۶ روپیه\nو مقدار نصف قران = ۵۰/۲۵ × ۵ = ۱۰ روپیه\nلهذا تعداد روپیه ۲۴ است و تعداد قران ۳۲ و\nتعداد نصف قران ۴۰ -\nمثال ۸ ۵۱۰۰ روپیه را بر ا و ب و ج و\nد به طریق ذیل تقسیم کنید :-\nحصه ا : حصه ب = ۲ : ۳\nو حصه ب : حصه ج = ۴ : ۵\nو حصه ج : حصه د = ۷ : ۸\nاگر به طریق مثال ۴ عمل کرده شود حصص\nا و ب و ج و د متناسب ۵۶ و ۸۴ و ۱۰۵\nو ۱۲۰ خواهد بود و چون نسبت معلوم شد -\nبه طریق سوال دوم عمل کرده شود\nامثله نمبر ۱۳۳\n(۱) ۱۵ روپیه و ۱۰ آنه را به این چنین حصص تقسیم\nکنید که متناسب ۱ و ۲ و ۳ و ۴ باشد -\n(۲) ۳۶۹ روپیه را به این چنین حصص تقسیم\nکنید که متناسب ۳ و ۱/۲ ۴ و ۱/۳ ۵ باشد -"}
{"book": "adl0290", "page": 725, "text": "۲۵۵\n(۳) ۲۶ خروار را به این چنین حصص تقسیم کنید\nکه متناسب ۳،۵، و ۲،۲۵، و ۳۱/۴ و ۳۱/۱۲\nباشد -\n(۴) ۵۳۲۴ را به این چنین حصص تقسیم کنید\nکه متناسب ۱/۲ و ۳/۴ و ۴/۵ و ۵/۶ باشد -\n(۵) پنس۔ شلنگ۔ پوند ۱۳/۴ - ۱۵ - ۴ را به دو حصه تقسیم کنید که\nیک حصه ۵/۶ حصه دیگر باشد -\n(۶) یک رقم به سه حصه که متناسب ۳۱/۴ و ۴\nو ۵،۵ می باشد تقسیم کرده شده است و\nاقل حصص مذکور ۳۰ روپیه است پس\nرقم تقسیم شده را معلوم کنید -\n(۷) یک رقم بر ا و ب و ج به نسبت ۱۰\nو ۱۲ و ۱۳ تقسیم شده حصه ا ۵۵ پوند\nمیباشد پس حصه دیگران را معلوم کنید-\n(۸) اجزای بارود یعنی شوره و گوگرد و زغال\nبه نسبت ۷۵ و ۱۰ و ۱۵ میباشد پس در\n۶ من بارود چه قدر زغال خواهد بود ؟\n(۹) از ۲۵ چھتارک گوگرد چه قدر بارود ساخته\nمی توانیم ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 726, "text": "۲۵۶\n(١۰) در یک جنگ تعداد کشتگان ۲ نفر و تعداد مجروحین ۴ نفر فی ۲۵ نفر بوده است و تعداد نفری باقیمانده ۳۸۰۰۰ بود پس کل تعداد فوج را معلوم کنید -\n(١١) ۹۰ روپیه را بر سه نفر این چنین تقسیم کنید که اگر اول را یک روپیه برسد دوم را ۱۲ آنه و سوم را ۸ آنه -\n(١٢) ۳۶ روپیه را بر ا و ب و ج این چنین تقسیم کنید که حصه ا ۳/۴ حصه ب باشد و حصه ج ۲/۳ حصه ا باشد -\n(١٣) ۳۶۰ روپیه را بر ا و ب و ج این چنین تقسیم کنید که حصه ا سه چند حصه ب باشد و مجموع حصه ج و ب نصف حصه ا\n(١۴) ۳۲ روپیه را بر ا و ب و ج به این طریق تقسیم کنید که حصه ا سه چند حصه ب باشد و حصه ج ۱/۲ حصه مجموع حصص ا و ب -\n(١۵) ۱۴ روپیه را بر ا و ب باین طریق تقسیم کنید که نصف ا مساوی ۱/۲ حصه ب باشد -"}
{"book": "adl0290", "page": 727, "text": "۲۵۷\n\n(۱۶) ۳۰ روپیه را به سه حصه این چنین تقسیم کنید که ۱/۲\nحصه اول = ۱/۳ حصه دوم = ۱/۴ حصه سوم باشد-\n(۱۷) ۲۱ روپیه بر ا و ب و ج تقسیم شده و حصه\nا = ۱/۲ حصه ب = ۱/۵ مجموع حصص ب و ج\nاست پس حصه هر یک را معلوم کنید +\n(۱۸) ۴۳/۴ شلنگ را بر ۵ مرد و ۷ زن و ۱۰ کودک\nاین چنین تقسیم کنید که حصه هر زن ۱/۳ حصه\nهر مرد باشد و حصه هر کودک ۱/۲ حصه هر\nزن +\n(۱۹) ۱۱۰ روپیه بر ۱۰ مرد و ۱۶ زن و ۲۰ کودک\nتقسیم شده است و حصه هر مرد مساوی مجموع\nحصه دو زن و حصه ۱۶ زن دو چند حصه\n۲۰ کودک میباشد پس حصه یک زن را\nدریافت کنید :\n(۲۰) تعداد مردان و زنان و کودکان نسبت ۳ و\n۴ و ۵ دارد پس ۳ پوند و ۵ شلنگ و\n۳ پنس را بر آنها این چنین تقسیم کنید که\nحصص آنها متناسب ۴ و ۳ و ۱ باشد :\n(۲۱) در یک مرکب فلزات نسبت مس و جست"}
{"book": "adl0290", "page": 728, "text": "۲۵۸\n\n۱ : ۲ است و نسبت جست و سُرب ۵:۳\nو نسبت سُرب و قلعی ۷ : ۸ پس معلوم\nکنید که در یک من چه قدر مس خواهد بود؟\n(۲۲) از چهار شهر بحکم پادشاه ۱۴۰ نفر را گرفتند\nو سکنه شهر های مذکوره ۱۰۵۸ نفر و ۱۵۸۷\nنفر و ۲۱۱۶ نفر و ۲۶۴۵ نفر است پس اگر\nنفری مذکور به نسبت سکنه آن شهر گرفته\nشده باشند معلوم کنید که از هر شهر چند\nنفر را گرفتند ؟\n(۲۳) مجموع تعداد روپیه و نیم روپیه و چهارم\nروپیه ۷۰۰ سکه است و قیمت روپیه و\nنیم روپیه و چهارم روپیه متناسب ۲ : ۳ : ۵\nاست پس تعداد روپیه و نیم روپیه و چهارم\nروپیه را معلوم کنید ؟\n(۲۴) مجموع چند روپیه و نیم روپیه و چهارم حصه روپیه\n۸۰ روپیه میشود ؟ تعداد آنها متناسب ۱/۲ و\n۳ و ۴ است ؟\n(۲۵) ۳۸ روپیه را بر ۸ مرد و ۹ زن و ۱۵\nکودک تقسیم کنید کار دو مرد مساوی کار ۵"}
{"book": "adl0290", "page": 729, "text": "۲۵۹\n\nزن است و کار ۶ زن مساوی بکار ۱۰ کودک\n(۲۶) مجموع ۳ کسر ۱۲۲/۱۰۵ است و ۱۴ چند کسر\nاول = ۱۵ چند دوم = ۱۸ چند سوم میباشد\nپس کسور مذکور را معلوم کنید -\n(۲۷) ۱۴۲ روپیه را بر ا و ب و ج بر این\nطریق تقسیم کنید که اگر حصه ا ۵ روپیه\nباشد حصه ب ۳ روپیه و اگر حصه ب\n۷ روپیه باشد حصه ج ۵ روپیه -\n(۲۸) ساحت دوایر متناسب مربع انصاف اقطار\nمیباشد پس یک دایره را که نصف\nقطر آن افٹ است در سه حصه متساوی\nبواسطه دوایر هم مرکز تقسیم کنید -\n(۲۹) یک جائیداد بر سه نفر به نسبت ۷ و ۸\nو ۱۰ تقسیم شده است اگر با حصه اعظم\n۲۵۰۰ روپیه جمع شود حاصل جمع مساوی\nقیمت نصف جایداد مذکور میباشد پس قیمت\nکل جایداد را دریافت کنید ؟\n(۳۰) چند عدد سیب بر چهار کس به نسبت ۱/۲\nو ۱/۳ و ۱/۴ و ۱/۶ تقسیم شده است پس معلوم"}
{"book": "adl0290", "page": 730, "text": "۲۶۰\n\nکنید که اقل تعداد سیب چند باشد که بفقرا\nفوق بدون تجزیه یک سیب تقسیم شود ؟\n\nباب چهلم\n\nشراکت متحد الزمان و مختلف الزمان\n۲۱۷ - فرض کنید که ۳ نفر ( ا و ب و\nج در یک تجارت شریک میباشند و سرمایه\nا ۳۰۰۰ روپیه است و سرمایه ب ۵۰۰۰\nروپیه است و سرمایه ج ۶۰۰۰ روپیه\nاگر از تجارت مذکور ۱۴۰۰ روپیه نفع حاصل\nشود دریافت کنید که حصه هر یک در نفع\nمذکور چه قدر خواهد بود ؟\nظاهر است که نفع مذکور نسبت سرمایه\nتقسیم خواهد شد یعنی به نسبت ۳۰۰۰ و ۵۰۰۰\nو ۶۰۰۰ و طریق این تقسیم قبل ازین بیان\nشده است -\nشراکت مذکور را شراکت متحد الزمان میگویند"}
{"book": "adl0290", "page": 731, "text": "۲۶۱\nیعنی سرمایه هر شخص در یک میعاد معین صرف\nمیشود -\n۲۱۸ - فرض کنید که ا و ب و ج در\nیک تجارت شریک اند و سرمایه ا ۳۰۰۰\nروپیه است که ۳ ماه استعمال میشود و سرمایه\nب ۵۰۰۰ روپیه است که ۶ ماه استعمال می\nشود و سرمایه ج ۶۰۰۰ روپیه است که ۷ ماه\nاستعمال میشود و بعد از اختتام ۷ ماه فرض\nکنید که نفع تجارت ۷۲۰ روپیه حاصل\nمیشود پس دریافت کنید که حصه هر یک\nدر نفع مذکور چه قدر است ؟\nسرمایه ۳۰۰۰ روپیه که ۳ ماه استعمال\nشده است مساوی سرمایه ۹۰۰۰ روپیه میشود\nکه یک ماه استعمال شود و به همین منوال سرمایه\n۵۰۰۰ روپیه که ۶ ماه استعمال شده است مساوی\nسرمایه ۳۰۰۰۰ روپیه میشود که یک ماه استعمال\nشود و سرمایه ۶۰۰۰ روپیه که ۷ ماه استعمال\nشده است مساوی سرمایه ۴۲۰۰۰ روپیه میشود\nکه یک ماه استعمال شود لهذا تقسیم نفع متناسب"}
{"book": "adl0290", "page": 732, "text": "۲۶۴\n۹۰۰۰ و ۳۰۰۰۰ و ۷۲۰۰۰ میگردد -\nمثال فوق در باب شراکت مختلف الزمان\nاست یعنی در شراکت مذکور روپیه حصه داران\nدر میعاد های مختلفه استعمال شده است و طریق\nحل سوالات طرز فوق این است که اول\nشراکت مختلف الزمان بقرار ذیل متحد الزمان\nساخته شود یعنی هر سرمایه در میعاد مطابق\nآن ضرب شود بعد ازان نفع به طریق شرکت\nمتحد الزمان تقسیم شود و یاد باید داشت که در\nوقت ضرب کل رقوم سرمایه در احاد متطابق\nباشد +\nامثله نمبر ۱۳۴\n(۱) ا و ب و ج در یک تجارت شریک\nمیباشند و سرمایه ا ۳۵۰ روپیه و سرمایه\nب ۵۰۰ روپیه و سرمایه ج ۷۵۰ روپیه\nاست پس در نفع ۳۲۰ حصه هر یک چه\nقدر خواهد بود ؟\n(۲) یک شخص از دو کس قرض گرفته است از"}
{"book": "adl0290", "page": 733, "text": "۲۶۳\nشخص اول ۱۲۰۰ روپیہ و از شخص دوم\n۸۰۰ روپیہ مگر قیمت جایداد صرف ۷۰۰\nروپیہ میباشد پس هر یک از قرض\nخواهان مذکور چه قدر نقصان خواهد کرد؟\n(۳) ا و ب و ج و د در یک تجارت شریک\nمیشوند و کل سرمایه تجارت ۷۵۵۰ پونڈ\nاست و بعد از اختتام یک سال برای\nا ۲۰۰ پونڈ و برای ب ۲۳۵ پونڈ و\nبرای ج ۱۲۰ پونڈ و برای د ۲۰۰ پونڈ\nاز نفع تجارت میرسد پس معلوم کنید\nکه سرمایه ج در تجارت مذکور چه قدر است؟\n(۴) ا و ب و ج در یک تجارت شریک\nمی باشند و در نفع حصہ ا ۱/۳ کل نفع\nمی باشد و نفع باقی مانده مابین ب و ج\nمساوی تقسیم میشود اگر مقدار نفع بجای\n۱/۱۲ کل سرمایه ۱/۱۰ سرمایه گردد حصہ ا در\nنفع ۷۵ روپیہ زیادہ می شود پس معلوم\nکنید که سرمایه هر یک چه قدر است ؟\n(۵) ا و ب در یک تجارت شریک میباشند"}
{"book": "adl0290", "page": 734, "text": "٢٦٤\n\nو سرمایه ا در یک روپیه ۱/۲ ۷ آنه است\nو سرمایه ب ۱/۲ ۴ آنه و ب انتظام کار\nتجارت را هم میکند و ۱/۴ نفع در عوض این\nخدمت علاوه از حصه معین خود نیز می گیرد\nپس دریافت کنید که ب را از نفع ۲۰۸۰\nروپیه چه قدر میرسد ؟\n(۶) سرمایه مشترکه ا و ب و ج ۱۸۰۰۰ پوند\nاست و ا ۲۰۰۰ پوند زیاده از ب داده\nاست و ب ۲۰۰۰ پوند زیاده از ج پس نفع\n۱۰۸۰ پوند را بر آنها تقسیم کنید -\n(۷) ا و ب و ج در یک تجارت شریک\nمیشوند و ا ۷۰ پوند برای مدت ۵ ماه میدهد\nو ب ۵۰ پوند برای مدت ۶ ماه و ج ۳۰\nپوند برای ۸ ماه می دهد و بعد از ۸ ماه\n۴ پوند و ۱۰ شلنگ نفع حاصل می شود\nپس دریافت کنید که تقسیم نفع بچه قسم\nخواهد بود ؟\n(۸) ا و ب و ج یک کشت را به اجاره گرفته\nا ۱۰ راس گاو را در کشت مذکور ۷ ماه"}
{"book": "adl0290", "page": 735, "text": "۲۶۵\nمی چرانند و ب ۱۲ راس گاو را ۵ ماه و\nج ۱۵ راس گاو را ۳ ماه و اجاره کشت\nمذکور ۱۷ روپیه ۸ آنه است پس دریافت\nکنید که هر یک از آنها چه قدر مبلغ ادا\nمی کند ؟\n(۹) ا یک تجارت را به ۱۶ ماه اپریل به سرمایه\n۲۲۰۰ پوند شروع کرد و به ۳ ماه جولائی\nب به سرمایه ۱۸۰۰ پوند با او شریک شد\nو به ۳۱ ماه دسمبر نفع تجارت ۱۶ - ۴۲۹ پوند\nمی باشد پس معلوم کنید که حصه هر یک در\nنفع مذکور چه قدر می باشد ؟\n(۱۰) د و ی در یک تجارت شریک می باشند\nو د ۵۲۰۰ روپیه دارد و ی ۴۵۰۰ روپیه\nو بعد از ۳ ماه د سرمایه خود را دو چند\nمیسازد و ف با آنها سرمایه ۵۷۰۰ روپیه\nرا شامل میکند و بعد از ۵ ماه ی سرمایه\nخود را سه چند می سازد و در یک سال\nنفع تجارت ۱۲۰۰ روپیه میشود پس معلوم\nکنید که تقسیم نفع چگونه خواهد شد ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 736, "text": "۲۶۶\n\n(۱۱) ا و ب در یک تجارت شریک می شوند\nو سرمایه شان به نسبت ۵ : ۷ است\nو بعد از ۴ ماه ا ۳/۴ سرمایه خود را و ب\n۳/۴ سرمایه خود را از تجارت واپس میگیرد\nو در اختتام یک سال ۲۲۶ پوند نفع\nحاصل میشود پس معلوم کنید که حصه ا\nدر نفع مذکور چه قدر است ؟\n(۱۲) ا و ب در یک تجارت به سرمایه ۷۰۰ پوند\nو ۶۰۰ پوند شریک میشوند و بعد از\n۳ ماه ا ۱/۷ سرمایه خود را واپس می\nگیرد و بعد از ۳ ماه دیگر ۳/۷ آن رقم\nرا که واپس گرفته بود باز در تجارت\nشامل میکند و در اختتام یک سال ۷۲۶\nپوند نفع حاصل میشود پس معلوم کنید که\nحصه ا در نفع مذکور چه قدر است ؟\n(۱۳) ا و ب یک تجارت را شروع میکنند\nو سرمایه ا دو چند سرمایه ب است و\nبعد از ۳ ماه ا ۱/۳ سرمایه خود را واپس\nمی گیرد و در اختتام ۷ ماه ۱/۳ آن رقم"}
{"book": "adl0290", "page": 737, "text": "۲۶۷\nرا که واپس گرفته بود باز در تجارت مذکور\nشامل میکند مگر در همان وقت ب ۱/۴\nسرمایه خود را واپس می گیرد و در اختتام\nیک سال ا را ۳۰۰ روپیه نفع حاصل\nمی شود پس دریافت کنید که ب را چه\nقدر نفع شده باشد ؟\n(۱۴) ا و ب یک کشت را بموعد ۶ ماه اجاره\nمی گیرند و ا ۲۱ راس گاو را بموعد\n۴ ماه کامل در کشت مذکور می چراند\nپس دریافت کنید که در ۲ ماه باقیمانده\nب چند راس گاو را چرانیده میتواند\n(مقدار مبلغ که ب داده است ۵/۶ مبلغ\nا می باشد)\n+"}
{"book": "adl0290", "page": 738, "text": "۲۶۸\n\nباب چهل و یکم\n\nخلط اشیای مختلف النوع\nو متحدالجنس\n\n۲۱۹ - مثال ۱ - معلوم کنید که یک دکاندار\nدو قسم چای را که نرخ آن فی پاؤ\nشاهی ۲ روپیه و شاهی ۳ روپیه است بچه طریق بیامیزد\nکه قیمت چای مخلوط فی پاؤ ۳ روپیه گردد-\nاگر دو قسم چای مذکور را باهم آمیخته و فی\nپاؤ ۳ روپیه فروخته شود از فروش یک پاؤ\nچای ارزان ۶ شاهی نفع حاصل میشود و از\nفروش یک پاؤ چای بیش قیمت ۹ شاهی\nنقصان عاید می گردد لهذا از فروش ۹ پاؤ\nچای ارزان ۵۴ شاهی نفع و از فروش ۶ پاؤ\nچای گران ۵۴ شاهی نقصان میشود پس اگر این\nامر مطلوب باشد که در فروش هردو قسم چای"}
{"book": "adl0290", "page": 739, "text": "۲۶۹\nمذکور هیچ نفع یا نقصان نباشد در ۹ پاؤ چای\nارزان ۶ پاؤ چای بیش قیمت آمیخته شود یعنی\nهر دو قسم مذکور به نسبت معکوس آن اعداد\nمخلوط شود که فرق قیمت اوسط و دو قیمت\nاصلی را ظاهر میکند *\nمثال ۲ - چای اقسام ذیل که نرخ آن فی\nپاؤ ۲ روپیه ۶ شاهی و ۳ روپیه و ۴\nروپیه ۳ شاهی و ۴ روپیه ۹ شاهی است\nچه گونه آمیخته شود که قیمت مرکب فی پاؤ\n۴ روپیه باشد -\nنرخ ۲ چای اول کم و ۲ چای آخر زیاده\nاز نرخ اوسط است لهذا اگر مقادیر متساوی\nاز دو چای اول گرفته شود و نیز مقادیر متساوی\nاز دو چای ثانی پس نرخ چای مخلوط که از دو\nچای اول مرکب می باشد فی پاؤ ۲ روپیه و ۹\nشاهی میشود و نرخ چای مخلوط که از دو چای\nآخر مرکب می باشد فی پاؤ ۴ روپیه و ۶ شاهی\nاگر این اقسام چای مخلوط باهم بقرار سوال\nاول آمیخته شود ظاهر است که نسبت دو قسم"}
{"book": "adl0290", "page": 740, "text": "۲۷۰\n\nچای مؤخر الذکر ۶ : ۱۵ یعنی ۲ : ۵ خواهد بود\nو نسبت هر چهار قسم چای ۱ : ۱ : ۴/۲ : ۵/۲\nخواهد بود ؟\nتنبیه - یاد باید داشت که دو چای قسم\nاول به مقادیر متساوی مخلوط شده است لاکن\nاز چای مذکور مقادیر مختلفه را گرفته می توانستیم\nو در آن صورت جواب مختلف می بود و بهمین\nسبب است که در سوالات طرز فوق تعداد\nجواب غیر محدود می باشد -\nمثال ۳ - معلوم کنید که یک دکاندار دو\nقسم قند را که نرخ آنها فی سیر ۶ ر و فی\nسیر ۴ ر است چه گونه مخلوط کند که اگر\nمرکب فی سیر بحساب ۵ ر و ۳ پائی فروخته\nشود مقدار نفع بقدر ۴/۱ قیمت خرید باشد -\n۴/۱ چند قیمت خرید یک سیر قند مرکب = ۵ آنه\nو ۳ پائی : قیمت خرید یک سیر مرکب = ۵ آنه\n۳ پائی + ۴/۱ = ۴ آنه و ۶ پائی پس بقرار سوال\nاول قند مذکور به نسبت (۴ آنه ۶ پائی - ۴ آنه)\n: (۵ - آنه و ۳ پائی) یعنی ۶ پائی : ۱ آنه ۶ پائی یعنی به"}
{"book": "adl0290", "page": 741, "text": "۲۷۱\n\nنسبت ۳:۱ مخلوط شود ،\nامثله نمبر ۱۳۵\n(۱) دو قسم قند که نرخ آن فی سیر ۴ آنه و ۵ آنه است چه گونه مخلوط شود که نرخ مرکب فی سیر ۳ ر ۴ پائی باشد؟\n(۲) دو قسم چای را که نرخ آن فی پاؤ ۲ روپیه ۶ شاہی و ۴ روپیه ۲ شاہی است مخلوط نمودیم و مرکب فی پاؤ ۳ روپیه ۵ شاهی فروخته شد پس معلوم کنید که چائے مذکور بچه نسبت مخلوط شده بود ؟\n(۳) یک دکاندار چائے سیاه را فی پاؤ ۲ روپیه ۶ شاهی میخرد و چائی سبز را فی پاؤ ۳ روپیه ۹ شاهی پس معلوم کنید که چاے ہاے مذکور بچه نسبت آمیخته شود که اگر مرکب فی پاؤ ۳ روپیه فروخته شود بقدر قیمت ۱/۶ قیمت خرید نفع باشد ؟\n(۴) شیر و آب بچه نسبت آمیخته شود که قیمت شیر از ۱۲ روپیه ۶ شاهی فی چهارک به ۱۰ روپیه فی چهارک برسد؟\n(۵) یک قسم کشمش که نرخ آن فی پاؤ ۵ شاهی است با یک قسم دیگر که نرخ آن فی پاؤ ۹ شاهی است آمیخته شد و مقدار مرکب ۱۷ پاؤ و نرخ آن فی پاؤ ۷ شاہی میباشد"}
{"book": "adl0290", "page": 742, "text": "۲۷۲\n\nپس مقدار هر دو قسم را دریافت کنید *\n(۶) یک دکاندار دو قسم برنج را به ۳/۴-۱۵۳ روپیه\nخرید و نرخ قسم اعلی فی من ۳ روپیه و\nنرخ قسم ادنی فی من ۲ روپیه و ۳/۴ ۴ است\nپس اگر کل مقدار برنج ۶۰ من باشد معلوم\nکنید که مقدار برنج اعلی چه قدر و برنج\nادنی چه قدر بود ؟\n(۷) وزن یک قسم مایع ط ۱/۳ ۱ چند وزن آب\nمساوی الحجم میباشد و وزن آب ۱/۸ ۱ چند وزن\nمایع ق مساوی الحجم میباشد پس دریافت\nکنید که چه قدر از مایع ط با ۷ گیلن مایع ق\nآمیخته شود که وزن مرکب مساوی آب مساوی\nالحجم باشد *\nپنس شلنگ پوند\n(۸) قیمت یک پاره مرکب طلا و نقره ۶-۱۳- ۳۱۸\nاست و وزن آن ۹ پوند اگر نسبت طلا و\nنقره در پاره مذکور منعکس گردد قیمت مرکب\nپنس شلنگ پوند\n۰- ۳۴۹ می شود پس اگر قیمت طلا فی\nاونس ۳ پوند ۱۷ شلنگ ۱/۲ ۱۰ پنس باشد معلوم\nکنید که طلا و نقره در پاره مذکور بچه نسبت است"}
{"book": "adl0290", "page": 743, "text": "۲۷۳\n\nو قیمت یک اونس نقره چه قدر میباشد ؟\n(۹) دریافت کنید که یک دکاندار سه قسم چای را\nکه نرخ آن فی پاو ۲ روپیه ۶ شاهی و ۳\nروپیه و ۴ روپیه ۶ شاهی است چه گونه مخلوط\nکند که نرخ مرکب فی پاو ۳ روپیه باشد\nرمقادیر متساوی دو قسم اول را باهم مخلوط\nکنید ) ÷\n(۱۰) یک دکاندار دو قسم عسل دارد که نرخ آن\nفی گیلن ۲۲ شاهی و ۱۸ شاهی است و\nمقادیر تساوی را از اقسام مذکور با آب آمیخته\nیک مرکب ۵۰ گیلن که قیمت آن فی گیلن\n۱۶ شاهی است ساخته شده پس دریافت کنید\nکه در مرکب مذکور چه قدر آب میباشد ؟\n(۱۱) یک دکاندار سه قسم چای را فی پاو ۲ روپیه\n۶ شاهی و ۳ روپیه ۹ شاهی میخرد پس معلوم\nکنید که چای مذکور چه گونه مخلوط شود که قیمت\nمرکب فی پاو ۳ روپیه ۳ شاهی باشد و چای\nدو قسم اول به نسبت ۳:۲ باشد ÷\n(۱۳) دکانداری میخواهد که چهار قسم چای را که قیمت"}
{"book": "adl0290", "page": 744, "text": "آن فی پاؤ ۲ روپیه و ۳ روپیه و ۳ روپیه\n۶ شاهی و ۴ روپیه است با هم مخلوط کرده\nیک مرکب بسازد پس دریافت کنید که چای\nمذکور چه گونه مخلوط شود که در فروش مرکب\nفی پاؤ ۳ روپیه ۴ شاهی ۱/۴ قیمت فروخت\nنفع باشد ؟\nروو قسم اول به نسبت ۲ : ۳ است و دو\nقسم آخر ۳ : ۴ )\nباب چهل و دوم\nاوسط مقادیر\n۲۲۰- طریق دریافت نمودن اوسط مقادیر\nهم جنس این است که مجموع مقادیر بر تعداد\nآن تقسیم شود +\nمثال - اوسط عمر ۴ طفل را که ۱۰ و ۱۱ و ۱۳ و ۱۴\nسال عمر دارند معلوم کنید\nاوسط عمر مطلوب = ۱۰+۱۱+۱۳+۱۴/۴ = ۱۲ سال"}
{"book": "adl0290", "page": 745, "text": "۲۷۵\n\nامثله نمبر ۱۳۶\n\nاوسط اعداد ذیل را معلوم کنید :-\n(۱) ۱ و ۲ و ۳ و ۴ و ۵ (۲) ۸ و ۱۰ و ۱۳ و ۱۵ و ۱۷ و ۲۰\n(۳) ۳/۴ و ۴/۳ و ۸/۱ و ۹/۲ و ۱۰\n(۴) ۳ ، ۱ و ۶ ، ۷ و ۹ ، ۸ و ۱ ، ۳ و ۸ ،\n(۵) اوسط عمر ۵ طفل را که عمرشان ۱۳ و ۱۵ و\n۱۱ و ۹ و ۸ سال است معلوم کنید -\n(۶) یک شخص در نصف اول سال ۱۸۸۰ء\n۲۷۵ روپیه ۱۰ آنه ۹ پائی خرج کرد و در\nنصف آخر ۸۸۱ روپیه ۵ آنه ۳ پائی پس\nاوسط خرج روزانه او را دریافت کنید *\n(۷) تعداد سکنه یک شهر در ۱۸۸۰ء ۲۸۷۵۰\nنفر بود و در ۱۸۸۱ء ۳۰۰۰۰ نفر پس اوسط\nترقی تعداد را مابین دو تاریخ مذکور دریافت\nکنید *\n(۸) دوازده نفر فی نفر ۳ پونڈ ۷ شلنگ نفع حاصل\nکردند و ۸ نفر ۸ شلنگ ۲ پونڈ فی نفر نفع حاصل\nکردند پس اوسط نفع ۲۰ نفر مذکور را دریافت"}
{"book": "adl0290", "page": 746, "text": "۲۷۶\n\nکنید -\n(۹) اگر قیمت ۲۰ چوکی فی چوکی ۵ روپیه باشد و قیمت\n۱۵ چوکی فی چوکی ۴ روپیه ۸ آنه باشد و قیمت\n۱۵ چوکی فی چوکی ۳ روپیه باشد پس اوسط قیمت\nیک چوکی را دریافت کنید -\n(۱۰) یک ریل در ۱۰ دقیقه اول یک میل میرود و\nدر ده دقیقه دیگر ۱/۲ ۱ میل و باز در ده دقیقه\nدیگر ۲ میل و باز در ۱۰ دقیقه من بعد ۱/۴ ۱\nمیل و در ده دقیقه دیگر امیل پس اوسط\nرفتار یک ساعت را دریافت کنید -\n(۱۱) اوسط وزن ۶ نفر ۲ من است و از نفرے\nمذکور وزن ۲ نفر ۱ من و ۷ سیر فی نفر می\nباشد پس اوسط وزن چهار نفر باقمانده را\nدریافت کنید -\n(۱۲) اوسط عمر ۸ مرد و ۷ زن و یک طفل ۴۵\nسال است و اوسط عمر ۸ مرد ۴۸ سال و\nاوسط عمر ۷ زن ۴۶ سال میباشد پس عمر\nطفل را دریافت کنید ؟\n(۱۳) اوسط عمر ۵ طفل ۷ سال است و اگر عمر پدر"}
{"book": "adl0290", "page": 747, "text": "۲۷۷\n\nبا عمر شان شامل شود اوسط عمر بقدر ۶ زیاده\nمیگردد پس عمر پدر را دریافت کنید -\n\n(۱۴) اگر در ۷ نفر خاص بجای یک نفر که وزن\nاو ۲ من است یک شخص دیگر شامل شود\nاوسط وزن ۷ نفر مذکور سیر کم میگردد پس\nوزن شخص را که با آنها شامل شده است\nدریافت کنید ؟\n\n(۱۵) اوسط عمر یک طفل در جماعت ۲۰ طفل ۱۲\nسال است پس اگر ۵ طفل جدید که اوسط\nعمر شان ۷ سال باشد در جماعت مذکور\nداخل شوند اوسط عمر یک طفل چه قدر\nخواهد بود ؟\n\n(۱۶) اوسط قیمت چوکی و میز و چپركت ۱۹ روپیه\nاست و نیز اوسط قیمت میز و چپركت و\nالماری ۲۲ روپیه پس اگر قیمت الماری ۱۶ روپیه\nباشد قیمت چوکی چه قدر خواهد بود ؟\n\n(۱۷) اوسط درجه حرارت روز دوشنبه و سه شنبه\nو چهار شنبه و پنج شنبه و جمعه ۶۳ پس\nاگر نسبت درجه حرارت دو شنبه و جمعه ۲۵:۲۱"}
{"book": "adl0290", "page": 748, "text": "۲۷۸\nباشد درجه های حرارت ایام مذکور را دریافت\nکنید +\nباب چهل و سوم\nحساب فی صد\n۲۲۱ - اصطلاح فیصد برای فی یک صد\nاستعمال میشود -\nفرض کنید که یک تاجر در سرمایه ۴۰۰۰ روپیه\n۲۰۰ روپیه نفع حاصل می کند ظاهر است که در\nهر صد روپیه نفع او ۵ روپیه می باشد پس\nاین را در اصطلاح نفع ۵ فیصد میگویند +\nمثال ۱- کدام کسر یک عدد خاص ۵ فی صد\nرا ظاهر می کند -\n۵ فیصد عدد مذکور = ۵/۱۰۰ حصه عدد = ۱/۲۰ عدد\nمثال ۲- ۱/۴ ۶ فیصد ۳۲۰ روپیه چه قدر\nمیباشد ؟\nفیصد مطلوب = ۶ ۱/۴/۱۰۰ حصه ۳۲۰ روپیه = ۱/۱۶ حصه ۳۲۰ = ۲۰ روپیه"}
{"book": "adl0290", "page": 749, "text": "۲۷۹\n\nامثله نمبر ۱۳۷\nارقام فیصد ذیل کدام کسر را ظاهر میکند :-\n(۱) ۱۲۱/۲ فیصد (۲) ۳۳۱/۳ فیصد (۳) ۱/۲ فیصد\n(۴) ۳/۴ فیصد (۵) ۱۲۵ فیصد\nقیمت معلوم کنید :-\n(۶) ۵ فی صد ۷۰۰ روپیه (۷) ۷۱/۲ فیصد ۱۴۰ پوند\n(۸) ۳/۴ فیصد ۲۰ پوند (۹) ۳۵ فیصد ۴۸۰ نفر\n(۱۰) ۱/۲ فیصد یک مربع فٹ (۱۱) ۸۷/۵ فیصد ۵۰ ہنڈرڈ ویٹ\n(۱۲) آمدنی سالانه یک شخص ۳۰۰۰ روپیه است\nو اگر خرج ماهواره او ۶۱/۴ فیصد آمدنی مذکور\nباشد دریافت کنید که در یک سال شخص\nمذکور چه قدر پس انداز کرده میتواند ؟\n(۱۳) در یک شهر ۵ فیصد ہندو است و باقی\nمسلمان اگر سکنه شهر مذکور ۳۷۸۲۰ نفر باشد\nتعداد مسلمانان را دریافت کنید -\n(۱۴) در ۱۸۷۱ء آمدنی یک شخص ۵۰۰ روپیه بود\nو در ۱۸۷۲ء آمدنی او ۲۰ فیصد زیاده پس\nدریافت کنید که آمدنی او در ۱۸۷۲ء چه قدر"}
{"book": "adl0290", "page": 750, "text": "۲۸۰\nبود ؟\n(۱۵) مابین ۳/۴ من ۷۰ روپیہ و ۳/۴ فیصد ۷۰ روپیہ\nچہ قدر فرق است ؟\n(۱۶) یک شخص وصیت کرد کہ از ورثہ او ۲/۵\nبہ پسر او دادہ شود و از باقیماندہ فی صد\n۶۰ بہ دختر او و آنچہ باقی بماند بہ عیال او\nاگر حصہ پسر ۷۵ روپیہ زیادہ از دختر باشد\nحصہ عیال او را دریافت کنید -\nمثال ۳ - ۳/۸ کدام شرح فیصد را ظاہر میکند؟\n۳/۸ = ۳/۸ × ۱۰۰/۱۰۰ = ۳۰۰/۸ / ۱۰۰ = ۳۷ ۱/۲ / ۱۰۰\n∴ فیصد مطلوب = ۳۷ ۱/۲\nمثال ۴ - ۳ روپیہ کدام شرح فیصد ۴۰ روپیہ\nاست ؟\n۳/۴۰ = ۳۰۰/۱۰۰×۴۰ = ۳۰۰/۴۰ / ۱۰۰ = ۷ ۱/۲ / ۱۰۰\n∴ فیصد مطلوب = ۷ ۱/۲\nامثلہ نمبر ۱۳۸\nکسور ذیل کدام شرح فیصد را ظاہر می کنند ؟\n(۱) ۱/۲ (۲) ۱/۴ (۳) ۱/۳ (۴) ۲/۵ (۵) ۳/۴ (۶) ۷/۲۰"}
{"book": "adl0290", "page": 751, "text": "۲۸۱\n\n۶) ۸/۹ (۷) ۱۹/۹۹ (۸) ۷۵/۱۱۲ (۹) ۶۹/۵۰۰ (۱۰)\n(۱۱) ۱۳ روپیه کدام شرح فیصد ۲۶ روپیه میباشد\n(۱۲) ۸ روپیه کدام شرح فیصد ۴۰ روپیه می باشد؟\n(۱۳) ۱۲ شلنگ کدام شرح فیصد ۳ پوند میباشد؟\n(۱۴) ۱/۲ کدام شرح فیصد ۲۵٪ می باشد ؟\n(۱۵) ۱/۷ کدام شرح فیصد ۱/۳ میباشد ؟\n(۱۶) ۳/۴ کدام فیصد ۶/۷ میباشد ؟\n(۱۷) ۴۲۰ نفر از ۳۴۲۰ سکنه یک شهر فوت شد پس دریافت کنید که چند فیصد فوت گردید ؟\n(۱۸) از قرض ۲۵۰۰ روپیه ۱۹۰۰ روپیه ادا شده است پس چند فیصد قرض مذکور هنوز واجب الادا میباشد ؟\n(۱۹) تعداد طلبا در یک مدرسه در ماه صفر ۳۲۰ نفر بود و در ماه ربیع الاول ۳۶۰ نفر پس زیادت فیصد طلبا را دریافت کنید ؟\n(۲۰) در یک قسم بارود ۲ پوند ۵ ۱/۲ پنس شوره می باشد و ۵ اونس گوگرد و ۷ ۱/۲ اونس زغال پس مقدار شوره و گوگرد و زغال فیصد"}
{"book": "adl0290", "page": 752, "text": "۲۸۲\nچه قدر می باشد ؟\nمثال ۵ - ۳۰ روپیه ۵ فیصد کدام رقم است؟\n۵ فیصد رقم مطلوب = ۳۰ روپیه\nیعنی ۵/۱۰۰ حصه رقم مطلوب = ۳۰ روپیه\nرقم مطلوب = ۳۰ × ۱۰۰/۵ = ۶۰۰ روپیه\nامثله نمبر ۱۳۹\n(۱) ۱۰ فی صد کدام عدد ۲۲ میباشد ؟\n(۲) ۳۴/۳ فی صد کدام عدد ۵۷ می باشد ؟\n(۳) ۱۲۰ فی صد کدام عدد ۳۰ می باشد ؟\n(۴) ۳/۴ فی صد کدام عدد ۸۱ می باشد ؟\n(۵) ۲۱/۲ فی صد کدام عدد ۲۱/۲ می باشد ؟\n(۶) ۷/۷۲ فی صد کدام عدد ۳۱/۳ می باشد ؟\n(۷) یک شخص ۳۲۵۰ روپیه در یک سال خرج میکند و رقم مذکور ۶۶۲/۳ فی صد دخل او است دخل او را دریافت کنید؟\n(۸) یک شخص ۶۰ فیصد دخل خود را خرج می کند و در یک سال ۲۰۰۰ روپیه پس انداز می کند پس دخل او را دریافت کنید -"}
{"book": "adl0290", "page": 753, "text": "۲۸۳\n(۹) از ۱۸۸۵ء الی ۱۸۸۳ء تعداد نفوس یک شهر\nبقدر ۷ فیصد زیاده شده است و در سال\n۱۸۸۳ء تعداد نفوس شهر مذکور ۱۳۹۱۰ نفر\nبود پس در ۱۸۸۰ء تعداد نفوس چند بود ؟\n(۱۰) اگر محصول دخل بحساب ۱۰ فیصد ۳۰۰\nروپیه باشد دریافت کنید که بحساب فی\nروپیه ۵ پائی از آمدنی مذکور چه قدر محصول\nوصول خواهد شد ؟\nامثله متفرقه نمبر ۱۴۰\n(۱) قیمت یک بوتل رنگ سُرخ نسبت به بوتل\nرنگ سیاه ۲۰ فیصد زیاده میباشد پس اگر\nقیمت بوتل رنگ سرخ ۱۲ آنه باشد قیمت\nبوتل رنگ سیاه چه قدر خواهد بود ؟\n(۲) یک سوداگر در سال اول ۸ فیصد نفع حاصل\nمیکند لاکن در سال دوم ۱۰ فیصد آن رقم\nرا که در اختتام سال اول نزد او موجود\nبود نقصان میکند و در این صورت سرمایه\nاو بقدر ۲۲۴ روپیه کم میشود پس سرمایه"}
{"book": "adl0290", "page": 754, "text": "۲۸۴\nاصلی او را دریافت کنید -\n(۳) سرمایه یک تاجر هر سال ۱۰ فیصد زیاده شده\nمی رود و در اختتام سال سوم سرمایه او\n۶۰۵۰ روپیه میشود پس دریافت کنید که سرمایه\nاصلی او چه قدر است ؟\n(۴) در یک مدرسه عمر ۲۵ فیصد کل اطفال از\n۷ سال کم است و تعداد اطفال ترک که\nعمر شان از هفت سال زیاده است ۳/۵\nتعداد آن اطفال افغان می باشد که عمر\nشان از هفت سال زیاده است و تعداد\nاطفال ترک ۳۶ است پس کل تعداد\nطلبه را دریافت کنید -\n(۵) یک شخص ۵ فیصد دخل خود را در بیمه حیات\nخود صرف میکند و رقم صرف شده هیچ\nمحصول ندارد و محصول دخل او بحساب\nفی روپیه ۴ پائی ۵ آنه ۳۰ روپیه میباشد\nپس دخل او را دریافت کنید -\n(۶) در سه ظرف مقدار عسل مساوی است و\nیک مرکب به این طریق ساختیم که ۲۵ فیصد"}
{"book": "adl0290", "page": 755, "text": "۲۸۵\nاز ظرف اول و ۳۵ فیصد از ظرف دوم و ۴۵ فیصد از ظرف سوم گرفته شد پس معلوم کنید که کدام فیصد کل مقدار عسل گرفته شده است ؟\n(۷) در یک مدرسه ۹۰ شاگرد است و در مدرسه دوم ۱۲۰ - اگر در مدرسه اول ۶۰ فیصد و در مدرسه دوم ۵۰ فی صد افغان باشد پس دریافت کنید که در هر مدرسه افغان چند فیصد کل تعداد میباشد؟\n(۸) در یک شهر تعداد مردان ۳۴۵۰ نفر است و تعداد زنان ۳۰۲۰ و در یک سال تعداد مردان ۱۰ فیصد کم می شود و تعداد زنان ۵ فیصد زیاده پس کمی یا بیشی فیصد کل تعداد نفوس شهر مذکور را دریافت کنید -\n(۹) در یک مرکب قهوه و چای قهوه بقدر ۴۰ فیصد میباشد و در ۵۰۰ من مرکب یک مقدار چای آمیخته شده است و در این صورت مقدار قهوه ٣٦٢/٣ فی صد می گردد"}
{"book": "adl0290", "page": 756, "text": "٢٨٦\nپس معلوم کنید که چه قدر چای مرکب مذکور\nآمیخته شده است ؟\n(١٠) دخل ا ١٠ فیصد زیاده از دخل ب است\nپس معلوم کنید که دخل ب چند فی صد\nکم از دخل ا می باشد ؟\n(١١) ا مال خود را نسبت به ب ١٠ فیصد ارزان\nو نسبت به ج ١٠ فیصد قیمت تر می\nفروشد پس معلوم کنید که نرخ مال ا\nبه نرخ مال ب چند فی صد ارزان تر\nاست ؟\n(١٢) نرخ قند ١٠ فیصد زیاده شده پس معلوم کـ\nکه یک شخص خرچ قند را چه قدر\nکم کند که خرچ او از سابق تجاوز\nنه کند ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 757, "text": "۲۸۷\n\nباب چهل و چهارم\n\nدستوری و دلالی و بیمه وغیره\n\n۲۲۲ - دستوری آن رقم میباشد که یک عامل (یا دلال) در عوض خدمت خرید و فروخت مال یا جایداد وغیره می گیرد و مروج این است که چند فی صد از قیمت اسبابیکه خرید و فروخت شده باشد عامل مذکور را داده\nعامل مذکور را بعض اوقات دلال نیز می گویند و دستوری او را دلالی -\n۲۲۳ - در همه ممالک متمدن شرکت های تجار می باشد که ضامن حفاظت خانه ها و جهاز ها و حیات مردم می گردد یعنی در صورت تباه شدن کدام خانه از آتش یا زلزله وغیره یا غرق شدن جهاز یا مردن شخصی شرکت تجار ضامن این امر میباشد که هر قدر"}
{"book": "adl0290", "page": 758, "text": "۲۸۸\nنقصان که به مالک خانه یا جهاز برسد قیمت آن\nرا به مالک بدهد یا دارشان آن شخص را که\nجماعت مذکور ضامن حیات او بوده یک رقم\nخاص بعد از وفات او بدهد و در عوض این\nحفاظت و ضمانت جماعت مذکور حق دارد که\nیک رقم معین که مقدار را آن بسیار قلیل\nمے باشد ماهواره یا سالانه یا بیک دفعه از\nمالک مال و غیر پیشگی به گیرد پس این چنین\nجماعت را شرکت بیمه می گویند و آن رقم\nرا که به آنها داده میشود رقم بیمه میگویند\nو این رقم حصه فیصد قیمت جهاز ها و خانه\nهای بیمه شده میباشد -\nپس ظاهر است که دستوری و دلالی و بیمه\nو غیر قسمی از فیصد میباشد\nمثال ١- یک دلال مال ۷۵۰ روپیه میخرد\nپس دستوری او بحساب ۲۱/۲ فیصد دریافت\nکنید -\nدستوری مطلوب = ۲۱/۲ من ۷۵۰ روپیه =\n۷۵/۴ روپیه = ۱۲ آنه- ۱۸ آنه"}
{"book": "adl0290", "page": 759, "text": "۲۸۹\nمثال ۲ - در یک جهاز مال ۷۶۰ روپیه است پس\nعوض کدام رقم مال مذکور بیمه شود که در صورت\nنقصان رقم بیمه و قیمت مال هر دو وصول شود\nشرح بیمه ۵ فیصد است - اگر (۱۰۰-۵) روپیه\nیعنی ۹۵ روپیه عوض ۱۰۰ روپیه بیمه شود در\nصورت نقصان قیمت مال و رقم بیمه هر دو\nوصول خواهد شد -\n۹۵ روپیه عوض ۱۰۰ روپیه بیمه میشود\n∴ ۱ روپیه 〃 ۱۰۰/۹۵ روپیه\n∴ ۷۶۰ روپیه 〃 ۷۶۰x۱۰۰/۹۵ = ۸۰۰ روپیه بیمه می شود\nامثله نمبر ۱۴۱\n(۱) یک دلال مال ۵۰۰۰ روپیه میخرد پس دستوری\nاو بحساب ۳/۴ ۳ فیصد چه قدر خواهد بود ؟\n(۲) قیمت مال یک جهاز ۷۰۰۰ پوند است پس\nرقم بیمه بحساب ۱/۳ ۳ فیصد چه قدر میشود ؟\n(۳) یک دلال ۷۲۰ خروار پنبه را فی خروار ۷ روپیه\nمی فروشد پس دستوری او بحساب ۱/۴ ۱ فی صد\nچه قدر می شود ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 760, "text": "۲۹۰\n\n(۴) یک دلال یک خانه را به ۶۷۵۰ روپیه می‌فروشد\nدستوری او ۳ روپیه ۱۲ آنه فی صد می‌یابد\nپس دریافت کنید که خریدار خانه چه قدر (۱۰)\nادا خواهد کرد ؟\n(۵) یک دلال بحساب ۱/۲ فیصد ۳۵ روپیه دلالی\nمی‌گیرد پس قیمت مال را دریافت کنید (۱۱)\nکه دلال مذکور خریده ؟\n(۶) یک جهاز عوض ۵/۶ قیمت آن بشرح ۲/۳\nفیصد بیمه شده است و زر بیمه ۲۰ پوند\nاست پس قیمت جهاز چه قدر میباشد ؟\n(۷) زر بیمه بحساب ۴ فیصد ۱۲۰ روپیه میباشد\nپس قیمت مال چه قدر است ؟\n(۸) اگر زر بیمه ۲۵ شلنگ و محصول سرکار\n۱ شلنگ ۶ پنس و دلالی ۹ شلنگ فی ۱۰۰\nپوند باشد معلوم کنید که مبلغ بیمه مال\n۵۷۲۰ پوند چه قدر خواهد بود ؟\n(۹) یک جهاز که ۹۷۶۰ روپیه قیمت دارد عوض\nکدام رقم بیمه شود که در صورت نقصان زر\nبیمه که بقدر ۲/۴ ۲ فیصد میباشد و قیمت جهاز"}
{"book": "adl0290", "page": 761, "text": "۲۹۱\n\nهر دو وصول گردد ؟\n(۱۰) مال ۷۷۴۰ پوند بحساب ۳/۴ فیصد بیمه\nشده است که در صورت نقصان قیمت\nمال و زر بیمه هر دو وصول شود پس معلوم\nکنید که زر بیمه چه قدر است ؟\n(۱۱) بیمه یک جهاز که قیمت مال آن ۵۰۰۰ پوند\nاست باین طریق مطلوب است که در\nصورت نقصان قیمت مال و کل اخراجات\nبیمه وغیره وصول شود اگر زر بیمه ۲/۲ ۱ فیصد\nو محصول سرکار ۲/۳ ۱ فیصد و دلالی ۱/۲ فیصد\nباشد معلوم کنید که عوض کدام رقم مال\nجهاز بیمه شود ؟ و نیز اخراجات وغیره چه\nقدر میشود) ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 762, "text": "۲۹۲\n\nباب چهل و پنجم\n\nنفع و نقصان\n\n۲۲۴ - در این باب مقدار نفع و نقصان بلحاظ قیمت خرید بحساب فیصد معلوم کرده خواهد شد :\nمثال ۱- اگر چند چوکی بحساب فی چوکی ۵ روپیه خریده و بحساب ۵ روپیه ۹ آنه فروخته شود شرح نفع فیصد را دریافت کنید :\nدر ۵ روپیه یعنی ۸۰ آنه ۹ آنه نفع میشود مطلوب این است که نفع ۱۰۰ آنه دریافت نمائیم ؟\n:. نفع مطلوب = ۹ × ۱۰۰ / ۸۰ = ۴۵ / ۴ = ۱/۴ ۱۱ فیصد\nمثال ۲ - یک اسپ به ۸۰ روپیه خریدیم و به نفع ۲۵ فیصد فروختیم پس مقدار نفع و قیمت فروخت را معلوم کنید -\nنفع = ۲۵ فیصد ۸۰ روپیه = ۲۵ / ۱۰۰ × ۸۰ روپیه = ۲۰ روپیه\n:. قیمت فروخت اسپ = ۸۰ روپیه + ۲۰ روپیه = ۱۰۰ روپیه"}
{"book": "adl0290", "page": 763, "text": "۲۹۳\nمثال ۳ - چند چیز را به ۹۰ روپیه خریدیم و به\nنفع ۱۰ فیصد فروختیم پس قیمت فروخت\nرا دریافت کنید -\nقیمت فروخت = ۱۱۰ فیصد قیمت خرید\n= ۱۱۰/۱۰۰ × ۹۰ روپیه = ۹۹ روپیه\nمثال ۴ - اگر یک مقدار قند فی سیر ۱۲ روپیه\nفروخته شود و از فروش ۲۰ فیصد نفع حاصل\nشود پس قیمت خرید یک من را دریافت\nکنید -\n۱۲۰ فیصد قیمت خرید = قیمت فروخت\nیعنی ۱۲۰/۱۰۰ قیمت خرید = ۱۲ روپیه\n∴ قیمت خرید = ۱۲ × ۱۰۰/۱۲۰ = ۱۰ روپیه فی من\nمثال ۵ - اگر یک صندوق به ۷۲ روپیه فروخته\nشود و در فروش مذکور ۱۰ فیصد نقصان\nباشد معلوم کنید که بکدام قیمت صندوق\nمذکور فروخته شود که ۵ فیصد نفع باشد -\n۹۰ فیصد قیمت خرید = ۷۲ روپیه\n۱۵ \" \" \" = ۱۲ روپیه\n∴ \" \" \" = ۸۴ روپیه"}
{"book": "adl0290", "page": 764, "text": "۲۹۴\nمثال ۶ - اگر یک خانه به ۶۹ پوند فروخته شود\n۸ فیصد نقصان میباشد پس اگر به ۷۸ پوند\nفروخته شود مقدار نفع یا نقصان چه قدر خواهد\nبود ؟\n۶۹ پوند = ۹۲ فیصد قیمت خرید\n۱ \" = ۹۲/۶۹ \" \" \"\n۷۸ \" = ۹۲×۷۸/۶۹ \" \" \"\n= ۱۰۴ \" \" \"\nلهذا نفع فی صد ۴ می باشد\nامثله نمبر ۱۴۴\n(۱) قیمت خرید یک چوکی ۱۶ روپیه است و\nقیمت فروخت آن ۲۰ روپیه پس نفع فیصد\nرا دریافت کنید -\n(۲) قیمت خرید یک اسپ ۱۵ پوند ۶ شلنگ ۳\nپنس است و قیمت فروخت آن ۱۱ پوند ۹\nشلنگ ۸/۲ ۱ پنس پس نقصان فی صد را\nدریافت کنید -\n(۳) ۲۰ شی را به آن قیمت فروختیم که ۲۵ شی را"}
{"book": "adl0290", "page": 765, "text": "۲۹۵\nخریدیم پس نفع فیصد را دریافت کنید -\n(۴) اگر قیمت فروخت ۳/۴ اشیا مساوی قیمت خرید\nکل اشیا باشد نفع فیصد را معلوم کنید -\n(۵) ۷۰ گیلن عسل را به ۵۰ پوند خریدیم و ۹ گیلن\nاز آن ضایع شده است پس دریافت\nکنید که از فروش باقیمانده بحساب ۱ شلنگ\n۱/۲ ۱۰ پنس فی پاینٹ فیصد چه قدر نفع یا\nنقصان خواهد بود ؟\n(۶) چند اشیا را بحساب ۱۲ پوند ۱۵ شلنگ فیصد\nخریدیم : بحساب فی درجن ۱/۲ ۱ گنی فروختیم\nپس نفع یا نقصان فیصد را دریافت کنید -\n(۷) در فروش ۴۸ گز پارچه قیمت ۱۶ گز حاصل\nمیشود پس نفع فیصد را معلوم کنید -\n(۸) ۳۲۰ من برنج بحساب فی من ۵ روپیه\nخ... و به نقصان ۵ فیصد فروخته شده\nاست پس مقدار کل نقصان را و قیمت\nفروخت یک سیر را دریافت کنید -\n(۹) یک سوداگر یک مال را بحساب ۶ پوند\n۱۹ شلنگ ۳ پنس فی ہنڈرڈ ویٹ خرید و"}
{"book": "adl0290", "page": 766, "text": "۲۹۶\nخرج حمل و نقل بحساب ۱۵ شلنگ فی ٹن ادا کرد پس معلوم کنید که فی پوند به چه قیمت به فروشد که نفع او ۱۵ فیصد باشد ؟\n(۱۰) چند دانه نارنج را بحساب فی روپیه ۱۵ دانه خریدیم پس به چه نرخ فی روپیه به فروشیم که ۲۵ فیصد نفع باشد ؟\n(۱۱) قیمت خرید یک کتاب ۷ روپیه و ۶ شاهی است و خرج فروش ۵ فیصد و نفع مطلوب ۲۰ فیصد پس قیمت فروخت را دریافت کنید؟\n(۱۲) ۲۴ گیلن عسل فی گیلن ۲ شلنگ خریده شده و ۳۰ گیلن از قسم دیگر فی گیلن ۱ شلنگ مگه چون هر دو را مخلوط کردیم ۱۳ گیلن ضایع شد و از مقدار باقیمانده ۲۰ گیلن را بحساب فی گیلن ۲ شلنگ ۴ پنس فروختیم پس مقدار باقیمانده بکدام نرخ فروخته شود که ۲۰ فیصد نفع باشد ؟\n(۱۳) یک شخص یک مقدار چای را به ۷۵ روپیه خرید و ۱/۴ آن را به نقصان ۴ فیصد فروخت پس معلوم کنید که قیمت فروخت چه قدر زیاده"}
{"book": "adl0290", "page": 767, "text": "۲۹۷\n\nشود که کل نفع او ۴ فیصد باشد ؟\n(۱۴) چند دسته کاغذ فی ۵ دسته ۸ آنه خریدیم و\nبه آن قیمت فروختیم که بر قیمت خرید ۳۲\nدسته قیمت فروخت ۸ دسته نفع حاصل\nشد پس قیمت فروخت یک دست را دریافت\nکنید -\n(۱۵) یک اسپ را به ۴۴۰ روپیه فروخته ۱۲ فیصد\nنقصان کردیم پس قیمت خرید اسپ مذکور را\nدریافت کنید -\n(۱۶) یک مقدار قند را فی سیر ۶ آنه ۹ پائی\nفروخته ۱۲ ۱/۲ فیصد نفع حاصل کردیم و کل\nمقدار نفع ۱۵ روپیه میباشد پس مقدار قند\nمذکور را دریافت کنید -\n(۱۷) اگر در فروش نارنج بحساب فی روپیه ۱۱ دانه ۸ ۱/۳\nفیصد نفع باشد پس نرخ خرید را دریافت\nکنید -\n(۱۸) یک شخص مقروض مال خود را به ۵۲۰۵ روپیه\nفروخت و ۱۷ فیصد نقصان کرد لاکن اگر\nمال او به نرخ معمول بازار فروخته می شد"}
{"book": "adl0290", "page": 768, "text": "۲۹۴\n\nاو را ۲۰ فیصد نفع حاصل میشد پس معلوم\nکنید که مال مذکور چه قدر کم از نرخ معمول\nفروخته شده است ؟\n(۱۹) اگر یک اسپ به ۲۴۰ روپیه فروخته شود\n۵ ۱/۲ فیصد نقصان میباشد و اگر ۲۶ فیصد\nنفع مطلوب باشد معلوم کنید که قیمت فروخت\nچه قدر خواهد بود ؟\n(۲۰) اگر یک قسم چای بحساب فی پاؤ ۳ روپیه\nفروخته شود ۵ فیصد نفع میباشد پس معلوم\nکنید که نرخ فروش چائی مذکور چه قدر زیاده\nشود که ۱۵ فیصد نفع باشد ؟\n(۲۱) اگر ۷ دانه سیب به ۲ ۳/۴ آنه فروخته\nشود ۱۶ ۱/۲ فیصد نفع میباشد پس معلوم\nکنید که سیب هائی مذکور را فی درجن بچه\nنرخ بفروشیم که ۲۰ فیصد نفع حاصل شود.\n(۲۲) اگر چند دانه سیب فی روپیه ۱۲ دانه فروخته\nشود ۴ فیصد نقصان میباشد پس معلوم\nکنید که به یک روپیه چند دانه بفروشیم\nکه ۴۴ فیصد نفع باشد ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 769, "text": "۲۹۹\n\n(۲۳) اگر یک چیز را به ۱۴۱ روپیه بفروشیم ۶ فی\nصد نقصان میشود پس اگر آن را به ۱۵۹\nروپیه بفروشیم فیصد چه قدر نفع یا نقصان\nخواهد شد ؟\n(۲۴) یک مال را به ۳۷ روپیه ۸ آنه فروخته\nو ۱/۲ ۱۲ فیصد نفع حاصل کردیم اگر آن را\nبه ۳۳ روپیه ۸ آنه می فروختیم چه قدر نفع\nیا نقصان فیصد حاصل می شد ؟\n(۲۵) یک قسم چائی فی من ۶۰ روپیه خریده و فی\nسیر ۲ روپیه ۸ آنه فروخته شده است پس اگر ۱۰\nفیصد از مقدار چای مذکور ضایع شود معلوم\nکنید که نفع فیصد چه قدر خواهد بود ؟\n(۲۶) تیزآب گوگرد که نرخ آن فی پوند ۳ پنس\nمیباشد از هوا رطوبت را جذب کرده\n۱/۲ ۲ فیصد کثیف تر شده است پس دریافت\nکنید که اکنون نرخ آن چه قدر خواهد بود ؟\n(۲۷) تاجری یک قسم چای را به نفع ۴۰ فیصد\nفروخت و خریداریکه چائی مذکور را قرض\nگرفته بود بعد از چند مدت بجای یک پوند"}
