[BLANK PAGE]


(۳) ١٤٤٦

ت
١٤

رساله
رموزات تحریر
عبارت

کتابخانه محمد اکبر
عشیق
کارته سه کابل افغانستان

[کوہکن؟]


۲
هو الله الموفق والمعین
بسم الله الرحمن الرحیم
چون منظور نظر انور اعلیحضرت مربی علم و هنر
سرکار عدالت آثار معارف پرور
همواره اشاعت علوم و معارف و تسهیل
ترقی و کسب کمالات علمی و عملی ملت با حمیت خود
بوده و میباشد و یکی از امور مهمه


۳
لوازم اصلاحات معاشیه همانا امر مراسلات
و مکاتباتست، که نقصان آن موجب بسی
زحمات گردیده در فهم مضامین مشقت بی یادی
رخ میدهد - ازانرو ارادۀ سنيّۀ ملوکانۀ
اعليحضرت همایونی چنین تقاضا فرمود
که برای تحریر عبارات مراسلات مکاتیب
وسجلات وغیره رسومی معین طبع شود تا جميع
افراد رعیّه خواننده و نویسنده آنها را دانسته
تعمیل آنرا در کتابت و مراسلات خود بانمایند
و نقصانات موجودۀ مراسلات ومکاتیب
برطرف گردد انشأ الله تعالی


شماره | قاعده | رقم | مثال
اول | فارقه | ف | چون اینمشارالیه پرسد شد و بیان نمود
۲ | دو نقطه | : - | (۱) در وضو چهار چیز فرض است :-
 | تفصیل | | شستن روی ، هر دو دست ،
 | شرح و بیان | | مسح سر ، شستن هر دو پای .
 | | | (۲) حساب سالانه بقرار ذیل :-
۳ | ماخذ متمیزه | ( ) | (۱) از حضور امر شد ) در اجلاس مجمع معین
 | | | تحصيقات کرده بحضور حاضر کرده شود )
 | | | (۲) اعلیحضرت سراج الملة و الدین میفرمایند
 | | | ((ای زجهالت خجل ماه چرخ برین
 | | | وی ز قدرت پایگل مغرور و گزمین ))


۵
کیفیت
این رمز که خمه در فوق آن و نقطه تحریر میشود مخصوص مراسلات در کتا مجر یمیشو
این رمز که دو نقطه متصل آن و خط قصیر نو شه میشود
عام است در کتاب و مراسلات تحریر میشود.

این رمز عام است، در کتاب، و مراسلات تحریر میشود
چون مراد این باشد، که عینا الفاظ شخص دیگری نو شده شد
پس همان لفظ در بین همین ناخنه مینویسند و دانسته میشود
که الفاظ داخله ناخنه از شخص دیگر است.


شماره | قاعده | رقم | مثال
۴ | قابل توجه | ـ | در باب تعمیر قصر سراج العمارات نو
| | | شمارا امر و ارشاد میشود که در انجا رفته نو
| | | بسرشته ہائیکه از حضور داد شده علم آوری نمائید
| | | که بر طبق آن اجرا شده یا نه.
۵ | علامت | ـ | فقره اول نو در با کاریزک قندهار.
| ابتدای | | فقره دوم نو در خصوص تعمیر پل سراج نمازان
| فقره | | فقره سوم نو در باب مرمتکاری رباط
| | | سراجیه واقع قلعه درانی راه قندهار نو
۶ | خط فصل | ـ | فقره اول نو در باب کار تعمیرات مدرسی علم آوری شود
| | | فقره دوم نو در خصوص تعمیر قصر مهیل نو


۷

کیفیت
این رمز مخصوص مراسلاتست واگر چنانچه در یک مکتوب
فقره یا حکم و یا مضمون توجه طلب موجود باشد که نسبت بباقی
مضمون مکتوب لازمیتر باشد در برسر همان فقره خط کشیده میشود.
تا دانسته شود که این فقره نسبت بباقی مضمون مکتوب مذکور قابل توجهست
این رمز مخصوص مراسلات است و چون فقرات بسیاری
در مکتوب موجود باشد و برای امتیاز هر یک برفقره
علامۀ مذکوره و تحریر میشود.

این رمز مخصوص مراسلات است و در فصل فقرات
استعمال میشود.


