- ( ۱۳۸ ) -

لازم است که ازان سوراخ در امده مغاره مذکوره را بحال يك مسکنی دراوردن
ممکن است .
مجرای نور اسپیروس سميت میخواهد که از میان سنگهائیکه بساحل نزدیکست برون
آرد . لهذا برای این کار از باروت کرده زیاده تر بيك اجزای ناریه قویه احتیاج کلی
دارند . آیا آن اجزا را چسان باید ساخت ؟
این تصورات سیروس سمیت بسیار خوش پانقروف آمده است. سنگها را پراندن،
سر از نويك شلاله براوردن ، مغاره ها کشف کردن آیا چقدر شیرین کارهای ساعت
تیریست ؟ پانقروف میگوید که (مادام که مهندس گفت که کیمیا کر شو یم ما هم میشویم ،
حتی اگر بخواهند ، من معلم رقص هم میشوم) اینرا گفته و یکدو سه چرخ رقص
مسرت نمود .
ناب و پانقروف برای کشیدن روغن دوغونق ، و پاره پاره کردن گوشت آن مأ
مور شدند . هاندم حرکت کردند . سیروس سمیت وژه ده تون و هار بر بجائیکه معدن
زغال سنگ بودمتوجه شدند که مهندس از انجا از مرکبات كبريتيه يك نمونه آورده بود .
آنروز را تابتام بمجمع کردن و نقل دادن مرکبات مذکوره کوشش ورزیدند. ودر
جه کافی ازان در شینه ها جمع آوردند . روز دیگر مهندس بعمليات کیمیویه آغاز
نهاد . این مرکبات کیمیویه که از زمین استخراج شده از زغال ، و سيلسيوم ، و آلومين ،
و كبريت حديد مرکب است که کار آمدنی ترین آنها در ینوقت کبریت حدید است که مهندس
آنرا به کبریتيت حديد تحویل داده ازان ( حامض کبریت ) حاصل میکند .
حامض کبریت که آنرا ( تیزاب ) میگویند از چنان وسایط کیمیویه ایست که در
عالم صنایع بیشتر از همه چیز استعمال میشود . مهندس از جسم مذکور اگرچه بعد ازين
برای شمع ساختن و چرم ها را دباغی کردن نیز استعمال خواهد کرد اما در ینوقت برای
دیگر چیز استعمال میشود .
سیروس سمیت در پشت شمینه هايك جای صاف و همواری را انتخاب کرده چینه


-( ١٣٩ )-

و هیزم فراوانی در انجا خرمن نمود. بر سر آن چوبها از نوع سنگ قایفان (شیست)
تمام سنگها را که با مرکبات کبریتیه بهم آمیخته با معدنها آورده شده بود وضع نمود. و بر
سر آن مرکبات کبریتیه را بقدر فندق خورد خورد کرده يك صف بریخت . بعد از ان
چوبها را از هر هر طرف آتش دادند ، بحرارت آتش سنگهای شیست که زغال و گوگرد
داشت نیز آتش گرفتند. بازيك صف دیگر نیز از مرکبات کبریتیه علاوه نمود. و بعد از انکه
چوبها سوخته و يك خرمن آتش بوجود آمد روی آنرا با خاك و شاخ و برگ پوشیدند
تا از هوا محفوظ بماند. این خرمن را بر حال خود ترك نمود. زیرا بعد از انكه مدت
دوازده روز این خرمن همچنین بماند کبریت حدید یکه در انست بالامتزاج به (کبریتیت
حدید). و آلومینی که در ان موجود است به (کبریتیت آلومینه) تحول میکند. و
سیلسیوم ، و زغال موجوده آن سوخته محو میشود.
بعد از انکه خرمن مذکور را برای حاصل شدن امتزاجات کیمیوی ترك نمودند
سیروس سمیت با دیگر رفقای خود بدیگر کارها مشغول شدند. تلپ و یا تفروف روغنی
را که از (دوغونق) کشیده بودند آب کردند و صاف ساختند. مقصد مهندس این
بود که روغن مذکور را تحلیل نموده غلیسیرینی که در ان موجود است بیرون بر ارد که
این عملیات هم نمیشود مگر اینکه روغن مذکور را به حال صابون تحویل دهند.
برای بر آوردن غلیسیرین را از روغن و تحویل دادن آن بصابون تنها تنها معامله کردن
آن با چونه یاسودا کفایت میکند. چونکه اگر با چونه یا سودا روغن معامله شود در
حال غلیسیرین را جدا میکند و روغن را بصابون تبدیل میدهد. و چیزی که برای
مهندس بکار است غلیسیرین آنست برای حاصل کردن غلیسیرین چون روغن با چونه
معامله شود صابونی که از ان حاصل میشود در آب حل نمیشود . حالا تکه اگر با سودا
معامله شود صابون معمولی ئیکه میشناسیم بوجود می آید. حالا صودارا از کجا بیابند ؟
در ساحل بحر بعضی نباتات بحری که از جنس صباریه بود جمع آمده خرمن تشكیل
کرده بودند که این نباتات خلقۀ صو دار احاوی میباشد. لہذا ازین نباتات استحصال