{"book": "adl0290", "page": 770, "text": "٣٠٠\n۱۲ شلنگ ادا کرده می تواند پس دریافت\nکنید که برای تاجر مذکور در قیمت خرید\nقدر نفع یا نقصان فیصد حاصل شده است\n(٢٨) نرخ فروش مال یک سوداگر نسبت به قیمت\nخرید ۳۰ فیصد زیاده میباشد و او خریداران\nخود را رعایت ۱۰ فیصد میدهد پس معلوم\nکنید که نفع او چند فیصد خواهد بود ؟\n(٢٩) دریافت کنید که یک تاجر قیمت خرید خود\nرا چند فیصد زیاده کند که بعد از رعایت\n۵ فیصد نفع او ۲۰ فیصد باشد ؟\n(٣٠) قیمت آرد ۲۰ فیصد زیاده شده است پس\nمعلوم کنید که یک شخص خرج آرد را چند\nفیصد کم کند که خرج ماهواره او نسبت\nبه سابق تجاوز نکند ؟\n(۳۱) اگر یک چیز به نفع ۵ فیصد و نیز به نقصان\n۵ فیصد فروخته شود تفاوت قیمت آن ۱۵ روپیه\nمیباشد پس قیمت خرید همان چیز را دریافت\nکنید -\n(۳۲) یک شخص یک چیز را به نقصان ۱۰ فیصد؟"}
{"book": "adl0290", "page": 771, "text": "۳۰۱\n\nفروشد و اگر ۵ روپیه زیاده وصول می کرد\nنفع او ۱۲ ۱/۲ فیصد می بود پس قیمت خرید\nچیز مذکور را معلوم کنید -\n(۳۳) اگر یک پارچه به ۲ - ۳۲ روپیه فروخته شود\n۳۰ فیصد نفع حاصل می شود و اگر به نرخ\nفی گز ۱ روپیه ۱۲ آنه فروخته شود ۱۲ روپیه\n۸ آنه نفع میباشد پس معلوم کنید که پارچه\nمذکور چند گز است ؟\n(۳۴) یک شخص روپیه خود را در سه تجارت\nیکی بعد دیگری صرف می کند و در تجارت\nاول ۸۰ فیصد نفع حاصل میکند و در\nدو تجارت باقیمانده ۱۵ فیصد نقصان میکند\nپس معلوم کنید که کل نفع یا نقصان او چند\nفیصد میباشد ؟\n(۳۵) یک طفل چند دانه نارنج را به نرخ ۶ دانه\nفی ۳ آنه میخرد و یک ثلث تعداد مذکور را\nبه نرخ ۴ دانه فی ۲ آنه می خرد پس\nدریافت کنید که نارنج های مذکور به کدام\nنرخ فروخته شود که کل نفع او ۲۰ فی صد"}
{"book": "adl0290", "page": 772, "text": "۳۰۲\n\nباشد و اگر کل نفع او ۴ روپیه باشد تعداد\nنارنج را معلوم کنید ۔\n(۳۶) دو قسم چای که نرخ آن فی پاو ۳ روپیه\nو ۳ روپیه ۶ شاہی است بکدام نسبت آمیخته\nشود که اگر چای مخلوط فی پاؤ ۳ روپیه ۸\nشاہی فروخته شود نفع ۱۰ فیصد باشد ؟\n(۳۷) اگر قند فی پوند به ۳ آنه ۶ پائی فروخته شود\nنفع ۳۳ ۱/۳ فیصد خواهد بود و اگر قند مذکور\nبا قند قسم ادنیٰ به نسبت ۴ و یک مخلوط\nشده به نرخ ۱ روپیه و ۹ آنه و ۶ پائی فی\n۷ ۱/۲ پونڈ فروخته شود ۳۳ ۱/۳ فیصد نفع حاصل\nمی گردد پس قیمت خرید قند ادنیٰ را\nدریافت کنید ۔\n(۳۸) تاجری میخواهد که یک قسم چای از قسم اعلیٰ\nرا به نفع ۱۰ فیصد بفروشد لاکن آنرا با یک\nقسم چای ادنیٰ مخلوط میکند که مقدار آن\n۱/۳ مقدار چائ اعلیٰ میباشد و قیمت خرید\nآن ۳/۴ قیمت خرید چای اعلیٰ پس دریافت\nکنید که برای تاجر مذکور فیصد چند نفع حاصل"}
{"book": "adl0290", "page": 773, "text": "۳۰۳\n\nخواهد شد ؟\nو نیز معلوم کنید که اقسام چای مذکور به چه\nنسبت مخلوط شود که نفع او ۲۰ فیصد باشد\n(۳۹) یک سوداگر ۱۵۷۵ گز پارچه را می خرد و\n۱/۳ آن را به نفع ۶ فیصد و ۱/۶ را به نفع\n۸ فیصد و ۱/۶ را به نفع ۱۲ فیصد و باقیمانده\nرا به نقصان ۳ فیصد می فروشد و اگر کل\nپارچۀ مذکور را به نفع ۵ فیصد می فروخت\n۱۲۰ روپیه ۱۲ آنه زیاده وصول می کرد پس\nقیمت خرید یک گز را دریافت کنید ؟\n(۴۰) عسل فی گیلن ۲۰ شلنگ و فی گیلن ۴۵\nشلنگ بکدام نسبت آمیخته شود که اگر مرکب\nبه نرخ فی گیلن ۳۵ شلنگ فروخته شود\nدر قیمت خرید قسم اول ۱۵ فیصد و در\nقیمت خرید دوم ۲۰ فیصد نفع باشد ؟\n(۴۱) یک مرکب دو قسم عسل که نرخ آن فی\nگیلن ۲۰ شلنگ و فی گیلن ۲۵ شلنگ\nاست به نفع ۱۰ فیصد فروخته شده است\nو اگر قسم اول را به نفع ۱۵ فیصد و دوم"}
{"book": "adl0290", "page": 774, "text": "۳۰۴\n\nرا به نفع ۸ فیصد می فروختیم در هر دو صورت نفع مساوی حاصل می شد پس دریافت کنید که عسل های مذکور بچه نسبت آمیخته شده بود ؟\n(۴۲) یک شخص به ترازوی غلط در خرید اشیاء بقدر ۱۰ فیصد بازی می دهد و نیز در فروخت اشیا همان قدر بازی می دهد پس معلوم کنید که باین بی دیانتی شخص مذکور را کل چند فیصد نفع حاصل می شود ؟\n(۴۳) یک شخص خانه خود را به ۴۰۰ روپیه فروخته نقصان می کند و اگر خانه مذکور را به ۵۰۰ روپیه می فروخت نفع او بقدر ۱/۴ نقصان می شد پس قیمت خرید خانه را دریافت کنید\n(۴۴) یک سوداگر مال ۳۰۰ پوند دارد و ۱/۳ آن را به نقصان ۱۰ فیصد می فروشد پس معلوم کنید که او نرخ فروش خود را چه قدر زیاده کند که نفع او ۱۰ فیصد باشد ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 775, "text": "۳۰۵\n\nباب چهل و ششم\nسود مفرد\n\n۲۲۵- سود آن رقم می باشد که مقروض\nدر عوض استعمال رقم قرض به قرضخواه میدهد و\nرقم قرض را زر اصل میگویند و زر اصل\nرا مع سود میعاد مقرر زر کل یا کل زر گفته\nمی شود و شرح سود آن رقم می باشد که\nعوض رقم مقرر بعد از میعاد معین ادا میشود\nمثلاً اگر یک رقم باین شرط قرض گرفته شود\nکه برای استعمال هر روپیه قرض بعد از یک\nماه دو پیسه قرضخواه را داده خواهد شد در آن\nصورت شرح سود ۲ پیسه فی روپیه فی ماه\nمیباشد و اگر رقمی باین شرط قرض گرفته شود\n\nله این معامله در شریعت مطهره اسلامیه ممنوع و محرم است زیرا که بنی آدم\nرا در عوض قرض حسنه سود گرفتن از برادران انسانی خود خیلی نامرغوب\nاست اما درین کتاب برای اینکه از حسابات ممالک اجنبی نیز واقفیت\nضروری است بنابران قواعد آن محض برای علم تحریر گردید\nنه برای عمل ۱۲"}
{"book": "adl0290", "page": 776, "text": "٣٠٦\n\nکه برای استعمال هر صد روپیه رقم قرض بعد\nاز یک سال ۵ روپیه بطور سود ادا کرده\nخواهد شد در آن صورت شرح سود ۵ فیصد\nفی سال می باشد -\n۲۲۶ - چون حساب سود صرف در زر\nاصل شود آن را سود مفرد گفته می شود-\nتنبیه ۱- اصطلاح سود عموما برای سود مفرد\nاستعمال میشود -\nمثال ۱- سود ۲۴ روپیه را بشرح ۱/۲ انه فی\nروپیه فی ماه در ۵ ماه دریافت کنید -\nسود ۱ روپیه در ۱ ماه = ۱/۲ انه = ۱/۳۲ روپیه\nسود ۲۴ روپیه در ۱ ماه = ۱/۳۲ * ۲۴ روپیه\n\" ۲۴ \" \" ۵ ماه = ۱/۳۲ * ۲۴ * ۵ روپیه\n= ۳ روپیه ۱۲ انه\nپس برای دریافت نمودن سود مفرد زر\nاصل در ۵ و ۱/۳۲ ضرب شده است یعنی در\n۵/۳۲ و طرز عمل عموما بقرار ذیل می\nباشد :-"}
{"book": "adl0290", "page": 777, "text": "۳۰۷\n\nروپیہ\n۲۴\n۵\nجواب ۱۲ - ۳) ۱۲۰ ( ۳۲\n۹۶\n۲۴\n۱۶\n۱۲ ) ۳۸۴ ( ۳۲\n۳۸۴\n×\n\nامثلہ نمبر ۱۴۳\n\nسود رقوم ذیل را دریافت کنید :-\n(۱) ۵۸ روپیہ در ۴ ماه به قرار ۲ پیسہ فی روپیہ\nفی ماه -\n(۲) ۷۶ روپیہ در ۹ ماه به قرار ۲ پیسه فی\nروپیہ فی ماه -\n(۳) ۲۴۰ روپیہ در ۱ سال به قرار ۳ پائی فی\nروپیہ فی ماه -\n(۴) ۳۷۵ روپیہ در ۱۵ ماه به قرار ۳/۴ آنه فی\nروپیہ فی ماه -\n(۵) ۲۹ روپیہ در ۳ سال ۳ ماه به قرار ۲ پیسه\nفی روپیہ فی ماه -\n(۶) ۷۲۰ روپیہ برای ۱۸ ماه به قرار ۴ پائی فی"}
{"book": "adl0290", "page": 778, "text": "۳۰۸\n\nروپیه فی ماه -\nمثال ۲ - سود ۷۲۸ روپیه را در ۵ سال\nبه قرار ۴ فیصد فی سال دریافت کنید -\nسود ۱۰۰ روپیه در ۱ سال = ۴ روپیه\n\" ۱ \" \" \" = ۴/۱۰۰ روپیه\n\" ۷۲۸ \" \" \" = ۴ × ۷۲۸ / ۱۰۰ روپیه\n\" ۷۲۸ \" ۵ سال = ۵ × ۴ × ۷۲۸ / ۱۰۰ روپیه\n= ۱۴۵ روپیه و ۹ آنه و ۱/۲ ۷ پائی\nپس قاعده ذیل برای دریافت نمودن سود\nمفرد می بر آید :-\nزر اصل را در شرح فیصد و تعداد سال\nضرب کنید و حاصل ضرب را بر ۱۰۰ تقسیم کنید -\nو عمل بطرز ذیل می باشد :-\nروپیه\n۷۲۸\n۴\n۲۹۱۲\n۵\n۱۴۵/۶۰ روپیه بر ۱۰۰\n۱۶\n۲۳۴ / ۶۰\n۱۲\n۷/۲۰ پائی\n:. سود = ۱۴۵ روپیه ۹ آنه ۱/۲ ۷ پائی\n= ۱۴۵ روپیه ۹ آنه ۱/۲ ۷ پائی\nیعنی ۱۴۵۶۰ روپیه را بر\n۱۰۰ باین طریق تقسیم می\nکنیم که دو هندسهٔ طرف\nراست را با یک نشان\nجدا می کنیم لهذا ۱۴۵ روپیه\nخارج قسمت میباشد و"}
{"book": "adl0290", "page": 779, "text": "۳۰۹\n\n۶۰ روپیه باقی که مساوی ۹۶۰ آنه است و بعد از\nتقسیم آن بر ۱۰۰ خارج قسمت ۹ آنه میباشد\nو باقی ۶۰ آنه که مساوی ۷۲۰ پائی است و از\nتقسیم آن بر ۱۰۰ خارج ۱/۵ ۷ پائی حاصل میشود-\nتنبیه ۲- اگر زر اصل با سود جمع گردد\nکل زر حاصل می شود -\nچنانچه در مثال فوق کل زر = ۷۲۸ روپیه+ ۱۴۵ روپیه ۹ آنه ۱/۵ ۷ پائی\n= ۸۷۳ روپیه ۹ آنه ۱/۵ ۷ پائی\nو اگر صرف کل زر مطلوب باشد قاعده ذیل نیز استعمال\nمی شود :-\nسود ۱۰۰ روپیه در ۵ سال قرار ۴ فیصد = ۲۰ روپیه\nکل زر ۱۰۰ 〃 〃 〃 = ۱۲۰ روپیه\n∴ 〃 ۱ 〃 〃 〃 = ۱۲۰/۱۰۰ روپیه\n∴ 〃 ۷۲۸ 〃 〃 〃 = ۱۲۰x۷۲۸/۱۰۰ روپیه\n= ۸۷۳ روپیه ۹ آنه ۱/۵ ۷ پائی\n\nامثله ۱۴۳\n\nسود رقوم ذیل را دریافت کنید :-\n(۱) ۲۰۰ روپیه در ۳ سال بقرار ۴ فیصد فی سال-("}
{"book": "adl0290", "page": 780, "text": "۳۱۰\n(۲) ۳۰۰ پوند در ۴ سال به قرار ۵ فیصد فی سال\n(۳) ۷۵۰ روپیه کله دار در ۷ سال به قرار\n۶ فی صد فی سال -\n(۴) ۱۲۸ پوند در ۱۵ سال به قرار ۳ فی صد فی سال -\n(۵) ۴۵۰ روپیه کله دار در ۸ سال بقرار ۴۱/۲ فیصد فی سال\n(۶) ۸۰۰ روپیه در ۳۱/۲ سال به قرار ۴ فی صد\nفی سال -\nسود و کل زر رقوم ذیل را دریافت کنید:-\n(۷) ۴۹۵ روپیه و ۴ آنه در ۲۳/۴ سال به قرار ۳\nفی صد فی سال -\n(۸) ۳۲۵ پوند و ۵ شلنگ در ۴ سال به قرار ۲۱/۲\nفی صد فی سال -\n(۹) ۲۲۵ روپیه ۹ شاهی در ۴ سال به قرار\nیک فیصد فی سال -\nصرف کل زر رقوم ذیل را دریافت کنید:-\n(۱۰) ۲۵۰ روپیه در ۲ سال به قرار ۷ فیصد فی\nسال -\n(۱۱) ۳۰۴ پوند در ۵ سال به قرار ۴۱/۲ فیصد\nفی سال -"}
{"book": "adl0290", "page": 781, "text": "۳۱۱\n\n(۱۲) ۳۳۵ روپیه در ۱/۳ ۳ سال به قرار ۳/۴ فی\nصد فی ماه -\n(۱۳) ۱۴۴۰۸ روپیه ۶ شاهی در ۱/۲ ۲ سال به قرار\n۱/۲ ۲ فیصد فی سال -\n(۱۴) ۳۲۹ پوند ۹ شلنگ و ۱/۲ ۴ پنس در ۱/۲ ۷\nسال به قرار ۱/۲ ۳ فیصد فی سال -\n(۱۵) ۴۰۰ ۴ روپیه در ۷ ماه به قرار ۳/۴ ۴ فی صد\nفی سال -\nتنبیه ۳ - اگر شرح فیصد و تعداد سال ها\n(یا یکی از آنها) اعداد مکسور باشد بهتر این است\nکه اول هر دو باهم ضرب شود و بعد ازان حاصلضرب\nرا در اصل زر ضرب کرده شود -\nمثال ۳ - سود ۳۴۵ روپیه و ۱۰ آنه ۳ پائی را\nدر ۲ سال ۶ ماه بقرار ۱/۲ ۵ فیصد دریافت کنید -\n\n۲ سال و ۶ ماه = ۱/۲ ۲ سال\n۱/۲ ۲ × ۱/۲ ۵ = ۵/۲ × ۱۱/۲ = ۵۵/۴ = ۵ × ۱۱ × ۲ / ۴\n۳۴۵ - ۱۰ - ۳\n۱۷۲۸ - ۳ - ۳\n۱۲۰۹۷ - ۶ - ۹\n۶۰ ۴۶۲۹۲ - ۴ - ۳\n۴۵ / ۴۶ - ۸ - ۶ ۱/۴\n۱۰\n۲/۴ ۵ آنه\n۱۲\n۴/۴ ۱۰ پائی\n\nسود ۴۵ روپیه ۵ آنه ۱۰/۴/۴ پائی\n= ۴۵ روپیه ۵ آنه ۲۳/۴۰ پائی"}
{"book": "adl0290", "page": 782, "text": "۳۱۲\n\nامثله نمبر ۱۴۵\n\nتنبیہ۔ چون مدت به ماه و روز معین گردد ۱۲ ماه یک سال و ۳۰ روز یک ماه می باشد۔\nسود رقوم ذیل را دریافت کنید :-\n(۱) ۳۷۵ روپیه در ۳/۴ ۳ سال به قرار ۱/۲ ۲ فیصد۔\n(۲) ۴۵۰ روپیه در ۱/۲ ۶ سال به قرار ۱/۳ ۳ فیصد۔\n(۳) ۸۷۵ روپیه در ۳ سال ۴ ماه ۱۵ روز به قرار ۱/۴ ۵ فیصد ۔\nسود رقوم ذیل را صحیح به عدد قریب ترین پائی معلوم کنید :-\n(۴) ۳۰۹ روپیه ۱۰ آنه ۳ پائی در ۵ ماه ۱۰ روز به قرار ۱/۲ ۴ فیصد ۔\n(۵) ۲۱ روپیه ۱۵ آنه ۹ پائی در ۲ سال ۹ ماه به قرار ۱/۳ ۳ فیصد ۔\n(۶) ۱۰۱ روپیه ۱۳ آنه در ۱ سال ۷ ماه و ۶ روز به قرار ۱/۲ فیصد فی ماه ۔\nتنبیه ۴۔ چون سود از یک تاریخ معین تا دیگر تاریخ معین دریافت نموده شود به قرار"}
{"book": "adl0290", "page": 783, "text": "۳۱۳\n\nرواج محض یک روز معین را در حساب می\nآورند -\nمثال ۴ - سود ۳۲۰ پوند را بقرار ۳ فیصد\nاز ۴ جنوری الی ۳۰ مئی دریافت کنید-\nتعداد ایام = ۲۷ + ۲۸ + ۳۱ + ۳۰ + ۳۰ = ۱۴۶\nو ۱۴۶ روز = ۱۴۶/۳۶۵ حصه سال = ۲/۵ سال\nو ۳ × ۲/۵ = ۶/۵\nپونڈ\n۳۲۰\n۶\n۵/۱۹۲۰\n۳۸۴ پونڈ\n۲۰\nشلينگ ۱۶/۸۰\n۱۲\n۹/۶۰ پنس\n∴ سود = ۳ پونڈ ۱۶ شلنگ ۶۰/۹ پنس\nتنبیه ۵ - باید داشت که ۳۶۵ دو جزو\nضربی دارد یعنی ۵ و ۷۳\n\nامثله نمبر ۱۴۶\n\nتنبیه - چون میعاد به ایام و یا ایام و سال\nمقرر شود یک سال ۳۶۵ روز میباشد-\nسود رقوم ذیل را دریافت کنید :-"}
{"book": "adl0290", "page": 784, "text": "۳۱۴\n\n(۱) ۴۰۰ پوند به قرار ۴ فیصد از ۴ اپریل الی\n۱۶ جون -\n(۲) ۷۵۰ روپیه به قرار ۱/۲ ۴ فیصد از ۲۳ فروری\nالی ۳۰ ستمبر -\n(۳) ۳۲۱ روپیه ۸ آنه به قرار ۳/۴ ۳ فیصد از ۱۰\nدسمبر ۱۸۸۷ء الی ۴ مئی ۱۸۸۸ء -\n(۴) ۸۴۷ پوند ۱۵ شلنگ به قرار ۱/۲ ۲ فیصد از\nیکم جنوری الی یکم اپریل -\n(۵) ۴۴۹ روپیه ۸ آنه ۹ پائی از یکم جون الی\n۴ اکتوبر به قرار ۳/۴ ۵ فیصد -\n(۶) ۳۰۹ روپیه ۱۲ آنه در یک سال و ۷۳\nروز به قرار ۱/۲ ۲ فیصد -\n\n۲۲۷ - سوالات مغلق\nدر باب سود مفرد\n\nمثال ۱ - بچه شرح فیصد کل زر ۴۲۵ روپیه\nدر ۳ سال ۴۷۶ روپیه میشود ؟\nسود ۴۲۵ روپیه در ۳ سال = ۵۱ روپیه یعنی (۴۷۶ - ۴۲۵)"}
{"book": "adl0290", "page": 785, "text": "۳۱۵\n\nسود ۱ روپیه در ۳ سال = ۵۱ / ۴۲۵ روپیه\nسود ۱ روپیه در ۱ سال = ۵۱ / ۳ × ۴۲۵ روپیه\nسود ۱۰۰ روپیه در ۱ سال = ۱۰۰ × ۵۱ / ۳ × ۴۲۵ روپیه\n= ۴ روپیه\n∴ شرح فیصد = ۴\nامثله نمبر ۱۴۷\nبه چه شرح فیصد\n(۱) کل زر ۳۰۰ روپیه در ۵ سال ۳۴۷ روپیه\n۸ آنه می شود ؟\n(۲) کل زر ۸۲۵ روپیه در ۳ سال ۹۰۵ روپیه\n۷ آنه میشود ؟\n(۳) کل زر ۱۴۲ پوند ۱۰ شلنگ در ۴ ۱/۲ سال\n۱۶۳ پوند ۱۳ شلنگ ۱۱ ۱/۲ پنس میشود ؟\n(۴) سود ۲۲۲۱۲ روپیه ۴ آنه در ۷ ماه ۱۰\nروز ۴۶۶ روپیه و ۱۲ آنه و ۹ پائی میشود ؟\n(۵) یک رقم مفروض در مدت ۲۰ سال دو چند\nمی شود ؟\n(۶) سود یک زر اصل مفروض در ۲۰ سال"}
{"book": "adl0290", "page": 786, "text": "۳۱۶\n۱/۲ کل زر میباشد ؟\n(۷) سود ۱۳۶۸ پوند ۱۵ شلنگ از ۵ جولائی\nالی ۲۰ نومبر ۱۴ پوند ۴ شلنگ ۱/۲ پنس\nمی باشد ؟\n(۸) بکدام شرح فی روپیه فی ماه کل زر ۲۵۰ روپ\nدر ۸ ماه ۳۱۲ روپیه ۸ آنه می شود ؟\nمثال ۲- در چند سال کل زر ۳۰۰ پوند بشرح\n۵ فیصد ۴۰۵ پوند می شود ؟\nسود ۳۰۰ پوند در ۱ سال = ۵x۳۰۰/۱۰۰ پوند = ۱۵ پوند\nو سود ۳۰۰ پوند در میعاد مطلوب = ۴۰۵ پوند - ۳۰۰ پوند = ۱۰۵ پوند\n:: میعاد مطلوب = ۱۰۵ پوند / ۱۵ پوند = ۷ سال\nامثله نمبر ۱۴۸\nدر چند سال\n(۱) کل زر ۴۷۵ روپیه به شرح ۴ فیصد ۵۳۲\nروپیه می باشد ؟\n(۲) کل زر ۲۶۶ روپیه ۲ عباسی به قرار ۳ فیصد\n۲۹۳ روپیه عباسی می باشد ؟\n(۳) کل زر ۱۴۵۱ پوند ۶ شلنگ ۸ پنس به شرح"}
{"book": "adl0290", "page": 787, "text": "۳۱۷\n\n۴ ۱/۲ فیصد ۱۶۶۷ پونڈ و ۴ شلنگ و ۳ ۳/۴\nپنس میشود ؟\n(۴) در چند سال و چند ماه سود ۳۱۲۵ پونڈ\nبه شرح ۳ ۳/۴ فیصد ۵۵۶ پونڈ ۱۲ شلنگ\n۹ ۳/۴ پنس می شود ؟\n(۵) در چند سال و چند ماه و چند روز کل زر\n۴۲۵ روپیه به شرح ۵ فیصد ۴۷۴ روپیه\n۳ آنه ۸ پائی میشود ؟\n(۶) در چند روز سود ۱۲۱ پونڈ ۱۳ شلنگ ۴\nپنس به شرح ۶ ۱/۲ فیصد ۲ پونڈ و ۵ پنس\nخواهد بود ؟\n(۷) در چند سال به شرح ۳ ۱/۳ فیصد یک زر\nاصل سه چند میشود ؟\n(۸) در کدام مدت سود یک زر اصل به شرح\n۶ ۱/۴ فیصد ۱۱/۸۷۵ حصه زر اصل میباشد ؟\n(۹) در کدام مدت سود یک زر اصل به شرح\n۵ فیصد پنجم حصه کل زر میباشد ؟\n(۱۰) بتاریخ یکم فروری ۱۸۱۵ء یک شخص ۴۰۰ پونڈ\nرا به شرح ۶ ۱/۴ فیصد قرض گرفت و وعده کرد"}
{"book": "adl0290", "page": 788, "text": "که چون سود رقم مذکور ۵ پوند شود قرض\nادا می کنم پس دریافت کنید که بکدام تا (۳)\nوعده او بانجام می رسد ؟\n(۱۱) در چند ماه کل زر ۳۳۰۰ روپیه به شر (۴)\n۳ پائی فی روپیه فی ماه ۴۰۰۰ روپیه می شا\nمثال ۳ - کدام زر اصل در ۱۰ سال به شرح (۵)\n۲ ۱/۲ فیصد ۱۰۰۰ روپیه میشود ؟\nسود ۱۰۰ روپیه در ۱۰ سال به شرح ۲ ۱/۲ فیصد = ۲۵ رو (۶)\nکل زر ۱۰۰ روپیه \" \" \" = ۱۲۵ \"\nاگر کل زر ۱۲۵ روپیه باشد زر اصل = ۱۰۰ (۷)\n\" ۱ \" \" \" = ۱۰۰/۱۲۵ \"\n\" ۱۰۰۰ \" \" \" = ۱۰۰۰×۱۰۰/۱۲۵ (۸)\n= ۸۰۰ روپیه\n\nامثله نمبر ۱۴۹ (۹)\n\nکل زر کدام زر اصل\n(۱) در ۵ سال به شرح ۴ فیصد ۹۰۰ روپیه می (۱۰)\nباشد ؟\n(۲) در ۱ ۱/۲ سال به شرح ۵ ۱/۲ فیصد ۴۵۴۶ رو (۱۱)"}
{"book": "adl0290", "page": 789, "text": "۳۱۹\n\nرا ۲ عباسی میباشد ؟\nایرج (۳) در ۳ سال به شرح ۴ فیصد ۱۹۰ پوند ۱۵\nشنگ می باشد ؟\nح (۴) در ۳ سال ۷ ماه به شرح ۲۳/۴ فیصد ۱۱۵۳\nشود پوند ۹ شلنگ و ۴ ۱/۲ پنس می باشد ؟\nع (۵) در ۲ سال ۴ ماه ۱۲ روز به شرح ۶ ۱/۲ فیصد\n۴۵۹ روپیه ۲ آنه ۸ پائی می باشد ؟\nروپیه (۶) در صد روز به شرح ۳ ۳/۴ فیصد ۷۳۷ روپیه\n\" ۸ آنه می باشد ؟\n\" (۷) از ۲۰ ماه اپریل الی ۲ ماه جولائی به شرح\n\" ۵ ۱/۲ فیصد ۸۰۹ روپیه می باشد\n\" (۸) در ۱ ۱/۲ سال به قرار ۳ پیسه فی روپیه فی ماه\n۲۳۷ روپیه ۶ شاهی میباشد ؟\nسود کدام زیر اصل\n(۹) در ۳ سال ۳ ماه به شرح ۳ ۱/۲ فیصد ۳۷\nروپیه ۸ آنه ۸ پائی می باشد ؟\nی (۱۰) در ۱۵ سال به شرح ۴ ۵/۸ فیصد ۲۳ پوند ۷\nشلنگ ۱/۲ ۱ پنس می باشد ؟\nپیسه (۱۱) آن رقم را صحیح به قریب ترین عدد پائی معلوم کنید"}
{"book": "adl0290", "page": 790, "text": "۳۲۰\n\nکه در ۱۳ سال بشرح ۳ ۳/۴ فیصد ۱۰۰۰ روپیه میشود :\n(۱۲) آن رقم را صحیح به قریب ترین معلوم کنید که\nسود آن در ۲ سال ۵ ماه ۱۰ روز به قرار ۴\nفیصد ۱۵۰۰ روپیه می باشد ؟\nامثله متفرقه نمبر ۱۵۰\n(۱) سود یک رقم در ۶ سال ۳/۵ زر اصل میباشد\nپس شرح فیصد را دریافت کنید :\n(۲) یک صراف یک رقم را برای ۳ سال ۷ ماه\nبه قرار ۱ ۱/۴ پیسه فی روپیه فی ماه قرض داد و\nدر اختتام مدت مذکور ۲۹/۳۲ ۱۰۰۳ روپیه حاصل\nکرد پس رقم مذکور را دریافت کنید :\n(۳) یک رقم هر سال بقدر ۱/۴ خود زیاده شده می رود\nو در هفت سال مقدار کل زر ۹۰۲ روپیه ۶ شاهی\nمیباشد پس رقم مذکور را دریافت کنید :\n(۴) ۲۷۵ روپیه هر سال بقدر ۱/۷ خود زیاده می شود\nپس دریافت کنید که در چند سال کل زر آن\n۳۵۷ روپیه ۸ شاهی خواهد بود ؟\n(۵) کل زر یک رقم در ۶ سال به قرار ۵ فی صد\n۴۴۲ روپیه می باشد پس دریافت کنید که در"}
{"book": "adl0290", "page": 791, "text": "۳۲۱\n\nچند سال کل زر آن ۵۱۰ روپیه خواهد بود ؟\n(۶) در ابتدای سال ۵۰۰ روپیه به یک شرح\nمعین قرض گرفته شد و بعد از ۷ ماه ۳۵۰\nروپیه دیگر را به نصف شرح مذکور قرض\nگرفتیم در اختتام سال سود هر دو قرض\n۴۴ روپیه و ۶ آنه شد پس شرح فیصد\nرا دریافت کنید -\n(۷) سود کدام زر اصل به شرح ۳۳/۴ فی صد\nروزانه ۱ روپیه میباشد ؟\n(۸) مجموع زر اصل و سود در ۵ سال ۵۵۰ روپیه\nمی باشد و مقدار سود ۳/۸ زر اصل است پس\nزر اصل و شرح فیصد را دریافت کنید ؟\n(۹) مجموع زر اصل و سود در یک میعاد معین\nبه شرح ۳۱/۲ فیصد ۴۵۰ روپیه است و\nمقدار سود ۱/۲ زر اصل است پس میعاد\nمعین را دریافت کنید -\n(۱۰) سودِ کدام رقم در ۴۱/۲ سال به شرح ۵ فیصد\nهمان قدر خواهد بود که سود ۵۰۰ روپیه در\n۴ سال به شرح ۶ فیصد میباشد ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 792, "text": "۳۲۲\n\n(۱۱) اگر کل زر ۷۵ پونڈ در ۸ ماه ۷۸ پونڈ و\n۱۵ شلنگ باشد پس دریافت کنید که\nبه همان شرح کل زر کدام رقم در ۱۰ ماه\n۲۰۱ پونڈ ۱۷ شلنگ ۶ پنس خواهد بود ؟\n(۱۲) برای ب یک رقم از میراث ا رسید و\nبعد از ادای محصول سرکار بقدر ۱۰ فیصد\nآمدنی سالانه آن به شرح ۳ فیصد ۸۱۰ روپیه\nمی باشد پس مقدار میراث را دریافت\nکنید -\n(۱۳) یک شخص محصول آمدنی را بقدر فی روپیه\n۴ پائی ادا می کند و چون شرع سود بجای\n۴ فیصد ۳/۴ ۳ فیصد شود آمدنی سالانه او\nبقدر ۴۷ روپیه کم می شود پس سرمایه\nاو را دریافت کنید -\n(۱۴) یک رقم در ۲۰ سال دو چند میشود پس\nدریافت کنید که رقم مذکور در چند سال\nسه چند خواهد شد ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 793, "text": "۳۲۳\n\nباب چهل و هفتم\n\nسود مرکب\n\n۲۲۸ - چون سود به مجرد ادا شدن آن\nبا زر اصل جمع گردد و حساب سود از\nکل زر نموده شود آن را سود مرکب می\nگویند -\nمثال - سود مرکب ۳۲۱ روپیه ۸ آنه را\nدر ۳ سال به شرح ۲۱/۲ فیصد دریافت\nکنید -\n\n۳۲۱ روپیه = ۳۲۱/۵\n۲۱/۲ فیصد = ۲/۵"}
{"book": "adl0290", "page": 794, "text": "۳۲۴\nاگر علامت اعشاریه ۳۲۱،۵\n۲،۵\nدو درجه بطرف چپ برده شود ۱۶۰۷۵\n۶۴۳۰\nتقسیم صد می شود ۸،۰۳۷۵ = سود سال اول\n۳۲۱،۵\n۳۲۹،۵۳۷۵ = کل زر در یک سال\n۲،۵\n۱۶۴۷۶۸۷۵\n۶۵۹۰۷۵۰\n۸،۲۳۸۴۳۷۵ = سود سال دوم\n۳۲۹،۵۳۷۵\n۳۳۷،۷۷۵۹۳۷۵ = کل زر در دو سال\n۲،۵\n۱۶۸۸۸۷۹۶۸۷۵\n۶۷۵۵۵۱۸۷۵۰\n۸،۴۴۴۳۹۸۴۳۷۵ = سود سال سوم\n۳۳۷،۷۷۵۹۳۷۵\n۳۴۶،۲۲۰۳۳۵۹۳۷۵ = کل زر در سه سال\n۳۲۱،۵ = زر اصل\n۲۴،۷۲۰۳۳۵۹۳۷۵ = کل سود مطلوب\nیعنی سود مرکب مطلوب = ۲۴ روپیه ۱۱ آنه ۵ پ ۳۰، ۶ پائی\nتنبیه ۱ - اگر سود سال اول و سال دوم\nو سال سوم باهم جمع کرده شود در آن صورت"}
{"book": "adl0290", "page": 795, "text": "۳۲۵\n\nهم سود مرکب سه سال معلوم می تواند شد\nو اگر سود ۲ ۱/۲ سال مطلوب باشد سود سال\nاول و سال دوم را جمع کرده و با آن ۱/۲ سود\nسال سوئم را جمع کنید حاصل جمع سود مرکب\nمطلوب خواهد بود -\nتنبیہ ۲ - اگر سود بعد از شش ماه\nواجب الادا باشد تعداد سال را دو چند و\nشرح را نصف کنید -\nامثله نمبر ۱۵۱\nسود مرکب رقوم ذیل را به قریب ترین پائی\nدریافت کنید :-\n(۱) ۴۰۰ روپیه در ۲ سال به شرح ۵ فیصد -\n(۲) ۵۲۰ روپیه در ۲ سال به شرح ۴ فیصد -\n(۳) ۵۰۰ روپیه در ۲ ۱/۲ سال به شرح ۳ فیصد -\n(۴) ۱۰۰۰ روپیه در ۳ سال به شرح ۴ ۱/۲ فیصد -\nکل زر رقوم ذیل را به حساب سود مرکب\nبه قریب ترین پنس دریافت کنید :-\n(۵) ۶۵۰ پوند در ۳ سال به شرح ۴ فیصد -"}
{"book": "adl0290", "page": 796, "text": "۳۲۶\n(۶) ۳۲۰ پوند و ۸ شلنگ در ۲ سال به شرح ۱/۲ ۳ فیصد -\n(۷) ۶۰۰ پوند در ۱/۲ ۲ سال به خرح ۳ فیصد\n(۸) ۲۵۰ پوند در ۳/۴ ۲ سال به شرح ۱/۴ فیصد\n(۹) اگر سود بعد از شش ماه واجب الادا باشد سود مرکب ۳۵۰ روپیه را در یک سال به شرح ۴ فیصد دریافت کنید -\n(۱۰) اگر سود بعد از ۳ ماه واجب الادا باشد سود مرکب ۲۰۰ پوند را در ۱/۲ ۱ سال به شرح ۱۰ فیصد دریافت کنید -\n۲۲۹ - قاعده ذیل برای دریافت نمودن کل زر بحساب سود مرکب اکثریه مفید ثابت می شود ؟\nمثال ۱ - بحساب سود مرکب کل زر ۵۰۰۰ روپیه را در ۳ سال به شرح ۴ فیصد دریافت کنید -\nکل زر ۱۰۰ روپیه بعد از ۱ سال = ۱۰۴ روپیه\n∴ ۱ \" \" \" \" = ۱۰۴/۱۰۰ روپیه\n∴ هر رقم \" \" \" = ۱۰۴/۱۰۰ چند اصل رقم"}
{"book": "adl0290", "page": 797, "text": "۳۲۷\nو نیز کل زر هر رقم در اختتام ۲ سال = ۱۰۴/۱۰۰ چند کل زر سال اول\n= ۱۰۴/۱۰۰ x ۱۰۴/۱۰۰ چند اصل رقم\n= (۱۰۴/۱۰۰) ۲ چند اصل رقم\nو بهمین منوال کل زر در اختتام ۳ سال = (۱۰۴/۱۰۰) ۳ چند زر اصل\nو علیٰ هذا القياس\nلہٰذا برای دریافت نمودن کل زر ۵۰۰۰ روپیہ\nدر ۳ سال ۵۰۰۰ را در (۱۰۴) ۳ ضرب\nکرده و حاصل ضرب را بر (۱۰۰) ۳ تقسیم کنید-\n\nعمل روپیہ\n۵۰۰۰\n۱۰۴\n۵۲۰۰۰۰\n۱۰۴\n۲۰۸\n۵۲\n۵۴۰۸۰۰۰۰\n۱۰۴\n۲۱۶۳۲\n۵۴۰۸\n۵۶۲۴۳۲۰۰۰۰ = کل زر سه سال\n\nکل زر مطلوب = ۵۶۲۴ روپیہ ۵ آنه ۴/۱۴ پائی\nمثال ۲ - کل زر ۴۰۰ روپیہ در ۱/۲ ۲ سال\nبہ شرح ۶ فیصد سود مرکب دریافت کنید۔"}
{"book": "adl0290", "page": 798, "text": "۳۲۸\n\nکل زر مطلوب = ۴۰۰ × ۱۰۶ / ۱۰۰ × ۱۰۶ / ۱۰۰ × ۱۰۶ / ۱۰۰ روپیه\nمثال ۳ - کدام زر اصل در ۲ سال به شرح ۵ فیصد سود مرکب ۵۵۱ روپیه ۴ آنه میشود؟\nزر اصل × (۱۰۵ / ۱۰۰)۲ = ۲۵ ، ۵۵۱ روپیه\nزر اصل = ۲۵ ، ۵۵۱ روپیه × (۱۰۰ / ۱۰۵)۲\n= ۵۰۰ روپیه\nامثله نمبر ۱۵۲\nبه قرار قاعده دفعه ۲۲۹ کل زر رقوم ذیل را بحساب سود مرکب دریافت کنید :-\n(۱) ۱۰۰۰ روپیه در ۲ سال به شرح ۵ فیصد\n(۲) ۳۰۰ روپیه در ۳ سال به شرح ۳ فیصد\n(۳) ۳۰۰ روپیه در ۲ ۱/۲ سال به شرح ۴ فیصد\n(۴) ۷۵۰ روپیه در ۳ سال به شرح ۲ ۱/۲ فی صد +\n(۵) ۲۰۰۰ روپیه در ۲ ۱/۲ سال به شرح ۲ فی صد +\n(۶) ۴۰۰۰ روپیه در ۲ ۱/۲ سال به شرح ۲ فی صد +"}
{"book": "adl0290", "page": 799, "text": "۳۲۹\n\n(۷) ۱ روپیه در ۱/۲ ۱ سال به شرح ۱/۲ ۳ فیصد+\n(۸) ۱۰ روپیه در ۱/۳ ۳ سال به شرح ۱/۲ ۳ فیصد+\n(۹) اگر سود بعد از شش ماه واجب الادا باشد\nسود مرکب ۳۰۰۰ روپیه را در ۱/۲ ۱ سال\nبه شرح ۶ فیصد دریافت کنید +\n(۱۰) اگر سود بعد از ۳ ماه واجب الادا باشد\nسود مرکب ۳۵۰ روپیه را در ۱/۴ ۱ سال\nبه شرح ۴ فیصد دریافت کنید +\nکل در کدام رقم بحساب سود مرکب\n(۱۱) در ۲ سال به شرح ۵ فیصد ۱۰۰ پوند\nمی شود ؟\n(۱۲) در ۲ سال به شرح ۵ فیصد ۱۳۲ پوند\n۶ شلنگ میشود ؟\n(۱۳) در ۲ سال به شرح ۴ فیصد ۲۷۰ پوند ۸\nشلنگ می شود ؟\n(۱۴) در ۱/۲ ۲ سال به شرح ۴ فیصد ۳۴۳ پوند\n۱۶ شلنگ میشود ؟\n(۱۵) در ۱/۳ ۳ سال به شرح ۶ فیصد ۱۰۰۰ پوند\nمی شود ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 800, "text": "۳۳۰\n(۱۶) در ۳/۴ ۳ سال به شرح ۸ فیصد ۱ پوند می\nشود ؟\nامثله مختلفه نمبر ۱۵۳\n(۱) فرق سود مفرد و سود مرکب ۵۰۰ روپیه را\nدر ۳ سال به شرح ۴ فیصد دریافت\nکنید ÷\n(۲) ثابت کنید که کل زر بحساب سود مرکب\nدر ۲ سال به شرح ۲ فیصد ۱۰۴۰۴/ ۱۰۰ چند\nزر اصل میباشد ÷\n(۳) ثابت کنید که فرق سود مرکب و سود مفرد\nدر ۳ سال به شرح ۵ فیصد ۷۶۲۵/ ۱۰۰\nچند زر اصل می باشد ÷\n(۴) اگر فرق سود مرکب و سود مفرد در ۲\nسال به شرح ۴ فیصد ۱ روپیه باشد زر\nاصل را معلوم کنید ÷\n(۵) یک شخص در ابتدای هر سال ۱۰۰۰ روپیه پس\nانداز می کند و روپیه خود را به شرح ۵\nفیصد سود مرکب قرض می دهد پس معلوم"}
{"book": "adl0290", "page": 801, "text": "۳۳۱\n\nکنید که در اختتام ۳ سال نزد او چند روپیه\nخواهد بود ؟\n(۶) تعداد نفوس یک شهر ۶۴۰۰۰ نفر است\nو زیادت سالانه بقدر ۱۰ فیصد میباشد پس\nدریافت کنید که در اختتام ۳ سال تعداد\nنفوس شهر مذکور چه قدر خواهد شد ؟\n(۷) نفع تجارت یک سوداگر در اختتام هر سال\n۳۰ فیصد می باشد و در اختتام سه سال\nجایداد او ۲۱۹۷۰ روپیه می شود پس\nدریافت کنید که سرمایه سوداگر مذکور در\nآغاز تجارت چند بوده است ؟\n(۸) یک شخص یک رقم را به شرح نم فی صد\nفی سال قرض می گیرد و در اختتام سال سود\nرا ادا کرده می رود و باز رقم قرض را به\nشرح ۶ فیصد به دیگری قرض می دهد که\nسود قرض او بعد از هر شش ماه واجب الادا\nمی شود و قرضخواه او سود مرکب را در اختتام\nسال می گیرد و لهذا آن قرضخواه را ۱۰۴۰\nروپیه نفع می شود پس معلوم کنید که شخص"}
{"book": "adl0290", "page": 802, "text": "۳۳۲\nثانی از شخص اول چند روپیه قرض گرفته بود ؟\nباب چهل و هشتم\nقیمت نقد و رسوم\n۱۳۰ - قیمت نقد یک زر کل که بعد از میعاد معین واجب الادا باشد آن رقم خواهد بود که با سود میعاد مقرر مذکور مساوی کل زر مذکور باشد +\nاگر روپیه هندوی قبل از میعاد معین هندوی ادا بشود پس رقمی را که در عوض ادا کردن پیشگی وضع می شود رسوم می گویند +\nفرض کنید که شما یک هزار روپیه بکار دارید و نزد صراف رفته با او اقرار می کنید که بعد از یک سال ادا می کنم ـ و صراف مذکور بدون سود روپیه به شما نمی دهد و اگر شرح سود فی سال ۴ فیصد باشد از یک هزار"}
{"book": "adl0290", "page": 803, "text": "۳۳۳\n\nروپیه چیزی وضع کرده و از شما اقرار نامه\nیک هزار روپیه را می گیرد اکنون هر چه\nبشما داده شده است با سود آن به شرح\n۴ فیصد فی سال مساوی یک هزار روپیه خواهد\nبود پس هرچه وضع شده است آئین را رسوم\nیک هزار روپیه و هرچه بشما داده شده است\nآن را قیمت نقد یک هزار روپیه می گویند.\nاز بیان فوق ظاهر است که هر رقم قرض\nکه بعد از میعاد معین واجب الادا باشد ادا\nمی شود بشرط اینکه قیمت نقد آن بالفعل ادا\nکرده شود - لهذا مقدار رسوم و سود قیمت نقد\n(در میعاد معین) باهم مساوی می باشد -\n.: کل زر هنڈوی = قیمت نقد + رسوم\nمثال ۱ - قیمت نقد ۸۲۵ روپیه را که بعد از\n۱/۲ ۲ سال واجب الادا است به شرح ۴ فیصد\nمعلوم کنید -\nکل زر ۱۰۰ روپیه در ۱/۲ ۲ سال ۱۱۰ روپیه میشود\n.: قیمت نقد ۱۱۰ روپیه = ۱۰۰ روپیه\nو قیمت نقد ۱ روپیه = ۱۰۰/۱۱۰ روپیه"}
{"book": "adl0290", "page": 804, "text": "۳۳۴\nو قیمت نقد ۸۲۵ روپیه = ۱۰۰×۸۲۵ / ۱۱۰\n= ۷۵۰ روپیه\n{ و رسوم =(۸۲۵-۷۵۰) = ۷۵ روپیه }\nامثله نمبر ۱۵۴\nدر امثله ذیل قیمت نقد را معلوم کنید :-\n(۱) ۲۰۴ روپیه که بعد از ۴ سال به شرح ۵\nفیصد واجب الادا است +\n(۲) ۱۵۱۸ ۳/۴ روپیه که بعد از ۴ سال به شرح\n۵ ۱/۲ فیصد واجب الادا است +\n(۳) ۳۷۷۶ ۱/۲ روپیه که بعد از ۱۸ ماه به شرح\n۴ فیصد فی سال واجب الادا است +\n(۴) ۱۵۲۲ پوند ۱ شلنگ ۶ پنس که بعد از ۳\nسال به شرح ۴ ۱/۲ فیصد واجب الادا است +\n(۵) ۱۶۰۷ پوند ۱۸ شلنگ ۳ پنس که بعد از ۴ ۱/۲\nسال به شرح ۳ فیصد واجب الادا است +\n(۶) ۱۱۵۶ پوند ۶ شلنگ ۸ پنس که بعد از ۳ ۱/۲\nسال به شرح ۴ ۱/۲ فیصد واجب الادا است +\n(۷) ۱۶۲۶ روپیه که بعد از ۴ ماه ۱۰ روز به شرح"}
{"book": "adl0290", "page": 805, "text": "۳۳۵\n\n۴ ۱/۲ فیصد واجب الادا است +\n(۸) ۱۸۳ روپیه که بعد از ۲۵ روز به شرح\n۴ فیصد واجب الادا است +\n(۹) ۲۴۸۴۵ روپیه ۱۵ آنه که بعد از ۳ سال\nبه شرح ۷ ۱/۲ فیصد فی سال بحساب سود\nمرکب واجب الادا است +\n(۱۰) ۱۰۵۰ پوند ۱۲ شلنگ ۶ پنس که بعد از ۲\nسال به شرح ۲ ۱/۲ فیصد فی سال بحساب\nسود مرکب واجب الادا است +\nمثال ۲ - رسوم هندوی ۶۰۰ روپیه که بعد از\n۴ سال واجب الادا است به شرح ۵ فیصد\nفی سال چه قدر می باشد ؟\nسود ۱۰۰ روپیه در ۴ سال به شرح ۵ فیصد = ۲۰ روپیه\n\n∴ رسوم ۱۲۰ روپیه = ۲۰ روپیه\nو 〃 ۱ روپیه = ۲۰/۱۲۰ روپیه\n∴ 〃 ۶۰۰ روپیه = ۶۰۰×۲۰/۱۲۰ روپیه\n= ۱۰۰ روپیه\n\n{قیمت نقد = ۶۰۰ روپیه - ۱۰۰ روپیه = ۵۰۰ روپیه}"}
{"book": "adl0290", "page": 806, "text": "۳۳۶\n\nامثله نمبر ۱۵۵\n\nرسوم هندوی های ذیل را معلوم کنید:-\n(۱) ۱/۴ ۳۵۵ روپیه که بعد از ۴ ماه به شرح\n۱/۲ ۴ فیصد واجب الادا است +\n(۲) ۲۸۳۰ روپیه ۳ آنه ۴ پائی که بعد از ۷ ماه\nبه شرح ۵ فیصد واجب الادا است +\n(۳) ۶۹۰۱ روپیه ۱۴ آنه که بعد از ۹ ماه به شرح\n۳ فیصد واجب الادا است +\n(۴) ۱/۲ آنه - ۸۰ روپیه ۲۹ که بعد از ۱۱ ماه به شرح\n۴ فیصد واجب الادا است +\n(۵) ۱/۲ پنس - ۳ شلنگ - ۳۷۰ پوند که بعد از ۱۵ ماه به شرح\n۴/۵ ۴ فیصد واجب الادا است +\n(۶) ۸ پنس - ۶ شلنگ - ۲۷۵ پوند که بعد از ۱/۲ ۱ سال به شرح\n۱/۴ ۴ فیصد واجب الادا است +\n(۷) ۱/۲ پنس - ۱۲ شلنگ - ۴۱ پوند که بعد از ۱۴۶ روز به شرح\n۱/۲ ۴ فیصد واجب الادا است +\n(۸) ۱۵ شلنگ - ۱۳۱ پوند که بعد از ۵ ماه به شرح ۱/۲ ۳\nفیصد واجب الادا است +"}
{"book": "adl0290", "page": 807, "text": "۳۳۷\n\n(۹) رقم ۵۲۰۸ روپیه که بعد از ۲/۱ ۲ سال به شرح\n۴/۱ ۴ فیصد واجب الادا است *\n(۱۰) رقم ۱۶ ۲۵ روپیه که بعد از ۳ سال ۹ ماه\n۱۸ روز به شرح ۴/۱ ۶ فیصد واجب الادا\nاست *\nپائی انه روپیه\n(۱۱) ۸ - ۴ - ۲۰۷۷ که بعد از ۴ سال به\nشرح ۵ فیصد بحساب سود مرکب واجب\nالادا است *\nپائی تنگه روپیه\n(۱۲) ۹ - ۸ - ۴۰۱۳ که بعد از ۲ سال به\nشرح ۵ فیصد بحساب سود مرکب واجب\nالادا است *\n\n۲۳۱- سوالات مشکله\n\nمثال ۱- اگر رسوم هندوی ۲/۱ ۲۸۲ روپیه\nبه شرح ۴ فیصد ۲/۱ ۳۲ روپیه باشد میعاد\nرا دریافت کنید -\nزر هندوی = ۲/۱ ۲۸۲ روپیه و رسوم = ۲/۱ ۳۲ روپیه\nو قیمت نقد = (۲/۱ ۲۸۲ روپیه - ۲/۱ ۳۲ روپیه) = ۲۵۰ روپیه\nسود ۲۵۰ روپیه در میعاد مطلوب = ۲/۱ ۳۲ روپیه"}
{"book": "adl0290", "page": 808, "text": "۳۳۸\n\nو سود ۲۵۰ روپیه در یکسال بشرح ۴ فیصد = ۱۰\n∴ میعاد مطلوب = ۳۲/۱۰ روپیه\n= ۳ ۱/۴\n∴ ہندوی بعد از ۳ ۱/۴ سال واجب الادا است\n\nامثله نمبر ۱۵۶\n\nہندوی ہای ذیل بعد از چند مدت\nواجب الادا می باشد :-\n(۱) رسوم ۱/۴ - ۱۰۱۰ به شرح ۵ فی صد\n۱/۴ ۱۲ روپیه است ÷\n(۲) رسوم ۲/۴ ۱۵۱۸ روپیه به شرح ۳/۴ ۵ فیصد\n۳/۴ ۲۶۸ روپیه می باشد ÷\n(۳) رسوم پنس ۱/۲ - شلنگ ۱۷ - ۵۲۰ پوند به شرح\nفیصد پنس - شلنگ ۱/۲ - ۱۳۰ میباشد ÷\n(۴) رسوم ۵۷۴۷ روپیه به شرح ۱/۲ ۳ فیصد\n۱۴۷ روپیه می باشد ÷\n(۵) قیمت نقد ۳۸۵۰ روپیه به شرح ۴ فیصد\n۳۵۰۰ روپیه می باشد ÷\n(۶) قیمت نقد پنس ۱/۴ - شلنگ ۹ - ۱۵۴۴ به شرح ۳/۴ ۳ فیصد"}
{"book": "adl0290", "page": 809, "text": "۳۳۹\n\n۱۳۷۵۰ روپیه میباشد :\n(۷) قیمت نقد ۳/۴ پنس - ۶ شلنگ - ۷۷۸ پونڈ به شرح ۱/۲ ۲\nفیصد ۱۵/۱۶ شلنگ - ۸۲۱ پونڈ می باشد :\nمثال ۲ - اگر رسوم ۴/۵ ۵۲۸ روپیه که بعد از\n۱/۲ ۳ سال واجب الادا است ۳/۴ ۷۸ روپیه\nباشد پس معلوم کنید که شرح سود چه قدر\nاست ؟\nزر ہندی = ۴/۵ ۵۲۸ روپیه و رسوم = ۳/۴ ۷۸ روپیه\n:. قیمت نقد = ۴۵۰ روپیه\nسود ۴۵۰ در ۱/۲ ۳ سال = ۳/۴ ۷۸ روپیه\n:. سود ۱ روپیه در ۱/۲ ۳ سال = ۷۸ ۳/۴ / ۴۵۰ روپیه\n:. سود ۱ \" \" ۱ \" = ۷۸ ۳/۴ / ۳ ۱/۲ * ۴۵۰\n:. \" ۱۰۰ روپیه \" ۱ سال = ۷۸ ۳/۴ * ۱۰۰ / ۳ ۱/۲ * ۴۵۰\n:. شرح مطلوب = ۵ روپیه فیصد ۵ روپیه\nامثله نمبر ۱۵۷\nدر امثله ذیل شرح فیصد را دریافت کنید :-\n(۱) رسوم ۲۵۰ روپیه که بعد از ۲ سال\nواجب الادا است ۱۰۰ روپیه میباشد :"}
{"book": "adl0290", "page": 810, "text": "۳۴۰\n\n(۲) رسوم ۷۴۸۰ روپیہ کہ بعد از ۴ سال\nواجب الادا است ۶۸۰ روپیہ میباشد :\n(۳) رسوم ۳/۴ پنس - ۲ شلنگ - ۳۹۴ پونڈ کہ بعد از ۴ سال\nواجب الادا است ۳/۴ پنس - ۱۲ شلنگ - ۷۱ پونڈ می باشد:\n(۴) رسوم ۱/۲ پنس - ۱۰ شلنگ - ۵۳۸ پونڈ کہ بعد از ۴ سال\nواجب الادا است ۱/۲ پنس - ۱۷ شلنگ - ۶۲ پونڈ میباشد:\n(۵) قیمت نقد ۱۲۶۰ روپیہ کہ بعد از ۴ سال\nواجب الادا است ۱۱۲۵ روپیہ میباشد :\n(۶) قیمت نقد ۱/۲ ۲۶۷۳ روپیہ کہ بعد از ۱/۲ ۳\nسال واجب الادا است ۲۲۷۵ روپیہ میباشد:\n(۷) قیمت نقد ۱/۲ ۲۸۷۵ روپیہ کہ بعد از ۱/۲ ۴\nسال واجب الادا است ۲۰۰۰ روپیہ میباشد :\n\n۲۳۲ - سوالات متفرقہ\nمتعلقہ قیمت نقد و رسوم\n\nمثال ۱ - رسوم کدام رقم کہ بعد از ۲ سال\nواجب الادا است بہ شرح ۴ فیصد ۲۰\nروپیہ می شود ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 811, "text": "۳۴۱\nسود قیمت نقد در ۲ سال = ۲۰ روپیه\n۸ روپیه سود ۲ ساله ۱۰۰ روپیه است\n∴ ۴ روپیه ” ” ۵۰ ” ”\n∴ ۲۰ ” ” ” ۲۵۰ ” ”\n∴ قیمت نقد = ۲۵۰ روپیه و زر هندی = ۲۷۰ روپیه\nمثال ۲ ـ اگر سود ۵۰۰ روپیه به شرح ۵\nفیصد مساوی رسوم ۵۷۵ روپیه باشد پس\nمعلوم کنید که رقم مؤخر الذکر بعد از چند مدت\nواجب الادا است ؟\n۵۰۰ روپیه = قیمت نقد ۵۷۵ روپیه\n∴ ۷۵ روپیه = سود ۵۰۰ روپیه\nو سود ۵۰۰ روپیه در میعاد مطلوب = ۷۵ روپیه\nلاکن سود ۵۰۰ روپیه در یکسال بشرح ۵ فیصد = ۲۵ ؍؍\n∴ میعاد مطلوب = ۷۵ روپیه / ۲۵ روپیه = ۳\nلهذا رقم مؤخر الذکر بعد از ۳ سال واجب الادا\nاست *\nمثال ۳ ـ سود یک رقم ۲۲ روپیه است و\nرسوم آن در همان میعاد ۲۰ روپیه میباشد\nپس رقم مذکور را دریافت کنید *"}
{"book": "adl0290", "page": 812, "text": "۳۴۲\n\nسود رقم مذکور = سود قیمت نقد + سود رسوم\n= رسوم رقم مذکور + سود رسوم\n∴ سود یک رقم - رسوم همان رقم = سود رسوم\n∴ ۲ روپیه = سود ۲۰ روپیه\n∴ ۲۲ روپیه = سود ۲۲۰ روپیه\nقاعده - باید دانست که فرق سود و\nرسوم یک رقم به یک شرح و در یک میعاد\nمقرر مساوی سود رسوم به همان شرح در\nهمان میعاد میباشد *\n\nامثله نمبر ۱۵۸\n\n(۱) رسوم یک رقم که بعد از ۱۶ ماه واجب\nالادا است به شرح ۴۱/۲ فیصد ۴۸۴۱/۲\nروپیه میباشد پس رقم مذکور را دریافت کنید.\n(۲) رسوم یک رقم که بعد از ۸ ماه واجب\nالادا است به شرح ۲۱/۲ فیصد ۸۸۳۱/۳\nروپیه میباشد پس رقم مذکور را معلوم کنید*\n(۳) رسوم یک رقم که بعد از ۲۱/۲ سال واجب\nالادا است به شرح ۲۱/۲ فیصد ۳۲۱/۲ روپیه"}
{"book": "adl0290", "page": 813, "text": "۳۴۳\n\nاست پس رقم مذکور را دریافت کنید :\n(۴) اگر سود ۲۲۷۵ روپیه به شرح ۳/۴ ۳ فیصد\nو رسوم ۱/۲ ۲۵۹۳ روپیه به همان شرح و\nمیعاد باهم مساوی باشد دریافت کنید که رقم\nمؤخر الذکر بعد از چند مدت واجب الادا\nمی باشد :\n(۵) اگر سود ۸۰۰ روپیه به شرح ۳ فی صد\nو رسوم ۸۳۸ روپیه باهم مساوی باشد\nپس معلوم کنید که رقم مؤخر الذکر بعد از\nچند مدت واجب الادا میباشد :\n(۶) اگر سود ۱۴۸ پوند در ۵ سال و رسوم پوند ۱۷۳ شلنگ ۱۸ \nکه بعد از ۵ سال واجب الادا است\nباهم مساوی باشد پس معلوم کنید که شرح\nفیصد در هر دو صورت چه قدر است ؟\n(۷) سود یک رقم ۱۲۰ روپیه است و رسوم\nآن در همان میعاد و به همان شرح\n۱۰۰ روپیه میباشد پس معلوم کنید که\nرقم مذکور چه قدر است ؟\n(۸) سود یک رقم ۳۳۶ روپیه است و رسوم"}
{"book": "adl0290", "page": 814, "text": "۳۴۴\n\nآن در همان مدت و به همان شرح ۳۰۰\nروپیه می باشد پس معلوم کنید که رقم\nمذکور چه قدر است ؟\n(۹) رسوم یک رقم که بعد از ۲ سال واجب\nالادا است ۵۰ روپیه است و سود همان\nرقم در ۲ سال ۱/۲ ۵۶ روپیه می شود\nپس معلوم کنید که رقم مذکور چه قدر است\nو شرح فیصد چه قدر ؟\n(۱۰) سود یک رقم به شرح ۵ فیصد در یک\nمیعاد مقرر ۵۰ روپیه میشود و رسوم آن\nدر همان میعاد و به همان شرح ۴۰ روپیه\nمی شود پس معلوم کنید که رقم مذکور چه\nقدر است و میعاد مذکور چه قدر ؟\n(۱۱) اگر فرق سود و رسوم یک رقم در\n۳ سال بحساب ۳ فیصد یک روپیه باشد\nپس رقم مذکور را معلوم کنید :\n(۱۲) اگر فرق سود و رسوم یک رقم در ۹ ماه\nبحساب ۴ فیصد ۱۵ روپیه باشد پس\nمعلوم کنید که رقم مذکور چه قدر"}
{"book": "adl0290", "page": 815, "text": "۳۴۵\n\nاست ؟\n\n*\n\n(۱۳) از قیمت یک خانه را ۸۰۰ روپیه و ب\nیک ہندوی ۸۱۵ روپیه را که بعد از ۴\nماه واجب الادا است می دہد پس معلوم\nکنید که اگر شرح سود بر ہندوی ۵ فیصد\nباشد برای مالک خانه فی الحال کدام رقم\nبهتر است ؟\n(۱۴) شخص ۲۵۰ من قند خریده و دکاندار را\nیک ہندوی ۲۵۰۰ روپیه که بعد از ۶\nماه واجب الادا است میدہد لاکن خود آن\nشخص قند مذکور را در همان روز بحساب\n۱۰ روپیه فی من می فروشد و زر نقد را\nوصول می کند پس اگر شرح سود ۵ فیصد\nباشد شخص مذکور را چه قدر فائدہ حاصل\nمیشود ؟\n(۱۵) یک تاجر مال خود را در دو حصه تقسیم\nمیکند و حصه اول را نقد می فروشد\nو حصه دیگر را به قرض ۶ ماه پس معلوم"}
{"book": "adl0290", "page": 816, "text": "۳۴۶\nکنید که در نرخ نقد و قرض چه نسبت\nاست ؟ و نیز معلوم کنید که قیمت آن\nچیز که به ۵۰ روپیه به قرض ۶ ماه خریده\nشده است فی الحال چه قدر میشود (شرح سود ۴ فیصد است)\n(۱۶) اگر قیمت کتب نقد ادا کرده شود به یک\nرقم خاص ۶ جلد خریده میتوانیم لاکن اگر کتب\nمذکوره را به قرض یکسال بخریم به رقم مذکور\nمحض ۵ جلد خریده میتوانیم پس شرح سود\nرا دریافت کنید *\n(۱۷) رسوم ۵۵۰ روپیه که بعد از یک میعاد\nمعین واجب الادا است ۵۰ روپیه میشود\nپس اگر رقم مذکور بعد از دو چند مدت\nمعین واجب الادا باشد رسوم آن چه\nقدر خواهد بود ؟\n(۱۸) سود ۷۲۰ روپیه در یک میعاد معین ۱۸\nروپیه است پس معلوم کنید که رسوم رقم\nمذکور در همان میعاد چه قدر خواهد بود ؟\n(۱۹) اگر رسوم یک رقم که بعد از ۶ ماه واجب\nالادا است به شرح ۸ فیصد پرانی شلنگ پرنته"}
{"book": "adl0290", "page": 817, "text": "۳۴۷\n\nباشد پس معلوم کنید که قیمت نقد چه قدر\nاست ؟\n\n(۲۰) شخصی یک خانه را به ۲۰۰۰ روپیه می خرد\nلاکن همان وقت آن را در عوض یک\nهندوی ۲۲۸۷ ۱/۲ روپیه که بعد از ۵ ماه\nواجب الادا است می فروشد پس اگر\nشرح سود ۴ فیصد باشد پس معلوم کنید\nکه فی الحال او را فیصد چه قدر نفع حاصل\nخواهد بود ؟\n\n(۲۱) ۲۵۹ شلنگ ۳/۴ پوند بعد از ۴ سال واجب الادا\nاست و ۱۷۴ شلنگ ۳/۸ پوند بعد از ۵ سال پس\nمعلوم کنید که کدام رقم فی الحال مساوی\nهر دو رقم مذکور می باشد (شرح سود در\nهر دو صورت ۳ ۱/۲ فیصد است ) :\n\n(۲۲) معلوم کنید که کدام رقم فی الحال ادا کرده\nشود که یک شخص را در اختتام هر سال\nاز ۴ سال اینده ۲۰۰۰ روپیه برسد\n(شرح سود ۵ فیصد است ) :"}