شماره
قاعده
رمز
مثال
تتمه صفحه قبل
واقع بمقام تحقیقات شود که کار بکجا رسید
فقره سوم در باب دستکاری سرکار مقام
علم آوری شود و کیرح ترمیمان چند شود
۷
وقف
،
(۱) خط شما رسید ، بسیار ممنون شدم
(۲) چون بمشار الیه پیدا شد درمیان نمود
۸
وقف
؛
نامه ملاطفت طراز ، وصحیفه عطوفت آغاز؛
فرح افزای خاطر افسرد ، وطراو
بخشای قلب پزمرده ، گردید.
۹
استفهام
؟
بمسجد رفتید ؟ در مدرسه برای
تعلیم رفتید ؟


۹
كيفيت ،
کیفیت این رقم در صفحه گذشته ہفتم آمده
این که ضمه معکوس نام نهاد شده مخصوص کتابست، فایده آن در تحریر انست
که در وقت خواندن عبارت یک اندک توقفی که لازم می آید با همان توقف جزئی انشا می دهد
این رقم که ضمه معکوس نقطه دار، نام نهاده شده، فائده آن
در تحریر آنست، که وقف بیشتر از وقفه جزوی را نشان می دهد
و مخصوص کتاب است
این سر کجی که استفهامیه نام نهاد شده مخصوص کتابست، و فائده ان اینست
که در تحریر یک عبارت استفهام می آید، این اشارت استعمال می شود


۱۰

نمبر | قاعده | رقم | مثال
۱۰ | تعجب | ! | تعجب | ای خداوندان نعمت!
 | خطاب | | خطاب | ای نور چشم من سخن من گوش کن!
 | حسرت | | حسرت | هرچند نصیحتش گفتم ای فرزند!!!...
 | مسرت | | مسرت | هزاران شکر که بندگان خدا یم!
 | تحسین | | تحسین | شجاعت شما جای تسلیم است!
 | استهزا | | استهزا | نزدیک تو پشه فیل و از صدمهٔ آن / باران گیا ضعیف ایگان نوح و !!!...
 | مبالغه | | مبالغه | کسی که روی ترا در عرق تماشا کرد / توان بسایهٔ مژگان او گلاب گرفت!!!...
 | انکار | | انکار | هر که چه بر او وختی میداند!!!...
 | تصدیق | | تصدیق | شناسی که یکو گفت آری!


کیفیت
این رمز : که خنجرک معنی دار نام نهاده شده، برای تعجب
خطاب، حسرت، حیرت، مسرت، تحسین، استهزاء،
مبالغه، انکار، تصدیق، استعمال میشود، و مخصوص کتا بیست
در اخیر فقره که تعجب، خطاب، حسرت، حیرت
مسرت، تحسین، استهزاء، مبالغه، انکار،
تصدیق، مراد باشد این رمز نوشته میشود، و تکرار
این رمز و نقاط آن بر طبق درجهٔ تعجب، حسرت،
حیرت، استهزاء، مبالغه میباشد یعنی هر قدر
که تعجب یا مبالغه وغیره زیاده باشد بهمان قرار
این رمز و نقاط آن مکرر نوشته میشود.


۱۲
شماره | قاعده | رمز | مثال
۱۱ | قوس تفریقیه | ( ) | روز عید سعید فطر (اعلیحضرت والا) بسواری عراده بر ادای نماز عید با فخری معیت شاهانه تشریف بردند
۱۲ | قوس معترضه | [ ] | حضرت امام اعظم رحمة الله علیه [که مایان بمذهب ایشانیم] فرموده اند.
۱۳ | قوس درگیرنده | { } | برای هر یک از افراد عساکر تخلق باین اخلاق لازم است {شجاعت، صداقت، امانت، اطاعت}


۱۳
کیفیت
این رمز عام است، در کتاب مراسلات تحریر میشود، و قوس
تفریقیه نام دارد، فایدهٔ آن در تحریر اینست که هرگاه در تحریر
چیزی را بخواهند که معلوم باشد، در بین این دو قوس تحریر مینمایند
این رمز عامست، در کتاب مراسلات تحریر میشود و قوس معترضه
نام دارد، فائدهٔ آن در تحریر اینست که کلمات عارضی و جمله معترضه را در بر میگیرد
و بانداختن عبارت میان هر دو قوس عبارت اصلی باقی میماند و ناقص نمیگردد
این رمز که قوس در بر گیرنده نام دارد، عام است،
در کتاب و مراسلات بکار میرود، و فائدهٔ آن در تحریر
اینیست که چند چیز را یکجا کرده در بر میگیرد،
نسبت به بیشی و کمی چیزها بزرگ و کوچک میشود.