- ( ١٤٠ ) -

کردن صود ابسیار کار دشواری نیست . اولا ازین نبات مقدار بسیاری جمع کردند ، و در آفتاب انداخته خشك كردند . بعد از ان يك چقوری کنده در ان پر کردند و آتش دادند . و تا وقتی که بغبار منقلب میشد دوام نمودند . که این غبار را علی العموم ( صودای طبیعی ) تسمیه میکنند .
این است که مهندس غبار مذکور را باروغن دوغونق معامله کرده قابل استعمال يك صابونی با مقدار كافی گلیسرین حاصل نمود . حالايك جزو مهم دیگر بکار دارد که آنهم عبارت است از ( آزوئیت پوتاس ) یعنی شوره !
برای استحصال آزوئیت پوتاس لازم است که بعضی نباتاتی را که کاربو نیت پو تاس را حاوی میباشد باحامض آزوت معامله بکنند . آیا حامض آزوت را از کجا تدارك كنند؟ این است که این مسئله جداً مشكل يك مسئله ایست . مهندس حیران مانده ولی باز طالع مهاجران مدد گاری کرده در دامنه کوه فرانقلن ها ریر معدن آزوئیت پو تاس خالص را پیدا نموده کار تنها بر صاف کردن آن شوره ئيكه طبيعت حاصلکرده بود بماند.
خلاصة كلام این کارهای مختلف کیمیا گری بقدر هشت روز دوام نمود ، پیش از انكه مدت معينه دوازده روزه تحويل يافتن کبریت حدید به كبريتيت حدييد به انجام رسد همۀ مواد لازمه ئیکه مهندس را بکار بود حاضر گردید . برای بسر رسیدن مرکبات کبریتیه که در زیر خاك برای امتزاج یافتن پوشیده شده مانده بود هنوز سه روز دیگر باقی بود که مهاجران این سه روز را نیز بیکار نگذرانیده بساختن بوته و دیگر بعضی ظروف واوانی که برای تقطیر وغیره عملیات کیمیا گری بکار بود در داش کلالی خود ساختند ، حتى يك داش بسیار فنی ئیکه برای تقطیر کبریتیت حدید لازم بود نیز بوجود آوردند ، هر چیز در ۱۸ ماه مایس به انجام رسید . ژه ده ئون ، پانقروف ، هاربر ، ناپ بسیار مهندس خودشان در عملیات کیمیویه عمله های بسیار ماهری شده بودند .
بعد از انكه تحول مركبات کبریتیه ختام یافت ماده ئیکه حاصل شد مرکب از کبریتیت حديد ، کبریتیت آلومین ، و خاك ترسیلیس وزغال بود که اینها را در يك حوض آب