{"book": "adl0290", "page": 818, "text": "۳۴۸\nرسوم صرافی\n۱۳۳ - ہندوی یا کاغذ زر عبارت از تحریریست که در آن وعده ادا کردن یک رقم خاص بعد از میعاد مقرر درج باشد :\nمثال - اقسام مفصله ذیل از قسم هندی یا کاغذ زر می باشد\n(۱) یک تحریر تبادل که بواسطه آن یک شخص شخص دیگر را هدایت می کند که حامل رقعه را رقم مندرجه تحریر مذکور داده شود (۲) یک تحریر وعده که در آن یک شخص با دیگری وعده میکند که چند روپیه بعد از اختتام میعاد معین ادا خواهم کرد :\n۲۳۴ - هرگاه یک صراف هندوی یا کاغذ زر را که بعد از میعاد معین واجب الادا باشد . بخرد یعنی مالک ہندوی را بجای کاغذ زر مذکور روپیه نقد ادا کند و او بجای اینکه از روپیه مندرجه تحریر رسوم میعاد باقیمانده"}
{"book": "adl0290", "page": 819, "text": "۳۴۹\n\nهندوی را بگرداند علی العموم سود میعاد\nمذکور را و سود سه روز دیگر را (که آنها\nرا سه روز رعایت می گویند) از رقم\nهندوی می گرداند و خریدار هندوی اختیار\nدارد که قبل از اختتام میعاد آن را بشخص\nدیگر بفروشد و در آن صورت خریدار دوم\nنیز سود رقم مندرجه هندوی را در میعاد\nباقیمانده و سه روز رعایت از زر هندوی\nوضع میکند *\nتنبیه ۱- در هر مملکت متمدن رواج است\n(و رواج حکم قانون را دارد) که هندوی بعد\nاز سه روز میعاد مقرر آن واجب الادا\nتصور کرده می شود بشرطیکه در هندوی\nمذکور تخصیص این امر نباشد که عند الضرورت\nفوراً ادا کرده می شود مثلاً یک هندوی که\nبتاریخ ۱۵ جنوری نوشته شده و بعد از سه\nماه واجب الادا است حقیقتاً بتاریخ ۱۵-\nاپریل واجب ادا می باشد لاکن به قرار\nرسم و رواج بتاریخ ۱۸ اپریل واجب الادا"}
{"book": "adl0290", "page": 820, "text": "۳۵۰\n\nمی شود *\nتنبیه ۲ - یاد باید داشت که ۳ روز رعایت صرف در آن صورت با میعاد جمع کرده می شود که کیفیت مکمل ایام باقیمانده هندوی از تفصیل سوال معلوم شود و تا وقتیکه کیفیت مذکور معلوم نشود حاجت این امر نیست که ۳ روز رعایت جمع کرده شود *\nمثال - یک هندوی ۵۰۵ روپیه بتاریخ ۷ ماه مارچ نوشته شده است که بعد از ۴ ماه واجب الادا می باشد لاکن بتاریخ ۲۸ ماه اپریل فروخته شد و صراف بشرح ۵ فیصد سود را وضع میکند پس دریافت کنید که حامل هندوی را چه قدر وصول خواهد شد ؟\nهندوی مذکور ظاهراً بتاریخ ۷ ماه جولائی واجب الادا است لاکن به قرار رسم و رواج بتاریخ ۱۰ جولائی واجب الادا می شود لهذا در میعاد هندوی ۷۳ روز از ۲۸ اپریل تا ۱۰ جولائی باقی می ماند و از"}
{"book": "adl0290", "page": 821, "text": "۳۵۱\nدو روز مذکور صرف یک روز در حساب\nمی آید)\nپس سود ۵۰۵ روپیه در ۱/۲ سال به شرح\n۵ فیصد = ۵ × ۱/۲ × ۵۰۵ روپیه = ۱۰۱/۴\n۱۰۰\n= ۳/۴ - ۵ روپیه\n:. مالک ہندوی را (۵۰۵ - ۳/۴ - ۵ روپیه ) = ۴۹۹ - ۱۱ - ۲ پیسه شاہی روپیه\nوصول می شود\nتنبیه ۳ - خریدار ہندوی اگر بجای رسوم\nسود را وضع کند فائده او قدری زیاده تر\nمیشود و رسوم حسابی را رسوم اصلی میگویند\nو رسوم صراف را رسوم صرافی :\nو نفع صراف = فرق رسوم صرافی و رسوم اصلی\nمی باشد :\nتنبیه ۴ - در سوالات علم حساب مفهوم رسوم\nدائماً رسوم اصلی می باشد نه رسوم صرافی لهذا\nتا وقتیکه لفظ رسوم صرافی بوضاحت بیان\nنشود رسوم اصلی محسوب می گردد :\n۲۳۵ - یک قسم دیگر رسوم است که تعلق\nبه میعاد ندارد و آن رسوم تاجرانه می باشد"}
{"book": "adl0290", "page": 822, "text": "۳۵۲\nیعنی دکاندار از قیمت فروش مال خود ۱۰ یا ۱۵\nفیصد را وضع میکند و از خریدار رقم باقیمانده\nرا وصول میکند مثلاً اگر خریدار ۱۰۰ روپیه\nرا مال بخرد و رسوم تاجرانه ۱۰ فی صد\nباشد پس دکاندار در عوض مال خود صرف\n۹۰ روپیه وصول خواهد کرد *\nامثله نمبر ۱۵۹\n(۱) در ہندوی ۶۰۰۳/۴ روپیه که بعد از ۴ ماه\nواجب الادا است به شرح ۶۱/۲ فیصد فرق\nرسوم صرافی و رسوم اصلی را معلوم کنید\n(۲) یک کاغذ زر ۲۵۰ روپیه بتاریخ ۱۲ ماه\nجون به میعاد ۵ ماه تحریر شده و کاغذ\nمذکور نزد صراف به شرح ۵ فیصد بتاریخ\n۳ ماه ستمبر فروخته شده است پس\nدریافت کنید که مالک ہندوی را چه\nقدر وصول می شود و رسوم صرافی\nچه قدر می باشد *\n(۳) یک ہندوی ۷۳۰ روپیه که بتاریخ"}
{"book": "adl0290", "page": 823, "text": "۳۵۳\n\n۳۱ - جولائی بہ میعاد ۲ ماہ نوشتہ شد ہ\nاست بتاریخ ۳ ماه ستمبر فروختہ شدہ\nپس رسوم صرافی را بہ شرح ۴ فی صد\nمعلوم کنید *\n(۴) معلوم کنید که یک صراف برای مالک\nیک ہندوی ۱/۲ ۹۱ روپیہ کہ بتاریخ ۴\nستمبر بہ میعاد ۵ ماه تحریر شدہ است\nچہ ادا خواهد کرد ؟\nشرح سود ۱/۲ ۶ فیصد است و روز فروش\nہندوی ۴ ستمبر *\n(۵) یک ہندوی ۱/۲ ۱۸۲ روپیہ کہ ظاہراً بتاریخ\n۱۵ مئی واجب الادا می باشد بتاریخ ۲۳ اپریل\nبه شرح ۲ فیصد فروختہ شدہ است پس\nمعلوم کنید کہ نفع صراف چه قدر خواهد بود؟\n(۶) یک ہندوی ۳۶۵ روپیہ بتاریخ ۳۱ مارچ\nبرای میعاد ۳ ماه تحریر شده و بتاریخ\n۱۳ جون به شرح ۴ فیصد فروختہ شده است\nپس معلوم کنید که صراف چه قدر از رسوم\nاصلی وضع میکند ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 824, "text": "۳۵۴\n(۷) فرق رسوم صرافی و رسوم اصلی یک هندوی که بعد از ۱/۲ ۷ ماه واجب الادا است به شرح ۵ فیصد ۹ روپیه می باشد پس معلوم کنید که زر هندوی چه قدر است؟\n(۸) یک شخص اسباب ۳۷۵ روپیه را از یک تاجر خرید و رسوم تاجرانه برای ادا کردن زر نقد ۱۰ فیصد می باشد پس معلوم کنید که مشتری چه قدر مبلغ ادا می کند ؟\n(۹) یک شخص مال ۵۰ روپیه را از یک تاجر خرید لاکن از قیمت آن صرف ۴۰ روپیه ادا کرد پس معلوم کنید که شرح رسوم تاجرانه چه قدر است ؟\n(۱۰) اگر قیمت قرض ۵ جلد یک کتاب مساوی قیمت نقد ۶ جلد کتاب مذکور باشد پس معلوم کنید که شرح رسوم چه قدر است؟\n(۱۱) نرخ های یک تاجر نسبت به قیمت خرید ۲۵ فیصد زیاده میباشد لاکن اگر تاجر مذکور خریداران را رسوم ۱۰ فیصد بدهد"}
{"book": "adl0290", "page": 825, "text": "۳۵۵\n(۱۲) معلوم کنید که نفع او فیصد چند خواهد بود؟\nمعلوم کنید که تاجر قیمت فروش خود را\nنسبت به قیمت خرید خود چه قدر زیاده\nکند که بعد از ادای رسوم به قدر ۱۰\nفیصد او را ۲۰ فیصد نفع رسد *\nباب چهل و نهم\nمعادلۀ اقساط\n۲۳۶ - هر گاه رقوم مختلفه بر ذمه شخصی\nباشد لیکن وقت ادای آنها مختلف باشد و\nمقروض و قرضخواه خواهان این امر شوند\nکه همه رقوم مذکوره در یک وقت ادا\nشود پس در آن صورت قاعده دریافت\nنمودن این وقت را قاعده معادلۀ اقساط\nمی گویند *\nیک قاعدۀ عامه برای دریافت نمودن وقت\nمذکور در ذیل مندرج میگردد :-"}
{"book": "adl0290", "page": 826, "text": "۳۵۶\n\nقاعده - هر رقم را در میعاد آن ضرب\nنموده و مجموع ارقام حاصلضرب را بر مجموع\nرقوم تقسیم کنید پس خارج قسمت وقت معادل\nاقساط خواهد بود *\nمثال - ۴۰۰ روپیه بعد از ۸ ماه واجب الادا\nاست و ۶۰۰ روپیه بعد از ۱۰ ماه پس\nمعلوم کنید که هر دو رقم مذکور یکجا در کدام\nوقت ادا میشود ؟\n\nمیعاد مطلوب = ۱۰x۶۰۰+۸x۴۰۰ / ۶۰۰+۴۰۰ = ۶۰۰۰+۳۲۰۰ / ۱۰۰۰\n= ۹۲۰۰ / ۱۰۰۰ = ۱/۵ ۹ ماه\n\nامثله نمبر ۱۶۰\n(۱) ۲۰۰ روپیه بعد از ۵ ماه واجب الادا\nاست و ۴۰۰ روپیه بعد از ۸ ماه پس\nوقت معادله اقساط را معلوم کنید *\n(۲) ۴۵۰ روپیه بعد از ۲ ماه و ۷۰۰ روپیه\nبعد از ۴ ماه و ۲۵۰ روپیه بعد از ۴\nماه واجب الادا است پس وقت معادله\nاقساط را معلوم کنید *"}
{"book": "adl0290", "page": 827, "text": "۳۵۷\n\n(۳) وقت معادله اقساط ۶۰۰ پوند را دریافت\nکنید در صورتیکه نصف آن بعد از ۶\nماه واجب الادا باشد و ثلث آن بعد\nاز ۹ ماه و باقیمانده بعد از یکسال *\n(۴) ب بر ذمه ا قرضی دارد که بعد از ۴ ۱/۲\nماه واجب الادا است لاکن وی ۱/۲ آن\nرا بعد از ۳ ماه و ۱/۳ آن را بعد از\n۴ ماه ادا میکند پس معلوم کنید قرض\nباقیمانده در کدام وقت ادا کرده شود؟\n(۵) بتاریخ ۱۰ ماه اپریل ب بر ذمه ا ۹۰۰\nروپیه قرض دارد که بعد از ۴۰ روز\nواجب الادا است لاکن ا ۴۰۰ روپیه را\nبتاریخ ۱۰ ماه مئی و ۳۰۰ روپیه را بتاریخ\n۲۰ ماه مئی ادا می کند پس معلوم کنید که\nاو رقم باقیمانده را بکدام تاریخ ادا کند؟\nراس المال\n\n۳۳۷ - در ممالک یوروپ مروج است\nکه حکومت برای ضروریات دولتی اکثریه قرض"}
{"book": "adl0290", "page": 828, "text": "۳۵۸\nمیگیرد و برای مردم یک اقرار نامه (یعنی تمسک)\nبدین مضمون میدهد که وقت ادای رقم قرض برضائی\nحکومت انحصار دارد مگر بر حکومت لازم است که سود\nمعین را در وقت آن ادا کند و این چنین تمسک\nیا اقرار نامه را کاغذ قرض حکومتی یا کاغذ قرض دولتی\nیا گورنمنت نوٹ میگویند و سود این چنین قرض عموماً\nبعد از ۶ ماه یا یکسال ادا میشود و همچنین شرکت ہائے\nتجارتی سرمایه خود را به چند حصه تقسیم میکنند و قیمت هر\nحصه عموماً ۱۰۰ روپیه یا ۱۰۰ پونڈ میباشد و اشخاصی را\nکه خریدار حصص مذکور باشند حصه داران شرکت گفته\nمیشود و مروج این است که حصه داران مذکور همه قیمت\nحصص را یک مشت ادا نمی کنند بلکه به اقساط ادا می\nکنند و در ابتدا صرف آن قدر مبلغ از حصه داران\nوصول کرده می شود که برای اجرای کار تجارت ضروری\nباشد و چون کار تجارت ترقی کند از حصه داران از\nرقم واجب الادا مبلغ دیگر نیز گرفته می نشود و این چنین\nسرمایه را که در یک وقت معین از طرف حصه داران\nادا شود و نزد منتظمان تجارت جمع باشد سرمایه ادا\nشده شرکت میگویند نفع تجارت وقتاً فوقتاً بر حصه"}
{"book": "adl0290", "page": 829, "text": "۳۵۹\n\nداران به نسبت حصص تقسیم می یابد :\nچون کل سرمایه شرکت از حصه داران وصول شود\nو بعد ضرورت مبلغ دیگر باشد پس چنین مروج است\nکه حصص قسم اول جاری کرده نمی شود بلکه شرکت\nقرض دیگر میگیرد و اقرار میکند که سود آن را به قرار قاعده\nادا میکنم لہذا ادای سود مذکور قبل از تقسیم نفع\nتجارت لازم میگردد و مبلغ قرض را راس المال\nتفضیلی گفته میشود و باقی اقسام سرمایه را راس\nالمال معمولی :\nخرید و فروش امین کاغذات حکومتی (راس\nالمال) بطرز خرید و فروش باقی اشیا می باشد\nلاکن قیمت حصص راس المال دائما به یک حالت\nنمی ماند و اسباب تغییر قیمت یکی مقدار سود است\nو دیگری حالت زمانہ بینی اگر اعتبار دولت قائم باشد\nو مردم روپیہ خود را در کار ہای مفید تر صرف\nکرده بتوانند پس آن وقت در قیمت کاغذات حکومتی\nبسیار زیادت میشود لاکن برعکس آن اگر اعتبار سلطنت\nنقصان پذیرد چنانکه در وقت جنگ و فساد اکثر به\nاتفاق می افتد پس قیمت کاغذات حکومتی بسیار کم میشود :"}
{"book": "adl0290", "page": 830, "text": "٣٦٠\n\nو همچنین اگر روپیہ برای دیگر کار ہا بکار\nباشد کہ در آن احتمال منافع کثیرہ باشد در\nآن صورت ہم قیمت کاغذات حکومتی ارزان\nمی گردد +\nو حالت حصص شرکت ہای تجارتی یا حصص\nبنک نیز بہ قرار فوق است یعنی اگر از تجارت\nشان نفع کثیر حاصل شود قیمت حصص زیادہ\nتر می شود و اگر نفع کم شود حصص سرمایہ ارزان\nتر می گردد +\n۲۳۸- خرید و فروش کاغذات حکومتی یا\nحصص شرکت ہای تجارتی بواسطہ دلال می\nباشد و اجرت دلال ۱/۴ فی صد بر راس المال\nخریدہ شدہ (مشتریہ) یا فروخت شدہ (مبیعیہ)\nمی باشد مثلاً اگر در بازار قیمت کاغذ راس\nالمال صد روپیہ ۹۷ ۱/۲ روپیہ باشد بائع را\n(۹۷ ۱/۲ - ۱/۴) وصول می شود و مشتری (۹۷ ۱/۲ + ۱/۴)\nادا می کند لہذا دلال را ۱/۲ فیصد وصول\nمی شود +\n۲۳۹- اگر قیمت کاغذ راس المال صد روپیہ"}
{"book": "adl0290", "page": 831, "text": "۳۶۱\n\nاز ۱۰۰ روپیه زیاده تر باشد چنین گویند که\nراس المال زیاده یا بیش شده است یعنی اگر\nکاغذ ۱۰۰ روپیه به ۱۰۲ روپیه فروخته شود در\nاصطلاح میگویند که راس المال ۲ روپیه زیاده\nشده است و همچنین اگر قیمت کاغذ ۱۰۰\nروپیه ۹۸ روپیه شود در اصطلاح می گویند\nکه راس المال ۲ روپیه کم شده است و اگر\nقیمت کاغذ ۱۰۰ روپیه همان ۱۰۰ روپیه باشد\nمی گویند که راس المال برابر است *\nتنبیه - باید دانست که مفهوم \"۳ فیصد\"\nبا \" ۳ فیصد راس المال \" این است که سود\nکاغذ ۱۰۰ روپیه ۳ روپیه است *\nو نیز در حل سوالات راس المال تا وقتیکه\nذکر دلال نباشد حساب دلالی نمی شود *\nمثال ۱ - معلوم کنید که کاغذ ۱۵۰۰ روپیه از\nراس المال ۳ فیصد از قرار نرخ ۱/۲ ، ۹۷ به\nچند روپیه خریده می توانیم دلالی ۱/۸ فیصد\nاست ؟\nقیمت راس المال ۱۰۰ روپیه = (۱/۲ ۹۷ + ۱/۸) روپیه = ۹۸ روپیه"}
{"book": "adl0290", "page": 832, "text": "۳۶۲\n\nروپیه\n: قیمت راس المال ۱۵۰۰ روپیه = ۹۸ × ۱۵ روپیه = ۱۴۷۰\nمثال ۲ - معلوم کنید که چه قدر راس المال به\nنرخ ۱/۲ ۹۷ (با دلالی) به ۳۹۰ روپیه خریده\nمیتوانیم ؟\nبه ۱/۲ ۹۷ روپیه کاغذ ۱۰۰ روپیه خریده میشود\n\" ۱ روپیه \" ۱۰۰/۱/۲ ۹۷ \" \"\n: : ۳۹۰ روپیه \" ۱۰۰/۱/۲ ۹۷ × ۳۹۰ روپیه\nیعنی کاغذ ۱۰۰ × ۳۹۰ × ۲ / ۱۹۵ روپیه\nیعنی کاغذ ۴۰۰ روپیه خریده خواهد شد\nتنبیه - ظاهر است که در امثله فوق با شرح\nسود هیچ تعلق نداریم :\nامثله نمبر ۱۶۱\n\n(۱) قیمت کاغذ ۲۰۰۰ روپیه راس المال ۴\nفیصد را به نرخ ۹۵ معلوم کنید :\n(۲) قیمت ۲۵۰۰ پونڈ راس المال ۳ فیصد را\nمعلوم کنید نرخ راس المال ۳ فیصد کم\nشده است و دلالی ۱/۸ فیصد است :\n(۳) معلوم کنید که از فروختن کاغذ ۴۵۰۰ روپیه"}
{"book": "adl0290", "page": 833, "text": "۳۶۳\n\nچه قدر وصول می شود ؟ (نرخ راس المال\n۱۲ روپیه زیاده است و دلالی ۱/۸ فی صد\nاست ) *\n(۴) معلوم کنید که نرخ راس المال ۳ فیصد\nچه قدر میباشد وقتیکه کاغذ ۸۰۰ روپیه\nرا به ۷۵۰ خریده میتوانیم و دلالی ۱/۸\nفیصد میباشد *\n(۵) چون از فروش کاغذ ۱۶۰۰ روپیه ۱۷۰۰ روپیه\nوصول شود نرخ راس المال را دریافت\nکنید – (دلالی ۱/۸ فیصد است)\nمعلوم کنید که چه قدر کاغذ راس المال را\nبه مبلغ ذیل خریده میتوانیم ؟\n(۶) به ۱۳۵۰ روپیه چون نرخ راس المال ۴\nفیصد ۱۰ روپیه کم باشد ؟\n(۷) به ۸ آنه – ۵۰۶۲ روپیه چون نرخ راس المال\n۵ فیصد ۱۲ ۳/۴ روپیه زیاده باشد (دلالی ۱/۸\nفی صد) *\n(۸) به ۱۸ شلنگ – ۲۹۰ پوند چون نرخ راس المال ۹۲ ۳/۴\nروپیه (دلالی ۲ شلنگ ۶ پنس فیصد) باشد *"}
{"book": "adl0290", "page": 834, "text": "۳۶۴\n(۹) یک شخص در خریدن راس المال ۴ فیصد که نرخ آن ۵/۸ ۹۳ است ۳۷۵۰ روپیه صرف میکند و باز آن را به نرخ ۵/۸ ۹۵ می فروشد پس معلوم کنید که او را چه قدر نفع حاصل میشود ؟ دلالی حسب معمول است +\n(۱۰) یک شخص کاغذ ۱۰۰۰ پوند راس المال را به نرخ ۵/۸ ۸۸ می خرد و به نرخ ۵/۸ ۹۶ می فروشد پس معلوم کنید که در تجارت مذکور برای او چه قدر نقصان عاید میشود (دلالی ۱/۴ فیصد است) +\n(۱۱) یک شخص راس المال ۵ فیصد روس را به نرخ ۷۲ می خرد و چون نرخ آن ۵/۸ ۷۵ میشود آن را می فروشد و در آن صورت بقدر ۶۵ پوند نفع او می شود پس معلوم کنید که در ابتدا چه قدر رقم را صرف کرده بود ؟\n(۱۲) یک شخص ۴۸۰۰ پوند کاغذ راس المال دارد اگر آن را به نرخ ۳/۴ ۸۷ می فروشد و حاصل"}
{"book": "adl0290", "page": 835, "text": "۳۶۵\n\nآن را در راس المال ۴ ۱/۲ فیصد که نرخ\nآن ۸۱ است شامل کند پس معلوم کنید\nکه چه قدر از راس المال دوم نزد او\nخواهد بود ؟\n(۱۳) یک شخص ۵۳۳۰ پوند راس المال ۳ فیصد\nرا به نرخ ۹۱ خرید و چون نرخ آن\n۱ ۳/۴ فیصد زیاده شد آن را فروخت و\nقیمت فروش را در راس المال دیگری که\nنرخ آن ۱۰۲ ۱/۲ بود صرف کرد پس معلوم\nکنید که از راس المال آخرین چه قدر\nکاغذ نزد او موجود است ؟\nمثال ۳ - معلوم کنید که نفع سالانه ۳۷۲۵\nروپیه راس المال ۴ ۱/۲ فیصد چه قدر میباشد؟\nنفع سالانه ۱۰۰ روپیه راس المال = ۴ ۱/۲ روپیه\n\" \" ۱ \" \" = ۹ / ۱۰۰ × ۲ روپیه\n\" \" ۳۷۲۵ \" \" = ۹ × ۳۷۲۵ / ۱۰۰ × ۲ روپیه\n= ۱۶۷ ۵/۸ روپیه\nتنبیه - فی الواقع سوال فوق از قسم سودیست\nکه در آن راس المال زر اصل می باشد +"}
{"book": "adl0290", "page": 836, "text": "۳۶۶\n\nمثال ۴ ـ اگر ۲۰۴۲ روپیه ۸ آنه در راس المال\n۴ فیصد صرف کرده شود و نرخ آن ۱۰۲\nباشد پس معلوم کنید که نفع سالانه زر\nصرف شده چه قدر میباشد ؟ دولالی ۱/۸\nاست ) :\nقیمت خرید راس المال ۱۰۰ روپیه = ۱/۲ ۱۰۲ روپیه\n:. نفع ۱۰۲۱/۲ 〃 = ۴ روپیه\n:. 〃 ۱ 〃 = ۴×۸ / ۸۱۷ روپیه\n:. 〃 ۲۰۴۲۱/۲ روپیه = ۴×۸×۴۰۸۵ / ۲×۸۱۷ روپیه\n= ۸۰ روپیه\nمثال ۵ - شخصی ۸۰۰۰ روپیه راس المال ۴\nفیصد را که نرخ آن ۵/۸ ۹۸ است به\nیک راس المال ۶ فیصد که نرخ آن\n۵/۲۴ ۱۳۱ است تبدیل می کند پس معلوم\nکنید که در نفع سالانه او چه تبدیل واقع\nمیشود ؟ (دلالی حسب معمول است) :\nنفع راس المال ۴ فیصد = ۸۰۰۰ روپیه × ۴ / ۱۰۰ = ۳۲۰ روپیه\nو قیمت فروش راس المال ۴ فیصد = ۸۰۰۰ روپیه × ۵/۸ ۹۸ / ۱۰۰\nنفع ۱/۲۴ ۱۳۱ روپیه که در راس المال ۶ فیصد شامل شده است = ۶ روپیه"}
{"book": "adl0290", "page": 837, "text": "۳۶۷\n\nنفع روپیه که در راس المال ۶ فیصد شامل شده است = ۶/۴/۱۳ روپیه\n= ۹۸/۴ * ۸۰۰۰ / ۱۰۰ روپیه = ۹۸/۴ * ۸۰۰۰ / ۱۳۱/۴ * ۱۰۰\n= ۳۶۰ روپیه\nزیادت نفع = ۳۶۰ روپیه - ۳۲۰ روپیه = ۴۰ روپیه\nمثال ۶ - معلوم کنید که یک شخص چه قدر\nروپیه در راس المال ۴/۱۲ فیصد که نرخ آن\n۹۳/۴ فیصد است صرف کنید که آمدنی سالانه\nاو ۶۰۰ روپیه باشد ؟\nمقدار روپیه که برای آمدنی ۴/۱۲ روپیه صرف کرده میشود = ۹۳/۴ روپیه\n= \" \" \" ۱ \" \" = ۹۳/۴ / ۴/۱۲ روپیه\n= \" \" \" ۶۰۰ \" \" = ۶۰۰ * ۹۳/۴ / ۴/۱۲ روپیه\n= ۱۲۶۰۰ روپیه\nمثال ۷ - اگر ۳۹۰۰ روپیه در راس المال ۴\nفیصد صرف شود آمدنی سالانه ۱۶۰ روپیه می\nباشد پس معلوم کنید که نرخ راس المال مذکور\nچه قدر است ؟\nقیمت آن راس المال که از آن ۱۶۰ روپیه وصول میشود = ۳۹۰۰ روپیه\n= \" \" ۱ \" \" = ۳۹۰۰ / ۱۶۰ روپیه"}
{"book": "adl0290", "page": 838, "text": "۳۶۸\nقیمت آن راس المال که از ان ۴ روپیه وصول میشود = ۳۹۰۰ x ۴ / ۱۶ روپیه\n= ۹۷ ۱/۲ روپیه\nامثله ۱۶۲\n(۱) در شش ماه آمدنی ۳۵۰۰ روپیه راس المال\n۴ فیصد چه قدر میشود ؟\n(۲) معلوم کنید که آمدنی سالانه ۳۷۲۵۰ روپیه\nراس المال ۴ ۱/۲ فیصد بعد ادای محصول\nآمدنی بحساب فی روپیه ۴ پائی چه قدر\nمی باشد ؟\n(۳) چه قدر راس المال ۳ ۳/۴ فیصد خریده شود\nکه در سه ماه ۴۷۵ پوند نفع حاصل شود؟\n(۴) اگر نرخ راس المال ۴ ۱/۲ فیصد ۹۸ ۳/۴ باشد\nپس معلوم کنید که اگر ۵۹۱۰ روپیه در\nراس المال مذکور صرف شود آمدنی سالانه\nچه قدر خواهد بود ؟ (دلالی ۱/۸ فیصد) :\n(۵) یک شخص ۲۵۹۳۵ پوند را در راس المال\n۳ فیصد که نرخ آن ۹۰ است صرف میکند\nو اگر آمدنی سال اول در راس المال مذکور به"}
{"book": "adl0290", "page": 839, "text": "۳۶۹\n\nنرخ ۹۱ صرف کرده شود و آمدنی سال\nدوم هم به نرخ ۹۵ در همان راس المال\nصرف شود پس معلوم کنید که آمدنی\nسال سوم چه قدر خواهد بود ؟\n(۶) اگر ۱۶۴۲۰ روپیه در راس المال ۵ فیصد\nکه نرخ آن ۱۰۲ ۱/۲ است صرف شود\nپس معلوم کنید که آمدنی آن بعد از\nادای محصول بقدر فی روپیه ۵ پائی\nچه قدر می باشد ؟ دولائی ۱/۸ فیصد) :\n(۷) اگر ۲۴۰۰ روپیه در راس المال ۴ ۱/۲\nفیصد به نرخ ۹۶ صرف کرده شود\nو بعد از وصول آمدنی شش ماهه\nراس المال مذکور به نرخ ۹۴ فروخته\nشود پس معلوم کنید که نفع تجارت\nمذکور چه قدر میباشد ؟\n(۸) یک شخص حصص بنک بنگال را به\nشرح ۱۱۳ خرید و بعد از حصول آمدنی\nشش ماهه به شرح سالے ۱۲ فیصد\nحصص مذکور را به نرخ ۱۱۷ ۱/۲ فروخت"}
{"book": "adl0290", "page": 840, "text": "۳۷۰\n\nو از تجارت فوق ۲/۸ - ۲/۸ ۴ برای او نفع حاصل شد پس معلوم کنید که شخص مذکور چند حصه خریده بود ؟\n(۹) اگر شخصی ۱۸۸۱۰ روپیه در راس المال ۴ فیصد به نرخ ۱/۲ ۱۰۴ صرف کند پس معلوم کنید که راس المال مذکور بعد از وصول آمدنی شش ماهه بچه نرخ فروخته شود که بقدر ۴۵۰ روپیه نفع آن باشد\n(۱۰) یک شخص ۱۱۰۰۰ پوند راس المال ۴ فیصد را که نرخ آن ۹۲ است به راس المال ۵ فیصد که نرخ آن ۱۱۰ است تبدیل میکند پس معلوم کنید که در آمدنی او چه قدر تبدیل واقع خواهد شد ؟\n(۱۱) اگر ۴۰۰۰ روپیه راس المال ۳ فیصد که نرخ آن ۹۰ است به راس المال ۱/۲ ۳ فیصد به نرخ ۹۶ تبدیل کرده شود پس معلوم کنید که از راس المال آخرین چه قدر کاغذ حاصل میشود و در آمدنی چه قدر تبدیل واقع میشود ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 841, "text": "۳۷۱\n(۱۲) یک شخص ۵۸۰۰ روپیه را در راس المال\n۵ فیصد به نرخ برابر صرف کرد و بعد\nاز وصول آمدنی شش ماهه آن را به\nنرخ ۲/۱ روپیه زیاده فروخت و باز\nقیمت فروش و آمدنی را در راس المال\n۴ فیصد به نرخ ۴/۳ ۹۵ صرف کرد پس\nمعلوم کنید که از تجارت مذکور در آمدنی\nاو چه قدر تبدیل واقع شد ؟\n(۱۳) یک شخص ۱۴۵۰۰ روپیه را در راس المال\n۳/۱ ۳ فیصد به نرخ ۲/۱ ۷ صرف کرده و\nچون نرخ آن به ۶۸ رسید آن را\nفروخت و حاصل را در راس المال\n۴ فیصد به نرخ ۵/۴ ۷ صرف کرد پس\nمعلوم کنید که در آمدنی او چه قدر فرق\nواقع شد ؟\n(۱۴) از یک راس المال ۴ فیصد ۴۸۰ روپیه\nآمدنی سالانه میباشد و از قیمت فروش آن\nبه نرخ ۲/۱ ۹۵ راس المال دیگری که ۵\nفیصد است به نرخ ۹/۱ ۱۱۹ خرید شده است"}
{"book": "adl0290", "page": 842, "text": "۳۷۲\n\nپس دریافت کنید که فرق آمدنی چه قدر\nمیباشد (دلالی ۱/۸ فیصد) *\n(۱۵) دریافت کنید که چه قدر روپیه در\nراس المال ۳ فیصد به نرخ ۱/۴ ۹۱ صرف\nشود که آمدنی سالانه یک هزار پوند باشد\n(دلالی ۱/۸) *\n(۱۶) معلوم کنید که چه قدر مبلغ در راس المال\n۴ فیصد به نرخ ۳/۴ ۹۳ صرف کرده شود\nکه بعد از ادای محصول آمدنی به شرح\nفی روپیه ۴ پائی آمدنی سالانه ۹۴۰ روپیه\nباشد ؟\n(۱۷) معلوم کنید که چه قدر راس المال ۴ فیصد\nبه نرخ برابر فروخته شود که اگر قیمت فروش\nدر راس المال ۴ فیصد به نرخ ۱/۲ ۱۱۴\nصرف کنیم آمدنی سالانه ۲۵۲ روپیه باشد؟\n(دلالی ۱/۸ فیصد) *\n(۱۸) اگر ۳۷۵۰ روپیه در راس المال ۴ فیصد\nصرف کرده شود و آمدنی سالانه ۱۶۰ روپیه\nباشد نرخ آن را معلوم کنید *"}
{"book": "adl0290", "page": 843, "text": "۳۷۳\n\n(۱۹) اگر ۷۸۰۰ روپیه در راس المال ۱/۴ ۴ فیصد\nصرف کرده شود و آمدنی سالانه ۲۷۰ روپیه\nباشد نرخ آن را دریافت کنید (دلالی\n۱/۲ فیصد) :\n(۲۰) یک شخص ۱۵۷۰ پوند را در راس المال\n۴ فیصد صرف میکند و بعد از ادای محصول\nآمدنی بشرح ا شلنگ فی پوند آمدنی او ۷۶ پوند می\nباشد پس معلوم کنید که نرخ راس المال\nمذکور چه قدر است ؟ (دلالی ۱/۸ فیصد) :\nمثال ۸ - اگر نرخ راس المال ۴ فیصد ۹۷ ۱/۲\nباشد پس معلوم کنید که از زر صرف شده\nفیصد کدام شرح سود حاصل میشود ؟\n(دلالی ۱/۸ فیصد) :\nسود ۸۰ روپیه که صرف شده است = ۴ روپیه\n\" ۲۰ \" \" \" \" = ۱ \"\n\" ۱۰۰ \" \" \" \" = ۵ \"\n: شرح سود زر صرف شده ۵ فیصد می باشد :\nمثال ۹ ـ معلوم کنید که شخصی به کدام نرخ\nراس المال ۱/۴ ۴ فیصد را بخرد که در زر"}
{"book": "adl0290", "page": 844, "text": "۳۷۴\n\nصرف شده ۵ فیصد سود حاصل شود ؟\n۵ روپیه = سود ۱۰۰ روپیه\n∴ ۱ 〃 = 〃 ۲۰ 〃\n∴ ۴ ۱/۲ 〃 = 〃 ۹۰ 〃\n∴ نرخ راس المال ۹۰ است\nمثال ۱۰ - از دو رقم راس المال ذیل کدام\nیک بهتر است ۴ فیصد به نرخ ۹۵ یا\n۴ ۱/۲ فیصد به نرخ ۱۰۵ ؟\nدر صورت اول سود ۹۵ روپیه زر صرف شده = ۴ روپیه\n∴ 〃 〃 〃 ۱ 〃 〃 = ۴/۹۵ روپیه\nدر صورت دوم سود ۱۰۵ 〃 = ۹/۲ روپیه\n∴ 〃 〃 〃 ۱ 〃 〃 = ۹/۲۱۰ روپیه\nپس ۹/۲۱۰ نسبت به ۴/۹۵ زیاده تر است لهذا راس المال\nدوم بهتر است\nمثال ۱۱ - اگر یک رقم در راس المال ۴\nفیصد به نرخ ۹۸ صرف کرده شود مقدار\nآمدنی ۴۲ روپیه کم تر میباشد نسبت بآنکه\nرقم مذکور در راس المال ۵ فیصد به نرخ\n۱۱۲ صرف کرده شود پس معلوم کنید که"}
{"book": "adl0290", "page": 845, "text": "۲۷۵\nرقم مذکور چه قدر است ؟\nدر صورت اول مقدار آمدنی یکروپیه = ۴/۹۸ روپیه\nو در صورت دوم // // = ۵/۱۱۲ روپیه\n∴ فرق آمدنی یکروپیه = ۵/۱۱۲ - ۴/۹۸ = ۳/۷x۱۱۲ روپیه\nپس ۳/۷x۱۱۲ روپیه فرق آمدنی یکروپیه می باشد\n∴ ۱ روپیه فرق آمدنی ۷x۱۱۲/۳ روپیه می باشد\n∴ ۴۲ روپیه فرق آمدنی ۴۲x۷x۱۱۲/۳ روپیه می باشد\nیعنی ۱۰۹۷۶ روپیه //\nلهذا رقم مطلوب ۱۰۹۷۶ روپیه است\nامثله نمبر ۱۶۳\nدر صورت های ذیل از زر صرف شده\nکدام شرح سود حاصل میشود :-\n(۱) راس المال ۴ فیصد به نرخ ۹۰ ÷\n(۲) راس المال ۳ فیصد به نرخ ۷۰ (دلالی\n۱/۸ فیصد ) ÷\n(۳) یک شخص ۸۰۰ پونڈ راس المال ۳ فیصد\nرا به نرخ ۸۵ می خرد و ۵۰۰ پونڈ دیگر\nاز راس المال مذکور را به نرخ ۹۷ می خرد"}
{"book": "adl0290", "page": 846, "text": "۳۷۶\nپس معلوم کنید که شرح سود زر صرف شده بعد از ادای محصول آمدنی بقدر ۷ پنس فی پونڈ چه قدر میباشد ؟\n(۴) اگر یک راس المال که قیمت هر حصه آن ۷۵ روپیه باشد به نرخ ۸۵ خریده شود و آمدنی سالانه آن ۴ فیصد باشد و محصول آمدنی آن ۴ پائی فی روپیه پس معلوم کنید که کدام شرح سود از زر صرف شده حاصل می شود ؟\n(۵) معلوم کنید بکدام نرخ شخصی راس المال ۴ فیصد را بخرد که از زر صرف شده آمدنی سالانه ۵ ۱/۲ فیصد باشد +\n(۶) اگر از زر صرف شده ۶ فیصد نفع حاصل شود پس معلوم کنید که نرخ راس المال ۴ ۱/۲ فیصد چیست ؟ (دلالی ۱/۸ فیصد) +\n(۷) نرخ راس المال ۴ فیصد ۱۸۸ است پس معلوم کنید که نرخ راس المال ۴ ۱/۲ فیصد چه قدر باشد که از راس المال مذکور همان شرح سود حاصل شود ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 847, "text": "۳۷۷\n\n(۸) شخصی زر خود را در راس المال ۴ فیصد\nصرف میکند و بعد از ادای محصول آمدنی\nبقدر ۶ پائی فی روپیه برای او از زر صرف\nشده بقدر ۱/۴ ۴ فیصد سود حاصل می شود\nپس معلوم کنید که نرخ راس المال مذکور\nچیت ؟\n(۹) اگر از زر صرف شده یک راس المال که\nبه نرخ ۴ فیصد کم خریده شده است بقدر\n۱/۲ ۶ فیصد سود حاصل شود پس معلوم کنید\nکه اگر نرخ آن ۲۸ فیصد زیاده شود از زر\nصرف شده کدام شرح سود حاصل خواهد شد؟\n(۱۰) ازین دو راس المال کدام یک بهتر است\n۴ فیصد به نرخ ۸۲ یا ۵ فیصد به نرخ\n۱۰۲ ؟\n(۱۱) ازین دو راس المال کدام یک بهتر است\n۱/۲ ۳ فیصد به نرخ ۱/۲ ۸۲ یا ۴ فیصد به\nنرخ ۱/۲ ۸۲ یا ۴ فیصد به نرخ ۱/۲ ۱۰۰\n(دلالی ۱/۸ فیصد) :\n(۱۲) فرق نفع فیصد دو راس المال ذیل را معلوم"}
{"book": "adl0290", "page": 848, "text": "٣٧٨\n\nکنید (١) ۴ فیصد به نرخ ٨٨ (٢) ۴١/٢ فیصد\nبه نرخ ٩٠ *\n(١٣) اگر یک رقم در راس المال ۴١/٢ فیصد به\nنرخ ٩۶ صرف کرده شود نفع سالانه ١٠\nروپیه زیاده تر میباشد نسبت به آنکه رقم\nمذکور در راس المال ۴ فیصد به نرخ ٨٨\nصرف کرده شود پس معلوم کنید که رقم\nمذکور چه قدر است ؟\n(١۴) اگر یک رقم در راس المال ٣ فیصد به نرخ\n٧۵ صرف کرده شود نفع سالانه پیسه شلنگ پوند\n۵ ـ ١٢ ـ ۵\nکمتری باشد نسبت به آنکه رقم مذکور در ٣١/٢\nفیصد به نرخ ٨۴ صرف کرده شود پس\nمعلوم کنید که رقم مذکور چه قدر است ؟\n\nامثله متفرقه نمبر ١۶۴\n\n(١) یک شخص زر خود را در راس المال ۴\nفیصد به نرخ ٩۵ صرف می کند و چون\nنرخ آن به ٩٠ میرسد یک مقدار دیگر از\nراس المال مذکور می خرد پس معلوم کنید که"}
{"book": "adl0290", "page": 849, "text": "۳۷۹\nنفع فیصد از راس المال دوم چه قدر زیاده میشود ؟\n(۲) یک شخص ۱۶۶۰۰ روپیه را در راس المال ۳ فیصد به نرخ ۸۳ صرف میکند و چون نرخ آن ۷ فیصد نسبت به سابق زیاده تر میشود تمام آن را به یک راس المال دیگر به نرخ ۱/۲ ۶ تبدیل میکند پس اگر آمدنی او ۵۰ روپیه زیاده شود شرح سود راس المال دوم را معلوم کنید :\n(۳) از دو رقم راس المال ذیل کدام یک بهتر است :- (۱) رقم ۱۲۵۶ پوند در راس المال ۱/۲ ۳ فیصد به نرخ ۸۷ یا (۲) در راس المال دیگر به نرخ ۸۹ که نفع آن از زر صرف شده ۳/۴ ۳ فیصد است :\n(۴) یک شخص ۳۲۰۰ پوند را در راس المال ۳ فیصد صرف میکند و آن را به نرخ ۳/۴ ۹۹ فروخته قیمت فروش را در خرید حصص راس المال دیگر که هر حصه آن ۷۵ پوند است و سود آن ۵ فیصد) به نرخ"}
{"book": "adl0290", "page": 850, "text": "۳۸۰\n\n۵۶ صرف میکند پس معلوم کنید که در آمدنی\nاو چه قدر تبدیل واقع میشود ؟\n(۵) یک شخص ۵۰۰۰ روپیه راس المال ۳ فیصده\nدارد و آنرا فروخته قیمت فروش را در\nراس المال ۳ ۱/۲ فیصد به نرخ ۷۳ ۱/۲ صرف\nمیکند و در صورت دوم آمدنی او ۵ روپیه\nزیاده می شود پس معلوم کنید که نرخ\nراس المال ۳ فیصد چیست ؟\n(۶) از فروش ۱۵۰۰ پوند راس المال ۴ فیصد\nبه نرخ ۹۵ و از صرف کردن قیمت فروش\nآن در راس المال دیگری آمدنی سالانه بقدر\n۱۵ پوند زیاده می شود پس اگر شرح سود\nراس المال دوم ۸ فیصد باشد نرخ آن را\nمعلوم کنید :\n(۷) کدام رقم در راس المال ۳ فیصد به نرخ\n۹۰ صرف کرده شود که در ۲۳ ۱/۲ سال به\nحساب سود مفرد کل نیز آن ۳۲۱۰ پوند\nشود بشرط این که نرخ راس المال در میعاد\nمذکور تبدیل نیابد ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 851, "text": "۳۸۱\n\nو اگر نرخ راس مذکور به ۹۶ برسد پس\nمعلوم کنید که چند سال قبل از میعاد\nمعین رقم مذکور حاصل میشود ؟\n(۸) آمدنی یک شخص در ملک هند از مبلغ معینی\n۴ فیصد میباشد هرگاه وی به انگلستان\nبرود و زر خود را در راس المال ۳\nفیصد به نرخ ۹۴۳/۴ صرف کند آمدنی او\n۲۴۰۰ پوند فی سال میشود پس معلوم کنید\nکه آمدنی او در هند چه قدر بود ؟\n(۱ پوند = ۱۵ روپیه کله دار ) +\n(۹) چه قدر راس المال ۳ فیصد به نرخ ۸۷۱/۲ فروخته\nشود که قیمت نقد ۱۵/۱۶-۱۴۶۵ که به شرع ۳۳/۴ فیصد\nبعد از ۱۰ ماه واجب الادا است ادا شود ؟\n(۱۰) نرخ راس المال انگلستان ۱۱۹ است و نرخ راس\nالمال هند ۹۳۱/۲ پس معلوم کنید که چون\nنرخ راس المال هند ۷۱/۲ شود نرخ راس المال\nانگلستان چه قدر خواهد شد ؟\n(۱۱) اگر ۱/۱۲ حصه زر صرف شده و بعد از ادای\nمحصول آمدنی بقدر ۴ پائی فی روپیه) بطور"}
{"book": "adl0290", "page": 852, "text": "۳۸۲\n\nسود سالانه حاصل شود پس معلوم کنید که\nنرخ سالانه راس المال ۴ فیصد چیست ؟\n(۱۲) شخصی مبلغ از ۲۲۸۰۰ روپیه را در\nراس المال ۱/۲ ۴ فیصد به نرخ ۱/۲ ۹۷ و رقم\nباقیمانده را در راس المال ۳ فیصد به نرخ\nبرابر صرف میکند پس اگر راس المال ۳\nفیصد دو چند راس المال ۱/۲ ۴ فیصد باشد\nمعلوم کنید که از تجارت مذکور او را چه\nقدر فایده حاصل خواهد شد ؟\n(۱۳) یک شخص زیر خود را در راس المال ۳ فی\nصد صرف میکند و آمدنی سالانه او ۸۶۴\nپوند می باشد لاکن راس المال مذکور را\nبه نرخ ۹۰ فروخته و قیمت فروش را در\nحصص ۵ فیصد صرف میکند و در این\nصورت آمدنی او بقدر ۳۳۶ پوند زیاده\nمی شود پس معلوم کنید که نرخ حصص\nمذکوره چیست ؟\n(۱۴) معلوم کنید که کدام رقم در راس المال ۱/۲ ۳\nفیصد به نرخ ۹۱ صرف کرده شود که بعد"}
{"book": "adl0290", "page": 853, "text": "۳۸۳\n\nصرف ۴۰۰۰ پوند دیگر در راس المال ۳\nفیصد به نرخ ۷۵ و ادای محصول آمدنی\nبقدر ۷ پنس فی پوند ۵۴ شلنگ ۵ پوند نفع خالص\nحاصل شود ؟\n(۱۵) اگر یک شخص نصف زر خود را در ۳ فیصد\nبه نرخ ۹۰ و نصف دیگر را در ۴ فی صد\nبه نرخ برابر صرف کند و کل آمدنی او\n۱۱۰۰ روپیه باشد پس معلوم کنید که مقدار\nسرمایه او چه قدر است ؟\n(۱۶) ۳۵۰۰ پوند را در راس المال ۳ فیصد\nبه نرخ ۷۸ ۱/۲ و در راس المال ۶ فیصد\nبه نرخ ۱۰۹ ۱/۴ صرف میکند و ب نصف\nهمان مقدار را در راس المال اول و نصف\nرا در راس المال دوم صرف می کند\nپس معلوم کنید که (۱) در آمدنی ا و ب\nچه قدر فرق است و (۲) شرح سود زر\nصرف شده در هر دو صورت چیست ؟\n(۱۷) نرخ راس المال ۴ فیصد ۹۵ است و نرخ\n۴ ۱/۲ فیصد ۱۰۵ شخص راس المال ۲۰۰ روپیه"}
{"book": "adl0290", "page": 854, "text": "۳۸۴\n\nرا از هر دو راس المال مذکور می خرد و یک شخص دیگر ۲۰۰ روپیه را در هر راس المال صرف میکند پس شرح سود زر صرف شده را یک با دیگر مقابله کنید *\n(۱۸) یک شخص از راس المال خود ۱۰ فیصد نفع سالانه حاصل میکند و محصول آمدنی بقدر ۴ پائی فی روپیه ادا میکند و سال دوم نفع او ۱۲ فیصد میباشد و محصول آمدنی آن بقدر ۵ پائی فی روپیه اگر در صورت دوم آمدنی او نسبت به صورت اول ۲۹۴ روپیه و ۵ آنه و ۴ پائی زیاده باشد پس معلوم کنید که کل راس المال او چه قدر است ؟\n(۱۹) چو شرح نفع ۵ فیصد باشد قیمت ۲۰ حصه یک شرکت تاجرانه ۱۶۰۰ روپیه میباشد پس معلوم کنید که چون شرح نفع ۶ فیصد شود ۹۶۰ روپیه قیمت چند حصه خواهد بود ؟\n(۲۰) شخصی ۲۸۰۰ روپیه را در راس ۴ فیصد به شرح ۹۰ و در راس المال ۴/۱ ۴ فیصد به شرح"}
{"book": "adl0290", "page": 855, "text": "۳۸۵\n۹۵ صرف میکند چون کل آمدنی او ۱۳۰ روپیه باشد پس معلوم کنید که در هر راس المال چند روپیه صرف کرده است؟\n(۲۱) یک شخص ۱۶۰۰ پوند در راس المال ۴ فیصد به نرخ ۸۰ و در راس المال ۱/۲ ۷ فیصد به شرح ۱۲۵ صرف میکند پس معلوم کنید که در راس المال چه قدر صرف کند که نفع زر صرف شده ۱/۲ ۵ فی صد حاصل شود ؟\n(۲۲) یک شخص راس المال ۴ فیصد را به نرخ ۸۷ می فروشد و قیمت فروش را در راس المال ۵ فیصد به شرح ۹۶ صرف میکند و ملاحظه میکند که نفع سالانه او بقدر ۱۷ روپیه زیاده شده است پس معلوم کنید که وی چه قدر از راس المال ۴ فیصد را فروخته ؟\n(۲۳) یک راس المال ۴ فیصد را به نرخ ۱/۲ ۹۵ به مدت ۶ ماه خریدیم و نفع ۶ ماه را گرفته به نرخ خرید آن را فروختیم پس معلوم کنید که نرخ سود سالانه زر صرف شده چه قدر بوده است (و ثانی حسب معمول است) +"}
{"book": "adl0290", "page": 856, "text": "٣٨٦\n\n(٢۴) یک شخص ۲۵۵ روپیه را در راس المال\n۴ فیصد به نرخ ۸۵ صرف می کند و\nچون نرخ راس المال نسبت به سابق\n۵ فیصد زیاده می شود یک حصه آنرا\nمی فروشد و حصه دیگر را وقتی می فروشد\nکه نرخ راس المال مذکور ۸ فیصد نسبت\nبه سابق کم شود و در خرید و فروخت مذکور\nهمه نقصان او ۱۱ روپیه میباشد پس معلوم\nکنید که دفعه اول وی چه قدر راس المال\nرا فروخته بود ؟\n(٢۵) راس المال ۵ فیصد به نرخ ۱۰۸ فروخته\nشده و از قیمت فروش راس المال\n۴ فیصد به نرخ ۱/۴ ۹۱ خریده شده است\nو بعد از مدتی راس المال ۴ فیصد را به\nنرخ ۱/۴ ۹۵ فروختیم و از قیمت فروش\nهمان راس المال اول را به نرخ ۱۰۹\nخریدیم و کل نفع تجارت ۱۰۹ روپیه\nحاصل شده است پس معلوم کنید که از\nراس المال ۵ فیصد در ابتدا چه فروخته"}
{"book": "adl0290", "page": 857, "text": "۳۸۷\n\nشده بود ؟\n(۲۶) اگر نرخ راس المال ۳ فیصد ۹۵ باشد و\nدولتی قرض ۵۰۰۰۰۰ پوند را بکار داشته\nباشد که در عوض آن ۵۰۰۰۰۰ پوند راس المال\n۳ فیصد و یک راس المال دیگر ۱۳/۴ فیصد را\nبدهد پس معلوم کنید که تجار از راس المال\n۱۳/۴ فیصد چه قدر را قبول کرده میتوانند ؟\n(۲۷) یک جماعه تاجران نفع ۶ فیصد را تقسیم\nکرده میتوانند مگر بعد از ادای سود\nراس المال تفضیلی (که مقدار آن ۵۰\nهزار پوند است) به شرح ۷۱/۲ فیصد\nنفع حصه داران جماعه مذکوره صرف ۵\nفیصد میباشد پس مقدار راس المال\nمعمولی را دریافت کنید *\n(۲۸) یک شخص راس المال ۶ فیصد را می خرد\nو بعد از مدت یکسال آمدنی و راس المال\nرا میگیرد پس معلوم کنید که شخص مذکور راس المال\nمزبور را بچه نرخ بخرد که بوی نفع یا نقصان عاید\nنگردد (شرح سود در بازار ۵ فیصد است) *"}
{"book": "adl0290", "page": 859, "text": "۳۸۹\nتبادل نقود چند شهر مفروض (که آن را محاکمه\nهم میگویند) دریافت کرده شود و در این\nصورت لازم است که نرخ هر شهر معلوم\nباشد +\nاسم ۲ - معامله زر و روپیه در بین\nممالک مختلفه عموماً بواسطه هندوی های تبادل\nممالک غیر یعنی (هندوی های خارجه)\nکرده می شود مثلاً می خواهیم که ۱۰۰ پوند\nرا از پشاور به سوداگر مقیم لندن ارسال\nکنیم اگر ۱۰۰ پوند مذکور را بتوسط ڈاک\nروانه کنیم محصول آن بسیار خواهد شد\nلهذا عموماً مروج است که تجار از صراف\nیا بنک هندوی خارجه صد پوند را می خرند\nکه به نرخ تبادل رائج الوقت واجب الادا باشد\nپس این هندوی برای همان سوداگر لندن ارسال\nمی شود و او نزد شخصی که حواله هندوی بروی\nمیباشد رفته و به حکم هندوی وجه مذکور\nرا وصول میکند +\nهندوی مذکور را برات هم می گویند +"}
{"book": "adl0290", "page": 860, "text": "۳۹۰\n\nجدول ذیل نظام سکه‌های ممالک مختلفه را ظاهر می‌کند :-\n\nفرانس\nبلجیم } ۱ فرنیک = ۱۰۰ سن ٹائیم\nسوئزرلینڈ\n\nاطالیہ ۱ لائیزا = ۱۰۰ سن ٹس می\nہسپانیہ ۱ پیسٹیا = ۱۰۰ سن ٹی مو } ۹ ۲/۵ پنس = تقریباً یک روپیہ کابلی\nیونان ۱ ڈریجمی = ۱۰۰ لپٹا\nسرویا ۱ دینار = ۱۰۰ پارا\nبلغاریہ ۱ لیوا = ۱۰۰ سٹوٹنک\nرومانیا ۱ لے = ۱۰۰ بان\n\nجرمانی ۱ مارک = ۱۰۰ فینیج = ۱۱ ۳/۴ پنس { تقریباً یک روپیہ و یک عباسی کابلی\n\nاسٹریا ۱ فلارن یا گلڈن = ۱۰۰ کروزر = پنس شلنگ { تقریباً دو نیم روپیہ کابلی\n\nترکی ۱ طلای روم = ۱۰۰ پاپیٹر = پنس شلنگ\nہالینڈ ۱ فلارن = ۱۰۰ سینٹ = ۱۸ ۱/۴ پنس شلنگ\nپرتگال ۱ ملریس = ۱۰۰ رمیس = ۱ ۸/۴ پنس شلنگ\n۴ — ۶"}
{"book": "adl0290", "page": 861, "text": "۳۹۱\n\nسوئیڈن }\nناروی } ۱ کراؤن = ۱۰۰ اور = ۱ — ۳/۴\nڈنمارن }\nاضلاع متحده امریکه ۱ دالر = ۱۰۰ سنت = ۴ — ۴\nروس ۱ روبل = ۱۰۰ کاپک = تقریباً ۲،۷۴ روپیه کابلی\nچین ۱ ٹیل = ۱۰۰ کاندراین = ۳ روپیه انگریزی = تقریباً ۵ روپیه کیابسی\nجاپان ۱ یین = ۱۰۰ سین = ۴ آنے ۳ پائی = تقریباً ۳ روپیه کابلی\nایران ۱ روپیه = ۱۰۰ دینار = ۱ روپیه کابلی\nسکهٔ مروجهٔ معاملات تجارت در ممالک\nروس و چین و جاپان و هندوستان و\nافغانستان وغیره ضرب نقره میباشد و در ممالک\nمذکوره (یعنی جرمنی و استریا وغیره) ضرب طلا\nبنا برین تبادل سکه های نقره به سکه های\nطلا بر نرخ نقره انحصار دارد و چند سال\nاست که قیمت نقره به مقابله قیمت طلاء\nکم شده می رود بنا برین قیمت روپیه انگریزی\nیا کابلی وغیره به مقابله پوند نیز کم شده میرود\nمثلاً پیش ازین یک روپیه انگریزی مساوی\n۲ شلنگ بود اکنون یکروپیه مساوی ۱ — ۴"}
{"book": "adl0290", "page": 862, "text": "۳۹۲\n\nمگر حکومت انگلستان حکم کرده است که قیمت\nروپیه انگلیسی دائماً ۱ شلنگ و ۴ پنس باشد\nمثال ۱ - اگر قیمت طلای خالص ۱۵ چند نقره\nخالص باشد پس تبادل حقیقی یک طلای\nکابلی و روپیه انگلیسی را دریافت کنید -\nوزن یک طلای کابل یک مثقال است\nو اگر در آن یک نخود غش* باشد و وزن\nیک روپیه انگریزی ۲٫۵ مثقال است\nکه در آن ۱۱/۱۲ حصه نقره خالص میباشد*\nوزن یک طلا = یک مثقال\nزر خالص در طلای کابل = ۲۳/۲۴ مثقال\nوزن روپیه انگریزی = ۵/۲ مثقال\nنقره خالص در روپیه انگریزی = ۱۱x۵/۱۲x۲ = ۵۵/۲۴ مثقال\nیک مثقال طلای خالص = ۱۵ مثقال نقره خالص\n۵۵/۲۴ مثقال نقره خالص = ۵۵/۱۵x۲۴ مثقال طلای خالص\n= ۱۱/۷۲ مثقال طلای خالص\n۱۱/۷۲ مثقال طلای خالص = یکروپیه انگریزی\n\n* این چنین غش از ضروریات ضرب سکه جات است که در جمیع\nممالک دنیا جاری و ضروری است :"}