۱۴

شماره | قاعده | رمز | مثال
۱۴ | نقطۀ وقف کامل | . | زیاده برین حرفی که
قابل تحریر باشد موجود نیست
۱۵ | یای معروف | ی | (۱) رفتی، گفتی، کردی
و یائیکه بالف | | (۲) موسیٰ، عیسیٰ، ادنیٰ،
تلفظ میشود | | اعلیٰ، بشریٰ،
۱۶ | یای مجهول یکدندانۀ | یے | (۱) شخصی، مردی،
مانند بخښایے | | (۲) الهی غنچه امید بکشایے
و نمایے، سمایے | | گلے از روضه جاوید بنمایے
۱۷ | واو معروف | و | بنگر بطور نور الهی ظهور کرد
۱۸ | واو مجهول | و | زور، بهرام گور


۱۵
کیفیت
این رمز، که نقطهٔ وقف کامل نام دارد، عام است، در
کتابت مراسلات و کتاب گذاشته و نوشته می‌شود، وفایدهٔ آن
در تحریر وقف تامست که در اخیر عبارت عوض لفظ نوشته میشود
این رمز مخصوص کتابست و بیاے مدور نوشته می‌شود
در صورتیکه بالف خوانده شود بالای آن، زبر خنجری تحریر میشود
خواه مفرد باشد، خواه مرکب، بشرطیکه در آخر کلمه باشد.
این یا مخصوص کتاب است، و معکوس نوشته می‌شود
خواه مفرد باشد اخواه مرکب، بشرطی که در آخر
کلمه باشد.
این واو مخصوص کتاب است، و ما قبل آن ضمه نوشته میشود
این واء مخصوص کتابست، و ما قبل آن ضمه نوشته می‌شود


١٦
شماره قاعده رمز مثال
١٩ یای معروف که در بین کلمه باشد ی بخیر، شبگیر
٢٠ یای مجهول که در بین کلمه باشد ے دیر، شیر
٢١ فای منقوط به نقاط ق فرند ـ والف [مصراع]
مصراع بعبارتی جدید آله را گویند
که سوراخ نعل وغیره را بند کند
و باز باراده فاعل کشاده شود
مثل نوله سماوار وغیره.
فالکان [کوه آتشفشان]
فالکنایزد [به پر که سخت
کرده شده باشد]
نفر [دندانه قید مثل دندانه
قفل وغیره]
بیقل [سطح مستوی]


۱۷
کیفیت
این یا مخصوص کتابست ، در زیر آن کسره نوشته شود.
این یا مخصوص کتابست. در زیر آن کسره نوشته نشود.
باید دانست که از حروف مخصوصه زبان انگیسی یک حرف
میباشد که مخرج آن در بین مخرج (فا و واو) میباشد ، و چون
کلماتیکه حرف مذکور در ان موجود است در مکاتیب
فارسی بکثرت استعمال میشود، و عوام آنرا بحرف واو،
یا بای موحده تلفظ میکنند، مثلاً لفظ ورنده یا برنده
میگویند که این هر دو نسبت بلغت اصلی غلط میباشند،
زیرا که حرف مذکور نه واو میباشد و نه بای موحده،
و سبب اصلی این غلط تلفظ مذکور اینست که همین حرف


۱۸
کیفیت
مخصوص در حروف تهجی عربی و فارسی موجود نیست
بنابران برای حرف مذکور این شکل خاص مقرر شد
(ڤ) یعنے فا که سه نقطه بر سر دارد عامه محررین را اعلام
و هدایت میشود که این قاعده را بخوبی ملحوظ داشته
و بعد ازین اگر لفظ ورنده یا لفظ دیگری که حرف مذکور
در ان بوده باشد تحریر دارند باید ضرور آنرا بفاے
سه نقطه دار تحریر دارند به مثلا ڤرنده تا تلفظ لفظ مذکور
بر طبق لغت اصلی نموده شود.


۱۹

هو الله تعالی شانه

بر ضمائر عامه محررین و میرزایان محکمهای شعبه
و دفاتر سرکاری و مطبعه سنگی و عامه نویسندگان ممالک
محروسه دولت علیه افغانستان مخفی مباد که این مسوده رساله
معتینه که برای تحریر عبارات طبع شده و موجب سهولیت
فهم عبارات میباشد دانستن و اجرای آن در کتابت
لازم بوده امروارشاد میشود که مطالعه و فهم مضامین
و قواعد این رساله را بر خود لازم شمرده سعی کنند که
در مدت قلیلی که ممکن باشد بتدریج اجرای


۲۰
این رموزات تحریرات نمود شود و از ابتدای
دیدن و خواندن این رساله در تعمیل قواعد آن ساعی و جاهد شوندی
هرگاه تا مدت سه سال در ادارات تحریریه دولت
کبری کل این قواعد نشود البته از حضور انور والا
بازخواست میشود.
در مطبعه سنگی ماشین خانه دار السلطنه کابل حرسها الله تعالی
عن الآفات والتزلزل بحسن انتظام عالیجاه عزت نشان
محمد سرور خان جرنیل کل کارخانه جات بخط سیر خط بحفظ
حافظ حیدر علی احراری بتاریخ یوم پنجشنبه غره ربیع الثانی
۱۳۳۲ هجری از تحریر بر آمده بزیور طبع آراسته پیراسته گردیدند


[BLANK PAGE]