- ( ۲۷۳ ) -

بساحل نرسیده بوناد و انتور ازینجا بگذر د !
مهندس ساکت شده بگر داب تفکر فرو رفت در اثنای این مکالمه پانقروف روی کشتی
را از طرف حوضۀ بالون گردانیده بسوی ساحل غرانیتها وژ سر راست کرده بود ، و
تمام بادبا نها را کشاده کشتی را سرعت داده بود. هر کس بفکر قضیۀ دۀ جزیرۀ تابور افتاده
بود . چونکه اینمسئله نیز برای مهاجران از حادثه های بزرگی شمرده میشد . بعد از
ینقدر مدت مدید خط و کتابت یکی از ابنای جنس خود را بیبیند. و او هم محتاج مدد کاری
و معاونت باشد ، و در حالتیکه خودشان هم قضا زده و فلاکت رسیده باشند بمعاونت و مدد او در
خود قوت و استعداد مشاهده کنند حقیقتاً از مسائل عجیب و غریبی شمرده میشود .
بونادوانتور از وقت زوال چهار ساعت بعد در پیشگاه نهر مرسی واصلشده لنگر
اقامت انداخت مهاجران از کشتی بر آمده بغرا نیتهاوژ آمدند . آنشبرا بمذاکره و مشا
ورۀ سفر جزیرۀ تابور بسر آوردند و چنان قرار یافت که پانقروف و هاربر که هر دو بفن
ملاحی آشنا و توانا میباشند بجزیرۀ تابور رهسپار عزیمت شوند . فردا یعنی در ۱۱
ماه تشرین اول هرگاه براه افتند با این باد موافق ۱۵۰ میل مسافه را در چهل و هشت سا
عت قطع میکنند . در جزیرۀ تابور هرگاه يك روز بمانند و باز عودت کنند در ۱۷ تشرین
اول واپس بجزیرۀ لینقولن می آیند . هوا هم خیلی خوش بود، میزان الهوا همیشه
بالا میبراید . در باد هیچ علایم شدت معلوم نبود . و الحاصل هر چیز به مطلوب موافق بود .
در اول امر اگر چه مهندس و ژه ده ئون و ناب در غرانیتها و ژ ماندنی مقرر شد
ند ، ولی ژه ده ئون بسببیکه مخبر جزیرۀ نيورك هرالد میباشد از چنین سیاحت پس ما
ندن برای او خیلی عیبی بزرگی شمرده میشود . لهذا ژه ده ئون گفت ،
- هرگاه مرا درین سیاحت شريك نكنيد خود را در در یا انداخته بشنا وری خوا
هم رفت . چرا که در خصوص اگر به جزیرۀ خویش معلومات ندهم نقصان کلی خواهد بود .
وقت شام در بونادوانتور خوردنی، و اسلحه و جبه خانه و قطب نما و دیگر لوازمات
را جابجا کردند. آن شب را بصحبتها، و حسرتهای جدائی فردا بسر آورده علی الصباح


- ( ٢٧٤ ) -

در میان پنج رفیق مصافحه ها و معانقه ها وقوع یافته از همدیگر بسیار دلسوزانه يك
وداعی بعمل آورده سه نفر رفیق در کشتی نشسته باد با نکشای عزیمت گردیدند . بوناد
وانتور بقدر يك ربع ميل دور شده بود که از پشته منظره وسیعه مهندس و ناب با دسیما
انها بطرف ژه ده ثون و با نقروف وهار بر سلام میدادند و کشتی نشینان نیز مقابله میکردند.
ژه ده ثون فریاد برآورده گفت :
- ای عزیزان ! این نخستین بار جدائی نیست که بعد از پانزده ماه در مابین ما و شما
بوقوع آمده .
آنروز تمام روز تا بشام بوناد و انتور از جهت جنوبی جزیره لینقونن دیده میشد.
از کشتی جزیره مانند يك سبد سبزی در میان دریا معلوم میگردید هر چه که دور تر میشدند
وضعیت جزیره چنان هیئتی میگرفت که نظر هیچ کشتی را بطرف خود جلب نمیکرد.
و رفته رفته جزیره سراسر در پس پرده افق مستور و پنهان گردید .
بوناد و انتور براه خود بخوبی دوام مینمود ، بموجهای متانت تمام سینه میداد . باد
با نهار اهمه کی کشاده اند . رفتار بونادوانتور خیلی بسرعتست . بموجب رهنمائی قطب
نما کشتی هميشه بر يك استقامت یعنی یکسو بطرف جنوب غربی راه میزد . گاهی هاربر
و گاهی پا نقروف زمام سکان کشتی را بدست گرفته کشتیرا میراندند . گاه گاهی ژه ده ثون
نیز در کشتی رانی مدد میرسانید. بعد از شام كره قمر كه بحالت بدر تمام میباشد طلوع نمود.
ژه ده ثون در شب بخواب رفته با نقروف و هاربر هريك دو دو ساعت به نوبت زمام
سکانرا گرفته کشتی رانی میکردند . پانقروف از کشتی راندن هار بر خاطر جمع بود
کشتی بقدريکسره و از راهی که لازم است تخالف نمیکند .
شب گذشت ، روز دیگر نیز بی عارضه مرور نمود. چون همیشه بر استقامت جنوب
غربی رهسپار عزیمت میباشند امید است که بعد از کمی بجزیره تابور برسند .
این دریائی که بوناد وانتور در ان سیر و سفر دارد سراسر خالیست . بجز بعضی مرغان
بزرگ بالی که در دامنه افق دیده میشوند دیگر هیچ اثری از جانداری معلوم نمیشودها و بر گفت :


- ( ٢٧٥ ) -

— اما در موسم کشتیهای شکاریان ماهی بالینه در ین جهتهای بحر محیط باید که مو
جود میبود ، آیا چر اینطرفها بدینصورت خالیست ؟
پانقروف — وای ! بخیال شما که در بخاها هیچ کشتی و انسانی موجود نیست ؟
ژ. ده ئون — البته نیست ، ما که نمی بینیم !
پانقروف — جانمن ! مگر بونا دوانتور را کشتی و ما را انسان نمیشمارید ؟ مگر بخیال
شما که کشتی ما پوست نارنج و ما هم سه تا مگسی هستیم که بران نشسته ایم ؟
ازین لطیفه پانقروف رفقا همه بخنده افتادند. نظر بحساب پانقروف از وقت حرکت
بونا دوانتور از جزیره لینقولن یکصد و بیست میل مسافه را قطع نموده ، و چون اینقدر
مسافه را به سی و شش ساعت طی کردند بدینحساب در هر ساعت سه میل و يك ربع راه
رفته است . لهذا فردا صبح وقت بجزیره تابور رسید نرا امیدوار اند .
امشب کشتی نشینان ما هیچ خواب نکردند . درجه هیجان و اضطراب شان
خیلی افزونست. چرا که امکان دارد که در ین سیاحت شان بسیار غلطیها و خطاهائیش
آید! آیا جزیره تا بور به ایشان نزدیکست ؟ در جزیره تا بور آیا آن قضا زده موجود
خواهد بود؟ آیا این قضا زده کیست و چگونه آدمست ؟ آیا به آوردن این آدم را حت و
آسایش جزیره لینقولن مختل خواهد شد ؟ اینست که بسبب فکر و اندیشه این تصورات،
و تخیلات هر سه رفیق تا بصبح چشم بهم نزدند . چشم همه شان بسوی افق معطوف
مانده بود. بعد از انکه شمس خاوری طلوع نمود پانقروف دفعة فریاد برآورده گفت :
— خاك ! خاك !
پانقروف چون خیلی دوربین و تیز نظر بود در ینباب خطا نکرده بود. بحقیقت که
بقدر پانزده میل دور تر جزیره تابور پدیدار گردید. سر کشتیرا قپتان بطرف میان جزیره
متوجه گردانید. آفتاب هر چه که بلند تر میشد ، و کشتی نزدیکترتپه ها و درختهای
جزیره نیز زیاده تر معلوم میشد . هار بر گفت :
— از ظاهر حال این جزیره چنان معلوم میشود که از جزیره لینقولن بی اهمیت تر


- ( ٢٧٦ ) -

و خالیتر باشد .
رفته رفته هیئت عمومیه جزیرهٔ تابور در پیش نظر دقت رفقا جلوه گر میگردید، در
ختها تیکه مشاهده میشود از جنس درختان جزیرهٔ لینقولن است اما شایان ملاحظه
اینست که از هیچ یك طرف جزیره هیچ دودی بر نمیخواست که اثر بودن انسانرا نشان
بدهد . حال آنکه کاغذیکه از میان شیشه برامده موجود بودن قضازده را در تجزیره
براستی و درستی نشانداده است . پس میباید که آن قضازده شب و روز به انتظار باشد.
و آتش بزرگی افروخته داشته باشد .
پانکروف هر چه که بجزیره نزدیکتر میشد کشتیرا آرام ترمیکرد تا مبادا بسنگی
بخورد یا در زمینی بنشیند . هاربر زمام سکا نرا بدست گرفته در دنبال کشتی نشسته و
پانکروف ریسمان باد با نرا بدست گرفته در پنی کشتی ایستاده است . تمام وقت ظهر بود
که طرف سر کشتی به خشکه برخورد ، هماندم پانکروف ریسمان باد با نرا بهم کشیده
بادبا نرا فرو آورد. هار برنیز بجایکی لنگر انداخته بوناد واننتور را ایستاده کردند. بادبانها
را پچانیده و کشتی را باریسمان بخشکه ربط داده هر سه رفیق بخشکه برآمدند .
هیچ شبهه نیست که اینجزیرهٔ تابور باشد. چرا که نوترین خریطه هایعنی نقشه های
روی زمین درین دریاها بجز تابور نام جزیره دیگر هیچ نام جزیرهٔ را نمینویسدطول وعرض
جزیره نیز بهمین جاموافقست . بعداز محکم کردن کشتی مسلح شده بر تپهٔ که در پیش روی
شان بودبالا برآمدند بلندی این تپه بقدر سه صد مترو می آمد ژه ده ئون گفت :
از سر این تپه هر طرف جزیره بخوبی معلوم میشود چرا که بلندترین جاهای جز
یره همین تپه میباشد میباید که بر سر این تپه برائیم و هر طرفرا نظر انداخته جستجوی خود
را از انقرار بعمل آریم .
- یعنی ماننده و سیو سیروس که بر کوه فرانقلن برآمد ماهم برین تپه میبرائیم .
- البته ، ازین بهتر اصولی نیست !
سه رفیق اینچنین گفتگو کرده بدامنهٔ تپه بالا شده میرفتندکه زمین همه بيك چمنزاری


- ( ۲۷۷ ) -

متصل بود . کبوترهای صحرائی و دیگر گونه مرغان جنگلی از پیش پای شان پرواز
کرده میگریختند . از پشت بعضی بوته ها مانند خرگوش وروباه و دیگر حیوانات فرار
میکردند . اما هیچ اثر قدم انسان دیده نمیشد . تا آنکه بر سر تپه رسیدند و بهر طرف
نظر انداختند . دیدند که این جزیره بقدر شش میل بزرگی دارد . و بیضی الشکل يك
جزیره ایست که در آمده گی و برامده گیهای سواحل هم ندارد . زمین این جزیره ما
نند جزیره لینقولن که یکطرفش ریگزار و یا سنگلاخ و غیر منبت باشد ، و يك سمتش جنگل
در آب و سبزه زار باشد نیست بلکه همه اطرافش سبز و خرم است . اگرچه دو سه تپه های
پست سبز و خرمی دارد ولی کوه بلند سنگستانی دران دیده نمیشود . از دامنه همین تپه که
بران ایستاده اند يك جوی آب کوچکی بسوی غربی جزیره در جریان میباشد که در
آخر ساحل سمت غربی بدریا میریزد . هاربر گفت :
- این جزیره بنظر ما خیلی كوچك و محدود بر میخورد .
پانکروف – هم غیر مسکون دیده میشود .
هاربر – راستست، هيچ يك آثار و علایمی که بر بودن انسان دلالت کند دیده نمیشود.
ژده ئون - فروا ئیم، همه جزیره را گردش کرده بپالیم .
هر سه رفیق از تپه فر و آمده قرار دادند که اول ساحل جزیره را از یکسر تا دیگر سر
دورو گردش کرده باز بداخل جزیره درایند . لهذا در پیش کشتی خود آمده خورا
که و گله و باروت بقدر کفاف برداشته بسمت ساحل جنوبی برفتار آغاز نهادند . سا
حل دریا چون همه گی ریگزار است سیر و سیاحت آسان مینماید . در هر هر جا مرغها از
پیش روی شان بهوا میشد . ماهیان فوق از سر سنگها خود را بدریا می انداختند . ژه
ده ئون گفت :
- از وضع و حرکت این حیوانات چنان معلوم میشود که مانند حیوانات جزیره
لینقولن انسانرا اول بار نمی بینند بلکه انسانرا پیش ازین نیز دیده و ترس خورده اند .
بعد از یکساعت به نقطه منتهای جنوبی واصل شدند از انجا بطرف شمال برگشتند .


[BLANK PAGE]


( ۲۷۹ )

به بینید در میان آن درختان يك خانه كلبه كه جاى آن معلوم ميشود


- ( ٢٧٨ ) -

اینطرف ساحل نیز ریگزار و در بعضی جاها سنگستانست . در هیچطرف اثر قدم انسان دیده نشد . در ظرف چهار ساعت هر چار طرف جزیره را گردش نموده باز به پیش کشتی خود رسیدند . در انجا طعام خورده و یکقدری استراحت کرده در داخل جزیره سیر و گردش را قرار دادند . و از طرف شرق بسوی غرب بجزیره داخل شدند . در پیش راه شان حیوانائیکه میآمد مجلدی و چابکی فرار میکردند . از ان جمله بیک دوسه بز و گوسفندی نیز برخورند که این بزها و گوسفندها از جنس بز و گوسفندان اوروپا تربیه کرده شده معلوم میشد نه از جنس صحرائی و جنگلی که ازین يك معلوم شدکه اینها از اوروپا در نجا آورده شده است . قرار دادند که در وقت برگشتن يك دو جفت ازینها را به لینقولن با خود ببرند . در درون جزیره از بسیار علامات معلوم گردید که در نجزیه بسیار وقت انسان موجود بوده است . زیرا بعضی راههای كوچك كوچكى ، و بعضی درختهاى باتبر بریده شده پدیدار میگردید . ولیکن چنان معلوم میشد که آن مردمانیکه در نجا آمده اند یا از بسیار سالها وفات یافته محو شده اند یا آنکه پیش از بسیار زمانها وا پس عودت کرده اند . چونکه راه ها را سبزه ها و علفها پوشانیده ، و جاهای تبر زده گی نیز خیلی کهنه و قدیم بوده سر از نو نشانه و علامه تبر و تیشه ، معلوم نمیشود . ژه ده لون گفت که :

— چنان معلوم میشودکه درینجزیره انسان آمده وبسیار وقت درینجا مانده است . آیا اینها که بوده ؟ و چند نفر بوده ؟ و حالا چند نفر از آنها باقی مانده ؟
هاربر — در کاغذیكه از میان شیشه یافته ایم تنها از یکنفر فضا زده بحث میراند .
پا نقروف — اگر هنوز در جزیره باشد مطلق که او را خواهیم یافت .
— سه رفیق بر هر وی دوام ورزیده تا آنکه بکنار جوئی که در میان بیشه مایلاً جریان داشت برسیدند . درینجاها کثرت حیوانات اهلیه و زمینهای کرد بست شده كشتكاری شده متروك مانده اثبات میکرد که انسان درینجاها یکوقتی موجود بوده است. على الخصوص نباتاتی که کشت شده اکثر مانند سیب زمینی ، و باقلی ، وکرم ، وترب و


- ( ٢٧٩ ) -

امثال آنها بود که بخوبی واضح میساخت که انسان اروپائی آنرا کاشته است هاربر از
دیدن این سبزه کار یها بسیار ممنون و مسرور گردید . با نقروف میگفت :
اوه اوه ! برای ناپ کار آشپزی بسیار شد جانمن ! اگر قضازده را نیابیم هم حالا
سیاحت خود را بیهوده نمیشماریم ، چرا که نباتات بسیار نافعی بچنگ آمد .
زه ده ئون - من چون بحال این نباتات نظر میکنم چنان حکم میکنم که جزیره
از بسیار وقت خالی و غیر مسکون مانده است زیرا حالت این نباتات رفته رفته حال خود
روئی و بیابانی گشتن را کسب نموده .
هاربر - راستست ! اگر از آنها تنها يك آدم باقی میبود ، این سبزیهای خوردنی
خود را چنین متروك نمیگذاشت .
پانکروف - بلی ، آن قضازده مطلق که جزیره را ترك كرده رفته است.
هیچ شبهه نیست . که بفر یاد قضازده یا کشتی و یا و اپوری آمده او را وارهانیده است.
پس معلوم میشود که شیشه یافته کی ما از بسیار زمانها بر روی دریا شنا وری کرده
تا به جزیره ما واصل شده است .
درین هیچ شکی نیست . لکن حالا وقت شام نزديك شد . بيائيد که به کشتی خود
عودت کرده شب را بگذرانیم صبح باز به پالیدن و جستجو آغاز میکنیم .
بر همین فکر و نیت قرار داده میخواستند که بر گردند که هاربر در میان درختان يك
کلبه را نشان داده گفت :
ببینید ، در میان آند درختان يك خانه كك كوچکی معلوم میشود .
چون دقت کردند دیدند که براستى يك كلبة اقامتگاه کوچکی از چوب و تخته در میان
درختان بنایافته است . رفقا بسوی اقامتگاه مذکور روانه شدند. دروازه كلبة مذکور
را نيمباز یافته پانقروف بیمحا با آنرا تیله داده باز کرد . رفقا داخل اقامتگاه گردیدند. !
اقامتگاه را خالی و بی انسان یافتند ! . . . .