{"book": "adl0290", "page": 863, "text": "۳۹۳\n\n∴ ٢٣/٢٤ مثقال طلای خالص = ٢٣/٢٤ × ٧٢/١١ = ٦٩/١١\n= ٣/١١ ٦ روپیه انگریزی\nمثال ٢ - تبادل حقیقی مابین یکروپیه انگریزی\nو یک روپیه پخته کابلی معلوم کنید وزن\nروپیه کابل ۲ مثقال است و در آن\n٢٣/٢٤ حصه نقره خالص میباشد و وزن\nروپیه انگریزی ۲/۵ مثقال است و در آن\n١١/١٢ حصه نقره خالص می باشد -\nنقره خالص در یکروپیه انگریزی = ٥/٢ × ١١/١٢ مثقال = ٥٥/٢٤ مثقال\nو نقره خالص در یکروپیه کابلی مثلاً = ۲ × ٢٣/٢٤ مثقال = ٢٣/١٢ مثقال\n∴ یکروپیه انگریزی = ٥٥ × ١٢ / ٢٤ × ٢٣ = ٥٥/٤٦ = ٩/٤٦ ١ روپیه کابلی\nمثال ٣ - ۵۵۰ روپیه کابلی را به روپیه انگریزی\nبحساب ۱ روپیه ۹ شاهی تبدیل کنید\nیکروپیه انگریزی = یکروپیه و ٩ شاهی = ٢٩/٢٠ روپیه کابلی = ٢٩/٢٠ ١ روپیه\n∴ ۵۵۰ روپیه کابلی = ٢٠ × ٥٥٠ / ٢٩ = ٢٩/١١٠٠٠ روپیه انگریزی\n= ٩/٢٩ ٣٧٩ روپیه کله دار\nمثال ۴ - تبادل رسمی را ما بین هندوستان و\nانگلستان معلوم کنید در صورتیکه در نرخ\nسکه هندوستان ۲۵ فیصد خساره باشد و"}
{"book": "adl0290", "page": 864, "text": "۳۹۴\n\nیک روپیه هندوستان مساوی ۲ شلنگ می\nباشد بشرطیکه هیچ خساره نه باشد -\nقیمت یک روپیه انگریزی = ۲ شلنگ وقتیکه خساره نباشد\nقیمت یک روپیه انگریزی = ۲ - ۱/۴ حصه ۲ شلنگ تا وقتیکه\nخساره ۲۵ فیصد باشد = ۶ پنس - ۱ شلنگ\nبنابرین تبادل رسمی فی روپیه انگریزی پنس ۱/۲ ۱ شلنگ\nاست -\nمثال ۵ - اگر تبادل رسمی مابین پشاور و کابل\nفی روپیه کله دار یک روپیه و ۹ شاهی باشد\nو ما بین پشاور و لندن فی پونڈ ۱۵ روپیه\nباشند پس معلوم کنید که مابین کابل و لندن\nمحاکمه تبادل چه قدر است ؟\nیک روپیه انگریزی = شاهی ۱/۲ ۴ روپیه = ۱/۴ ۱ روپیه کابلی\nو ۱۵ روپیه انگریزی = یک پونڈ = ۱۵ × ۵ / ۴ = ۷۵ / ۴ روپیه کابلی\nیک روپیه کابلی = ۴ × ۲۰ / ۷۵ شلنگ = ۱۶ / ۱۵ شلنگ = ۱۶ × ۱۲ / ۱۵ پنس\n= ۶۴ / ۵ = ۴/۵ ۱۲ پنس\nمحاکمه تبادل مطلوب = فی روپیه کابلی ۴/۵ ۱۲ پنس\nاست"}
{"book": "adl0290", "page": 865, "text": "۳۹۵\n\nامثله نمبر ۱۶۵\n\n(۱) ۳۷۸۱ روپیه کله دار را به شرح ۴۷ ۱/۲ روپیه فی ۱۰۰ روپیه بسکه کابل تبدیل کنید +\n(۲) پنس ۱/۲ شلنگ ۳ پونڈ ۲۴۹ را به شرح فی پونڈ شلنگ ۱/۴ روپیه بسکه هندوستان تبدیل کنید +\n(۳) قیمت پسٹول هسپانیه ۱۵ شلنگ است و قیمت ڈوکٹ اسٹریا پنس ۳/۴ شلنگ ۹ پس دریافت کنید که ۲۲۶ پسٹول = چند ڈوکٹ میباشد\n(۴) یک نیپولین فرانش یعنی سکه ۲۰ فرینک = ۷۹ پونڈ میباشد پس معلوم کنید که قیمت ۱۳۳٫۴۱ فرینک بسکه انگریزی چه قدر خواهد بود ؟\n(۵) یک هندوی که در کلکته بحساب پنس ۱/۴ شلنگ ۱ خریده شده است در نیویارک به شرح پنس ۱/۸ شلنگ ۴ فی ڈالر فروخته شد پس تبادل رسمی مابین کلکته و نیویارک را معلوم کنید +\n(۶) اگر ۳ پونڈ = ۲۰ تھیلر و ۲۵ تھیلر = ۹۳ فرینک و ۲۷ فرینک = ۵ سکوڑی و ۶۲ سکوڑی = ۱۳۵ گلڈن باشد پس معلوم کنید که ۱۱ پونڈ"}
{"book": "adl0290", "page": 866, "text": "۳۹۶\n\nمساوی چند گلڈ‌ن خواهد بود ؟\n(۷) محاکمه تبادل مابین کابل و واینا در یک\nفلارن به روپیه کابلی معلوم کنید در\nصورتیکه -\nتبادل رسمی مابین کابل و پشاور ۷ روپیه کابلی = ۴ روپیه کله‌دار\n\" \" پشاور و لنڈ‌ن ۳ روپیه کله‌دار = ۵ شلنگ\n\" \" لنڈ‌ن و پیرس یک پونڈ = ۲۵ فرنیک\n\" \" پیرس و برلن ۵ فرنیک = ۴ مارک\n\" \" برلن و واینا ۲ مارک = افلارن باشد\n(۸) اگر یک تھیلر مساوی ۴۰ کروزر ۱۰ سلبر گروسن\nنیم گلڈ‌ن باشد و نیز اگر ۳۰ سلبر گروسن\nمساوی یک تھیلر و ۶۰ کروزر مساوی\nیک گلڈ‌ن باشد پس معلوم کنید که چند\nگلڈ‌ن مساوی ۸ تھیلر خواهد بود ؟\n(۹) اگر شرح تبادل یک روپیه کله‌دار در انگلیشه\n۱/۲ پنی - ۱ شلنگ باشد و شرح تبادل یک پونڈ\nدر هندوستان ۴/۲ - ۳/۱ ۱۵ باشد پس معلوم\nکنید که ۹۶۰ روپیه به قرار دو تبادل مذکور\nچه قدر نقصان عاید میشود ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 867, "text": "۳۹۷\n(۱۰) شخصی میخواهد که ۲۴۰ دالر را از کلکته به نیویارک روانه کند و تبادل رسمی حسب ذیل است :- یک دالر = ۱۳ - ۳ پ و یکروپیه = پنس شلنگ و ۲۵ شلنگ = ۶ دالر پس معلوم کنید که ۲۴۰ دالر مذکور از کدام راه به نیویارک فرستاده شود که فایده او باشد (یعنی از راه لندن یا اصل نیویارک):\n(۱۱) یک سوداگر لندن مقروض یک سوداگر ماسکو است و رقم قرض ۱۵۰۰۰ روبل است و تبادل مابین ماسکو و لندن فی روبل ۵۰ پنس و مابین ماسکو و امستردام فی روبل ۹۱ فلارن و مابین امستردام و لندن فی پوند پنس شلنگ فلارن است پس معلوم کنید که سوداگر لندن را برای ادای قرض کدام راه نافع تر است در راه اصل ماسکو یا راه امستردام) و تفاوت نفع را نیز معلوم کنید ؟\n(۱۲) یک من هندوستان = ۸۲ پوند بازار میباشد و یکروپیه کله دار = ۲ شلنگ"}
{"book": "adl0290", "page": 868, "text": "۳۹۸\n\nاست اگر قیمت یک من گندم ۳ روپیه\nباشد پس معلوم کنید که قیمت ہنڈرڈ ویٹ\nبسکه انگلستان چه قدر خواهد بود ؟\n(١٣) تبادل ۳۸۰ دالر را بسکه انگلیش تبدیل\nسکه انگلستان به نرخ ۵ فیصد کم فروخته\nمیشود و به نرخ برابر ۱ دالر = ۴ - ۵\n(١۴) ۶۶۰ روپیه کابلی را به روپیه انگریزی بحساب\nشاهی فی روپیه کله دار تبدیل کنید (نرخ\nروپیه کله دار ۱۰ فیصد بیش یا زیاده است) *\n(۱۵) اگر تبادل سکه هندوستان و سکه انگلستان در\nوقتیکه محاکمه تبادل فی روپیه ۱ - آ به\nنقصان ۱۵ فیصد باشد پس معلوم کنید که\nتبادل رسمی بدون نقصان چگونه خواهد شد ؟\n(۱۶) یک تاجر کابلی اراده دارد که ۶۷۵۰۰ روپیه\nکابلی را به ماسکو روانه کند اگر روپیه کابل\nمساوی ۳۷۵ روبل باشد و هندوی روس\nبه نفع ۱۴ فیصد فروخته شود پس معلوم\nکنید که هندوی چند روبل را تاجر کابلی\nروانه کند ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 869, "text": "۳۹۹\n(۱۷) به یک بنک ہندوستان ۵۱۰۰۰ روپیه برای\nہندوی لنڈن داده شده است و تبادل\nرسمی فی روپیه ۱ شلنگ ۱۰۴ پنس است\nو از رقمی که در لنڈن واجب الادا میباشد\nبنک لنڈن ۲ فیصد میگیرد پس معلوم کنید\nکه وصول کننده را در لنڈن چه قدر\nوصول خواهد شد ؟\n(۱۸) یک تاجر کابل مقروض تاجر ماسکو است\nو رقم قرض ۴۸۰ روبل است که از راه\nہندوستان ادا کردنی است تاجر مذکور\nرقم قرض را به دلال می دهد و تبادل\nکابل و پشاور فی روپیه کله دار یک روپیه و\n۹ شاہی است و تبادل پشاور و ماسکو\nفی روبل ۱۳۰- روپیه است مگر دلال مذکور\nارسال رقم مزبور را چند روز معطل می\nکند و در این اثنا نرخ تبادل فی روپیه\nکله دار یکروپیه و ۲ شاهی و فی روبل - ۱۳۰ روپیه\nمیشود پس معلوم کنید که از تجارت فوق\nبرای خود دلال چه قدر نفع یا نقصان میرسد ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 870, "text": "٣٠٠\n\n(١٩) تبادل رسمی کلکته و لندن بمیعاد ٣ ماه فی\nروپیه کله دار ١ - ٤/١ پنس شلنگ است اگر شرح سود\n٥ فیصد باشد تبادل رسمی موجوده را دریافت\nکنید *\n(٢٠) تبادل حقیقی طلای کابل را که وزن آن\nیک مثقال است و ٢٣/٢٤ حصه زر خالص\nدارد با طلای بخارا که وزن آن ١ - ٤/١ مثقال\nاست و ٨٤/٩٦ حصه زر خالص دارد بنمائید *\n(٢١) تبادل حقیقی نیپولین و یکروپیه کله دار را\nمعلوم کنید در صورتیکه قیمت زر خالص\n١٥ چند قیمت نقره خالص باشند - از\n١٦١٤٧ - ٢/١ گرین طلای مسکوک که ١٠/١١ آن\nطلای خالص است ١٥٥ سکه نیپولین ساخته\nمی شود و وزن یک روپیه کله دار ١٨٠\nگرین است که در آن ١١/١٢ حصه نقره خالص\nمی باشد *\n(٢٢) اگر قیمت یک پوند نقره مسکوک انگلستان که\nدر آن ٣٧/٤٠ حصه نقره خالص می باشد\n٦٦ شلنگ باشد و وزن روپیه ریاست"}
{"book": "adl0290", "page": 871, "text": "۴۰۱\n\nحیدرآباد که ۳۰/۳۱ حصه نقره خالص دارد ۷\nپینی ویٹ و ۱۷ گرین باشد پس معلوم\nکنید که قیمت روپیه حیدرآباد چه قدر\nاست ؟\n(۲۳) در طلای یک مملکت یک حصه نقره و\n۱۱ حصه زر است و در طلای مملکت دیگر\nیک حصه نقره و ۲۳ حصه زر و بعد از\nوزن سکه هردو مملکت معلوم شد که وزن\n۵۹ سکه طلای مملکت اول مساوی وزن ۱۲۳\nسکه طلای مملکت دوم است و قیمت\nحقیقی نقره ۱/۱۶ حصه قیمت حقیقی زر است\nپس معلوم کنید که مابین دو مملکت مذکور\nتبادل حقیقی چه قدر است ؟\nنظام عشری\n۲۴۲ - نظام عشری اوزان و پیمانه ها وغیره\nابتداء در مملکت فرانس ایجاد شده است و در\nاین زمان تقریباً در همه ممالک یورپ مروج است\nو در کتب علوم ریاضیه اکثریه استعمال می یابد و"}
{"book": "adl0290", "page": 872, "text": "در نظام مذکور\n(۱) احد طول یک میتر است و\n(۲) احد ساحت یک ایر است ( = ۱۰۰ مربع میتر) و\n(۳) احد جسامت یک سیتر است ( = ۱ مکعب میتر) و\n(۴) احد مساحت مظروف یک لتر است\n= (مکعب عشر میتر) و\n(۵) احد وزن یک گرام است = وزن آن مقدار\nآب مقطر که کثافت آن بدرجه غایت باشد\nو یک مکعب ۱/۱۰۰ حصه میتر را پر کرده\nبتواند - جدول اوزان و پیمانه های نظام عشری\nبقرار اصول عام ساخته شده است :-\nالفاظ وصل یونانی الفاظ وصل لاطینی\nڈیکا یعنی ۱۰ چند ڈیسی یعنی ۱/۱۰ حصه\nہیکٹو یعنی ۱۰۰ چند سینٹی یعنی ۱/۱۰۰ حصه\nکیلو یعنی ۱۰۰۰ چند ملی یعنی ۱/۱۰۰۰ حصه\nمیریا یعنی ۱۰۰۰۰ چند\nبنابرین\nیک ڈیکا میتر = ۱۰ میتر\n۱ ہیکٹو = ۱۰۰ ایر"}
{"book": "adl0290", "page": 873, "text": "۴۰۳\n۱ کیلو لیٹر = ۱۰۰۰ لیٹر\n۱ مریا میٹر = ۱۰۰۰۰ میٹر\n۱ ڈیسی گرام = ۱/۱۰ حصه گرام\n۱ سینٹی میٹر = ۱/۱۰۰ حصه میٹر\n۱ ملی لٹر = ۱/۱۰۰۰ حصه لیٹر\nتنبیہ - یک ایڑ مساوی یک مربع ڈیکا میٹر\nمی باشد و یک لیٹر مساوی یک مکعب ڈیسی میٹر\nمی باشد و یک گرام وزن آن مقدار آب مقطر\nاست که به غائت کثافت در یک مکعب\nسینٹی میٹر می گنجد *\nفایده - ۱ میٹر = ۳۹،۳۷ اینچ انگریزی یعنی تقریباً ۱/۱۰،۱ گز انگریزی\n۱ کلو میٹر = ۵ فرلانگ و ۱ ائیر تقریباً = ۱۰۷۶۴۳ مربع فٹ\n۱ ہیکٹر تقریباً = ۲ ۱/۲ ایکڑ\n۱ لیٹر تقریباً = ۰۳۵، مکعب فٹ تقریباً = ۱ ۳/۴ پانٹ\n۱ گرام تقریباً ۱۵،۴۳۲ گرین و ۱ کلو گرام تقریباً = ۲ ۱/۲ پونڈ\nبازار است *\nسکه های فرانس\n۱۰ سن ٹائیم = ۱ ڈیسی می"}
{"book": "adl0290", "page": 874, "text": "۴۰۴\n۱۰ ڈیسی می = ۱ فرینک\nدر مملکت فرانس حساب معاملات دائماً به\nفرینک و سن ٹائیم میشود فرینک یک سکه\nنقره است که در آن ۹ حصه نقره و یک حصه\nمس میباشد و وزن آن ۵ گرام است و\nتقریباً مساوی ۱۹/۲ پنس می باشد و نپولین یک\nسکه طلا است که مساوی ۲۰ فرینک می باشد :\n۴۴۳ - این نظام عشری سکه ها و اوزان\nو پیمانه ها و غیر ازین سبب خیلی مفید است\nکه هر مقدار مرکب اوزان به سهولت تمام\nبدون عمل ضرب و تقسیم به مقدار مفرد تبدیل\nمی یابد و لهذا بر جای پیمانه های مرکب پیمانه\nهای مفرد باسانی استعمال می تواند شد :\nمثال ۱ - ۷ ہیکٹومیٹر و ۴ ڈیکامیٹر و\n۲ میٹر = ۷۴۲ میٹر :\nمثال ۲ - ۳۲۵ سینٹی لٹر = ۳ لٹر و ۲ ڈیسی لیٹر\nو ۵ سینٹی لیٹر :\n+"}
{"book": "adl0290", "page": 875, "text": "۴۰۵\n۲۴۴ - بیجک (خرید نامه) و\nطریق نوشتن محاسبات وغیره\n(۱) - نمونه خرید نامه یا بیجک\nکابل - ۲۳ جمادی الثانی ۱۳۳۶ھ\nبر ذمه عالیجاه مرزا انور بیگ\nخرید از دکان نور علی و ہاشم علی تجار مقیم شور بازار شہر کابل\n۸ گز فلالین فی گز ۴ روپیه ۲ شاہی\nپیسہ _ شاہی _ روپیہ\n۳۴ - - -\n۱۰ گز صحن فی گز ۱/۲ شاہی\n۶ - ۳ -\n۲ زوج دستکش فی زوج ۲ ۱/۲ روپیه\n۵ - - -\n۴۴ - ۷ -\n(۲) نمونه ترقیم حساب\nکابل ۲۳ جمادی الثانی ۱۳۲۶ھ\nبر ذمه عالیجاه مرزا انور بیگ\nخرید از دکان نور علی و ہاشم علی تجار مقیم شور بازار شہر کابل\n۱۳ - محرم الحرام ۱۳۲۶ھ\nاسباب بذریعه خرید نامه\nپیسہ - شاہی - روپیہ\n۲۱ - ماہ صفر 〃\n〃 〃 〃\n۳ - ۷ - ۳\n۱۲ - ربیع الاول 〃\n〃 〃 〃\n۹ - - -\n۲۱ - ماہ جمادی الثانی 〃\n〃 〃 〃\n- - - ۲\n۲۸ - ۹ - ۳"}
{"book": "adl0290", "page": 876, "text": "۴۰۶\n\n(۳) نمونه حساب مفصل\nکابل - مورخه ۲۳ جمادی الثانی ۱۳۲۶ هـ\nبر ذمه عالیجاه مرزا انور بیگ\nخرید از دکان نور علی و ہاشم علی تجار مقیم شور بازار شہر کابل\n\n۲۳ محرم الحرام | ۸ گز فلالین فی گز ۱ روپیہ ۴ شاہی | پیسه | شاہی | روپیه\n| ۱۰ ۸\n\" \" | ۱۰ گز ململ فی گز ۷ شاہی ۲ پیسه | | ۲ ۶\n\" \" | ۲ زوج دستکش فی زوج دونیم روپیه | | | ۵\n۷ صفر | ۳ زوج جراب فی زوج ۳ روپیه | | | ۹\n۱۳ صفر | ۱۳ گز صحن فی گز ۸ شاہی ۲ پیسه | ۳ ۳ ۹\n۱۵ ربیع الاول | قالین ۲۰ گز فی گز سه نیم روپیه | | | ۷۰\n\" \" | ۴ زوج جراب فی زوج ۱ روپیه | | | ۴\n| | ۴ ۱ | ۱۳ ۱۱۱\n\nخرید نامه و بیجک و غیره را کاغذ حساب\nہم می گویند . :\n\n۲۴۵ - سوالات متعلق\nمتعلقه علم حساب\n\nمثال ۱ - شخصی اراده دارد که چند سیب را بر"}
{"book": "adl0290", "page": 877, "text": "۴۰۷\n۳ نفر تقسیم کند و ا را نصف تعداد مذکور\nو دو دانه دیگر میدهد و ب را ۱/۳ باقیمانده\nو ۴ دانه دیگر و ج را ۱/۴ باقیمانده و ۶\nدانه دیگر و هیچ باقی نمی ماند پس معلوم کنید\nکه اول نزد او چند سیب بود -\nچون او ۱/۴ تعداد سیب را به ج داد نزد\nاو ۶ دانه باقی ماند بنابراین این شش (۱ - ۱/۴)\nیعنی ۳/۴ آن تعداد است که قبل از دادن\nج نزد او موجود بود لهذا قبل از دادن حصه\nج نزد او ۸ سیب موجود بود و قبل از این\nکه ب را ۴ دانه سیب بدهد نزد او (۸ + ۴)\nدانه موجود بود لاکن این ۱۲ آن تعداد است\nکه بعد از دادن ۱/۳ به ب نزد او باقی مانده\nبود یعنی این دوازده (۱ - ۱/۳) حصه آن تعداد\nاست که قبل از دادن به ب نزد او موجود\nبود یعنی قبل از دادن به ب نزد او ۱۲ × ۳/۲\nیا ۱۸ دانه بود پس قبل ازین که به ا ۲ دانه\nداد نزد او (۱۸ + ۲) یا ۲۰ سیب بود لهذا معلوم\nشد که تعداد همه سیب ها ۴۰ بوده است :"}
{"book": "adl0290", "page": 878, "text": "۴۰۸\n\nمثال ۲ - قیمت خوراک یک خاندان در\nوقتیکه نرخ برنج فی روپیه ۱۲ پاو\nباشد ۸۰ روپیه میشود و چون نرخ برنج\nفی روپیه ۱۵ پاو باشد ۷۷ روپیه میشود\nپس معلوم کنید که اگر نرخ برنج فی روپیه\n۱۸ پاو باشد قیمت خوراک خاندان مذکور\nچه قدر خواهد بود ؟\nقیمت یک پاو برنج در صورت فوق\n۱/۱۲ روپیه و ۱/۱۵ روپیه و ۱/۱۸ روپیه و در صورت\nاول قیمت یک پاو بقدر (۱/۱۲ - ۱/۱۵) یعنی\n۱/۶۰ روپیه کم میشود و در صورت دوم قیمت\nیک پاو بقدر (۱/۱۵ - ۱/۱۸) یعنی ۱/۹۰ روپیه کم\nمیشود پس اگر فرق قیمت یک پاو برنج ۱/۶۰\nروپیه باشد کل فرق قیمت (۸۰ - ۷۷) روپیه\nیعنی ۳ روپیه می شود لہٰذا چون فرق قیمت یک\nپاو برنج ۱/۹۰ روپیه می شود کل فرق قیمت\n۳ × ۶۰ / ۳۶ یعنی ۵ روپیه خواهد بود\n∴ قیمت مطلوب = (۸۰ - ۵) روپیه\n= ۷۵ روپیه"}
{"book": "adl0290", "page": 879, "text": "۴۰۶\nبطرز دیگر\nوقتیکه فرق قیمت یک پاؤ برنج ۱/۶ روپیه باشد\nپس کل فرق قیمت ۳ روپیه خواهد بود\n.·. مقدار برنج که برای یک خاندان در مدت\nیک ماه کفایت میکند = ۳ ÷ ۱/۶۰ = ۱۸۰ پاؤ\nو قیمت ۱۸۰ پاؤ فی روپیه ۱۲ پاؤ = ۱۵ روپیه\n.·. اخراجات دیگر خاندان مذکور = (۸۰ - ۱۵)\n= ۶۵ روپیه\nو نیز قیمت ۱۸۰ پاؤ فی روپیه ۱۸ پاؤ = ۱۰ روپیه\n.·. کل اخراجات خاندان مذکور وقتیکه نرخ\nفی روپیه ۱۸ پاؤ باشد = ۶۵ + ۱۰ = ۷۵ روپیه\nمثال ۳ - شخصی بمدت ۳۶ روز مزدور گرفته\nشده است باین شرایط که روزیکه کار کند\nیک عباسی بوی داده می شود و روزیکه غیر\nحاضر باشد یک سنار جریمه ادا کند و بعد\nاز میعاد مذکور او را ۸ روپیه داده شده\nاست پس معلوم کنید که چند روز غیر حاضر\nبود ؟\nاگر او هیچ غیر حاضر نمی شد اجرت او ۳۶"}
{"book": "adl0290", "page": 880, "text": "۴۱۰\nعباسی یعنی ۱۲ روپیه می بود لهذا به سبب\nغیر حاضری او (۱۲ × ۴/۱۲) = ۴ روپیه جریمه ادا\nکرده است لیکن روزیکه او غیر حاضر میباشد\nفی الحقیقت نقصان او (یکعباسی + یک سنار)\n= ۶ شاهی می شود\n∴ تعداد ایام غیر حاضری او = ۴ روپیه / ۶ شاهی = ۴۸ شاهی / ۶ شاهی = ۸\nمثال ۴ - در وقت معین مسافتی را طی می کنم\nاگر من فی ساعت ۴ میل بروم ۵ دقیقه بعد\nاز وقت معین میرسم و اگر فی ساعت ۵\nمیل بروم ۱۰ دقیقه قبل از وقت میرسم\nپس معلوم کنید که مسافت مذکور چه قدر\nاست ؟\nاگر رفتار فی ساعت ۴ میل باشد پس نسبت\nبه آنکه رفتار فی ساعت ۵ میل باشد به قدر\n۱۵ دقیقه زیاده صرف میشود و همچنین اگر کل\nمسافت یک میل باشد و برفتار اول طی کرده\nشود ۳ دقیقه زیاده صرف میشود نسبت به آنکه\nبه رفتار دوم طی کرده شود\nلهذا مسافت مطلوب = ۱۵/۳ یعنی ۵ میل"}
{"book": "adl0290", "page": 881, "text": "۴۱۱\n\nمثال ۵ - یک رقم معین را بر چند طلبا تقسیم\nمی کنیم اگر بهر طالب العلم ۳ روپیه داده شود\n۴ روپیه از رقم مذکور زیاده می ماند و اگر به\nهر یک ۵ روپیه داده شود ۶ روپیه کم میشود\nپس معلوم کنید که رقم مذکور چه قدر است ؟\nاگر بر جای ۳ روپیه ۵ روپیه داده شود فی نفر\n۲ روپیه در کل (۴+۶) یعنی ۱۰ روپیه زیاده\nصرف میشود\n:. تعداد طلبا = ۱۰/۲ = ۵ :. رقم مطلوب (۵×۳+۴)\n= ۱۹ روپیه\nمثال ۶ - قیمت یک خورد چای و ۴ خورد قند\n۵ شاهی است اگر قیمت قند ۵۰ فیصد و\nقیمت چای ۱۰ فیصد زیاده شود قیمت مقدار\nمذکور ۶۱/۲ شاهی خواهد شد پس قیمت یک\nخورد چای و یک خورد قند را دریافت\nکنید -\nاگر قیمت چای و قند هر دو بقدر ۵۰ فیصد زیاده\nشود قیمت یک خورد چای و ۴ خورد قند ۷۱/۲\nشاهی میشود لیکن قیمت چای صرف ۱۰ فیصد"}
{"book": "adl0290", "page": 882, "text": "۴۱۲\n\nزیاده شده است : ۴۰ فیصد از قیمت یک\nخورد چای = (۱/۲ شاہی - ۶/۴ شاہی) = ۱/۲ ۱ شاہی : قیمت\nیک خورد چای = ۵/۴ × ۲۰/۱۰۰ = ۵/۴ ۱ شاہی = ۳/۴ ۳ شاہی\nو قیمت ۴ خورد قند = (۵ شاہی - ۱/۲ ۳ شاہی) = ۱/۲ ۱ شاہی\n: قیمت ۱ خورد قند = ۵/۴ × ۱/۴ = ۵/۱۶ شاہی\nمثال ۷ - سه نفر یکجا باهم نان می خورند\nشخص اول ۳ قرص نان دارد و شخص\nدوم ۲ قرص مگر شخص سوم در عوض\nحصه خود ۵ پیسه می دهد پس معلوم کنید\nکه شخص اول و دوم ۵ پیسه را مابین\nخود بچه نسبت تقسیم خواهند کرد ؟\nیک نفر ۵/۳ نان را خورده است : شخص\nاول (۳ - ۵/۳) حصه نان و دوم (۲ - ۵/۳) حصه\nنان را به شخص سوم داده است : ۵ پیسه\nکه از شخص سوم گرفته شده است به نسبت\n(۳ - ۵/۳) و (۲ - ۵/۳) تقسیم می شود یعنی به نسبت\n۴ : ۱ : حصه اول ۴ پیسه و حصه دوم یک\nپیسه می باشد\nمثال ۸ - مجموع عمر آ و ب ۴۵ سال است"}
{"book": "adl0290", "page": 883, "text": "۴۱۳\nو ۵ سال قبل از این نسبت عمرشان ۴:۳\nبود پس عمر ا و ب را دریافت کنید :-\n۵ سال قبل ازین مجموع عمر ا و ب = ۳۵ سال بود\nاگر ۳۵ سال به نسبت ۴:۳ تقسیم شود حصه سن شخص\nاول ۱۵ و حصه شخص دوم ۲۰ میباشد\nعمر ا = ۱۵+۵ = ۲۰ سال\nو عمر ب = ۲۰+۵ = ۲۵ سال\nمثال ۹- عمر ا دو چند عمر ب میباشد و نسبت\nبه عمر ج ۴ سال زیاده است و نیز مجموع عمر ا و ب\nو ج ۷۱ سال است پس عمر ا و ب و ج را دریافت کنید\nاگر عمر ج مساوی عمر ا می بود مجموع عمر ا و ب\nو ج ۷۵ سال میشد اگر ۷۵ را به نسبت ۲\nو ۱ و ۲ تقسیم کنیم حصه شخص اول ۳۰ و حصه\nدوم ۱۵ و حصه سوم ۳۰ خواهد شد\nعمر ا = ۳۰ سال و عمر ب = ۱۵ سال و عمر\nج = (۳۰-۴) = ۲۶ سال\nمثال ۱۰- ا و ب به سرمایه مساوی تجارتی\nشروع میکنند و بعد از یک سال نفع ا\n۶۰۰ روپیه میشود لاکن ب ۱/۲ سرمایه خود را"}
{"book": "adl0290", "page": 884, "text": "۴۱۴\n\nنقصان میکند لہذا سرمایۀ ا دو چند سرمایۀ\nب میشود پس معلوم کنید کہ ابتداء سرمایۀ\nا و ب چند روپیہ بودہ است ؟\n( ۴/۶ من سرمایۀ ب ) × ۲ = سرمایۀ ا + ۶۰۰ روپیہ\n( ۴/۶ من سرمایۀ ا ) × ۲ = \"\n∴ ۸/۶ من سرمایۀ ا = \"\n∴ ۴/۳ من سرمایۀ ا = سرمایۀ ا + ۶۰۰ روپیہ\n∴ سرمایۀ ا + ۱/۳ من سرمایۀ ا = سرمایۀ ا + ۶۰۰ روپیہ\n∴ ۱/۳ من سرمایۀ ا = ۶۰۰ روپیہ\n∴ سرمایۀ ا = ۶۰۰ × ۳/۱ روپیہ = ۷۵۰ روپیہ\nمثال ۱۱ - ۲۵۰ را بہ دو حصہ تقسیم کنید کہ\nمجموع سہ چند حصۀ اول و ۵ چند حصۀ\nدوم مساوی ۹۵۰ روپیہ باشد\nسہ چند حصۀ اول + ۵ چند حصۀ دوم = ۹۵۰ - - - (۱)\nو حصۀ اول + حصۀ دوم = ۲۵۰\n∴ سہ چند حصۀ اول + ۳ چند حصۀ دوم = ۷۵۰ - - - - (۲)\n∴ دو چند حصۀ دوم = ۲۰۰ { بعد از تفریق (۱) از (۲) }\n∴ حصۀ دوم = ۱۰۰\nو حصۀ اول = ۲۵۰ - ۱۰۰ = ۱۵۰"}
{"book": "adl0290", "page": 885, "text": "۴۱۵\n\nمثال ۱۲- چند دانه سیب بحساب ۱۰ روپیه فیصد\nخریده شده است پس بکدام نرخ فیصد فروخته\nشود که مقدار نفع ۱۰۰ روپیه مساوی قیمت\nفروش ۲۵۰ سیب باشد ؟\n۱۰۰ روپیه = قیمت خرید ۱۰۰۰ سیب\n:. (۱۰۰۰ - ۲۵۰) دانه سیب یعنی ۷۵۰ دانه فی ۱۰۰\nروپیه فروخته شود\n:. قیمت فروخت ۱۰۰ دانه سیب = ۱۰۰x۱۰۰/۷۵۰ روپیه\n= ۴۰/۳ = ۱۳ ۱/۳ روپیه\nمثال ۱۳ - دو مسافر در یک ریل سوار شده\nبه یک منزل میروند - متاع آنها ۶ من است\nو کرایه آن بعد از وضع وزن معافی آنه۴ روپیه۳\nو ۳ روپیه میشود اگر مالک همه متاع مذکور\nیک نفر می بود کرایه آن انه۸ - روپیه۴ می شد پس\nوزن معافی را دریافت کنید :-\n(انه۴ - روپیه۳) + ۳ کرایه ۶ من منفی ۲ چند معافی\nو انه۸ - روپیه۴ کرایه ۶ من منفی ۱ معافی\n:. ۱۲ آنه کرایه وزن معافی\n:. انه۴ - روپیه۳ + ۱۲انه یعنی ۹ روپیه = کرایه ۶ من"}
{"book": "adl0290", "page": 886, "text": "۴۱۶\n\n؞ ۱۲ آنه کرایه ۱۲ × ۶ / ۹ × ۱۶ = ۱ / ۲ من\n؞ وزن معافی = ۱ / ۲ من یعنی ۲۰ سیر\nمثال ۱۴ - دو توپ از یک مقام به فرق ۶\nدقیقه فیر میشود لاکن شخصی را که به سمت\nتوپ های مذکور حرکت می کند معلوم میشود\nکه آواز توپ ها به فرق ۵ دقیقه و ۵۱ ثانیه\nبگوش او میرسد پس معلوم کنید که رفتار\nشخص مذکور چه قدر است (رفتار آواز\nفی ثانیه ۱۱۲۵ فٹ میباشد)\nدر ۵۱ - ۵ دقیقه یعنی ۳۵۱ ثانیه شخص مذکور آن قدر\nمسافت را طی میکند که آواز در (۶ دقیقه - ۵ دقیقه\nو ۵۱ ثانیه) یعنی ۹ ثانیه طی میکند لاکن در ۹\nثانیه آواز ۱۱۲۵ × ۹ فٹ طی میکند ؞ در ۳۵۱\nثانیه شخص مذکور ۱۱۲۵ × ۹ فٹ را طی میکند\n؞ در یک ساعت شخص مذکور ۶۰ × ۶۰ × ۹ × ۱۱۲۵ / ۵۲۸۰ × ۳ × ۳۵۱\nمیل یعنی ۱۹۱ / ۲۸۶ ۱۹ میل را طی خواهد کرد -\nمثال ۱۵ - ۴۹ روپیه بر ۱۵۰ نفر طفل به این\nطریق تقسیم شده است که بهر دختر ۸ آنه و\nبهر پسر ۴ آنه داده شده است پس معلوم"}
{"book": "adl0290", "page": 887, "text": "۴۱۷\n\nکنید که تعداد پسران چند است ؟\nاگر بهر طفل ۴ آنه داده شود کل آ - ۴۳ خرج خواهد\nشد و در آن صورت حصه پسران کامل خواهد رسید\n∴ رقم باقیمانده یعنی آ - ۱۱ صرف به دختران فی دختر\n۴ آنه تقسیم می شود ∴ تعداد دختران ۴۱/۴ آنه = ۴۴\nیعنی ۴۶ است و تعداد پسران = ۱۵۰ - ۴۶ = ۱۰۴\n(سوال فوق به قاعده آمیزش اشیا نیز حل میشود)\nچون ۴۹ روپیه بر ۱۵۰ طفل تقسیم شده است لہٰذا\nهر طفل را بحساب اوسط ۳۹۲/۷۵ آنه میرسد و\nبدین موجب سوال فوق را بالفاظ ذیل نوشته\nمی توانیم :-\n«حصه یک پسر ۴ آنه وحصه یک دختر ۸ آنه است\nپس بکدام نسبت پسران و دختران مذکورین را\nجمع کنیم که حصه اوسط یک طفل ۳۹۲/۷۵ آنه باشد»\nو به قرار قاعده آمیزش اشیا طریق عمل حسب ذیل\nخواهد بود : -\nپسران : دختران :: (۸ - ۳۹۲/۷۵) : (۳۹۲/۷۵ - ۴)\nیعنی ۱۰۴ : ۴۶\nلیکن کل تعدادِ اطفال ۱۵۰ است ∴ تعداد پسران"}
{"book": "adl0290", "page": 888, "text": "۴۱۸\n۱۰۴ و تعداد دختران ۴۶ است\nمثال ۱۶ - یک زمین بے محصول به قیمت ۲۰\nچند حاصل سالانه خریده شده است پس\nمعلوم کنید که شرح سود زر صرف شده\nچه قدر حاصل میشود ؟\nاگر قیمت زمین ۲۰ روپیه باشد حاصل سالانه یک روپیه\nخواهد بود لہذا اگر قیمت زمین ۱۰۰ روپیه باشد حاصل\nسالانه ۵ روپیه میباشد : شرح سود سالانه ۵\nفیصد است *\nمثال ۱۷ - اگر ۳۶ راس گاو در مدت ۴ هفته\nعلف یک سبزه زار ۱۲ جریب را با علفیکه در\nکشت مذکور در آن مدت میروید بخورد\nو ۲۱ راس گاو علف همان سبزه زار را\nدر ۹ هفته با تمام رساند پس معلوم کنید\nکه سبزه زار مذکور برای چند راس گاو\nدر مدت ۱۸ هفته کفایت خواهد کرد (روئیدان\nعلف در مدت مذکور یکسان است)\nپیداوار اصلی + پیداوار ۴ هفته کفایت میکند برای ۳۶ راس گاو در مدت ۴\n\"        \"        \"        \"        \"        ۱        \"        \"        \"        ۱۴۴"}
{"book": "adl0290", "page": 889, "text": "۴۱۹\n\nو نیز پیدا واراصلی + پیدا وار ۶ هفته کفایت میکند برای ۲۱ راس گاو در مدت ۶ هفته\n۲۰ \" \" \" ۱ \" \" \" \" \" \" ۱۹۹ \"\n\nبعد از تفریق سطر دوم از سطر چهارم\nپیدا وار ۵ هفته کفایت میکند برای یکراس گاو در مدت ۵ هفته\n\" \" \" ۱ \" \" \" ۹ \"\n\n\" ۱۶ \" \" \" ۱ \" \" \" ۱۳۴ \"\nچون پیدا واراصلی + پیدا وار ۳ هفته \" ۱ \" \" \" ۱۳۴ \"\nپیدا وار اصلی = پیدا وار ۱۲ هفته\n\nو پیدا وار یک هفته کفایت میکند برای یکراس گاو در مدت ۹ هفته\n\" \" \" \" ۱/۹ \" \" \" ۱۸ \"\n\nدر \" \" ۳۰ هفته \" \" ۱۵ \" \" \" ۱۸ \"\nپیدا واراصلی + پیدا وار ۳۰ هفته \" \" ۱۵ \" \" \" ۱۸ \"\nجواب = ۱۵ راس گاو\n\nامثله نمبر ۱۶۶\n\n(۱) دکانداری چند دانه سیب را می فروشد ا\nنصف تعداد سیب و یک دانه را میخرد\nو ب نصف باقیمانده و یک دانه دیگر را\nو ج نصف باقیمانده و یک دانه دیگر را"}
{"book": "adl0290", "page": 890, "text": "۴۲۰\n\nو همچنین نصف باقیمانده و یک دانه دیگر را\nو در آخر هیچ باقی نمی ماند پس معلوم کنید\nکه دکاندار مذکور چند دانه سیب داشت ؟\n(۲) دزدی از قصر زید متاعی دزدیده گریخت\nو یکی از خواجه سرایان در دروازه اول او\nرا گرفت و بعد از اخذ نصف مال مسروقه\nو ۲۰ روپیه دیگر او را رها کرد بعد از آن\nپهره دار دروازه دوم او را گرفته و ثلث\nبقیه مال مسروقه و ۱۰ روپیه دیگر را از وی\nاخذ نموده او را رها کرد بعد از آن کوتوال\nشهر او را ماخوذ کرد و بعد از گرفتن ۴/۱ رقم باقی\nمانده و ۶ روپیه دیگر او را رها کرد و\nدزد بیچاره کل مال مسروقه را در رشوت\nداده بخانه رسید پس معلوم کنید که او\nچند روپیه دزدیده بود ؟\n(۳) اخراجات یک خاندان وقتیکه نرخ برنج\nفی روپیه ۸ پاؤ باشد فی ماه ۷۵ روپیه می\nشود و چون نرخ برنج فی روپیه ۱۰ پاؤ\nمیشود اخراجات خاندان مذکور به ۷۲ روپیه"}
{"book": "adl0290", "page": 891, "text": "۴۲۱\n\nمیرسد پس معلوم کنید که اخراجات آن\nخاندان وقتیکه نرخ برنج فی روپیه ۱۲ پاو\nباشد چه قدر خواهد بود ؟\n(۴) شخصی به مدت ۱۵ روز مزدور شده است\nباین شرایط که روزیکه کار کند او را\n۶ آنه داده خواهد شد و روزیکه غیرحاضر\nگردد ۲ آنه از وی گرفته می شود بعد از\n۱۵ روز صرف آنه ۴۴/ بوی داده شده است\nپس معلوم کنید که ایام غیر حاضری او چند\nاست ؟\n(۵) من یک مسافت را در وقت معین طی\nمیکنم اگر فی ساعت ۳ میل بروم ۱۰ دقیقه\nبعد از همان وقت معین به منزل می رسم\nو اگر فی ساعت ۴ میل بروم ۱/۲ ۷ دقیقه\nقبل از وقت می رسم پس معلوم کنید که\nمسافت مذکور چه قدر است ؟\n(۶) یک رقم معین بر چند کودک تقسیم میشود\nاگر هر کودک را ۲ روپیه داده شود ۴ روپیه\nباقی میماند و اگر هر یک را ۳ روپیه داده"}
{"book": "adl0290", "page": 892, "text": "۴۲۲\nشود ۳ روپیه کم میشود پس معلوم کنید که رقم\nمذکور چه قدر است ؟\n(۷) قیمت یک خورد چای و ۳ خورد قهوه ۵\nروپیه است اگر قیمت قهوه ۳۳۱/۳ فیصد\nو قیمت چای ۵۰ فیصد زیاده شود قیمت\nمقدار مذکور چای و قهوه ۷ روپیه می شود\nپس قیمت یک خورد چای و یک خورد قهوه\nرا معلوم کنید *\n(۸) میخواهم که عدو معین را از سیب بخرم اگر\nفی شاهی ۴۰ دانه بخرم ۵ شاهی کم میشود و\nاگر فی شاهی ۵۰ دانه بخرم ۱۰ شاهی باقی\nمی ماند پس معلوم کنید که نزد من چند روپیه\nبوده است ؟\n(۹) قیمت ۳ خورد چای و ۴ خورد قند ۸ روپیه\nمی باشد اگر قیمت قند ۲۵ فیصد زیاده و\nقیمت چای ۲۵ فیصد کم شود قیمت مقدار\nمذکور چای و قند ۷ روپیه میشود پس نرخ\nچای و قند را معلوم کنید *\n(۱۰) سه نفر نان خود را یکجا میخورند و شخص"}
{"book": "adl0290", "page": 893, "text": "۴۲۳\nاول ۳ قرص نان دارد و شخص دوم ۴\nقرص و شخص سوم هیچ ندارد مگر برای شخص\nاول و دوم ۷ پیسه میدهد پس معلوم کنید\nکه شخص اول و دوم ۷ پیسه را بچه نسبت\nمابین خود تقسیم خواهند کرد ؟\n(۱۱) دهقانی در افریقه ۷۰۰ جریب زمین دارد\nو دهقان دیگر ۵۰۰ جریب اگر یک دهقان\nدیگر نیز به افریقه آمده و این هر سه نفر در\nدو کشت مذکور باین شرط شریک گردند\nکه اگر دهقان سوم ۱۲۰۰ روپیه به شخص\nاول و دوم بدهد حصه هر یک همه آنها در\nکشت مذکور متساوی خواهد بود پس معلوم\nکنید که دهقان اول و دوم رقم ۱۲۰۰ روپیه\nرا بچه نسبت مابین خود تقسیم خواهند کرد؟\n(۱۲) مجموع سن ا و ب و ج ۹۰ سال است\nو ۱۰ سال قبل ازین نسبت سن شان\n۵:۴:۳ بود پس سن ا و ب و ج را\nدریافت کنید :\n(۱۳) عمر ا دو چند عمر ب است و ا نسبت به"}
{"book": "adl0290", "page": 894, "text": "۴۴۴\nج ۵ سال کلان است و نیز مجموع عمر ا و\nب و ج ۴۵ سال است پس عمر هر یکی را\nاز آن ها دریافت کنید *\n(۱۴) ۸۰ روپیه را بر ا و ب و ج باین طریق\nتقسیم کنید که حصه ا سه چند حصه ب باشد\nو حصه ب از حصه ج ۱۰ روپیه زیاده باشد*\n(۱۵) ا و ب به سرمایه مساوی تجارتی را شروع\nمی کنند و بعد از انقضای یکسال نفع ا\n۱۳۰ روپیه میباشد و ب ۱/۲ حصه سرمایه\nخود را نقصان میکند لهذا سرمایه ا دو\nچند سرمایه ب میشود پس معلوم کنید که\nسرمایه آنها در آغاز تجارت مذکور چه قدر\nبود ؟\n(۱۶) ا و ب به سرمایه مساوی تجارتی را شروع\nمی کنند و بعد از اختتام یک میعاد معین\nنفع ا بقدر ۱/۲ سرمایه او میباشد و ب\n۲۰۰ روپیه نقصان میکند و سرمایه ب یک\nثلث سرمایه ا میگردد پس معلوم کنید که آنها\nدر آغاز تجارت چه قدر سرمایه داشتند ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 895, "text": "۴۲۵\n\n(۱۷) ۱۵۵ را به دو حصه تقسیم کنید به این طریق\nکه مجموع دو چند حصه اول و سه چند حصه\nدوم مساوی ۳۷۰ باشد +\n(۱۸) ۳۵۰ را بر دو حصه تقسیم کنید به این طریق\nکه مجموع سه چند حصه اول و ۱/۲ حصه دوم\nمساوی ۲۵۰ باشد :\n(۱۹) عدد معینی از سیب به نرخ ۵ روپیه فیصد\nخریده شده است پس معلوم کنید که\nفیصد بچه نرخ فروخته شود که مقدار\nنفع ۱۰۰ روپیه مساوی قیمت فروخت ۴۰۰\nدانه سیب باشد ؟\n(۲۰) مقداری از قند فی سیر ۴ آنه خریده شده\nاست پس معلوم کنید که یک سیر آن به\nچند فروخته شود که مقدار نفع ۱۰ روپیه مساوی\nقیمت فروخت ۸ سیر باشد ؟\n(۲۱) دو نفر مسافر در ریل سوار شده به یک منزل\nمیروند و همه متاع آنها ۸ من است که\nکرایه آن را بعد از وضع وزن معافی ۸ روپیه\nو ۴ روپیه ادا می کنند. و اگر همه متاع مذکور"}
{"book": "adl0290", "page": 896, "text": "۴۲۶\n\nاز یک مسافر می بود کرایہ آن بعد از وضع\nوزن معافی ۱۴ روپیه میشد پس معلوم کنید\nکہ وزن معافی چہ قدر است و وزن متاع\nہر مسافر چہ قدر ؟\n(۲۲) دو توپ از یک مقام بہ فرق ۱۵ دقیقہ\nفیر مے شود لاکن شخصی کہ بہ سمت مقابل\nتوپ ہای مذکور می رود آواز آنہا بہ فرق\n۱۵ دقیقہ و ۳۰ ثانیہ بگوش او می رسد\nاگر رفتار آواز فی ثانیہ ۱۱۲۵ فٹ باشد\nپس معلوم کنید کہ رفتار شخص مذکور فی\nساعت چہ قدر است ؟\n(۲۳) دو توپ از یک مقام بہ فرق ۲۸ دقیقہ\nفیر میشود شخصی کہ بجانب توپ ہای مذکور\nبرفتار فی ساعت ۱۳۱/۲ میل می رود\nآواز آنہا بہ فرق ۳۰- دقیقہ بگوش او\nمیرسد پس رفتار آواز را دریافت کنید *\n(۲۴) دو توپ از یک مقام بہ فرق ۱۰ دقیقہ فیر\nمے شود و یک ریل بہ رفتار فی ساعت\n۳۰ میل بجانب توپ ہای مذکور حرکت میکند"}
{"book": "adl0290", "page": 897, "text": "۴۲۷\n\nپس اگر رفتار آواز فی ثانیه ۱۱۳۶ فـط باشد\nمعلوم کنید که آواز توپ های مذکور بعد از\nچند دقیقه بگوش ساکنان ریل خواهد رسید ؟\n(۲۵) ۶۰ روپیه بر چند نفر کودک تقسیم شده است\nکه بهر دختر ۲ روپیه و بهر پسر یک روپیه\nداده شده است پس معلوم کنید که تعداد\nاطفال چند است ؟\n(۲۶) ۳۵ دانه سیب و انار به ۲/۱۲ روپیه خریده\nشد اگر قیمت یک سیب ۲ آنه و یک انار\n۱/۲ آنه باشد پس معلوم کنید که تعداد انار\nچند است ؟\n(۲۷) حجم یک پاره مرکب سیم و زر ۶ مکعب انچ\nاست و وزن آن ۱۰۰ اونس اگر وزن یک\nمکعب انچ زر ۲۰ اونس و یک مکعب انچ\nسیم ۱۲ اونس باشد پس معلوم کنید که در\nپاره مذکور زر چه قدر است ؟\n(۲۸) ۱۹ گرین زر یا ۱۳ گرین نقره در آن قدر جای\nمی گنجد که یک گرین آب اگر وزن حلقه\nمرکب از زر و نقره ۸۸ گرین باشند حلقه مذکور"}
{"book": "adl0290", "page": 898, "text": "۴۲۸\n\nبر آن قدر جای احاطه کند که ۵ گرین آب\nمی کند پس معلوم کنید که در حلقه مذکور\nچند گرین نقره می باشد ؟\n(۲۹) یک دهقان گله گاو و گوسفند دارد که\nقیمت یک گاو ۱۲ روپیه و قیمت یک\nگوسفند ۲ روپیه است و نیز تعداد گله\nگاو و گوسفند ۳۵ و مجموع قیمت آن ها\n۱۹۱ روپیه است پس معلوم کنید که در\nگله مذکور چند راس گاو و چند راس گوسفند\nمی باشد ؟\n(۳۰) آمدنی شخصیکه تنخواه سالانه او از ۱۰۰ پوند کم\nباشد فی پوند ۷ پنس محصول دارد آمدنی شخصیکه\nتنخواه سالانه او از ۱۰۰ پوند زیاده باشد فی\nپوند یک شلنگ محصول دارد و از اشخاصیکه\nدر آمدنی آنها از صد پوند کم یا بیش است کل\n۱۸۷۵۰ پوند وصول شده است و مجموع\nآمدنی آنها ۵۰۰۰۰۰ پوند می باشد پس معلوم\nکنید که مقدار آمدنی کم از ۱۰۰ پوند چه\nقدر می باشد ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 899, "text": "۴۲۹\n\n(۳۱) معلوم کنید که قیمت حاصل چند ساله یک قطعه زمین (که محصول ندارد) داده شود که بر زر صرف شده به قدر ۵ فیصد سود حاصل شود ؟\n(۳۲) یک قطعه زمین (که محصول ندارد) به قیمت حاصل ۲۵ ساله یعنی ۴۰۰۰۰ روپیه خرید شده است و حصه چهارم قیمت خرید مذکور بشرح ۶ فیصد گرو است و خرچ جمع حاصل سالانه ۱۰۰ روپیه می باشد پس معلوم کنید که شرح سود بر زر صرف شده چه قدر است ؟\n(۳۳) اگر ۱۰ راس گاو در مدت ۵ هفته علف مرغزار ۷ جریب را با روئیدگی میعاد مذکور خورده بتواند و همچنین ۱۱ راس گاو مرغزار مذکور را در مدت ۴ هفته باتمام برساند پس معلوم کنید که پیداوار چند هفته در مرغزار مذکور موجود است ؟\n(۳۴) اگر ۲۰ راس گاو در مدت ۴ هفته علف مرغزار ۴ جریب را با روئیدگی ایام مذکور خورده بتواند و همچنین ۱۷ راس گاو"}
{"book": "adl0290", "page": 900, "text": "۴۳۰\n\nمرغزار مذکور را در مدت ۱۰ هفته تمام\nکند پس معلوم کنید که چند راس گاو علف\nآن را در مدت ۵ هفته خواهد خورد ؟\n(۳۵) در یک مرغزار ۵۲۵ سیر علف است\nو روئیدگی آن یکسان می باشد اگر ۱۱ راس\nگاو همه علف مرغزار مذکور را در ۴۸\nروز بخورد و ۶ راس گاو در ۹۸ روز پس\nمعلوم کنید که یک گاو در یک روز چه\nقدر علف را خواهد خورد ؟\n(۳۶) اگر ۲۵ راس اسپ علف یک سبزه زار\n۳۵ جریب را در مدت ۱۱ روز بخورد پس\nمعلوم کنید که ۲۰ راس اسپ علف یک\nسبزه زار ۵۶ جریب را به چند روز خواهد\nخورد (در ابتدا علف یک جریب سبزه زار\nدوم دو چند مقدار علف یک جریب سبزه\nزار اول است و روئیدگی علف در\nحساب نمی آید) و نیز معلوم کنید که\nروئیدگی علف هر دو سبزه زار مذکور بچه\nنسبت باشد که جواب بالکل صحیح بر آید ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 901, "text": "۴۳۱\n\n(۳۷) آب یک چاه از چشمه می آید و چون در چاه\nمذکور مقدار آب ۱۰۰۰۰ مکعب فٹ باشد\n۷ نفر آب آن را در مدت ۲۰ روز خالی\nکرده می توانند و چون مقدار آب ۱۵۰۰۰\nمکعب فٹ باشد ۵ نفر در مدت ۵۰ روز\nخالی می کنند پس معلوم کنید چند مکعب\nفٹ آب از چشمهء مذکور در چاه می ریزد ؟\n(۳۸) یک حوض سه آبریز ا و ب و ج دارد و\nآبریز ا آن را پر میکند و آبریز ب و ج\nکه متساوی میباشد آن را خالی می کنند\nاول ا را کشوده و چون یک حصه حوض\nپر شود ب را نیز باز می کنیم و حوض مذکور\nدر ۳ ساعت خالی میشود و اگر ج را نیز باب بازمی\nکردیم حوض مذکور در یک ساعت خالی می شد پس معلوم\nکنید که آبریز ب را چند ساعت بعد از ا باز کرده بودیم ؟\n(۳۹) یک حوض دو منفذ دارد که یکی از آنها\nحوض را پر میکند و دیگر خالی اگر هر دو\nمنفذ یکجا باز کرده شود حوض مذکور در ۹\nساعت پر میگردد و اگر منفذ دوم که حوض"}
{"book": "adl0290", "page": 902, "text": "۴۳۲\nرا خالی میکند یک ساعت بعد از منفذ اول\nباز کرده شود حوض مذکور به ۷ ساعت\nپر میشود پس معلوم کنید که منفذ اول حوض\nخالی را به چند ساعت پر خواهد کرد ؟\n(۴۰) ظرفی را که آب از آن می ریزد به ۳۰\nکاسه ۳ گیلن در ۵ ساعت پر کرده میتوانیم\nو ۲۰ کاسه ۴ گیلن ظرف مذکور را در ۳\nساعت پر می کند پس معلوم کنید که حجم\nظرف مذکور چه قدر است و در چند\nساعت همه آب آن خود بخود خواهد ریخت؟\nامثله متفرقه نمبر ۱۷\n(۱) تلفظ ۱۰۰۳۰۲۰۰۷۲۰۰۲۱ چیست ؟\n(۲) قیمت معلوم کنید : - ۴ ۷ ۶۶۶ - ۹۴۴۵\n۸۷۶۱ - ۸۴۳ + ۲۰۱ -\n(۳) ۱/۲ پنس - ۳/۴ شلنگ - ۵/۹ پوند را به فار دنگ تحویل کنید.\n(۴) اجزای متباین ۵۱۴۲۵ را معلوم کنید :\n(۵) ۱۸۵۷۷/۲۰۰۰۶ را مختصر کنید :\n(۶) فرق و مجموع ۰۰۱، ۲۳ و ۴۱۴، ۰ را معلوم کنید؟"}
{"book": "adl0290", "page": 903, "text": "۲۳۳\n\n(۷) قیمت ۵/۶ من پانی ۱/۲ـ۲ـ۱۲ روپیہ را معلوم کنید :-\n\n(۸) رقوم ذیل را در الفاظ بنویسید ۱ - ۳۲۰۰۱۰۳۱۰۲ ÷\n(۹) بزرگ ترین اعداد متباین را (۲،۱۲۵) + (۲۰، ۲۹) ۲\nمیباشد پس این عدد را معلوم کنید. ۰/۰\n(۱۰) اگر از قیمت چهار کاغذیکہ بہ قرار ذیل خریده\nشده باشد ۲۵ روپیہ ادا کرده شود باقی چہ\nقدر خواهد ماند ؟\nکاغذ اول پائی ۳/۴ـ۱/۲ـ۵ و دوم پائی ۱/۲ـ ۳/۴ـ ۳ روپیہ\nو سوم پائی ۱/۲ـ ۱/۴ـ ۲ روپیہ و چهارم پائی ۳/۴ـ ۱۴ـ۴ روپیہ است\n(۱۱) عاد اعظم ۲۳۷۹۱ و ۸۰۲۹ را معلوم کنید ÷\n(۱۲) ۳ ۵۱/۱۳۰ را از ۱۶ ۵/۲۶ تفریق کنید ÷\n(۱۳) ۰۳۸، را در ۴۲ ۰۰، ضرب کنید و ۳۲۱۷، ۰\nرا بر ۲۵، ۶، تقسیم کنید +\n(۱۴) قیمت ۰۰۶۲۵، من یک روپیہ را معلوم کنید ÷\n\n(۱۵) یک کروڑ و ۵ لک و ۳ ہزار و ۲۰ را از\n۲ کروڑ و ۹ لک ۱۲ ہزار و چهار تفریق\nکنید +"}
{"book": "adl0290", "page": 904, "text": "۴۳۴\n\n(۱۶) ۷۶۵۳۸۹ را در ۶۴۱۶۴ ضرب کنید که\nعمل در سه سطر باشد *\n(۱۷) من به شهری می روم و ۴ - ۱ - ۹ با خود\nدارم اگر من ۶ عدد چوب فی چوب ۳ - ۱\nبخرم پس معلوم کنید که نزد من چه قدر\nباقی می ماند *\n(۱۸) ذو اضعاف اقل ۹۶۶۹ و ۱۶۱۱۵ را معلوم\nکنید *\n(۱۹) جمع کنید :- ۱۳/۱۷ و ۳۱/۴ و ۵۱/۱ و ۱۱/۲ *\n(۲۰) رقوم ذیل را به اعشاریه ظاهر کنید :-\n۳۶۱/۸۰۰ + ۶۰۰۸۴۹ - ۸۱۷/۳۱۲۵ + ۶۰۰۰۳ *\n(۲۱) ۱/۲ من ۵/۱۱ من ۱۹ روپیه و ۶ شاهی را\nبکسر ۴/۵ من ۱۳/۱۷ من ۲۸ روپیه و ۴ شاهی\nبیاورید *\n+\n(۲۲) اجزای ضربی ۹۴۴ را معلوم کنید :-\n(۲۳) ۲۸۷۶۵۹ را در ۸۵۶۷۲ در سه سطر ضرب\nکنید :-\n(۲۴) چند راس گاو را فی راس ۱/۲ - ۴ روپیه قیمت"}
{"book": "adl0290", "page": 905, "text": "۴۳۵\n\nفروش ۸۷ راس اسپ فی راس ۱۱۵-۲ روپیه خریده\nمیتوانیم ؟\n(۲۵) ۰۰۰۶۱۳۲ را در ۸۰،۰۳۲ ضرب کنید و\nحاصل ضرب را بر ۰۰۳۲، تقسیم کنید :\n(۲۶) مفرد کنید :- ۲/۶ - ۱/۱۸ +\n۲/۶ + ۱/۳\n(۲۷) (۸ : ۱/۱۲) من یک پیسه را به کسر اعشاریه\n۴ روپیه بیاورید :\n(۲۸) اگر قیمت یک روپیه ۱/۲-۲ شلنگ پنس باشد و قیمت یک\nدالر ۴/۳-۴ شلنگ پنس معلوم کنید که اقل\nتعداد روپیه چه قدر باشد که به آن یک مقدار\nصحیح دالر خریده شود ؟\n(۲۹) کدام عدد را در ۷۶ ضرب کنیم که حاصل ضرب\nمساوی حاصل ضرب ۱۵۳ و ۳۸۰ باشد ؟\n(۳۰) عاد اعظم ۳۴۵۶ و ۲۶۲۴۴ و ۴۹۲۲۵ را\nمعلوم کنید :\n(۳۱) ۵/۷-۹-۳-۲-۱ خروار سیر چارک پاؤ را به پاؤ تحویل کنید :\n(۳۲) مفرد کنید :- ۴/۷ x ۵/۸ : ۱/۲ ۱ من ۱/۲ ۱ :"}