- ( ١٤١ ) -
چونه شده ئیکه خود شان برای همین کار حاضر کرده بودند انداختند . آب را شور داده. اده مرکبات را خوب بهم آمیختند . بعد از ان گذاشتند تا ته نشین شد. آبرا از حوض مذکور در تغاره ها گرفتند . خاکستر سیلیس وزغال چون در آب غیر محلول بودند در زیر بمانده در آبیکه گرفته شد کبریتت حدید با کبریتت آلو مین محلول بود . این محلول چون تحلیل شد بلورهای کبریتت حدید ترسب نموده تنها کبریتت آلو مین با آب آمیخته بماند.
حالا در پیش سیروس سمیت مقدار بسیاری از کبریتت حدید موجود شد که اصل مقصد از منها استحصال کردن حامض کبریت بود. در عالم صنایع برای استحصال حامض کبریت دستگاههای مخصوصیکه بمصارف گزافی ساخته شده است موجود میباشد . اگرچه برای اينكاربك فابريك بزرگ ، آلات مخصوصه ، ادوات پلاتینی ، حجره های سربی که حامض بران تاثیر نکند و بسی چیزهای دیگر لازم دارد که از هزار یکی از ان آلات و ادوات را قضا زدگان بیچاره مالک نیستند . اما مهندس چون در [بوهیما] يك اصول بسیار آسانی دیده بود که خود او نیز همان اصول را پیروی میکند .
سیروس سمیت برای استحصال حامض کبریت در قابهای سرپوشیده کبریتت حدید را تکثیف کرده حامض کبریتی که از ان حاصل میشود بحال بخار صعود میکند که این بخار تمیع کرده اجزای مطلوبه را بوجود می آورد . این است که مهندس برای این کار بوته های سرپوشیده و داشهای مخصوصی ساخته است املاح کبریتت حدید را در درون بوته های سرپوشیده مذکور گذاشته در داش تسخین نموده شد . خلاصه بعد از دو از ده روز تمام حامض کبریتی که مطلوب بود بمیدان برآمد .
آیاسیروس سمیت این حامض را چه میکند ؟ مهندس میخواهد که شورۀ موجو دۀ خودش را با آن معامله کرده حامض آزوت استحصال کند سمیت نزدیکشد که بمطلب خود نایل شود . مهندس غلیسیرینی که پیش ازین آنرا تکثیف کرده بود با حامض آزوت معامله نمود . از ان يك مايع زرد رنگی حاصل شد. مهندس این عملیات آخری خود را از شمینه هادورتر و تنها بسر خود ساخته است . زیرا این اجزائیکه بوجود


- ( ١٤٢ ) -

آمده بسیار تهلکه ناك يك چیزیست .
مهندس پر فنون از اجزای مستحصله خود در يك ضرف گلی شیشه ساخت يك
مقداری آورده برفقای خود گفت :
- عزیزان ، این ( نیتروگلیسیرین ) است !
بواقعه‌که این مایع زرد رنگی که مهندس استحصال کرده نیتروگلیسیرین بود که
قوة تخریبیة آن ده بار بیشتر از باروت است . نیترو گلیسرین مانند باروت به آتش
در نمیگیرد ، ولی به تماس و ضرب آتش میگیرد . بنابرین استعمال آن بسیار تهلکه ناکست.
پانکروف بکمال بیقیدی پرسید که :
- آیا همین مايعك زردك آن خرسنگهای سخت غرانیت را میپراند ؟
مهندس - بلی رفقا ! هم قوة نیترو گلیسیرین چنان قویست که هر انقدر بخچرهای
سخت مانند سنگهای غرانیت تصادف کند همانقدر زیاده تر شدت خود را اجرا میکند.
پا نکروف - آیا این چه وقت اجرا خواهد شد ؟
مهندس - فردا ! بعد از انکه در سنگها يك سوراخی کنده این مایع محقر زرد رنگ
را دران پر سازیم !
روز دیگر یعنی در (٢١) ماه مایس کیمیا گران ما در نقطه‌ئیکه در مابین ساحل تالاب
غرانت و سنگلاخ موجود بود رفتند . این نقطه از سطح تالاب پست تر است . آبهای
تالاب بواسطهٔ خرسنگهای بزرگ کنار ساحل تالاب ایستاده شده است که اگر آن خر
سنگها رفع شود آبهای تالاب از مجرائیکه کشاده شود از سنگلاخهای دیوار آسای غرا
نیت که [ ٢٥٠ ] قدم ارتفاع دارد بپایان ریخته از انجا بدریا می آمیزد . و این مجرای
جدید چون بسیار بزرگ میشود آبها بکثرت ریختن گرفته بزودی مجرای مطلوبیکه
همه‌کار ها برای آن شده بمیدان میبراید .
پانقروف بزیر نگرانی مهندس درمیان سنگهائیکه پراندن آن لازم است بکندن
يك سوراخی مشغول گردید . سوراخ در میان سنگها از يك نقطه آغاز کرده یکبر بطرف