- ( ۲۸۰ ) -

باب چار دهم
فهرست
اسبابها — شب گذرانیدن — بکچند حرف — دوام برپالیدن —
نباتات وحیوانات — دوچار شدن هاریو به تهلکهٔ بزرگ —
شب گذرانیدن بر گشتن — هوای دمه آلود — گم کردن
راه در دریا — به امداد رسیدن يك ضياء

پانقروف، ژه ده ئون، هاربر در اقامتگاه مذکور در تاریکی متحیرانه ایستاده ماندند. پانقروف بصدای بلند فریاد برآورده گفت :
— اووو صاحب خانه ! ...
کسی جواب نداد ! پانقروف از کبریتهای ساخته گی مهندس که با خود آورده بود در داده شمع پارهٔ که با خود داشت در بداد. بواسطهٔ این روشنی درون اقامتگاه مذکور روشن گردید. در يك طرف اوتاق مذكور يك اوجاغی بود که چوبهای خشك برای در دادن دران چیده شده بود . در يكسويك فراش خوابگاهی پهن شده بود که رنگ لحاف و نهالین آن سراسر پریده و زرد شده بود. و آنقدر خاك و گرد و تار عنکبوت بران جمع آمده بود که بیک نظر دانسته میشد که از بسیار وقتها بآن دست نخورده. در يك كنار يك ديك زنگ زدهٔ مسى ، و يك چای جوش چپه شده در میان خاکها افتاده بود . در يكنارف يك دولابی که دران بعضی لباسهائی کوه زدهٔ کشتیبانی دیده میشد. در یکجا يك ميز چوبی کلفتی که بر سر آن يك بانوس معدنی ، و يك توبرات فرسوده شده و يك دو پیاله و بشقابی موجود بود . در يك گوشه يك يك بیل و کلنگ و تبری استاده بود . بر سر رف دو عدد تفنگ شکاریه یکی شکسته و یکی درست بود با دو عدد پیپهای کوچکی که در میان یکی باروت و در یکی گله بود ، و يك خريطهٔ که سنگ چاقماق بسیار دران بود پدیدار میشد که از خاك و غبار و تارهای عنکبوتی که بر ان ها دیده میشد بخوبی آشکار بود که از سالها دست به آن نخورده است . ژه ده ئون گفت :


- ( ۲۸۱ ) -

- معلوم است که این اقامتگاه از سالهای بسیاری متروك مانده است .
- بلی از بسیار وقتها .
- موسیو سپیله! هرگاه امشب را درین اقامتگاه بسر آریم چیزی ضرری نخواهد داشت.
- بسیار خوب میشود ، اگر صاحب خانه هم بیاید مهمانهای خود را دیده ممنون
خواهد شد .
- اما من میگویم که صاحب خانه هیچ نخواهد آمد .
- یعنی شما حکم میکنیدکه فضا زده از جزیره رفته باشد ؟
- نی چنین حکم نمیتوانم . زیرا اگر میرفت بهمه حال این اسبابهارا با خود تمامها
میبرد. چراکه در پیش فضا زده گان اسبابهای زمان فلاکت شان بسیار عزیز شمرده میشود.
- اگر نرفته باشد هم مرده خواهد بود . زیرا اگر زنده و در جزیره میبودخانه
اقامتگاه خود را بدینحال متروکیت نمیگذاشت .
- گیرم که مرده باشد . خود را خود دفن کرده نمیتواند البته جسد فرسوده او
در یکطرفی پیدا خواهد شد !
در اقامتگاه مذکور شب بسر آوردن را قرار دادند چوبهای خشك بسیاری که در
بیرون کلبه در یکطرفی از اطراف خانه جمع آمده بود آورده در اوجاغ انداختند و آتش
فراوانی افروختند ، و دروازه را بسته بنشستند . اضطراب و هیجان شان بسیار بود
هوش و گوش شان همه بر در مانده بود . این اقامتگاهی که از هرچیز آن متروك بودن
آن ظاهر و آشکار است درین اثناهرگاه دروازه آن باز شده و يك آدمی داخل شودچه
قدر موجب حیرت و تعجب هر سه رفیق خواهد شد .
حالا آنکه نه دروازه باز شد و نه کسی داخل گردید . سبحان الله ! این شب چه
قدر دراز گردید جملۀ شان منتظر صبحست که کی صبح بدمدتا در جستجوی صاحب
خانه بیفتند . بغیر از هاربرکه بسبب جوانی و صباوت یکدو ساعتی بخوابرفت ژه ده ئون
و پانقروف اصلا چشم فرو نه بست .


-( ۲۸۲ )-

صبح شد سه رفیق بمعاینه کردن مدققانه اقامتگاه پرداختند. اقامتگاه بر دامنه یك
تپه كك كوچكی بنا یافته، اطراف آنرا پنج عدد درخت بسیار بزرگ مستكی احاطه كرده
است. پیش روی اقامتگاه با تبر و بیل خوب صاف و هموار شده است. و یك سركی از
پیش اقامتگاه تا بكار جوی كشیده شده كه دو طرفه آن بایك كتارهٔ چوبی گرفته شده.
از معاینهٔ دیوارهای تخته‌ئی اقامتگاه اینهم معلوم شد كه این تخته‌ها از مابقی كشتی شكستهٔ
ساخته شده است. مطلق كه كدام كشتی درینساحل افتاده وشكسته است. بغیر از یكچند
نفری دیگر همه كشتی نشینان غرق شده اند. آن چند نفر باقی مانده از باقی ماندهٔ كشتی
این اقامتگاه را بعمل آورده اند. اینمسئله به این ثابت گردید كه ژه ده ئون بر یكی از
تخته‌های اقامتگاه اسم «برتانیا» را خواند كه بعضی حرفهای آن پاك شده بود، واین
تخته كه این لفظ بر آن نوشته شده از تخته‌های دنبالهٔ كشتیست كه همیشه نامهای هر كشتی
در انجا نوشته میشود. پانقروف گفت:
— ازین نام جنسیت و ملیت كشتی نشینان معلوم نمیشود چرا كه به این نام بسیار
كشتیها موجود است.
— بلی، اینسخن همیچنیست! برماپالیدن جزیره است هرگاه از طایفهٔ كشتی برتانیا
كسی را یافتیم البته ملیت، وقومیت اوراهم خواهم دانست. اما پیش از آغاز كردن به
پالیدن یكبار رفته بونادو انتور را به بینیم چرا كه دلم بسیار پریشانست.
— راست گفتی پانقروف! برویم.
هرسه رفیق بطرف كشتی خود متوجه شدند. بعد از بیست دقیقه راه رفتن بساحل
رسیده كشتی خود را بسته و بحال خود یافتند. پانقروف از دیدن كشتی خود را صحیح و
سالم یك (اوه) دور و درازی كشیده اظهار مسروریت نمود. البته باید مسرور شود
چونكه این كشتی را پانقروف مانند اولاد خود عزیز میشمارد. هیچ پدری تصور نمی
شود كه هرگاه از جگر پارهٔ خود دور شود برای او بهزار گونه اندیشه نیفتد؟
رفقا بر سطح كشتی خود بر آمده بكمال خوبی یك طعامی تناول كردند. بعد از طعام


- ( ۲۸۳ ) -

از کشتی فرو آمده باز به جستجو و پالیدن آغاز نهادند . این سه رفیق برزنده یافتن قضا
زده که ساکن جزیره میباشد هیچ امیدوار نیستند . بلکه بحقیقت جسد مرده او را
میپالند . تا بوقت پیشین هر طرف جزیره را پالیدند هيچيك اثرى نیافتند . مطلق که
بیچاره وفات یافته و جسد او را نیز حیوانات درنده پاك خورده تمام نموده است . دو ساعت
بعد از پیشین در زيريك درختی برای استراحت بنشستند . پانقروف برفقای خود گفت :
- فردا بوقت صبح باید که حرکت کنیم .
هاربر - اسبابیکه در اقامتگاه یافته ایم البته با خود خواهیم برد ؟
ژه ده ئون - البته ، چرا که میراث خوار قضا زده بجز قضا زده که خواهد شد .
هاربر - از تخمها و نهالهای سبزه هانیز میبریم .
پانقروف - بلی بلی ، حتى يك يك جفت از بزها و گوسفند هانیز میبریم .
ژه ده ئون - پس وقت خود را ضایع نباید کرد ، برخیزیم بکار آغاز کنیم . هاربر
به نباتات مشغول شود ، ما و توهم بگرفتن حیوانات .
اینرا گفته رفقا بر پا خواستند هار بر بطرف مزروعات روانه شد . ژه ده ئون و
پا نقروف نیز بسوی جنگل رفتند. پانقروف و ژه ده ئون دو بز را گیر کرده همان بگره تن
آنها مشغول بودند که بناگهان یکصدای مدهش خرخره از طرف هار بر که بقدر صد
قدم دورتر از یشان بود بگوش شان برخورد . پانقروف فریاد زده گفت :
- بخدا صدای هاربر است !
- بدویم .
هر دو رفيق بتاخت شدند . چون نزدیکشدند دیدند كه يك جانور عظيم الجثة بسيار
با هیبتی هاربر را بر زمین خوابانیده . هماندم پا نقروف و ژه ده ئون خود را بر جانور
مذکور انداخته جانور را از سر سینه هاربر بر زمین غلطانیدند و باریسمانی که برای گرفتن
بزها با خود حاضر داشتند او را محکم به بستند . اگر چه بستن جانور یکقدری بزحمت
اجرا یافت ولی چون پانقروف خیلی پرقوت و توانا بود ، وقوت و حکمت ژه ده ئون


- ( ٢٨٤ ) -

نیز با او منظم گردید بسهولت انجام یافت . ژه ده ئون مجابکی بسوی هارپر پیش شده پرسید که :
- جایت افگار نشده هارپر ؟
- نی موسیو ژه ده ئون .
پانقروف - توراست بگو هارپر ! بلکه این میمون بد هیبت يك جایت را زخمی کرده باشد ؟
هارپر - نی بیغم باش هیچ زخم مخمصی بمن نرسیده اما شما اینرا بوزینه قیاس مکنید خوب ببینید که چیست .
پانقروف ، و ژه ده ئون بنابرینسخن هارپر بسوی مخلوقی که بسته بر زمین افتاده بود نظر کردند . بحقیقت که این جانور بوزینه نی بلكه يك آدمی بود اما چه آدم ؟ آدمی که لفظ «وحشی» هر انقدر معانی را که در برگیرد همه آن معانی را وجود اینشخص تفسیر مجسم مینمود .
موهای بدنش راست برخواسته . ریشش از ناف پایان تر آویخته ، موهای سرتا بکمرش دراز شده ، وجود سراسر عریان ، چشمها درمیان موهای رو و رو پنهان و چون مشعل شعله زنان دستها بزرگ و درشت ناخنها مانند چنگال شیر سرتیز و کلف، پوست بدنش سیاه پایهایش مانند سنگ پا .
اینست حالت این مخلوقیکه بضرورت آنرا انسان باید بگوئیم . هار پر گفت :
- مگر قضا زده که ما آنرا جستجو میکردیم همین است !
ژه ده ئون - بلی همینست! اما والسفا که سالها سالها تنهائی اور اوحشی گردانیده، و از آدمیت بیرون برآورده است .
حقيقتاً که سخن ژه ده ئون راستست . اینمخلوق نیز در حالتيكه يك شخص متمدن بود، بسبب تنهائی و بی همجنسی رفته رفته کسب وحشت ورزیده، و از مخلوقات جنگلی گردیده؛ از خنجره اش بعضی اصواتی که هیچ دانسته نمیشود میبراید . دندانهایش از حالت اصلی طبیعی برآمده برای خوردن گوشت خام مانند حیوانات گوشتخوار تیزی و کجی پیدا کرده . قوه حافظه اش از بسیار وقتها غائب گردیده . اسباب و اشیائی که دارد رفته


- ( ٢٨٥ ) -

رفته اصول استعمال آنها را فراموش کرده ترك داده است ، حتی آتش را نیز نمیداند که چگونه
و چیست ! اگر چه وجودش خیلی کلفتی و توانائی پیدا کرده ولی بعوض توسیع
یافتن اعضای بدنیه حسیات عقلیه اش محو و ضایع گردیده است .
ژه ده ئون به آدم وحشی یکچند سخن گفت . در وحشی هیچ علامت فهمیدن
و شنیدن معلوم نشد ژه ده ئون بدقت و تحقیق بطرف مردمکهای چشمش نظر کرد.
يك کمی آثار ذکاوترا در چشمش مشاهده کرده امیدوار گردید که بعد از انسیت و تربیه به
انسانیت رجوع خواهد نمود .
وحشی برای رهانیدن خویش دست و پا نمیزند ، و هیچ آرزوی گریختن نشان نمیدهد .
همچنان بسته که افتاده ساکت و آرام مانده ، و چشمان خود را بیکطرز حیرت و تعجب
بطرف سه رفیق دوخته مبهوت مانده است . آیا از دیدن همجنسان خود بعضی احوا
لات ، ویادداشتهای هنگام انسانیت خود را حس میکند؟ و یا آنکه قوای عقلیه و حسیات
انسانیه اش کم کم چیزها بد ماغش نقش میکند؟ ژه ده ئون چون یکمدتی بسوی وحشی
مذکور بدقت ملاحظه نمود گفت :
-- وظیفه انسانیت ما همینست که این مخلوق خدارا که از نوع خود ماست بجزیرهٔ
لینقولن با خود برده تاسعی داشته باشیم در راه آدم کردن او کوشش ورزیم .
هاربر – بلی بلی ، بلکه مهندس قوهٔ عقلیه او را واپس بسرش آورده بتواند ، و
يك چاره برای آدم کردن او بیندیشد .
پانقروف شبهه ناكانه يك كله جنبانی کرده با رفقا موافقت نمود ، و بردن وحشی را
بجزیره لینقولن قرار گیر کردید . پانقروف پرسید که :
- آیا همچنین بسته بماند ؟
هاربر - اگر پاهایش را باز کنیم بلکه با ما خود بخود براه برود !
پاتقروف پاهای وحشی را بکشاد. وحشی خود بخود برپا خواست ، وبطرف
آدمهائیکه بالوست با یک نظر متحیرانه انداخته با ایشان براه افتاد . اما از اوضاعش هیچ


- ( ٢٨٦ ) -

معلوم نمیشد که بداند که منهم یکوقتی مانند ایشان بودم . ژه ده ئون گفت :
— اول اورا باقامتگاهش ببریم بل که خانه و اسبابهای خودرا به بیند حال اولش بیادش بیاید؟
لهذا اول اورا به اقامتگاهش بردند . وحشی هیچ علایم شناسائی با خانه و اسباب
های خود نشان نداد .
گفتند بلکه آتش را به بینديك چيزی بخاطرش بيايد و يك تاثیری برو بکند .
از انرو در اوجاق آتش افروختند وحشی در اول امر بسوی آتش يك نظری انداخت
ولی باز روی خود را گردانیده حالت اصلی خود را گرفت .
تنهائی و بی همصحبتی سالها این آدم بیچاره را بدرجه نهایت وحشت رسانیده است
که جمله حواس خمسه اش معطل و بیکار مانده است .
حالا بجز بردن وحشی را بکشتی دگر کاری باقی نماندهر سه ر فیق وحشی را به پیش انداخته
وریسمان آنرا با نقروف بدست گرفته بکشتی بردند و با نقروف با او در کشتی مانده هاربر
وژه ده ئون و اپس بجزیره آمدند . بعد از چند ساعت آنها نیز اسبابهای اقامتگاه را
با يك جفت بزو تخمها و نهالهای نباتات برداشته بکشتی آمدند . شب را در میان کشتی
گذرانیده صبح که مد آغاز نمود براه افتادند .
و حشی را در او تاق طرف بینی کشتی گذاشتند در انجا متفکر و ساكن بماند. پا نقروف
چیزی خوردنی در پیش وحشی بنهاد ، ولی چون طعام پخته بود نخورده اماچون يك
کبوتر شکار شده خام را به او نمود، همانلحظه آنرا از دست پا نقر وف ربوده خام خام بخورد.
پا نقروف از بحال وحشی سر خود را جنبانیده گفت :
— آیا شما هنوز امید وارید که این وحشی باز پس آدم شود ؟
— البته ، زیرا بسبب تنهائی به اینحال گرفتار آمده بعد ازین تنها نمیاندازانرو اینحالت
او نیز رفته رفته تبدل میورزد .
— به بینم که چه میشود؟ دانشق فکر موسیوسیروس را در حق این وحشی آرزو دارم که
آیا او چه خواهد گفت. مابرای جستجوی آدم در پنجا آمدیم حالا نکه بعوض آدم جانور میبریم؟


( ۲۸۷ ) -

شب گذشت. اين بك معلوم نشد که آیا وحشی خوابيد يا نخوابيد؟ اما هيچ حركتی
نکرده سرکشتی را بجانب شمال شرقی سر راست کردند که باینصورت راست بسوی جزیره
لينقولن میرود . روز اول سفرشان بی حادثه و واقعه بپایان رسید . وحشی در کمره
سرکشتی ساكت و ساكن يك بغله افتاده بود . اما ژه ده ثون که لحظه بلحظه هر حرکت و
وضعت وحشی را در زیر نظر دقت و ملاحظه میداشت دید که از رفتار کشتی و حرکت
امواج دریا در چشمهای وحشی علایم مسرت و فرحتی پیدا میشود . لهذا دانست که
قوه حافظه اش یکقدری بحرکت آمده حسیات کشتيبانیش بیادش می آید.
روز دیگر باد از سوی شمال بر خاسته دریا موج پیدا کرد . بوناد و انتور با موجها
دست و گریبان گردید پانقر وف بادبانرا قدری سست کرده از احوال دریا به اندیشه بیفتاد
ولی اندیشه خود را از رفقایش نهان مینمود کشتی لحظه بلحظه از استقامت مطلوبه بیرون
می افتاد، و بر راهیکه لازم بود نمیرفت باد و موج او را از استقامت راه لينقولن بدر میکشید .
پانقروف دانست که اگر هوا بهمینصورت دوام ورزد رسیدن بجزيره لينقولن خیلی
بطول خواهد انجامید .
در ۱۷ ماه تشرین اول از وقت حركت بوناد وانتور از جزیره تابور مدت چهل و
هشت ساعت گذشت و لی هنوز از جزيره لينقولن اثری معلوم نیست . در خصوص
تعیین کردن جهت استقامت نيز بمشکلات افتادند چرا که باد بصورت غیره منتظم میوزد .
بیست و چار ساعت دیگر نیز مرور نمود باز هم از لينقولن اثری پدیدار نشده باد هم ساعت
بساعت زیاده شدت میورزید درین اثنايك موج بسیار بزرگی به کشتی برخور دکه تمام
کشتی را از آب مملو نمود، واگر کشتی نشینان خود را محکم نمیداشتند همه بدریا میریختند . در
ینواقعه از وحشى يك مددگاری بسیار عجیبی بعمل آمد چنانچه بمجر د برخوردن موج با کشتی
و پرشدن کشتی از آب وحشی بجلدی و چاپکی تمام از کمره خود بر امده بيك لكديك
تخته دیوار کشتی را بر کند و برای آب مجرای باز کرده کشتی را از آب خالی ساخت بعد
از بشکار بی آنکه چیزی بگوید به کمره خود پس داخل شده گویا در ينوقنت حسیات


-( ۲۸۸ )-

کشتیبانی وحشی عودت کرده است .
رفقا به بسیار حیرت به این حرکت وحشی نظر کردند و امیدواری کلی به بازگشتن
حال اصلی او حاصل نمودند .
رفته رفته کار کشتی نشینان کسب وخامت مینمود پانقروف از گمکردن راه در میان
این عمان بیپایان خیلی بهراس افتاده بود .
در ۲۰ ماه تشرین اول باد آرامی وسکونت پیدا کرد ، ولی هوا خیلی دمه حاصل
نمود ، وتاریکی و سردی بسیازی بعمل آمد . آنشب را رفقا به بسیار اضطراب و اندیشه
و نا آرامی میگذرانیدند . سمت حرکت شان یکقلم مفقود بود ، کشتی را به تخمین بطرف
جزیره خود میراندند . بسبب دهیم آنرا نیز داشتند که بخیرو نادیده بجزیره رسیده
کشتی شان بسنگی برخورده از هم پاره پاره شود . یا آنکه جریان شدید کشتی را به بسیار
دور جاها کشیده ببرد .
پانقروف بنابرین اندیشه ها و تصورها خیلی متأثر و اندوهناك زمام سكان كشتی را
بدست داشته نا امیدانه در تاریکی تیره درون شب دیدن نقطه سلامتی را منتظر بود . بعد
از نیمشب دفعة بپا خواسته فریاد برآورد که :
- آتش ! آتش !
بواقعیکه پانقروف در جهت شمال شرقی یك ضیای بسیار شدیدی دیده بود که بقدر
بیست میل مسافه دور مینمود . ژه ده نون گفت :
جزیره در انجاست . این ضیا مطلق از آتشیست که مهندس برای رهنمائی مایان افروخته است .
بونادوانتور یکسر بسوی شمال رفتار داشت .
پانقروف روی توجه آنرا بسوی نقطه تابناک بزرگی که در افق شرقی بقدر یك ستاره
بسیار درخشنده بزرگی مینمود. توجه ساخته و بادبان را بخوبی باز کرده بسرعت رفتار
آورد. تا آنکه بوقت دمیدن شفق بعد از انکه مدت چهار روز بر روی آب دریائی شده بودند
بسلامت در کنار ساحل آمیزش نهر مرسی با دریا بونادوانتور بخخشکه توقف نمود .