{"book": "adl0290", "page": 906, "text": "۴۳۴\n\n(۳۳) خورد ترین آن کسور را معلوم کنید که اگر با\n۱/۲ - ۱/۳ من ۱/۵ - ۱/۳ جمع کرده شود حاصل\nجمع عدد صحیح باشد *\n(۳۴) ا ٠٠۲۵، حصه یک کار را کرده است و\nب ۰۸۵۵، حصه پس معلوم کنید که چه\nقدر از کار مذکور باقی مانده ؟\n(۳۵) قیمت ۳/۱۲۵ گز پارچه را که فی گز ۳/۷۵،\nپوند است معلوم کنید *\n(۳۶) کدام عدد همان ضعف ۳۵ است که ۳۴۵۶\nضعف ۹ میباشد ؟\n(۳۷) اگر آمدنی شخص ۳۵۰۰ روپیه سالانه باشد و\nاو در یک سال ۵۰۷ روپیه پس انداز کند\nپس معلوم کنید که خرچ اوسط او در یک\nماه چه قدر است ؟\n(۳۸) مفرد کنید :- (۱/۲ - ۱/۳) من (۱/۸ - ۱/۶)\n۱/۲ - ۱/۳ من ۱/۸ - ۱/۶\n(۳۹) اگر مجموع ۲/۱/۲ و ۳/۱/۳ با حاصل ضرب ۲/۱/۲\nو ۳/۱/۳ جمع کرده شود معلوم کنید که فرق این"}
{"book": "adl0290", "page": 907, "text": "۴۳۷\n\nمجموع ثانی و ۲۸ چند خواهد بود ؟\n(۴۰) ۳ ۱۷/۲۲ را بکسر اعشاریہ تحویل کنید :\n(۴۱) ۲۷۸۹۹ را بکسر عام تحویل کنید :\n(۴۲) قیمت ۳/۴ من پائی آنہ ۳۷۵+ ۳/۴ ، من\nپائی ۳/۴ آنہ ۳/۴ را معلوم کنید :\n\n(۴۳) خورد ترین آن اعداد را معلوم کنید کہ اگر از\n۹۷۸۵۶ تفریق شود حاصل تفریق بر ۱۴۱\nبدون باقی تقسیم شود :\n(۴۴) ۳ ایکڑ و ۱ روڈ و ۲ پرچ را بہ مربع\nفٹ تحویل کنید :\n(۴۵) مقابلہ ۱/۲ و ۳/۴ و ۵/۷ را بکنید :\n(۴۶) ۳/۴ ÷ ۳/۴ من ۱۲ را بر ۳/۴ من ۳/۴ ÷ ۱۲\nتقسیم کنید :\n(۴۷) جمع کنید :- ۳۰۷۲۵ + ۰۰۲ ۰ + ۲۷۲۵ ،\n(۴۸) ۰۳ ، من ۳ روپیہ را بہ کسر اعشاریہ ۳/۴\nمن ۱۰۰ روپیہ بیاورید :\n(۴۹) اقل تعداد ہفتہ را معلوم کنید کہ در آن\nہاف گنی بغیر کسر بہ شرح مزد ۷۰۵ شلنگ"}
{"book": "adl0290", "page": 908, "text": "۴۳۸\nفی هفته حاصل میشود :\n(۵۰) خورد ترین آن اعداد را معلوم کنید که اگر با ۳۰۳۲۱ جمع شود مجموع بر ۶۸۱ بدون باقی تقسیم شود :\n(۵۱) یک کاغذ خرید پنس - شلنگ - پوند ۱/۲ - ۱ - ۴ بر ذمه چند شخص به حصص متساوی میباشد اگر سه نفر از آنها پنس - شلنگ - پوند ۳/۴ - ۱۳ - ۱ ادا کنند پس معلوم کنید که کاغذ مذکور بر ذمه چند شخص است :\n(۵۲) مفرد کنید :- ۲/۱۴ ۲ × ۵/۶ ۶ ÷ ۱۳/۳۵ ۱ × ۲/۱۴ ۲ :\n(۵۳) ۵۶۲۴ ، ۳۵۲ را بر ۵۰۴ ،... تقسیم کنید :\n(۵۴) ۱/۴ ÷ ۱۴ / ۱ را بکسر اعشاریه ظاهر کنید :\n(۵۵) ۵۴۳ ، من ۱/۴ شاهی - روپیه ۳ - ۱۹ را به پیسه تحویل کنید:\n(۵۶) بزرگ ترین آن اعداد را معلوم کنید که اگر بذریعه آن دقیقه - ساعت ۳/۴ - ۲ و ثانیه - دقیقه - ساعت ۳۰ - ۲/۴ - ۱ ظاهر شود هردو مقدار مذکور به عدد صحیح نموده شود :\n(۵۷) اگر عددی را در ۳۶ ضرب نموده و حاصل"}
{"book": "adl0290", "page": 909, "text": "۴۳۹\n\nضرب بر ۱۲ تقسیم کرده شود خارج قسمت ۳۷۴۱۸۱ میشود پس معلوم کنید که عدد مفروض چه قدر است ؟\n(۵۸) ا و ب ۶/۷- ۳/۵ - ۱۲/۳ دارند مگر نزد ا ۶/۷ - ۳/۵ - ۱۲/۳ زیاده از ب می باشد پس معلوم کنید که نزد ب چه قدر است ؟\n(۵۹) ۵۱۸۴ / ۱۹۰۰۸ را مختصر کنید *\n(۶۰) ۱۹/۲۴ ۳ پول را به پول و گز و غیره تحویل کنید *\n(۶۱) قریب ترین ۹/۸ ۸ و ۵/۱۱ ۷ کدام اعداد صحیح می باشد ؟\n(۶۲) فرق حاصلضرب و خارج قسمت ۵/۳۱۲ و ۶۰۱۲۵ را معلوم کنید *\n(۶۳) مفرو کنید :- (۳/۴ ۶ + ۲ - ۵/۶ ۶ - ۱) + ۳ / ۱ * (۲/۳ ۲ + ۷/۵) *\n(۶۴) اگر در یک سوال تقسیم مقسوم علیهه ۷ چند باقی و خارج قسمت ۵ چند باقی باشد و مقدار باقی ۳۶۰ باشد پس معلوم کنید که"}
{"book": "adl0290", "page": 910, "text": "۴۴۰\n\nمقسوم علیه چه قدر است ؟\n(۶۵) ۳۸۴۰ ۳۰۰۰۰ گرین را به پوند صرفی تحویل\nکنید +\n(۶۶) خرج ۱۴۷۲۴ شی فی شی ۷/۱۴ - ۸/۱ شاهی روپیه معلوم\nکنید :\n(۶۷) ۱/۵ ۷ + ۶/۷ را در ۱/۳ ۲ - ۲۲/۵۴ ضرب کنید +\n(۶۸) اگر مسافت ۶/۷ میل طی شود معلوم کنید\nکه مسافت مذکور کدام کسر ۱۵ میل می\nباشد ؟\n(۶۹) بر کدام عدد ۱۳/۱۶ ۱۵۵۰ را تقسیم کنیم که\nخارج قسمت ۱/۴ ۴۵۹ باشد ؟\n(۷۰) اگر یک میتر مساوی ۳۷ ، ۳۹ اینچ باشد\nپس معلوم کنید که در ۳ میل چند میتر\nمی باشد ؟\n\n(۷۱) اگر ۲۰۸۰۴۰۰ بر عددی تقسیم کرده شود\nو خارج قسمت ۳۸۱ و باقی ۱۶۶۴ باشد\nپس عدد مذکور را معلوم کنید ؟\n(۷۲) ۶۷۵۰۱ اینچ را به پول تحویل کنید :"}
{"book": "adl0290", "page": 911, "text": "۳۴۱\n(۷۳) اگر قیمت ۲ ۱/۲ خروار گندم ۹۶۴ - ۴ - ۳\nباشد قیمت یک خروار چه قدر خواهد بود؟\n(۷۴) مفرد کنید :- ۳ - ۴ ۱/۲ + ۲ ۳/۴ / ۳ × ۲ ۱/۲ - ۴ ۱/۲ ÷ ۲ ۱/۴ من ۱/۲ ۴ / ۱ ۱/۲ - ۱۱ ۶/۷ ÷\n(۷۵) رقم ذیل را بر ۵ کودک مساوی تقسیم\nکنید :- ۵/۶ من ۴ ۱/۴ - ۲ - ۴\n(۷۶) ۷۰۲۹ را بر ۰۱۶۵، تقسیم کنید *\n(۷۷) کدام کسر عشاریه ۶/۷ - ۳ از ۱۵ - ۴\nتفریق شود که باقی ۲/۵ روپیه باشد +\n(۷۸) اگر یک عدد را به نوبت بر ۵ و ۶ و ۷\nتقسیم کنیم و باقی هر یک علی الترتیب\n۲ و ۳ و ۴ باشد پس اگر عدد مذکور\nرا بر ۲۱۰ تقسیم کنیم باقی چه قدر خواهد بود؟\n(۷۹) اگر قیمت یک من ۱/۲- ۹۴ باشد قیمت\n۴/۵ ۳۱ من چه قدر خواهد بود؟\n(۸۰) یکم جنوری ۱۸۹۳ روز یکشنبه بود پس\nمعلوم کنید که ۱۰ فروری ۱۸۹۷ کدام روز\nخواهد بود؟"}
{"book": "adl0290", "page": 912, "text": "۴۴۴\n\n(۸۱) مفرد کنید :- ۷۳/۴ ÷ ۲۵/۶ من ۸۱/۵\n۸۴/۲۲ ۷۱/۲ ۱۲\n\n(۸۲) اگر از ریسمانی که طول آن ۷ فت باشد\nچند حصه به قدر ۱/۲ ۱ فت قطع کرده\nشود پس معلوم کنید که باقی کدام حصه\nکل ریسمان خواهد بود ؟\n\n(۸۳) ۲۴۸۵نے ، + ۱۴۴ ، ۸۵ ، - ۱۴ ، ۲۸۵ ، را\nبه کسر عام تحویل کنید :\n\n(۸۴) مفرد کنید :- ۱۵/۵۰ × ۲۵ ۳/۷ :\n۱۰۲۵ ۱/۴\n\n(۸۵) آن عدد را معلوم کنید که اگر ۳۵ دفعه\nبا ۲۵ جمع گردد مجموع ۲۵۵۴۰ باشد :\n(۸۶) خرچ شخصی در مدت ۴ ماه مساوی حاصل\nسه ماهه او است پس اگر در ۶ ماه\n۲۵۰ پوند ۱۰ شلنگ حاصل کند معلوم کنید\nکه پس انداز او در مدت یک سال چه\nقدر خواهد بود ؟\n\n(۸۷) مفرد کنید :- (۱/۳ - ۲ ۱/۲) ÷ ۵/۶ من ۳/۴\n( ۲ ۳/۴ ÷ ۱/۲ + ۱/۴ ) :"}
{"book": "adl0290", "page": 913, "text": "۴۳۴\n\n(۸۸) معلوم کنید که در ۴۳/۴ میل چند گام آن\nشخص میباشد که هر گام او ۳۲ انچ باشد؟\n(۸۹) ۱۷۵۴۴۵ را بر ۰۰۰۶۲۵ تقسیم کنید *\n(۹۰) معلوم کنید که در ۱۲۱۵۶۲۵ من یک\nمیل چند انچ است ؟\n(۹۱) ۴۳۲ ، من یک ایکر را از ۲ ۱/۲ روڈ تفریق\nکنید و حاصل را به مربع گز و به کسر اعشاریه\nیک مربع گز تحویل کنید *\n\n(۹۲) شخصی ۱۰۰ من برنج می خرد و در فروش ۶۰\nمن فی من ۳ روپیه آن قدر نقصان می\nکند که در فروش باقیمانده فی من ۴ ۱/۲ روپیه\nنفع میکند پس معلوم کنید که قیمت خرید\nیک من چه قدر است ؟\n(۹۳) بر کدام اعداد متبائن ۱۰۹ تقسیم کرده شود\nکه باقی ۴ باشد ؟\n(۹۴) ۶۵۷۹/۶۵۱۰ + ۴۳۳۷/۴۴۱۰ + ۶۸۲۱/۶۹۳۰ را جمع کنید *\n(۹۵) ۱۰۵۳ را از ۱۴۵۷۸ چند دفعه تفریق کرده\nمی توانیم و باقی چه قدر می ماند ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 914, "text": "۴۴۴\n\n(۹۶) ۲۳۶ من ۲/۷ - ۶/۱۱ + ۵/۱۴ من ۱۰ آنه را به کسر اعشاریه ۳/۸ - ۶/۷ بیاورید +\n(۹۷) مفرد کنید :- (۲/۶۹ - ۳/۲) × ۱۴/۷۷ / ۰۰۰۵×۰۰۰۳ +\n(۹۸) سه ساعت به فرق ۱/۲ و ۱/۸ و ۲/۷۶ ثانیه صدا می کنند و یک روز یک جا صدا کرده اند پس معلوم کنید که باز کدام وقت یک جا صدا خواهند کرد ؟\n(۹۹) بعد از عمل تقسیم رقمی باقی ۹۷ و خارج قسمت ۵۲۱ می باشد و مقسوم علیه نسبت به مجموع هر دو به قدر ۹ زیاده است پس معلوم کنید که مقسوم علیه مذکور چه قدر است ؟\n(۱۰۰) ۲ قطعه پارچه را که طول آنها متساوی است به قیمت ۳ روپیه - ۱۱ شاهی - ۵ روپیه و ۴ روپیه - ۲ شاهی خریده میتوانیم اگر قیمت قطعه اول فی گز ۲/۹ - ۳ شاهی باشد پس معلوم کنید که قیمت قطعه دوم فی گز چه قدر خواهد بود ؟\n(۱۰۱) ۱/۲ من ۲/۳ من ۵/۶ من ۴۲ را به مجموع ۱/۲ ۲ و ۴/۹ تقسیم کنید +"}
{"book": "adl0290", "page": 915, "text": "۴۴۵\n\n(۱۰۲) مختصر کنید :- ۱/۲ [۲- ۱/۲ {۲- ۱/۲ (۲- ۱/۲) }]\n(۱۰۳) ۲۹/۲۵ را به کسر اعشاریه تحویل کنید :\n(۱۰۴) ۲۸،۸ را در ۳ ، ۲۵ ضرب و حاصل ضرب را بر ۶۰،۴۸ تقسیم کنید :\n(۱۰۵) مابین دو چوب مسافت ۲۲ گز پیمایش کرده شده است لاکن آن گز پیمایش ۵/۱۲ اینچ کم است پس معلوم کنید که مسافت اصلی چه قدر است ؟\n\n(۱۰۶) اگر قیمت چند اشیا فی شی ۱/۲ ۵انی – ۴ – ۴ روپیه / ۱/۲ ۱۲ انی – ۱۴ – ۵۹ روپیه باشد پس معلوم کنید که تعداد اشیا چند است ؟\n(۱۰۷) مفرد کنید :- ۱/۲ - ۱/۳ / ۱/۲ + ۱/۳ من ۱/۴ - ۱/۵ / ۱/۴ + ۱/۵ من ۱/۲ - ۱/۴ / ۱/۲ + ۱/۴ من ۱۱/۷\n(۱۰۸) قیمت ۴،۲۲۶×۴،۲۲۶ / ۴،۲۲۶ - ۱،۷۴۲×۱،۷۴۲ / ۱،۷۴۲ من ۱/۲ ۱ روپیه را معلوم کنید :\n(۱۰۹) ۵،۴۲۵۷ را از ۵،۴۲۸۵ تفریق کنید :\n(۱۱۰) ۱۶،۰۶۲۵ را بر ۱۳۲،۵ تقسیم کنید که جواب تا پنج درجه اعشاریه صحیح باشد :"}
{"book": "adl0290", "page": 917, "text": "۴۴۷\n\nو در یک گیلن (۲۷۷) ۲۷۷ مکعب اینچ\nپس معلوم کنید که در یک کیلولیتر چند گیلن\nخواهد بود ؟\n(۱۲۰) شبانی ۸۹۹ راس گوسفند و ۴۹۳ راس بز\nدارد و گوسفند و بز را جدا نموده گله های\nجداگانه به تعداد متساوی میسازد اگر تعداد\nمواشی در هر گله بقدر امکان زیاده شود\nپس معلوم کنید که همه گله های مذکور چند\nخواهد بود ؟\n(۱۲۱) اگر قیمت ۲۵۷ پوند چای پانص۔ شلنگ۔ پونڈ\n۱۶ – ۳۴\nباشد پس معلوم کنید که قیمت یک پوند چه قدر\nخواهد بود ؟\n\n(۱۲۲) مفرد کنید :- ۱/۲ ÷ ۱/۳ + ۱/۴ ÷ ۱/۲ ÷\n۱/۴ ÷ ۱/۵ ۱/۶ ÷ ۱/۹\n\n(۱۲۳) اگر هر کودک را ۲/۷ من ۱/۲ من ۳/۴ من\n۲/۹ من ۱/۱۹ من ۱/۱۰ من یک قرص نان\nکفایت کند پس معلوم کنید که ۵۰ کودک\nرا چند قرص نان کامل کفایت خواهد کرد؟\n(۱۲۴) قیمت معلوم کنید :- ۳/۴ من ۷۵ ۳ ، - ۳/۴ من ۴۰ ،\n۳۷۵ ، + ۴۰ ،"}
{"book": "adl0290", "page": 918, "text": "۴۴۸\n\n(۱۳۵) آن کسر اعشاریه متوالی را معلوم کنید که اگر\nدر ۵/۲ ۴ ÷ ۵/۷۴ ضرب شود خارج قسمت\n۲ باشد *\n(۱۲۶) یک مارک جرمنی ۰٫۴۸۹۵ پوند می باشد\nپس معلوم کنید که ۳۷۲۵/۳۹ مارک چند\nپوند خواهد بود ؟\n(۱۲۷) کدام عدد است که اگر با ۲ جمع کرده و مجموع\nدر ۳ ضرب شده و حاصلضرب را بر ۳\nتقسیم نموده و از خارج قسمت ۳ تفریق\nکرده شود باقی آن ۱۷ باشد ؟\n(۱۲۸) ۱۰ فروری ۱۹۰۴ کدام روز خواهد بود ؟\n(۱۲۹) بزرگ ترین آن اعداد متبائن را معلوم\nکنید که اگر بر ۱۲۲۶۰ تقسیم شود باقی ۱۷\nباشد *\n(۱۳۰) قیمت ۲/۱/۲/۱۲۱ من ۱/۳-۵/۶-۱/۹ / ۳/۴-۲/۳-۱/۱۲ را معلوم کنید\n(۱۳۱) آن عدد را معلوم کنید که فرق نصف و خمس\nآن ۶ باشد ؟\n(۱۳۲) ۴۲۸۵۷۱/×۷۹/×۱۳۲۸/×۷۵۰/۲/ را\nمفرد کنید *"}
{"book": "adl0290", "page": 919, "text": "۴۳۹\n\n(۱۳۳) اگر محیط چرخ کالسکه ۱۲۵ ۱۷ فُت باشد\nپس معلوم کنید که در ۵ / ۳ ۱۲ میل چرخ\nمذکور چند مرتبه گردش خواهد کرد ؟\n\n(۱۳۴) اولاً اجزای متبائن ۲۸۲۶۶۰ و ۴۰۲۹۹ را\nمعلوم کنید و باز عاد اعظم و ذو اضعاف\nاقل آن را دریافت کنید *\n(۱۳۵) اقل آن اعداد را معلوم کنید که بر اگر\n۱۴/۱۵ یا ۱۷/۲۰ تقسیم شود خارج قسمت در هر\nدو صورت عدد صحیح باشد *\n(۱۳۶) مفرد کنید :- ۵/۳/۴ من ۶/۵/۱۴ - ۱۹/۲۰ من ۲/۱/۳/۴/۱/۳ + ۳/۵\n+ (۲/۳/۴ + ۱/۲ ÷ ۲/۵)\n(۱۳۷) ۵/۹۹ + ۶/۹۹۹ + ۱۶/۹۹۹۹۹۹ را به کسر اعشاریه\nتحویل کنید *\n(۱۳۸) اگر از یک مکعب گز گل ۴۶۰ عدد خشت\nساخته شود پس معلوم کنید که خشت های\nمذکوره بعد از پختن چه قدر کم خواهد شد ؟\n(هر خشت بعد از پختن ۱۰/۱/۲ مکعب انچ باقی"}
{"book": "adl0290", "page": 920, "text": "۴۵۰\n\nمی ماند ) *\n(۱۳۹) ۵۶۷ ، ۳۲۴ و ۲۱۲ ، ۱۳ را در دو سطر ضرب\nکنید *\n(۱۴۰) لنگر یک ساعت در ۳،۲ ثانیه ۶ دفعه\nحرکت می کند و لنگر ساعت دیگر در\n۳،۶ ثانیه ۸ دفعه پس اگر لنگر های مذکور در\nوقت معین متحرک گردد معلوم کنید\nکه در یک ساعت چند دفعه یک جا صدا\nخواهد کرد ؟\n\nامثله نمبر ۱۶۸\n\n(۱) اعظم و اقل آن اعداد را دریافت کنید\nکه از چهار هندسه ذیل ساخته شود :-\n۳ و ۰ و ۲ و ۱ *\n(۲) رقم ذیل را مختصر کنید :-\n۱/۸ ÷ [ { ( ۱/۲ + ۳ ) ۱/۳ + ۳ } ۱/۲ + ۳ ] ۱/۳\n(۳) ستون های تیلیفون از یک دیگر به مسافت\n۶۶ گز نصب شده است پس اقل آن"}
{"book": "adl0290", "page": 921, "text": "۴۵۱\n\nتعداد میل را دریافت کنید که در آن\nتعداد کامل ستون تیلیفون نصب کرده\nشود ؟\n(۴) یک حوض دو انبوبه دارد که یکی آن را\nدر ۱/۲ ۱۲ دقیقه پر میسازد و دیگر در ۱۵\nدقیقه و یک انبوبه دیگر آن را در ده\nدقیقه خالی میکند پس انبوبه اول چهار\nدقیقه باز میشود باز انبوبه اول و دوم\nهر دو ۱ دقیقه باز میشود پس اگر بعد از\nانقضای ۵ دقیقه انبوبه سوم نیز باز کرده\nشود معلوم کنید که حوض مذکور در چند\nدقیقه پر خواهد شد ؟\n(۵) مزد بیست روزه ا و ب مساوی مزد ۳۵\nروزه ا میباشد پس دریافت کنید که رقم\nمذکور مزد چند روزه ب می باشد ؟\n(۶) یک پیپ ۵ حصه شراب و سه حصه آب\nدارد پس دریافت کنید که از پیپ مذکور\nچه قدر مخلوط را به کشیم و بر جای آن\nآب بیندازیم که مقدار شراب و آب متساوی"}
{"book": "adl0290", "page": 922, "text": "۴۵۲\nگردد ؟\n(۷) یک شخص بتاریخ ۵ ماه مارچ ۱۳۰ پوند قرض می گیرد و بعوض آن ۱۳۳ پوند و ۱۸ شلنگ به ۱۰ ماه اکتوبر ادا می کند پس شرح سود مفرد را دریافت کنید *\n\n(۸) ہندسہ مقام احاد و مقام لکوک در یک رقم ۳ و ۸ میباشد پس اگر از رقم مذکور ۹۹۹۹۹ تفریق شود معلوم کنید که در مقامات مذکورہ باقی کدام هندسه خواهد بود ؟\n(۹) اگر خمس یک عدد را بر ۳۰۷ تقسیم کنیم خارج قسمت ۱۲ و باقی ۹۶ میباشد پس عدد مذکور را دریافت کنید *\n(۱۰) طول یک قطعه زمین نسبت به عرض آن ۵ گز زیاده است و مجموع اضلاع آن ۱۳۰ گز می باشد پس مساحت آن را دریافت کنید *\n(۱۱) یک موتر از کابل به وقت ۱/۴ ۴ بجه عصر"}
{"book": "adl0290", "page": 923, "text": "۴۵۳\n\nروانه شده و به وقت ۸ بجه شب به\nجلال آباد میرسد و یک موتر دیگر از\nجلال آباد به وقت ۴ بجه ۵۰ دقیقه عصر\nروانه شده و به ۱/۲ ۸ بجه شب به کابل\nمی رسد پس دریافت کنید که آنها کدام\nوقت ملاقی میشود ؟\n\n(۱۲) اجاره یک کشت مبلغ معینی از روپیه و\nچند من گندم است چون نرخ گندم فی\nمن ۲ روپیه باشد کل مقدار اجاره ۴۰\nروپیه و چون نرخ گندم فی من ۲ روپیه\n۴ آنه باشد کل مقدار اجاره ۴۲ روپیه\n۸ آنه میباشد پس دریافت کنید که چون\nنرخ گندم فی من ۲ روپیه ۱۰ آنه باشد\nاجاره کشت مذکور چه قدر خواهد بود ؟\n\n(۱۳) اگر نسبت محیط و قطر دائره ۲۲ : ۷ فرض\nکرده شود و نسبت محیط و قطر کره زمین\n۱۶۰ میتر : ۱۶۷ فت پس دریافت کنید که\nمیتر و فت با هم چه نسبت دارد ؟\n(جواب الی چهار درجه اعشاریه صحیح باشد) +"}
{"book": "adl0290", "page": 924, "text": "۲۵۴\n\n(۱۴) سود سالانه یک رقم ۱۰۸ روپیه ۴ شاهی و سود مرکب آن در دو سال ۲۲۱ روپیه میباشد پس دریافت کنید که شرح فیصد چه قدر است ؟\n(۱۵) اگر یک عدد به نوبت بر ۵ و ۶ و ۸ تقسیم شود باقی علی الترتیب ۲ و ۳ و ۴ می باشد پس دریافت کنید که اگر عدد مذکور بر ۲۴۰ تقسیم شود باقی چه قدر خواهد بود؟\n(۱۶) ۱۲۵۵ را بر ۱۰۰۴ تقسیم کنید و از حاصل آن خارج قسمت ۱۲٫۵۵ : ۱۰۰۴ و ۱۲۵۵ : ۱۰۰۴۰۰۰ معلوم کنید *\n(۱۷) چند چوکی را به قیمت ۲۵ روپیه خریدم و چند چوکی دیگر را به همان نرخ به قیمت ۲۸ روپیه ۲ آنه خریدم پس دریافت کنید که مقدار اعظم قیمت یک چوکی چه قدر خواهد بود ؟\n(۱۸) یک ساعت ۲ ۱/۲ دقیقه یومیه پیش می رود و روز یک شنبه به وقت نصف النهار ساعت مذکور ۳ دقیقه پس است دریافت"}
{"book": "adl0290", "page": 925, "text": "۴۵۵\nکنید که وقت اصلی به ساعت مذکور کدام وقت\nمعلوم خواهد شد ؟\nو نیز روز دو شنبه بوقت ۶ بجه شام\nدر همان ساعت چند بجه خواهد بود ؟\n(۱۹) شخصی ۴ تکٹ ریل را برای مسافت\n۶۰ میل خریده که دو تکٹ از درجه اول\nو یک از درجه دوم و تکٹ چهارم\nنصف تکٹ درجه اول برای یک طفل\nبود اگر قیمت تکٹ درجه دوم ۳/۴ درجه\nاول باشد کل اخراجات ۴ تکٹ فوق\n۱ پونڈ ۱۱ شلنگ ۸ پنس می باشد پس\nدریافت کنید که قیمت هر تکٹ چه قدر\nاست و شرح کرایه فی میل چه قدر ؟\n(۲۰) دو مخلوط شراب و آب به نسبت ۲:۳ و\n۴ : ۵ می باشد پس اگر یک گیلن از\nمخلوط اول با دو گیلن مخلوط دوم آمیخته\nشود دریافت کنید که در مخلوط سوم چه\nقدر شراب خواهد بود ؟\n(۲۱) کتابی از انگلستان خواستم که قیمت آن"}
{"book": "adl0290", "page": 926, "text": "۳۵۶\n\nبا محصول ڈاک ۱۱ شلنگ ۶ پنس ) ۱۶ شلنگ\n۱ پنس است و دکانداریکه به معرفت وی\nکتاب مذکور را خواسته ام فی شلنگ دو پنس\nدر قیمت مذکور رعایت میکند پس دریافت\nکنید که قیمت مقرر کتاب مذکور به حساب\nدوکاندار چه قدر خواهد بود ؟\n\n(۲۲) کدام عدد همان ضعف ۷ است که ۳۹۷۵\nضعف ۱۵ می باشد ؟\n(۲۳) رقم ذیل را مختصر کنید :-\n۱/۷ ۲ + ۱/۲۱ ÷ (۳/۵ - ۱/۳) - ۳/۱۱ + ۱/۳) ۱/۲ ۳ من ۱/۳ ۲ من ۱/۴ ۲۳\n(۲۴) در طول یک کشت ۱۲۰ انبوبہ آب رسانی\nدر زمین دفن شده است و ہر انبوبہ\nدر طول ۲ فٹ و در عرض ۹ اینچ است\nو یک شخص در یک روز بقدر یک و نیم\nچند طول کشت مذکور انبوبہ ہا را در زمین\nدفن می تواند کرد پس دریافت کنید که ۵\nنفر در دو روز چه قدر انبوبہ را در زمین\nدفن خواهند کرد ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 927, "text": "۴۵۷\n\n(۲۵) ۱ یک کار را در مدت ۳ روز کرده می\nتواند و ب سه چند آن را در ۸ روز\nو ج ۵ چند آن را در ۱۲ روز پس\nاگر هرسه یکجا یومیه ۹ ساعت کار کنند\nدریافت کنید که کار مذکور را در چند روز\nخواهند کرد ؟\n(۲۶) بر ذمه دهقان ۵ خروار گندم و ۳ خروار\nجو بطور مالیه می باشد پس اگر فی خروار\nگندم ۶۰ روپیه پخته کابلی و فی خروار\nجو ۵۴ روپیه ادا کند دریافت کنید که وجه\nمالیه او چند روپیه خواهد بود ؟\n(۲۷) شش سکه هموزن که از زر و نقره مرکب بود\nگداخته شد و سکه های نو هموزن شش\nسکه فوق ضرب نموده شد پس اگر نسبت\nزر و نقره در یکی ۳:۲ و در دوئی دیگر\n۵:۳ و در سه باقی مانده ۴:۵ باشد\nدریافت کنید که در سکه های نو نسبت زر\nو نقره چه خواهد بود؟\n(۲۸) شخصی در عدد میز را به قیمت معین به قرض"}
{"book": "adl0290", "page": 928, "text": "۴۵۸\nشش ماهه می فروشد لاکن اگر قیمت مذکور\nرا نقد ادا نمائیم ۱۱ عدد میز را خریده می\nتوانیم پس شرح رسوم را دریافت کنید :\n\n(۲۹) اعظم و اقل اعداد شش هندسه را دریافت\nکنید که بر ۲۳۹ بدون باقی تقسیم شود :\n(۳۰) عددی را با ۳ جمع نموده عشر آن گرفتیم بر\nخارج قسمت پنج زیاده کرده حصه پانز دهم\nحاصل جمع را گرفته و خارج قسمت ۱ ۱/۲\nحاصل شد پس عدد مذکور را دریافت کنید:\n(۳۱) جمع آن اعداد پنج هندسه را دریافت کنید\nکه بر ۹ بدون باقی تقسیم شود و در مرتبه\nاول و آخر آن ۱ و در مرتبه وسطی ۲ باشد\nدلیل عمل خود را نیز بیان کنید :\n(۳۲) ب مقامیست که در کنار دریای کابل\nدر وسط ا و ج واقع است یک کشتی در ۵\nساعت ۱۵ دقیقه در بعد ا و ب آمد و\nرفت می کند و بعد ا و ج را در ۷\nساعت طی میکند پس دریافت کنید که کشتی"}
{"book": "adl0290", "page": 929, "text": "۳۵۹\n\nمذکور از ج الی ا در چند ساعت رفته\nمیتواند ؟\n(۳۳) اگر قیمت خشت به قرار حجم باشد و ۱۰۰\nخشت که طول آن ۱۶ انچ و عرض ۱۰\nانچ و ضخامت ۸ انچ باشد به قیمت ۲\nروپیه ۹ آنه فروخته شود پس دریافت کنید\nکه قیمت ۹۲۱۶۰۰ عدد خشت (که هر بُعد\nآن نسبت به هر بُعد خشت مذکور ۳/۴ است)\nچه قدر خواهد بود ؟\n(۳۴) یک مخلوط شیر و آب ۲۵٪ شیر دارد و مخلوط\nدیگر ۷۵٪ پس اگر ۲ گیلن مخلوط اوّل را\nبا ۳ گیلن مخلوط دوم خلط کنیم دریافت\nکنید که در مخلوط سوم نسبت شیر و آب چه\nقدر خواهد بود ؟\n(۳۵) قیمت خرید یک چیز چه قدر زیاده شود که\nبعد از ادای کمشن ۱۰ فیصد به خریدار برای\nدکاندار ۲۰ فیصد نفع حاصل شود ܀\n\n(۳۶) اقل آن اعداد را دریافت کنید که حاصل ضرب"}
{"book": "adl0290", "page": 930, "text": "۴۶۰\nآن در ۶۱۲ بر ۷۷۰ بدون باقی تقسیم شود؟\n(۳۷) مجموع رقم ۲ و ۷،۵ را بر ۱،۳ تقسیم\nکنید و خارج قسمت را با فرق رقم ۳،۲\nو ۲، ۱،۶۹۷ جمع کنید *\n(۳۸) یک خانه ۵۰ فٹ طول و ۴۰ فٹ عرض\nدارد پس قیمت قالین و شطرنجی را برای\nفرش خانه مذکور دریافت کنید ( عرض\nقالین ۲ فٹ و نرخ آن فی گز ۳ روپیہ\nو عرض شطرنجی ۲ گز و نرخ آن فی گز\n۱ روپیہ است شطرنجی در هر چهار طرف خانه\nبہ بُعد ۱۱/۲ گز از دیوار فرش میشود و قالین\nدر باقی خانه و یک فٹ بہ اصل شطرنجی\nگسترده میشود) *\n(۳۹) نیم ساعت بعد از غروب آفتاب در یک\nساعت ۱۲ بجه بود و روز دیگر به وقت\nصبح چون در یک ساعت صبح ۴ بجه ۸\nدقیقه باشد در ساعت مذکور ۸ بجه ۴ دقیقه\nمیباشد پس دریافت کنید که یوم گذشته\nبه وقت غروب آفتاب چند بجه بود ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 931, "text": "۴۶۱\n\n(۴۰) ا مالک (۱۵ + ۳۶) حصه یک زمین است\nو ب مالک ۴۷، حصه آن اگر قیمت ۱۰۵۶\nحصه زمین مذکور ۳۷۳، ۳ روپیه باشد معلوم\nکنید که فرق حصص ا و ب چه قدر است ؟\n(۴۱) سه گلاس متساوی از مرکب الکحل و آب\nپر شده که نسبت الکحل و آب در گلاس\nاول ۳:۲ و در دوم ۴:۳ و در سوم ۵:۴\nاست پس اگر هر سه مرکب در یک گلاس\nکلان انداخته شود دریافت کنید که الکحل\nو آب در آن بچه نسبت خواهد بود ؟\n(۴۲) اگر رسوم حقیقی یک هندوی ۱۴۶۴۱ پوند\nبه حساب ۱۰ فیصد سود مرکب ۴۶۴۱ پوند\nباشد دریافت کنید که هندوی مذکور بعد از\nچند مدت واجب الادا میباشد ؟\n\n(۴۳) حصه بیست و پنجم یک عدد مساوی حصه\nهفتم ۴۲ میباشد پس عدد مذکور را دریافت\nکنید :-\n(۴۴) رقم ذیل را مختصر کنید :-"}
{"book": "adl0290", "page": 932, "text": "۴۶۲\n\n۹۱/۱۲۲ (۲ ۱/۲ من ۶ ۱/۲ + ۳ ۱/۴) : ۲ ۱/۲ من (۷ ۱/۲ + ۳ ۱/۴)\n(۴۵) یک دسته سپاهیان در ۵ قطار مساوی حرکت\nمیکند و بعد از آن از همان دسته ۷ قطار\nمساوی ساخته شده است پس دریافت\nکنید در دسته مذکور تعداد اقل سپاهیان که\nاز یکهزار نفر زیاده باشد چه قدر خواهد بود؟\n(۴۶) ا نسبت به ب دو چند کار کرده می تواند\nو ج مساوی ب کار میکند و هر سه دو\nروز کامل کار کردند و یا ا تنها نیم روز\nو ب تنها یک روز کار کرد پس دریافت\nکنید که کل آن کار را که هر سه تا حال\nکرده اند ا و ج در چه قدر مدت کرده\nمیتوانند ؟\n(۴۷) رفتار یک جهاز دخانی فی ساعت ۱۴ میل\nاست و به یک بندرگاه در مدت دوازده\nروز می رسد پس دریافت کنید که جهاز\nدیگری که از همان مقام و در همان وقت\nبر فتار فی ساعت ۸ میل روانه شده به\nبندرگاه مذکور چند روز بعد از جهاز اول"}
{"book": "adl0290", "page": 933, "text": "۴۶۳\nخواهد رسید ؟\n(۴۸) از یک پیپ شراب یک ثلث آن را گرفته در عوض آن آب خلط شده و یک ثلث آن مخلوط را گرفته و در عوض آن باز آب خلط گردیده است و همچنین ۴ دفعه عمل نموده شده است پس دریافت کنید که نسبت شراب و آب در مخلوط اخیر چیست؟\n(۴۹) یک رقم ۲۱۰۰ روپیه بعد از ۴ سال واجب الادا است لاکن رقم مذکور به اقساط ذیل ادا شده است :-\n۲۷۵ روپیه در اختتام ۲ سال و ۴۶۰ روپیه در اختتام ۳ سال و ۵۰۰ روپیه در اختتام ۴ سال و ۶۰۰ روپیه در اختتام ۵ سال پس دریافت کنید که در اختتام سال ششم چه قدر ادا کرده شود که رقم مذکور کاملا ادا شود (سود مفرد بحساب ۵ فیصد گرفته شده است) *\n(۵۰) ۲۰ چند یک عدد مساوی ۷ چند ۴۰ است"}
{"book": "adl0290", "page": 934, "text": "۴۴۴\n\nپس عدد مذکور را دریافت کنید *\n(۵۱) اقل تعداد گولی ها اونس چه قدر باشد که وزن\nآن مساوی تعداد صحیح پوند باشد ؟\n(۵۲) اخراجات تعمیر یک دیوار پخته را که ۶۸ گز\nطول و ۶ فٹ عرض و ۲ فٹ ۲ انچ ارتفاع دارد\nبحساب فی ۳۰۶ مکعب فٹ ۱۸ روپیه دریافت\nکنید ؟\n(۵۳) یک دسته سپاهیان ۳۴۲۰ فٹ جای طولانی\nرا میگیرد پس دریافت کنید که دسته مذکور از\nبازار که طول آن یک میل باشد به چه قدر\nمدت گذشته می تواند ؟ درفتار سپاهیان مذکور\nدر یک دقیقه ۵۸ گام است و هر گام\nسپاهی ۲۱/۲ فٹ ) *\n(۵۴) ۱۹۵ نفر اجاره گرفتند که یک دیوار ۱۱/۲ میل\nرا در ۴ هفته تعمیر می کنیم لاکن در اختتام\nیک هفته معلوم شد که نفری مذکور صرف\n۵۲۰ گز دیوار را تعمیر کرده اند پس دریافت\nکنید که چند نفر دیگر مقرر شود که دیوار مذکور\nدر همان میعاد معین تعمیر گردد ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 935, "text": "۴۶۵\n\n(۵۵) ۱ یک پیپ است که ۱۲۵ گیلن شراب دارد و یک پیپ دیگر که ۱۷۵ گیلن آب دارد از هر یک از دو پیپ مذکور صد گیلن گرفته با هم آمیختیم و باز پیپ ها را ازین مخلوط پر کردیم و همچنین یک بار دیگر این عمل نمودیم پس معلوم کنید که شراب و آب در دو پیپ مذکور بچه نسبت خواهد بود؟\n(۵۶) یک شخص فی پوند ۵ پنس محصول آمدنی ادا می کند و چون شرح سود بر جای ۶ فیصد فی سال ۶۱/۲ فیصد فی سال شود آمدنی او بقدر ۲۳ پوند ۱۰ شلنگ زیاده میشود پس سرمایه او را دریافت کنید *\n\n(۵۷) از یک عدد ۳۲۰ را تفریق کرده ۲۴ را با باقی جمع نموده مجموع در ۸ ضرب شده است و حاصل ضرب مساوی مجموع ۳۰۴ و ۷۶۰ میباشد پس عدد مذکور را دریافت کنید *\n(۵۸) کدام کسر اعشاریه ۲۵، ۲ احاد مساوی"}
{"book": "adl0290", "page": 936, "text": "۴۶۶\n\n(۵) حصه یک احد میباشد ؟\n(۵۹) ظرفی را به کاسه های ۳ پائینت کاملاً پُر کرده میتوانیم و نیز به کاسه های ۵ پائینت آنرا خالی کرده می توانیم پس اگر مظروف مذکور مابین ۱۱ و ۱۲ گیلن باشد دریافت کنید که گنجائیش اصلی ظرف مذکور چه قدر خواهد بود؟\n(۶۰) دو ساعت بروز دو شنبه بوقت نصف النهار برابر شده است و یکی ۱ دقیقه یومیه پس میماند و دیگر یک دقیقه پیش می رود پس روز شنبه آینده چون در ساعت اول ۱۰ بجه و ۴۹/۱۱ دقیقه باشد در ساعت دوم چند بجه خواهد بود ؟\n(۶۱) سه نفر باغبان یکجا کار کرده کار یک باغ را در ده روز با تمام میرسانند لاکن یکی از آنها صرف نیم روز کار میکند پس دریافت کنید که کار مذکور در چند روز با ختتام خواهد رسید ؟\n(۶۲) یک ظرف ۲۰ گیلن شراب و ظرف دیگر ۲۰ گیلن آب دارد - از هر یک یک گیلن"}
{"book": "adl0290", "page": 937, "text": "۴۶۷\n\nگرفته در آن دیگر انداخته شد و همچنین سه\nدفعه عمل نموده شد پس دریافت کنید که نسبت\nشراب و آب در دو ظرف مذکور چه خواهد بود ؟\n(۶۳) شخصی وصیت کرد که میراث او بر سه نفر\nپسر به این طریق تقسیم شود که چون\nبه سن ۲۱ سالگی برسند پس حصه همه متساوی\nباشد - و بوقت مرگ میراث او ۱۳۲۴۰\nپوند و سن پسرانش ۲۳ و ۲۱ و ۱۹ سال\nبود پس اگر شرح سود و رسوم ۵ فیصد\nباشد دریافت کنید که میراث مذکور به چه\nنسبت تقسیم خواهد شد ؟\n(۶۴) با عددی ۷ را جمع نموده حاصل جمع را در\n۵ ضرب کردیم و حاصل ضرب را بر ۹\nتقسیم کرده از خارج قسمت ۳ تفریق نمودیم\nو باقی ۱۲ می باشد پس عدد مذکور را\nدریافت کنید *\n(۶۵) مختصر کنید : (۷۵ + ۵)، (۲۵ - ۴) : (۱۲۵ + ۶ ۴/۱۲)\n(۶۶) اگر مقدار باران در جای ۷ انچ باشد"}
{"book": "adl0290", "page": 938, "text": "۴۶۸\n\nدریافت کنید که مقدار باران فی ربع میل\nچند ٹن خواهد بود ؟ (وزن یک مکعب\nفٹ آب یک هزار اونس است) *\n(۶۷) ا و ب و ج بر کاری مقرر شدند۔ و بعد\nاز ۱۵ روز چون یک ثلث کار باختتام\nرسید ا مرخص گردید لاکن ب و ج ۲۰\nروز دیگر نیز کار مذکور را کردند و یک\nثلث دیگر را به اختتام رسانیدند و بعد\nاز آن ج تنها کار باقیمانده را در ۳۰\nروز تمام کرد پس دریافت کنید که اگر\nا و ب کار را نمی گذاشتند کل کار در\nچند روز باتمام می رسید ؟\n(۶۸) اگر شخصی ۱۶۵ میل در ۶ روز طی کرده بتواند\nپس دریافت کنید که شخص دیگر در ۱۵ روز\nچند میل خواهد رفت ؟\n(در وقتیکه شخص اول ۳۴ میل می رود\nشخص دوم ۳ میل رفته میتواند) *\n(۶۹) اگر وزن ۳ مکعب انچ آهن و ۲ مکعب انچ\nآب مساوی وزن ۲ مکعب انچ آهن و ۹"}
{"book": "adl0290", "page": 939, "text": "۴۶۹\nمکعب انچ آب باشد پس دریافت کنید که وزن یک مکعب انچ آهن با وزن یک مکعب انچ آب چه نسبت دارد ؟\n(۷۰) چند چیز را به قیمت شش صد روپیه می خرم و به قرض سه ماهه به قیمت ۶۸۰ روپیه می فروشم پس دریافت کنید که فی سال نفع آن فیصد چند است ؟\n\n(۷۱) از عشر یک عدد ۱۰ تفریق شده و ۱۰ باقی مانده است پس عدد مذکور را دریافت کنید.\n(۷۲) ۳/۵ یک عدد از مجموع یک ثلث و یک خمس آن بقدر ۲۶ زیاده است پس عدد مذکور را دریافت کنید .\n(۷۳) دو عرابه دندانه دار که متصل یکدیگر میباشد ۷۵ و ۱۳۰ دندانه دارد و بذریعه یک ریسمان مشترک حرکت میکند پس دریافت کنید که بعد از چند گردش عرابه خورد همان دندانه های هر دو عرابه به یک چیز خاص در یک وقت مس خواهد کرد ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 940, "text": "۴۷۰\n(۷۴) یک ریل از مقام ط به طرف ق همان وقت\nروانه میشود که یک ریل دیگر از ق بجانب\nط روانه می گردد و شش ساعت بعد از وقت\nروانگی آنها ملاقی میشود پس اگر بعد ط و ق\n۱۶۲ میل و رفتار ریل اول نسبت به دوم ۸\nمیل زیاده باشد دریافت کنید که رفتار هر\nیک از آنها فی ساعت چند میل است ؟\n(۷۵) اگر یک هزار روپیه کله دار ماهوار مساوی\n۱۱۲ پونڈ ۱۰ شلنگ سالانه باشد دریافت کنید\nکه قیمت یک روپیه کله دار به سکه انگریزی چه\nقدر خواهد بود ؟\n(۷۶) ۲۰ پونڈ را در ۲ مرد و ۳ زن و ۴ طفل\nباین طریق تقسیم کنید که حصه هر زن دو چند\nحصه هر طفل و حصه یک مرد مساوی مجموع\nحصه یک زن و یک طفل باشد *\n(۷۷) اگر سود مفرد ۲۵۳ پونڈ ۲ شلنگ ۶ پنس\nبه شرح ۵ فیصد مساوی رسوم ۲۵۷ پونڈ\n۶ شلنگ ۱۰ پنس باشد و شرح و مدت در\nهر دو صورت مساوی باشد دریافت کنید که"}
{"book": "adl0290", "page": 941, "text": "۴۷۱\nرقم ثانی بعد از چند مدت واجب الادا خواهد بود ؟\n\n(۷۸) آن عدد را دریافت کنید که اگر ۲۵ دفعه از ۷۲۰۱ تفریق شود باقی ۷۱ ۱ باشد *\n(۷۹) از یک پونڈ ۲ اونس ۱ پینی ویٹ ۳ گرین چند پارسل ۱۷۳۶ گرین ساخته می توانیم و باقی چه قدر خواهد ماند ؟\n(۸۰) خانه ۲۰ فٹ طول و ۱۵ فٹ عرض و ۱۰ فٹ ارتفاع دارد و در آن ۴ در وازه ۷ فٹ در ۴ فٹ و یک بخاری ۶ فٹ در ۴ فٹ میباشد و دیوار خانه در هر چهار طرف ۲ فٹ کاغذ دارد پس دریافت کنید که اخراجات سفید کردن خانه مذکور فی مربع گز ۶ آنه چه قدر خواهد بود ؟\n(۸۱) اگر دو عقرب یک ساعت بعد از هر ۶۵ ۶ دقیقه (وقت صبح) یک بر دیگر منطبق گردد پس دریافت کنید که ساعت مذکور یومیه چه قدر پس می ماند یا پیش میرود ؟\n(۸۲) ۱ کتابی را بحساب فی دقیقه ۳ خط در"}
{"book": "adl0290", "page": 942, "text": "۴۷۲\n\n۱۷ ساعت و ب همان کتاب را در ۲۴\nساعت می نویسد پس اگر ا ۴۶۷ خط از\nکتاب مذکور بنویسد دریافت کنید که ب حصه\nباقیمانده را در چند مدت خواهد نوشت ؟\n(۸۳) سكنه یک شهر هند بقرار ذیل است : مسلمان\n۳ نفر و ہندو ۱۲ نفر و نصرانی ۳ نفر پس\nاگر تعداد هندوان ۴۸۰۰ نفر باشد تعداد\nنصاری را دریافت کنید *\n(۸۴) بر ذمه شخصی دو قرض میباشد یکی ۱۳۸ پوند\nو ۲ شلنگ و ۶ پنس که امروز واجب الادا\nاست و دیگر نیز همین رقم که بعد از ۱۴ ماه\nواجب الادا است پس دریافت کنید که بعد\nاز ۶ ماه چه قدر ادا شود که هر دو قرض\nمذکور به شرح فی سال ۴ فیصد ادا گردد *\n(۸۵) فرق ۲ عدد ۳۷۵ است که یکی از آن\n۷۸۰۹ میباشد پس عدد دیگر را دریافت\nکنید *\n(۸۶) رقم ذیل را مختصر کنید :-"}
{"book": "adl0290", "page": 943, "text": "۴۷۳\n\n۱۶۶۴ / ۱۴۰۸ من { ۶ / ۵۰ من ۳ / ۵۳ پوند + ۶ / ۵ من ۳ پوند ۹ پنس - ۳ / ۴۱ من ۳ پوند ۲ شلنگ } +\n(۸۷) یک میوه فروش ۱۱۳۴ دانه سیب و ۶۳۰ دانه نارنج دارد و آنها را به تعداد متساوی جدا نموده حصه علیحدہ میسازد پس اگر هر حصه بقدر امکان زیاده بشود دریافت کنید که در هر حصه چند دانه خواهد بود ؟\n(۸۸) یک ظرف وسعت ۳۶۰ مکعب فظ دارد و دو انبوبہ در ۳ و ۴ ساعت علی الترتیب آن را خالی میکنند و یک انبوبہ دیگر کہ وسعت دهن آن یک مربع فظ میباشد فی دقیقه یک گز آن را پر میکند پس اگر سہ انبوبہ در یک وقت باز شود و ظرف پر باشد دریافت کنید کہ در چند مدت خالی خواهد شد ؟\n(۸۹) اگر ۴ مرد یا ۶ زن کاری را در ۲۰ روز کرده بتوانند پس دریافت کنید کہ ۲ مرد و ۲ زن آن را در چند روز تمام خواهند کرد ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 944, "text": "۴۷۴\nبه کدام شرط صورت کسر جواب آن تعداد\nساعت ها تغییر خواهد کرد که نفری فوق در\nآن ساعت ها یومیه کار کرده باشند\n(البته کسر روز را به ساعت تحویل می کنیم)\n(۹۰) ۲۲۸۰۰ روپیه را بر آ و ب و ج باین\nطریق تقسیم کنید که حصه ا یک و نیم\nچند ب و حصه ب یک و نیم چند ج\nباشد *\n(۹۱) تاجری ۱۰ اسپ را فی راس ۴۰۰ روپیه\nو ۸ اسپ را فی راس ۵۰۰ روپیه و ۴\nاسپ را فی راس ۶۰۰ روپیه می خرد و\nاسپ های مذکور را شش ماه نگه می دارد\nکه اخراجات هر اسپ فیماه ۱۵ روپیه می باشد\nو بعد از انقضای شش ماه مذکور آنها را\nمی فرشد و بعد از تفریق کل اخراجات\nبه قدر ۱۲ ۱/۲ فیصد بر قیمت خرید نفع حاصل\nمیکند پس دریافت کنید که قیمت فروش\nیک اسپ بقرار اوسط چند روپیه خواهد\nبود ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 945, "text": "۴۷۵\n\n(۹۲) قیمت یک کالسکه با اسپ ۱۲۰۰ روپیه است\nپس اگر قیمت کالسکه از قیمت اسپ ۳۰۰\nروپیه زیاده باشد قیمت اسپ را دریافت\nکنید *\n(۹۳) تعداد نفوس یک شهر ۶۰ هزار نفر است\nپس اگر نسبت موالید سالانه ۱: ۲۰ و نسبت\nاموات سالانه ۱: ۳۰ باشد دریافت کنید که\nدر اختتام سال نفوس شهر مذکور چند خواهد\nبود ؟\n(۹۴) یک انبو به که دهن آن ۲۶ مربع انچ است\nیک حوض ۹ فٹ در ۶ فٹ در ۵ فٹ را\nدر ۱۵ دقیقه خالی میکند پس دریافت کنید\nکه از انبوبه مذکور آب به کدام رفتار جاری\nمیشود ؟\n(۹۵) محیط یک میدان اسپ دوانی ۳/۴ ۳ میل\nاست و ۴ نفر از یک مقام میدان مذکور\nبرفتار فی ساعت ۱/۳ ۳ د ۲/۳ ۳ و ۱/۴ ۴ و ۵ میل\nروانه می شوند و بر گرد آن دور می کنند پس\nدریافت کنید که ملاقات ایشان بعد از چند"}
{"book": "adl0290", "page": 946, "text": "۴۷۶\nمدت در روانه شدن ایشان واقع خواهد شد ؟\n(۹۶) ۴۰ پوند صرافی در ۱۲ حصه ۱۱ حصه زر خالص\nدارد و از آن ۱۸۶۹ سکه پوند ضرب میشود\nپس دریافت کنید که در یک سکه پوند چند\nگرین زر خالص میباشد ؟\n(۹۷) ۷ روپیه ۵ آنه را به دو حصه تقسیم کنید که\nیکی از آنها حصه دیگر باشد *\n(۹۸) اگر سیب به نرخ فی روپیه ۱۳ دانه خریده شود\nپس دریافت کنید که به کدام نرخ آنها را\nبه فروشیم که فیصد ۳۰ نفع حاصل شود ؟\n(۹۹) ا ۳۲۴ روپیه د ب ۲۹ روپیه کم از ا دارد و\nاگر ج ۲۰۵ روپیه دیگر می داشت کل مبلغ\nاو دو چند مجموع مبلغ ا و ب می شد پس\nمبلغ ج را دریافت کنید *\n(۱۰۰) سال شمسی ۳۶۵،۲۴۲۲۱۸ روز است اگر ۳۶۵\nروز فرض کرده شود پس معلوم کنید که در چند\nسال غلط حساب مساوی یک روز خواهد بود ؟\n(۱۰۱) محیط دو عرابه ۱۶۸ انچ و ۴۰۱ انچ است پس"}
{"book": "adl0290", "page": 947, "text": "۴۷۷\n\nدریافت کنید که اکثر تعداد دندانه های هر یک\nاز عرابه های مذکور چند باشد که یک دیگر را\nدور داده بتوانند ؟\n(۱۰۲) یک ساعت بقدر ۱۵ ثانیه یومیه پیش میرود و\nبتاریخ یکم ماه بوقت ۶ بجه شام صحیح شده\nاست و بتاریخ سوم ماه وقت اصلی طلوع\nآفتاب ۵ بجه و ۴۵ دقیقه است لاکن در\nساعت مذکور ۶ بجه و ۱۵ دقیقه میباشد پس\nدریافت کنید که بتاریخ اول ماه در گردش\nعقرب ها چه قدر غلط از ما واقع شده *\n(۱۰۳) رفتار یک ریل بے توقف فی ساعت ۳۰\nمیل است اگر ریل مذکور بر سٹیشن های خاص\nتوقف کند اوسط رفتار آن فی ساعت ۲۵\nمیل میباشد پس دریافت کنید که بعد از چه\nقدر مسافت تعطیل یک ساعت واقع خواهد\nشد ؟\n(۱۰۴) ۲۳ روپیه را بر ا و ب و ج باین طریق\nتقسیم کنید که اگر حصه ا ۳ روپیه باشد حصه\nب ۱/۲ ۲ روپیه و اگر حصه ب ۴ روپیه باشد"}
{"book": "adl0290", "page": 948, "text": "۴۷۸\n\nحصة ج ۳/۴ روپیه +\n(۱۰۵) یک سوداگر ۴ هزار من برنج می خرد و\nخمس آنرا به نفع ۵ فیصد و ربع آنرا به نفع\n۱۰ فیصد و نصف آنرا به نفع ۱۲ فیصد و باقی\nمانده را به نفع ۱۶ فیصد می فروشد اگر تاجر\nمذکور کل مقدار برنج به نفع ۱۱ فیصد می\nفروخت نفع او ۷۲۸ روپیه زیاده می شد\nپس دریافت کنید که قیمت خرید یک من\nچه قدر بود ؟\n\n(۱۰۶) یک شخص ۱۶ دانه نارنج به ا داده و ب را\n۴ دانه زیاده از ا و ج را ۵ دانه کم از\nب می دهد و اگر هر یک از آنها را سه دانه\nکم می داد نزد او صرف یک ثلث همه باقی\nمی ماند پس دریافت کنید که تعداد کل نارنج\nچند بود ؟\n(۱۰۷) رقم ذیل را مختصر کنید :-\n[۱۵/۱۶÷۱۱/۸ / ۱۵/۱۶÷۱۷/۸ ÷ ۱۴/۱۵÷۱۱/۳ / ۱۵/۱۶÷۲/۵] ÷ [۶/۷÷۱/۷ / ۸/۹÷۱/۹ ÷ ۵/۶÷۱/۶ / ۱۰/۱۱÷۱/۱۱]"}
{"book": "adl0290", "page": 949, "text": "۴۷۹\n\n(۱۰۸) طول یک خانه ۱۸ فُٹ است و اخراجات فرش\nقالین آن ۷۲ روپیہ اگر عرض آن ۴ فُٹ کم\nمی بود اخراجات فرش صرف ۵۶ روپیہ می\nشد پس عرض خانه مذکور را دریافت کنید *\n(۱۰۹) ا ۲۱/۲ جریب کشت را در ۶۱/۲ ساعت و\nب ۲۱/۲ جریب را در ۵۱/۲ ساعت دَرَو کرده\nمیتواند پس دریافت کنید که آنها یکجا یک\nکشت ۱۰ جریب را در چند ساعت دَرَو\nخواهند کرد و هر یک از آن ها چه قدر\nدرو خواهد کرد ؟\n(۱۱۰) قیمت ۱۲ سیر گندم و ۱۰ سیر جو چون نرخ\nجو فی سیر ۲ روپیہ باشد ۵۰ روپیہ میشود پس\nاگر قیمت ۸ سیر برنج و ۶ سیر جو ۳۲ روپیہ\nباشد قیمت یک سیر جو چه قدر خواهد بود ؟\n(قیمت برنج نسبت به قیمت گندم ۱۱/۲ زیاده تر\nاست) *\n(۱۱۱) ۲۰ روپیہ ۴ آنه را به ۵ نفر باین طریق تقسیم\nکنید که حصہ هر یک (بدون شخص اول) نسبت\nبه حصه شخص ما قبل خود دو چند باشد *"}
{"book": "adl0290", "page": 950, "text": "۴۸۰\n\n(۱۱۲) تاجری یک پیپ شراب خالص را که ۵۰ گیلن\nمیباشد به قیمت ۷۴۱ روپیه می خرد اگر ۴\nگیلن از آن ضایع شود پس دریافت کنید\nکه بوتل های شراب مذکور فی درجن به چه نرخ\nفروخته شود که بر قیمت خرید ۱۵ فیصد نفع\nحاصل شود؟ (۶ بوتل گنجایش یک گیلن دارد) :\n\n(۱۱۳) یک شخص در فروش ۲۰ صندوق چای فی\nصندوق ۶۲۰ روپیه آن قدر نقصان کرد\nکه در فروش ۲۵ صندوق فی صندوق ۶۹۲\nروپیه نفع حاصل کرد پس قیمت خرید یک\nصندوق را دریافت کنید :\n(۱۱۴) یک شخص میراث خود را برای دو پسر و یک دختر\nگذاشته چنان وصیت کرد که پسر بزرگ را یک\nربع آن و پسر خرد را یک ثلث آن داده\nشود و باقیمانده به دختر مگر قیمت حصه دختر نسبت\nبه مجموع حصص پسران ۴ هزار روپیه کم بود\nپس قیمت کل میراث شخص مذکور را دریافت\nکنید :"}
{"book": "adl0290", "page": 951, "text": "۴۸۱\n(۱۱۵) سه قطار شجیر یکی بعد از دیگری در مسافت ۳۶۴ گز نصب شده است که چوب های شجیر اول از یک دیگر بعد ۴ فټ و چوب های شجیر دوم بعد ۶ فټ و چوب های شجیر سوم بعد ۹ فټ دارد پس اگر شخصی به هر سه شجیر یک دفعه نظر کند معلوم کنید که چند چوب شجیر های مذکور را مسافت یکدیگر خواهد دید؟\n(۱۱۶) ا و ب و ج رفتار فی ساعت ۲ و ۳ و ۴ میل علی الترتیب از یک مقام ط به توقف یک ساعت یکی بعد از دیگری روانه میشوند ا قبل از همه روانه میگردد و چون ب بوی میرسد واپس به مقام ط میرود پس دریافت کنید که ملاقات ب با ج در کدام مقام واقع خواهد شد؟\n(۱۱۷) پارچه فروش دغاباز یک گز را استعمال می کند که یک انچ کم است پس دریافت کنید که در فروش ۲۰ گز فی گز یک روپیه و ۲ آنه چه قدر سود خواهد کرد ؟\n(۱۱۸) برای ا و ب و ج یک یک پیاله چای"}