- ( ١٤٣ ) -
تالاب ماثلاً کشاده میشود . این عملیات در از شد مهندس میخواهد که بقدر ده لیتره
نیتروگلیسرین استعمال کرده يك نتيجه مدهشه حاصل کند . رفقا بيك كوشش بسیار
بلیغی تا به چار پنجه سوراخ مطلوب را کشادند .
حالا کار بر در دادن نیترو گلیسرین موقوف مانده کفاندن نیتر و گليسرين بيك ضربهٔ
شدیده محتاجست . زیرا اگر به آتش در دادن بخواهند بی آنکه بکفد آهسته آهسته
سوخته میرود. اگر چه آسانترین کفاندن نیتروگلیسرین همین است که یکچند قطره
نیترو گلیسرین بر ان سنگ انداخته و بايك چكشی محکم بران بزنند . حالا آنکه اینگونه
کفاندن آن موجب پاره پاره شدن زننده آن نیز میگردد که آنهم بدرد مهاجران نمیخورد.
سیروس سمیت بر سر سوراخی که در سنگ کنده بودنديك سه پایۀ چوبی بلندی برپا
نمود ، و از لحها و پوست سند مانند بعضی نباتات يك ريسمان بسيار درازی ساخته
یکسر آنرا از سر سه پایۀ مذکوره گذرانیده يك سنگ بسیار سنگینی را بر محاذی سوراخ
مذکور بیاویخت . سر دیگر ریسمانرا بقدر سی چهل قدم دور تر برده ریسمانر ابا کوگرد
وشوره معامله نمود بمقام فتیل قایم نمود که به اینصورت ريسمان سوخته تا بجائيكه نوك
ریسمان بر سر سه پایه گره یافته میرسد و گره را سوختانده سنگ پاره را بر نیتر و گلیسرین
می اندازد .
مهندس بعد از انکه سه پایه را ، برپا و فتیله ها را تنظیم نمود ، سوراخیکه درسنگ
کنده شده بود تابد هن آن با نیتروگلیسرین پر و مملو نمود . در روی سنگ نیز بعضی
قطرات نیتر و گلیسرین را چکانیده سی چهل قدم دور تر آمده فتیله را آتش داد و
بتاخت دویده دویده از تپۀ منظره وسیعه فرو آمده بشمینه ها درآمدند .
از روی حساب فتیله تمام به بیست دقیقه تا بجای مطلوب میسوخت بواقعیکه بعد
از بیست و پنجدقيقه بيك دهشتی که تصویر آن ممکن نیست نیتر و گلیسرین کفید . چنان
گمان شد که جزیره تا ازته دای بلرزه در امد . سنگها چنانچه از دهنهٔ يك كوه آتشفشانی
که اول بفوران می آید بر روی هوا پریدن گرفت . در جو هوا حركت بدرجۀ شدت


- ( 144 ) -

نمود که سنگهای ضخیمه هارا بلرزه درآورد ومهاجران رابی اختیار برزمین غلطانید .
مهاجران برپاخواستند . برای دیدن نتیجه سعی وغیرت چند روزه خودشان
بسوی تالاب دویدند . از دهن همه شان بیکباره گی يك ندای حیرت ومسرت برامد!
سنگلاخ غرانیقی که حایل آبهای تالاب بود بصورت بسیار واسعی از هم گشاده شده،
و آبها ازان مجرا بيك شدت فوق العاده يك جریانی تشکیل داده ، و بعد از انکه از
روی سنگها كف کرده تا يكثا ديوارسة گلاخ روانی میکرد از انجااز (250) قدم ارتفاع
بپایان میریزد ، و از انجا بقد ر دوصد قدم يك نهری تشکیل داده بدریامی آمیزد!