- ( ۲۸۹ ) -
باب پانزدهم
فهرست
مذاکره - سیروس سمیت با شخص مجهول - حوضه بالون -
صداقت مهندس - يك تجربة مؤثر مهندس بر شخص
مجهول - قطرات سرشك .
سیروس سمیت و ناب بسبب دراز شدن مدت سفر رفقا و ظهور یافتن طوفان در دریا بسیار مضطرب و پریشان شده پیش از شفق بر پشتهٔ منظرهٔ وسیعه برامده منتظر و مترصد نشسته بودند تا آنکه از دور باد بان سفید بوناد و انتور را در افق دیده فریاد های سرور و شادمانی برآوردند . بوناد و انتور چون بساحل توقف نمود مهندس فریاد برآورده گفت :
- خدا را هزاران ثنا ! که بسلامت رسیدید . ناب از شادی بسیار برقص آغاز نهاده بود، مهندس چون رفقای خود را حساب کرد تمام یافت . باز يك شكری بجا آورده بفکر آن افتاد که یار فضا فضا زده را نیافته اند یا آنکه قضازده با ایشان به آمدن راضی نشده است؟ زیر اقشازده درکمره کشتی بود، و برسطح کشتی تنها سه نفر رفیق موجود بودند. کشتی چون بساحل نزديك شد هنوز رفقا نبرامده بودند که مهندس گفت :
- عزیزان من ! بدیر آمدن خود ما را بسیار پریشان کردید . انشاء الله چیزی فلاکتی و مصیبتی برشما نرسید ؟
ژدده ئون - نی ، الحمدالله هیچ چیز ناگواری بظهور نرسید . حالا همه حکایات خود را مفصلاً بیان میکنیم .
- اما میبینم که کامیاب نشده اید چرا که شمارا سه نفر می بینم چارم کسی باشما نیست؟
پانکروف - عفو بفرمائید موسیو سیروس ! ماسه نفر نی بلکه چهار نفر میباشیم .
- آیا فضازده را یافتید ؟
- بلی .


- ( ۲۹۰ ) -

- با خود آوردید ؟
- بلی .
- آیاز نده و سالم ؟
- بلی زنده .
- کیست ؟ و کجائیست .
- درینباب همینقدر گفته میتوانیم که بحقیقت يك آدم قضا زده بوده است .
بعد ازین محاوره همه وقوعاتی که درین سیاحت دیده و مشاهده کرده بودند هی
رایکان یگان بمهندس بیان نمودند . در آخر حکایت با نتروف گفت :
- حتی ، اینرا هم نمیدانیم که آیا آوردن اینچنین جانور را با خود خوب کردیم یابد؟
- اینهم سخنست ! بسیار خوب کردید . اگر نمی آوردید جنایت کرده بودید .
- اما چه فائده که آن بیچاره از عقل محروم ، و انسانیت دروه معدومست .
اگر چه حال همچنین است لکن پیش از چند ماه او نیز مانند ما بوده است ! هر گاه
همه ما بمیریم و یکی از ما در بجزیره تنها بماند او نیز بعد از چند سال بهمین حال دو چار
خواهد شد . تنهائی کلی انسانر ا در مدت کمی دیوانه میسازد .
هاربر پرسید که :
- آیا از چه دانستید که حال وحشت این آدم از چند ماه بوقوع آمده است ؟
- از کاغذیکه او نوشته است . چرا که نوشته کاغذ نواست .
ژه ده ئون - بلکه این آدم رفیقی داشته ، و او اینکاغذ ر انوشته ، و بعد از نوشتن
وفات یافته است اما این آدم از سالها بهمین حال بوده است !
- این نمیشود موسوسپیله ! زیرا اینحالت او را سبب یگانه تنهائی کلی اوست هرگاه
يك رفیق دیگر با او میبود به اینحال نمیشد . دیگر اینکه در کاغذ یافته گی ما تنها از يك
آدم بحث میراند ذکر دو آدم نیست .
هاربر حکایت طوفان، ومد در سانی شخص مجهولر ا در اثنای باز گشت نیز بیان نموده


- ( ۲۹۱ ) -

مهندس از حکایت مسرور گشته گفت :
- ازین عمل او امیدواری کلی بر شفاپذیری او پیدا میشود . بیچاره آدم محض بسبب
تنهائی و ناامیدی به اینحالت دوچار گردیده است . اما بعد از چند وقتی که در نجا مانند
خود آدمانرا به بیند روحش تازه شده حسیات عقلیه اش پس عودت میکند .
شخص مجهول را از کمره نونادوانتو زیر آوردند. بمجردیکه برخاک قدم نهاد آرزوی
گریختن را نمودار گردانید اما سیروس سمیت به او نزدیکشده بر شانه اش دست نهاده بيك
طور آمرانه برویش عطف نظر نمود، و يك تبسم لطیف و شیرینی بطرفش کرده ساکن
شدنش را اشارت کرد . هماندم آدم وحشی یکنظر اطاعتکارانه بسوی مهندس انداخته
ساکن و آرام ماند . و سر خود را فرو آویخته هیچ سرکشی ننموده مهندس بر فتار و
گردانیده گفت :
- بیچاره آدم متروك !
مهندس بکمال دقت شخص مجهول را معاینه کرد . چنانچه ژه ده تون گفته بود
بحقیقت که در چشمانش اثر ذکاوت پدیدار بود. مهاجران برین يك قرار دادند که شخص
مجهول را در یکی از او تاقهای خرا نیتم اوز جای دهند چراکه هم از نجا فرار کرده نمیتواند .
و هم رفته رفته با انسا نهایه و انست پیدا میکند . لهذا همه مهاجران با شخص مجهول
بخرانیتم اوز برآمدند .
در اثنای طعام خوردن هاربر و ژه ده تون وقوعاترا بتفصیل بار دوم نیز بمهندس حکایه
کردند به اتفاق آرا حکم کردند که شخص مجهول یا انگلیز است یا آمریکائی . زیرا نام
«برتاییا» اینمسئله را ثابت میکند و غیر ازین مهندس چون بفن علم سیمای اقوام خوب
دسترس دارد در سیمای شخص مجهول صفات «آنگلو ساقسون » هاراجامع یافت . ژه ده
تون ها ربر را گفت :
- هاربر تو بما خوب حکایه نکردی که با اینوحشی چسان برخوردی ؟
هاربر - من بجمع کردن نباتات مشغول بودم ناگهان يك جسم بسیار کلفت و


- ( ۲۹۲ ) -

غلیظی از سر درخت بسیار بلندی که در پشت سر من واقعشده بود برزمین افتاد آنکه
روی خود را گردانیدم که به بینم چیست این شخص بر من هجوم نموده مرا بر زمین بخوا
بانید . اگر پانقروف ، وژه ده ئون نمیرسید کار مرا تمام نموده بود .
سیروس - پسر من ! بواقعیکه تهلکه بزرگی برسرت آمده بود . شکر که بخیر
گذشت، اما اگر این تهلکه نمیبود با این آدم نیز بر نمیخوردید. هر چه که باشد خیر بود.
ژه ده ئون - سیروس ! آیا امید وار هستید که این وحشی را آدم بسازید ؟
- بلی !
بعد از طعام مهاجران از غرانتیها و زبر آمده بساحل فرو آمدند ، اسبابهای کشتی
و ابیرون کشیدند . مهندس اسلحه و آلات ، و اشیا را معاینه کرده هيچ يك فكرى
برای هویت، وشخصیت شخص مجهول پیدا نتوانست . حیواناتی که از جزیره آورده
بودند به آغل برده برای زیاده شدن ذریت آنها را انداختند . باروت ، و گله را نیز
بکمال ممنونیت قبول کردند ، بعد از انکه حمولۀ کشتیرا بیرون براوردند پانقروف گفت :
- موسیو سیروس ! بونا و انتور را در یکجائی بسیار محفوظ و امینی باید نگاه داشت ؟
- در جائی که آب مربدی بدر یا میریزد چسانست ؟
- آنجا نمیشود چرا که بادهای تند کشتی را بسنگها زده خراب میکند .
- پس بخیال تو کدام جا مناسب میآید ؟
- حوضۀ بالون ، چرا که از هر طرف با دیوارهای سنگلاخی بلند محاطست موج
و باد در انجا هیچ تأثیر نمی بخشد .
- اگر چه یکقدری دور است اما چونت و آنجار اپسندیده و مناسب دانسته آنجا برده
لنگر انداز اقامت میگردانیم .
هاربر با پانقروف در کشتی نشسته کشتی را به لیمان حوضۀ بالون بردند ، و در آبهای
ساکت و آرام حوضۀ مذکور لنگر کرده باریسمانهای محکم مضبوط به بستند .
شخص مجهول در اول امر برای آزادی و بیقیدی که در جزیرۀ تابور داشت دست


- ( ٢٩٣ ) -

و بازده خیلی حدت و شدت نمود . اما رفته رفته در حالش سکون و آرامی حاصل آمده
علامات حیرت و تعجب در حالش پیدا شد . گاهی بطرف خود و گاهی بطرف رفقا بیک
نظر حیرت دیدن آغاز نهاد ، و بعضی آههای سرد کشیدن گرفت . گوشت و طعام پخته را
نیز بیکوضع حیرت و یکنوع لذت بخورد . مهاجران از خجالت او يك اميد بزرگی بشفا
یابی او حاصل کردند . دستها و بازوهایش را باز کردند .
سیروس سمیت در وقتیکه شخص مجهول بخواب رفته بود موی سروروی و ریش
او را برید آرایش و پیرایش بداد که باینسبب دهشت بر وحشت چهره و سیمایش کسب
لطافت انسانیت ورزید . يك دست لباسی نیز باو پوشانیده سراسر شکل انسانیت را حا
صل نمود . شخص مجهول بعد از انکه از خواب برخاسته خود را به آنحالت بدید وضع
حیرت و تعجبش بیکوضع اند و هگینی و شرمساری مبدل گردید . علایم ذکاوت در
چشمانش زیاده تر هویدا گردید . این آدم مگر در وقتیکه متمدن بود خیلی خوششکل
يك آدمی بوده است .
سیروس سمیت هر روز نقدر چند ساعت با شخص مجهول می نشیند . در پیش روی
او کار میکند . تا بلکه نظر دقت او را بیکچیزی نی بیکچیزی جلب و جذب نماید . بواقعیکه
برای جاندادن و روشن ساختن فکر او که در پرده ظلمت و حشت و مجهولیت مستور مانده
يك تأثير ناهاد داشت ، و يك مهمیز تحظرات قدیم کافی دیده میشود . چونکه اثر آن در
زمان طوفان در کشتی نیز دیده شده است .
سیروس سمیت برای حرکت یافتن قوۀ سامعۀ او نیز کوشش میورزد ، بصدای بسیار
بلند از مسئله های کشتیبانی حکایه ها و بحث ها میراند ، گاه گاهی بیچاره آدم از سخنان
موسیو سیروس خیلی متأثر میشد ، و یکحالت بسیار عجیبی بر و پیش می آمد ، و گوش
و چشم خود را بطرف مهندس میدوخت که ازین معلوم میگشت که بعضی سخنان
را درك و فهم میتواند . گاهی در چهره اش علایم کد روالم ظاهر میشود که ازینهم معلوم
میشود كه بيك عذاب وجدانی، و کدورت روحانی نیز گرفتار میباشد، ولی هیچ سخن


- ( ٢٩٤ ) -

نمیگوید . اما با وجود آنهم باز يكدو باردهن خود را برای سخن گفتن باز کرده میخواست که چیزی بگوید ، ولی باز سر خود را فرو افکنده خاموش میماند .
بیچاره آدم خیلی ساکت و مکدر است ! در نیچند روز متماد یا در غیرا نیتها و زبونها جبران یکجا مینشیند ، بر يك سفره طعام میخورد ، یکنوع چیزها میبیند ، خوب میپوشد ، خوب میخورد ، خوب چیزها میشنود ، ژوب ، و توپ را که از نوع حیواناتست به الفت و انسیت با انسانها میبیند . البته که بواسطۀ اینچیزها طبیعتش آهسته آهسته او را بحال اصلیش رجعت میدهد .
بقول مهندس آدم متروك يك بيماریست که قابل مداوا تست ، و ازینسبب که مهندس خود را طبیب این بیماره مقرر نموده هر حال و حرکت او را در زیر نظر تدقيق وتحقيق میدارد، و هرگونه مداوات روحانی را بر و اجرا میکند، هیچ يکدقیقه از سعی و کوشش و انمی ایستد ، و بهر صورتیکه باشد او را شفاپذیر کردن میخواهد. بغیر از پانقروف که هیچ امید بر انسان شدن شخص مجهول ندارد دیگر رفقا به این وظیفۀ انسانیتپرورانۀ مهندس و اميد واعتماد او مشترك میباشند .
شخص مجهول از اول خیلی فرق و تبدیل نمود ، اما سکوت و شرمساریش روز بروز در تزاید است .
و بمهندس روزبروزيك ارتباط و اطاعت احترام کارانه حاصل میکند . سيروس سمیت خواست که بیچاره را از غرانينها وزفر و آورده برکنار دریا ببرد و جنگلرا به او نشان بدهد . تا تجربه کند که برحواس او چگونه تاثیری میبخشد ؟ ژ. ده ئون گفت :
آیا اگر او را باز و آزاد فر و آورده بجنگل ببریم فرار نخواهد کرد ؟
یا نقروف گفت – اینچه سخنت ! بخدا بمجر دیکه وحشی خانه خراب خود را آزاد بیاید دم خود را برپشت خود قرقره کرده بدوپایی بلکه بچهار پافرار میکند !
مهندس – گمان نمیکنم .
ژه ده ئون – يك تجربه بکنیم به بینیم که چه میشود ؟


- ( ٢٩٥ ) -

روز اول ماه تشرين ثانی بود که از آمدن شخص مجهول بغرا نيتماور تمام ده روز
گذشته . هوا خیلی لطيف و آفتاب گرم بود . سيروس سميت و پانقروف به او تاقی
که برای شخص مجهول مخصص کرده بودند داخل شدند . دیدند که در پیش پنجره دراز
کشیده بطرف آسمان نظر دوخته است . مهندس اورا آواز داده گفت :
- رفيق! برخیزید!
شخص مجهول هماندم بر پا خواست . و نظر خود را بطرف مهندس دوخته از
پی او روانه شد . در پیش دروازه بیچاره را در ماشین نزول و صعود بنشاندند. ژه ده
ئون و ناب ، و هاربر در زیر منتظر ایستاده بودند . مهندس و پا نقروف با شخص مجهول
فرو آمدند .
مهاجران از دور بیچاره یکقدری دور شدند .
بیچاره آدم يکچند قدم بطرف دری پیش رفته توقف نمود چشمهایش بدرخشید.
بسوی برخوردن موجها بساحل نظر دوخت ، ولی آرزوی فرار نشان نداد ! ژه ده
ئون گفت :
- این صحیح نیست ! چونکه در پیش رویش دریاست از انرو جای فرار نمی بیند.
- بلی ، بر منظره تپه وسیعه براریم ، در انجا ببینیم که چه میکند !
ناب - پلها هم بازاست ، گریخته نمیتواند .
پانقروف - او هو . هو ! وحشی خانه آباد ازین گونه جویها پروا دارد ؟ همین که
دم خود را قرقره كرده بيك خيز ديدی كه بآنطرف جویست !
سیروس - به بینیم که چه میشود !
وقتيكه در پیش اول درختان جنگل رسیدند شخص مجهول توقف نموده وبيكطرز
بیهوشانه و مستانانه هوای نسیم روح افزائی را که شاخهای درختانرا با هتزاز آورده
می آمد استشمام کرده خواست که بدویدن آغاز نهد. ولی باز پس گردیده بایستاد ، و
بطرف رفقا ديده قطرات بزرگ بزرگ سرشك از چشمان شعله فشانش باریدن گرفت.
مهندس چون اینحالت اورا دید گفت :


- ( ٢٩٦ ) -

چون گریه کردی معلوم است که انسان شدی مبارك باد !
باب شانزدهم

فهرست
اول سخن شخص مجهول - اقامت دوازده ساله در جزیرۀ تابور -
اعتراف - غیبویت - اعتماد سیروس سمیت - ساختن
آسیای بادی - نخستین نان - يك خدمت صاد
قانه - دستهای با ناموس .

بنابر آمیزه مهندس شخص مجهول بسایه گریه انسانیتش باز گشت نمود . بحقیقت
که گریه چیزیست که مخصوص انسانیت است .
مهاجران شخص مجهول را یکمدتی بر پشته منظره وسیعه تنها گذاشتند، و یکقدری
ازو دور شدند. دیدند که هیچ خواهش گریختن ندارد . بعد از مدتی که با چشمان گریه
آلود در انجا گردش نمود مهندس او را برفتن غراینتهاوز اشارت نمود . او نیز بدون
سرکشی با ایشان روانه شده بغراینتهاوز عودت کرد . بعد ازینوقعه بدو روز آثار
کلی زنده گی و هوشیاری در شخص مجهول نمودار گردید . هر چیز را بخوبی میشنود
و میداند ، ولی از سخن گفتن با مهاجران اجتناب میورزد . مهاجران هر چه که با او
سخن میگفتند او سر فرو انداخته بغیر از باریدن اشک و سر جنبائی دگر هیچ جوابی
نمیداد .
یکشبی بود که پا نقروف از او تاق شخص مجهول صدای سخن گفتن باکوشش رسید .
آهسته آهسته در پی او تاق او آمده گوش نهاد شنید که با خود تکرار نموده میگفت :
من لایق سخن زدن ، و بودن با اینهانیستم اصلانیستم ! یکقلم ! .....
کشتیبان چیزیکه شنیده بود همه رایکان یکان به رفقای خود حکایه نمود .. مهندس گفت :
- ازینسخن او معلوم میشود كه يك سر بسیار کدر انگیزی دارد .
مهاجران از قید محافظت و پاسبانی شخص مجهول را رهیدند . چونکه شخص


- ( ۲۹۷ ) -

مجهول بغیر از يك سخن گفتن بدیگر همه حالات انسانیت رجعت نموده بیل و كلنگ را خود
بخود گرفته اکثر اوقات خود را به تنهائی در پشته منظره وسیعه به باغبانی و آبیاری کشت
زارها بسر میآورد . اکثر اوقات که از کار فارغ میشد و وقت خود را به تفکرات و ملاحظات
دور و در از میگذراند . اگر یکی از مهاجران به نزدیکش برود آنجا را ترک داده دور تر
میرود . و بشدت تمام بگریه آغاز میکند . آیا اینحال او را عذاب وجدانی سبب شده است
یا چیست ؟ ژه ده ئون گفت :
- بنظر می آید که سبب سخن نگفتن او از انست که گفتنیهای بسیار عذاب انگیز
مدهشی دارد .
- صبر کنیم ، به بینیم ، !
یکروزی بود که شخص مجهول در اثنای بیل زدن دفعته" بیل را از دست گذاشته باز
بگریه آغاز نهاد .
سیروس سمیت که از دور بحال او دقت میکرد بسیار متأثر شده به پیشش نزدیکشد ،
و بر شانه اش دست گذاشته گفت :
- دوست من !
شخص مجهول بسوی سیروس نخواست که ببیند مهندس دستش را خواست که
بگیرد ، شخص مجهول بشدت دست خود را بکشید . سیروس سمیت بیکصدای تیز و
مؤثری گفت :
- دوست من ! بمن دردت را بیان کن ! چرا اینقدر متأثری بسوی من نظر کن !
شخص مجهول بسوی مهندس بدید اما آنچنان یکدیدن متأثرانه که تصویر آن ممکن
نیست . در رویش تبدل حاصل شد ، چشمهایش بدرخشید ، وجودش بلرزید ، زیاده
صبر نتوانست ، دستهای خود را بر بازوهای خود بهم پیچانیده بیکصدای خفه وسنگینی
پرسید که :
- شما کیستید ؟