{"book": "adl0290", "page": 952, "text": "۴۸۲\n\nداده شد و پیاله های آنها علی الترتیب ۴\nاونس و ۵ اونس و ۱۶ اونس چای داشت\nو آنها چای خود را با هم آمیخته و باز پیاله\nهای خود را از چای مخلوط پُر کردند پس\nدریافت کنید که از چای ا و ب در پیاله\nج چه قدر خواهد بود ؟\n(۱۱۹) اگر در فروش شراب فی گیلن ۶ روپیه ۲۵\nفیصد نقصان باشد دریافت کنید که به چه\nنرخ فروخته شود که ۲۵ فیصد نفع حاصل\nشود *\n\n(۱۲۰) یک شخص سه صد پوند اخراجات سالانه\nدارد و بعد از ۶ سال معلوم می شود\nکه قرضدار شده است لہٰذا اخراجات سالانه\nخود را ۲۵۰ پونڈ بیسازد و در ۴ سال\nکل قرض او ادا می شود پس آمدنی سالانه\nاو را دریافت کنید *\n(۱۲۱) مجموع ۵۷۴۲۸ من یک دس و ۳/۴\nمن ۱/۳ من ۲۱۷/۴۸۴ من یک من و ۳۸۰۱/۱۰۱۳۶"}
{"book": "adl0290", "page": 953, "text": "۴۸۳\n\nمن یک ہنڈرڈ ویٹ را به کسر اعشاریه\nیک ٹن بیاورید *\n[ یک دس = ۳ پونڈ ۴ اونس و یک من = ۱/۲ ۸۲ پونڈ]\n(۱۲۲) یک حوض که ۱۲ فٹ طول و ۱۰ فٹ عرض\nو ۴ فٹ ۳ انچ عمق دارد از یک مائع\nپر میباشد که وزن آن ۲۰۴۰ پونڈ است\nپس اگر مظروف یک حوض دیگر ۱۹۶ پونڈ\nو طول و عرض آن ۷ فٹ و ۱/۲-۴ فٹ باشد\nعمق آن را دریافت کنید *\n(۱۲۳) ۱ صد گز در ۱۲ ثانیه و ب در ۱۳ ثانیه\nمی رود پس دریافت کنید که ا چند گز\nرعایت ب نماید که در مسابقه هر دوی آنها\nمساوی باشد ؟\n(۱۲۴) یک قلعه به ۱۰۰ چراغ گیس هر شب روشن\nکرده میشود پس دریافت کنید که اخراجات\nگیس فی شب ده ساعت بحساب ۲/۵ روپیه\nفی ہزار مکعب فٹ چه قدر خواهد بود ؟ در\nسه ساعت اول در هر چراغ فی ثانیه یک\nمکعب انچ گیس می سوزد و در بقیه شب"}
{"book": "adl0290", "page": 954, "text": "۴۸۴\n\nمقدار گیس در هر چراغ فی ثانیه ۳/۴ مقدار سابق میگردد *\n(۱۲۵) ۲۰ سکه کراؤن و هاف کراؤن و فلارن موجود است و نسبت قیمت سکه های مذکور ۲۵ : ۱۰ : ۶ است پس تعداد هاف کراؤن را دریافت کنید *\n(۱۲۶) یک سوداگر ۶۰ من برنج را به نفع ۸ فیصد و ۹۴ من را به نفع ۱۰ فیصد می فروشد اگر کل مقدار برنج را به نفع ۹ فیصد می فروخت نفع او نسبت به سابق ۱۷ آنه کم می شد پس قیمت خرید برنج مذکور را دریافت کنید *\n(۱۲۷) دکانداری چند دانه سیب دارد که زیاده از نصف یک دانه را به ا و نصف باقیمانده و یک دانه دیگر را به ب و نصف باقیمانده و یک دانه دیگر را به ج و نصف باقیمانده و یک دانه دیگر را به دی فروشد و نزد او صرف یک دانه باقیمانده است پس دریافت"}
{"book": "adl0290", "page": 955, "text": "۴۸۵\n\nکنید که در ابتدا نزد او چند دانه بود ؟\n(۱۲۸) رقم ذیل را مختصر کنید :-\n+ ۶۰۴۷۴۵۸۹ + ۷۱/۲ - ۵۱/۴ / ۱۶۲۵ من ۲/۳ - ۵/۶ + ۳/۵\n(۱۲۹) یک دالر مساوی ۴ شلنگ ۲ پنس و یک\nروبل مساوی ۳ شلنگ ۱/۴ ۱ پنس می باشد\nپس آن رقم را دریافت کنید به تعداد صحیح\nدالر و روبل ادا کرده شود ؟ تعداد روبل از\nتعداد دالر ۲۰ زیاده است *\n(۱۳۰) یک کار را در ۱۵ روز و ب در ۱۲ روز\nو ج در ۱۰ روز کرده می تواند ـ و همه\nدر یک وقت آغاز می کنند و ا ۳ روز\nبعد از اغاز و ب ۲ روز قبل از اختتام\nکار را می گذارد پس دریافت کنید که چند\nروز کار کرده شده است ؟\n(۱۲۱) یک حوض ۳۰۰ گز طول و ۱۵۰ گز عرض\nدارد پس رفتار آب در یک ثانیه چه قدر\nباشد که بذریعه منفذی که وسعت آن ۲\nفٹ و عمق آن ۱/۴ ۱ فٹ باشد سطح آب"}
{"book": "adl0290", "page": 956, "text": "۴۸۶\n\nدر ۹ ساعت یک فٹ کامل بلند شود ؟\n(۱۳۲) یک چوب که بر میناری نصب شده است ۱۱۰ فٹ\nارتفاع دارد و ارتفاع مینار از ۱۲ چند ارتفاع چوب\n۴ فٹ زیاده است پس طول چوب را دریافت کنید\n(۱۳۳) اگر قسمی از پارچه را فی گز ۴ روپیه ۶ آنه\nبه فروشیم بر قیمت خرید ۵ فیصد نفع میشود\nاگر فی گز ۳ روپیه ۱۴ آنه فروخته شود\nدریافت کنید که فیصد چه قدر نفع یا نقصان\nخواهد شد ؟\n\n(۱۳۴) می خواهم که از سه قسم ظروف تعداد مساوی\nبخرم پس اگر نرخ هر قسم فی ظرف ۱ روپیه\nو یک روپیه ۶ شاهی و ۲ روپیه ۶ شاهی\nباشد به ۲۰۰ روپیه چند ظرف خریده می\nتوانیم ؟\n(۱۳۵) در کتاب حساب یک سوال به قرار ذیل طبع\nشده است :-\n” جمع کنید ۱/۴ و ۱/۵ و ۱ و ۱/۸ “"}
{"book": "adl0290", "page": 957, "text": "۴۸۷\n\nیعنی مخرج یک کسر طبع نگردیده پس اگر جواب\nسوال مذکور ۵۴۱/۸۴۰ باشد مخرج غیر معلوم را\nدریافت کنید +\n(۱۳۶) ضلع آن مربع را دریافت کنید که اخراجات\nپخته کاری آن فی مربع گز ۳ روپیه ۹ شاهی\n۸۴۳ روپیه ۹ شاهی باشد +\n(۱۳۷) ا و ب در یک وقت از کابل به طرف خاک\nجبار و از خاک جبار به طرف کابل روانه\nمیشوند و هر یک از آنها فی ساعت ۴ میل\nمی رود لاکن ا بعد از ملاقات رفتار خود را\nفی ساعت ۴۱/۲ میل میسازد و در ۲۱/۲ ساعت\nبعد از وقت ملاقات به خاک جبار می رسد\nو ب بعد از ملاقات رفتار خود را فی ساعت\n۳۱/۲ میل میسازد پس معلوم کنید که ب به\nکابل در چند ساعت خواهد رسید ؟\n(۱۳۸) اگر حاصل ۲۴ جریب به ۷۸۰ روپیه فروخته\nشود پس دریافت کنید که حاصل ۳۶ جریب\nیک کشت دیگر به چند فروخته خواهد شد ؟\n(۵ جریب کشت اول مساوی ۶ جریب کشت"}
{"book": "adl0290", "page": 958, "text": "۴۸۸\n\nدوم میباشد) *\n(۱۳۹) در یک کیسه پنس و شلنگ و کراؤن و\nہاف کراؤن بہ نسبت ۷ و ۳ و ۲ و ۵ می\nباشد و کل مبلغ ۸ پونڈ ۷ شلنگ ۱۱ پنس\nاست پس دریافت کنید کہ تعداد ہر سکہ\nچند است ؟\n(۱۴۰) یک کتب فروش کتابی را کہ ۱۶ روپیہ قیمت\nدارد به ۱۱ روپیہ و یکعباسی می خرد و از\nسوداگر بر جای ۲۴ جلد ، ۲۵ جلد می گیرد\nپس نفع فیصد کتب فروش مذکور را دریافت\nکنید *\n\n(۱۴۱) یک سوداگر ۱۰ پاؤ چای کہ فی پاؤ یک روپیہ\n۴ آنہ قیمت دارد با ۱۲ پاؤ چای دیگر که فی\nپاؤ ۱ روپیہ ۶ آنہ قیمت دارد و ۱۴ پاؤ چای\nدیگر که فی پاؤ یک روپیہ ۸ آنہ قیمت دارد\nمی آمیزد و ۶ پاؤ از چای مخلوط را نگہ کردہ\nباقیماندہ را فی پاؤ یک روپیہ ۱۳ آنه ۴ پائی\nمی فروشد پس مقدار نفع او را دریافت"}
{"book": "adl0290", "page": 959, "text": "۴۸۹\n\nکنید :\n(۱۴۲) ۷۳۲۱ ، ۷ ، را در ۲۱۷۲،۸۱۴۴ صرف در سه\nسطر ضرب کنید :\n(۱۴۳) درازی گام سه نفر (۲ فٹ و ۶ اینچ) و (۲ فٹ)\nو (۳ فٹ و ۶ اینچ) است پس دریافت کنید\nکه در مسافت میل چند گام آنها برابر برداشته\nمیشود ؟\n(۱۴۴) ا و ب باسکل دوانی می کنند و ا ۱۰ دقیقه\nقبل از ب روانه شده ۲/۱ ۲ میل را طی میکند\nو ب فی ساعت ۱۶ میل می رود پس دریافت\nکنید که در مسابقه ۴۰ میل کدام یک از آنها\nسبقت خواهد برد ؟\n(۱۴۵) اگر سه نفر سپاهی یا ۱۰ مزدور ۱۵۰ مکعب فٹ\nرا در ۵ روز کنده بتوانند پس دریافت\nکنید که با ۷ نفر سپاهی چند مزدور مقرر\nنموده شود که در ۴ روز ۵۸۰ مکعب فٹ\nکنده شود ؟\n(۱۴۶) ۱۲ روپیه ۴/۳ ۲ شاهی بر مرد و زن و طفل تقسیم\nشده است که نسبت تعداد آنها ۳ و ۵ و ۷"}
{"book": "adl0290", "page": 960, "text": "۴۹۰\n\nمی باشد پس اگر حصه یک مرد ۱/۲ ۵ شاهی\nو حصه یک زن ۱/۴ ۳ شاهی و حصه یک\nطفل ۱/۲ ۲ شاهی باشد تعداد مردان را\nدریافت کنید +\n\n(۱۴۷) در فروش یک چیز ۵ فیصد نفع شده است\nاگر قیمت خرید آن ۵ فیصد و قیمت فروش\n۱ شلنگ کم می بود نفع آن بقدر ۱۰ فیصد\nمی شد پس قیمت خرید را دریافت کنید +\n\n(۱۴۸) یک سوداگر ۷ گیلن شراب فی گیلن ۱۷ شلنگ\nو ۵ گیلن فی گیلن ۱۵ شلنگ خرید و هر دو\nرا باهم آمیخته قدری آب بر آن افزود -\nاز مرکب بوتل های یک کوارتر را پر کرده\nفی بوتل به نرخ ۴ شلنگ فروخت و ۱ پونڈ\n۷ شلنگ ۶ پنس نفع حاصل کرد پس اگر\nقیمت خرید اصلی بوتل ها ۸ شلنگ ۶ پنس باشد\nمعلوم کنید که در شراب مذکور چه قدر آب\nآمیخته شده است ؟\n\n(۱۴۹) قیمت دریافت کنید :-"}
{"book": "adl0290", "page": 961, "text": "۴۹۱\n\n۱۵ ۳/۴ / ۷ ۵/۶ من یک پوند + ۱/۲ من - ۱۴ پوند ۱۰\nشیلنگ ۶ پنس + ۳/۴ من ۲۱ شیلنگ-\n(۱۵۰) یک حوض که ۸ فٹ در طول و ۷ فٹ در\nعرضی بلیباشد ۹۳ ۳/۴ ہنڈرڈ ویٹ آب دارد\nپس اگر وزن یک مکعب فٹ آب یک ہزار\nاونس باشد عمق حوض مذکور را دریافت کنید؟\n(۱۵۱) ۲۵ نفر بر کاری مقرر شدند که آن را در مدت\n۲۰ روز تمام کرده می توانند لاکن بعد از هر ده\nروز ۵ نفر از کار انکار می کنند پس دریافت\nکنید که کار مذکور بعد از چند مدت تمام خواهد\nشد ؟\n(۱۵۲) اگر ۴۸ نفر یومیه ۸ ساعت کار کنند خندقی که\n۲۳۵ فٹ طول و ۴۰ عرض و ۲۸ عمق داشته\nباشد در یک ہفتة تیار می کنند پس دریافت\nکنید که ۱۲ نفر ۱۰ ساعت یومیه کار کرده\n۱۳۱۶۰۰ مکعب گز را در چند روز تمام خواهند کرد؟\n( در یک هفته شش روز کار میشود) +\n(۱۵۳) مجموع مساحت دو دائرہ که نسبت قطر آن ہا"}
{"book": "adl0290", "page": 962, "text": "۳۹۲\n۴:۳ است مساوی مساحت آن دایره است\nکه ۱۰ فت قطر دارد پس قطر هر یک از\nدو دایره اول را دریافت کنید (مساحت دایره\nبه قرار تناسب مربع قطر میباشد) *\n(۱۵۴) یک سوداگر مال خود را به قرض به شخصی به\nنفع ۵۰ فیصد می فروشد لاکن مشتری بعد از\nچند روز مفلس میگردد و عوض یک روپیه\nصرف ۵ آنه ادا کرده می تواند پس دریافت\nکنید که سوداگر مذکور را فیصد چه قدر نفع یا\nنقصان حاصل می شود ؟\n*\n(۱۵۵) یک دکاندار از ۴ هنڈرڈ ویٹ ۳ کوارٹر ۱۴\nپونڈ قند دو قسم پارسل به تعداد متساوی می\nسازد وزن یک قسم پارسل ۶ پونڈ و وزن قسم\nدیگر ۸ پونڈ است پس دریافت کنید که از هر\nقسم چند پارسل ساخته خواهد شد ؟\n(۱۵۶) ا در کیسه خود ۱۰ روپیه دارد د ب بقدر ۱/۲ ۲×۳ ۱/۴\nمن ۳ روپیه ۶ شاہی به ا میدهد و نزد او ۶/۱۱ کل\nرقم ا باقی میماند پس دریافت کنید که در ابتدا"}
{"book": "adl0290", "page": 963, "text": "۴۹۳\n\nنزد ب چند روپیه بود ؟\n(۱۵۷) عددی بر ۱۱ بدون باقی تقسیم می یابد وچون آن\nرا بر ۵ یا ۶ یا ۸ تقسیم کنیم ۱ باقی می ماند پس\nاقل آن اعداد را دریافت کنید که مطابق شرایط\nفوق باشد *\n(۱۵۸) یک کشتی مخالف سمت آب دریائیکه رفتار آن\nفی ساعت ۳ میل است در ۳۰ دقیقه ۲۱/۲\nمیل می رود لاکن رفتار معمول دریا فی\nساعت یک میل است پس دریافت کنید که\nدر حالت عادی کشتی مذکور مسافت ۲۱/۲ میل\nرا در چند مدت طی خواهد کرد ؟\n(۱۵۹) اگر قیمت ۱۱ میل راه آهین وقتیکه نرخ آهن\nفی ٹن ۹۵ روپیه است ۵۵۰۰۰ روپیه باشد\nدریافت کنید که قیمت ۱۹ میل راه آهن\nوقتیکه نرخ آهن فی ٹن ۱۰۵ روپیه باشند\nچه قدر خواهد بود ؟\n(۱۶۰) یک طشت مدور طلائی ده انچ قطر و دو\nانچ ضخامت دارد آنرا گداخته دو طشت\nمدور ساخته شده است که ضخامت آن یک"}
{"book": "adl0290", "page": 964, "text": "۴۹۴\n\nانچ و قطر آن نسبت ۳ و ۴ دارد پس طول\nقطرهای مذکور را دریافت کنید *\n(۱۲۱) شخصی مال ۷۵۰ روپیه میخرد و یک ثلث آن\nرا به نقصان ۴ فیصد می فروشد پس\nدریافت کنید که قیمت فروش چه قدر زیاده\nشود که در فروش مال باقیمانده به همان قیمت\nبر اصل قیمت خرید ۴ فیصد نفع حاصل شود\n\n(۱۲۲) یک شخص ۱۸۴ گیلن شراب به ۵۳ گنی می خرد\nپس دریافت کنید که چه قدر آب در آن\nآمیخته شود که در فروش آن فی گیلن ۵\nشلنگ ۳ پنس ۷ هاف گنی فایده باشد ؟\n(۱۲۳) یک ظرف ۷۴۵، ۲۱۸ گیلن آب دارد و به\nکاسه که وسعت آن ۰،۷۸۱۲۵ گیلن است\nخالی میکنیم پس دریافت کنید که آب مذکور\nبه چند کاسه کامل و چند پائنٹ خالی خواهد\nشد ؟\n(۱۲۴) یک خانه ۸ گز طول دارد و اخراجات فرش\nآن ۹۴ روپیه ۸ آنه و اخراجات کاغذ"}
{"book": "adl0290", "page": 965, "text": "۴۹۵\nدیواران ۸۶ روپیه ۱۰ آنه میباشد اگر عرض\nخانه مذکور اگر زیاده و ارتفاع آن ا فت\nکم می بود اخراجات فرش ۱۱۰ روپیه ۴ آنه\nمی شد و در اخراجات کاغذ دیوار هیچ\nتفاوت واقع نمی شد پس عرض و ارتفاع\nآن را دریافت کنید *\n(۱۶۵) ا و ب با هم مسابقه می کنند - ا ۴۰ گز\nرعایت می گیرد و ۵ دقیقه قبل از ب به\nرفتار فی ساعت ۱۰ میل روانه می شود پس\nاگر رفتار ب فی ساعت ۱۲ میل باشد\nدریافت کنید که ب بعد از چند دقیقه به\nا خواهد رسید ؟\n(۱۶۶) اگر اخراجات گیس ده روزه برای ۵ چراغ\nفی شب ۵ ساعت ۳ روپیه ۱۲ آنه باشد\nپس دریافت کنید که اخراجات پانزده روزه\n۷۵ چراغ فی شب ۴ ساعت چه قدر\nخواهد بود ؟\n(۱۶۷) اعظم آن سه عدد صحیح را دریافت کنید که\nمجموع آنها از یک هزار کم باشد و عدد اول"}
{"book": "adl0290", "page": 966, "text": "۴۹۶\n\nدو ثلث عدد دوم و عدد دوم چهار خمس سوم\nباشد *\n(۱۶۸) سوداگری یک قسم قند را فی سیر ۳ آنه فروخته\n۲۰ فیصد زیان می کند و یک قسم دیگر را\nفی سیر ۵ آنه فروخته ۲۵ فیصد نفع حاصل\nمیکند هر دو را به نسبت تساوی آمیخته مرکب\nرا فی سیر ۶ آنه می فروشد پس در این\nصورت نفع فیصد را دریافت کنید *\n\n(۱۶۹) دو رقم مساوی این چنین تقسیم شده است\nکه رقم اول بر ۳۶ نفر مرد و رقم دوم بر\nچند نفر زن و هر مرد را ۱ روپیه ۴ آنه و\nو هر زن را ۱۰ آنه کمتر رسیده است پس\nتعداد زنان را دریافت کنید *\n(۱۷۰) رقم ذیل را مختصر کنید :-\n۳ من ۱/۲ ۱ - ۴/۷ من ۵/۶ ÷ ۶ ۲/۷ / ۳ + ۱ / ۵/۶ ۲ من ۵/۶ ۲\n(۱۷۱) سه عرابه متساوی بر گرد یک محور مشترک گردش\nمیکند عرابه اول در ۵۱/۲ دقیقه و دوم در ۳ ۱/۲ ۲"}
{"book": "adl0290", "page": 967, "text": "۴۹۷\nدقیقه و سوم در ۳ ۳/۴ دقیقه یک دفعه گردش میکند و هر یک از آنها نشان خاصی دارد که در ابتدا بر یک خط افقی در نظر می آید پس دریافت کنید که اقلاً بعد از چند دقیقه نشان های مذکور باز در یک خط افقی واقع خواهد شد ؟\n(۱۷۲) ا یک کار را در ۶ ساعت و ب در ۸ ساعت و ج در ۱۰ ساعت کرده میتواند پس دریافت کنید که ج آن کار دیگر را در چند ساعت تمام خواهد کرد که ا نصف آن را در ۷ ساعت و ب در ۸ ساعت بانجام رسانیده ؟\n(۱۷۳) ا در ۴۰ دقیقه ۲ ۱/۲ میل می رود و هر گام او یک گز انگریزی است پس دریافت کنید که ب مسافت ۴ ۳/۴ میل را در چند ساعت طی خواهد کرد ؟ گام ب ۳۰ انچ است و در وقتیکه ا ۲۲ گام می بر دارد ب صرف ۲۱ گام می رود +\n(۱۷۴) ا و ب و ج اتفاق نمودند که اخراجات خوراک خود را به نسبت ۴ : ۵ : ۶ ادا میکنیم ا اخراجات"}
{"book": "adl0290", "page": 968, "text": "۴۹۸\n\nروز اول را که ۱ پوند ۵ شلنگ ۵ پنس میباشد\nو ب اخراجات روز دوم را که ۱ پوند ۱۶\nشلنگ ۱ پنس میباشد و ج اخراجات روز\nسوم را که ۱ پوند ۱۸ شلنگ ۶ پنس است\nادا می نماید پس دریافت کنید که آنها حساب\nاخراجات خود را چگونه قطع خواهند کرد ؟\n(۱۷۵) شخصی ساعتی روسی خریده ۲۵ فیصد محصول آن\nادا کرد و باز به نقصان ۵ فیصد فروخت اگر\nشخصی مذکور را ۶۰ روپیه دیگر داده می شد نفع\nاو ۱ فیصد می بود پس دریافت کنید که قیمت\nاصلی ساعت مذکور چه قدر بود ؟\n\n(۱۷۶) یک تعداد مساوی مردان و زنان و طفلان\nدر ۶ روز ۱۶۵ روپیه حاصل می کنند اگر مزد\nروزانه یک زن ۱۳ آنه ۴ پائی و مزد روزانه\nیک مرد ۸ آنه زیاده و یک طفل ۸ آنه کمتر\nاز مزد زن باشد تعداد هر یک را دریافت کنید\n(۱۷۷) کدام رقم با ۱/۲ من ۱/۷ من ۳/۱۴ من اصل رقم مذکور\nمساوی ۲۴۶۳ پوند می باشد ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 969, "text": "۴۹۹\n\n(۱۷۸) یک حوض ۸ فٹ طول و ۵ فٹ ۴ انچ عرض\nو ۳ فٹ ۶ انچ عمق دارد پس دریافت کنید\nکه حوض مذکور گنجایش چند گیلن آب دارد ؟\n( وزن یک مکعب فٹ آب یک هزار اونس\nو وزن یک پائنٹ ۱/۴ ۱ پونڈ میباشد ) *\n(۱۷۹) ا و ب منتهای یک سرک ریل است که ۱۴۴\nمیل طول دارد یک ریل تیز رفتار از مقام ب\nبوقت ۹ بجه صبح روانه میشود و ریل دیگر بهمان\nرفتار از مقام ا به ۱۰ بجه صبح روانه میگردد\nو یک ریل سست رفتار از مقام ب به ۱۰\nبجه ۲۰ دقیقه صبح روانه میشود و ریل تیز رفتار\nکه از مقام ا روانه شده بود با ریل دیگر که از\nمقام ب روانه شده بود بوقت ۱۱ بجه ۳۰ دقیقه\nصبح با ریل سست به ۱۲ بجه ۳۲ دقیقه روز\nملاقی میشود پس رفتار هر سه ریل را دریافت\nکنید ؟\n(۱۸۰) اگر یک روپیه = ۱ شلنگ ۱/۴-۱۰ پنس و یک پونڈ\n= ۴٫۸۴ ڈالر و ۱ ڈالر = ۵٫۲ فرینک باشد\nپس مبلغ ۱۰ لک روپیه را به فرینک تحویل کنید *"}
{"book": "adl0290", "page": 970, "text": "۵۰۰\n\n(۱۸۱) سه نفر تاجر ا و ب و ج به سرمایه ۷۷۰۰۰\nروپیه آغاز تجارت کردند و بعد از مدتی معلوم\nشد که سرمایه شان بقدر ۱۳۲۷ روپیه ۶ شاهی\nو ۱۱۸۸ روپیه ۷ شاهی و ۱۳۳۳ روپیه ۱۱ شاهی علی الترتیب\nزیاده شده است پس سرمایه ا را دریافت کنید ؟\n(۱۸۲) یک سوداگر دو صد پاو چای خریده ۱۸۰ پاو را\nبه قیمت خرید کل چای فروخت و باقی مانده را\nبه نفع ۲۰ فیصد به فروش می رساند پس کل\nنفع فیصد بر قیمت خرید چه قدر خواهد بود ؟\n\n(۱۸۳) محیط چرخ کلان یک انجمن ۲۰ فُت و محیط چرخ\nخورد آن ۱۲ فت میباشد لاکن چرخ کلان در\nهر گردش به قرار اوسط دو انچ کج میگردد پس\nدریافت کنید که در مسافت ۱۲ میل و ۱۷۲۸\nگز چرخ خورد نسبت به چرخ کلان چند گردش\nزیاده خواهد کرد ؟\n(۱۸۴) قیمت رقم ذیل را الی هفت مرتبه اعشاریه صحیح\nدریافت کنید :-\n۱/۹ + ۱/۳۹×۳ + ۱/۵۹×۵ + ۱/۲۹×۷ + ---- -::"}
{"book": "adl0290", "page": 971, "text": "۵۰۱\n(۱۸۵) محیط دو عرابۀ یک کالسکه ۶۲/۷ فٹ و ۸۱/۸ فٹ\nاست پس اقصر آن مسافت را دریافت کنید که\nدر آن محیط های مذکور گردش کامل یکجا تمام کنند\nو نیز دریافت کنید که در مسافت ده میل حصص\nزیرین عرابه های مذکور چند دفعه در یک وقت\nزمین را مس خواهد کرد ؟\n(۱۸۶) در مسابقه ۲۰۰ گز ا نسبت به ب بقدر ۲۰ گز\nو نسبت به ج بقدر ۴۰ گز سبقت می برد\nپس دریافت کنید که در مسابقۀ ۱۰۰ گز ب\nاز ج چه قدر سبقت برده می تواند ؟\n(۱۸۷) دو مرد و ۵ طفل بر یک کار مقرر شده اند و\nنصف کار را در ۶ روز تمام می کنند بعد\nاز آن یک مرد و یک طفل دیگر با آن ها\nشریک میشود و یک ثلث دیگر در سه روز تمام\nمی شود پس دریافت کنید که چند مرد دیگر با\nآنها مقرر شوند که کار باقیمانده در یک روز تمام\nشود ؟\n(۱۸۸) سرمایۀ آ و ب و ج ۸۰۰ پونڈ و ۶۰۰ پونڈ\nو ۵۰۰ پونڈ علی الترتیب میباشد در نفع (۳۳۰)"}
{"book": "adl0290", "page": 972, "text": "۵۰۲\n\nپوند) دو ثلث کل نفع است پس دریافت کنید که\nحصه ج از نفع مذکور چه قدر است ؟\n\n(۱۸۹) یک سوداگر مشتریان را بدو طریق فریب می\nدهد (۱) به آمیختن جنس ناقص بقدر ۷ فیصد\n(۲) به استعمال ترازوی کم که بر جای ۱۵ اونس\nیک پوند نشان می دهد پس دریافت کنید که\nزیان مشتریان بکدام یک ازین دو طریق زیاده\nتر میباشد و نیز دریافت کنید که در خرید یک پوند\nچه قدر نقصان خواهد بود ؟\n\n(۱۹۰) دو شهر بر سڑک ریل واقع است و کرایه ریل\nدرجه اول فی میل ۱ آنه ۸ پائی و درجه دوم فی\nمیل ۱ آنه ۲ پائی و درجه سوم ۸ پائی میباشد\nو مجموع قیمت ۱۷ ٹکٹ درجه اول و ۲۶ ٹکٹ\nدرجه دوم و ۴۰ ٹکٹ درجه سوم ۳۰۹ روپیه\n۵ آنه ۴ پائی است پس دریافت کنید که\nدرمیان دو شهر مذکور چه قدر مسافت است ؟\n\n(۱۹۱) قیمت رقم ذیل را دریافت کنید:-\n(۳۱/۲ من ÷ ۵  ۲۱/۴ من )\n(۲۲/۹ من ÷ ۳ ۱/۳ من )"}
{"book": "adl0290", "page": 973, "text": "۵۰۳\n\nمن اشلنگ ۵ پنس/۴ شلنگ ۷ پنس من ۲ فُت ۳ انچ/۵ فُت ۵ انچ من ۲۴ هفته ۴ روز\n۱۹ ساعت +\n(۱۹۲) برای احاطه یک کشت مربع که بقدر ۲۷ ایکڑ\nو ۱۲ پول و یک گز است چند پول دیوار بکار\nخواهد بود ؟\n(۱۹۳) ا و ب و ج یک کار را در ۶ و ۸ و ۱۰ روز\nعلى الترتیب میتوانند کرد و یکجا آنرا شروع میکنند\nو ا تا اختتام کار میکند لاکن ب دو روز و\nج یکروز قبل از اختتام کار را می گذارد پس\nدریافت کنید که کار مذکور در چند روز تمام\nخواهد شد ؟\n(۱۹۴) اگر خرچ ۲۱ روزۀ چند نفر فی یک قرص نان\n۱/۲ ۷ پنس ۲۷ پونڈ ۱۸ شلنگ باشد دریافت کنید\nکه خرج ۲۰ روزه دو ثلث تعداد مذکور بر فی\nقرص نان ۱/۲ ۶ پنس چه قدر خواهد بود ؟\n(۱۹۵) ا و ب و ج یک قطعه زمین را به ده هزار روپیه\nبالاشتراک می خرند و حصه ا در آن ۴ هزار روپیه\nاست - بعد از مدتی از فروش زمین مذکور حصه\nنفع ب ۲۷۵ روپیه و حصه ج ۱۷۵ روپیه میباشد"}
{"book": "adl0290", "page": 974, "text": "۵۰۴\nپس حصه نفع ا چه قدر خواهد بود ؟\n(۱۹۶) قیمت حصص یک شرکت فی حصه یک هزار روپیه\nو نفع آن ۵ فیصد است و قیمت حصص شرکت\nدیگر فی حصه ۷۵ روپیه و نفع آن ۴/۵ فیصد\nاست پس اگر قیمت حصص شرکت اول در بازار\nفی حصه ۱۲۲۵ روپیه و قیمت دوم فی حصه ۸۵\nروپیه باشد نفع فیصد مبلغ صرف شده را\nدریافت کنید *\n\n(۱۹۷) ۵ هزار نفر یک ملیون روپیه را می شمارند و بروز\nنو روز ۱۹۵۲ء شمار را شروع کردند و هر یک\nاز آنها در یک دقیقه (بلا توقف) ۱۰۰ روپیه\nشمرده می تواند پس دریافت کنید که شمار کل\nمبلغ را کدام وقت تمام خواهند کرد ؟\n(۱۹۸) مساحت قطعه زمین ۱۷۶۸ ایکر است و یکی از\nآنها سه خمس قطعه کلان و دیگر دو ثلث آن است\nپس مساحت هر یک را دریافت کنید *\n(۱۹۹) لنگر یک ساعت در ۳۶ ثانیه ۳۵ دفعه و لنگر\nدوم در ۳۷ ثانیه ۳۶ دفعه و سوم در ۳۸ ثانیه"}
{"book": "adl0290", "page": 975, "text": "۳۷ دفعه حرکت میکند - اگر در یک وقت حرکت\nآنها واقع شده باشد پس دریافت کنید که\nدر ۲۴ ساعت چند دفعه در یک وقت حرکت\nخواهد کرد ؟\n\n(۲۰۰) ۴ مرد و ۶ زن یک کار را در ۵ روز بانجام\nمیرسانند و ۵ مرد و ۱۰ طفل همان کار را در\n۴ روز و ۳ زن و ۳ طفل در ده روز تمام\nمی کنند پس دریافت کنید که (۱) چند مرد و\n(۲) چند زن و (۳) چند طفل کار مذکور را در\nیک روز تمام خواهند کرد ؟\n\n(۲۰۱) رفتار آواز فی ثانیه ۱۱۴۲ فٹ میباشد پس اگر\nآواز رعد ۹ ثانیه بعد از درخشیدن برق برسد\nمعلوم کنید که بعد ابر از زمین چه قدر است ؟\n\n(۲۰۲) ۱ و ب بالاشتراک تجارت می کنند و ا نسبت\nب ۵ هزار روپیه زیاده میدهد و ب برای\nانتظام کار فی ماه ۱۲۵ روپیه علاوه میگیرد و در\nاختتام دو سال همه نفع بقدر سرمایه یعنی ۷\nهزار روپیه حساب شده است که از آن جمله\nمشاهره مقرره ب ادا می شود پس دریافت کنید"}
{"book": "adl0290", "page": 976, "text": "۵٠۴\n\nکه از نفع باقیمانده حصه هر یک از آنها چه قدر\nاست ؟\n(۲۰۳) راس المال ۳ فیصد به ۸۵۱/۲ فروخته میشود پس\nدریافت کنید که قیمت راس المال ۳۱/۲ فیصد\nچه قدر باشد که نفع هر دو مساوی گردد و اگر\nدر راس المال دوم ۵ هزار پوند صرف شود چه\nقدر سود حاصل خواهد شد ؟\n\n(۲۰۴) اقل آن ارقام را دریافت کنید که اگر از ۶۶۰\nپوند ۷ شلنگ ۴ پنس تفریق شود باقی بر\n۳۹ کامل تقسیم شود *\n(۲۰۵) کدام کسر اعشاریه با (۶۳-۳) + ۱/۲ (۳۶ + ۲) جمع / (۱/۲ ۲+ ۱/۴)+ ۱/۱۰ (۲۱/۲ - ۱/۲) \nشود که حاصل جمع ۱ باشد ؟\n(۲۰۶) از یک توله طلا یک ورق ۲۰ مربع گز ساخته\nمی توانیم پس اگر ضخامت ۴۳۲ تخته کاغذ یک\nانچ و وزن یک مکعب انچ طلا ۵۲۱/۲ توله باشد\nدریافت کنید که ضخامت چند ورق طلا مساوی\nضخامت یک ورق کاغذ خواهد بود ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 977, "text": "۵۰۷\n\n(۲۰۷) در مسابقه ۱/۲ میل ۱ نسبت به پ ۱۰ گز سبقت\nمی برد و ج نسبت به د ۳۰ گز و ب نسبت به\nد ۲۰ گز پس دریافت کنید که در مسابقه مذکور ا\nنسبت به ج چه قدر سبقت خواهد برد ؟\n(۲۰۸) ا و ب و ج یک کار را به ۵۲۹ روپیه اجاره\nگرفتند و ا و ب ۱۹/۲۳ حصه کار مذکور و ب و ج\n۸/۲۳ حصه آنرا کردند پس دریافت کنید که حصه\nا در مبلغ مذکور چه قدر خواهد بود ؟\n(۲۰۹) اگر ۱۶۴۳۰ روپیه در راس المال ۴ ۱/۲ فی صد\nبه نرخ ۱۰۶ صرف کرده شود آمدنی ماهواره چه قدر\nخواهد بود ؟ و نیز فرض کنید که بعد از انقضای\nده سال راس المال مذکور به قیمت برابر فروخته\nمیشود پس دریافت نمائید که شرح سود رقم\nصرف شده فیصد فی سال چه قدر بود ؟\n(۲۱۰) ۴ نفر در ۵ روز ده جریب گندم را درو\nکردند و ۲ نفر دیگر با آنها مقرر شدند و همه کشت\nرا در ۳ روز دیگر درو کردند پس دریافت\nکنید که کشت مذکور چند جریب است ؟\n(۲۱۱) قیمت خرید ۱۲۰ خروار زغال ۸۷ پوند ۱۶ شلنگ"}
{"book": "adl0290", "page": 978, "text": "۵۰۸\n\n۹ پنس است پس دریافت کنید که بر چه نرخ فی\nخروار به قریب ترین فاردنگ فروخته شود که\nهیچ زیان نباشد ؟ نیز دریافت کنید که در آن\nنرخ چه قدر فایده حاصل خواهد شد ؟\n(۲۱۲) رقم ذیل را جمع کنید و جواب الی ۶ درجه اعشاریه\nصحیح باشد :-\n۱/۱x۳ + ۱/۳x۵ + ۱/۵x۷ + ۱/۷x۹ + -- -- -- --\n(۲۱۳) اعظم آن احاد وقت را دریافت کنید که بذریعه\nآن ۱۱ ساعت ۲۱ دقیقه ۱۸ ثانیه و ۲۴ ساعت\n۴ دقیقه ۲۷ ۱/۲ ثانیه هر دو بصورت عدد\nصحیح تعبیر شود :\n(۲۱۴) یک شخص ۴/۵ کاری را در ۱۸ روز تمام می کند\nو بعد از آن یک طفل را برای امداد خود مقرر\nمی نماید و آنها صرف ۳ روز بالاتفاق کار\nمی کنند و بعد از آن شخص مذکور آنرا در\n۷ ۱/۲ روز تمام میکند پس دریافت کنید که طفل\nمذکور جمله آن کار را در چند روز تمام خواهد کرد؟\n(۲۱۵) اخراجات ۹ روزه ۱۰ راس اسپ و ۹۸ راس\nگوسفند ۷۵۷ روپیه ۶ شاہی میباشد پس"}
{"book": "adl0290", "page": 979, "text": "۵۰۹\n\nدریافت کنید که اخراجات ۴۰ روزه ۴۵ راس\nاسپ و ۲۱۶ راس گوسفند چه قدر خواهد بود ؟\n(خوراک ۵ اسپ مساوی ۷۶ گوسفند است) :\n(۲۱۶) ا یک تجارت را به سرمایه ۱۲۰۰ روپیه شروع\nمیکند و بعد از آن ب به سرمایه ۱۶۰۰ روپیه\nشریک او می شود و در اختتام سال برای\nا ۳/۵ نفع میرسد پس دریافت کنید که ب\nکدام وقت با او شریک شده بود ؟\n(۲۱۷) شخصی تخمین میکند که اگر مبلغ خود را در راس\nالمال ۳۱/۲ فیصد به نرخ ۹۱ صرف کند آمدنی\nاو ۲۵ پوند زیاده میشود نسبت به آنکه مبلغ\nمذکور را در ۳ فیصد به نرخ ۸۸ صرف کند\nپس مقدار مبلغ او را دریافت کنید ؟\n\n(۲۱۸) یک تاجر ۲۰۰ پاؤ چای به قیمت ۳۲۰ روپیه\nمیخرد و اراده دارد که بقدر رُبع قیمت خرید\nنفع حاصل کند مگر چای ۴۰ روپیه خراب میشود.\nپس دریافت کنید که چای باقیمانده فی پاؤ\nچند فروخته شود که نفع آن به قرار تخمین تاجر"}
{"book": "adl0290", "page": 980, "text": "۵۱۰\n\nمذکور باشد ؟\n(۲۱۹) رقم ذیل را مختصر کنید :-\n÷ {۱۶ ۱/۱۶ ÷ (۷ ۱/۲ × ۵ ۴/۵)} × {۱ ۴/۵ - (۲ ۱/۲ ÷ ۲/۵)}\n(۲۲۰) اگر قطر یک صحن مربع ۱۰۰ فُٹ باشد مساحت\nآنرا دریافت کنید :\n(۲۲۱) رفتار آواز فی ثانیه ۱۱۴۰ فُٹ میباشد و رفتار\nیک جهاز فی ساعت ۱۰ میل است پس دریافت\nکنید که چون تُفنگ از جهاز مذکور به مسافت\n۱۴ ۱/۲ میل برسد خود جهاز چه قدر مسافت را\nطی کرده باشد ؟\n(۲۲۲) درازی عقربِ دقیقه یک ساعت کلان ۵ ۱/۲\nفُٹ است پس دریافت کنید که نُوک آن در\n۳۵ روز چه قدر مسافت را طی خواهد کرد ؟\n(نسبت محیط به قُطر دایره ۲۲: ۷ است) :\n(۲۲۳) سه نفر ا و ب و ج اجاره گرفتند که یک کار\nرا در مدت ۲۰ روز به خرچ ۲۴۷ روپیه ۸ آنه\nبه اتمام میرسانیم ۱۰ نفر را ۸ روز و ۶ نفر را\nدر ایام باقیمانده مقرر می کند و ب ۷ نفر را\n۷ روز و ۱۲ نفر را ۱۲ روز مقرر می کند و"}
{"book": "adl0290", "page": 981, "text": "۵۱۱\nج ۱۵ نفر را تا اختتام کار در ایام نوبت مقرر میکند پس دریافت کنید که از مبلغ مذکور برای ا چه قدر خواهد رسید ؟\n(۲۲۴) یک شخص ۸۵۰۰ روپیه را از راس المال ۴ فیصد به نرخ ۱/۸ ۸ فیصد کم فروخته با حاصل آن راس المال ۵ فیصد را به نرخ ۱/۸ ۹ فی صد زیاده می خرد پس دریافت کنید که در آمدنی سالانه او چه قدر تغییر واقع می گردد ؟\n(۲۲۵) اجاره داری ۱۰۰ نفر را بر یک کار مقرر می نماید که ۴۰ نفر از آنها ۱۰ ساعت یومیه کار می کنند و بروز جمعه ۵ ساعت رخصت دارند و نفری باقیمانده ۸ ساعت یومیه کار میکنند پس اگر مزد نفری اول فی ساعت ۵ پیسه و مزد نفری دوم فی ساعت ۴ پیسه باشد مزد آنها در ۴ هفته چه قدر خواهد بود ؟\n(۲۲۶) ا د ب و ج دو صندوق چای خریده حصه ا ۳/۸ یک صندوق و حصه ب ۴/۵ آن و حصه ج باقیمانده آن است ا و ب ۲/۱۰ و ۳/۱۰ حصه"}
{"book": "adl0290", "page": 982, "text": "۵۱۲\nج را می خرند پس دریافت کنید که هر یک\nرا چه قدر خواهد رسید ؟ ( هر دو صندوق به\nلحاظ وسعت و صفت چای مساوی میباشد)\n(۲۲۷) طول قالین کلان مربع را دریافت کنید که در\nصحن مستطیلی ۲۳ گز افٹ ۷ انچ طول و\n۲۰ گز ۱۱ انچ عرض وارد کاملاً گستروه شود ؟\n(۲۲۸) در بائسکل دوانی دو میل در میدان مدوّر\nکه یک فرلانگ مساحت دارد شخصیکه اول\nبود در دو اخیر خود شخص دوم را در یک\nمقام دور پانزدهم او گرفت و نسبت رفتار\nشان ۱۵۹ : ۱۴۹ بود پس دریافت کنید که\nمقام مذکور از مقام اختتام مسابقه چه قدر دوری\nدارد ؟\n(۲۲۹) سه مرد مساوی ۷ طفل کار می کنند پس دریافت\nکنید که ۲۵ طفل آن کار را در چند روز\nتمام خواهند کرد که ۱۲ مرد ربع آنرا در ۱۳\nروز تمام می کنند ؟\n(۲۳۰) ا و ب و ج زمینی را فی ماه ۱۶ روپیه به\nاجاره گرفته و در آن ۷۰ و ۵۰ و ۴۰ گوسفند را"}
{"book": "adl0290", "page": 983, "text": "۵۱۳\n\nعلی الترتیب می چرانند لاکن بعد از ۴ ماه ا ۱/۲\nگوسفندان خود را بر ب می فروشد و بعد\nاز ۳ ماه دیگر ج ۱/۲ گوسفندان خود را بـ\nا می دهد پس دریافت کنید که هر یک از\nآنها در اختتام سال چه قدر روپیه ادا خواهد کرد؟\n(۲۳۱) یک شخص ۱۰ حصه بنک مدراس را فی حصه\n۱۵۴۰ روپیه خرید و ۵ سال متواتر به شرح\n۵ ۱/۲ فیصد سود گرفت و بعد از آن حصص مذکور\nرا به نقصان ۲۲ ۱/۲ فیصد فروخت پس دریافت\nکنید که از تجارت مذکور چه نفع برای او حاصل\nشد و بر زر صرف شده فیصد فی سال چه شرح\nسود حاصل گشت ؟\n\n(۲۳۲) چند راس گاو و دو چند آن گوسفند به قیمت\n۹۴ روپیه ۶ آنه خریده شد قیمت یک گاو\n۱۰ روپیه ۳ آنه ۶ پائی و قیمت یک گوسفند\n۴ روپیه ۵ آنه ۳ پائی می باشد پس تعداد\nگوسفند آنرا دریافت کنید :\n(۲۳۳) قیمت یک جهاز پونس- شلنگ - ۱/۴ پوند است"}
{"book": "adl0290", "page": 984, "text": "۵۱۴\n\nو کپطان آن مالک ۳/۸ من ۳/۴ من ۱/۶ حصه جهاز میباشد\nپس اگر جهاز به قیمت ۵/۶ قیمت خرید فروخته\nشود کپطان جهاز را چه قدر حاصل خواهد شد؟\n(۲۳۴) ارتفاع یک خانه مربع مساوی نصف عرض\nآن است و وسعت آن ۱۰۸ مکعب گز است\nپس ابعادِ ثلاثهٔ خانهٔ مذکور را دریافت کنید؟\n(۲۳۵) دو انبوبه ۱ و ب حوضی را در ۳۱/۴ دقیقه و\n۷۵ دقیقه علی الترتیب پر می کند و هر دو انبوبه\nباز شده است پس دریافت کنید که انبوبه\nدوم بعد از چند دقیقه بند شود که حوض در نیم\nساعت پر گردد؟\n(۲۳۶) ۳ انجن که هر یک از آنها طاقت ۲۹۰ اسپ\nدارد ۱۱ ساعت یومیه عمل کرده ۷۳۱۵ ٹن\nرا در یک وقت به مسافت ۲۲۱ میل برده\nمیتواند پس دریافت کنید که ۷ انجن که هر\nیک از آن ها طاقت ۳۱۹ اسپ دارد چند\nساعت یومیه عمل کند که ۴۸۴۵ ٹن را به\nمسافت ۱۵۴ میل در وقت مذکور برده بتوانند\n(انجن های اول روز جمعه نیز کار می کنند و انجن"}
{"book": "adl0290", "page": 985, "text": "۵۱۵\n\nهای دوم روز جمعه رخصت دارد) *\n\n(۲۳۷) دو قسم چای فی پاؤ دو روپیہ د فی پاؤ ۲ روپیہ\nو شاہی بچہ نسبت آمیخته که از فروش مرکب\nفی پاؤ ۲ روپیہ ۸ شاہی بقدر ۲ پنس فی پاؤ\nنفع باشد ؟\n\n(۲۳۸) قیمت یک حصه اورینٹل بنک ۲۵۰ روپیہ است\nو ۴۰ حصه آن به نرخ ۱۲۱ فیصد زیادہ فروخته\nشده است پس اگر نرخ حصص بنک مدراس\n۷۲ فیصد بیش یا زیاده باشد و قیمت یک حصه\nآن یکہزار روپیہ باشد دریافت کنید که به مبلغ\nفروش حصص اول چند حصه بنک مدراس\nخریده می توانیم و چه قدر باقی خواهد ماند ؟\n\n(۲۳۹) مقادیر متساوی قند و آرد و برنج به ۷۲۰ روپیہ\n۹ آنه خریده شد و قیمت یک من قند دو چند\nقیمت یک من آرد است و قیمت یکمن آرد دو چند\nقیمت یکمن برنج پس قیمت قند را دریافت کنید *\n(۲۴۰) قیمت رقم ذیل را دریافت کنید :-\n[۶۷۷۵۷/۲۷۷۱۷۴?] × [۱۲۵۹/۲۷۷۸?] من ۱۲ شلنگ ۹۳/۴ پنس *"}
{"book": "adl0290", "page": 986, "text": "۵۱۶\n\n(۲۴۱) یک سوداگر چای بجای ذخیره آن خانه دارد که طول آن ۱۵۳/۴ فُت و عرض آن ۱۰۱/۲ فُت و ارتفاع آن ۹۱/۲ فُت است و میخواهد که به پارسل های مساوی و متوازی السطوح قائم الزوایا خانه را پُر کند پس دریافت کنید که حجم اعظم پارسل چه قدر باشد که خانه مذکور را کاملاً پر کند و تعداد آنها چه قدر خواهد بود ؟\n(۲۴۲) یک خرگوش از سگ شکاری ۴۰ گز پیش بود خرگوش سگ را دیده گریخت و تا ۳۰ ثانیه خرگوش از سگ غائب بود رفتار خرگوش فی ساعت ۱۲ میل و رفتار سگ فی ساعت ۱۵ میل است پس دریافت کنید که بعد از چند ساعت سگ خرگوش را خواهد گرفت و تا آن وقت سگ چه قدر مسافت را طی کرده باشد ؟\n(۲۴۳) ۳ مرد و ۵ طفل ۲۰ جریب کشت را در ده روز درو میکنند و ۵ مرد و ۳ طفل ۳۴ جریب را در ۱۵ روز پس دریافت کنید که با ۹ مرد چند طفل مقرر شود که ۴۵ جریب را در ۹ روز درو کرده بتوانند ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 987, "text": "۵۱۷\n\n(۲۴۴) سوداگری از دو قسم قند ۶۰ پوند را به ۱۶ روپیه ۴ آنه خرید پس اگر قیمت قند اعلی فی پوند ۵ آنه و قیمت قند ادنی فی پوند ۳ آنه باشد دریافت کنید که از هر قسم چند پوند خریده شده است؟\n(۲۴۵) چه قدر راس المال ۳ فیصد به قیمت ۹۴ ۱/۲ فروخته شود که قرض ۴۷۰ پوند کاملاً ادا شود؟ (دلالی ۱/۸ فیصد است) +\n(۲۴۶) از ۹ پاؤ نقره خالص چند سکه سنار ضرب میشود؟\n(۲۴۷) بحساب تجارت دریافت کنید که اگر عوض یک پوند صرف ۱۳ شلنگ ۷ ۱/۲ پنس ادا شود از قرض ۳۴۷۱ پوند برای قرضخواهان چه قدر خواهد رسید؟\n(۲۴۸) اضلاع یک مربع به هشت حصه متساوی تقسیم شده است و از نقاط تقسیم خطوط متوازی اضلاع مربع رسم شده است پس اگر مساحت مربع کلان ۲۵۶ مربع فث باشد ضلع هر مربع خود را دریافت کنید *\n(۲۴۹) ا و ب در یک میل مسابقه می کنند و در ابتدا اگر ب ۴ گز برود ا ۵ گز می رود و چون"}
{"book": "adl0290", "page": 988, "text": "۵۱۸\n۱ نصف میل را طی کند و مانده شده بر جای\n۵ گز ۳ گز رفته می تواند و در رفتار ب هیچ تغیر\nواقع نمی شود پس دریافت کنید که کدام یک از\nآنها اول خواهد بود و چه قدر سبقت خواهد برد ؟\n(۲۵۰) اگر خرج حمل و نقل ۱۵۰ فٹ چوب که وزن\nآن فی فٹ ۳ من است در ۴۰ میل ۳۰ روپیه\nباشد پس دریافت کنید که خرج حمل و نقل\n۵۴ فٹ چوب که هر فٹ آن ۸ من وزن\nدارد در ۲۵ میل چند روپیه خواهد بود ؟\n(۲۵۱) یک سبزی فروش مقداری از کچالو را فی سیر\n۲ روپیه و ۲ روپیه ۶ شاهی و ۳ روپیه ۶ شاهی\nمی فروشد و از دو قسم اول مقادیر متساوی به\nفروش میرساند پس اگر قیمت اوسط یک سیر\n۳ روپیه و کل مقدار فروخت شده ۶۰ سیر باشد\nدریافت کنید که مقدار هر دو قسم کچالو چند سیر بود؟\n(۲۵۲) یک شخص ۱۲۵۰ طلائی ہندی را در خرید\nراس المال ۵ فیصد (به نرخ ۱۰۵) صرف\nمیکند و بعد از چند روز راس المال مذکور به\nراس المال ۴ ۱/۲ فیصد به نرخ ۹۵ تبدیل می یابد"}
{"book": "adl0290", "page": 989, "text": "۵۱۹\n\nپس دریافت کنید که در آمدنی او چه قدر تغیر\nواقع شده است؟ (یک طلائی هندی مساوی\n۱۷ روپیه کله دار میباشد ) ÷\n\n(۲۵۳) دخل سالانه یک شخص ۱۸۲۵ روپیه است و\nاخراجات هفته وار او در ۲۰ هفته سال ۴۴\nروپیه ۱ آنه میباشد پس دریافت کنید که خرج\nروزانه او در بقیه حصه سال چه قدر باشد که\nمقروض نشود ؟\n(۲۵۴) کدام عدد در نفس آن ضرب شود که حاصل\nضرب ۱۰۹ ۲۲۸/۷۲۹ باشد ÷\n(۲۵۵) یک تخته سنگ مکعب که هر پهلوی آن دو فٹ\nطول دارد در حوض پر از آب انداخته شد پس\nاگر ابعاد ثلاثه حوض مذکور ۴ فٹ و ۳ فٹ و\n۲ فٹ باشد دریافت کنید که چند پونڈ آب از\nحوض کشیده شود که سطح آب ۶ اینچ پائین شود؟\n(وزن یک مکعب فٹ آب ۶۲ ۱/۲ پونڈ میباشد)\n(۲۵۶) ۱ و ب یک کار را در ۲ ۱/۲ روز کرده می توانند\nاگر ب صرف نصف کار مقرر را یومیه بکند کار"}
{"book": "adl0290", "page": 990, "text": "۵۲۰\n\nمذکور در ۴ روز تمام میشود پس ثابت کنید که ب\nنسبت به ۱ یومیه دو چند کار کرده می تواند؟\n(۲۵۷) اگر ۲ مرد و ۵ زن یک کار را ۹ ساعت یومیه\nعمل نموده در ۸ روز کرده بتوانند پس دریافت\nکنید که ۳ مرد و ۶ زن دو چند کار مذکور را\n۸ ساعت یومیه کار کرده در چند روز تمام خواهند\nکرد ؟ (یک مرد نسبت به یک زن دو چند کار میکند)\n(۲۵۸) وزن مخصوص طلا ۱۹ و وزن برنج ۹ میباشد پس\nدریافت کنید که فلزات مذکور بکدام نسبت خلط\nشود که وزن مخصوص مرکب ۱۵ باشد ؟ (وزن\nطلا ۱۹ چند و وزن برنج ۹ چند وزن آب\nمی باشد) +\n(۲۵۹) دو فروش راس المال ۳ فیصد به نرخ ۹۰ و\nبه صرف حاصل در راس المال ۴ فیصد به\nنرخ ۹۵ بقدر ۲۴۳ روپیه آمدنی من زیاده میگردد\nپس دریافت کنید که نزد من چه قدر راس المال\n۳ فیصد بود ؟\n\n(۲۶۰) شخصی در دو صندوق ۱۵ قطار روپیه دارد که در"}
{"book": "adl0290", "page": 991, "text": "۵۲۱\nهر قطار ۲۰ روپیه کله دار است و ملازم او\nبر جای ۱۹ سکه زبرسید هر قطار سکه دو پیسگی\nمی ماند پس دریافت کنید که ملازم مذکور\nچه قدر دزدیده است ؟\n(۲۲۱) شخصی بقدر ۳۱۵۰۰ روپیه و ۸۵۰۰ روپیه مقروض\nدو شخص میباشد و قیمت جایداد او ۱۴۱۲۵\nروپیه است پس دریافت کنید که شخص مذکور\nعوض یک روپیه چه قدر ادا میتواند و قرضخواه\nدوم را چه قدو نقصان میرسد +\n(۲۲۲) طول یک قطعه مستطیل سه چند عرض آن\nاست پس اگر مساحت آن ۲۴۳ مربع گز باشد\nمجموع اضلاع آنرا دریافت کنید ؟\n(۲۲۳) یک ریل سواری برفتار فی ساعت ۴۱ میل\nعقب یک ریل بار برداری بر سرک متوازی\nروانه میشود پس اگر رفتار ریل بار برداری فی\nساعت ۲۸ میل و طول آن ۷۱۳ فٹ باشد\nدریافت کنید که مسافریکه در ریل سواری نشسته\nباشد در چند دقیقه از ریل دوم خواهد گذشت؟\n(طول ریل سواری ۴۴۱ فٹ است) +"}
{"book": "adl0290", "page": 992, "text": "۵۲۲\n\n(۲۶۴) ما بین شهر ٹیورن و وئیس مسافت ۴۲۰ کلومیٹر\nاست و کرایه ریل درجه اول ۵۶ لائر پس\nازین قرار دریافت کنید که کرایه ریل مابین\nبنارس و کلکته چه قدر خواهد بود ؟ مابین\nبنارس و کلکته مسافت ۴۸۰ میل است و\n۷ لائر = ۳ روپیه کله دار و ۸ کلومیٹر =\n۵ میل می باشد *\n(۲۶۵) ۴۰ پاؤ قهوه فی پاؤ ۲ روپیه ۶ شاهی به\nمقداری از قهوه ادنی که فی پاؤ یک روپیه\n۹ شاهی است خلط شده است و قیمت\nمرکب فی پاؤ ۲ روپیه است پس دریافت\nکنید که در مرکب مذکور چند پاؤ قهوه ادنی\nموجود است ؟\n(۲۶۶) چه قدر روپیه در راس المال ۳ فیصد به نرخ\n۹۲۱/۲ صرف شود که آمدنی سالانه آن مساوی\nآمدنی همان راس المال ۳۱/۲ فیصد باشد که\nبه قیمت ۱۵۲۰ روپیه به نرخ ۹۵ خرید\nشده است ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 993, "text": "۵۲۳\n\n(۲۶۷) اگر در فرش متاعی به قیمت ۷۹ روپیه\n۱۰ شاهی ۳ پیسه ۲۰ روپیه ۷ شاهی ۴ پیسه\nنفع باشد دریافت کنید که در فروش آن\nبه قیمت ۵۹ روپیه ۷ شاهی ۳ پیسه چه قدر\nنفع یا نقصان خواهد بود ؟\n(۲۶۸) بحساب تجارت قیمت ۳۷۷۵، ۳۷۵ جریب\nرا فی جریب ۵۹ روپیه ۱۰۱/۴ شاهی دریافت\nکنید :\n(۲۶۹) مساحت آن قطعه مستطیل را دریافت کنید\nکه ۹ فٹ ۳۱/۳ انچ طول و ۶ فٹ ۴۱/۲ انچ\nعرض دارد :\n(۲۷۰) در مسابقه ۱۰۰ گز ا از ب بقدر ۵ گز و\nدر مسابقه ۲۰۰ گز ب از ج ۱۰ گز سبقت\nبرده می تواند پس دریافت کنید که در مسابقه\n۴۰۰ گز ا از ج چه قدر سبقت خواهد برد ؟\n(۲۷۱) اگر ۲۱۰ نفر ۱۰ ساعت یومیه کار کرده خندقی\nرا که ۱ میل طول و ۶ فٹ عرض و ۲\nفٹ عمق دارد در ۷ روز کنده بتوانند\nپس دریافت کنید که ۳۵ نفر ۷ ساعت یومیه"}