- باب هجدهم -

پانقروف ازهیچ چیزی شبهه نمیکند - مجرای اول تالاب -
تحت الارض گشت وگذار - درمیان غرانیتیهايك راه -
توپ گم شد - مغارة میانه - چاه - اسرار -
عودت -

سيروس سميت به تشبث خود موفق شده است، اما مهندس بنابر عادتی که دارد
اصلاعلامت ممنونیت نشان نداده و چشمهایش بشلاله معطوف مانده بی آنکه چیزی
بگوید ایستاده بود . هاربر نوجوان كفها بهم زده آثار شادمانی مینمود . ناب از خوشی
برمیجهید . پانقروف بيك شيوة مخصوص خودش میگفت :
- اوه ! برای خدابی بگوئیم . حقیقتاًمهندس مابسيار پر فنون يك آدمیست !
بواقیکه نیتروگلیسرین از مطلوب زیاده تر خدمت کرده است . مجرای نوی که
برای تالاب باز شده آنقد رواسع وفراخ بود که نسبت بمجرای قدیم ازینراه سه برابر
آن آب بدرمیرفت . بنابرین بعد از کمی بهمه حال آبهای تالاب فرومی نشیند .
مهاجران بضیمنه ها برگشته بیل و کلنگ و چکش و ریسمان لحمی خود شانرابر
داشته باز بکنار تالاب آمدند . در راه پا نقروف بمهندس گفت :


— ( ١٤٥ ) —

— اما موسیو سمیت ! اگر با این مایع زرد رنگی که ساختید اگر بخواهیم که جزیره
را بر هوا کنیم میتوانیم نی ؟
مهندس — بيشك ميتوانیم ، کار بمقدار اجزاء و قوفست . کرۀ ارض نیز پرانده میشود .
پانکروف — آیا این اجزا را در تفنک استعمال کرده نمیتوانیم ؟
مهندس — خیر پانقروف ، شدت نیترو غلیسرین خیلی زیاد است. اسلحه را پاره
پاره میکند. اما چون در دست ما حامض آزوت ، شوره ، کوگرد ، زغال موجود است
باروت را نیز به آسانی ساخته میتوانیم . ولی چه سود که تفنک بدست نداریم .
پانکروف — بگذارید بابا! یکقدری که سعی و کوشش کردیم آنرا نیز میسازیم والسلام .
چنان دیده میشود که پانقروف از کتاب لغت جزیرۀ لینقولن کلمه ( غیر ممکن ) را
بیرون بر آورده است .
مهاجران چون بر میدان تپه منظره وسیعه واصل شدند یکسر بطرف مجرای قدیم
تالاب که بیرون برآمدن آنرا تخمین میکردند دویدند. بواقعی که از کنار سنگلاخ به کنار
تالاب دهنۀ مجرای قدیم آن بمیدان برآمده بود . بسببیکه آبها فرونشسته بود از کنار
سنگلاخ تا به پیش دهنۀ مجرا فرو آمدن آسان کردید . دهنۀ مجرا اگرچه بدرازی
یعنی به بلندی بقدر بیستقدم می آمد ولی بر آن از دو قدم بیشتر نبود . از سقف بر
درآمدن مهاجران ممکن نبود . لهذا پانقروف و ناب کلنك و چکش و قلمهای سنگ
کنی خود را گرفته در ظرف یکساعت بقدریكه يك انسان درآمده بتواند دهنۀ مجرا را
باز نمودند .
مهندس در دهن غار نزدیکشد . دیدکه در درون مجرايك سرنشینئی که بران فرو
آمده شود موجود است . اگر چنانچه حالا دیده میشود بلندی آن پستی نکند تا بسطح
بحر ازین مجرا رفتن ممکنست و غیر ازین در پایانترها بلکه مانند مغازه يك محل واسعی
پیدا شود که قابل نشیمن باشد .
پانکروف گفت :