- ( ۲۹۸ ) -

- مانند تو قضا زده کان ! ببین که ترا در میان همجنسان ، و همدردان تو آورده ایم .
- آیا همجنسان من ؟ .... من همجنس ندارم ! ..
- در میان دوستان خود هستی ...
- آیا دوستان من ؟ بمن دوست ها ! ..
اینرا گفته و سر خود را در میان دو دست خود گرفته :
- نی ! نی ! ... نیست ! ... نیست ! بگذارید بگذارید ... مرا ترك كنيد ! .. لایق نیستم !
بعد از ان دفعتهً دویدن آغاز نهاده بسوی آخره منظرهً وسیعه که بجهت دریا بود برفت ، و در انجا یکمدتی متحیر و بحرکت ایستا ده ما ند . مهندس به پیش رفقا آمده چیزیکه در میان او و شخص مجهول و قوعیافته بود حکایه کرده با تفروف گفت :
- اینچه عجب آدمی را باخود آوردیم . آدم نی بلکه يك پیپ سربستهً اسرار است !
مهندس ما هم به اسرار او حرمت و رعایت میکنیم . اگر بعضی گناهها و خطا هائی کرده باشد جزای آنرا نیز بصورت بسیار مدهشی داده پاك شده است . و در نظر ما حالا او پاك و معفو دیده میشود .
شخص مجهول بقدر دو ساعت در انجا ایستاده بماند . مطلق که در زیر تاًثیرات خاطرات و یادداشتهای مدهشهً احوالات گذشتهً خویش زبون و دلخون مانده است . مهاجران آدم بیچاره را بحال خودش مانده در پیشش نزدیك نشدند ولی از زیر نظر هم دور نگرفتند.
بعد از دو ساعت گویا یکقراری با خود داد که در پیش سیروس سمیت بیامد. چشمهایش بسبب گریهً بسیار سرخ شده بود . اما حالا گریه نمیکرد . در رویش بسیار آثار خجلت و شرمساری مشاهده میشد . چشمهای خود را بر زمین دوخته بسیار ترسان ولرزان از مهندس پرسید که :
- افندی ! شما و رفیقان شما آیا انکلیزه میباشید ؟
مهندس گفت :


- ( ٢٩٩ ) -

- نی، برادر ! ماآمریکائی هستیم .
- خوب !
باز در میان لبهای خود باخود سرود .
- این هنوز خوبتر !
مهندس پرسید که :
- شما چه هستید ؟
- انگلیز .
گویا گفتن اینکلمه یکعذاب بسیار بزرگی برای او بود که اینرا گفته بازدورشد و برکنار نهرمرسی رفته بازیقه مزدن آغاز نهاد . بعد از ان هاربر که در انجا ها گردش میکرد شخص مجهول به او نزدیکشده پرسید که :
- در کدام ماه هستیم ؟
- در ماه تشرین ثانی .
- سنه چیست ؟
- ١٨٦٦
- امان یار بی ! دوازده سال ! سبحان الله ! دوازده سال ! وای وای ! . . . .
اینرا گفته باز دوری گرفت . هاربر به نزد رفقا آمده اینمحاورة شخص مجهولرا حکایه نمود ژه ده ئون گفت :
- بیچاره آدم از روزها و ماهابخبر مانده .
هاربر - بلی ، هم ازین سخنش معلوم میشود که تمام دوازده سالست که در ان جزیره میباشد.
سیروس - پس انصاف کنید که تنهائی کلی دوازده ساله عقل انسانرا چسان اخلال نکند ؟
پانقروف - من میگویم که این آدم از اثر قضا در جزیره تابور نیفتاده است بلکه مجزای جنایتی که کرده دیگران او را آورده در انجا انداخته اند .


- ( ۳۰۰ ) -

مهندس - دوستان من ! درینباب به تدقیقات و تحقیقات اگر نیفتیم بهتر است . من میگویم که این بیچاره آدم هر قدر گناه بزرگی که کرده باشد جزای آنرا بیشتر از گناه خود دیده است . ما او را بحکایه کردن سرگذشت او مجبور نکنیم البته يك روزی او خود بخود سرگذشت احوال خود را آمده بما حکایه خواهد کرد .
پانکروف ـ يك نقطه هست که من آنرا ندانستم !
- چیست ؟
ـ هرگاه این آدم از دوازده سال در جزیره تابور مانده باشد معلوم است ۵ پیش از چهار پنج سال باین حال وحشت گرفتار آمده خواهد بود .
احتمال قوی همین است که تو میگوئی پانکروف اما مقصـدت چیست ؟
مقصدم اینست که کاغذی که مادر شیشه یافته ایم خیلی نو نوشته شده ، و از خود شیشه هم معلوم میشود که نواست و بسیار وقت در دریا نمانده است .
سیروس تفکر افتاده گفت :
- حقیقتاً که درینمسئله يك نقطه مبهمی موجود است که هیچ فهمیده نمیشود . هم خط و شیشه نواست و هم طول و عرض جزیره را بچنان خوبی و درستی نشان داده است که از دست هر کشتی بان نمی آید . اما بر ما لازمست که صبر کنیم تا رفیق نو ما بسخن زدن بیاید آنوقت همه احوالها خود بخود هویدا میگردد .
یکچند روز شخص مجهول هیچ سخن نگفت ، و از تپه منظره وسیعه هیچ جدا نشد . همه اوقات خود را بباغبانی و دهقانی صرف میکند . هیچ فارغ نمی نشیند ، دایما بیل بدست بکار مشغولست . اما هر وقت از مهاجران دوری و اجتناب میورزد . شبها نیز بقرانیتیاوز نمی آید .
دهم ماه تشرین ثانی بود که مهاجران در جزیره پشته منظره وسیعه در زیر چتری که داشتند نشسته بودند . شخص مجهول در حالتی که چشمهایش بیکطرز غریبی بدرخشیدن بود، و از همه اطوارش شدت وحشت هویدا مینمود در نزده مهاجران بیامد . مهاجران


- ( ٣٠١ ) -

دانستند که بیچاره آدم در زیر تأثیر هیجان و اضطراب شدیدی میباشد . دندانهایش
بر همدیگر میخورد ، و بدنش میلرزد ، اشکهایش میریزد . رفقا از بحالت او بحیرت
افتادند آیا بیچاره را چه حال پیش شد ؟ آیا باز حال وحشتش بر و غلبه نمود ؟ مهاجران
به این فکر بودند که آدم وحشی بسخن آغاز نهاده گفت :
— چه حق داشتید که مرا از جزیره من درینجا آوردید ؟ مرا با شما چه مناسبت
است ؟ آیا شما میدانید که من کیستم ، و چه کرده ام ، و دران جزیره چرا ، و بچه
جرم ترك شده و تنها مانده ام ؟ آیا شما میدانید که من چه قدر ملعون و كافر نعمت يك بدبختی
هستم ؟ بگوئید نی ! چرا مانند من يك نجس ملعون ناپاك را بچه دلیل و چه سبب
باین جزیره پاك خود آورده اید ؟
مهاجران اینسخنان شخص مجهول را بکمال آرامی و سکوت بشنیدند سیروس
سمیت به شخص مجهول نزديكشده خواست كه با او يكدو كلمه گفته او را تسکین و تسلی
دهد ، اما وحشی بشدت وحدت خود را واپس کشیده گفت :
— نی ! . . . نی ! . . . يك سخن بگوئید ، آیا من اسیر و بندی شمایم ، یا آنکه
آزادم ؟
— نی ، خدا نکند که تو بندی باشی آزادی !
— چون چنینست بخدا سپردیم !
اینرا گفته و مانند دیوانگان رو بجنگل بفرار آغاز نمود . اگرچه رفقا در پی او
رفتن خواستند ولی مهندس مانع آمده گفت :
— بگذارید ، بحال خود ش ترك كنيد !
پانکروف — این حریف دیگر هیچ نخواهد آمد !
مهندس — نی پانکروف ، می آید .
ازینواقعه بسیار روزها گذشت ، از وحشی مذکور هیچ اثری معلوم نشد . اما
مهندس میگفت این عصیان آخری طبیعت شدید اوست .


[BLANK PAGE]


— ( ٣٠٣ ) —
آسیای بادی


- ( ۳۰۲ ) -

حكماً می آید . عذاب وجدانی او را درزیر حکم آورده است. بعد ازین از تنهائی
دوچار خوف و هراس میشود ، وبحالت قدیم خود طاقت نمیآرد .
درین مدت هرنوع پناه او کار ها خواه در منظره تپۀ وسیعه و خواه در آغل بکمال
گرمی دوام نموده. تخمها و نهالیهای نباتات که هار پر از جزیرۀ تابور آورده بود به بسیار
دقت و اعتنا کاشته شد . کشتزار گندم نیز خوشه بسته باد نسیمی در هر وزیدن اورا
بموج میآورد . روی منظره تپۀ وسیعه تماماً یکحالت مزرعۀ بزرگ بسیار سبز و خرم
و سیمی را کسب نمود ، چار طرف تپه منظره وسیعه با آب محاطست ، او نا گاها بکمال آزا
دی و بیغمی در میان چمنزار های تپه منظره وسیعه چرا و گردش میکنند و در وقت
لزوم بدون سر کشی در زیر کار و بار می آیند .
در پانزدهم ماه تشرین ثانی مزرعۀ گندم را دفعۀ سوم درو کردند . اینست که
در ظرف هجده ماه از یکدانه گندم بقدر يك جریب گندم حاصل برداشتند . درینبار
چهار هزار پیمانه گندم بعمل آمد . از گندم حالا توانگری کلی پیدا کردند. از چهار
هزار پیمانه که پانزده پیمانه را بکارند بقدر پنج جریب زمین را کفایت میکند که حاصل
آن بسیار سالهای مهاجران را کفاف مینماید . از ین حاصل امساله نیز آنقدر
گندم حاصل برداشته اند که بقدر دو سال شانرا به بسیار خوبی کفایت مینماید .
تا به آخر ماه تشرین ثانی بدرو کردن ، وخرمن ساختن ، و باد کردن مشغول
شدند . حالا کار دیگری نماند مگر اینکه آسیائی بعمل آرند تا گندم را آرد بسازند.
مهندس در اول امر خواست که برنهر غلیسرین آسیار ابسازد . چراکه بر آبشار تالاب
غرانت کارگاه قماش سازی بنایافته اما بعد از مذاکره و مشاوره چنان قرار دادند كه يك
آسیای بادی بر تپه منظره وسیعه بسازند . چرا که ساختن آسیای بادی هم آسان و هم
چابك بوجود میآید ، وغیر ازینها.منظره شکل وهیئت آسیای بادی نیز خیلی خوش و
نظر ربا می افتد .
همه مهاجران دست يك كرده بكار آغاز كردند . چوبهای لازمی آنرا انتخاب کرده


- ( ٣۰٣ ) -

از جنگل بریدند و بر عرابه ها باز کرده آوردند . در پیش کبوتر خانه هايك جای بلندی
را که همیشه باد بر ان میوزید انتخاب کردند . سنگهای بزرگی که در اطراف تالاب گرانت
موجود بود برای سنگ آسیا انتخاب گردید . چرخ بزرگ پروانه آسیا را از قماش بالون
که هیچ تمامی ندارد ساخته شد . پانقروف ، و ناب در فن نجاری بسیار مهارت پیدا کر
ده اند از انرو در ظرف چند روز بنا بر نقشه مهندس يك آسیای بادی چوبی به بسیار
آسانی و ساده گی بوجود آوردند .
بسعی و کوشش همۀ مهاجران در پنجم ماه کانون اول کار آسیا اتمام پذیر شد. پانقروف
ازین اثر مهارت خویش نیز خیلی ممنون شده گفت :
— حالا کار ماند بر وزيدن يك باد خوبی که گندم ما را آرد کند .
هاربر — برای آرد کردن گندم باد بسیار تند برای آسیای ما بکار نیست . باد شمال
شرقی بخوب صورت در وزیدنست . بمطلوب ماکافیست .
در خصوص آرد کردن گندم تا خیر کردن و معطلی روا داشتن جایز نیست زیرا مهاجران
برای خوردن نان گندمی خیلی خواهشگر هستند همان روز يك چند پیمانه گندم را آرد
کردند . در روز دوم بر روی سفرۀ طعام نان گندمی خمیری بسیار اعلا اثبات و جود نموده
اینهم حرف زائدیست که بگوئیم مهاجران بجه مسرت فوق العاده نان را خوردند
چرا آنجا که عیانست چه حاجت به بیانست !
شخص مجهول هنوز معلوم نشد که کجاست و چه میکند ؟ یکچندبار هاربر وزه ده
تون در جنگل گردش کردند ولی با او بر نخوردند . مهاجران برای آدم بیچاره پریشان
واندیشه ناك گردیدند . اما مهندس هنوز به امید برگشتن او هست و میگوید که :
— حکماً می آید درینجا میداند که مانند جزیرۀ تابور تنها و بی همجنس نیست لهذا
حال وحشتش به این امید بر و بر نمیگردد ، و چون یکقدری جرم خود را بما اعتراف
کرد باز آمده تمام حکایت خود را خواهد گفت .
در هشتم ماه کانون اول هاربر از غرا نیتهاوز دامهای ماهی را برداشته در کنار تالاب


- ( ٣٠٤ ) -

گرانت برای صید ماهی رفته بود . و بسبب یکه در منظرههای جزیره تا به ایندم حیوانات
وحشیه درنده دیده نشده است هار بربی سلاح رفته بود .
ناب و پانقروف در مرغانچه ها برای جمع کردن تخمها ، و آب و دانه دادن چوچه
مرغها بکاره مشغول بودند. مهندس و ژه ده ئون نیز در شمیته ها بصابون سازی مشغول
بودند چرا که صابون تمام شده بود .
درین اثنا يك فغان و و اویلایی از طرف کنار تالاب بگوش ناب و پانقروف رسید .
مگر این فغان و فریاد هار بر بود که ( مدد ! مدد ! ) گفته نعره میزد ناب و پانقروف
بتاخت شدند .
هار بر در پیش روی ژاغار نام حیوان درنده که یکی از انها در شبه جزیره مار یا تیر تفنگ
ژه ده ئون کشته شده بود بی سلاح و بیمددکار افتاده بود. جانور مذکور همان خود را جمع
کرده برای حمله کردن و پاره پاره کردن هار بر حاضر شده بود که به ناگهان شخص مجهول
جزیره تابور که هیچ امید نبود که او در اینجا باشد از نهر قریقر وژ برجهیده مانند برق
خود را به امداد هار بر رسانید . جانور مذکور چون شخص مجهولرا نزدیکتر از هار بر
در پیش روی خود بدید همان حمله که برای هار بر حاضر کرده بود بر او اجرا نمود ، جانور
درنده بيك غرش بسیار مدهشی بچالاکی برجهیده و هر دو پنجه های مدهش سرتیز خود
را بر هر دو شانه شخص مجهول بكمال شدت و قهر فرو آورد . شخص مجهول قوت و
مهارت فوق العاده را مالک میباشد. لهذا بيم فرو رفتن چنگالهای ژاغار در گوشت خود
نیفتاده بیکدست پر قوت خویش از گلوی ژاغار گرفته و بدست دیگر با کار دیکه مهاجران
به او داده بودند بر جگر گاه جانور درنده چنان بشدت بزد که ژاغار هماندم بر زمین افتاد.
شخص مجهول چنگالهای درنده را بقوت از گوشتهای شانه خود بیرون کشیده و از خود او
را بدور انداخته باز بفرار کردن آغاز نهاده بود که مهاجران رسیدند . هار بر دامن شخص
مجهولرا محکم گرفته گفت :
- بعد ازین محالست که بروی ! نی ، نی ! ایستاده باش .


- ( 305 ) -

سیروس بسوی شخص مجهول روانه شد. خون مانند جوی از شانه هایش روان
بود ولی او هیچ به آن پروا نمیکرد . سیروس گفت :
دوست من ! حالا باشما یکعهد شکران و منتذاری عقد کردیم . چرا که اولاد
ما را از مرگ رهانیدی، وحیات خود را برای او به تهلکه انداختی !
حیات من ! آیا حیات من چه قیمت دارد ؟ مرگ هزار بار اشرفتر است از حیات!
زخمی شده اید . هیچ نباشد بگذارید که زخم تا نرا مداوات کنیم .
چه پروا دارم ! من به این زخم مستحقم !
آیا دست تا نرا هم نمیدهید که مصافحه کنم ، و بمحبت بفشارم ؟
اینرا گفته پیش شد که دست شخص مجهولرا بگیرد اما آدم مجهول دستهای خود
را برسینه خود چپراس کرده گفت :
شمايان كيستيد ؟ برای من چه تصور دارید که چه کنید ؟
معلوم شد که آدم وحشی میخو اهد كه اول سر گذشت مهاجران را بخود معلوم کند .
آیا بعد از انکه سر گذشت ایشانرا بشنود سر گذشت خود را نیز خواهد گفت یانی ؟
سیروس سمیت احوال خودشانرا از هنگامیکه از ريشه موند بر آمده اند تا بوقت حاضر
مختصراً بیان کرد . حتی از ترجمه احوال خود و رفقای خود نیز بیان کرد که کجائی و
چه صنعت دارند وحشی بکمال دقت میشنید . مهندس گفت :
درینجزیزه از وقتیکه آمده ایم بهترین و مسرت آور ترین روزهای خود همان روز
را میشماریم که از جزیره تابور بر گشته و مانند شمایك رفیق دیگری را بدست آوردیم .
ازین سخن رخسار وحشی سرخ گردید ، چشمانش باز گریه آلود شده سر خود را
بز فرو آویخت و در حالش آثار حسرت و تأثر پدیدار گردید . سیروس سمیت گفت :
حالا ما را شناختید . بدهید دست خودا که بفشاریم .
نی ! نی ! ... شما یان آدمان اشراف و با ناموس هستید . اما من ! ...
نی ! نی ! این دست لایق آن دستها نیست ! ...


-( ٣٠٦ )-

باب هفدهم
فهرست
همیشه جدائی طلبی — طلب شخص مجهول — دوازده سال پیش ازین —
سرعمله کشتی بریتانیا — متروک ماندن در جزیره تابور — دست
سیروس سمیت — کاغذ اسرار انگیز شیشه.