{"book": "adl0290", "page": 994, "text": "۵۴۴\n\nکار کرده یک خندق دیگر را که ۶۶۰ فټ\nطول و ۷ ۱/۲ فټ عرض و ۴ ۱/۲ فټ عمق\nدارد در چند روز کنده خواهند توانست و\nنیز دریافت کنید که هر شخص در یک ساعت\nچند مکعب فټ زمین را میکند ؟\n(۲۷۲) اوسط ۱۱ عدد مختلف ۳۰ است و اوسط\n۵ عدد اول ۲۵ و ۵ عدد آخر ۲۸ است\nپس عدد ششم را دریافت کنید *\n(۲۷۳) چه قدر روپیه در راس المال ۴ ۱/۲ فیصده\nنرخ ۱۰۳ ۳/۴ صرف شود که بعد از ادای\nمحصول آمدنی بقدر ۳ ۱/۲ فیصد ۴ هزار\nروپیه آمدنی خالص سالانه باشد ؟\n\n(۲۷۴) ۴ هقیله و ۶ هاف کراون و ۸ فلارن مساوی\n۲ پونډ میباشد پس قیمت یک هقیله را\nدریافت کنید *\n(۲۷۵) اگر شرح محصول آمدنی فی روپیه ۸ پائی باشد\nمبلغ محصول ۱۵ روپیه میباشد و چون در\nشرح مذکور تخفیف شود مبلغ محصول به قدر"}
{"book": "adl0290", "page": 995, "text": "۵۲۵\n۳ روپیه ۱۲ آنه کم می گردد پس شرح تخفیف\nرا دریافت کنید *\n(۲۷۶) طول یک خانه دو چند عرض و چهار چند\nارتفاع آن است و خلای خانه مذکور ۲۱۶\nمکعب گز است پس طول آنرا دریافت کنید؟\n(۲۷۷) ا یک کشت را در ۵ روز و ب در ۶ روز\nدرو میکند و هر یک از آنها در این صورت\n۱۱ ساعت یومیه کار میکند پس اگر هردو\nمتفق شده ۱۰ ساعت یومیه کار کنند دریافت\nکنید که کشت مذکور در چند روز درو خواهد شد ؟\n(۲۷۸) اگر ۳۸ نفر ۶ ساعت یومیه کار کرده یک کار را در ۱۲ روز\nتمام کنند پس دریافت کنید که ۵۷ نفر ۸ ساعت یومیه کار کرده\nدوچند کار مذکور را در چند یوم خواهند کرد ؟\n(۲ نفر از نفری اول در یک ساعت آن\nقدر کار می کنند که ۳ نفر از نفری دوم در\n۱۱/۲ ساعت) *\n(۲۷۹) وزن اوسط ۵ نفر ۷ سیر ۲ چهارک است\nو چون وزن یک طفل خورد سال با وزن\nآنها جمع شود وزن اوسط آنها بقدر ۷ پائو کم"}
{"book": "adl0290", "page": 996, "text": "۵۲۶\n\nمیشود پس وزن طفل را دریافت کنید *\n(۲۸۰) تاجری در اختتام یک سال ۵ فی صد نفع\nحاصل میکند و در اختتام سال دوم ۱/۲ ۷\nفیصد و در این صورت نفع او به قدر\n۴۱۲ روپیه ۸ آنه زیاده میباشد پس دریافت\nکنید که سرمایه او چه قدر است ؟\n\n(۲۸۱) یک دسته فوج در یک دقیقه ۱۰۸ گام\nمی رود و طول هر گام ۲ فٹ ۸ انچ میباشد\nپس دریافت کنید که فی ساعت چه قدر\nمسافت طی میشود ؟\n(۲۸۲) عمله یک انجن ۲۱ روپیه و یک عباسی\nبرای خیرات جمع نمودند و هر شخص به قدر\nتعداد عمله انجن مذکور شاهی داد پس تعداد\nعمله را دریافت کنید *\n(۲۸۳) ابعاد ثلاثه یک تخته سنگ مرمر ۳ فٹ\n۷ انچ و ۲ فٹ ۱/۲ ۳ انچ و ۱ فٹ ۱/۴ ۲ انچ\nاست پس مساحت آنرا دریافت کنید *\n(۲۸۴) یک ریل که ۸۸۰ فٹ طول دارد از شخصیکه"}
{"book": "adl0290", "page": 997, "text": "۵۲۷\n\nفی ساعت ۴ میل می رفت در ۳۰ ثانیه\nگذشت و بعد از ۱۵ دقیقه به سٹیشن ریل\nرسید پس دریافت کنید که شخص مذکور در چه قدر\nوقت به اسٹیشن مذکور رسیده باشد ؟\n(۲۸۵) ۴۰ مرد و ۵۰ طفل ۶ ساعت یومیه کار کرده\nکاری را در ۶ روز می کنند پس دریافت کنید\nکه ۸ مرد و ۲۰ طفل ۷ ساعت یومیه کار کرده\n۱/۲ ۱ چند کار مذکور را در چند یوم تمام خواهند کرد؟\n( یک مرد در سه ساعت آن قدر کار می کند\nکه یک طفل در ۵ ساعت ) +\n(۲۸۶) اوسط عمر ۸ نفر بقدر ۲ سال زیاده میشود در\nوقتیکه بر جای یک نفر از آنها یک شخص\nدیگر که ۲۴ سال عمر دارد در جماعه آنها شامل\nگردد پس عمر همان شخص دیگر را دریافت کنید +\n(۲۸۷) اگر نرخ راس المال ۴ فیصد بوقت ادنیٰ آمدنی\nشش ماهه ۹۳ باشد پس دریافت کنید که ۳\nماه قبل ازین نرخ راس المال مذکور چه قدر\nبود ؟ در زمان مابین در نفع مبلغ صرف شده\nهیچ فرق واقع نمی گردد +"}
{"book": "adl0290", "page": 998, "text": "۵۲۸\n\n(۲۸۸) تنخواه هفته دار ملازمین یک کارخانه ۳۷۲۴ روپیه\nاست و در کارخانه مذکور چند نفر آهنگر به تنخواه\n۲ روپیه ۱۰ شاهی یومیه ده چند آن تعداد\nمستری به تنخواه ۵ روپیه ۶ شاهی یومیه و ۶\nچند آن تعداد شاگرد به تنخواه ۲ روپیه ۴ شاهی\nیومیه ملازم شده اند پس تعداد مستری ها را\nدریافت کنید *\n\n(۲۸۹) اگر در نصف اول سال شرح محصول آمدنی\nفی ۲۰ روپیه - ۷ شاهی و در نصف دوم فی\n۲۰ روپیه ۴/۳ شاهی باشد دریافت کنید که\nدخل خالص آن شخص چه قدر خواهد بود که کل\nآمدنی سالانه او ۳۰۸۵۰ روپیه ۶ شاهی باشد ؟\n\n(۲۹۰) ابعاد ثلاثه سطح داخلی حوض آهنی ۶۲/۲ اینچ و\n۳۶ اینچ و ۲۴ اینچ است چون حوض مذکور از آب\nپر باشد وزن آنرا دریافت کنید ؟ (وزن مخصوص\nآهن ۷ وزن مکعب فُت آب یکهزار اونس\nو ضخامت چادر آهنی ۱/۲ اینچ میباشد *\n\n(۲۹۱) در مسابقه ۲ میل (سبقت می برد ج ب ۲۲۰ گز عقب ا و"}
{"book": "adl0290", "page": 999, "text": "ج ١٠٦ گز عقب ب می ماند پس دریافت کنید که مسابقه ٣ میل ب از ج چه قدر سبقت خواهد برد ؟\n(٢٩٢) چون نرخ برنج فی روپیه کله دار ٢٤ سیر باشد تنخواه ماهواره ١٨ مزدور ٨٥ روپیه میشود پس اگر نرخ برنج فی من ہندی ٢ روپیه ١٠ آنه ٨ پائی باشد مزد یومیه یک نفر به همان نسبت چه خواهد بود ؟\n(٢٩٣) ا و ب باہم مسابقه کردید و تا حدی برفتار متساوی رفتند بعد از آن ب مانده شده و ٥٦ گز دیگر را طی کرده مسابقه را گذاشت و ا درین اثنا مسافت ٣٢٠ گز طی نمود و اوسط مسافت طی نموده هر دوی شان ١١٨٨ گز بود پس دریافت کنید که در کدام حد آنها مسافت تساوی را طی کرده بودند ؟\n(٢٩٤) آمدنی حصص ٢٣ پوند یک کمپنی فی حصه یک پوند است و آمدنی حصص ١٥ پوند یک کمپنی دیگر فی حصه ٧٢٥ پوند میباشد پس اگر نرخ حصص اول فی حصه ٤٢/٩٢ پوند و حصص دوم"}
{"book": "adl0290", "page": 1000, "text": "۵۳۰\n\n۱۷ پوند باشد شرح نفع را که از زر صرف شده\nحاصل میشود مقابله کنید *\n(۲۹۵) یک شخص ۱۰۰ دانه سیب فی پیسه دو دانه و یکصد\nدانه دیگر فی پیسه ۳ دانه خریده کل را فی دو\nپیسه ۵ دانه فروخت پس دریافت کنید که او\nرا چه قدر نقصان رسید ؟\n(۲۹۶) بحساب تجارت اخراجات تعمیر ۳ میل ۳ فرلانگ\n۸۰ اگز فٹ ۶ انچ سڑک پخته را فی میل ۴۷۹\nپونڈ ۱۵ شلنگ دریافت کنید *\n(۲۹۷) یک ظرف کلان از چادر های آهنی ساخته شده\nاست که ضخامت آن ۱/۲ انچ و ابعاد ثلاثه سطح\nخارجی آن ۱۰ انچ و ۸ انچ و ۵ ۱/۲ انچ است پس\nاگر وزن یک مکعب فٹ آهن ۴ ۱/۲ ہنڈرڈ ویٹ\nباشد قیمت حوض مذکور را فی ہنڈرڈ ویٹ ۸ روپیہ\nدریافت کنید *\n(۲۹۸) ۱ در یک وقت مقرر ۱ ۱/۲ چند ب کار می کند و\nب ۱ ۱/۳ چند ج اگر بالاتفاق کار کنند یک کار\nخاص را در ۵ روز تمام میکنند اگر ۱ دو روز"}
{"book": "adl0290", "page": 1001, "text": "۵۳۱\n\nکار کند و باز بگذارد پس معلوم کنید که ب و\nج کار باقیمانده را در چند روز تمام خواهند کرد؟\n(۲۹۹) اگر نرخ برنج فی روپیه ۱۰ پاؤ باشد یک رقم\nمقرر ۷ نفر را در ۳۰ روز کفایت میکند پس\nاگر برنج فی روپیه ۱۴ پاؤ باشد رقم مذکور برای\n۶ نفر چند روز کفایت خواهد کرد؟\n(۳۰۰) مزد یومیهٔ مزدوران در عوض ۴ آنه ۹ پائی\n۶ آنه مقرر شده است پس دریافت کنید که\nدر نرخ ضروریات معاش بچه شرح فی صد\nگرانی واقع شده که در مزد مزدوران این قدر\nزیادت شده است؟\n(۳۰۱) یک شخص ۵ حصه یک شرکت را خرید و\nسه حصه را به نفع ده فیصد و دو حصه را\nبه نفع ۱/۲ ۱۶ فیصد فروخت و مقدار نفع در\nصورت دوم از صورت اول ۲ پوند ۱۹\nشلنگ ۱/۲ ۷ پنس زیاده است پس دریافت\nکنید که قیمت خرید هر حصه چه قدر بود؟"}
{"book": "adl0290", "page": 1002, "text": "۵۳۲\n\n(۳۰۲) یک شخص ۲۵ سیر شیر فی سیر ۱ آنه ۶ پائی خریده\nو به نرخ یک آنه ۳ پائی فروخته ۵ آنه نفع\nحاصل میکند پس دریافت کنید که آن شخص در\nشیر مذکور چه قدر آب آمیخته باشد ؟\n(۳۰۳) اگر محصول آمدنی فی روپیه ۵ پائی باشد آمدنی\nخالص یک شخص فیماه ۳۷۴ روپیه میباشد پس\nاگر محصول آمدنی فی روپیه ۷ پائی شود آمدنی\nخالص شخص مذکور فیماه چه قدر خواهد بود ؟\n(۳۰۴) مساحت یک قطعه مربع که هر ضلع آن ۱۲ فٹ\n۸ اینچ است دریافت کنید *\n(۳۰۵) یک ریل بوقت ۱۲ بجه از مقام ۱ به طرف\nج که به مسافت ۱۰۰ میل واقع است برفتار\nفی ساعت ۳۰ میل روانه میشود و همان وقت\nاز مقام ب که در وسط ۱ و ج واقع است\nیک کالسکه در جانب ج برفتار فی ساعت\n۱۰ میل روانه میشود پس دریافت کنید که چون\nریل مذکور به کالسکه برسد از ج چه قدر\nدور خواهد بود ؟\n(۳۰۶) اگر وزن ۱۳ اینچ برنج مساوی وزن ۱۷ اینچ آهن"}
{"book": "adl0290", "page": 1003, "text": "۵۳۳\nباشد و وزن ۱۵ اینچ آهن مساوی وزن ۱۶ اینچ\nاز زیر و ۱۹ اینچ از زیر مساوی وزن ۱۲ اینچ\nجست باشد پس دریافت کنید که چند اینچ\nجست در وزن مساوی ۲۳۷۰ اینچ برنج\nخواهد بود ؟\n(۳۰۷) اگر در نصف اول سال محصول آمدنی فی روپیه\n۶ پائی و در نصف دوم ۳ فیصد باشد پس\nاصل آمدنی سالانه آن شخص را دریافت کنید که\nآمدنی خالص او ۱۴۵۴ روپیه ۱ آنه میباشد :\n(۳۰۸) کدام رقم در راس المال ۳ فیصد به نرخ\n۹۰ صرف شود که اگر یک هزار پوند را\nاز راس المال مذکور به نرخ ۳/۴ ۹۳ و باقیمانده\nرا به نرخ ۱/۲ ۸۴ به فروشیم و حاصل را در\n۴ فیصد به نرخ برابر صرف کنیم آمدنی سالانه\nبه قدر ۹ پوند ۵ شلنگ زیاده شود ؟\n(۳۰۹) ۱۱۵ روپیه ۲ آنه را بر ۲۰ پسر و ۲۵ دختر بدین\nمنوال تقسیم کنید که حصه پسر نسبت به حصه\nدختر ۱۲ آنه زیاده باشد - نیز بیان کنید که"}
{"book": "adl0290", "page": 1004, "text": "٥٣٤\nحصه هر پسر چه قدر خواهد بود ؟\n(۳۱۰) سه خمس مربع یک عدد ۱۲۶۱۵ است پس\nآن عدد را دریافت کنید *\n(۳۱۱) وسعت یک حوض ۳۴۲۰ گیلن است و طول\nو عرض و عمق سطح خارجی آن ۱۱ ، ۱۲\nفٹ و ۱۰،۲۵ فٹ و ۵،۱۶ فٹ علی الترتیب\nمیباشد پس اگر ضخامت اطراف ۱/۲ ۱ انچ باشد\nدریافت کنید که ضخامت سطح زیرین آن چه\nقدر خواهد بود ؟ یک گیلن = ۲۷۷،۲۷ مکعب\nانچ *\n(۳۱۲) ا و ب در ده میل مسابقه می کنند و ا\n۲۰ دقیقه ب را رعایت مینماید و فی میل\n۱/۴ ۱۷ دقیقه رفته او را در میل هشتم میگیرد\nپس دریافت کنید که ب بلحاظ وقت و مسافت\nچه قدر پس مانده باشد ؟\n(۳۱۳) اگر ۱۷ نفر یک دیوار را که ۱۰۰ گز طول و\n۱۲ فٹ ارتفاع و ۱/۲ ۲ فٹ عرض دارد در\n۲۵ روز تعمیر کنند پس دریافت کنید که چند\nنفر دو چند دیوار مذکور را در نصف وقت"}
{"book": "adl0290", "page": 1005, "text": "۵۳۵\nمذکور تعمیر خواهند کرد ؟\n(۳۱۴) ده سال قبل ازین سکنه سه شهر ۱۷۶۵۰ نفر و\n۱۹۶۰۰ نفر و ۱۸۷۶۰ نفر بود و اکنون سکنه\nشهر اول بقدر ۱۸ فیصد و سکنه شهر دوم\nبقدر ۲۱ فیصد کم شده است و سکنه شهر سوم\nبقدر ۴۶۹۰ نفر زیاده شده است پس دریافت\nکنید که در جمیع تعداد نفوس سه شهر مذکور در\nده سال گذشته چه قدر تغییر واقع شده است؟\n(۳۱۵) یک شهر ۵۶۰۰ روپیه در راس المال ۵۱/۲\nفیصد صرف نموده آمدنی سالانه بقدر ۲۷۵ روپیه\nحاصل میکند پس دریافت کنید که به وقت خرید\nراس المال مذکور نرخ آن چه قدر زیاده بود ؟\n(۳۱۶) محیط آن عرابه کالسیکه را دریافت کنید که در\nیک ثانیه ۵ گردش میکند و مسافت ۳۰ میل\nرا در ۴۴ دقیقه طی می نماید *\n(۳۱۷) آمدنی سالانه شخص ۲۰۰ پوند است و محصول\nآمدنی فی پوند ۷ پنس پس اگر محصول چاى فى\nپوند ۱۱/۲ پنس زیاده شود دریافت کنید که شخص"}
{"book": "adl0290", "page": 1006, "text": "۵۳۶\n\nمذکور چه قدر خرج چای ۸ خورد را کم کند\nکه محصول آمدنی سالانه کفایت خرج چای او\nرا کند ؟\n(۳۱۸) یک حوض سه انبو به دارد ا در ۲۰ دقیقه\nو ب در ۳۰ دقیقه آنرا پر و ج در ۴۰\nدقیقه خالی میکند پس اگر ا و ب و ج یکی\nبعد دیگری یک یک دقیقه باز شود دریافت\nکنید که حوض مذکور در چه قدر وقت پر خواهد شد؟\n(۳۱۹) در یک قلعه ۳۰۰ مرد و ۱۲۰ زن و ۴۰ طفل\nمحصور است و در آن خوراک سی روزه\n۲۰۰ مرد موجود است پس اگر خوراک یک زن\nدو ثلث یک مرد و خوراک یک طفل نصف\nخوراک یک مرد باشد و بعد از ۶ روز ۱۰۰\nمرد با همه زنان و اطفال بگریزند معلوم کنید\nکه خوراک باقیمانده برای باقی نفری چند روز\nکفایت خواهد کرد ؟\n(۳۲۰) نرخ برنج ۵۰ فیصد گران تر شده است پس\nدریافت کنید که خرچ فیصد چند کم شود که\nدر اخراجات کمی و بیشی واقع نگردد ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 1007, "text": "۵۳۷\n\n(۳۲۱) یک شخص راس المال ۴ فیصد را که ۸۹۷۶ روپیه\nسالانه حاصل دارد به راس المال ۵ فیصد تبدیل\nمیکند و حاصل سالانه او بقدر ۴۴ روپیه زیاده\nمیشود پس دریافت کنید که در متاع او چه قدر\nتغییر واقع شده است ؟\n(۳۲۲) یک هندوی ۱۷۵ پوند بنام یک سوداگر لندن\nبه مدت ۶ ماه در شهر مدراس خریده شده است\nو نرخ تبادل فی روپیه ۲ شلنگ ۲/۱ پنس\nبود مگر ۴ ماه قبل از مدت واجب الادای\nهندوی مذکور به رسوم ۲/۱ ۲ فیصد فی سال\nدر شهر لندن وصول شد پس دریافت کنید\nکه در شهر مدراس هندوی مذکور بچه قدر خرید\nشده و در لندن چه قدر از آن وصول گردیده\nاست ؟\n(۳۲۳) یک شخص برنج ۱۵۱/۲ روپیه فی من ۱۵ روپیه\nخرید و آن را به قیمت ۱۷ روپیه ۶ شاهی\nفروخته ۸۵ روپیه نفع حاصل کرد پس دریافت\nکنید که چه قدر برنج ضائع شده باشد ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 1008, "text": "۵۳۸\n\n(۳۲۴) رقوم ذیل را بلحاظ مقدار ترتیب بدهید :-\n۴/۷ و ۳/۲/۳ و ۱/۲ +\n(۳۲۵) دو ریل بر دو سٹرک متوازی برفتار فی\nساعت ۲۵ و ۲۰ میل از یکدیگر به سمت مخالف\nدر ۸ ثانیه می گذرد و به سمت مطابق ریل\nتیز از ریل سست در ۳۱۱/۲ ثانیه گذشته\nمی تواند پس طول ریل های مذکور را\nدریافت کنید +\n(۳۲۶) اگر قیمت ۶ دالر و ۶ روبل ۱ پوند ۱۳ شلنگ\n۹ پنس و قیمت ۴ دالر و ۸ روبل ۱ پوند\n۱۱ شلنگ ۸ پنس باشد دریافت کنید که قیمت\n۶ دالر د ۸ روبل چه قدر خواهد بود ؟\n(۳۲۷) در یک امتحان ۱ از نمبر کامیابی ۱۰ فی صد\nکم حاصل میکند و ب نسبت به ۱ ۱۱۱/۹ فیصد\nکم و ج نسبت به مجموع نمبر های ۱ و ب\n۴۱۱/۴ فیصد کم حاصل میکند پس دریافت\nکنید که ج کامیاب میشود یا ناکام ؟\n(۳۲۸) ۶۵۰۰ روپیه دارم و دو راس المال موجود\nاست که یکی ۵ فیصد به نرخ ۱۰۳۳/۴ فیصد کم"}
{"book": "adl0290", "page": 1009, "text": "۵۲۹\n\nاست و راس المال دیگر ۳ پائی فیصد فی روز\nبه نرخ برابر میباشد پس دریافت کنید که در\nخرید کدام راس المال منفعت است و\nفرق نفع سالانه چه قدر خواهد بود ؟\n(۳۲۹) اگر تبادل حقیقی یکروپیه کله دار ۲ شلنگ\nباشد و تبادل رسمی یک هندوی ۵۴۰ روپیه\n۱۲ آنه در شهر لند ۵۱ پوند ۱۰ شلنگ پس\nدریافت کنید که نرخ تبادل فیصد چند از\nتبادل حقیقی کم است ؟\n\n(۳۳۰) روز دو شنبه بتاریخ ۳ ماه جنوری ۱۸۸۸ ء\nشخصی خریدن یک اخبار روزانه را به قیمت\nیک پیسه شروع کرد پس دریافت کنید که\nتا ۱۳ ماه جون شخص مذکور چه قدر صرف کرده\nباشد ؟ اخبار مذکور در هفته یک روز معطل است ؟\n(۳۳۱) دخل سالانه شخص بقدر ۱۵۰ پوند کم میشود\nمگر چون محصول آن بجای فی پوند ۶ پنس\n۷ پنس شده است در مقدار محصول تفاوت\nواقع نمیشود پس دخل سالانه موجوده او را"}
{"book": "adl0290", "page": 1010, "text": "۵۴۰\nدریافت کنید :\n(۳۳۲) ا و ب با هم مسابقه می کنند و رفتار آنها\nنسبت ۱۷ و ۱۸ دارد ا مسافت ۲ ۱/۲ میل\nدر ۱۶ دقیقه ۴۱ ثانیه و ب مسافت معینه را\nدر ۳۴ دقیقه طی میکند پس معلوم کنید که\nمسافت مذکور چه قدر است ؟\n(۳۳۳) اگر ۵ مرد و ۸ طفل ۹ جریب کشت را در\n۱۰ روز و ۴ مرد و ۴ طفل ۳ جریب را\nدر ۵ روز درو کنند پس دریافت کنید که\n۲ مرد و ۳ طفل در ۷ روز چند جریب را\nدرو خواهند کرد ؟\n(۳۳۴) ۴۲ گیلن مرکب شربت نیلوفر و بنفشه فی\nصد ۷ ۱/۲ شربت بنفشه دارد و چون یک مقدار\nآب در مرکب مذکور آمیخته شود مقدار شربت\nبنفشه فیصد ۷ ۱/۲ می گردد پس دریافت کنید\nکه چه قدر آب در آن خلط شده است ؟\n(۳۳۵) یک شخص ۱۹۰۰ پوند از راس المال ۴ فیصد\nرا به قیمت ۱۰۴ فروخته و حاصل ۹۶۲ پوند\n۱۳ شلنگ ۴ پنس را به خرید یک راس المال"}
{"book": "adl0290", "page": 1011, "text": "۵۴۱\n\n۳ فیصد به قیمت ۹۵ صرف میکند و مبلغ\nباقیمانده را به سود قرض می دهد پس دریافت\nکنید که شرح سود قرض چه قدر باشد که\nآمدنی سالانه او تغییر نیابد ؟\n(۳۳۶) اگر شرح سود ۳ فیصد باشد پس دریافت\nکنید که نرخ تبادل رسمی هندوی های\nهندوستان که بلا توقف در انگلستان ادا\nمی شود چه قدر خواهد بود ؟ (چون هندوی\nهای که بعد از ۴ ماه واجب الادا باشد\nبه نرخ فی روپیه ۱ شلنگ ۲/۱ ۱ پنس در لندن\nبه فروش برسد) *\n\n(۳۳۷) یک سوداگر ۶۰ گز پارچه بخرد و نصف آن\nرا به نفع فی گز ۳ آنه و نصف باقیمانده را\nبه نفع فی گز ۲ آنه فروخته ۴۴ روپیه ۱ آنه\nوصول میکند پس دریافت کنید که قیمت خرید\nیک گز چه قدر است ؟\n(۳۳۸) شخصی چند دانه سیب به ۹ روپیه کله دار\nمی خرد و پیسه قیمت یک سیب مساوی جذر"}
{"book": "adl0290", "page": 1012, "text": "۵۳۲\nتعداد سیب مذکور است پس دریافت کنید که تعداد سیب چند و قیمت یک دانه چند پیسه است ؟\n(۳۳۹) یک ریل برفتار فی ثانیه ۸/۳۰ فٹ از شهر مدراس به وقت ۷ بجه صبح روانه میشود و از یک ریل دیگر که از موضع آرکونم به وقت ۷ بجه ۲۰ دقیقه صبح روانه شده بود در راه می گذرد پس اگر رفتار ریل دوم نسبت به ریل اول یک ثلث زیاده باشد و مسافت مدراس و ارکونم ۴۲ میل باشد دریافت کنید که ملاقات دو ریل مذکور در کدام حد واقع شده باشد ؟\n(۳۴۰) اگر ۵ مرد و ۲ زن و ۳ طفل یا ۶ مرد و ۴ طفل ۳ جریب کشت را در ۵ روز درو کنند دریافت کنید که ۳ مرد و ۲ زن و یک طفل در ۱۱ روز چند جریب درو خواهند کرد ؟ ( کار یک مرد = کار ۳ طفل ) ÷\n(۳۴۱) یک سوداگر در سال اول ۳۴ فیصد از سرمایه خود نقصان میکند لاکن در سال دوم به قدر ۴۰ فیصد آن سرمایه که در اختتام سال اول"}
{"book": "adl0290", "page": 1013, "text": "۵۴۳\n\nنزد او موجود بود نفع حاصل میکند و اکنون\nسرمایه او نسبت به سال اول بقدر ۷۲۰ روپیه\nزیاده شده است پس سرمایه اصلی او را\nدریافت کنید :\n(۳۴۲) یک شخص مبلغ مساوی در راس المال ۳ فی\nصد به نرخ ۹۷۱/۲ و راس المال ۳۱/۲ فیصد\nبه نرخ ۱۰۲۱/۲ صرف نمود و نفع سالانه برای\nاو به قدر ۲۵۹ پوند ۱۰ شلنگ حاصل شد\nپس دریافت کنید که کل مبلغ او چند بود ؟\n(۳۴۳) یک سوداگر لندن دو هندوی را که هر یک\nاز پنج هزار روپیه است از هند میخواهد و\nهر یک از آنها بعد از یک ماه واجب الادا\nاست پس یکی را از آنها فوراً به شرح ۳\nفیصد فی سال ادا می کند و دیگر را بر وقت\nمقرر آن به نرخ فی روپیه ۱ شلنگ ۹ پنس\nتبدیل نموده همان قدر وصول میکند که از\nهندوی اول وصول شده بود پس دریافت\nکنید که نرخ تبادل یک ماه قبل از این چه\nبوده است ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 1015, "text": "۵۴۵\n\nبه چند دقیقه می دود ؟\n(۳۴۷) ۱۶ ڈارک = ۱۷ گنی و ۱۹ گنی = ۲۴ پسٹول\nو ۳۱ پسٹول = ۳۸ سیکوین پس دریافت\nکنید که ۱۵۸۱ ڈارک مساوی چند سیکوین\nاست ؟\n(۳۴۸) مال ۳۳۵۷۵ روپیه ۴ آنه به چه قدر\nمبلغ بیمه شود که در صورت نقصان قیمت\nمال و همه اخراجات آن وصول شود -\n(شرح بیمه ۷۲۵ ، ۴ فی صد و محصول\nخاص آن ۳/۴ آنه فی صد و دلالی ۱/۲ فیصد\nاست) :\n(۳۴۹) شخصی ۲۶۰۴۱ پونڈ در راس المال ۴\nفی صد دارد و بقدر ربع حاصل سالانه\nخود پس انداز کرده به شرح ۴ فی صد\nقرض میدهد پس دریافت کنید که در\nاختتام سال چهارم آمدنی او چه قدر\nخواهد بود ؟"}
{"book": "adl0290", "page": 1016, "text": "۵۴۶\n\nکسور منطق\n\nنصف ۱/۲\nثلث ۱/۳\nربع ۱/۴\nخمس ۱/۵\nسدس ۱/۶\nسبع ۱/۷\nثمن ۱/۸\nتسع ۱/۹\nعشر ۱/۱۰\n\nکسور اصم\n\n۱/۱۱\n۱/۱۳\n\nوغیره الی آخر"}
{"book": "adl0290", "page": 1017, "text": "۵۴۷\nجوابات\nامثله نمبر ۱۸۵\n(۱) ۳ ، (۲) ۲۰۱ ، (۳) ۷۰۷ ، (۴) ۱۰۴ ،\n(۵) ۰۰۰۸ ، (۶) ۱۰۰۰۰۰۹ (۷) ۱۲۰۴۰۰۶\n(۸) ۰۱۳۰۰۵، (۹) ۱۰۰۰۱۰۰۰۱ (۱۰) ۱۰۰۶۵۰۲\n(۱۱) ۷۴۰ ، قـ ۰۰۰۷ و ۰۰۷ ،\n(۱۲) ۲۹۰ و ۲۰۹ قـ ۲۹۰۰۰ و ۰۲۹ ،\n(۱۳) ۲ و ۰۲ ، قـ ۲۰۰ و ۰۰۰۲ ،\n(۱۴) ۲ ، و ۰۰۲ ، قـ ۲۰ و ۰۰۰۰۲ ،\n(۱۵) ۳۴ و ۳۴ ، قـ ۳۴۰۰ و ۳۴-۰ ،\n(۱۶) ۳ ، ۷۰ و ۷۰۳ ، قـ ۷۰۳۰ و ۷۰۳-۰ ،\n(۱۷) ۱۰-۰۳ و ۱۰۰۳ ، قـ ۱۰۰۳ و ۰۰۱۰۰۳ ،\n(۱۸) ۰۷ ، و ۰۰۰۷ ، قـ ۷ و ۰۰۰۰۰۷ ،\n(۱۹) ۳۹۲ و ۳،۹۲ قـ ۳۹۲۰۰ و ۰۳۹۲ ،\n(۲۰) ۳۲۴،۵ و ۲،۳۴۵ قـ ۲۳۴۵۰ و ۰۲۳۴۵ ،\n(۲۱) ۳۰۰۰۰ و ۳۰۰- قـ ۳۰۰۰۰۰۰ و ۳ ۰"}
{"book": "adl0290", "page": 1018, "text": "۵۴۸\n\n(۲۲) ۱۲۳۲ و ۱۲۳۲ ، ۱۲۳۲۰۰ و ۱۲۳۲ ،\n(۲۳) ،۱ (۲۴) ،۰۱ (۲۵) ۳۵ ۰،۰۵ ۷ ۰، ۴۰\n(۲۶) ۲۵ ، ۲ ۶،۰ ، ۰، ۳ ،  +\n\nامثله نمبر ۸۶\n\n(۱) ۲/۵ (۲) ۳۴/۴۵ (۳) ۱/۲۵ (۴) ۳/۴\n(۵) ۳۴/۵۵ (۶) ۱/۲۰ (۷) ۱/۴۰ (۸) ۳/۴۰\n(۹) ۵۲/۹۵ (۱۰) ۲۹/۴۲ (۱۱) ۱۲۵۰۸/۳۱۲۵ (۱۲) ۲۸۹/۴۰\n(۱۳) ۵/۶ (۱۴) ۱/۱۶ (۱۵) ۱/۱۱۱ (۱۶) ۱۱/۱۶۰۰۰\n(۱۷) ۱۶۲۰۰۱/۲۰۰۰ (۱۸) ۱۰۳/۱۶ (۱۹) ۱۶۰۲۱/۳۲۰۰ (۲۰) ۱۷۵۰۰۱/۲۵۰۰۰\n(۲۱) ۲ ۱/۲ (۲۲) ۷ ۱/۲ (۲۳) ۸ ۱/۲ (۲۴) ۱ ۴/۲۵\n(۲۵) ۱/۲ ۲ (۲۶) ۳ ۱/۴ (۲۷) ۹ ۱/۸۰ (۲۸) ۶ ۳/۴۰۰\n(۲۹) ۳ ۱/۴۰۰۰ (۳۰) ۷ ۲۷/۴۰۰ (۳۱) ۱۲ ۹/۴۰\n(۳۲) ۱۱ ۱/۴ (۳۳) ۲ ۱/۱۰۰۰۰ (۳۴) ۱ ۷۱۱/۳۲۰۰\n(۳۵) ۱ ۲۸۹/۴۰۰۰۰۰ (۳۶) ۱۲ ۱۶۵/۲۰۱۸ (۳۷) ۷ ، (۳۸) ۹،\n(۳۹) ۱۲ (۴۰) ۲ ۷، ۴ (۴۱) ۶۰۰۳، (۴۲) ۰،۷۲۵۷۰،\n(۴۳) ۰،۳۲۹، (۴۴) ۷۰۹ (۴۵) ۱۵۲۳۲۵، (۴۶) ۶۰۰۲،\n(۴۷) ۲۰۰۷۰۳ (۴۸) ،۰۱ (۴۹) ۵ ۱۲ ۰ ،\n(۵۰) ۱۰۰۰۷۹ +"}
{"book": "adl0290", "page": 1019, "text": "۵۴۹\nامثله نمبر ۸۷\n(۱) ۲۰، ۱۶۳ (۲) ۳۷، ۷۹ (۳) ۴۳ ، ۳۱\n(۴) ۸۰ ، ۳۳ (۵) ۱۰ ، ۳۶، ۱۱ (۶) ۱ (۷) ۱۰\n(۸) ۹۰۹، ۹۰۹۹ (۹) ۱۴، ۵۳، ۳۰۲ (۱۰) ۸ (۱۱) ۱۰۰۰\n(۱۲) ۴۱۷ ، ۱۱۱۵۷ (۱۳) ۸۱ ۲۹ ، ۶۶۹\n(۱۴) ۶۵۷ ، ۲۲۳۶ (۱۵) ۱۳۱ ، ۷۳۲\n(۱۶) ۳۴۷ ، ۲۳۴۷۸ روپیہ (۱۷) ۷۴۷۰۱۹۹ پونڈ\n(۱۸) ۴۸۱۹ ، ۴۱ دقیقه (۱۹) ۴۷۵ ، ۳۳۲ فٹ\n(۲۰) ۳۰۷ ، ۴۱ انچ *\nامثله نمبر ۸۸\n(۱) ۷۰۸۴ (۲) ۱۶۹۷۱۱ (۳) ۱۶۰۹۹۲۲\n(۴) ۷۰۳۳۲ ، ۱۹۹ (۵) ۶۲، ۶۲۵ (۶) ۲۰۴، ۱۰۳\n(۷) ۱۰۰۰۲۷۵ (۸) ۰۱۱۸۷۶۶ ، (۹) ۷۷۵۵۵۴۶۲۳\n(۱۰) ۳۴۲ ، ۸۱۷ (۱۱) ۷۷ ، (۱۲) ۲۰، ۶۳ ۲\n(۱۳) ۷۶۰۰۰۱ روپیہ (۱۴) ۹۹۹۳۹ ، شاہی\n(۱۵) ۹۶۸۸۳۰۹ (۱۶) ۶۹۶، ۱۶۲ (۱۷) ۸۳، ۹۵۸۳\n(۱۸) ۱۹۹۴ ، ۲۵۲۱۸ (۱۹) ۴۷۱ ، ۱۲۸ (۲۰) ۳۴، ۱۴۵۹"}
{"book": "adl0290", "page": 1020, "text": "۵۵۰\n\n+ ۲۷۱۸۳ (۲۱)\nامثله نمبر ۸۹\n\n، ۱۳۴۶ (۳) ۳۶ (۲) ۷۴۵۲ (۱)\n، ۰۰ ۳۲۴ (۶) ، ۰۰۱۵۲۴ (۵) ۶۰۰۶ (۴)\n۲۴ ۵۶ ، ۸۸۸۴ (۸) ۲۸ ، ۰۰۰ ۲۸ (۷)\n۱، ۶۲۰۲۳ (۱۱) ۳۰، ۲۲۸ (۱۰) ۴۰، ۸۰۴ (۹)\n۸ (۱۴) ۴۲۶۲۰۱۴ (۱۳) ، ۰۰۰۳۱۲۵ (۱۲)\n۵۸۹،۱۲ (۱۸) ۲۱۹۰۳۲ (۱۷) ۸ (۱۶) ، ۵۸ (۱۵)\n،...۰۳۷۳۸۰۲۸ (۲۱) ،.... ۲۲۳ (۲۰) ، ....۸ (۱۹)\n۳۶۵ (۲۵) ، ۸۲۰۰۸ (۲۴) ، ۰۰۰۱ (۲۳) ، ۸۱۹ (۲۲)\n،۰۹۶ (۲۸) ۱۲۰۹ ، ۱۱ (۲۷) ۳۰۹۱ ، ۷۴۹۷ (۲۶)\n۴۸ ، ۶۳ ۲۸۵۰۳ (۳۰) ، ۱۳۴۶ ۲۰۰۲۵ (۲۹)\n، ۰۰۰۰۸ (۳۳) ، ۰۱۵۶۲۵ (۳۲) ۱۵ ، ۶۲۵ (۳۱)\n۱ (۳۶) ۱، ۳۳۱ (۳۵) ۲، ۱۶ (۳۴)\n، ۰۰۰۸۱ (۳۹) ۲۴۰۱ (۳۸) ، ۰۰۰۰۰۰۱۲۵ (۳۷)\n۲، ۶۰۷ ۲۵۵ (۴۲) ۳۸ ، ۹۳۷۵ (۴۱) ۲۷ ، ۵ (۴۰)\n۹۰ ، ۰۰۲۵ (۴۴) ۷ ، ۵۹۶۷ (۴۳)\n۴۲۱ ، ۳۶۸۷۵ (۴۵)"}
{"book": "adl0290", "page": 1021, "text": "۵۵۱\nاشله نمبر ۹۰\n(۱) ۱۷۲۷ (۲) ۱۶۳۷۲ (۳) ۱۷۲ (۴) ۰۰۰۴۳ ،\n(۵) ۱۴۹۹ (۶) ۰۰۰۰۴۷۹ (۷) ۰۰۰۰۲۶۳۷۵ ،\n(۸) ۱۰۴۳ (۹) ۰۰۰۰۰۰۲، (۱۰) ۱۷۷۱۲۵\n(۱۱) ۰۰۰۰۰۰۰۰۲۱۲ (۱۲) ۶۰۵۲۸ ،\n(۱۳) ---۱۷۸۴۷۸۲ (۱۴) ---۹..... ،\n(۱۵) ---۲،۴۲۹۶۷ (۱۶) ---۴۰..... ،\n(۱۷) ---۲..... ، (۱۸) ---۳۰۷۱۴۲۸\n(۱۹) ---۱۶۳۰۵۸۶ (۲۰) ---۱۹۰۰ ،\n(۲۱) ---۳..... ، (۲۲) ۲۷۰۶۲۵ (۲۳) ،۴۶۶۲۵\n(۲۴) ---۲۸۵۷.. ، (۲۵) ۶۲۳۶ ،\n(۲۶) ---۱۲،۱۸۱۸۱۸ (۲۷) ۲۰۲۹۳۷۵\n(۲۸) ---۵۴۰.... ، (۲۹) ۶۶۵۹ ،\n(۳۰) ---۱۶۶۶۰۰ ، (۳۱) ۳۱۷۲۵ (۳۲) ۳۵۲،۲۵\n(۳۳) ۷۲۴ ، (۳۴) ۲۵۳۲ (۳۵) ۱۲۰۰ (۳۶) ۶۴۰\n(۳۷) ۰۰۲، (۳۸) ۷۴۳ ، (۳۹) ۲۰\n(۴۰) ۲۰۴۰.۰۰ (۴۱) ۲۲۵۰۰ (۴۲) ۵۸۰۷۰\n(۴۳) ۳۵۹۶ (۴۴) ۱۲۱۳۲ (۴۵) ۱۷۵۰۰"}
{"book": "adl0290", "page": 1022, "text": "۵۵۳\n(۴۶) ۱۷۴ (۴۷) ۷۵۰۰۰۰ (۴۸) ۶۰۰۷۸۵۳\n(۴۹) ۱۲۸۷۱۸۵۱۸ (۵۰) ۵،۲۰۸۳۳\n(۵۱) ۳۳،۳۳۳۳۳ (۵۲) ۶۰۸۳۶۶\n(۵۳) ۶۰۲۳۲۰ (۵۴) ۶۰۰۶۵۰\n(۵۵) ۳۳۰۵۷۸۵۱،۲۳۹۶۶\n(۵۶) ۸۳،۳۳۳۲۵ (۵۷) ۹،۵۸۹۰۴\n(۵۸) ۶۰۱۲۱۶ (۵۹) ۳۰۵ (۶۰) ۷۵۲\n(۶۱) ۲،۵۳۳۳۳۳ (۶۲) ۶،۳۱۲۵\n(۶۳) ۶۰۰۰۰۹۲\n(۶۴) ۳۲۷۱۲،۲۸۵۷۱۲\n(۶۵) ۵۶۲۸،۵۷۱۴۲۸\n(۶۶) ۱۱۹۱،۷۵ (۶۷) ۱۱۴۵،۸۳۳۳۳۳\n(۶۸) ۶۰۱۸۱۸۱ (۶۹) ۶۰۲۱۲۲۸\n(۷۰) ۳۷۷۱،۷۷۷۷۷۷\n(۷۱) ۹، (۷۲) ۸ (۷۳) ۶۲۷ (۷۴) ۶۵،\n(۷۵) ۲۵، (۷۶) ۷۵، (۷۷) ۱۲۵، (۷۸) ۳۷۵،\n(۷۹) ۱،۴۳۷۵ (۸۰) ۶۰۹۳۷۵ (۸۱) ۹،۸۷۵\n(۸۲) ۳،۲۸ (۸۳) ۲،۶۸ (۸۴) ۴۳۳۳۳\n(۸۵) ۱۶۶۶۶ (۸۶) ۶۲۸۵۷۱"}
{"book": "adl0290", "page": 1023, "text": "۵۵۴\n(۸۷) - - - - ۲۷۲۷۲ ، (۸۸) - - - ۶۹۲۳۰ ،\n(۸۹) - - - ۱۴۴۴۴۴ ، (۹۰) - - - ۱۸۱۸۱ ،\n(۹۱) - - - ۸۴۳۳۳۳۳ ، (۹۲) - - - ۴۸۲ ۳۲ ،۱۰\n(۹۳) - - - ۵۸۶۴۱۶۶۶ \n(۹۴) ۸ ، ۷۵۰ و - - - ۶۶۶۶ ،\n(۹۵) ۵ ، و - - - ۴۱۶۶ ، و - - - ۲۷۲۷ ،\n(۹۶) ۵۵ ، و - - - ۵۳۳۳ ، و ۵۲۵ ،\n(۹۷) ۳۷۵ ، و ۵۱۲۵ ، و - - - ۲۱۸۷ ،\n(۹۸) ۴۴ ، و - - - - ۴۳۳۳ ، و ۳۵ ،\n(۹۹) - - - ۷۷۷۷ ، و - - - ۷۱۲۲ ، و ۲ ،\n(۱۰۰) ۰۲۱۶ ، (۱۰۱) ۱۱۲۵ ، (۱۰۲) ۳۵ ، (۱۰۳) ۳ ،۲\nامثلہ نمبر ۹۱\n(۱) ۲۵ ، و ۷۵ ، ۱۰۸ (۲) ۰۳ ، و ۱۲ ، ۷۲\n(۳) ۰۰۴ ، و ۴ ، (۴) ۲۴ ، و ۶\n(۵) ۰۰۵ ، و ۱۷ (۶) ۱۲ ، و ۲ ، ۷\n(۷) ۰۰۰۱ ، و ۰۸ ، (۸) ۰۶ ، و ۱۱۷۵۴۱۶\n(۹) ۰۳ ، و ۱۷ (۱۰) ۰۶ ، و ۱۸۰\n(۱۱) ۰۵ ، و ۱۴۰ (۱۲) ۰۲۵ ، و ۵ ، ۱"}
{"book": "adl0290", "page": 1024, "text": "امثله نمبر ٩٢\n\n(۱) غیر متناهی (۲) متناهی\n(۳) غیر متناهی (۴) متناهی\n(۵) غیر متناهی (۶) متناهی\n(۷) غیر متناهی (۸) غیر متناهی\n(۹) غیر متناهی (۱۰) غیر متناهی (۱۱) متناهی (۱۲) متناهی\n(۱۳) متناهی (۱۴) متناهی (۱۵) غیر متناهی\n(۱۶) ۳ و ۶ و ۷ و ۹ و ۱۱ و ۱۲ و ۱۳ و ۱۵ و\n۱۶ و ۱۷ و ۱۸ و ۱۹\n\nامثله نمبر ۹۳\n\n(۱) ٣ ، (۲) ۶ ، (۳) ۶۴۷۱م ٧ ،\n(۴) ۱۶۱۶ (۵) ۱۶۱۸ (۶) ۱۶۵۳۸۴۶۱\n(۷) ۴۶ ، (۸) ۱۶۰۰۹ (۹) ۶۲۷ ،\n(۱۰) ۳۷۲۳۰۷۶۹ (۱۱) ۶۴۷۴۰۹ ، ۱۱\n(۱۲) ۵م۷۰ (۱۳) ۳۷۶۰۰۳ ،\n(۱۴) ۲۰۸۳ ، (۱۵) ۳۷۸۸۴۶۱۵\n(۱۶) ۸۱م ، ٧ (۱۷) ۵۷۴۸۵۷۱م ، ۵"}
{"book": "adl0290", "page": 1025, "text": "۵۵۵\n\n(۱۸) ۷۹۲۳ ، ۱۰۶ (۱۹) ۱۳ ، ۷\n(۲۰) ۵ ۷ ۲۸ ، ۹ (۲۱) ۱۹۸ : ۱۶۰\n(۲۲) ۷۹ ۳۰ ۲۴ ، ۱۳ (۲۳) ۳۲۸ ۷ ۵ ۳۰ ۸ ۵\n(۲۴) ۹۰ ۶۰ ۵۵ ۴ (۲۵) ۱۲ ، ۵ (۲۶) ۹ ،\n(۲۷) ۱۲۲۸ ۶۰ (۲۸) ۷ ، ۱۷\n(۲۹) ۷۹۸ ۱۲ ، (۳۰) ۳۰۸ (۳۱) ۱۴ ،\n(۳۲) ۵ ، (۳۳) ۱۵ : ۲۰ (۳۴) ۱۵ ، ۱۰ ،\n(۳۵) ۱۵ ... ، (۳۶) ۱۰۶ ، ۸ (۳۷) ۲۴۸۵ ۳۴ ۳\n(۳۸) ۴۲ ۷ ۱۱ ۲۹ ۳۵ ۸۲ ۵۸ : ۶\n(۳۹) ۴۲ ۶۸ ۳ ۴ ۷ ۸۹ ۱۵ ۲۶ ۳ ۱ ۱۰۵ ۲۲\n(۴۰) ۸۲۶ ۷ ۴۳۰ ۳۹۱۳ ۷ ۲۱ ۵۶۵ ۸۶۹ : ۶\n(۴۱) ۹۰ ، ۱۰ (۴۲) ۹۹۰۰ : ۶\n(۴۳) ۷۹۲ ۳۰ ، ۲ (۴۴) ۱۲۴ ۷ ۸۵ ، ۲۲\n(۴۵) ۴۲ ، ۲ (۴۶) ۴ ، ۲۲\n(۴۷) ۸۲۶ ۴۴ ۳۳ ۹۱۳۰ ۷ ۲۱ ۵۶۵ ۸۶۹ ، ۷\n(۴۸) ۱۲۲۸۵ ۱۶ ، (۴۹) ۷۹۲۳ ، ۶۰ ۶\n(۵۰) ۱۴ ۷ ۸۵ ۲۲ ۶ (۵۱) ۸۲ ، ۶\n(۵۲) ۶ ... ۶ +"}
{"book": "adl0290", "page": 1026, "text": "۵۵۶\n\nامسله نمبر ۹۴\n(۱) ۳۵۳۴ ۲۳ ،\n(۳) ۶۴ ۷۶ ۴ ،\n(۵) ۱۲۳۱ ۰۰ ،\n(۲) ۶۷ ۳ ۴ ،\n(۴) ۳۴۵ ۴ ۲ ،\n(۶) ۱۲۳۵۲۳ ،\n(۷) ۱۲۳۶۱۲۳ ، (۸) ۱۲۳۵۶۲۳ ،\n(۹) ۴۴۴۴۴۴۳ ، و ۲۴۴۲۴ ، و ۲۴۷۸۶۷\n(۱۰) ۲۰۲۰۲۰۲۰۲۰۲۰۲ ، و ۲۳۴۲۳۲۳۴۲۳۱۲\nو ۳۷۶۵۳۷۶۵۳۷۶۵ ،\n(۱۱) ۳۳۲ ، و ۷۸۷ ، (۱۲) ۳۴۵ ، و ۶۷ ۶ ، و ۲۴۴ ،\n(۱۳) ۳۰۷۷ ، و ۷۶ ۷۶ ،\n(۱۴) ۷۶۷۶ ، و ۷۷۷۷۷ ، و ۱۲۳ ۰۰ ،\n(۱۵) ۲۳۸۸۸ ، و ۱۲۳۱۲ ، و ۰۲۳۲۳ ،\n(۱۶) ۳۳۳۳ ، و ۷۶ ۷ ، و ۲۳۰ ۷ ،\n(۱۷) ۷۷۷۷۷۷۷ ، و ۱۲۴۲۴۲۴ ،\nو ۲۳۷۲۳ ۷ ۲۴ ،\n(۱۸) ۴۴۴۴۴۴۳ ، و ۶۸ ۲۸ ۶۸ ۲ ، و\n۳۱ ۱۲ ۳۱ ،\n(۱۹) ۲۰۲۲ ۳۴ ، و ۲۳ ۸ ۷ ، و ۳۱ ۱۱ ،"}
{"book": "adl0290", "page": 1027, "text": "۵۵۷\n\n(۲۰) ۴۲۳۳۲۳ ، و ۷۲۷۲ ، وش ۱۲۰۳۲ ،\n\nامثله نمبر ۹۵\n\n(۱) ۲/۳ (۲) ۲/۳ (۳) ۱/۷ (۴) ۱۰/۳۱\n\n(۵) ۵/۱۸ (۶) ۲۹/۱۸۰ (۷) ۲۵/۳۶ (۸) ۲۵/۳۶\n\n(۹) ۱۵۷/۱۹۹۸۰ (۱۰) ۱۶۳/۱۹۸۰۰ (۱۱) ۵۲۷/۲۹۵۰۰۰ (۱۲) ۹/۱۱۰\n\n(۱۳) ۳ ۱۳/۹۹۹ (۱۴) ۳ ۲۱۲/۴۹۵ (۱۵) ۷ ۱۳/۴۹۵ (۱۶) ۳۱ ۴۰۰/۹۹۹\n\n(۱۷) ۵۹۲/۹۹۹ (۱۸) ۱/۱۶ (۱۹) ۲ ۱۴/۲۱ (۲۰) ۱۰ ۱۲۷۱/۲۹۵۰\n\n(۲۱) ۳۷/۳۰۰۰ (۲۲) ۱/۸۸ (۲۳) ۷۲/۳۴۰۰ (۲۴) ۱۰۳/۲۷۰\n\n(۲۵) ۱/۱۴۸ (۲۶) ۲/۱۶۵ (۲۷) ۲۲/۱۱۱ (۲۸) ۷۵۷/۴۳۳۰\n\n(۲۹) ۱/۳۹۹۶ (۳۰) ۹۹۰۱/۹۹۰۰۰ (۳۱) ۳ ۷/۹۹۹۰ (۳۲) ۲۹/۱۳۳۲\n\n(۳۳) ۱۱/۳۰ (۳۴) ۷۹/۱۱ (۳۵) ۱۲۱/۹۰ (۳۶) ۸۳/۳۰\n\n(۳۷) ۱۹۲/۱۸۰ (۳۸) ۹۱۱/۳۳۰ (۳۹) ۳۳۹۱/۳۳۰\n\n(۴۰) ۲۰۰۲۳/۴۹۹۵ (۴۱) ۱۱۷۵۳/۱۶۵۰ (۴۲) ۱۹۹۹/۲۲۲\n\n(۴۳) ۲۵۴۱۹/۴۲۲۰ (۴۴) ۱۳۹۹۹۱/۹۹۹۰ (۴۵) ۱۲۱/۴۴ (۴۶) ۷۲۵/۵۲\n\n(۴۷) ۳۶۶۶۷/۴۳۳۲ (۴۸) ۹۹۹۰۱/۹۹۹ (۴۹) ۱۱ ، (۵۲) ۳۶۸ ،\n\n(۵۰) ۱۷۷ ، (۵۱) ۱۰۰ ، (۵۷) ۳ ، (۵۸) ۴\n\n(۵۹) ۴ (۶۰) ۱۰ +"}
{"book": "adl0290", "page": 1028, "text": "۵۵۸\n\nامثله نمبر ۹۶\n\n(۱) ۸ ، ۷ ، ۳ (۲) ۲ ۳ ۹ ، ۷ ،\n(۳) ۵ ، ۹ ، ۱۱ (۴) ۳ ، ۵ ۸ ۴ ، ۶\n(۵) ۲ ۸ ، ۷ ۴ (۶) ۱ ۹۰ ۸۲ : ۱۳۰ ۳ ۱۸\n(۷) ۹ ۵ ۸ ، ۲ (۸) ۸ ، ۹۸ ۸\n(۹) ۵ ۷ ۳ ، ۱۰ (۱۰) ۲ ۰ ۰ ۶ ، ۸\n(۱۱) ۳ ۸ ۱ ۹ ۲ ۰ ، ، (۱۲) ۵ ۵ ۶ ۸ ۳ ، ۵\n(۱۳) ۲ ۱ - ۲۳ ۱۷ ، ۱۹ (۱۴) ۳ ۶ ۶ ۳ ، ۹ ۰ ۰ ،\n(۱۵) ۹ ۹ ۲ ، ۱۱ (۱۶) ۹ ۱ ۷ ۸ : ۲۳ ، ۷ ، ۱\n(۱۷) ۹ (۱۸) ۳ ۱ ۲ ۷ ۸ ، ۵\n(۱۹) ۵ ۶ ۲ ۷ ۵ ۳ ۴ ۶ ۳۵ ، ۷۵ (۲۰) ۴\n(۲۱) ۲ ۴ ۹ ۷ ۹ ۵ ، ۱۱ (۲۲) ۱ ۴ ۴ ۷ ۹ ۲ ۵ ۷ ، ۲\n(۲۳) ۴ ۳ ۷ ۶ ۳ ۵ ۶ ۵ ۷ ۵ ۲ ۸ ۷ ، ۲ ۹\n(۲۴) ۳ ۹ ۵ ، ۷ ، ۳ (۲۵) ۹ ۴ ۰ ۷ ۷ ، ۰ ، ۳\n(۲۶) ۸ ۷ ۷ ۷ ۶ ۶ ۰ ۵۹ ۸ ۳ ، (۲۷) ۰ ۱ ۱ ۰ ، ۹ ،\n(۲۸) ۵ ۹ ۷ ۸ ۳ ، ۳ (۲۹) ۶ ۷ ۸ ۲ ۷ ۴ ، ۲\n(۳۰) ۳ ۲ ۵ ۶ ، ۷ ، ۶ (۳۱) ۱ ، ۹ ۸ ،\n(۳۲) ۸ ۵ ۴ ، ۷ (۳۳) ۱ ۰ ۶ ۲۲ ۴ ۳۳ ۹ ۴ ۶ ۴ ، ۲"}
{"book": "adl0290", "page": 1029, "text": "۵۵۹\n(۳۴) ۴ ۳۱ ۲ ، (۳۵) ۵ ۹ ۶ ۲ ۸ ۳ ۹ ۸ ۷ ۳\n(۳۶) ۴ ۷ ۲ ۹ ۳ ۴ ۵ - ۶ ۱ ۶ ۱ ۷ ، ۷\n(۳۷) ۱ ۳ ۳ ۵ ۵ ۲ ۲ ۲ ۴ ۴ ۳ ، (۳۸) ۶ ۸ ۷ : ۳ ۱۲ ،\n(۳۹) ۲ ۸ ۵ ۷ ۱۲ ۵ ۳ ۷ ۰ ۱ ۷ ۷\n(۴۰) ۵ ۶ ۱۹ ۰ ۳ ۲ ۷ ، ۲۹\n\nامثله نمبر ۹۷\n\n(۱) ۲ ۰ ۰ ۶ ، (۲) ۵ ۸ ۱ ، (۳) - - - ۴۲ ۸ ۸ ۳ ۳ ۱\n(۴) ۱۶ ، (۵) ۴ ۵ ۷ ۱۹ ۴ ۶ ۲ ۸ : ۱ ، (۶) ۲ ۶ ۹ ۶ ، ۵۱\n(۷) ۵ ، (۸) ۵ ۲ ۴ ۵ ۶ ۱ ۰\n(۹) - - - ۵۲ ۳ ۲ ۸ ۸ ۵ ۳ ۳ ۲ (۱۰) - - - ۲ ۳ ۹ ۴ ۹ ۷ ۲\n(۱۱) ۴ ۱۴ ۵ ۷ ۸ ۷ ، (۱۲) - - - ۳۲ ۲ ۶ ۳ ۲ ،\n(۱۳) ۳ ۵ ۸ ۱ ۸ ۲ ۸ ۰ ، (۱۴) ۷ ۵ ۹ ۳ ، ۶۹\n\nامثله نمبر ۹۸\n\n(۱) ۷ ۴ ۸ ۵ ۴ ، ۱۲۰ (۲) ۵ ۷ ۸ ، ۱۴ ۳ ۳ ۱\n(۳) ۵ ۰ ۷ ، ۵ (۴) ۵ (۵) ۵۷۲۰/۱۱۳۲۹ یا - - - ۴۸ ۰ ۵ ۱\n(۶) ۳۵۰ (۷) ۱۲ ، (۸) ۳ ۸ ۳ ۰ ، (۹) ۲۰\n(۱۰) ۲ ۵ ۹ ۰ ۸ ۴ ، (۱۱) ۱۲۵ ، (۱۲) ۶ ۴۲ ۳ ۱۱"}
{"book": "adl0290", "page": 1030, "text": "۵۶۰\n(۱۳) ۸ (۱۴) ۴۶۷۵/۲۰۹۹۳ یا - - - ۲۲۲۶۹ ،\n(۱۵) ۰۰۱ ، ۹۹۸ (۱۶) ۱۰ ، ۳۲ ÷\nامثله نمبر ۹۹\n(۱) ۴۲۹ پیسه (۲) ۵ ، ۴ پائی (۳) ۳۲۱/۲ پنس\n(۴) ۲۲۵ ، پیسه (۵) ۳۰ پائی (۶) ۴، ۳۰۲ فاردنگ\n(۷) ۱۵۸۰،۸ پائی (۸) ۳ ، ۲۳ پیسه\n(۹) ۸۴ ، ۱۶۰۳ اونس (۱۰) ۰۳، ۸۷۹ اینچ\n(۱۱) ۷ روپیه ۳ شاهی ۵ ، ۴ پیسه\n(۱۲) ۳ پونڈ ۷ شلنگ (۱۳) ۲ روپیه ۱۰ آنه ۳۸۴ پائی\n(۱۴) ۲ روپیه ۶ آنه ۵ ، ۷ پائی (۱۵) ۴ روپیه ۷ شاهی ۱ پیسه\n(۱۶) ۱۲ آنه ۵۲ ، ۱۱ پائی (۱۷) ۳۴ روپیه ۴ آنه ۳۸۴ پائی\n(۱۸) ۱ فٹ ۱۸۲۲ اینچ (۱۹) ۴ ہنڈر ڈویٹ ۲ کوارٹر\n۱۶ ، ۲۰ پونڈ (۲۰) ۱۲ آنه ۵ ، ۸ پائی\n(۲۱) ۶ روپیه ۱۰ شاهی ۳۱/۴ پیسه (۲۲) ۱۲ روپیه ۵ آنه\n۱۰۲ پائی (۲۳) ۴ روپیه ۹ آنه ۲ ، ۱ پائی ÷\n(۲۴) ۴۵ روپیه ۹ شاهی ۱/۴ پیسه (۲۵) ۲ روپیه\n۹ شاهی ۲۷ ، ۳ پیسه (۲۶) ۱۶ شلنگ ۶،۹۱۲ پنس\n(۲۷) ۱ شلنگ ۹،۰۹۳۷۵ پنس (۲۸) ۷ ، ۲ پنس -"}
{"book": "adl0290", "page": 1031, "text": "۵۶۱\n(۲۹) ۲ روپیه ۸ آنه ، ۶ پائی (۳۰) ۳ روپیه ۸ شاهی ، ۵ پیسه\n(۳۱) ۱ شلنگ ، ۱۲ پنس (۳۲) ۱۰ من ۱۳ سیر ، ۲۸ چھٹانک\n(۳۳) ۱ من ۴ سیر ، ۲۲ پاؤ (۳۴) ۲ پول ۲ گز ۱ فٹ ، ۳۹۲ اینچ\n(۳۵) ۲۲ ساعت ، ۱۹ دقیقه ، ۴۵ ثانیه (۳۶) ۷ روپیه ۱۲ آنه\n(۳۷) ۲ شلنگ ، نهم ، ۳ پنس (۳۸) ۱۱۳ روپیه ، ۶ آنه\n(۳۹) ۷ روپیه ۱۳ آنه (۴۰) ۳۷۵ روپیه\n(۴۱) ۶۸ روپیه ۳ آنه ، ۴ پائی (۴۲) ۱۵ روپیه ۲ آنه ۴ پائی\n(۴۳) ۴ روپیه ، ۱۶ پیسه (۴۴) ۱۷ روپیه ۱ آنه . ۸ پائی\n(۴۵) ۴ روپیه ۱۱ شاهی ۲۱ ، ۴۶۶ ۲ پیسه\n(۴۶) ۱ پونڈ ۳ شلنگ ۳/۴ پنس (۴۷) ۱۲ شلنگ ۳/۴ ۱ پنس\n(۴۸) ۳۴ روپیه ۸ شاهی ۹۱۶ ، ۳۷۹\n(۴۹) ۱۱/۱۲ ۳۰ ۳ روپیه ۹ آنه ، ۲۵۰ من ۱۰۰ روپیه ، ۱۱ آنه\nفر ، ۳ من ۵ روپیه ۸ آنه\n(۵۰) ۱/۲ ۳ من ۱ پنس فر ، ۲۵ من ۱ شلنگ دنهم ، ۳ من ۱ پونڈ\n(۵۱) ۴ روپیه ۱۲ آنه ، ۲ پائی (۵۲) ۵۹۲ ۲ پنس\n(۵۳) ۵۷۹/۵۷۵ ۹ پنس (۵۴) ۸ شاهی ، ۹۶ پیسه (۵۵) ۶۸ روپیه\n۲ آنه ، ۸۲۵۵ ۳۶ پائی (۵۶) ۱ ٹن ۱۷ ہنڈرڈ ویٹ\n۲ کوارٹر ۴ پونڈ (۵۷) ۶ من (۵۸) ۱/۲ پنس"}
{"book": "adl0290", "page": 1032, "text": "۵۶۲\nامثله نمبر ۱۰۰\n(۱) ۳۵۹۳۷۵ ، ۱۷ روپیه گله دار (۲) ۹۱۶ ۷ ۹ ۷ ، ۸ پوند\n(۳) ۲۸۵۷۱۴ ۲۷۴ ۴ ، (۴) ۱۷۴۲۰۲۵۴\n(۵) ۱۵۹۷۲ ۷ ۷ ، روز (۶) ۵۶ ، ۲۰ روپیه\n۵۲۳۳۸۵۴۱۶ (۹) ۳۷۴۰۶ ۲۵ (۸) ۷۷۵ (۷)\n۱۴۳۷۵ (۱۳) ۷۵۷۵ (۱۲) ۱۴۳ (۱۱) ۸۷۴ (۱۰)\n۷۲۳۹۵۸۳ (۱۶) ۵۷۲ (۱۵) ۳۷۰۱۱۸۷۵ (۱۴)\n۷۶۰۳۸ (۱۸) ۱۷۰۰۴۲۰۱۱ ---- (۱۷)\n، ۸۲۹۶ (۲۱) ۷۵۱۸۷۵ (۲۰) ۷۵۹۳۷۵ (۱۹)\n، ۴۸۱۳۸۳ ---- (۲۳) ، ۶۲۰۵۴۳ ---- (۲۲)\n، ۹۵ (۲۶) ۱۰۶۸۷۵ (۲۵) ۷۵۷۸۲۸۱ ---- (۲۴)\n، ۷۴۸۰۲۱۹ (۲۸) ۱۶۰۴۵۹۱۸ ---- (۲۷)\n، ۶۰۰۹۲۴۸۵۷ (۳۰) ۱۵۶۳۸۲۵ (۲۹)\n، ۲۰۸۳ (۳۳) ، ۳۶ (۳۲) ، ۲۶۰۴۱۶ (۳۱)\n، ۶۰۰۶۹۴ (۳۵) ، ۵۵۹۵۲۳۸۰ (۳۴)\n، ۳۵ (۳۷) ۶۰۱ (۳۶)\n۶۱ (۳۹) ، ۱۰۲۳۳۹ ---- (۳۸)\n* ۶۳۲۸ (۴۰)"}
{"book": "adl0290", "page": 1033, "text": "۵۶۳\n\nامثله متفرقه نمبر ۱۰۱\n\n(۱) قیمت هندسه ۲ ۴/۱۰ است و قیمت هندسه ۷ ۷/۱۰۰۰۰\nاست و قیمت هندسه ۳ ۳/۱۰۰۰۰۰ است\n(۲) ۰۰۲۹، فر ۱۹/۲۳۷۵ (۳) ۷۴، فر ۴۲۳/۶۶۰ ۳\n(۴) ۰۰۰۲۸۲، (۵) ۳۶۲، (۶) ۲۲۵ روپیه ۱۱ آنه ۳ پائی\n(۷) ۴۲۵ خروار ۵ من (۸) ۵۰۶، (۹) ۹۰۰۰ روپیه\n(۱۰) ۶۹۶۲، (۱۱) ۶۴۰۹ و ۳، ۴۹ و ۱۶۳\n(۱۲) ۲۰۶۴۰ ۱۵ (۱۳) ۸۰۰۰ دفعه (۱۴) ۲۱ دفعه و باقی ۲۰۰۴\n(۱۵) ۵، (۱۶) ۵۵، ۴۷۷ پیسه (۱۷) ۷۰۵۹ ٹن\n(۱۸) ۸۷۵، ۸۱۷، پونڈ (۱۹) ۳۳ روپیه ۳۷۵، ۳ پیسه\n(۲۰) ۴/۲۵۵ (۲۱) ---۶۰۰۵۸۴\n(۲۲) ۴۵ گز ۱۸۱۲، ۲ قطعه (۲۳) ۱۱۴۲ فر ۴۵۰، اینچ\n(۲۴) ۸۰۹۵، (۲۵) ۶۴۹۲۹۶، ۸۱\n(۲۶) ۵۲۹۹۰۰۱۶، ۴۴۸ (۲۷) ۲۰۰۰ (۲۸) ۸\n(۲۹) ۱۵، (۳۰) ۲ روپیه ۹ آنه ۸ پائی\n(۳۱) ۸۱۰۰۰ روپیه (۳۲) ۴/۵ پونڈ زیاده تر\n(۳۳) زا، ۱۵ سال (۳۴) ۳۶ دقیقه ۲۴ ثانیه\n(۳۵) ۲۰ روپیه و ۲۰ روپیه (۳۶) ۱ ۳۶ پونڈ ۶"}
{"book": "adl0290", "page": 1034, "text": "۵۶۴\nب ۱۲ پونڈوج ۲ پونڈ (۳۷) ۱/۲ +\nامثلہ نمبر ۱۰۲\n(۱) ۱۳۰۰ روپیہ (۲) ۸۴۳ پونڈ ۱۵ شلنگ\n(۳) ۴۹ روپیہ ۵ آنہ (۴) ۳۶ روپیہ ۴ شاہی ۴ پیسه\n(۵) ۶ روپیہ ۱۳ آنه ۹ پائی (۶) ۷۵ ۱۶ پونڈ ۱۶ شلنگ\n(۷) ۳۲۷ روپیہ ۱۲ آنه (۸) ۹۰۳ روپیہ ۹ شاہی\n(۹) ۲۳ ۲۵ روپیہ ۹ آنه (۱۰) ۴ پونڈ ۱۱ شلنگ ۸ پنس\n(۱۱) ۴۰۰ روپیہ ۱۲ آنه ۶ پائی (۱۲) ۷۹ روپیہ ۹ شاہی ۴ پیسه\n(۱۳) ۲۲۶ روپیہ ۹ آنه (۱۴) ۳۳۱ پونڈ ۹ شلنگ ۶ پنس\n(۱۵) ۴۵۳ روپیہ ۱۴ آنه ۶ پائی (۱۶) ۳۲ روپیہ ۳ شاہی ۲ پیسه\n(۱۷) ۷۴۷ روپیہ ۵ آنه ۳ پائی (۱۸) ۷۳۰ پونڈ ۱۵ شلنگ\n(۱۹) ۲۸۳۰ روپیہ ۱۲ آنه ۶ پائی (۲۰) ۸۳۷۳ روپیہ اشاہی\n(۲۱) ۴۸۹۴ روپیہ ۲ آنه ۸ پائی (۲۲) ۲۵۱ پونڈ ۱۳ شلنگ ۴/۳ ۶ پنس\n(۲۳) ۷۰۳۳ روپیہ ۷ آنه ۳ پائی (۲۴) ۴۵۵۵۵ روپیہ\n(۲۵) ۳۸۳۹۷ روپیہ ۱۰ آنه ۶ پائی (۲۶) ۲۸۰۵۰۸ پونڈ ۱۳ شلنگ ۱/۲ ۶ پنس\n(۲۷) ۱۵۰۶۰ روپیہ (۲۸) ۱۲۱۱۵ روپیہ ۹ شاہی ۱/۲ ۲ پیسه\n(۲۹) ۱۹۱۸۹۸ روپیہ ۱۲ آنه (۳) ۲۷۷۱ پونڈ ۱۹ شلنگ ۳ پنس\n(۳۱) ۴۹۵۱۴ روپیہ ۳ آنه ۳/۴ ۹ پائی (۳۲) ۸۵۵۵ روپیہ ۳ شاہی"}
{"book": "adl0290", "page": 1035, "text": "۵۶۵\n(۳۳) ۶۴۴۳۴ روپیہ ۱۱ آنه ۱/۴ ۴ پائی +\n(۳۴) ۷۸۹۷۹ پونڈ ۳ شلنگ ۴ پنس *\n(۳۵) ۳۰۰۳ روپیہ - (۳۶) ۲۳۶ روپیہ ۳ شاہی ۱/۴ ۴ پیسیہ-\n(۳۷) ۲۰۹۹۴ روپیہ ۸ آنه ۱/۲ ۱۰ پائی -\n(۳۸) ۸۳۸ پونڈ ۳ شلنگ ۱/۱۶ ۳ پنس -\n(۳۹) ۳۲۰۷۵ روپیہ ۱۴ آنہ ۱/۸ پائی -\n(۴۰) ۳۳۶۷۳ پونڈ ۹ شلنگ ۹/۳۲ ۱۰ پنس -\n(۴۱) ۷۶۶۱ روپیہ ۹ آنہ ۵/۸ پائی-\n(۴۲) ۵۰۲۷ پونڈ ۱۱ شلنگ ۳/۶۴ پنس -\n(۴۳) ۷۲ روپیہ ۸ آنه ۶ پائی (۴۴) ۲۳۷ روپیہ ۳ شاہی ۳ پیسیہ\n(۴۵) ۱۰۷۳ روپیہ ۱۵ آنہ ۳/۴ پائی -\n(۴۶) ۳۱ پونڈ ۹ شلنگ ۳۱/۳۲ ۱ پنس -\nامثلہ نمبر ۱۰۳\n(۱) ۲۵ روپیہ ۱۰ آنہ ۱/۲ ۶ پائی (۲) ۴۴ روپیہ ۸ پائی\n(۳) ۹۳ پونڈ ۵/۸ ۵ پنس (۴) ۲۵۱ روپیہ ۱۰ شاہی ۱/۲ ۲ پیسیہ\n(۵) ۶۰ روپیہ ۹ شاہی ۶۰۳/۲۵۶۰ پیسیہ -\n(۶) ۱۱۱ روپیہ ۴ شاہی ۲۳/۴ پیسیہ -\n(۷) ۵۷ پونڈ ۸ شلنگ (۸) ۳۸ روپیہ ۲ آنہ ۳/۴ ۱۰ پائی"}
{"book": "adl0290", "page": 1036, "text": "۵۶۶\n(۹) ۱۰۰ روپیہ ۷ آنہ ۱۰۷۷/۱۲۸ پائی -\n(۱۰) ۶۷ روپیہ ۷ آنہ ۲ پائی - (۱۱) ۲۷ روپیہ ۲۱/۲ پائی\n(۱۲) ۵ روپیہ ۹ شاہی ۲۳۹۳/۶۱۴۴ پیسہ -\n(۱۳) ۴۴ روپیہ ۳۱/۴ پیسہ (۱۴) ۴۰ روپیہ ۲ شاہی ۱۲۹/۲۵۶۰ پیسہ\n(۱۵) ۵۹ پونڈ ۳ شلنگ ۱۱/۴ پنس -\n(۱۶) ۱۸۳۵ روپیہ ۱۱ آنہ ۹۳۹/۶۴ پائی -\n(۱۷) ۱۸۰ روپیہ ۱۲ آنہ ۳ پائی (۱۸) ۱۰۹ پونڈ ۷ شلنگ ۳ پنس\n(۱۹) ۴۰۷۶ روپیہ ۲ آنہ ۴۱/۲ پائی -\n(۲۰) ۳۵۰۸۴ روپیہ ۱۱ شاہی ۱۵/۱۶ پیسہ -\n(۲۱) ۱۹ ہنڈر ڈویٹ ۳ کوارٹر ۹۱/۲ پونڈ -\n(۲۲) ۱۱ پونڈ ۱۵ شلنگ ۷۱/۲ پنس -\n(۲۳) ۵۸۱ من ۳ سیر ۱ چھارک -\n(۲۴) ۲۵۲۹ من ۷ سیر ۸ چھٹانک -\n(۲۵) ۵۲ روپیہ ۱ شاہی ۴۱/۴ پیسہ (۲۶) ۲۶۵ روپیہ ۹ آنہ ۵۱/۴ پائی\n(۲۷) ۲۳۹ پونڈ ۷ شلنگ ۹۳/۴ پنس -\n(۲۸) ۹۲ روپیہ ۱ آنہ ۵۴/۵ پائی -\n(۲۹) ۹۹۵ روپیہ ۱۰ شاہی ۳۱/۲ پیسہ -\n(۳۰) ۱۷۳ روپیہ ۶ شاہی ۶۳۳/۶۴۰ پیسہ -\n(۳۱) ۴۶۶۴ روپیہ ۱۳ آنہ ۱۰۱/۲ پائی -"}
{"book": "adl0290", "page": 1037, "text": "۵۶۷\n(۳۲) ۷۹۹۹ روپیه ۱۵ آنه ۱۵/۱۹ و پائی +\nامثله نمبر ۱۰۴\n(۱) ۲۱ (۲) ۴۴ (۳) ۲۷ (۴) ۳۱ (۵) ۲ ۲ -\n۲۳۴ (۱۰) ۱۶۵ (۹) ۹۶ (۸) ۷۵ (۷) ۸۱ (۶)\n۴۴۰ (۱۴) ۳۴۵ (۱۳) ۱۳۵ (۱۲) ۲۲۲ (۱۱)\n۱۶۷۹ (۱۸) ۲۲۲۲ (۱۷) ۸۴۷ (۱۶) ۸۰۴ (۱۵)\n۷۹۰۶ (۲۲) ۹۰۷۰ (۲۱) ۱۲۳۴ (۲۰) ۱۰۰۱ (۱۹)\n۸۰۰۴۷(۲۶) ۵۶۸۰۴ (۲۵) ۴۶۰۷ (۲۴) ۹۸۷۶ (۲۳)\n۵۴۳۲۰۰ (۲۹) ۶۰۰۰۹۸ (۲۸) ۱۵۳۶۷ (۲۷)\n۷۶(۳۳) ۱۱۰ (۳۲) ۴۱ (۳۱) ۱۲۳۴۵۶۷۸۹ (۳۰)\n+ ۵ (۳۶) ۲۵۲ (۳۵) ۱۰۵ (۳۴)\nامثله نمبر ۱۰۵\n(۱) ۳۰ (۲) ۴۰ (۳) ۱۸ (۴) ۲۴ (۵) ۳۶\n۲۳۱ (۱۰) ۱۰۵ (۹) ۸۴ (۸) ۴۲ (۷) ۶۴ (۶)\n۶۰۰۶ (۱۴) ۵۰۴ (۱۳) ۷۵۶ (۱۲) ۳۱۵ (۱۱)\n۲ (۱۸) ۱۵ (۱۷) ۲ (۱۶) ۶۶۹۹۰ (۱۵)\n+ ۹۰۰ (۲۰) ۳۶۰۰ (۱۹)"}
{"book": "adl0290", "page": 1038, "text": "۵۶۸\nامثله نمبر ۱۰۶\n(۱) ۳، ۴ (۲) ۲، ۱۷ (۳) ۶۲۵ (۴) ۹،۰۸\n(۵) ۰،۸ (۶) ۰، ۷۳ (۷) ۳۲،۹ (۸) ۲،۴۰۳\n(۹) ۰، ۲۳۱ (۱۰) ۱۰۰،۴۵ (۱۱) ۶۳۶۷، ۱۵\n(۱۲) ۸۹۷ (۱۳) ۰، ۱۸۴۹ (۱۴) ۱، ۰۰۱\n(۱۵) ۹۶۸،۸۶۶۹ (۱۶) ---- ۲۵، ۶۰، ۲\n(۱۷) ---- ۳۸، ۳۰ ، ۱ (۱۸) ---- ۴۷ ، ۴۱ ، ۱۵\n(۱۹) ------ ۳۶، ۲۳۶۰ (۲۰) ------ ۶۶۰۶۳ ، ۲۹\n(۲۱) ---- ۳، ۱۶۲ (۲۲) ----- ۱۶۰، ۷،\n(۲۳) - - - - - - ۲ ، ۸۰۴ ، ۴ (۲۴) - - - - ۶ ، ۸ ۴ ، ۹ ،\n(۲۵) - - - - ۲۱ ، ۴۷ ۴، (۲۶) - - - - - - - - ۲۴۲ ،۱۲،\n(۲۷) - - - - ۶۰۲۵۲ (۲۸) - - - - - - ۵۷ ، ۶، ۲\n(۲۹) ------- ۴۰ ، ۱۲، ۸ (۳۰) - - - - ۵۵، ۶۰ ، ۳\nامثله نمبر ۱۰۷\n(۱) ۲۳/۵۲ (۲) ۷ ۴/۷ (۳) ۵ ۵/۶ (۴) ۱/۲ ۱۰\n(۵) ۱/۳ ۱ (۶) ۱، ۱/۶ (۷) ۴، ۵ (۸) ۱۲،۸ (۹) ۴۶،۸۳\n(۱۰) ۶۲/۶ (۱۱) - - - ۳۲۲، ۱ (۱۲) - - - - ۴۵ ، ۸ ، ۶"}
{"book": "adl0290", "page": 1039, "text": "۵۶۹\n،۷۹۰----(۱۴) ،۸۱۶----(۱۳)\n،۵۷۷----(۱۶) ،۷۶۳----(۱۵)\n،۷۵۶۸----(۱۸) ،۶۴۵----(۱۷)\n۷۲/۷ (۲۱) ۲۰،۴۹۳----(۲۰) ،۶۳۲----(۱۹)\nامثله نمبر ۱۰۸\n۴۹ (۵) ۴۸ (۴) ۳۶ (۳) ۲۵ (۲) ۱۱ (۱)\n۹۷ (۱۰) ۸۹ (۹) ۵۷ (۸) ۱۳ (۷) ۷۲ (۶)\n۹۵۶ (۱۴) ۹۴۵ (۱۳) ۴۷۳ (۱۲) ۲۴۷ (۱۱)\n۲۲۲۴ (۱۸) ۹۰۰۹ (۱۷) ۵۵۱ (۱۶) ۶۰۳۱ (۱۵)\n÷ ۱۱۱۱۱۱۱۱ (۲۰) ۴۵۳۴۳ (۱۹)\nامثله نمبر ۱۰۹\n۴۰،۱ (۴) ،۷۹ (۳) ۵،۱ (۲) ۲،۶ (۱)\n،۱۰۱ (۸) ،۹۵۷ (۷) ،۱۹۷ (۶) ۲،۶۵ (۵)\n۱۹ ۵/۶ (۱۲) ۳ ۳/۷ (۱۱) ۵/۱۶ (۱۰) ۴/۷ (۹)\n۳ ۳/۵ (۱۶) ۱۵،۶ (۱۵) ۱۱،۶ (۱۴) ، ۳ (۱۳)\n،۷۵۲۳----(۱۹) ،۱۷ ۳/۴ (۱۸) ۳ ۲/۷ (۱۷)\n۴۷۸۸۴----(۲۱) ۲،۲۲۳----(۲۰)"}