-(١٤٦)-

خوب موسیو سیروس برای چه ایستاده اید؟ نمی بینید که سگ درون درآمد؟
سقف هم بلند درون مجرا هم مانند دهنه اش تنگ نمی نماید .
مهندس - بلی میدانیم . اما درون غار بسیار تاریکست . ناب رفته يك چند دنه
لخ و چوب خشك بیارد که آنرا افروخته در آئیم .
ناب و هاربر هماندم یکنار تالاب دویده چند دسته چوبهای خشك شاخله دار ارچه
کنده بیاوردند . آنها را مانند مشعله افروخته در حالتیکه توپ و مهندس به پیش
بودند بمجرا درآمدند .
مجرا برخلاف ملاحظه مهاجران رفته رفته وسعت پیدا میکرد بعد از کمی بی آنکه
خودشانرا خم بکنند قد راست راه میرفتند . در درون مغاره از زمانهای نامحدودیکه
این آب جاری بوده بسیار سبزه های آبی که آنرا ( بوصون ) میگویند پیدا شده بود
که راه رفتن مهاجران را دشوار مینمود . بناءً علیه مهاجران به بسیار احتیاط رو به
نشیبی پیش میرفتند . بوصونها ئیکه از سطح فوقانی مجرا رو بپایان آویخته شده
بود هنوز قطرات آبها ازان در چکیدن بود . جاهائیکه بران میگذشتند مهندس آنرا
بکمال دقت معاینه میکرد . مهندس از بسی علامات دانست که این مجرا از جریان آب
حاصل نشده بلکه از شدت آتش مرکز زمین یعنی از تاثیرات کوه آتشفشان بوجود
آمده بعد از انطفای مدید آن آب تالاب دران جاری شده رفته است .
در مجرا هرا ن قدر که پایان شده میرفتند مهاجرانرا يك ترسی پیدا شده میرفت.
و اگرچه بایکدیگر چیزی نمیگفتند ولی بدل هر يك حادثه دوغوانق آمده در هر قدم
قوه مخیله شان پنهان بودن يك جانور مدهشه دریائی را در نظرشان تجسم میداد.
معمافيه توپ در پیش پیش مهاجران میرود . اگر يك تهلکه به بیند چابك خبر
میدهد . بعد از آنکه بقدر صد قدم پیش رفتند مهندس توقف نمود . رفقایش نیز
بدورش جمع آمد . این جائیکه ایستاده بودند تایکدرجه خوب يك مغاره بزرگی بود
که از سقفش هنوز قطرات آب در چکیدن بود. هوای این مغاره اگرچه یکقدری آرام


-(147)-

مینمود ولی هیچ اثر تعفنی دران دیده نمیشد ژه ده ئون گفت :
— عزیزم سیروس ، این جا خیلی پنهان و ناقابل پیدا كردن يك جائیست . ولی
قابل سكنائیست .
پانقروف — چرا قابل سكنائیست ؟
ژه ده ئون — زیر اهم بسیار تاريك ، وهم يكقدری تنگ است .
پانقروف — آیا اگر یكقدری كوشش كنیم آنرا بزرگتر نخواهیم توانست ؟
و یكچند سوراخی برای روشنی كشاده نخواهیم توانست ؟
مهندس — ما براه خود دوام بكنیم . بلكه در پایانها جاهای موافقتر پیدا كنیم .
هاربر — چنان تخمین میكنم كه هنوز از بلندی دیوار سنگلاخ از سه حصه يك حصه
آنرا قطع كرده باشیم .
سیروس — بلی ثلث راه را پیموده ایم . زیرا از دهنه مجر ا تا حال صد قدم آمده ایم
كه هنوز در صد قدم پایاتر . . .
درین اثناناب پرسید كه :
— توپ كجاست ؟
درون مغاره را پالیدند . سگ موجود نبود .
پانقروف — بلكه سگ پیشتر رفته باشد .
سیروس — هله بسگ خود را برسانیم .
مهاجران پنجاه قدم دیگر فرو آمدند . درین اثنا از پیش بعضی صداهای عجیبی
شنیدند . هاربر گفت :
— اینصدا كه شنیده میشود صدای تو پيست .
پانقروف — راستیت ، هم به بسیار قهر عوعوه میكند .
مهندس — تیرهای پیکان آهنین ما بدست ماست به احتیاط پیش شویم .
مهاجران برای امداد سگ خودشان چابكی نمودند . سگ رفته رفته عوعوه