این سخن آخری شخص مجهول ظاهر گردانید که در ماسبق احوال این آدم، طالق يك
جرم شدیدی، وجود است که بعد از بینهمه مجازات، مدهشی که دیده، و از طرف این همچنان
خویش نیز عفو شده باز هم وجدانش او را عفو نمیکند اما آثار پشیمانی وندامت و توبه
کاری ازهر وضع وحرکتش ظاهر و نمایان است . ازینسبب است که هرگاه دست خود
را دراز کند مهاجران بیمحا با بکمال محبت میفشارند ولی از بسکه وجدان او را در
اشکنجه وعذاب دارد آن دست را بدست نا.وسکاران نمیتواند که دراز کند .
شخص مجهول بعد از مسئله زاغاز بجنگل برنگشت . زخمهای خود را خود به تو
بندی و گذاشتن بعضی نباتات تداوی کرده دست مهاجران را نگذاشت که بجانش بخورد
اکثر اوقات خود را برپشته منظره وسیعه در زیر چبری میگذراند . آیا این آدم چه
اسرار دارد ؟
یکچندروز بدینمنوال گذشت . مهندس و ژه ده ثون باهمدیگر یکجا کوشش و کار
میکنند . گاه بکارهای کیمیا گری و گاه بکارهای حکمتی مشغول میشوند اجزاهای
بسیار مفید ورساله های خیلی نافع برای بسیار کارها ساختند . تاب وباتقروف گاه در
آغل وگاه درمرغانچه وگاه باهاربر بشکار سرگرم کار میباشند . شخص مجهول نیز و
ظیفه باغبانی و برزگری را بکمال سعی وکوشش اجراء میکند . زمینهای بسیار برایایل
شدیارکرده برای زراعت گندم حاضر ساخته است .
درپانزده هم ماه کانون اول شخص مجهول در نزد موسیوسمیت آمده بیکطور


-(۳۰۷)-

خجالت و شرم سازی گفت :
- افندی من ! از شما یکچیزی آرزو طلبدارم .
مهندس - بگوئید ، ولی در اول امر رخصت بدهید که من یکچیزی بشما بگویم .
ازینسخن شخص مجهول رنگش پرید ، بدنش لرزید چرا که بگمانش آمد که از
احوال ماسبق او خواهد پرسید . خواست که از پیش مهندس دور شود اما مهندس
مانع آمده گفت :
- اینرا بخوبی بدانید که ما بشما دوست و مهربانیم . اینست که گفتنی من بشما همین
بود که گفتم حالا بفرمائید هر چه که میخواهید بگوئید .
شخص مجهول چشمان خود را از اشك پاك کرده گفت :
- افندی من ! از شما يك لطفی استرحام دارم .
- بگوئید چیست ؟
- در دامنه کوه برای حیوانات و مواشی خود يك آغلی دارید ، برای خدمت
و سرپرستی حیوانات مذکوره يك آدمی بکار است پس اگر لطف بفرمائید که مرا
اذن بدهید که در آنجا باشم هم خدمت حیوانات شما را میکنم و هم در انجا میخوابم .
مهندس - دوست من ! در آغل يك جای مناسبی نیست که شما در انجا بخوابید !
- برای من کا فیست .
- دوست من ! ماشما را نمیخواهیم که بی راحت باشید. چون خود شما بدور بودن
از ما ، و در آغل بودن خود راضی هستید بسیار خوب ! ولی صبر کنید که برای شما
يك اوتاقی در انجا بسازیم .
- تشکر میکنم افندی من .
مهندس اینمکالمه را برفقای خود بیان کرد . رفقا نیز ساختن يك كوته چوبی را
در آغل برای او قرار دادند .
همانروز رفقا آلات و ادوات لازمه را بر داشته به آغل رفتند . بعد از یکهفته يك


— ( ٣٠٨ ) —

خانه گک تخته ئی كوچك خوشنمائی بوجود آمد ، درخانه مذکور يك ميز و چوکی و
يك دولاب و يك تفنگ و مقدار كافی گله و باروت ، و خوا بكاه و كاسه و کوزه لازمی
و مأكولات و مشروبات را نيز برده گذاشتند . شخص مجهول تا بوقتیکه رفقا در آغل
کوشش ميورزیدند اصلا به آنها نزدیک نشده درتپهٔ منظرهٔ وسيعه بکار زراعت و کشت
کاری مشغول کردید . پا نقروف میگفت :
— چون اینقدر از آدم گریزان بود چرا مددگاری میخواست ، کاغذ را چرا در
شیشه گذاشته برای طلب معاونت بدریا انداخته است ؟
سیروس — اینرا نیز خواهد گفت .
در بیست و دوم كانون اول مهندس حاضر بودن اقامتگاه او را بشخص مجهول خبر
داد . و برای ناراحت نشدن او او را آزاد گذاشته بغرا نیتهاوز برآمدند . در دالان
بزرگ گرد آمده نشستند . از شب دو ساعت گذشته بود که در وازهٔ صالونرا یکی آهسته
دق الباب نمود بعد از اذن گرفتن شخص مجهول داخل دالان گردیده گفت :
— افندیان ! از شما جدا میشوم ، لهذا میخواهم که سرگذشت خود را حکایه کنم
تا بدانید که من لایق صحبت و معاشرت شما را ندارم . اینست که اسرار خود را میگویم .
این سخن مهاجران را بسیار متأثر نمود . مهندس برپا خواسته گفت :
— دوست من ! ما از شما چیزی نمیپرسیم ، بر اسرار شما آگاه شدن نمیخواهیم .
سکوت کردن داخل حق خود شماست .
— كفتن وظیفهٔ منست .
— بنشینید . بگوئید .
— نی بپا ایستاده میگویم .
شخص مجهول در کنار دالان بپا ایستاده ، وسر خود را برهنه کرده، و دست های
خود را بر سینهٔ خود چپراس کرده ، و بر نفس خود اجبار کرده ، و چشماهای خود را
از اشك پاك نموده بحكایت سرگذشت خود آغاز نهاد رفقا نیز بی آنکه چیزی بگویند ساکتانه


- ( ۳۰۹ ) -

به شنیدن گوش نهادند . شخص مجهول بانصورت بسخن دهن کشاد .
– « در سنهٔ ۱۸۵۴ در ۲۰ ماه کانون اول »
« دونکان » نام واپو رتزه « لارد کلناروان » در « بندر » « برنويشی » که در ۳۷ درجهٔ عرض بساحل غربی جزيرهٔ بزرگ « اوستراليا » واقعست لنگر انداز اقامت گردیده بود درين واپو ر خود لارد كولناروان ، وزوجهٔ او ويك كرنيل انگليزی ، ويك عالم جغرافيہ شناس فرانسوی ، ويكدختر ويك پسر نوجوان ، و كپتان اول ، و کپتان دوم ، و پانزده نفر عمله موجود بود . این دختر و پسر نوجوان اولادهای « غران » نام شخصیست که کپتان كشتی « بریتانیا » بود که یکسال پیش ازان تاریخ با عمله واشیای خود غرق گرديده بود .
سبب لنگر انداختن واپو ر تزه دونکان در لنگرگاه پور « توئيپی » اینستکه پیش از شش ماه از ان تاريخ يك كاغذی درمیان يك شيشه در دريای ايرلانده بدست لارد كولناروان که در كشتی دونکان سير و تنزه مینمود افتاده بود . اين كاغذ از طرف كپتان كشتی بریتانیا کپتان غران نوشته شده ، و در میان شیشه ها بدریا انداخته شده است که درین كاغذ كپتان غران كیفیت رهایی یافتن خودر ابادو نفر عملهٔ خود بعد از غرق شدن كشتی خویش نوشته بود ، وطول وعرض موقعی را که در انجا افتاده اند نشانداده بود . اگر چه طول و عرض جای بودن خود را كپتان غران خوب نشانداده ولی درجهٔ عرض موجود ، و درجهٔ طول را آب دریا گم کرده بود .
درجهٔ عرض که نشانداده بود ۳۷ درجه و ۱۱ دقیقه عرض جنوبی بود . درجهٔ طول مجهول بود لهذا هرگاه همين درجهٔ عرض را پیروی کرده برکرهٔ ارض دور شود البته بجائیكه کپتان غران موجود است رسیده خواهد شد .
وزارت بحریهٔ دولت انگلیز از ييگونه پالیدن و جستجو کردن مجہولانه ابا ورزید. لہذا لارد گولناروان با دونکان نام واپو ر تنزه خصوصی خویش به پالیدن و جستجو کردن كپتان غران اقدام نمود . « ماری » نام دختر کپتان غرانر ا با « روبر » نام پسرك


- ( ۳۱۰ ) -

او با خود برداشت . دو نقان برای سیاحت بسیار دور و درازی حاضر گردید . از بندر « غلا
سقو » که در « ایرلند » است حرکت کرده از کلوگاه « ما جلان » که در آخر امریکای
جنوبیست گذر نمود . از انجا یکسره باراضی « پاتاغونیا » که در امریکایی جنوبیست برا
مد. خط ۳۷ درجه عرض جنوبی را گرفته تمام قطعه امریکای جنوب را از غرب بشرق
بر همان خط عرض از خشکه قطع نمود . از ینفر فکر لار د این بود که مبادا کپتان غران
درینسوزه ینها بدست وحشیان افتاده باشد . و لی هیچ اثری درینسوزه ین از کپتان نیا
فت باز از ساحل شرقی زمین مذکور در د و نقان سوار شده بالیدن خود را در بحر محیط آغاز
نهاد . بعد از انکه جزیره های «تریستان واکونهاد» و « آمستروام » که بر همین خط
عرض واقعست گردش و پالیش نمود از کپتان اثری نیافته برابر بسوی « اوسترالیا » حر
کت ورزید تا در قطعه مذکور امر پالیدنرا بر خط عرض مذکور اجرا نماید . لہذا چنان
چه گفتم در ۲۰ کانون اول سنة ١٨٥٤ در لنگرگاه بورنویپی لنگر انداز اقامت گردیده
بود. فکر لارد این بود که اوسترالیارا نیز مانند پاتاغونیا بر خط دایرۀ عرض ۳۷ گردش
نماید . سیاحها از ساحل روانه شده بخانه يك زمینداری که از مردم ایرلانده میباشد
فرو آمدند. لارد بزبان ایرلندی به صاحب زمین سبب آمدن خود را به اوسترالیا و گردیدن
و بالیدن خود را بیان کرد و پرسید که آیا از کشتی بریتانیا او را خبری هست یانی . زمین
دار مذکور از بخبر بودن خودبیان کرد . ولیکن از خدمتکاران زمینداران یکی بر پا
خواسته گفت :
لارد صاحب ! بجناب باریتعالی شکر بکنید اگر کپتان غران زنده باشند مطلق
در اوسترالیا خواهد بود .
-- شما کیستید ؟
-- من هم از مملکت شما یعنی از اسقو چیا میباشم . در سفینه بریتانیا در زیر امر کپتان
غران سر عمله بودم . از رفقای کپتان غران میباشم .
نام این آدی که به لارد کولناروان خود را از رفقای کپتان غران و عمله باشی کشتی


- ( ۳۱۱ ) -
بریتانیا شناسانید (آیرتون) میباشد. این مدعای خود را با کاغذهای رسمی که با خود داشت اثبات نمود . لارد گفت:
- در وقتیکه کشتی بریتانیا غرق میشد آیا شما در کشتی بودید؟
- بلی لارد من ! کشتی در ساحل شرقی اوسترالیا غرق گردید . من بشناوری در يك گوشه برآمدم و تا بحال خبر نداشتم که کپتان غران زنده رهایی یافته باشد اما حالا که شما از زنده گی او خبر دادید گمان قوی دارم که در ساحل شرقی اوسترالیا برآمده بدست بومیان وحشی آنسرزمین اسیر افتاده باشد، پس میباید که در انطرف رفته پالیده شود. این آدم چنین گفته طور صداقت و ناموسکاری به لارد کولناروان نشان داده بود. لارد و همراهان او از سخن او براستی و صداقت او هیچ شبهه نکردند زمیندار ایرلندی نیز بر خوبی و درستی این آدم که آیرتون نام دارد و از مدت یکسال بخدمت او نوکر میباشد شهادت و ضامنی نمود. لاردگولناروان نصیحت و رهبری آیرتونرا قبول کرده قرارداد که اوسترالیا را از غرب بشرق گذار نماید. لهذا لارد ، و زوجه او ، و عالم فرانسوی ، و کرنيل ، و اولادهای کپتان غران ، و کپتان اول و ابوردونقان و یکچند عمله در زیر ادا ره ، ورهبری آیرتون براه افتادند . دونقان نیز بزیر افسری کپتان دوم وا یوز به بندر که [مالبورن] رفته منتظر امر لارد ایستاده میماند.
در ۲۳ ماه کانون اول سنهٔ ١٨٥٤ قافله در زیر نظارت و دیده بانی آیرتون براه افتاد. درینجا اینرا نیز بگویم که آیرتون از جانی های بسیار بزرگ و شقاوت پیشه کان خیلی بد نیست. اگرچه در کشتی بریتانیا عمله باشی بودنش صحیحست ولی بسبب عصیان دادن و بلوا کردن عمله کشتی را برکپتان در ۸ ماه نیسان سنه ۱۸۵۲ از طرف کپتان غران به ساحل اوسترالیا براورده ترك شده است. از وقتیکه به اوسترالیا برامده نام آیرتونرا گذاشته (نجوبس) برخود نام نهاده است ، و سرکرده گی مجرمهای شقاوت پیشه فراریرا گرفته بسی شقاوتها ، و جنایتها بعمل آورده است. و حالا در خدمت ایرلندی نیز برای اجرای بعضی خیانت و شقاوت درآمده، و منتظر فرصت نشسته است تا آنکه


- ( ٣١٢ ) -

لارد كولناروان بچنگش در افتاد ، آيرتون بنام دیگر بخو نیس از غرق شدن سفینه بر
يتانيا هیچ خبر و آگاهی نداد . این خبر را از حکایت لارد آموخته است . مقصدش
در ینوقت این است که لارد را بسا حل شرقی اوسترالیا براند ، و از کشتیش دور اندازد ،
و دونقانرا بهر حیلهٔ که باشد ضبط و تصرف کرده بواسطهٔ آن رهزنی و قطاع الطریقی
دریائی را پیشه گیرد .
در نجا شخص مجهول یکقدری توقف نمود . صدایش بلرزه افتاد . باز بحکایه آ
غاز نموده گفت :
- هیئت قافله حرکت کرد . در راه ساحل شرقئی اوسترالیا بر هسپاری دوام ور
زیده شد راه بالطبع خراب بود چرا که آیرتون به عونه و تابعان خود خبر داده آنها
هم گاهی از پیش وگاهی از پس قافله را پیروی میکردند ، و هزار گونه مشکلات در راه
می انگیختند .
دونقان حاضر شده بلنگرگاه مالیبورن رفته بود . حالا کار موقوفست بر ينکه دو نقان
را بساحل شر قئی اوسترالیا بکشند چرا که در انجا بدست آورد ن آن آسان مینماید .
آیر تون قافلهٔ لارد را از بیراهه های مهلکی بکشیدن آغاز نهاد . بعد ازان در خصوص
آوردن دو نقانرا از لنگرگاه مالیبورن به ساحل شرقى يك كا غذى از لارد بنام کپتان دوم
دونقان که « توم اوستن » نام دارد بدست آوردن لازم شد . اینمسئله نیز چون طبیعی
و ضروری دیده میشد لهذا لارد قرار داد که مکتوبی برای کپتان دو نقان نوشته
بدست آیر تون بدهد که او بمالیورن رفته دونقانرا بسا حل شرقی بیارد تا آنکه بمجرد
رسیدن قافله لارد بساحل شرقی کشتی خود را حاضر یافته سوار شود .
اگر چه در وقتیکه مکتوبرا میخواستند به آیرتون تسلیم بکنند خیانت و شقا وت
آیر تون از بسیار دلایل و براهین برلارد و همراهان او ثابت و واضح گردید اما آیرتون
هزار گونه حیله ودسیسه بعمل آورده مکتوب مذکور را بدست آورده بعد از دو روز
خود را بمالیورن رسانید ، و مکتوبرا به کپتان تسلیم نمود کپتان و اپور دونقان بمجردیکه


- ( ۳۱۳ ) -
مکتوبرا بخواند لنگر برداشته روانه گردید .
ایرتون بدال بسیار خوشنود بود ، و کامیابی خود را تصوری بلکه محقق میدانست
چراکه میدانست که بمجرد رسیدن بساحل شرقی همه عمله او حاضر و آماده برای
ضبط کردن دونقان خواهند بود . اما دو روز بعد دید که دو نقان بطرف ساحل شرقی
اوسترالیا نی بلکه بطرف ساحل شرقی ( زه لاند جدید ) میرود . ازین حرکت واپور
آیرتون بحیرت افتاده با کپتان واپور مخالفت و مجادلت آغاز نهاد کپتان همان مکتوب لارد
را که خود آیرتون آورده بود نشان داد که در ان مکتوب براستی همچنین نوشته شده
بود که واپور باید بساحل شرقی زه لاند جدید برود . مگر عالم فرانسوی در وقتیکه
مکتوبرا مینوشت بنا بر طبیعت متفکرانه که داشته فکرش به این مشغول بود که کپتان
غران درزه لاند جدید خواهد بود . لهذا بجای اینکه ساحل شرقی اوسترالیا بنویسد
ساحل شرقی زه لاند جدید نوشته .
ازین خطای سراسر صواب کاتب نقشه افکار ملعنت آثار آیرتون سراسر برهم
خورده خواست که عصیان نماید کپتان واپور اورا بند ی نمود . دونقان بساحل
شرقی زه لاند جدید آمده لنگر انداخت . و منتظر ورود لاردیا خبر لارد بماند. واپور
نشینان از لارد و همراهان او هیچ آگاهی ندارند .
و دونقان تا بدوم ماه مارت در ساحل زه لاند ایستاده ماند . آیرتون در انروز
از جائیکه بندی بود صداهای توپ را شنید . این توپ از واپور دونقان انداخته میشد.
بعد از کمی لارد و همراهان او به واپور آمدند . مگر لارد كولنار وان بعد از انکه کاغذ را
برای کپتان فرستاد ، وشقاوت ، وخيانت آیرتون به ایشان معلوم شد محقق دانست که
دونقانرا آیرتون وعونه او ضبط کردند. لهذا بعد از بسیار زحمت وفلاکت و تهلكه خود
شانرا بساحل شرقی اوسترالیا رسا نیدند . در انجا چون از دونقان اثر نیا فتند زیاده تر
باشهره افتادند .
باوجود اینهم باز از فکر پالیدن کپتان غران فارغ نشد . از انجانیز بيك كشتی بادی


- ( ٣١٥ ) -

قیافت ( آیرتون ) در اوسترالیا بهمرکابی و رهنمایی لارد [ گولناروان ]


- ( ٣١٥ ) -

غلام یحیی
١٣٣٢

قیافت « آیرتون » در جزیرۀ « تابو » بعد از کسب نمودن حال وحشیگری


-( ٣١٤ )-

کراهی سوار شده برای پالیدن کپتان غران بساحل غربی زەلاند جدید برآمدند . قطعۀ زەلاند جدید را نیز بردایره درجه ٣٧ عرض از غرب بشرق قطع نمودند . از کپتان غران باز هیچ اثری نیافتند . چون بساحل شرقی رسیدند از طرف بومیان وحشی آنجا نزديك بود که اسیر شوند ولی از آثار عنایت ربانی بود که بقوت توپهای دونقان رهائی یافته به واپور رسیدند .
وقتیکه لارد به واپور بیامد آیرتونرا بحضور خود طلب نمود و در خصوص کپتان غران ازو معلومات بخواست . آیرتون همانقدر که خبر داشت براستی بگفت لارد از خیانتی که به کپتان غران و خود لارد کرده بود آیرتون را بجزای متروك كردن از دنیا ، و تجرید نمودن از عالم انسانیت محکوم نمود . لارد بر خط عرض مذکور باز رهسپار گردید . تا آنکه بجزیرۀ تابور که بر همان دایرۀ عرض واقع بود برسید . لارد آیرتونرا در همین جزیره به پاداش کارهایش میخواست که برساند . واپور را در پیش اینجزیره لنگر کرده آیرتون را کشید که در انجا متروك گرداند . از حسن اتفاق کپتان غران ورفقایش نیز در یجزیره بودند .
لارد کپتان غران و رفقای اورا در واپور برداشته آیرتون را در انجزیره ترك كرد . افندیان من ! آدم متروك در جزیرۀ تابور در اقامتگاهی که کپتان غران برای خود ساخته بود اقامت نموده روز بروز دو چار ندامت شده میرفت، تنهائی و وحدت هر لحظه او را بر قبایح اعمالش مطلع میگردانید ، ذات اقدس خلاق کائنات در هر طپش دلش او را از بدیهای کردارش با خبر میگردانید . او نیز توبه و ندامت میکرد . و با خود میگفت :
– آیرتون ! تو میباید که سعی کنی که خود را لایق جمعیت بشر بسازی تا اگر یکوقتی بیایند و ترا ببرند کسب لیاقت دیدن انسانها را کرده باشی والحاصل بیچاره آدم متروك بسیار عذابها کشید ، در بسیار کارها کوششها ورزید ، شبهای بسیاری را تا بصبح بدعا گذرانید . گریه ها کرد عباد تها نمود . ولی بازهم نظرش همیشه بسوی افق دریا معطوف بود که کی يك بادبان کشتی از افق معلوم گردد تا اورا از پنجال عذاب و فلاکت وارهاند امان