{"book": "adl0290", "page": 1040, "text": "۵۷۰\n\n، ۹۲۸----(۲۳) ۱،۹۵۹----(۲۲)\n، ۴۶۴----(۲۵) ،۶۴۶----(۲۴)\n،۱۶۷----(۲۷) ،۵۸۴----(۲۶)\n÷ ۱،۷۵۹-----(۲۸)\nامثله نمبر ۱۱۰\n۲،۸۸۴۴۹۹----(۲) ۱،۵۲۳۹۱۳----(۱)\n،۱۲۵۹۹۲----(۴) ۱،۹۵۹۱۷۲----(۳)\n۲،۶۴۸۷۵۱----(۶) ،۱۴۴۲۲۲----(۵)\nامثله نمبر ۱۱۱\n۹ (۵) ۶ (۴) ۳۶ (۳) ۲۲ (۲) ۴ (۱)\n۲،۴۳۲----(۱۰) ۵ (۹) ۴ (۸) ۵۴ (۷) ۲،۶ (۶)\nامثله نمبر ۱۱۲\n(۱) ۱۸۰ مربع فٹ (۲) ۳۲۰ مربع فٹ ۔\n(۳) ۱۱۷ مربع فٹ (۴) ۶۴ مربع فٹ ۱۰۶ مربع انچ\n(۵) ۷۸ مربع فٹ ۵/۱۲ مربع انچ (۶) ۷۰ مربع گز ۸ مربع فٹ\n(۷) ۱۱ فٹ (۸) ۲ فٹ ۴ انچ (۹) ۹۹ گز"}
{"book": "adl0290", "page": 1041, "text": "۵۷۱\n\n(۱۰) ۶۰۰ گز (۱۱) ۱۰۶۷ مربع فٹ ۱۶ مربع انچ۔\n(۱۲) ۱۴ مربع گز ۸۱ مربع انچ۔ (۱۳) ۳۹۲ (۱۴) ۱۸\n(۱۵) ۱۳۶ روپیہ ۸ آنہ (۱۶) ۱۹۵ روپیہ (۱۷) ۱۲۸ مربع فٹ\n(۱۸) ۵۵۶ مربع گز (۱۹) ۱۵۸۸۸ (۲۰) ۱۶۰ روپیہ ۵ آنہ\n(۲۱) ۷۸ ۳/۴ مربع گز ۲ پونڈ ۶ شلنگ ۳ پنس\n(۲۲) ۴۸۰۰ مربع فٹ (۲۳) ۱۵ فٹ\n(۲۴) ۲۱ ۱۵/۱۶ مربع فٹ (۲۵) ۱۰ ۱/۲ انچ\n(۲۶) ۲۷ ۵/۷ انچ (۲۷) ۸۶ ۱۱ روپیہ ۲ عباسی\n(۲۸) ۲۶ گز ۴ فٹ (۲۹) ۱۰۴۴ مربع فٹ\n(۳۰) ۲۱۳۳ روپیہ ۷ شاہی ۱ پیسہ *\n\nامثلہ نمبر ۱۱۳\n(۱) ۲۲۰ گز (۲) ۲۲ فٹ ۵ انچ (۳) ۴۸۰۰ گز کابل\n(۴) ۵۰ گز (۵) - - - ۶۵۶، ۵ گز۔\n(۶) - - - - ۴۴، ۴۴ فٹ (۷) ۱۸ فٹ (۸) ۴۸ گز۔\n(۹) ۳۴ گز (۱۰) ۷۷ گز ۲ فٹ ۱۱ انچ -\n\nامثلہ نمبر ۱۱۴\n(۱) ۶۰ گز (۲) ۳۷ گز ۱/۱۲ انچ (۳) ۶۰ گز ۱/۱۲ انچ"}
{"book": "adl0290", "page": 1042, "text": "۵۷۲\n(۴) ۴۴ روپیه ۷ آنه ۲/۱ پائی (۵) ۲۳ پوند اشلنگ ۳ پنس\n(۶) ۲۴۸ مربع فٹ (۷) ۴۹۵ مربع فٹ\n(۸) ۸۸ مربع گز ۶ مربع فٹ (۹) ۲۸۸ گز (۱۰) ۹۶ گز\n(۱۱) ۲۱۱ گز (۱۲) ۱۷۶ گز ۲ فٹ ۲/۱ ۱ انچ\n(۱۳) ۴۶ روپیه ۴ آنه (۱۴) ۱۷ پوند\n(۱۵) ۱۰۰ روپیه ۴ شاہی ۴ پیسه -\n(۱۶) ۲/۱ ۱۷۵ گز (۱۷) اروپیه ۱۰ آنه ۲/۱ ۷ پائی\n(۱۸) ۴ شلنگ ۳۲/۱۷۵ ۸ پنس (۱۹) ۲/۱ ۲ گز\n(۲۰) ۲/۱ ۱۶ انچ (۲۱) ۳۷۳۲۵ روپیه\n(۲۲) ۱۱۴ روپیه ۱۲ آنه (۲۳) ۲/۱ ۴ فٹ\n(۲۴) ۸۳ روپیه ۱۴ آنه ۲/۱ ۱۰ پائی -\n(۲۵) ۱۹ روپیه ۱۴ آنه (۲۶) ۲۸/۵ ۵\n(۲۷) عرض ۴/۱ ۱۸ فٹ و بلندی ۲/۱ ۱۴ فٹ\n(۲۸) ۴۲ روپیه ۹ شاہی ۱ پیسه :\nامثلہ نمبر ۱۱۵\n(۱) ۴۰۰ مکعب فٹ (۲) ۴/۳ ۱۸ مکعب فٹ\n(۳) ۲/۱ ۱۵ مکعب فٹ (۴) ۴/۳ ۸ مکعب فٹ\n(۵) ۶۴/۵۳ ۴۹۵۲ مکعب فٹ (۶) ۲/۱ ۴۲ مکعب فٹ -"}
{"book": "adl0290", "page": 1043, "text": "۵۷۳\n\n(۷) ۸۴۳/۴ پونڈ (۸) ۱۰۰۸۰ (۹) ۳۷۵۰ دفعہ\n(۱۰) ۴۸ دقیقه (۱۱) ۲۴ (۱۲) ۳ خروار ۶ من\n(۱۳) ۰۲۷، (۱۴) ۶۲ ۱/۲ (۱۵) ۴/۱۲ (۱۶) ۱۶ فٹ ۹ انچ\n(۱۷) ۲ فٹ (۱۸) ۱۴۶۶ روپیہ ۱۰ آنه ۸ پائی\n(۱۹) ۴۷۰۷ ۲۰/۲۲۲ تن (۲۰) ۱۷۰ روپیہ (۲۱) ۱۳ ۱/۳\n(۲۲) ۴ انچ (۲۳) ۳ گز (۲۴) ۲۵۶ ۱/۲ پونڈ\n(۲۵) ۶۷۵ پونڈ (۲۶) ۶۰ (۲۷) ۴۱ ،۴۰ ، ۱۵ فٹ\n(۲۸) ۵۵۲۰ روپیہ (۲۹) ۲۷۶ روپیہ ۵ آنه ۲ پائی\nو ۳۱۴۴۰\n\nامثلہ نمبر ۱۱۶\n\n(۱) ۶ آنه (۲) ۲ روپیہ ۶ شاہی (۳) ۴ آنه\n(۴) ۲ من ۲۰ سیر (۵) ۲ فٹ (۶) ۷ شلنگ ۵ ۵/۱۲ پنس\n(۷) ۵ پائی (۸) ۳۵ روپیہ ۱۲ آنه (۹) ۵ شلنگ ۱۰ پنس\n(۱۰) ۳۳۶ ۲/۷ (۱۱) ۳۴ ۱۱/۱۶ میل (۱۲) ۲ پونڈ ۱۲ شلنگ ۶ پنس\n(۱۳) ۵ آنه (۱۴) ۲۱ روپیہ\n\nامثلہ نمبر ۱۱۷\n\n(۱) ۳۰ روز (۲) ۶۰ (۳) ۲۷۰ روز (۴) ۴ ۱/۲ روز"}
{"book": "adl0290", "page": 1044, "text": "۵۷۴\n\n(۵) ۳/۴ ۴ روز (۶) ۱۱ (۷) ۴ من (۸) ۲۷۰ ÷\nامثله نمبر ۱۱۸\n(۱) ۲۰۷۹ روپیه (۲) ۱۵ روپیه ۱۲ آنه (۳) ۶۵۰ روپیه\n(۴) ۴۸ روپیه ۷ آنه (۵) ۲۴۰ (۶) ۴۸ (۷) ۳۶ پونڈ\n(۸) ۸ روپیه ۱۲ آنه (۹) ۹ روپیه ۱۱ آنه ۱/۲ ۴ پائی\n(۱۰) ۱/۲ ۸ پنس (۱۱) ۷ آنه ۶ پائی (۱۲) ۳۹۳۷ روپیه ۸ آنه\n(۱۳) ۴۰ ۱۷۶ روپیه (۱۴) ۲۴۰ روپیه -\n(۱۵) ۴۷۲ روپیه ۱۳ آنه ۱/۲ ۷ پائی (۱۶) ۱/۲ ۷ روز\n(۱۷) ۱ پونڈ ۸ شلنگ (۱۸) ۱۶۸ روپیه (۱۹) ۱۴ آنه ۸ پائی\n(۲۰) ۱/۲ ۲۱ من (۲۱) ۹۳۷ روپیه ۸ آنه (۲۲) ۸/۱۱ ۱۷ روز\n(۲۳) ۱۴/۱۶ ۱۶ (۲۴) ۴۶۱۸ (۲۵) ۱/۲ ۱۱ (۲۶) ۱/۴ ۳۹۱ گز\n(۲۷) ۴/۱۱ ۴۰ (۲۸) ۱/۳ ۱۲ (۲۹) ۳۶ روپیه (۳۰) ۱۴/۱۵ ۸ روپیه\n(۳۱) ۱۵ (۳۲) ۱۲ (۳۳) ۶۰ روپیه (۳۴) ۸۴/۱۳\n(۳۵) ۳۹۰ روپیه (۳۶) ۱ روپیه (۳۷) ۱ پونڈ ۸ اونس ÷\nامثله نمبر ۱۱۹\n(۱) ۶ (۲) ۶ (۳) ۱۰ (۴) ۴ (۵) ۲۴ مثقال -\n(۶) ۱۸۰ روز (۷) ۳/۴ ۴۶ روز (۸) ۲/۳ ۴۱ روز"}
{"book": "adl0290", "page": 1045, "text": "۵۷۵\n\n(۹) ۲ ساعت ۴۰ دقیقه (۱۰) ۴ (۱۱) ۶ ماه\n(۱۲) ۵/۱۴ ۳۵ +\n\nامثله نمبر ۱۲۰\n\n۶۷ ۱/۴ (۶) ۵۰ (۵) ۷ (۴) ۳ (۳) ۵ (۲) ۲ (۱)\n۸ ۱/۲ (۱۱) ۵۰ (۱۰) ۱۰ ۱/۴ (۹) ۳۴ (۸) ۲۲ ۱/۲ (۷)\n(۱۲) ۵۳ ۱/۳ (۱۳) ۷۵ (۱۴) ۴ روپیه (۱۵) ۲۳ ۱/۳\n(۱۶) ۶۰ گز (۱۷) ۷ ۱/۲ پوند (۱۸) ۸ (۱۹) ۷۷/۶۴ عباسی\n+ ۱۰ ۱/۲ (۲۰)\n\nامثله نمبر ۱۲۱\n\n۲۴ (۵) ۳۰ ۷/۲۵ (۴) ۱۱ ۱/۲ (۳) ۳ ۱/۲ (۲) ۶ (۱)\n۱۰ (۱۰) ۲۰ ۵/۱۲ (۹) ۳۳ ۶/۲۳ (۸) ۱۶ (۷) ۳ (۶)\n(۱۱) ۸۰ روپیه (۱۲) ۱۱۸ روپیه ۱۲ آنه\n\nامثله نمبر ۱۲۲\n\n(۱) ۹۳ روپیه ۱۲ آنه (۲) ۹۱ روپیه ۸ شاهی\n(۳) ۷ ۱/۲ شاهی (۴) ۳ پنس (۵) ۲۹۶۷ روپیه ۳ آنه\n(۶) ۳۴۸۰ روپیه (۷) ۱۹۲۰ روپیه (۸) ۲۷۰۰ روپیه"}
{"book": "adl0290", "page": 1046, "text": "۵۷۶\n(۹) ۷۲ پوند ۳ شلنگ ۴ پنس (۱۰) ۳ پائی\n(۱۱) ۱/۲ (۱۲) ۳۰۰۰ پوند :\n\nامثلہ نمبر ۱۲۳\n\n(۱) ۴/۹ ۴ ساعت (۲) ۲۲/۲۷ ۱ روز (۳) ۷۷/۱۶۳ ۱ ساعت -\n(۴) ۴ روز ذ ۱ ۵/۶ و ب ۱/۳ و ج ۵/۱۵ (۵) ۱۲ روز\n(۶) ۷ ۱/۲ دقیقه (۷) ۴ ۱/۲ ساعت (۸) ۱۱ ۲/۳ - ۲۰ روز\nو ب ۴/۱۱ ۸ روز و ج ۱۹/۳۵ ۷ روز (۹) ۲۴/۱۰۳ ۲ روز\n(۱۰) ۱۸ روز (۱۱) ۳۰ روز (۱۲) ۴ ۵/۶ روز :\n(۱۳) ۷ ۲۴/۳۱ (۱۴) ۱۵۵/۲۲۱ ۵ ساعت (۱۵) ۱۲ ساعت\n(۱۶) ۱۶ (۱۷) ۱۰ بچه (۱۸) ۳۲ ( ۱۹) ۲۵ روز-\n(۲۰) ۷۶ (۲۱) ۷ ۱/۲ دقیقه (۲۲) ۴ ساعت\n(۲۳) ۵۶ ۳/۴ روز :\n\nامثله نمبر ۱۲۴\n\n(۱) ۲ ساعت ۵/۶۴ ۳۹ دقیقه ظهر -\n(۲) ۲ ساعت ۹/۲۳ ۴۸ دقیقه ظهر -\n(۳) ۹ بچه شب (روز جمعه) (۴) بعد از ۱۱۲ روز\n۱۲ ساعت (وقت صبح) ذ اول ۷ ساعت"}
{"book": "adl0290", "page": 1047, "text": "۵۷۷\n۳/۴ ۴۸ دقیقه وقت شام و دوم ۸ ساعت ۳/۴ ۱۸ دقیقه\nشام - (۵) ۸ بجه ۱۸/۵۷۷ ۴۷ دقیقه چاشت -\n(۶) آن را که پس است ۱۱/۳۱ ۱۳ دقیقه پیش و آن را\nکه پیش است ۲۹/۳۱ ۱۳ دقیقه پس کرده شود:\n(۷) بتاریخ ۳ دسمبر بوقت ۳ بجه ظهر (۸) ۹ دقیقه :\n(۹) ۱/۲ دقیقه (۱۰) ۴ بجه عصر (۱۱) بروز سه شنبه ۴ بجه عصر\n(۱۲) ۵/۱۶ دقیقه بعد از ۹ بجه (۱۳) سه شنبه آینده ۴ بجه\nو ۱/۲ ۵۲ دقیقه عصر و ۴ بجه ۱/۲ ۳۲ دقیقه عصر\n(۱۴) ۱۰/۲۹ ۱۰ دقیقه بعد از ۶ بجه (۱۵) ۱/۲ ثانیه\n(۱۶) ۱ بجه ۴/۱۰۳ ۵۰ دقیقه ظهر :\n(۱۷) بتاریخ ۱۳ مارچ همان وقت که صحیح کرده شده بود\n(۱۸) ۵ روز قبل از این و در همان وقت و بعد از\n۲۳۵ روز و در همان وقت (۱۹) ۲/۲۵۹۹ دقیقه :\nامثله نمبر ۱۲۵\n(۱) (ا) ۱۰/۱۱ دقیقه بعد از ۲ بجه (ب) ۲/۱۱ ۲۷ دقیقه :\n(ج) ۴/۱۱ ۴۳ دقیقه (د) ۴۴ دقیقه (س) ۱۰/۱۱ ۴۴ دقیقه\nو ۲/۱۱ ۵۲ دقیقه :\n(۲) (ا) ۱/۱۱ ۱۶ دقیقه بعد از ۳ بجه (ب) ۸/۱۱ ۳۲ دقیقه"}
{"book": "adl0290", "page": 1048, "text": "۵۷۸\n(ج) ۱/۱۱ ۴۹ دقیقه (د) ۸/۱۱ ۳ دقیقه و ۵/۱۱ ۲۹ دقیقه\n(س) ۲۰/۱۱ دقیقه و ۴/۱۱ ۵۷ دقیقه :\n(۳) (ا) ۸/۱۱ ۳۲ دقیقه بعد از ۶ (ب) ۴/۱۱ ۱۶ دقیقه\nو ۱/۱۱ ۴۹ دقیقه (ج) در هیچ وقت نخواهد بود\n(د) ۵/۱۱ ۱۹ دقیقه و ۹/۱۱ ۴۵ دقیقه (س) ۸/۱۱ دقیقه\nو ۸/۱۱ ۵۶ دقیقه :\n(۴) (ا) در هیچ وقت نخواهد بود (ب) ۴/۱۱ ۱۶ دقیقه و\n۱/۱۱ ۴۹ دقیقه بعد از ۱۲ بجه (ج) ۸/۱۱ ۳۲ دقیقه\n(د) ۱/۱۱ ۱۳ دقیقه و ۴/۱۱ ۵۲ دقیقه - (س) ۲۴ دقیقه و\n۵/۱۱ ۴۱ دقیقه :\n(۵) (ا) ۲/۱۱ ۳۸ دقیقه بعد از ۷ بجه (ب) ۹/۱۱ ۲۱ دقیقه\nو ۷/۱۱ ۵۴ دقیقه - (ج) ۵/۱۱ ۵ دقیقه (د) ۱/۱۱ ۲۵ دقیقه\nو ۲/۱۱ ۵۱ دقیقه (س) ۴/۱۱ ۱۶ دقیقه :\n(۶) (ا) ۷/۱۱ ۵۴ دقیقه بعد از ده بجه - (ب) ۵/۱۱ ۵ دقیقه\nو ۲/۱۱ ۳۸ دقیقه - (ج) ۹/۱۱ ۲۱ دقیقه - (د) ۲/۱۱ ۲ دقیقه\nو ۵/۱۱ ۴۱ دقیقه (س) ۱/۱۱ ۱۳ دقیقه و ۱۰/۱۱ ۳۰ دقیقه -\n(۷) ۲/۳۱۹ ۲۲ دقیقه بعد از ۲ بجه -\n(۸) ۵۲۴/۶۷۱ ۲۷ دقیقه بعد از ۵ بجه -\n(۹) ۴۹/۳۵۱ ۴۱ دقیقه بعد از ۵ بجه -"}
{"book": "adl0290", "page": 1049, "text": "۵۷۹\n\n(۱۰) ۴/۱۱ ۴ دقیقه بعد از ۱۲ بجه -\n(۱۱) ۱/۲ درجه دقیقه پس شود - (۱۲) ۵/۲۲ ۵۶ دقیقه پیش میشود-\nامثله نمبر ۱۲۶\n(۱) در ۴۵ ثانیه (۲) ۷/۱۲ میل (۳) ۱/۲ ۷ بجه شام\nو مفاصله ۳۰۰ میل از کلکته -\n(۴) ۵ بجه و ۱/۲ ۳۴ دقیقه صبح و ۱/۲ ۲۵ میل\nاز کلکته -\n(۵) ۱/۲ ۴ ثانیه - (۶) ۳۶ ثانیه (۷) ۱/۳ و ۱/۲ ۱ میل\nفی ساعت -\n(۸) ۱ ساعت ۱/۲ ۲۶ دقیقه (۹) ۱۵۰ گز\n(۱۰) ۱۱ بجه ۱/۲ ۳۸ دقیقه صبح (۱۱) ۱/۲ ۱۱۹ میل\n(۱۲) ۱۲ میل از کابل (۱۳) ۷ میل -\n(۱۴) ۵ دقیقه ۱/۱۱ ۲۴ ثانیه بعد از روانه شدن ب -\n(۱۵) ۹ بجه ۳/۱۴ ۹ دقیقه صبح (۱۶) ۲۴۰ میل +\n(۱۷) ۶ میل و ۵ میل فی ساعت (۱۸) ۷ میل +\n(۱۹) ۱/۲ ۱۱ میل (۲۰) ۱۰ ساعت ۴۶ دقیقه (۲۱) ۴۶ ،\n(۲۲) ۱۶ دقیقه ۴۲ ثانیه +\n(۲۳) ۳ ساعت ۵۵ دقیقه +"}
{"book": "adl0290", "page": 1050, "text": "۵۸۰\n\nامثله نمبر ۱۲۷\n\n(۱) (ا) ۱۰ ساعت - (ب) ۱۳۴ ساعت -\n(۲) (ا) ۷۱۲ ساعت - (ب) ۱۱۲ ساعت - (۳) ۱۳۱ روز\n(۴) ۳۰۰ روز و ۳۰۰ روز -\n(۵) ۳ ساعت و ۶ ساعت -\n\nامثله نمبر ۱۲۸\n\n(۱) ۵۵۱۵ دقیقه - (۲) ۷۹۱۱ گز (۳) ۸۰ گز\n(۴) ۹ دقیقه ۳۶ ثانیه -\n(۵) ج رعایت ۵ نمبر ب را داده می تواند -\n(۶) ب بقدر ۱۲۶ گز ۲ فٹ و ۱ دقیقه ۱۶ ثانیه\nسبقت می برد -\n(۷) ۵ (۸) ج بقدر ۶۰۴۴ گز سبقت می برد -\n(۹) ا ۱دقیقه ۱۶۶۱۷۶ ۱۵ ثانیه و ب ۱ دقیقه و ۲۰۱۲ ثانیه\nو ج ۱ دقیقه و ۲۳ ثانیه -\n(۱۰) ا بقدر ۶۸۲۸۸۵ گز سبقت می برد -\n(۱۱) ۹ (۱۲) ۱۷۶ گز (۱۳) ۵\n(۱۴) ا در ۱۵ دقیقه ۵۰ ثانیه و ب در ۱۶ دقیقه"}
{"book": "adl0290", "page": 1051, "text": "۵۸۱\n۲۰ ثانیه و ج در ۱۶ دقیقه ۴۰ ثانیه -\n(۱۵) ج بقدر ۱۷۶۰/۳۷۴۱ گز سبقت می برد -\nامثله نمبر ۱۲۹\n(۱) ۱۳/۱۴ روبل (۲) ۶ آنه ۱۰/۱۳ پائی -\n(۳) ۲ روپیه ۴ آنه ۶/۷ پائی (۴) ۳/۴ ۱۹ -\n(۵) ۱۸۸۵ (۶) ۵/۲۴ ۱۰ روز (۷) ۵/۲۳ ۳ روز -\n(۸) ۳۲ (۹) ۱ روپیه ۸ شاهی\nامثله نمبر ۱۳۰\n(۱) ۱۰ (۲) ۴۵ (۳) ۲۶۴ (۴) ۷۵\n(۵) ۸ (۶) ۱۰/۱/۱۲ (۷) ۳۷ روپیه ۸ آنه -\n(۸) ۱۰۰ نفر (۹) ۲۴ روپیه ۳ شاهی ۱/۳ ۳ پیسه -\n(۱۰) ۵۷۲۱ (۱۱) ۸ (۱۲) ۶ (۱۳) ۱/۳ ۴۳ روز\n(۱۴) ۱۲۰ (۱۵) ۵/۱۶ خرو (۱۶) ۱/۸ ۸ (۱۷) ۲۷\n(۱۸) ۹ (۱۹) ۲۵ (۲۰) ۱/۳ ۱۳ (۲۱) ۶/۲۴ خرو\n(۲۲) ۸ (۲۳) ۴ (۲۴) ۷ (۲۵) ۴ (۲۶) ۸\n(۲۷) ۶۰ روپیه ۷ آنه ۱۷/۳۵ ۹ پائی -\n(۲۸) ۱۹/۱/۴ اونس (۲۹) ۲۰ (۳۰) ۳"}
{"book": "adl0290", "page": 1052, "text": "۵۸۲\nامثله نمبر ۱۳۱\n(۱) ۲۰ روپیہ (۲) ۳ روپیہ و ۴ روپیہ (۳) ۱۸۰ گرین\nو ۳/۱۱ ۸ گرین (۴) ۱۳ روپیہ\n(۵) ۵ روپیہ و ۲۰ روپیہ (۶) ۲۸ روز\n(۷) ۲۸ روز (۸) ۵۲۶/۱۱ روز (۹) ۴ روز\n(۱۰) یک مرد در ۷۱/۲ ساعت و یک طفل در\n۱۸ ساعت و یک مرد و یک طفل در ۵۲/۷ ساعت\n(۱۱) ۶ (۱۲) ۱۰ ساعت +\nامثله نمبر ۱۳۲\n۱) ۵/۷ ۲) ۳۵/۵۰ ۳) ۱۷/۲۰ ۴) ۲/۵\n۵) ۱۳/۲۹ ۶) ۲۵/۳۶ ۷) ۴/۵ ۸) ۳/۵ ۹) ۶/۵\n(۱۰) ۵ : ۴ (۱۱) ۱ : ۴ (۱۲) ۱ : ۱ (۱۳) ۱ : ۴\n(۱۴) ۷ : ۸ کلان است (۱۵) ۱۸ : ۲۹ کلان است\n(۱۶) ۴ : ۵ اعظم و ۲ : ۳ اقل می باشد -\n(۱۷) ۷ : ۱۱ اعظم تر است و ۳ : ۷ اقل (۱۸) بلی\n(۱۹) نہ (۲۰) بلی (۲۱) ۱۰۲/۷ (۲۲) ۵۱/۵\n(۲۳) ۰۰۰۲ ، (۲۴) ۱۸ پونڈ (۲۵) ۱ پونڈ ۶ شلنگ ۸ پنس"}
{"book": "adl0290", "page": 1053, "text": "۵۸۳\n\n(۲۶) ۴۵ نفر (۲۷) ۲ پوند ۵ شلنگ (۲۸) ۳۰ ساعت\n(۲۹) ۷ شلنگ (۳۰) ۱۴ (۳۱) ۳۹ (۳۲) ۷۲۸۰\n۱۰:۱۷ (۳۶) ،۰۶ (۳۵) ۳۳۴ (۳۴) ۵۲۱ (۳۳)\n۳۱ ۵:۲۸۰:۲۴۰:۱۹۲(۳۹) ۱:۲ (۳۸) ۶۴: ۲۷ (۳۷)\n(۴۰) ۲ پوند ۵ شلنگ ۸ پنس (۴۱) ۱۸۵۰۰ اولش\n(۴۲) ۳۳ فٹ (۴۳) ۱۵: ۱۶ (۴۴) ۳۲ پوند\n(۴۵) ۳۰ گیلن و ۲۰ گیلن (۴۶) ۴۰ گیلن (۴۷) ۱۵:۱۶\n\nامثلہ نمبر ۱۳۳\n\n(۱) ۱ روپیہ ۹ آنہ و ۳ روپیہ ۲ آنہ و ۴ روپیہ ۱۱ آنہ\nو ۶ روپیہ و ۴ آنہ -\n(۲) ۱۶۲ روپیہ و ۱۳۵ روپیہ و ۵۴ روپیہ و ۱۸ روپیہ\n(۳) ۷ و ۱۳ و ۶۲ و ۷۵ خروار -\n(۴) ۷۵ و ۱۰۰ و ۱۱۲۱ و ۱۲۰ و ۱۲۵\n(۵) ۳ پوند و ۱ پوند ۱۷ شلنگ ۶ پنس -\n(۶) ۱۰۶ روپیہ (۷) ۶۶ پوند و ۷۱ پوند ۱۰ شلنگ\n(۸) ۸ ۱۰۰ من (۹) ۷ من و ۶۲ سیر -\n(۱۰) ۵۰۰۰۰ (۱۱) ۴۰ روپیہ و ۳۰ روپیہ و ۲۰ روپیہ\n(۱۲) ۱۲ روپیہ و ۱۶ روپیہ و ۸ روپیہ -"}
{"book": "adl0290", "page": 1054, "text": "۵۸۴\n\n(۱۳) ۲۴۰ روپیہ و ۸۰ روپیہ و ۴۰ روپیہ -\n(۱۴) ۱۸ روپیہ و ۶ روپیہ و ۸ روپیہ -\n(۱۵) ۸ روپیہ و ۶ روپیہ (۱۶) ۱۲ و ۱۰ و ۸\n(۱۷) ۶ روپیہ و ۱۰ روپیہ و ۵ روپیہ\n(۱۸) حصہ ہر مرد ۵ شلنگ و حصه هر زن ۳ شلنگ\nو حصه هر طفل ۲ شلنگ -\n(۱۹) ۲ روپیہ ۸ آنہ (۲۰) حصہ مرداں ۲۷ شلنگ و\nحصہ زناں ۲۷ شلنگ و حصۂ طفلاں ۱ شلنگ\n۳ پنس -\n(۲۱) ۱۲۱/۲ من (۲۲) ۲۰ و ۳۰ و ۴۰ و ۵۰ (۲۳) ۵۰\n(۲۴) ۴۰ روپیہ و ۴۸ نیم روپیہ و ۶۴ رُبع روپیہ\n(۲۵) حصۂ ہر مرد ۲ روپیہ ۸ آنہ و حصۂ ہر زن\nیک روپیہ و حصۂ ہر طفل ۳/۵ روپیہ\n(۲۶) ۳/۴ و ۱/۵ و ۱/۱۰ (۲۷) ۷۰ روپیہ و ۴۲ روپیہ و ۳۵ روپیہ\n(۲۸) نصف قطر ۱/۳ ۱۱ و ۲/۳ ۱ فُٹ می باشد -\n(۲۹) ۲۵۰۰۰ روپیہ (۳۰) ۵۷ *\n\nامثلہ نمبر ۱۳۴\n\n(۱) ۶۰ روپیہ و ۱۰۰ روپیہ و ۱۵۰ روپیہ *"}
{"book": "adl0290", "page": 1055, "text": "۵۸۵\n\n(۲) ۷۸۰ روپیه و ۵۲۰ روپیه (۳) ۱۲۰۰ پوند\n(۴) ۴۵۰۰ روپیه و ۳۰۰۰ روپیه و ۳۰۰۰ روپیه\n(۵) ۳۳۷۲ روپیه ۸ آنه\n(۶) ۴۸۰ پوند و ۳۶۰ پوند و ۲۴۰ پوند\n(۷) ۱۷ پوند ۱۰ شلنگ و ۱۵ پوند و ۱۲ پوند\n(۸) ۷ روپیه و ۶ روپیه و ۴ روپیه ۸ آنه\n(۹) ۲۸۶ پوند و ۱۶۳ پوند ۱۶ شلنگ -\n(۱۰) ۲۱/۳۱۳ ۴۸۳ روپیه و ۱۲۶/۳۱۳ ۴۹۸ روپیه و ۱۶۶/۳۱۳ ۲۱۸ روپیه\n(۱۱) ۱۰۰ پوند (۱۲) ۳۶۶ پوند (۱۳) ۱۶۸ روپیه ۱۲ آنه (۱۴) ۳۰\n\nامثله نمبر ۱۳۵\n\n(۱) به نسبت ۳ و ۱ (۲) به نسبت ۹ و ۱۱\n(۳) به نسبت ۳۳ و ۲ (۴) ۱ : ۴\n(۵) ۱/۸ پاو از هر قسم (۶) ۲۵ من به نرخ ۳ روپیه\nو ۳۵ من به نرخ ۲ روپیه ۴ آنه\n(۷) ۴/۷ ۴ گیلن (۸) ۲۰ : ۷ و ۵ شلنگ ۱/۴ ۱ پنس\n(۹) به نسبت ۱ و ۱ و ۵ (۱۰) ۱۰ گیلن\n(۱۱) به نسبت ۴ و ۶ و ۹\n(۱۲) به نسبت ۵۲ و ۷۸ و ۵۱ و ۶۸"}
{"book": "adl0290", "page": 1056, "text": "۵۸۶\n\nامثله نمبر ۱۳۶\n\n(۱) ۳ (۲) ۱۳ (۳) ۷ (۴) ۴ ، ۴\n(۵) ۱۱ (۶) ۴ روپیہ ۸ آنه (۷) ۱۲۵\n(۸) ۲ پونڈ ۱۹ شلنگ پنس\n(۹) ۴ روپیہ ۸ آنه و پائی (۱۰) ۸ میل\n(۱۱) ۲ من سیر (۱۲) ۱۴ سال (۱۳) ۴۳ سال\n(۱۴) امن اسیر (۱۵) ۱۱ سال (۱۶) ۷ روپیہ\n(۱۷) ۶۳ و ۷۵ (هٔ علامت درجہ میباشد)\n\nامثله نمبر ۱۳۷\n\n(۱) (۲) (۳) (۴) (۵) ۱\n(۶) ۳۵ روپیہ (۷) ۱۰ پونڈ ۱۰ شلنگ (۸) ۳ شلنگ\n(۹) ۱۲۱۸ (۱۰) مربع اینچ\n(۱۱) ۴ ہنڈر ڈویٹ اکوارٹر (۱۲) ۷۵۰ روپیہ\n(۱۳) ۳۵۹۲۹ (۱۴) ۶۰۰ روپیہ\n(۱۵) ۵۱ روپیہ ۱۱ شاہی ۳ پیسہ (۱۶) ۴۵۰ روپیہ"}
{"book": "adl0290", "page": 1057, "text": "۵۸۷\nامثلة نمبر ۱۳۸\n(۱) ۲۵ فیصد (۲) ۱۶ ۱/۲ فیصد (۳) ۳ ۱/۳ فیصد\n(۴) ۴۰ فیصد (۵) ۴۲ ۶/۷ فیصد (۶) ۳۵ فیصد\n(۷) ۸۸ ۴/۹ فیصد (۸) ۱۹ ۱۹/۹۹ فیصد (۹)۴۶ ۲/۳ فیصد\n(۱۰) ۱۳۸ فیصد (۱۱) ۵۰ فیصد (۱۲) ۲۰ فیصد\n(۱۳) ۲۰ فیصد (۱۴) ۵۷ ۱/۷ فیصد (۱۵) ۲۱۰ فیصد\n(۱۶) ۵۰ فیصد (۱۷) ۸ ۲۱/۵۷ فیصد (۱۸) ۲۴ فیصد\n(۱۹) ۱۲ ۱/۲ فیصد (۲۰) شوره ۷۵ فیصد و گوگرو ۱۰ فیصد\nو زغال ۱۵ فیصد *\nامثلة نمبر ۱۳۹\n(۱) ۲۲۰ (۲) ۱۲۰۰ (۳) ۲۵ (۴) ۱۰۸۰۰ (۱۵) ۱۰۰\n(۶) ۱۲۹۶ ۴/۲۵ (۷) ۴۸۷۵ روپیه (۸) ۵۰۰۰ روپیه\n(۹) ۱۳۰۰۰ (۱۰) ۷۸ روپیه ۲ آنه *\nامثلة نمبر ۱۴۰\n(۱) ۱۰ آنه (۲) ۸۰۰۰ روپیه (۳) ۲۵۴۵ ۵/۱۱ روپیه\n(۴) ۱۲۸ (۵) ۱۵۳۱ ۱/۱۹ روپیه (۶) ۳۵ فیصد -"}
{"book": "adl0290", "page": 1058, "text": "۵۸۸\n(۷) ۵۴ فیصد (۸) ۲ فیصد کم می باشد -\n(۹) ۵۰ من (۱۱) ۹ فیصد (۱۱) ۱۸ فیصد-\n(۱۲) ۹ فیصد *\nامثله نمبر ۱۴۱\n(۱) ۱۷۵ روپیه (۲) ۴۴۵ پونڈ (۳) ۷۵۳ روپیه\n(۴) ۷۰۰۳ روپیه ۲ آنه (۵) ۲۸۰۰۰ روپیه\n(۶) ۹۱۴ پونڈ (۷) ۳۰۰۰ روپیه (۸) ۱۰۱ پونڈ\n۱۰ شلنگ ۷ پنس (۹) ۱۰۰۰۰ روپیه\n(۱۰) ۲۶۰ پونڈ (۱۱) ۵۱۵ پونڈ و ۱۵۴ پونڈ\nامثله نمبر ۱۴۲\n(۱) ۲۵ فیصد (۲) ۲۵ فیصد (۳) ۲۵ فیصد (۴) ۳۳ فیصد\n(۵) ۸ فیصد نقصان (۶) ۷۱ فیصد نفع -\n(۷) ۳۳ فیصد (۸) ۸۰ روپیه ز ۱ آنه ۱۰ پائی\n(۹) ۱ شلنگ ۵ پنس (۱۰) ۱۲ (۱۱) ۹ روپیه ۴ شاهی\n(۱۲) ۲ شلنگ ۳ پنس (۱۳) ۱۲ فی صد -\n(۱۴) ۲ آنه (۱۵) ۵۰۰ روپیه (۱۶) ۸ من\n(۱۷) ۴۳۱ در عوض ۱۲ روپیه (۱۸) ۲۳۲۰ روپیه"}
{"book": "adl0290", "page": 1059, "text": "۵۸۹\n\n(۱۹) ۳۲۰ روپیه (۲۰) ۲/۱ روپیه (۲۱) ۲ روپیه ۴/۵ پائی (۲۲) ۸\n(۲۳) ۶ فیصد نفع (۲۴) ۴/۱ فیصد نفع\n(۲۵) ۵۰ فیصد - (۲۶) ۳۸/۴۱ ۲ پنس\n(۲۷) ۱۶ فیصد نقصان می شد (۲۸) ۱۷ فیصد\n(۲۹) ۲۶۶/۱۹ فیصد (۳۰) ۱۶۲/۳ فیصد -\n(۳۱) ۱۵۰ روپیه (۳۲) ۲۲۲/۹ روپیه (۳۳) ۲۵ گز\n(۳۴) ۳۰۱/۲ فی صد نفع می شود (۳۵) ۴ دانه در\nعوض ۳ آنه ذ ۵۱۲ (۳۶) ۱ : ۲\n(۳۷) ۲ آنه ۳ پائی (۳۸) ۱۷۱/۴ فیصد ذ ۲ : ۱\n(۳۹) ۲۳ روپیه ۵ آنه ۴ پائی (۴۰) ۱۹ : ۱۲\n(۴۱) ۱: ۲ (۴۲) ۲۱ فیصد (۴۳) ۴۶۰ روپیه\n(۴۴) ۳۳۱/۳ فیصد :\n\nامثله نمبر ۱۴۳\n\n(۱) ۷ روپیه ۸ شاهی ۴ پیسه -\n(۲) ۲۲ روپیه ۹ شاهی ۳ پیسه -\n(۳) ۴۵ روپیه (۴) ۲۶۳ روپیه ۱۰ آنه ۹ پائی\n(۵) ۳۷ روپیه ۸ شاهی و ۲ پیسه -\n(۶) ۲۷۰ روپیه :"}
{"book": "adl0290", "page": 1060, "text": "۵۹۰\n\nامثله نمبر ۱۴۴\n(۱) ۴۴ روپیه (۲) ۶۰ پوند (۳) ۳۱۵ روپیه\n(۴) ۵۷ پوند ۱۲ شلنگ (۵) ۲۲۲ روپیه ۱۲ آنه\n(۶) ۱۱۲ روپیه (۷) ۴۰ روپیه ۱۳ آنه ۱۹/۲۵ پائی\nذ ۵۳۶ روپیه ۱ آنه ۱۹/۲۵ پائی-\n(۸) ۳۲ پوند ۱۰ شلنگ ۶ پنس ذ ۳۵۷ پوند ۱۵ شلنگ\n۶ پنس (۹) ۹ روپیه ۱/۵ پیسه ذ ۲۳۴ روپیه ۹ شاهی ۱/۵ پیسه\n(۱۰) ۲۸۵ روپیه (۱۱) ۳۷۲ پوند ۸ شلنگ\n(۱۲) ۴۴۰ روپیه ۸ آنه ۳/۴ پائی (۱۳) ۱۵۲۷۳ روپیه ۳/۵ پیسه\n(۱۴) ۴۰۶ پوند ۴ شلنگ ۲۵/۳۲۰ پنس (۱۵) ۴۵۲۱ روپیه ۱۱ شاهی\n\nامثله نمبر ۱۴۵\n(۱) ۳۳ روپیه ۴ شاهی (۲) ۱۰۰ روپیه (۳) ۱۵۷ روپیه ۶ شاهی\n(۴) ۵ روپیه ۱۲ آنه ۶ پائی (۵) ۲ روپیه ۳ پائی-\n(۶) ۳ روپیه ۱۴ آنه ۷ پائی -\n\nامثله نمبر ۱۴۶\n(۱) ۲ پوند ۸ شلنگ (۲) ۲۰ روپیه ۳ شاهی"}
{"book": "adl0290", "page": 1061, "text": "۵۹۱\n\n(۳) ۴ روپیہ ۱۳ آنہ ۲۲/۶۵ ۱ پائی -\n(۴) ۵ پونڈ ۴ شلنگ ۱۵/۷۲ ۶ پنس -\n(۵) ۶ روپیہ ۱۴ آنہ ۱۷۱/۱۱۶۸ ۱ پائی -\n(۶) ۹ روپیہ ۱۴ آنہ ۷۳/۱۲۵ پائی -\n\nامثلہ نمبر ۱۴۷\n\n۵ (۵) ۳۴/۳ (۴) ۳۱۱/۳۶ (۳) ۳۱/۲ (۲) ۲۱/۶ (۱)\n+ ۶ پائی (۸) ۲۳/۴ (۷) ۳۱/۲ (۶)\n\nامثلہ نمبر ۱۴۸\n\n(۱) ۲ سال (۲) ۳۱/۲ سال (۳) ۳۱/۲ سال (۴) ۴ سال و ۹ ماہ\n(۵) ۲ سال ۳ ماہ ۲۴ روز (۶) ۹۷ روز (۷) ۶۴ سال\n(۸) ۳ سال (۹) ۵ سال (۱۰) ۱۵۔اپریل (۱۱) ۱۶ ماہ\n\nامثلہ نمبر ۱۴۹\n\n(۱) ۷۵۰ روپیہ (۲) ۴۲۶۶ روپیہ ۲ عباسی ۔\n(۳) ۱۷۰ پونڈ ۶ شلنگ ۳ پنس (۴) ۱۰۵۰ پونڈ\n(۵) ۴۰۰ روپیہ (۶) ۷۳۰ روپیہ (۷) ۸۰۰ روپیہ\n(۸) ۱۳۰ روپیہ (۹) ۲۶۵ روپیہ -"}
{"book": "adl0290", "page": 1062, "text": "۵۹۲\n(۱۰) ۳۳ پوند ۱۳ شلنگ ۴ پنس (۱۱) ۶۷۲ روپیه ۴ آنه\n۴ پائی (۱۲) ۱۵۳۴ روپیه ۱۰ شاهی ۱/۱۱ ۴ پیسه\nامثله متفرقه نمبر ۱۵۰\n(۱) ۱/۲ ۶ (۲) ۵۰۰ روپیه (۳) ۵۷۰ روپیه\n(۴) ۳ سال (۵) ۱۰ سال (۱۱) ۶ فیصد -\n(۷) ۹۷۳۳ روپیه یک عباسی -\n(۸) ۴۰۰ روپیه ذ ۱/۲ (۹) ۵/۲۹ ۸ سال -\n(۱۰) ۵۳۳ روپیه یک عباسی (۱۱) ۱۹۰ پوند -\n(۱۲) ۳۰۰۰۰ روپیه (۱۳) ۱۹۲۰۰ روپیه\n(۱۴) ۴۰ سال :\nامثله نمبر ۱۵۱\n(۱) ۴۱ روپیه (۲) ۴۲ روپیه ۵ شاهی ۱۵/۱۶ پیسه\n(۳) ۳۸ روپیه ۴ شاهی ۱/۴ ۴ پیسه تقریباً -\n(۴) ۱۴۱ روپیه ۲ شاهی (۵) ۷۳۱ پوند ۳ شلنگ ۴ پنس\n(۶) ۳۴۳ پوند ۴ شلنگ ۵ پنس -\n(۷) ۶۴۱ پوند ۶ شلنگ ۲ پنس -\n(۸) ۲۶۰ پوند ۹ شلنگ ۱ پنس -"}
{"book": "adl0290", "page": 1063, "text": "۵۹۳\n(۹) ۱۴ روپیه ۱ شاهی ۳/۴ ۳ پیسه -\n(۱۰) ۳۱ پونڈ ۱۸ شلنگ ۹ پنس تقریباً +\nامثله نمبر ۱۵۲\n(۱) ۱۱۰۲ روپیه ۶ شاهی (۲) ۳۲۷ روپیه ۹ شاهی ۱/۴ ۴ پیسه\n(۳) ۳۳۰ روپیه ۱۱ شاهی ۶۷۶ ر ۳ پیسه -\n(۴) ۸۵۵ روپیه ۱/۴ ۱۰ شاهی (۵) ۲۸۴ روپیه ۱۰ شاهی\nتقریباً (۶) ۴۳۲۸ روپیه ۵ شاهی ۳/۱۶ ۳ پیسه\n(۷) ۱ روپیه ۱/۴ ۳ پیسه (۸) ۱۱ روپیه ۱ شاهی ۱۵/۱۶ پیسه\n(۹) ۳۲۷۸ روپیه ۲ شاهی ۱۵/۱۶ پیسه -\n(۱۰) ۳۷۵ روپیه ۲ شاهی ۱۱/۱۶ ۴ پیسه -\n(۱۱) ۹۰ پونڈ ۱۴ شلنگ ۱ پنس تقریباً -\n(۱۲) ۱۲۰ پونڈ (۱۳) ۲۵۰ پونڈ (۱۴) ۳۱۲۵ پونڈ\n(۱۵) ۸۱۵ پونڈ ۳ شلنگ ۳ پنس تقریباً (۱۶) ۱۵ شلنگ تقریباً -\nامثله نمبر ۱۵۳\n(۱) ۲۷۳۲ روپیه (۲) ۶۲۵ روپیه -\n(۳) ۳۳۱۰ روپیه ۱/۴ ۱ شاهی (۴) ۸۵۱۸۴\n(۵) ۱۰۰۰۰ روپیه (۶) ۵۰۰۰ روپیه"}
{"book": "adl0290", "page": 1064, "text": "۵۹۴\nامثله نمبر ۱۵۴\n(۱) ۱۷۰ روپیه (۲) ۱۲۵۰ روپیه (۳) ۳۵۶۲ روپیه\nیک قرآن (۴) ۱۳۳۷ پوند ۱۰ شلنگ -\n(۵) ۱۳۱۶ پوند ۱۳ شلنگ ۴ پنس *\n(۶) ۱۰۰۵ پوند ۶ شلنگ ۸ پنس * (۷) ۱۶۰۰ روپیه\n(۸) ۱۸۲ روپیه و یک قرآن (۹) ۲۰۰۰۰ روپیه\n(۱۰) یکهزار پوند *\nامثله نمبر ۱۵۵\n(۱) - ۵ روپیه و ۳ شاهی (۲) ۸۰ روپیه ۳ آنه ۴ پائی تقریباً\n(۳) - ۱۵۱ روپیه ۱۴ آنه -\n(۴) ۱۰۵ روپیه ۶ آنه ۸ پائی (۵) ۲۰ پوند ۳ شلنگ ۲/۴ ۱ پنس\n(۶) ۱۷ پوند ۸ شلنگ ۲/۴ ۳ پنس (۷) ۴ پوند ۲ شلنگ ۴ پنس\n(۸) ۱ پوند ۱۵ شلنگ (۹) ۷۰۸ روپیه ۹ شاهی -\n(۱۰) ۴۸۲ روپیه ۱۱ شاهی (۱۱) ۱۰۷۷ روپیه ۸ آنه ۶ پائی -\n(۱۲) ۳۸ پوند ۸ شلنگ ۹ پنس -"}
{"book": "adl0290", "page": 1065, "text": "۵۹۵\n\nامثله نمبر ۱۵۶\n\n(۱) بعد از ۲ سال - (۲) ۳۴/۵۶ سال (۳) ۳ ۱/۲ سال -\n(۴) ۹ ماه (۵) ۲ ۱/۲ سال (۶) ۴ ۱/۲ سال (۷) ۳ ماه +\n\nامثله نمبر ۱۵۷\n\n(۱) ۲۰ فیصد (۲) ۲ ۱/۲ فیصد (۳) ۱۱/۲ فیصد (۴) ۲ ۳/۴ فیصد\n(۵) ۳ فیصد - (۶) ۵ فیصد - (۷) ۳ ۱/۲ فیصد +\n\nامثله نمبر ۱۵۸\n\n(۱) ۸۱۴۴ ۱/۲ روپیه (۲) ۵۳۹۰۳ روپیه ۲ عباسی -\n(۳) ۵۷۴ روپیه ۲ شاهی (۴) ۴ سال (۵) ۱۹ ماه\n(۶) ۳ ۱/۲ فیصد (۷) ۶۰۰ روپیه (۸) ۲۸۰۰ روپیه\n(۹) ۴۵۰ روپیه و ۶ ۱/۲ فیصد (۱۰) ۲۰۰ روپیه ده سال\n(۱۱) ۱۳۲ ۴۶/۸۱ روپیه (۱۲) ۱۷۱۶۶ روپیه ۸ شاهی -\n(۱۳) رقم ب (۱۴) ۶۰ ۲۰/۴۱ روپیه -\n(۱۵) ۵۱:۵۰ و ۲۹ ۱/۵ روپیه (۱۶) ۲۰ فیصد -\n(۱۷) ۹۱ ۱/۲ روپیه (۱۸) ۱۷ ۲۳/۴۱ روپیه -\n(۱۹) ۱۸۸ پوند ۱۳ شلنگ ۵ ۱/۲ پنس -"}
{"book": "adl0290", "page": 1066, "text": "۵۹۶\n\n(۲۰) ۱/۲ ۱۲ فیصد (۲۱) ۳۷۵ پوند ۱۰ شلنگ -\n(۲۲) ۷۱۲۸ روپیہ ۱۱ آنہ ۱۰ پائی صحیح به قریب ترین پائی\nامثله نمبر ۱۵۹\n(۱) ۲ روپیہ ۶ شاهی ۱/۳ پیسه (۲) ۲۴۷ روپیہ ۶ شاهی\n(۳) ۲ روپیہ ۴ شاهی ۴ پیسه (۴) ۱۳/۱۶ ۸۸ روپیہ\n(۵) ۲۷/۲۹۲۶ شاهی (۶) ۱۹۲/۹۱۴۵ شاهی (۷) ۹۵۰۴ روپیہ\n(۸) ۳۳۷ روپیہ ۶ شاهی (۹) ۲۰ فی صد -\n(۱۰) ۴/۵ ۱۶ فیصد (۱۱) ۱/۲ ۱۲ فیصد (۱۲) ۱/۳ ۳۳ فیصد -\nامثله نمبر ۱۶۰\n(۱) ۷ ماه (۲) ۵/۱۱ ۴ ماه (۳) ۸ ماه (۴) ۶ ماه\n(۵) ۹ جون :\nامثله نمبر ۱۶۱\n(۱) ۱۹۰۰ روپیہ (۲) ۲۴۲ پوند ۱۶ شلنگ ۳ پنس -\n(۳) ۵۰۳۴ روپیہ ۶ آنہ (۴) ۵/۸ ۹ (۵) ۳/۴ ۱۰۶\n(۶) ۱۵۰۰ روپیہ (۷) ۲۵۰۰ روپیہ (۸) ۴۴۰ پوند\n(۹) ۷۰ روپیہ (۱۰) ۲۲ پوند ۱۰ شلنگ -"}
{"book": "adl0290", "page": 1067, "text": "۵۹۷\n(۱۱) ۲۴۸ پونڈ - (۱۲) ۷۷۴ ۵۱ پونڈ (۱۳) ۵۳۰۰ پونڈ\nامثلہ نمبر ۱۶۲\n(۱) ۷۰ روپیہ (۲) ۱۲۴۱ روپیہ ۵ آنه ۳ پائی ۔\n(۳) ۴۰۰۰۰ پونڈ (۴) ۲۷۰ روپیہ\n(۵) ۲۱ ۹ پونڈ ۴ شلنگ (۶) ۷۷۹ روپیہ ۲ آنه ۸ پائی\n(۷) ۶ روپیہ ۴ آنه (۸) ۱۷ (۹) ۱۰۵\n(۱۰) ۲۰ پونڈ زیاده می شود -\n(۱۱) ۳۷۵۰ روپیہ راس المال ۱۱ روپیہ ۴ آنه زیاده میشود\n(۱۲) ۳۴ روپیہ کم می شود (۱۳) ۲۰ روپیہ نفع -\n(۱۴) هیچ تبدیل واقع نمی شود (۱۵) ۳۰۵۰۰ پونڈ -\n(۱۶) ۲۲۵۰۰ روپیہ (۱۷) ۷۲۰۰ روپیہ (۱۸) ۹۳۳\n+ ۷۸۳ (۲۰) ۱۲۹۶ (۱۹)\nامثلہ نمبر ۱۶۳\n(۱) ۴۳ فیصد (۲) ۴۵۲ فیصد (۳) ۳۱۳ فی صد\n۹۹ (۷) ۷۷۶ (۶) ۷۲۵ (۵) ۳۴۲۱ (۴)\n(۸) ۸۶۱ (۹) ۴۷۷ فیصد (۱۰) دوم بهتر است ۔\n(۱۱) اول بهتر است (۱۲) ۵۱۱ فیصد (۱۳) ۷۰۴۰ روپیہ"}
{"book": "adl0290", "page": 1068, "text": "۵۹۸\n\n(۱۴) ۳۴۰۰ پونڈ *\n\nامثله نمبر ۱۶۴\n(۱) ۴۰/۱۲۱ فیصد (۲) ۲۱/۲ فیصد (۳) اول بهتر است\n(۴) ۳۲ پونڈ ۵ شلنگ (۵) ۷۷۱/۲ (۶) ۱۹۰\n(۷) ۱۸۰۰ پونڈ و ۲ سال قبل از میعاد معین -\n(۸) ۱۳۵۹۰۰ روپیه (۹) ۱۸۲۲ روپیه (۱۰) ۹۱\n(۱۱) ۸۲۱/۴ (۱۲) ۸۴۰ روپیه (۱۳) ۱۰۸\n(۱۴) ۹۸۸۰ پونڈ (۱۵) ۳۰ ہزار روپیه -\n(۱۶) ۴ پونڈ ۱۶ شلنگ و ۳۴ : ۳۵\n(۱۷) ۲۲۶۱ : ۲۲۶۰ (۱۸) ۲۰۸۰۰ روپیه (۱۹) ۱۰\n(۲۰) ۱۰۰۰ روپیه و ۲۰۰۰ روپیه\n(۲۱) ۴۰۰ پونڈ و ۱۲۰۰ پونڈ (۲۲) ۳۲۰۰ روپیه\n(۲۳) ۳۳۱/۴۸ فیصد (۲۴) ۱۰۰ روپیه (۲۵) ۲۷۰۰ روپیه\n(۲۶) ۲۴۲۹۴۲۷۴/۳۳۷ پونڈ (۲۷) ۷۵۰۰۰ پونڈ\n(۲۸) ۲۰/۲۱ ۱۰۰ *\n\nامثله نمبر ۱۶۵\n(۱) ۷۹۶۰ روپیه (۲) ۳۷۰۵ روپیه ۷ آنه ۶ پائی ۔"}
{"book": "adl0290", "page": 1069, "text": "۵۹۹\n(۳) ۳۶۰ (۴) ۴ پوند ۷ شلنگ ۴ پنس ۔\n(۵) ۲ روپیہ ۱۳ آنہ ۴ پائی فی ڈالر ۔\n(۶) ۱۱۰ (۷) ۱/۲ ۲ روپیہ کابلی (۸) ۱۴ ۔\n(۹) ۲۵ روپیہ ۱۵ آنہ (۱۰) براہ لنڈن فائدہ دارد ۔\n(۱۱) ۱۲ پونڈ ۱۸ شلنگ ۱/۲۹ پنس ۔\n(۱۲) ۸ شلنگ ۲ پنس (۱۳) ۸۳ پونڈ ۶ شلنگ ۸ پنس ۔\n(۱۴) ۳۲۰ روپیہ کلہ دار و (۱۵) ۱ روپیہ = ۱ شلنگ ۸ پنس ۔\n(۱۶) ۱۱۲۵۰ روبل (۱۷) ۴۶۸۷ پونڈ ۱۰ شلنگ ۔\n(۱۸) برائے دلال ۶۳۰ روپیہ کابلی فائدہ می شود ۔\n(۱۹) ۱ شلنگ ۴ پنس فی روپیہ\n(۲۰) یک طلائی کابل = - - - - ۶۵۲ ، طلائی بخارا ۔\n(۲۱) ۱ نپولین = ۸/۵۵ روپیہ کلہ دار ۔\n(۲۲) ۲ شانگ ۱ پنس (۲۳) یک سکۂ مملکت اول = دو\nسکۂ مملکت دوم *\nامثلہ نمبر ۱۶۶\n(۱) ۳۰ (۲) ۹۴ روپیہ (۳) ۷۰ روپیہ (۴) ۳\n(۵) ۱/۳ ۳ میل (۶) ۱۸ روپیہ\n(۷) چای ۲ روپیہ فی خورد و قہوہ ۱ روپیہ فی خورد ۔"}
{"book": "adl0290", "page": 1070, "text": "۶۰۰\n\n(۸) ۵ روپیه ۱۰ شاهی (۹) چائی دو روپیه فی خورد و قند\n۶ شاهی فی خورو - (۱۰) ۲ پیسه و ۵ پیسه-\n(۱۱) ۹۰۰ روپیه و ۳۰۰ روپیه -\n(۱۲) ۲۵ و ۳۰ و ۳۵ سال (۱۳) ۲۰ و ۱۰ و ۱۵ سال -\n(۱۴) ا ۵۴ روپیه و ب ۱۸ روپیه و ج ۸ روپیه-\n(۱۵) ۱۵۰ روپیه (۱۶) ۳۴۲½ روپیه (۱۷) ۹۵ و ۶۰ -\n(۱۸) ۵۰ و ۳۰۰ (۱۹) ۶ روپیه ۳ شاهی (۲۰) ۵ آنه -\n(۲۱) ۱ من ذ ۵ من ذ ۳ من (۲۲) ۲۴۵۰۶/۶۸۲ میل-\n(۲۳) ۱۲۲ فُٹ (۲۴) ۹۳۷/۵۹ دقیقه (۲۵) ۴۰ -\n(۲۶) ۲۰ (۲۷) ۷۰ اونس (۲۸) ۱۲ گرین -\n(۲۹) ۱۱ راس گائو و ۲۴ راس گوسفند -\n(۳۰) ۸۰۵۰ پونڈ (۳۱) ۲۰ سال - (۳۲) ۳ فیصد -\n(۳۳) ۳÷ هفته - (۳۴) ۱۹ - (۳۵) ۱۵ پونڈ ۱۰ اونس-\n(۳۶) ۴۴ روز ذ ۱:۲ (۳۷) ۲۰۰ مکعب فُٹ -\n(۳۸) ۳ ساعت - (۳۹) ۳ ساعت -\n(۴۰) ۶۵ گیلن ذ ۳ ساعت -\n\nامثله نمبر ۱۶۷\n\n(۱) ۱۰ بلیون و ۳۰ هزار و دو صد بلیون و هفتصد و"}
{"book": "adl0290", "page": 1071, "text": "۶۰۱\n\nبیست ہزار و بیست و یک\n(۲) ۴۸۹۱۰ (۳) ۴۳۷۴ فارونگ -\n(۴) ۵´×۱۴´´×۱۷ (۵) ۱۳/۱۲ -\n(۶) ۷۰۴۲۳، ۲۳ ذ ۹۵۹۶، ۲۲ -\n(۷) ۴ روپیہ ۷ آنہ ۹ پائی-\n(۸) سہ صد و بیست کروڑ و یک لک و سہ ہزار د یکصد و دو-\n(۹) ۱۰۰۹۱۴۰۱ (۱۰) ۲ روپیہ ۷ آنہ ۳ پائی-\n(۱۱) ۳۷ (۱۲) ۱/۳/۴ (۱۳) ۱۰۰۰۱۵۹۶، ذ ۱۰۰۵۱۲۷۲،\n(۱۴) ۳/۸ پیسه (۱۵) ۱۸۵۰۸۹۸۴ (۱۶) ۴۹۱۱۰۴۱۹۷۹۶-\n(۱۷) ۱ روپیہ ۲ شاہی ۴ پیسه (۱۸) ۴۸۳۴۵\n(۱۹) ۵ ۱۳۴/۳۵۹ (۲۰) ۷۰۴۵، (۲۱) ۵/۱۴ (۲۲) ۲^۴×۵۹\n(۲۳) ۳۳۲۱۱۵۲۱۸۴۸ (۲۴) ۶۹۱ (۲۵) ۱/۲ ۱\n(۲۶) ۱۵۳، ۴۱۱۳۲ (۲۷) ۶۰۲۶ (۲۸) ۱۵\n(۲۹) ۷۶۵ (۳۰) ۲۷ (۳۱) ۴۱۴۱ ۷ پاؤ\n(۳۲) ۱۵/۶۴ (۳۳) ۵۴/۶۰ (۳۴) ۲۱۲،\n(۳۵) ۱ پونڈ ۳ شلنگ ۱/۲ ۵ پنس (۳۶) ۱۳۴۳۰\n(۳۷) ۸ روپیہ ۳ آنہ ۱/۲ ۲ پائی (۳۸) ۱/۱۵۰\n(۳۹) ۱۹۰۱/۲۳۶۴ (۴۰) ۳۷۰۶۸۸۲۵۹----\n(۴۱) ۶۹۶۸/۲۴۹۷۵ (۴۲) ۳ روپیہ ۱۲ آنہ (۴۳) ۲"}
{"book": "adl0290", "page": 1072, "text": "٦٠٢\n\n(٤٤) ١٢١١٤١٢ (٤٥) ٣ و ١/٢ و ٢٤/٢٧ (٤٦) ١/١٩\n\n(٤٧) ٤ (٤٨) ،٠٨ (٤٩) ٧ (٥٠) ٣٢٢\n\n(٥١) ١١ (٥٢) ٥/٩ ٣ (٥٣) ٧٠٠٣١٠ (٥٤) ١٧٢٣٧٥\n\n(٥٥) ٦٢٧،٤٨٣٧٥ پیسه (٥٦) ١ دقیقه و ٣٠ ثانیه\n\n(٥٧) ١٢٤٧٢٧ (٥٨) ١٦ روپیه ١٣ آنه ٣ پائی -\n\n(٥٩) ٣/١١ (٦٠) ٣ پول ٤ گز ٢ فٹ ٣ انچ\n\n(٦١) ٩ ؛ ٧ (٦٢) ٤٢٢٨٨٩٣٦ (٦٣) ١٤\n\n(٦٤) ٤٥٣٦٣٦٠ (٦٥) ٥٢٠٨٤\n\n(٦٦) ٥٠٧ ١١١ روپیه ٦ شاهی (٦٧) ٢٢/٢٤ (٦٨) ٤/١٣\n\n(٦٩) ٣/٨ (٧٠) - - - ،١٠٤، ٢٨ ٤٨\n\n(٧١) ٥٤٥٦ (٧٢) ٣٤٠ پول ٥ گز ١ انچ\n\n(٧٣) ٤٦٦ روپیه ٧ شاهی ٢٤/٣١ ٣ پیسه (٧٤) ١/١٣\n\n(٧٥) ٧ شاهی ١/٢ پیسه (٧٦) ٤٢،٦ (٧٧) ٩ : ٧ ،\n\n(٧٨) ١٣٧ (٧٩) ١ روپیه ٧ آنه ٤ پائی (٨٠) شنبه\n\n(٨١) ٩١٣/٦٠٨٦ (٨٢) ١/٢ (٨٣) ٥/٢ (٨٤) ٣ ، ٤٣\n\n(٨٥) ٧٢٩ (٨٦) ١٢٥ پونڈ ٥ شلنگ (٨٧) ٣/١٤\n\n(٨٨) ٢٠٥ ٩ (٨٩) ١٢ ، ١٢٠٠ (٩٠) ١/٢ ٧٧٠ انچ\n\n(٩١) ١٢ ، ٩٣٤ مربع گز (٩٢) ٣ روپیه ٦ شاهی\n\n(٩٣) ٥ ، ٧ (٩٤) ٢٩/٣٠ ٢ (٩٥) ٢٧٥ دفعه و باقی ١٠٠٣"}
{"book": "adl0290", "page": 1073, "text": "۶۰۳\n(۹۷) ۳۱۲۵ (۹۷) ۲۹۴۰۰۰۰۰ (۹۸) ۹ و ۲ و ۴ دفعه\n(۹۹) ۳۲۶۷۶۴ (۱۰۰) ۴ شاری ۲ پیسه فی گز -\n(۱۰۱) ۷۳/۱۵۲ ۱ (۱۰۲) ۱۱/۱۶ (۱۰۳) ۴۱۵۳۸نم ،\n(۱۰۴) ۴ ، ۱۱۴ (۱۰۵) ۲۱ گز ۲ فٹ ۱/۲ ۲ انچ\n(۱۰۶) ۱۷۵۳ (۱۰۷) ۱/۸ (۱۰۸) ۱۲ آنه\n(۱۰۹) ۲۸۵۷ م ۴۰۰۰۰۰۰ (۱۱۰) --- ۱۰۰۷۵۹\n(۱۱۱) ۷۸ (۱۱۲) ۶/۲۷ (۱۱۳) ۱۲۹۶\n(۱۱۴) ۱۳۸۸ مربع گز ۳ فٹ ۹۶ مربع انچ\n(۱۱۵) ۵/۸ (۱۱۶) ۱/۲ ۳ (۱۱۷) ۸ (۱۱۸) ۱ روپیه ۸ آنه ۸ پائی\n(۱۱۹) ۲۲۰ (۱۲۰) ۴۸ (۱۲۱) ۲ شلنگ ۱/۲ ۸ پنس\n(۱۲۲) ۱/۱۲ ۱ (۱۲۳) ۳ (۱۲۴) ۳۳۰۵ ،\n(۱۲۵) ۶۱۵۳۸ نم ، ۳ (۱۲۶) ۱۸۲ پونڈ ۷ شلنگ ۲ پنس\n(۱۲۷) ۱۳ (۱۲۸) چهارشنبه (۱۲۹) ۵۳ (۱۳۰) ۴/۱۵ ۴\n(۱۳۱) ۲۰ (۱۳۲) ۶۰۴۳۲ (۱۳۳) ۳۸۴۰\n(۱۳۴) ۲۲ × ۳ × ۵ × ۷ × ۶۷۳ و ۳ × ۷ × ۱۹ × ۱۰۱ و\nعاد اعظم ۲۱ و ذو اضعاف اقل\n۶۷۳ × ۱۰۱ × ۱۹ × ۷ × ۵ × ۳ × ۲۲\n(۱۳۵) ۲۶ (۱۳۶) ۱ (۱۳۷) ۵۷۵۲۸ ؛ ۵ ؛\n(۱۳۸) ۱/۵۷۶ (۱۳۹) ۴۲۸۸۷۱۷۹۴۰۴ (۱۴۰) ۲۵۰ دفعه"}
{"book": "adl0290", "page": 1074, "text": "۶۰۴\n\nامثله نمبر ۱۶۸\n\n(۱) ۳۲۱۰ و ۱۰۲۳ (۲) ۱۲ (۳) ۳ (۴) ۱۶ ۳/۴ دقیقه\n(۵) ۴۶ ۲/۷ (۶) ۱/۲ (۷) ۵ فیصد (۸) ۴ و ۷\n(۹) ۲۵ ۷۴ (۱۰) ۱۰۵۰ مربع گز (۱۱) ۶ بجه ۴ ۲/۳ دقیقه شام\n(۱۲) ۴۶ روپیه ۴ آنه (۱۳) ۲۸۰۴ ، ۳\n(۱۴) ۴ (۱۵) ۱۳۷ (۱۶) ۱۲۵۰ ذ ۱۲۵، ۰ ذ ۱۲۵.......\n(۱۷) ۵ روپیه ۱۰ آنه (۱۸) روز دوشنبه ۸ بجه شب\nو ۳/۱۶ دقیقه قبل از ۶ بجه\n(۱۹) ۱۰ شلنگ و ۶ شلنگ ۸ پنس و ۲ پنس (۲۰) ۶۷/۱۳۵\n(۲۱) ۱۷ شلنگ ۶ پنس (۲۲) ۵۵ ۱۸\n(۲۳) ۸۳۰/۴۴۴۹ ۸ (۲۴) ۳۰۰ مربع گز (۲۵) ۸ ساعت\n(۲۶) ۵۵۴۷۴ روپیه خام (۲۷) ۱۶۹ : ۱۹۱\n(۲۸) ۹ ۱/۱۱ فیصد (۲۹) ۹۹۹۹۷۶ و ۱۴۱ ۱۰۰\n(۳۰) ۱۷۲ (۳۱) ۱۹۲۵۱ و ۱۸۲۶۱ و ۱۷۲۷۱\nو ۱۶۲۸۱ و ۱۵۲۹۱ و ۱۵۲۰۱ و ۱۴۲۱۱ و\n۱۳۲۲۱ و ۱۲۲۳۱ و ۱۱۲۴۱ و ۵۱۰۲\n(۳۲) ۳ ۱/۲ ساعت (۳۳) ۹۹۶۳ روپیه (۳۴) ۹:۱۱\n(۳۵) ۳۳ ۱/۳ (۳۶) ۵ (۳۷) ۱۴ (۳۸) ۷۵۰ روپیه"}
{"book": "adl0290", "page": 1075, "text": "۶۰۵\n\n(۳۹) ۷ بجه و ۴۲ دقیقه شب -\n(۴۰) ۴۱۹ روپیه ۱۱ شاهی ۲۷۵ پیسه\n(۴۱) ۴۰۱ : ۵۴۴ (۴۲) ۴ سال (۴۳) ۱۵۰\n(۴۴) ۶/۱۱ (۴۵) ۱۰۱۵ (۴۶) ۳ ۱/۳ روز (۴۷) ۹ روز\n(۴۸) ۱۶ : ۶۵ (۴۹) ۲۶۴ روپیه یک عباسی -\n(۵۰) ۱۲ (۵۱) ۸۰ (۵۲) ۱۵۶ روپیه (۵۳) ۱ ساعت\n(۵۴) ۷۰ (۵۵) ۸۳ : ۹۲ و ۹۲ : ۱۵۳ (۵۶) ۴۸۰۰ پوند\n(۵۷) ۲۴۹ (۵۸) ۰۲ (۵۹) ۱/۴ ۱۱ گیلن (۶۰) ۱۱ بجه شب\n(۶۱) ۱۲ روز (۶۲) در ظرف اول نسبت شراب و آب\n۱۷۲۹ : ۱۷۷۱ است و در دوم ۱۷۷۱ : ۱۷۲۹\n(۶۳) ۴۸۴۰ پوند و ۴۳۰۰ پوند و ۴۰۰۰ پوند\n(۶۴) ۲۰ (۶۵) ۷۸۷۵ (۶۶) ۴۵۳۷۵۰ تن\n(۶۷) ۴۵ روز (۶۸) ۴۴۰ میل (۶۹) ۷ : ۱\n(۷۰) ۵۳ ۱/۳ (۷۱) ۲۰۰ (۷۲) ۱۲۰ (۷۳) ۲۶\n(۷۴) ۱۷ ۱/۲ میل و ۹ ۱/۲ میل فی ساعت\n(۷۵) ۱ شلنگ ۱۰ ۱/۲ پنس (۷۶) حصهٔ هر مرد ۳ پوند ۱۵ شلنگ\nو هر زن ۲ پوند ۱۰ شلنگ و هر طفل پوند ۵ شلنگ\n(۷۷) ۴ ماه بعد (۷۸) ۲۵۰ (۷۹) ۳۸۸ ذرع ۳۲۴ گرین\n(۸۰) ۱۹ روپیه ۸ آنه (۸۱) ۱۴۴۰/۱۴۴۱ دقیقه پس میشود -"}
{"book": "adl0290", "page": 1076, "text": "۶۰۶\n\n(۸۲) ۲۰ ساعت ۱۶ دقیقه (۸۳) ۱۴۰۰ (۸۴) ۲۷۶ پوند\n۶ شلنگ ۱ پنس (۸۵) ۸۱۸۴ یا ۷۲۳۴\n(۸۶) ۱۰ پوند ۸ شلنگ (۸۷) ۱۲۶ (۸۸) ۱۲ ساعت\n(۸۹) ۴/۱۳ ۱۸ روز و به این شرط که آنها ۱۳ ساعت\nیومیه کار کنند - (۹۰) ۱ ۱۰۸۰۰ روپیه و\nب ۷۲۰۰ روپیه و ج ۴۸۰۰ روپیه -\n(۹۱) ۵/۱۱ ۶۲۱ روپیه (۹۲) ۵۰۰ روپیه (۹۳) ۶۱۰۰۰\n(۹۴) ۲۴ گز فی دقیقه (۹۵) ۹ ساعت (۹۶) ۱/۹۲۳ ۳ اگرین\n(۹۷) ۲ روپیه ۱۳ آنه و ۴ روپیه ۸ آنه\n(۹۸) ۱۰ دانه فی روپیه (۹۹) ۱۰۳۳ روپیه\n(۱۰۰) - - - - ۵۰۱۶ ، ۱۲۸ (۱۰۱) ۱/۲ انچ\n(۱۰۲) لازم بود که بتاریخ اوّل ماهِ عقرب های\nساعت را به مقام ۵ بجه ۲۱۷۵/۵۷۶۱ ۳۰ دقیقه\nشب آورده مے شد *\n(۱۰۳) ۱۵۰ میل (۱۰۴) ۱ ۴۸ روپیه و ب ۴۰ روپیه\nو ج ۳۵ روپیه (۱۰۵) ۲۶ روپیه (۱۰۶) ۱۳\n(۱۰۷) ۸۷۵/۹۷۲ (۱۰۸) ۱۶ فټ (۱۰۹) ۵/۱۲ ۱۲ ساعت ژ\n۱ ۴/۵ و ب ۱/۵ (۱۱۰) یک و نیم روپیه -\n(۱۱۱) ۴ آنه و ۸ آنه و یک روپیه و ۸ آنه و ۴ روپیه"}
{"book": "adl0290", "page": 1077, "text": "۶۰۶\n\n۸ آنه ۱۳ روپیه ۸ آنه (۱۱۲) ۱/۲ ۲۴ روپیه -\n(۱۱۳) ۶۶۰ روپیه (۱۱۴) ۲۴۰۰۰ روپیه (۱۱۵) ۷۳ دفعه\n(۱۱۶) ۱/۲ ۵ میل از ط (۱۱۷) ۱۰ آنه (۱۱۸) ۱/۴ ۱ اونس\nاز ۱ و ۲ اونس از ب (۱۱۹) ۱۰ روپیه (۱۲۰) ۲۸۰ پوند\n(۱۲۱) - - - - ۲۱۸، (۱۲۲) ۲ فٹ (۱۲۳) ۹/۱۴ ۷ گز\n(۱۲۴) ۹ روپیه ۷ آنه ۳ پائی (۱۲۵) ۴۰ (۱۲۶) ۳ روپیه ۲ آنه\n(۱۲۷) ۴۶ (۱۲۸) ۵۷۵، (۱۲۹) ۱۲ پونڈ ۱۰ شلنگ\n(۱۳۰) ۳/۱۱ ۵ روز (۱۳۱) ۱/۲ ۴ فٹ (۱۳۲) ۸ فٹ -\n(۱۳۳) ۷ فیصد نقصان خواهد کرد (۱۳۴) ۱۲۰\n(۱۳۵) ۱/۲ ۴ (۱۳۶) ۵ ۱ گز (۱۳۷) ۲۳/۴۸ ۱ ساعت -\n(۱۳۸) ۹۷۵ روپیه (۱۳۹) ۳۵ و ۱۵ و ۱۰ و ۲۵\n(۱۴۰) ۱/۲ ۴۷ فیصد (۱۴۱) ۵ روپیه\n(۱۴۲) ۵۰۲۲۲۴، ۲۹۷، ۵۷۶ (۱۴۳) ۵۰ دفعه\n(۱۴۴) هر دو برابر خواهند بود (۱۴۵) ۲۵\n(۱۴۶) ۹ (۱۴۷) ۱۰ پونڈ (۱۴۸) ۳ گیلن\n(۱۴۹) ۳۰ پونڈ ۱۳ شلنگ ۲/۸ ۸ پنس (۱۵۰) ۳ فٹ\n(۱۵۱) ۱/۳ ۲۳ روز (۱۵۲) ۴۳ هفته ۱ روز ۲ ساعت\n(۱۵۳) ۶ فٹ و ۸ فٹ (۱۵۴) ۱/۲ ۵۳ فیصد نقصان میکند\n(۱۵۵) ۷۸ (۱۵۶) ۱۶۶ روپیه (۱۵۷) ۱۲۱"}
{"book": "adl0290", "page": 1078, "text": "۶۰۸\n(۱۵۸) ۳/۴ ۲۱ دقیقه (۱۵۹) ۱۰۵۰۰۰ روپیه\n(۱۶۰) ۶ ۳/۴ انچ و ۸ ۳/۴ انچ (۱۶۱) ۱/۲ ۱۲\n(۱۶۲) ۴۴ گیلن (۱۶۳) ۲۷۹ ۳/۴ ذ\n(۱۶۴) عرض ۴ گز و ارتفاع ۵ گز (۱۶۵) ۱۵/۲۴ ۲۵ دقیقه-\n(۱۶۶) ۶۷ روپیه ۸ آنه (۱۶۷) ۴۲۴ و ۳۳۶ و ۴۲۰\n(۱۶۸) ۲۲/۴۳ ۵۴ (۱۶۹) ۷۲ (۱۷۰) ۱۷/۱۵۳ (۱۷۱) ۴ ساعت\n(۱۷۲) ۱/۳ ۲۱ ساعت (۱۷۳) ۶۶ دقیقه +\n(۱۷۴) با یدکه ۱ شلنگ ۳ پنس و ج ۱ شلنگ ۶ پنس ب را بدهد\n(۱۷۵) ۸۰۰ روپیه (۱۷۶) ۱۱ (۱۷۷) ۴۳۵۹ پوند ۱۵ شلنگ ۷۶/۱۶۳ ۲ پنس\n(۱۷۸) ۱۳۰۰ (۱۷۹) ۳۶ میل و ۲۴ میل فی ساعت\n(۱۸۰) ۱/۳ ۲۳۳۳۲۸۳ فرنیک (۱۸۱) ۲۶۵۵۰ روپیه-\n، ۱۱۱ ۵ ۷ ۱۸ (۱۸۴) ۲۳۱۳ ۱۵/۱۲۱ (۱۸۳) ۱۲ (۱۸۲)\n(۱۸۵) ۱/۷ ۷۱ فٹ ز ۲۴۲ دفعه (۱۸۶) ۱/۶ ۱۱\n(۱۸۷) ۳ (۱۸۸) ۷۵ پوند (۱۸۹) بطریق اول ذ و\nمشتریان را در یک پوند ۲،۰۵ اونس نقصان میشود\n(۱۹۰) ۵۸ میل (۱۹۱) ۷۹ هفته ۱ روز ۲۲،۸۳ ساعت\n(۱۹۲) ۴/۱۱ ۲۶۳ (۱۹۳) ۳۲/۴۳ روز (۱۹۴) ۱۰ پوند\n(۱۹۵) ۳۰۰ روپیه (۱۹۶) ۶۸۰۰ : ۷۲۲۱\n(۱۹۷) ۲۰ - اکتوبر ۱۸۸۵ء +"}
{"book": "adl0290", "page": 1079, "text": "۶۰۶\n(۱۹۸) ۷۸۰ ایکڑ و ۴۶۸ ایکڑ و ۵۲۰ ایکڑ -\n(۱۹۹) ۳ دفعه - (۲۰۰) (۱) ۴۰ و (۲) ۶۰ (۳) ۸۰\n(۲۰۱) ۳۴۲۶ گز - (۲۰۲) ۲۲۷۶۱/۲۱ روپیه و ب\n۱۵۲۳۱/۲۱ روپیه (۲۰۳) ۹۹۵/۱۶ ز ۱۷۲۴/۲۷ پونڈ\n(۲۰۴) ۱۱/۴ پنس (۲۰۵) ۱۲۵، (۲۰۶) ۳۱۷۵\n(۲۰۷) ج بقدر ۸۸۰/۳۷۴۱ گز سبقت می برد (۲۰۸) ۳۴۵ روپیه\n(۲۰۹) ۵۴ روپیه ۱۴ آنه ۴ پائی و ۳۱۷/۱۰۶ فیصد\n(۲۱۰) ۱۹ ایکڑ (۲۱۱) ۱۴ شلنگ ۷۳/۴ پنس و ۹ پنس -\n(۲۱۲) ۳۴۶۵۷۴ ، (۲۱۳) ۱ دقیقه ۵۱۱/۲ ثانیه\n(۲۱۴) ۶۰ روز (۲۱۵) ۱۲۱۲۰ روپیه (۲۱۶) بعد از شش ماه\n(۲۱۷) ۱۵۴۰۰ پونڈ (۲۱۸) ۲ روپیه ۲۲/۳ شاهی -\n(۲۱۹) ۱۳۲۷/۱۲۸۵ (۲۲۰) ۵۰۰۰ مربع فٹ (۲۲۱) ۳۲۲۱/۷ گز\n(۲۲۲) ۲۹۰۴۰ فٹ (۲۲۳) ۷۶ روپیه\n(۲۲۴) ۲۵۶۰۵/۸۵۳ روپیه نفع حاصل می کند -\n(۲۲۵) ۱۷۶۲ روپیه ۲ عباسی (۲۲۶) ۱۱/۱۵ حصه صندوق\nو ب ۱/۶ حصه و ج حصه ۱/۱۰ (۲۲۷) ۱۱۷ انچ -\n(۲۲۸) ۲۲ گز - (۲۲۹) ۴۳۱۷/۲۵ (۲۳۰) ا ۷۲ روپیه\nو ب ۷۶ روپیه و ج ۴۰ روپیه\n(۲۳۱) ۷۷۰ روپیه و ۱ (۲۳۲) ۱۰"}
{"book": "adl0290", "page": 1080, "text": "۶۱۰\n(۲۳۳) ۸۶۰ پوند ۳ شلنگ ۱/۲ ۱۱ پنس (۲۳۴) ۶ گز و ۴ گز و ۳ گز\n(۲۳۵) بعد از ۹ دقیقه (۲۳۶) ۱۰ (۲۳۷) ۱ پائو و ۲ پائو\n(۲۳۸) ۱۲ ذ ۱۴۶۰ روپیه (۲۳۹) ۴۱۱ روپیه ۱۲ آنه\n(۲۴۰) ۳ شلنگ ۹۳۵/۱۶۶۸ ۸ پنس (۲۴۱) ۷ اینچ از هر طرف و ۷۷۷/۷\n(۲۴۲) ۲ دقیقه ۳/۱۱ ۲۷ ثانیه و ۱۰۸۰ گز (۲۴۳) ۱۰ -\n(۲۴۴) اعلیٰ ۲۰ پونڈ و ادنیٰ ۴۰ پونڈ (۲۴۵) ۵۰۰ پونڈ\n(۲۴۶) ۲۵۹۲ (۲۴۷) ۲۳۴۴ پونڈ ۱۲ شلنگ ۱/۲ ۴ پنس\n(۲۴۸) ۲ فٹ (۲۴۹) ب بقدر ۸۰ گز سبقت می برد -\n(۲۵۰) ۱۸ روپیه (۲۵۱) ۱۲ سیر و ۱۲ سیر و ۳۶ سیر\n(۲۵۲) بقدر ۱۳۰/۳۹۹ ۵ روپیه کم خواهد شد -\n(۲۵۳) ۴ روپیه ۳ آنه ۱/۲ ۱ پائی (۲۵۴) ۱۳/۲۴ ۱۰ -\n(۲۵۵) ۲۵۰ پونڈ (۲۵۶) ۱/۲ ۱۳ روز (۲۵۸) ۳ : ۲\n(نسبت حجم) (۲۵۹) ۸۰ ۷ ۳۰ روپیه -\n(۲۶۰) ۲۷۶ روپیه ۱ آنه ۶ پائی -\n(۲۶۱) ۵ آنه ۱/۲ ۷ پائی ذ ۵۴۹۸ روپیه ۷ آنه\n(۲۶۲) ۷۲ گز (۲۶۳) ۲ دقیقه (۲۶۴) ۲۱/۳۵ ۳۳ روپیه\n(۲۶۵) ۸۰ پاؤ (۲۶۶) ۱۷۲۶ روپیه ۱۰ آنه ۸ پائی\n(۲۶۷) ۵ شاہی ۴ پیسه (۲۶۸) ۲۲۴۷۵ روپیه ۲ شاہی\n(۲۶۹) ۵۹ مربع فٹ ۲۱ مربع انچ (۲۷۰) ۳۹ گز"}
{"book": "adl0290", "page": 1081, "text": "۶۱۱\n\n(۲۷۱) ۱/۸ ۱۰ روز ژ ۴/۴۸۵ مکعب فٹ (۲۷۲) ۵ ۴۵ گز\n(۲۷۳) ۹۵۱۹۷ روپیه ۲ آنه ۲۳/۹۳ ۱ پائی۔\n(۲۷۴) ۲ شلنگ ۳ پنس (۲۷۵) ۶ پائی ۔\n(۲۷۶) ۱۲ گز (۲۷۷) ۳ روز (۲۷۸) ۲۷ روز\n(۲۷۹) ۴ سیر ۳ چھارک ۲ پاؤ (۲۸۰) ۱۶۵۰۰ روپیه\n(۲۸۱) ۳/۱۱ ۴ میل (۲۸۲) ۱۶ (۲۸۳) ۹ مکعب فٹ\n۱/۲ ۱۳۹۷ مکعب انچ (۲۸۴) ۱/۲ ۱ ساعت ۔\n(۲۸۵) ۲۷ (۲۸۶) ۴۰ سال (۲۸۷) ۹۲ (۲۸۸) ۶۰\n(۲۸۹) ۳۰۱۷۵ روپیه ۷ شاہی ۲۳/۳۲ ۳ پیسه -\n(۲۹۰) ۲۳۹۹ پونڈ ۵۳/۱۹۲ ۷ اونس (۲۹۱) ۱۶۰ گز\n(۲۹۲) ۴/۱۳۵ ۴ آنه (۲۹۳) ۱۰۰۰ گز (۲۹۴) ۱۸۰۶۷۱۷۰۰۰\n(۲۹۵) ۳/۴ ۳ پیسه (۲۹۶) ۱۶۶۸ پونڈ ۵ شلنگ ۱۵۷/۱۷۶ پنس\n(۲۹۷) ۲ روپیه ۹ آنه ۸ پائی (۲۹۸) ۵/۷ ۵ روز\n(۲۹۹) ۴۹ (۳۰۰) ۶/۱۹ ۲۶ (۳۰۱) ۸۹ پونڈ ۸ شلنگ ۹ پنس\n(۳۰۲) ۹ (۳۰۳) ۳۷۰ روپیه (۳۰۴) ۱۶۱ مربع فٹ ۱۴/۲۵ ۴ مربع انچ\n(۳۰۵) ۲۵ میل (۳۰۶) ۲۱۷۶ (۳۰۷) ۱۵۰۰ روپیه\n(۳۰۸) ۱۳۵۰ پونڈ (۳۰۹) ۲ روپیه ۱۵ آنه ۷/۱۲ پائی ۔\n(۳۱۰) ۵ ، ۱۴ (۳۱۱) ۲ انچ (۳۱۲) ۵ دقیقه ۶/۱۱ ۴ میل\n(۳۱۳) ۶۸ (۳۱۴) زیادت بقدر ۲۸۰/۵۶۰۱ (فیصد (۳۱۵) ۱۲ فیصد"}
{"book": "adl0290", "page": 1082, "text": "۶۱۲\n\n(۳۱۶) ۴ گز (۳۱۷) ۹۳۳ ۱/۲ پونڈ (۳۱۸) ۱/۲ ۴۹ دقیقه -\n(۳۱۹) ۱۸ روز (۳۲۰) ۱/۲ ۳۳ (۳۲۱) کمی بقدر ۴۴ هزار روپیه\n(۳۲۲) ۱۱۵/۱۹۶ ۱۷۰۵ روپیه فر ۷/۱۲۱ ۱۷۳ پونڈ (۳۲۳) ۱ من\n(۳۲۴) ۳/۴ و ۱/۶ و ۵/۱۲ (۳۲۵) ریل تیز رفتار\n۹۹ گز و ریل سست ۷۷ گز -\n(۳۲۶) ۱ پونڈ ۱۸ شلنگ ۴ پنس -\n(۳۲۷) کامیاب می شود اما از معیار مقرره کامیابی یک\nنمبر هم زیاده حاصل نمی کند -\n(۳۲۸) ۶ روپیه ۸ آنه ۱۰/۱۱۹ پائی - (۳۲۹) ۱۷/۲۴ ۴\n(۳۳۰) ۲ روپیه ۳ آنه (۳۳۱) ۹۰۰ پونڈ\n(۳۳۲) ۵/۳۳ میل (۳۳۳) ۹/۲۰ ۲\n(۳۳۴) ۷۲ گیلن (۳۳۵) ۱/۴ ۴ فی صد\n(۳۳۶) ۱ شلنگ ۸ پنس (۳۳۷) ۹ آنه ۳ پائی\n(۳۳۸) ۱۴۲ و ۱ آنه (۳۳۹) ۲۲ میل\n(۳۴۰) ۱/۵ ۴ (۳۴۱) ۱۳/۳۰ ۹۲ روپیه\n(۳۴۲) ۷۹۹۵ پونڈ (۳۴۳) ۱ شلنگ ۱/۲ ۹ پنس\n(۳۴۴) ۵ آنه ۴ پائی (۳۴۵) ۱۵۰ پونڈ ۱۵ شلنگ\n(۳۴۶) ۸۰ دقیقه (۳۴۷) ۲۶۰۱ (۳۴۸) ۲۷۳۹/۵۰۴۴ ۱۹۲۵\n(۳۴۹) ۱۰۷۳ پونڈ ۴ شلنگ و ۳۶ - ۶۰ - ۶۵ پنس *"}
{"book": "adl0290", "page": 1083, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0290", "page": 1084, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0290", "page": 1085, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0290", "page": 1086, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0290", "page": 1087, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0290", "page": 1088, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0290", "page": 1089, "text": "[BLANK PAGE]"}