-( ١٤٨ )-

را بیشتر میکرد . آیا به پنجه کدام جانور مدهش افتاده ؟ مهاجران یکچند دقیقه بعد شصت قدم پایانتر توپ را یافتند.
جائیکه سگ را دران یافتند بسیار لطیف و واسع يك مغاره بود . نپ و هاربر مشعله های خود شانرا تکان داده درون مغاره را روشن کردند . سیروس سمیت ، وژه ده نون و پانقروف تیرها رابزه کرده آماده ایستادند .
این مغاره جسیمه سراسر خالی بود. مهاجران اطراف آنرا تماماً گردش کردند. هيچ چيزی ندیدند . اما سگ حالا برعوعوه خود دوام دارد . سخنها و نوازشهای مهندس هیچ فائده نمیکند . مهندس گفت :
— اینجايك مغاره بزرگ پیش از پنهم راه نیست هر طرف بادیوارهای سنگی غرانیت محاط . مطلقا برای آب يك مجرایی بایدباشد .
پانقروف — بلی .وسیوسیروس . دقت کنیم مبادا در کدام غار ماری نیفتیم .
مهاجران پیش پای خود شانرا دیده دیده به احتیاط تمام بسوی آخر مغاره که سگ درانجا عوعوه بسیار میکرد روانه شدند . در انجايك چاهی دیدند که درمیان سنگهای غرانیت کشاده شده بودکه آبهای تالاب از راههائیکه مهاجران بران گذر کرده آمده اندتا به این مغاره آمده و بعد از انکه این را مانند حوض انتباری پرکرده بود. از دهنه این چاه به بحر میریخته است . این چاه از چاههای معمولی کنده گی دست بشر هیچ فرقی نداشت . بدرون آن درامدن غیرقابل مینمود . مشعله هارابدهن غارگرفتند در درون آن چیزی ندیدند . مهندس يك پاره چوب در گرفته رابچاه انداخت . شعله چوب پاره مذکور دیوارهای درون چاه را روشن کرده تابه پایان رفته از جزی که کرد معلوم شدکه به آب بحر تماس نمود .
از زمان سقوط چوب شعله ور مهندس عمق چاه مذکوره را نود قدم تخمین نمود. سیروس سمیت گفت :
— این است که اینجا برای ما مسکن بسیار عالی میشود .