- ( ٣١٥ ) -

یابی ! وحدت و تنهائی برای دو چار شدگان عذاب وجدانی چقدر مدهش است !
البته جناب حق میخواست که او را زیاده تر جزا بدهد که رفته رفته از حال انسانیت
کشیده بوحشیقش گرفتار نموده تا سه چهار سال احوال خود را خبر دارد و بعد از ان از
هیچ حالات خویش خبر نیست .
افندیان من ! گمان میبرم که دیگر حاجت به این نباشد که بگویم آیرتون و یا بخوبیس که بود!
سیروس سمیت ، و دیگر رفقای او در آخر حکایه بپا خواستند ، همه شان از شنیدن
اینحکایه بسیار متأثر شده بودند . در پیشگاه نظر شان يك لوحه فلاکت و سفالت بسیار
حزن آوری تجسم کرده بود . مهندس گفت :
- آیرتون ! شما بحقیقت که يك شقی بسیار بزرگ بوده اید اما جناب حق مجازات شما
را کافی دیده فلاکت شما را نهایت بخشید که شما را در میان ما انداخت آیرتون شما را خدا
عفو فرموده است . حالا باز از شما میپرسم : آیا میخواهید که رفیق و دوست ما بشوید ؟
آیرتون پس خزیده روی خود را بدستهای خود پنهان کردانید. مهندس گفت که :
- اینست که دست محبت خود را بسوی شما دراز میکنم .
آیرتون دویده هر دو دست مهندس را گرفته ببوسید و سیلابه سرشك خودرا بران
دستها باریدن گرفت مهندس پرسید که :
- آیا با ما بیکجا بودنرا هنوز آرزو نخواهید کرد ؟
آیرتون گفت - موسیو سیروس ! یکچند روز دیگر هنوز مرا در آغل بگذارید .
- بسیار خوب ، باشید !
آیرتون وداع کرده میخواست که برود ، مهندس گفت :
- آیرتون از شما یکچیزی سوال میکنم .
- بفرمائید ، افندی من ! پرسید !
- اینرا میپرسم که شما چون اینقدر تنهائی و گوشه گیریرا آرزو داشتید پس چرا کاغذ
را نوشته در شیشه انداختید ، و امداد طلب کردید ؟


- ( ٣١٦ ) -

من هرگز نه کاغذی نوشته ام ، و نه در شیشه انداخته ام !
اینرا گفته و سلام داده از دروازه برامد .
- باب هجدهم -
فهرست
مکالمه - سیروس و ژه ده تون - تلگراف - الفبا - موسم
خوب - معموری لینقولن - فوتوگراف - برف - دوسال .
هاربر تا به دروازه از پس آیرتون آمده آیرتون چون باماشین نزول و صعود فرو
آمد هار بر واپس آمده گفت :
- رفت .
سیروس - باز می آید !
پانقروف - من به این حیران ماندم که شیشه را بدر یا که انداخته ؟ آیرتون میگوید
که من نینداخته ام چون او نینداخته باشد پس که انداخته خواهد بود ؟
ناب - مطلق که خود او انداخته اما بیچاره فراموش کرده است ! چرا که بیچاره
بحال وحشت بوده است .
پانقروف - از وقتیکه اورا بجزیره ترك کرده اند تا بقدر چهار نجس سال کسب وحشت
نکرده است پس هرگاه در وقت انسانیت خود کاغذ را نوشته باشد اولا امکان ندارد که
فراموش کند چرا که همه حالات پیش از وحشتش را مکمل میداند و گیرم که فراموش
کرده باشد در انحال میباید که اینکاغذ را پیش از هفت هشت سال نوشته و در شیشه کرده
بدریا انداخته باشد که هرگاه چنین باشد از کاغذ و شیشه یکقلم اینقدر کهنه گی معلوم نمیشود.
مهندس - اینسخن بجز اینکه بگوئیم که آیرتون درین نزدیکیها بوحشت گرفتار
آمده و خود او کاغذ را نوشته دگر تاویلی قبول نمیکند والسلام !
اینرا گفته و سخن را بدگر وادیها گردانیده این بحث را خاتمه داد .
در ٢٢ ماه کانون اول مهاجران از غمرانیه واوز فرو آمدند و بر منظره پشته وسیعه


( ۳۱۷ )

برآمده از آیرتون در انجا اثری ندیدند دانستند که شب را در آغل گذرانیده رفقانخوا ستند
که به آغل رفته او را ناراحت کنند . هاربرت و ناب و پاتقروف بکارهای هر روزه خود
مشغول گشتند . سیروس و ژه ده ئون نیز در شمینه ها رفته بکار کیمیا گری سرگرم
شدند . در انجا ژه ده ئون گفت :
عزیز من ! تأویلی که دیشب در باب شیشه فرمودید من هیچ باور نکردم . آیرتون
کاغذ انوشته باشد، و بدریا انداخته باشد ، و باز فراموش کرده باشد اینهم چیزیستکه
باور شود ؟
اینواقعه را نیز بر دیگر بعضی واقعه هائیکه تا بحال بحقیقت آن پی نبرده ایم علا
وه باید کرد، و بهمینقدر اکتفا باید ورزید .
واقعیکه کارهای مبهم و پنهانی در جزیره ما بسیار شد . اولا کیفیت خلاصی شما،
باز واقعه دو غونق و توپ ، باز پیدا شدن صندوق پر اسباب بیصاحب باز رسیدن کشتی
در نهر مرسی بوقت ضرورت ما ، حالا نیز ظهور یافتن این شیشه ...
بحقیقت که معما هائیست بسیار عجیب ! آیا یکوقتی خواهد بود که این معما های پر
اسرار حل شود ؟
عزیز من! تو میدانی که من نه بروایات اساطیر الاولین پریهای یونانیان ، و نه بحکا
یات بعید از عقل بابایان و قسیسان باور و اعتقاد داشته باشم . بلکه محقق میدانم که بی سبب
و بی جهت معقول مادی هیچ چیزی بعمل نمیآید . اسرار ماوراء را نیز نمیدانم . هر چیز
پوشیده ندانسته که باشد البته برای آن يك اسبابی خواهد بود . ما حالا بکار خود مشغول
شویم، یکروزی خواهد آمد که سبب های اینکارهای پنهانی خود بخود بمیدان بروز
خواهد نمود .
ماه کانون ثانی داخلشد . سنه ١٨٦٦ نیز تمام شده سنه ١٨٦٧ آغاز نهاد . مهاجران
بکمال غیرت و اقدام بکارهای تابستانی خود شان آغاز نهادند برای ذخیره زمستان به
هر گونه تدارکات لازمی و ضروری کوشش ورزیدند . آیرتون در خانه که به آغل ساخته


- ( ۳۱۸ ) -

شده اقامت میکند رمه های گوسفند ، و بزی که در زیر دیده بانی و تربیه او میباشد به بسیار خوبی و دقت پرورش می بینند . مهاجران نیز اکثر برای دیدن و ملاقات او میروند . آیرتون خیلی صاحب اخلاق حسنه يك آدم عاقل خوب و معین و مددگار مرغوبی برای مهاجران شده است .
نره ده تون وسیروس از ظهور یافتن بعضی وقایع غریبه گاه گاهی در جزیره به آیرتون خبر داده تنبه کردند که هر گاه يك حادثه پیش شود بزودی و چابکی به مهاجران خبر بدهد. اما برای ظهور یافتن واقعه غریبه که متعلق به اسرار جزیره باشد خبر دادن آیرتون باید که به بسیار سرعت و چابکی بعمل آید لهذا سیروس سمیت ساختن يك وا سطه مخابره بسیار سریعه را قرار داد . در ۱۰ ماه کانون اول مهندس فکر خود را برفقای خود بیان کرده پا نقروف گفت :
— این واسطه مخابره سریعه را چسان خواهید ساخت ؟ مگر خیال تلگراف ، ساختن را نداشته باشید ؟
— البته ، تلگراف خواهیم ساخت !
هاربر — آیا باالكتريك ؟ یعنی برقی ؟
مهندس — بلی باالكتريك ! چرا که برای ساختن پیلهای تلگراف ، وخود الکتر يك هر گونه اجزا بدست داریم تنهاسیم تلگراف مارا لازمست . يك ماکنه که برای سیم ساختیم آنهم بعمل میآید والسلام .
پانقروف — معلوم شد که برای ساختن شمند و فر یعنی ریل نیز چیزی باقی نمانده .
مهاجران بکار تلگراف ساختن آغاز ورزیدند . اول بکار دشوار ترین آن که سیم سازیست کمر همت بستند . معدن آهنی که در جزیره موجود میباشد از جنس بسیار اعلا ست . سیروس سمیت اول بکار ساختن يك ماشینی برای ساختن سیم شروع نموده اولا يك لوحه آهنین مخروطی الشكل بعمل آورد ، و در ان لوحه سوراخهای كوچك و بزرگی کشیده لوحه مذکوره را آبداری بسیار قوی داده فولاد بسیار سخت ومتینی


( ۳۱۹ )
بساخت . و در پیش آبشار بزرگ آنرا بصورت بسیار محکم و متینی در میان دو چوب
دار مانند کوتاه و کلفتی ربط کرد بعد از ان چند روز کامل کوره آهنگری خود را کرم
داشته چند عدد میلهای آهنین نازک نازکی بساختند و نوک این میل را با سوهان باريك
ساخته از سوراخ بزرگترین لوحه پولادی بگذرانیدند و آنرا با تسمه های کلفت چرمی
که از پوست ماهی فوق بعمل آورده بودند ربط داده بچرخ بزرگی که در انجا برای ماشین
تراش سازی ساخته بودند بسته کرده چرخرا بقوت آب بدور آوردند . میل باريك
مذکور بقوت از سوراخ سیم کش بدر آمده صورت سیم کلفتی را گرفت بعد از ان از سوراخ
باريك ترگذرانیده و از انهم باریکتر کرده تا آنکه بدرجه سیم تلگرافش رسانیدند .
مسافه که در مابین چرخ و لوحه آهنین بود بقدر چهل قدم می آمد لہذا بدرازی چهل
چهل قدم چند عدد سیم بوجود آوردند که سر آنها را هم با یکدیگر جوش داده بقدر درازی
مسافه آغل تا بغرا نيتها وزيك پاره سیم بسیار در از متینی بوجود آوردند . اینکار سیم
کشی سه روز دوام نمود مهندس درین سه روز رفقا را بکار سیم کشی مشغول گذاشته
خودش برای حاضر کردن پیل و امتزاج دادن دیگر اجز او ساله های تلگراف مشغول گشت.
اولايك پیل ثابت جریانی ساختن لازمست این يك معلومست که پیل همان ظرف
های چودنی یا شیشه ئی را میگویند که اجزا و مسأله حاصل شدن الكتريك يعنى برق
دران موجود است. این اجزا نیز معلومست که مرکب از جس، ومس، وزغال، وبعضي
حامضات میباشد این را نیز پیش ازین گفته بودیم که مس در جزیره لینقو لن موجو د نیست،
زغال هم اگر چه موجود است ولی زغالرا قابلیت دادن برای تلگراف به بسیار کارهای
دور و درازی موقوفست که اینهم خیلی مشکل میباشد . ولی جس در صندوق یافته گی
شان چنانچه گفته بودیم که در درون صندوق چو بي يك صند وق از جس نیز مو
جود بوده است . دیگر حامضات و اجزاها نیز حاضر است .
سیروس بعد از تفکر و تصور زیادی قرار داد که تلگراف خودرا به اصول تلگراف
«بکرل » نام کیمیا گری که در سنهٔ ۱۸۲۰ از پیلهای بسیار ساده از تکلف آزاده بوجود


[BLANK PAGE]


-( ٣٢١ )-

غلام کمال ۱۳۳۲

هانرو زسیروس ـ ـ یت برای آیرتون يك تلگرافی کشید


- ( ۳۲۰ ) -

آورد بسازد چنانچه در اول امر بازداش شیشه سازی را کرم کرده یکچند عدد بوتلهای
دهن فراخ شیشه ئی بعمل آورد . و در میان آنها حامض آزوت پر کرده دهن شیشه
های مذکور را با چوبهای کاك محکم کرده از وسط آن کاکها يك يك لوله میان خالی شیشه
ئی دیگر را که یکطرف آن با قماش و گل پخته گرفته شده بود داخل گردانید . از طرف
باز لوله ها پوتاس نام جوهر یکه مهندس از بسیار نباتات حاصل کرده بود ریخت که بآن
ترکیب پوتاس و حامض آزوت بواسطه گل پخته با یکدیگر رابطه پیدا کردند .
بعد از ان دو عدد میلهای جسی باريك را یکی در میان لوله پوتاس و یکی را در میان
شیشه حامض آزوت فرو برده در حال يك جریان الکتریکی حاصل آمد که از میل جس
شیشه در میل جس لوله برفتن آغاز نهاد این دو میل جسی را نیز بدوسیم آهنیی که
حاضر شده بود مربوط نمود كه يك سيم الكتريك منفى و يك سيم الكتريك مثبت کردید.
اینست که پیل تلگراف باینصورت ساده و لی بسیار ماهرانه بعمل آمد که بواسطه این
پیلها غرانینها و ز بآغل مربوط میگردد .
در ۶ ماه شباط چوبهای تلگراف را از غرا نیتها و زتا به آغل به مسافه صد صد
قدم از همدیگر دور بزمین نشاندند . و بر هر ديريك يك يك شيشه كه آنرا « آلت تجریده
مینامند نصب کرده سیم ها را بر آن پیچانیده تا به آغل کشیدند . چند روز بعد غرانینها
وز و آغل با يك سیمى بهم مربوط گردید که جریان الکتریکی در هر ثانیه بسرعت صد
هزار میل بر آن سیم بدور و سیر آمد . یکعدد پیل برای غرا نیتها و زیکعد د پیل برای آغل
ساخته سیمهار ابدآن مربوط نمودند . حالا کار موقوف بر ساختن « مانیپتوره» یعنی
آلت تلگراف گرفتن و « ما نیپلاتور » یعنی آلت تلگراف دادن ماند که آنرا نیز مهندس
ماهر فنون شناس بطرز بسیار ساده و بسیطی بعمل آورد . در هر دو مرکز یعنی آغل
و غرانیه، او زسیم تلگراف را در حالتی که مجر د بود بر روی «الکترونه مان» نام آلتی که
عبارت از آهن پاره نرمی بود به پیچانید که به اینو اسطه بمجردیکه جریان از پیلها آغاز کند
الکتریک از سیم مجرد گذشته و بر آهن دور کرده بواسطه زمین باز پس به نقطه که از انجا ظهور


- ( ۳۲۱ ) -

برمیگردد. آهن نرم مذکور که به اصطلاح تلگرافیان آنرا « الکتروئه مان » میخوانند
خاصیت مقناطیسی یعنی آهن ربایی را میگیرد ، و جریان الکتریکی را چون استاده کنند
حالت مقناطیسیت نیز در حال مندفع میگردد . پس هرگاه در حالت جریان الكتريك
در پیش الکتروئه مان يك آهن پاره گرفته شود بهمان لحظه از طرف الکتروئه مان جذب
میشود، چون جریان توقف نماید آهن پاره باز جدا شده بزمین می افتد . لهذا این
آهن پاره را مهندس برلوحه چوبی در مقابل الکتروئه مان نصب نمود که باینصورت در
اثنای جریان الكتريك آهن پاره مذکور بقوت مقناطیسیت الکتروئه مان بحرکت آمده
بريك دائره که حروف الفبا بران نوشته شده و هر حرف از خوديك سوزن مخصوصی
دارد که بر محورهای متحرکی سوار است . پس باینصورت بحرکت دادن هر سوزن از
آغل تا به ضرانیتهاوز مخابره کردن برای سیروس سمیت خیلی آسانست .
در ۱۲ ماه شباط همه کارها تکمیل شد همانروز سیروس سمیت برای آیرتون يك
تلگرافی کشید که کارهای تان چسانست . بعد از دو ثانیه جواب رسید که خیریت است.
پانقروف از مسرت بی اندازه که از ساختن تلگراف او را حاصل شده در لباسهای
خود نمیگنجد . هر صبح و شام برای آیرتون تلگراف میکشد و جواب میگیرد . از
وجود یافتن تلگراف دو خوبی برای مهاجران حاصل شد . یکی احوال آغل و حوادثی
که رودهد بزودی برای مهاجران معلوم میگردد ، دیگر آیرتون خود را در انجا تنها
و بوحشت نمی بیند. با وجود آنهم سیروس و رفقا در هفته یکبار به آغل رفته آیرتون را
می بینند . او نیز بگرانیتهاوز آمده با رفقا ملاقات میکند .
موسم تابستان به اینگونه کارهای گوناگون در گذشت محصولات حیوانات و
میوه کاری شان هر روز زیاده شده میرفت . علی الخصوص تخمهاشیکه از جزیره تابور
آورده اند امسال محصول بسیار خوبی بخشیده منظره تپه وسیعه بسیار خوب و لطیف
شده است . از درو این دفعه گندم حاصل بسیار کافی و بابرکتی بعمل آمد. محققست که
در بنبار فکر کسی برای حساب کردن چهاره لیاردانه گندم نخواهد رفت . اگرچه


- ( ۳۲۲ ) -

پانقروف اینحساب را نیز آرزو نمود ولی مهندس گفت که :
اگر در هر دقیقه سه صد دانه حساب کنی در یکساعت نه هزار دانه حساب خواهی
توانست که به اینحساب برای تمام کردن حساب همۀ آنها تقریباً پنجهزار و پنجصد سال میباید
که مشغول شوی .
درین اوقات حال مهاجران ما بسیار معمور است مرغان مرغانچه ها بسیار افزونی
گرفته لہذا برای گذاشتن آنها را بيك حد اعتدال صبح و شام دوسه دانه از آنها را میخو
رند . بزهائی که از جزیره تا بور آورده اند نیز چوچه ها داده شیرهای آنها را بخوبی
مینوشند کوره خر ها نیز دو چوچه آورده و چوچه ها نیز بزرگ شده اند که اکثر ژه ده
نون و هاربر بر آنها سوار شده تنزه میکنند بسیار وقتها نیز بعرابه بسته زغال و چوب و
دیگر چیز ها را بگرانیتها و ژمیآ ورند .
بنابر تشویق ژه ده نون چند بار نیز بداخلیهای جنگل بهم پیوست فاروست برای
شکار زاغار نیز رفتند و بازاغارها بصورت بسیار مدهشه اعلان حرب نموده بسیاری از
آنها را تلف ساختند . هنوز از حالا او تاقهای گرانیتها و ژ به بیست عدد پوست زاغار
تزئین و تفریش شده است که اگر بهمینصورت محاربه دوام ورزد در جزیره هیچ اثری
از حیوان باقی نخواهد ماند .
رفقا هر وقتیکه بطرف جاهائیکه هنوز کردش نشده است میرفتند مهندس نیز با ایشان
مرافقت میورزید . مقصد مهندس از رفتن و گردش نمودن بجاهای مجهول جزیره
آنست که بلکه اثری برای وقایع مجهول جزیره که چند بار وا قعشده بدست آرد ، اما
در انجاها توپ و ژوب هیج آثار هیجان و تلاش نمیکردند . وخود مهندس نیز بهیچ
گونه علامت و نشانی پی نمیبرد. اما با وجود اینهم باز توپ و ژوب بر کنار چاه درون غرا
نیتها و ز از آثار هیجان و تلاش در هر چند روز یکبار فارغ نمیشوند .
ژه ده نون باماشین فوتوگرافیکه از صندوق برامده ، و تالحال معطل مانده بنای
عکاسی را نهاد ، و چند قطعه فوتوکرافهای جزیره را ز هر هر طرف بکرفت . آلات


-( ۳۲۳ )-
ماشین فوتوگراف خیلی مکملست . ژه ده ئون وهاربر درکم مدتی عکاس بسیارکامل
وما هری برآمدند . ازتپۀ منظرۀ وسیعه هر طرف جزیره راقطعه های بسیار خوش
نمای عکسی بعمل آوردند . تصویر های جملۀ مهاجران را نیز گرفتند. پا نقروف ازین
مسئله خیلی ممنون شده گفت :
خداراضی شود ازکسیکه این ماشین فوتوگراف را درصندوق نهاده بود. چرا
که اگراین آلت نمیبود مایان کی اینقدر بسیار میشدیم حالا هریکی ازمادو آدم شدیم .
خوبترین قطعه های عکس تصویرژوب برآمده ژوب بیکطرز مغرورانه جدیت
پرورانه ایستاده . تصویرش بخودش مشابه برآمده است .
باوجودیکه ژوب بسیار مشکل پسند افتاده است اما ازتصویرخود خیلی مسرور
وممنون مینمایدکه هربازدر پیش تصویرخود آمده می ایستد . وبتماشا مشغول میشود.و
بوضع خود يك ندای مسرت میبرارد .
موسم گرماباماه مارت یکجا تمام گردید . هوااعتدال خریفی را پیدا کرد .حتی در
۲۱ ماه مارت مهاجران چون صبح ازخواب برخاستند دیدند که جزیره للک سلامت
وکنارساحل یکسر سفیدگردیده که زمین و سنگهاهیچ معلوم نمیشود . هاربر ازپنجره
نظر کرده گفت :
وای ! برفباریده ! جزیره سلامت سراسردرزیربرف پنهان مانده .
ژه ده ئون برخاسته چون نظر کردگفت :
بسیار عجیب است ! درینموسم وبرف !
پانقروف - بحقیقت که بر فست !
ناب - پایکچیز یست که به برف میماند.
ژه ده ئون - امامیزان الحراره ازصفر ١٤ درجه بالا تر است که هیچ هوای باریدن
برف رانشان نمیدهد .
پانقروف - فروآئیم که کشتزارخود رايك علاجی کنیم !


- ( ٣٢٤ ) -

پانکروف و ژوب هماندم در ماشین نزول نشسته فرو آمدند . بمجردیکه قدم
ژوب برزمین رسید برفها اززمین برخواسته به پریدن آغاز نهادند . هاربرچون اینرا
دیدفریاد برآورد که :
- وای ! این مگر برف نبود مرغانست !
بحقیقت که این ها مرغان بسیار سفیدكوچك كوچكی بودندکه بصدها هزار برجز
یرۀ سلامت و اطراف ساحل فرو آمده نشسته بودند . بمجرديكه مهاجران برزمین
قدم نهادند همه گی بیکبارگی به بسیار سرعت پرواز نموده بهوا شدند. بداندرجه شدت
پریدند که مهاجران بزدن یکی ازانها کامیاب نشدند هاربرجنس آنهاراهم نشناخت .
بعد ازین واقعه بدوروز ٢٦ مارت داخل شدكه از حساب ازافتادن فضاژده گان
بجزیرۀ لینقولن تمام دوسال کامل میشود .

باب نوزدهم
فهرست
طالع - تفتیش سواحل جزیره - شبه جزیره مار - ساحل
غربی - هواهای بد - شب شد .

دوسال كامل شدكه مهاجران ازهیچ طرف نه مددی و نه از هیچ كس از ابنای
جنس خود خبری و اثری ندیده اند . دوسالست که در یکجزیرۀ پنهان بینشان ازهمه ممالک
متمدنه دورومهجور افتاده اند . وچنان گمان میبرندکه در روی زمین نی بلكه در یكی
از سیارات صغیرۀ عالم شمس در فضای نامتناهی سهاافتاده اند .
آیا در مملکت شان چه شده، وچه میشود ؟ از اولادوعیال واقربا وتعلقات خود
هیچ خبری ندارندوقتیکه میبرامدند محاربه مدهشه جنوبی وشمالی بكمال شدت حكم
فرمابود . آیا نتیجه آن بچه منجرگردید ؟ اینست كه مهاجران بیچارۀ آواره همیشه به
اینگونه افکار هاواندیشه هامشغول میباشند .


- ( ٣٢٥ ) -

درین دوسال از پیش جزیره هیچ کشتی نگذشت ، یك بادبان هم دیده نشد ، اینجزیره
از راهای کشتی ها دور افتاده ، در هيچ يك خریطه و نقشه نام اینجزیره نوشته نشده .
زیرا اگر نوشته میبود بهمه حال کشتیها برای آب شیرین گرفتن درینجزیره گاه گاهی می
آمدند . پس ازینسببها این بیچاره گان امید برگشتن وطن را سراسر از دل برآورده اند.
در هفته اول ماه نیسان مهاجران یکجا گرد آمده از جدائی وطن و نا امیدی باز
گفت و امثال اینگونه سخنها مذاکره ومباحثه میکردند . ژه ده ئون گفت :
ـ اگر يك چاره خلاصی باشد آنهم ساختن يك كشتی بزرگیست که یکچند صد
میل راه را در دریابطی بتواند نمود ، بوناد وانتور را که ساخته توانستیم البته از انهم
بزرگتر را ساخته خواهیم توانست .
هاربر ـ و همچنانکه تا بجزیره تابور با بونادوانتور رفته توانستیم با آنهم تا بجزیره « پو
موتو» خواهیم رفت .
پانکروف ـ من نمیگویم که نمیشود اما اینرفتن به رفتن جزیره تابور نمیما ند . چرا که
تا بجزیره پوموتو مسافه خیلی بعید است و هم هیچ بندری ومرسای سلامتی در ما بین
نیست بلکه سراسر در قعر دریا باید برود .
ژه ده ئون ـ هرگاه يك سبب مجبری پیش شود آیا با همین بونادوانتور برفتن جزیره
پوموتور نخواهی خواست پانقروف ؟
پانکروف ـ شما میدانید موسیو سیپله که من از هیچ چیزی نمیترسم وبرهر چیزی
اقدام خواهم کرد . علی الخصوص که مانند آیرتون يك کشتیبان دیگری هم بامن رفیق
و معاون باشد .
ناب ـ صحيح يك کشتیبان دیگری هم داریم .
مهندس ـ دوستان من ! این فکر محالست با بوناد و انتور بجزیره پوموتور فتن
ممکن نیست . درمیان امیدهای خلاص شدن امید کشتی دونقان لاردكولناروان را نيز
از نظر دور نباید داشت . چرا که لارد با آیرتون وعده کرده که بعد از ختام مدت محکو


- ( ٣٢٦ ) -

پیش آمده او را خواهد برد .
ژده ده نون - هم به این زود یها خواهد آمد . زیرا مدت دوازده سال نزد یکست
که تمام شود .
پانکروف – من هم بهمین فکرم که لارد . یا بداما مجزیره تابور میا بد نه بجزیره لینقولن.
هاربر – البته همچننیست! چراکه جزیره مادر خریطه ها و نقشه هانیز داخل نیست.
مهندس - چون چنینست . بیاید که مادر صدد چاره آگاه کردن لاردر ا بر بودن
خودو آیرتون در یجا بیفتم .
ژد ده نون - اینهم آسانست . باز بجزیره تابور میرویم و در کلبه اقامتگاه آیرتون يك
کاغذی نوشته میگذاریم و احوال خود را مفصل در ان مینگاریم و طول و عرض جزیره
خود را مکمل در ان نشان مید هیم .
پانکروف – بسیار خطا کردیم که در اول باز همچنین کاغذی نوشته نگذاشتیم .
هاربر – تو هم چه چیزها میگوئی ! در انوقت آیا ما بر سر گذشت آیرتون واقف بودیم
که چنین کاغذی میتوانستیم بنویسیم ؟
ناب – اما در یموسم سفر در یا بسیار خطر ناك است .
مهندس - بلی ، بواقعیکه همچنین است . باید که اینکار را به اول بهار اجرا نمائیم.
پا نقروف – اما اگر تابه آنوقت وابور لارد بیاید و آیرتون را نیافته واپس برود ؟
مهندس – لارد در یموسم زمستان به اینطرفها نمیا بد . ولی اگر پیش ازینکه ماکه
آیرتون در یجا بوده آمده باشد البته که او را نیافته برگشته خواهد بود . اما اگر تا به حال
نیامده باشد آمد نش را به اول بهار امیدوار کشته صبر کنیم .
ناب – اگر دونقان بجزیره تابور آمده و باز رفته باشد حقیقتاً شایان تأسف يك
مسئله ایست .
مهندس – گمان نمیبرم که چنین شده باشد . حباب حق این امید یگانه ما را از دست
ما نخواهد گرفت .


( ۳۲۷ )

ژدہ ئون - وقتیکہ در اول بهار بجزیرہ تابور برویم البته خواهم دانست کہ لارد
بجزیرہ آمدہ یا نیامدہ زیرا بهمہ حال يك علامتی خواهیم دید .
مهندس - بلی ، راستست ماحالا، بباید که بکمال صبر ومتانت بهار را انتظار بکشیم
اگر لارد آمدہ و رفتہ باشد برای خلاصی خود دگر چارہ پس از آن خواهیم اندیشید.
پانقروف - اگر از جزیره لینقولن بر ویم هم بسبب بیراحتی و پریشانی نخواهیم رفت.
مهندس - نی پانقروف ، رفتن ما از جزیرہ لینقولن بسبب پریشانی وزحمت ما
نخواهد بود بلکه بسبب اشتیاق وطن واهل واولاد ما خواهد بود .
پس ازینمحاورہ ساختن کشتی بزرگ را برای رفتن جزیرہ پوموتو در وقت حاضر
موقوف گذاشتند . بکارهای دیگر خود مشغول گشتند . تنها بر ين يك قرار دادند کہ
پیش از ینکه زمستان داخل شود با کشتی بوناد و استور در اطراف جزیره لینقولن يك
سیاحتی اجرا کنند . زیرا هنوز دورادور جزیرہ رابتما مها بخوبی کشف ومعاینه نکردہ
اند. علی الخصوص در حق جهت شمالی و غربی جزیرہ معلومات شان سراسرہ مفقود است .
این فکر سیاحت دور جزیرہ را در اول امر پانقروف در میان آورد . مهندس و
دیگر رفقا بکمال ممنونیت قبول کردند .
یوم حرکت خودشانرا در ١٦ ماہ نیسان قرار دادند . بونادواستور را برای سفر
چهار پنجروزه به ذخیره ولوازمات حاضر ساختند. سیروس سمیت اگر چه آیرتون را
نیز در ینسیاحت برفاقت تکلیف کرد ولی آیرتون امتناع نمودہ با ژوپ در غرانپاتہا و ز گذاشته
شدند . در ١٦ نیسان مهاجران باتوپ یکجا در بونادواستور سوار شدند. باد از طرف
جنوب غربی چون بوزیدن بود پیش رفتن بونادواستور بطرف دماغہ مار به آسانی بوقوع
آمد . هنگامیکہ دماغہ مار را گردش کردند شب هم داخل شد . مهندس چون این
سواحل رامیخواهدکه بنظر روز ببیند در شب از ساحل یکقدری دورتر کشتی رالنگر
انداختہ شب را در کشتی گذرانیدنرا مناسب دید . لہذا در پیش دماغۀ مذکور پا نقروف
کشتی رالنگر انداز اقامت گردانید . باد نیز چون باغروب آفتاب مقطوع گردید از انرو


-( ۳۲۸ )-

بوقت پیشین به پیش آبشار باندی رسیدند

غلام محمد
[ILL]


- ( ۳۲۸ ) -
شب را بکمال سکون و آرامی بسر آوردند . غیر از پانقروف که به پاسبانی مشغول بود دیگر رفقا در کمره کشتی بکمال راحت بخوابیدند .
روز دیگر بوقت صبح پانقروف بوناد و آشور را براه انداخت . باد چون موافق بود از نزديك خشکه قطع مسافه مینمود . مهاجران این خشکه بسیار بلند را پیش ازین بگردش پیاده روی نیز دیده اند و حالا از طرف بحر می بینند . مهاجران به لطافت و هیئت بسیار عجیب این ساحل حیران ماندند . کشتی را به بسیار آرامی از نزديك ساحل میراندند . حتی یکدوسه بار به لنگر انداختن نیز مجبور شدند چونکه ژه ده نون تصویر بعضی منظره های ساحلرا گرفت. بوقت پیشین به پیش آبشار بسیار بلندی که از ریختن نهر آبشار بدریا حاصل آمده است رسیدند . در پیش این منظره لطیفه نیز یکقدری توقف نموده و عکس آنرا گرفته روانه شدند بعد ازین درختهای پشته ساحل رو بکمتری نهاد . ساحل بطرف کوه فرانقان هر چه که نزديك شده میرفت کسب بلندی میگرفت. و هیئت مجموعه آن چنان يك منظره غریبه عجیبه پیدا میکرد که در هیچ طرف دنیا امثال آن دیده نمیشد .. مهاجران اینجا ها را از سر کوه فرانقان ندیده بودند . و تا بحال به این طرفها هم نیامده اند . کوه فرانقان از ینطرف مانند دیوار سنگئی سر بفلك كشيده رفته است که جهت پایان این دیوار سر راست در برابر سطح دریا مغاره ها ، وطاق نماها ، وشکها ، وقبه ها ، و گنبدها ، و پلهای سنگئی طبیعی قدرتی بوجود آمده که حدو حساب ندارد بدایع گوناگون طبیعت خارج قوه مخیله آثار غریبه عجیبه در نجارونما کرده است در بعضی جاها آنقدر کاواکیها وسوفهای تاريك ودرازی از سطح بحر در زیر کوه در آمده است که از دیدن آن انسانرا حیرت و دهشت دست میدهد . مهاجران این منظره های عجیبه و غریبه را بکمال حیرت تماشا کرده ساکنانه و ساکتانه بر راهیکه دارند دوام میوزند . که این سکوت ، وسکونت شانرا عوعوه توپ درینجاها خلل پذیر مینمود . ولوله صدای سگ در گنبذهای طبیعی سنگی طنین انداز آواز میگر دید .. مهندس عوعوه توپ را درینجا نماند ولوله که در کنار چاه غرائیقهاوز می انداخت


- ( ۳۲۹ ) -

مشابه یافت .

بوتاد والتر تا بوقت شام به آهستگی و احتیاط رفتار نموده وقت مغرب بجهت شمالی
کوه قراغلن در يك حوضۀ طبیعی کوچکی لنگر انداخت . آبهای بحر در بنطرف بسیار
عمق و چقوری دارد . باد چون آرام شده شب را خیلی براحت گذرانیدند .
بوقت صبح با نقروف باز بادبانها را کشاده بطرف ماندیبول شمالی روبراه عزیمت
گردیدند . امروز باد یکقدری تندی پیدا کرده پانقروف گفت :
- من دیشب بوقت غروب از بعضی علایم دیده دانسته بودم که امروز بيك باد شدید
غربی سرد دچار خواهیم شد .
مهندس - چون چنینست چابکی کرده خود را يك آن اولتر به نالۀ در امده کشی
سگ ماهی برسانیم چرا که در انجا از خطر فارغ خواهیم شد .
هاربر - در نالۀ در امده کشی سگماهی غیر از شب اگر روز دیگر را هم بگذرانیم بدنه
خواهد شد . چرا که آنجا نیز بحقیقت شایان تماشا میباشد .
پانقروف - اگر هوا خوب باشد در ناله در امده خواهیم توانست . اما در شب ،
وهوای ناساز در چنین جاهای تنك و آبهای ناشناس گردش کردن هیچ بدرد من نمیخورد.
مهندس - پانقروف ! کپتان ما تو میباشی هر چه که مناسب به بینی همچنان کن همۀ
مابتو تا بعیم .
پانقروف - شما خاطر جمع باشید موسیو سیروس ! اگر صخره سنگی بخواهد که
بزیر کشتی من برخورد من حاضرم که آن سنگرا بسر خود پاره پاره کنم .
پانقروف یکقدری توقف کرده پرسید که :
- ساعت چند است ؟
- ساعت ده .
- تا بدماغۀ ماندیبول چقدر مسافه از نجا خواهد بود ؟
- بقدر پانزده میل تخمین میشود .


- ( ٣٣٠ ) -

- پانزده میل دو نیم ساعت راهست که باینحساب بعد از پیشین ما در دهنه ناله مذکور خواهیم رسید و چون در انوقت زمان جزر بحر است آب های ناله به برآمدن آغاز دارد که به اینسبب درآمدن در ناله محالست .
- در دهن مدخل ناله آیا لنگر انداخته نمیتوانید ؟
- نمیشود ، چرا که در هوای بد به نزديك خشكه لنگر انداختن مهلك است .
- پس چه خواهید کرد ؟
- دور از خشکه میان دریا لنگر می اندازیم و به مد انتظار میکشیم وقتیکه مد ابتدا کرد اگر روشنی بود میدرائیم و گرنه تا بطلوع آفتاب صبر میکنیم .
- من گفتم و ابا نقروف ! ما بتو تابعبم .
هاربر - البته احتیاط لازمست چرا که در بنبار مهندس مانیز در بیرون کشتی نیست که برای رهنمایی ما آتش بیفروزد .
ژه ده ئون - صحیح ! خوبشد که بیادم دادی بخدا موسیو سیروس اگر آن آتشرا نمی افروختید ما جزیره را نمی یافتیم .
مهندس بسیار متحیر شده پرسید که :
- کدام آتش ؟
پانقروف - وای مگر فراموش کردید ! در وقتیکه ما از جزیره تا بور میآمدیم ، در شب آخری بسبب دمه وطوفان راهرا یکقلم گمکرده بودیم ، ویکسر بطرف شمال می راندیم که دران اثنا همت و معاونت شما بفریاد مار رسیده آتش بسیار روشنی در خشنده افروختید و مار ارهنمایی نمودید که آنشب هم بیستم ماه تشرین اول بود .
- بلی بلی . خوب فکر کرده بودم که آن آتش را برای رهنمائی شما افروختم !
بعد از یکچند دقیقه مهندس بطرف بینی کشتی باژه ده ئون تنها مانده گفت :
- دوست من سيبله ! در دنیا یکچیزی بسیار معلوم و ظاهر یکه باشد آنهم همینست که من در بیستم تشرین اول یا پیشتر و یابس تر در هیچ جای جزیره هیچ آتشی نیفروخته ام !


- ( ۳۳۱ ) -

- باب بیستم -
فهرست
شب گذرانیدن در دریا - نالهٔ سگماهی - مذاکره - حاضری
برای زمستان - هواهای بد - سردیهای شدید - کارهای
داخلی - بعد از ششماه - آئینهٔ فوتوگراف - حادثهٔ غریبه

هوا بحقیقت چنانچه پانقروف گفته بود ابتر گردید . باد رفته رفته کسب شدت
میورزید، بونادوانتور وقتیکه بدهنهٔ نالهٔ سگماهی رسید بسببیکه جزر آغاز نهاده بود داخل
شدنش قابل نشد ، لهذا دور از ساحل بلنگر انداختن و شب گذرانیدن قرار دادند .
اگرچه باد بسیار شدید بود ولی دریا موج کمتر داشت که اگر موج هم بسیار میبود مانند
بونادوانتور کشتیهای كوچك راطبعاً دوچار تهلکه میگردانید . پانقروف بملاحظهٔ
اینکه مبادا موج بسیار شود شهر ا تا بصبح به دیده بانی و پاسبانی گذرانید .
امشب ژه ده ئون و مهندس تنها نشدند که دربارهٔ مسئلهٔ آتش يك سخنی بگویند.
در جزیرهٔ لینقولن يك دست مجهولی همیشه آثار عجیبه بظهور میآورد آیا کیست؟ و چیست؟
ژه ده ئون تمام شب به این افکار افتاد ، و آتشیرا که در وقت آمدن از جزیرهٔ تابور دیده
بود در پیش نظر آورده بملاحظه افتاد . آتش را تنها خود اونی بلکه رفقای او نیز عینا
تأدیده بودند ، و بروشنی همان آتش خود را بجزیره رسانیده توانستند ، و همه را تصور
این بود که آتش را مهندس افروخته است . حالا نکه مهندس میگوید که من نیفروخته
ام : آیا که افروخته ؟ و این اثر لطف ومروت را که نمودار کرده ؟ ژه ده ئون با خود
قرار داد که این بار چون بجزیره برآید با جملهٔ رفقا هر طرف جزیره را بکمال دقت واعتنا
جستجو و پالیدن گیرند .
امشب راه مهندس و ژه ده ئون بهمینگونه افکارها وملاحظه ها، و پانقروف به
دیده بانی و پاسبانی ، و ناب وهاربر بخواب بسر آوردند . امشب هیچ اثر آتشی از
جزیره ظهور نیافت .


( ۳۳۲ )

با طلوع آفتاب باد آرام شد . پانقروف بادبانها را کشاده بکمال احتیاط دماغه ماند
بپول شمالی را دور نموده بدهنه ناله سگماهی داخل شد که این جايك حوض طولانی
بزرگیست که از « لاو » نام مواد مذایبه معدنیه کوه آتشفشان ترکیب و تشکیل یافته
است . پانقروف گفت :
اینست حوضه لنگر گاه بسیار امین و محفوظی که دسته های بزرگ کشتیهای جنگی
نیز در آن پناه گرفته میتواند .
مهندس گفت - این حوضه طبیعی از دو شاخ لا و یعنی مواد آب گشته و مذاب
شده که در وقت اشتعال و آتشفشانی کوه فرانقلن از دهنه تنوره کوه مذکو ر از مرکز
زمین برامده و سیلان نموده بعمل آمده است .
پانقروف - از هر چیزیکه بعمل آمده باشد باشد من اینحوضه طبیعی را بدولت خود
پیشکش میکنم . آیا برای دسته های کشتی جنگی حکومت جماهير متفقه در بحر محیط بهتر
ازین لنگر گاه امین و محفوظی تصور میشود ؟
ناب - پانقروف ، تو حالا اینسخن را بگذار اینرا بگو که حالا ما تا بدرون دهنه
سگماهی نیستیم ؟
هاربر - بلی بلی ، تا بدرون دهن آن ! اما مترس ناب ، سگماهی دهن خود را بهم
آورده ما را فرو نمیبرد .
ناب - نی ازین نمیترسم ، اما با وجود آنهم ازینجا هیچ خوشم نمیآید ، میخواهم که
يك آن اولتر ازینجا بر آئیم .
پانقروف - به بینید ، ببنید ، من میخواهم که این حوضه را بحکومت متبوعه خود
پیشکش کنم ناب از حالا او را به ناپسندی بد نام میکند .
اطراف اینحوضه طبیعی را دیوارهای صخره سنگهائیکه از مواد آبشده معدنی بعمل
آمده و از سطح بحر بسیار بلندی پیدا کرده تشکیل داده است که هیچ راه مرور و بالا
شدن بر آنها دیده نمیشود ، دورا دور حوضه مذکور را گردش کرده باز روی بونادوانتور را


- ( ۳۳۳ ) -

بسوی دهنه ناله سر راست کرده دو ساعت بعد از پیشین از حوضه مذکور برآمدند ناب
چون برآمدن کشتی را از ناله سگماهی دید بکمال ممنونیت و خشنودی يك « اوه » دور
و درازی کشید . گویا زنجیی بیچاره بحقیقت خود را در دهن سگماهی میپنداشت که به
ترس افتاده بود .
از ناله سگماهی تا بجای ریختن نهر مرسی بدریا بقدر هشت میل راه است . بوتان وا
شور از ساحل بقدر يك ميل دور تر بسوی غرانیتها و زیاد با نکشای عزیمت گردید .
بعد از گذشتن از پیش روی سنگلاخهای بزرگ ساحل تپه زارهای ریگزاریکه
مهندس در ان پیدا شده بود نمودار گردید . ساعت چار با تفروف جزيره كك سلامت
را دور کرده به نهر مرسی داخل گردید و در انجالنگر انداخته مهاجران بخشکه بر آمدند .
آیرتون ، و ژوپ در ساحل منتظر بودند . ژوپ از دیدن افندیان خود بسیا و
صداهای شوق و مسرت برآورد .
مهاجران مدت سه روز کامل شد که از غرانیتها و زیر آمده اند . درین سه روز
همه اطراف جزیره را گردش کرده هیچ جای نامعلومی در سواحل جزیره باقی نمانده
هرگاه در جزیره بغیر از مهاجران کسی دیگر موجود باشد یا در گوشه و کنار جنگل فاروست
و با در پشته جزیره مار خواهد بود ؛ چرا که هنوز باین دو جا كما حقه بهر طرف آن کشت
و گذار نشده .
ژه ده ئون با مهندس بعد از بسیار مذاکره و محاوره قرار دادند که نظر دقت و رفتار ازر
بسوی اینواقعه هائیکه گاه گاه در جزیره رونمای ظهور میشود جلب وجذب نموده
در باب کشفیات آن یک قراری بدهند . لهذا در ۱ ماه نیسان مهاجران بر منظره وسیعه
جزایر چیری خود گرد آمده مهندس بسخن آغاز نهاده گفت :
- عزیزان من ! در جزیره ما بعضی وقایع عجیبه ظهور می یابد که میخواهم نظر
شما را بسوی آنها جلب نموده در ا نباب از شما رأی طلب کنم چرا که اینوقایع چیزها
ئیست که خارج طبیعت است .


- ( ٣٣٤ ) -

پانقروف دودهای توتونرا از دهن خود کشیده گفت :
– وای ! مگر جزیرۀ ما خارج از طبیعت یکجزیرۀ بوده است ؟
– نی جزیره از دایرۀ طبیعت خارج نیست . اما بعضی کارهای پنهانی اسرار انگیزی
در و ظهور می یابد که خارج طبیعت شمرده میشود که اگر یکان یکان آنواقعاترا برای
شما بیان کنم وشما هم برای آنها يك سبب معقولی نیابید جزیرۀ ما اسرار انگیز و پنهانی
آميز يك جزیره میشود و السلام !
پانقروف — بگوئید موسیو سیروس ! ببینیم که چیست ؟
— خوب اول اینراچه معناه میدهید که من بدریا بیفتم و غرق شوم و بعد ازان بمسافۀ
يك ربع ميل دور از ساحل در ميان يك مغاره پیدا شوم ! ؟
— میگوئیم که بیهوش شده بودید ، و به بیهوشی تابه مغاره آمده اید .
— این تأویل هیچ قبول نمیشود . بگذاریم . اینرا چه میگوئید . از مغارۀ که من
در ان افتاده بودم تا به شمینه های شما که بقدر هشت میل مسافه است توپ چسان آمده
توانسته است ؟
هاربر — به ذکاوت و درایتی که سگها دارند . . .
ژد ده ئون — عجب در ایت ! باوجودیکه باران بسیار شدید ، وطوفان هم بود سگ
در شمینه ماخشك وبی ترشدن رسید . ؟
سیروس — ازینهم بگذریم . آیا در خصوص مجادلۀ سگ با دو غونق و بالا پرابردن سگ،
وتلف شدن دو غونق چه میفرمائید که بشنویم ؟
پانقروف — براستی که اینمسئله هیچ دانسته نشد و هم زخم دو غونق بسیار عجایب بود !
سیروس — ازینهم گذاشته پیداشدن دانه ساچمه را در گوشت آهو بره چه بگوئیم ؟
پیداشدن صندوق پر از اسباب ضروری خود ما ترابی آنکه از کشتی قضا رسیدۀ ان
بیابیم چه تفسیر کنیم ؟ رسیدن کشتی خود را در وقت ضرورت در نهر مرسی چه
بگوئیم ؟ وقتی که با بوناد و انتور گردش میکردیم دفعتهً پیدا شدی شیشه را که ما را بریو


- ( ۳۳۰ ) -

دن آرتون در جزیره تابور آگاه کند چه تاویلی دهیم ؟ بخوف و هراس غریبی افتادن
و خودشانرا از پنجره های غرائیها و بزیران انداختن بوزینه گا ر ابا افتادن زینه چه معنادهیم؟
سیروس سمیت همه وقوعات غریبه را که از وقت آمدن شان تا بحال در جزیره
بوقوع آمده است بی آنکه یکی از انها ر افراموش کند یگان یگان بیان کرده ناب و هاربر
و پانقروف حیران ماندند که چه بگویند ! پانقروف گفت :
- براستی که دانستن این مسئله ها خیلی مشکلست در پنیاب حق بدست شماست .
- دوستان من ! حالا یکواقعه دیگری پیش آمده که دانستن و فهمیدن آن از همه
زیاده تر مشکل گردیده است !
- آن کدام واقعه است موسیو سیروس ؟
وقتیکه از جزیره تابور می آمدید آیا در جزیره ما آتش افروخته دیدید یانی ؟
- بلی دیدیم .
- آیا از دیدن خود بخوبی امین هستید ؟
- همچنین امینیم که از دیدن شما امینیم .
- توهم آتش را دیدی هاربر ؟
- بلی موسیو سیروس ! آتش مانند يك سیاره بزرگی بدرخشیدن بود .
- خوب فکر کنید ! مبادا که براستی سیاره بوده باشد ؟
- نی سیاره نبود ! چرا که آسمان سراسر با ابرهای سیاه و تیره مستور بود . موسیو
ژدده ئون نیز دیده است .
ژدده ئون - بلی من هم دیدم . حتی بچشم من از روشنی آتش زیاده تر بروشنی
ضیای الکتریک بر خورد ، و چنان گمان بردم كه يك چراغ بزرگی برقی بدرخشیدن
آمده است .
هاربر - بلی ، بلی هم برسر بام غرا نیتهاوز بود .
مهندس - بسیار خوب دوستان من ! حالا تحقیق بدانید که در آنشب نه من و نه


- ( ٣٣٦ ) -
ما بهیچ آتشی در جزیره نیفروخته ایم!
پانقروف بحیرت تمام گفت :
چه میگوئید ؟ آیا شما نیفروختید ؟
محقق بدانید که اگر آتشی افروخته دیده باشید آن آتش از دست ما افروخته
نشده است چرا که ما در انشب از غرائیقها و ز هیچ بیرون نیامده ایم .
رفقا از ید. خن مهندس خیلی بحیرت افتادند چرا که آتش را بر أی العین دیده بودند .
بر استی که در یمسئله هایکچیزی هست ! معلوم است که يك قوت پنهانی ناقابلی در
جزیره لینقوان حکمر ما میباشد . اگر چه اینقوت برای مهاجران نافع و مفید حرکت
میکند باز هم در چا بودن، و که بودن آن خیلی به پریشانی خاطر و تشویش افکار افتاده اند!
سیروس سمیت از ولوله انداختن و هیجان توپ و ژوب برکنار چاه ، و فرو
آمدن خود در چاه، و نیافتن چیزی بژیبان کرده بعد ازین مکالمه همه مهاجران به اتفاق
آر اقرار دادند که هر طرف جزیره را بکمال دقت و باريك بینی بپالند . و هیچ نقطه
جزیره را بی تفحص و جستجو نگذارند .
بعد از امروژ پانقروف خیلی اندوهگین شد . و بی اندیشه نماند . کشتیبان قهرمان
ما که تا بحال جزیره را یگانه مال خود میشمردند، و خود شانو احاکم مطلق آن میدانستند
حالا يك آمر دیگری برای آن پیدا شدن خیلی بر طبعش کران آمده است ، وشوق و
نشته اش یکقلم پریده است .
ماه مایس داخل گردید . زمستان نیز واصل شد مهاجران بکارهای زمستانی خود
آغار کردند . مهاجران در زمستان خیلی پر وا ندارند . لباسهای پشمی نمدی بسیار
دارند . پشم و ماشین قماش سازی شان نیز حاضر است .
آیرتون نیز لباسهای پشمینه را پوشید، و بنابر رجای مهندس زمستانرا با مهاجران
در غرانیقها و ژیسر آوردن قبول نمود . اگر چه با ایشان بهركونه معیشت اشتراك
میور زدو لی همیشه مایوس و مکدر میباشد . بساعت تیریها، وسرورهایا آنها اشتراك نمیکند.


- (۳۳۷) -

مهاجران درينزمستان که سوم زمستان شانست هيچ از غرانيتهاوز نبرامدند.
طوفانهای بسیار شدید شدیدی ظهور نمود. بحر بسیار تلاطم پیدا کرد موجه های
بزرگ آن تا به پای دیوار غرانيتهاوز رسید. نهر مرسی نیز سیلابهای شدیدی بعمل
آورد. مهاجران پلهای تپهٔ منظرهٔ وسیعه را محکم بندی خوبی کردند.
در اثنای طوفانها بمرغانچه ها، و آسیا بسیار خسارت رسید که اگر مهاجران
زود زود خبر گیری و سرپرستی نمیکردند سراسر محو و تلف میشدند.
در موسمهای سردی در خارج تپهٔ منظرهٔ وسیعه یکچند زاغار و دیگر حیوانات
وحشی دیده شد. مهاجران بر مرغانچه ها و طویلهٔ حیوانات خود شان ترسیده
یکچند بار باز با آنها محاربه آغاز کرده متعدد حیواناترا تلف نمودند. زمستان بهمینصو
رت بسیار شدیدانه گذشت. شدت هوا بغرانيتهاوز اصلاً ضرری نرسانید. آغل
نیز بسبب پناهگی کوه فرانقلن بسیار خسارت نکشید. خرابی جزوئی آنها را
آبرنون تعمیر میکرد.
در زمستان هيچيك حادثهٔ اسرار انگیزی ظهور نمود. اما مهاجران همه وقت
از الوقوعات غریبهٔ اسرار انگیز مذاکره ها و مباحثه ها میراندند، و قرار قطعی میدادند
که در موسم بهار همهٔ اطراف جزیره را و گوشه و کنارهای آنرا دور و تفتیش نمایند.
بدخول ماه تشرین اول هواهای خوب و موسم لطیف بهار نیز داخل گردید. مها
جران تصو ر دور و تفتیش جزیره را مصمم کرده بودند که درین اثناءيك حادثهٔ نودیگری
که نتیجهٔ آن خیلی مهلک و وخیم بود ظهور یافت که بدینسبب از تصور گردش جزیره
فارغ شده در صد دچارهٔ حال خود افتادند این حادثهٔ غریبه را نیز آئینهٔ فوتوگراف
بظهور آورد باینصورت که در ١٧ تشرین اول هاربز هوا را خوب و مساعد یافته خواست
که یکقطعه فوتوگراف همهٔ کمانهٔ جنبا هير متفقه را بردارد. که این قطعه منظرهٔ تمام کمانه
را از حد دماغهٔ ماندیبول تا بحد دماغهٔ پنجه همه را در بر میگرفت. آنروز هواصاف دریا
هم آرام بود. ماشین فوتوگراف را هاربز در یکی از پنجره های غرانیتهاوز گذاشته ساحل


- ( ۳۳۸ ) -

و بحر را در دائرة رویت او در اورد . بعد از انکه فوتوکراف را گرفت در خانه تاريك غرا
نیتها و ز برای شستن آئینه فوتوکراف در امد و شیشه را شسته پس بر وشنی بر امد . دید
که در نقطۀ التصاق هوا و دریا یعنی منتهای افق بحر در عکس يك لكه سیاهی موجود است .
بخیالش آمد که در شیشه این لکه خواهد بود باز آئینه را بخانه تاريك برده هر چه کانست
لکه پاك نشد . ذره بین بزرگ را بر داشته نقطه مذکور را بدقت معاینه کرد . بعد از معاینه
دفعته يك ندای حیرتی بر اورده آئینه را با ذره بین به پیش مهندس دوانیده بر دو گفت :
- به این نقطه ببینید .
سیروس سميت به نقطه مذکور با ذره بین بدقت نظر کرده آئینه را بجایکی بنهاد .
و دوربین بزرگ را بر داشته بسوی حجره دوید .
مهندس بادوربین هر طرف افق را معاینه کرده بر نقطه که در آئینه فوتوگراف مانند
لکه سیاهی پدیدار بود توقف نمود. و فریاد بر آورده گفت که :
- يك کشتی راست باینطرف می آید .
ژه ده ئون و یا نقروف نزد ویده دوربین را گرفته دیدند . براستی كه يك كشتی بزرگی
بطرف جزیره لینقولن به سرعت در آمد است .
- انتهای کتاب دوم -
- مترجمش -
محمود طرزى


- ( ۳۳۹ ) -

اعلان

کتاب دوم رومان ما که بعنوان « آدم متروك » بود بعون الله تعالی رسیده
حد ختام گردید و حالا بكتاب سوم آن که « اسرار جزیره » است آغاز میکنیم .
آدم متروك که عبارت از آیرتون نام شخصیست ، و از طرف مهاجران از
جزیرۀ تابور بجزیرۀ لینقولن آورده شده اگر چه يك کمی از سرگذشت احوال او
درین کتاب دوم رومان جزیرۀ پنهان بیان گردید ولی تفصیلات کلی وقوعات حالات
لاردگولنازوان ، وکپتان غران ، و و اپور دونقان ، و خود این آیرتون رومان مستقل
مخصوصی دارد که نام آن رومان ( اطفال کپتان غران )میباشد . اطفال کپتان غران
نام رومان نیز از تألیفات مولف جزیرۀ پنهان ژول و رن فرانسویست که باز مستند
بران میباشد . رومان مذكور از يك سياحت خارق العادۀ بسیار عجیبی که بر سی و هفتم
درجۀ عرض جنوبی بر تمام کرۀ زمین دور و گردش شده است بحث و بیان میراند ،
و از جزیرۀ پنهان بزرگتر يك كتابیست . اطفال کپتان غران هم از طرف احمد احسان
بيك بزبان ترکی عثمانی بمعۀ تصاوير ، ونقشه های مکمل آن ترجمه ونشر شده است .
هرگاه این زحمت وجگر خونی که در راه ترجمۀ جزیرۀ پنهان را بزبان پارسی برخود
گوارا ساخته ایم به هدر وعبث نرود ، و این اثر ما از طرف قارئین كرام وطن عزيز ما
مظهر حسن قبول گردد ، وعمرهم وفا کند انشاء الله تعالی به ترجمۀ رومان اطفال کپتان
غران نیز آغاز خواهم کرد . ومن الله التوفيق . ( محمود طرزی )


- ( ٣٤٠ ) -

جزيرة پنهان

کتاب سوم اسرار جزیره

باب اول

فهرست

ضياع با خود سلامت - آیرتون را بخواهیم - مذاکره مهمه - دوغان
نيست - کشتى مشكوك - تدا بیر - کشتی نزدیک میشود -
صداى يك طوپ - لنگر انداختن كشتى - شب شد

تمام دو نیمسالست که مهاجران بیچاره فضازده فلاکترسیده بجزیره لینقولن افتاده اند. و در ظرف اینمدت باعالم انسانیت بهیچ مخابره اصلا کامیاب نشده اند . اگرچه قره ده ثون یکبار احوال خود شانرا مختصراً نوشته بگردن مرغ بزرگی که هاربر گرفته بود بسته و مرغرا بهوا کرده بودند اما این مخابره هم چیزی نیست که بنظر جدیت و صحت بآن دیده شود . تنها آیرتون است که بنابر نتیجه وقوعاتيكه بر قارئین کرام معلومست به اینها رفیق گردیده است . حالا انکه امروز آمدن دیگر آدما نرا در جزیره پنهان تنهای هجران خود می بینند .
زیاده هیچ جای شبهه نماند . در پیش روی شان يك كشتى باد بان کشاده بزرگی