- ( 149 ) -

زده نون - اما مهندس افندی اینرا هم بدانید که اینجا مسکن دیگر جانور بود !
مهندس - چه کنیم، آن جانور ازین چاه فرار نموده انزواگاه خود را بما گذاشت!
پانکروف - درین وقت بجای توپ، سگ بودن خود را آرزو میکنم تا بدانم که سبب عوعوه او چیست .
سیروس سمیت بسوی سگ خود دیده آهسته تر گفت :
- بلی توپ در بسیار چیزها از ما کرده زیاده تر واقف میباشد .
حالا قسم اعظم آرزوی مهاجران گویا بسر رسید . هر چند بسبب کمکی روشنی مشعله ها جسامت و قابلیت آن بخوبی دانسته نمیشود ولی باز هم معلوم میگردد که با دیوار هائیکه دران بزند و بر او تاقها و دالانها تقسیم آنها ممکن است اگرچه درینوقت مغاره مرطوبست . ولی چون بعد ازین آب دران نمیآید در کم وقت رطوبت آن زایل میشود .
حالا دو نقطه مشکل میماند : یکی مسئله روشن کردن مغاره ، دوم آسان کردن در آمد و برآمد آن . از سقف مغاره سوراخ کشادن ممکن نیست . زیرا بر سر آن به ستبری صد متر سنگلاخ موجود است . اگر بشود باید که از جهت جبهه یعنی از طرف دیواری که بسوی بحر است پنجره باز شده ضیا گرفته شود . مهندس از وقتیکه از مدخل مغاره درآمده مسافۀ را که قطع نموده بذهن خود حساب کرده دانست که دیوار مغاره بطرف دریا بسیار کفت و ستبر نیست . هرگاه پنجره باز کردن ازینطرف ممکن شود دروازه وزینه خروج و دخول نیز آسان میشود . مهندس این فکر خود را برفقای خود بیان کرد .
پانقروف گفت :
- موسیو سیروس بکار آغاز کنیم . آلاتم با منست . من راه سوراخ کردن این دیوار را پیدا میکنم . آیا از کجا بزدن آغاز کنم .
مهندس چقور تر و فرو رفته ترین جاها را نشان داده گفت :
- ازینجا .
کشتیبان تنومند بکوشش جانسپارانه بکار آغاز نهاد بقدر نیمساعت کوشش نمود سنگ


- ( ١٥٠ ) -

های بسیاری را بهر طرف پراند . بعد ازان کلنگ را ناب گرفت . آنهم چون مانده
شد ژه ده ئون بسنگ کنی آغاز نهاد بقدر دو ساعت این عملیات دوام ورزید . کار بدر
جهٔ رسیده بودکه مهاجران نومید شوندکه درین اثنا يك ضربهٔ میل آهنین ژه ده ئون
سنگرا شکافته میل از سوراخ بخارج افتاد .
همه مهاجران بيك زبان ( هوررا ! ! ) گفته فریاد برا وردند صداهای شان در
سقف مغازه طنین انداز گردید . کلفتی دیواریکه سوراخ شده بود در پنجا سه قدم بود .
مهندس از سوراخ بخارج نظر انداخت . از ساحل بقدر نود قدم بلند بودند . ازین دیوار
طبیعی سنگلاخ بقدر دو صد قدم يك میدان ریگزار صاف و همواری تالب دریا دوام
مینماید . بعد از ان آبنای كوچك ، بعد ازان جزیرهٔ سلامت ، بعد ازان بحر محیط
جلوه گر بود .
از سوراخ يك ضیای شدتناکی در امده مغازه را بصورت بسیار لطیفی لمعه دار نموده
طرف چپ مغازه بدر ازی صد قدم ، وعرض و ارتفاع سی قدم بود . طرف راست
آن خیلی وسیعتر و بلندی سقف آن بقد رصد قد م می آمد که درینطرف ستونهای سنگی
طبیعی بسیار عجیب و غریبی نیز موجود است . اگرچه سقف و دیوارها و صحن و ستونهای
این مغاره بصورت منتظم و هند سهٔ مکمل صنعی نیست ولی هیئت مجموعهٔ آن خیلی لطا
فتبخشاست .
مهاجران از بسیاری حیرت و اله شده اند . در حا ليكه اميد يافتن يك مغازهٔ
كوچكی را داشتند يك قصر طي بعثی دلفزا یی یافتند . از دهن هرکس ندا های مسرت
میبرامد . سیروس سمیت گفت :
— رفقای عزیز من ! بعد از انکه این مغارهٔ خودرا بدرجهٔ کافی روشن ساختیم در
طرف چپ او تاقها و تحویلخانه های خود را میسازیم . وميدان جیم طرف راست
را برای خود مادالان تجربه خانه و موزه خانه اتخاذ میکنیم .
هاربر — آیااین جا راچه عنوان خواهیم داد ؟


— ( ١٥١ ) —

مهندس — غراتیت هاوز . [ یعنی قصرسماقی . ]
درین اثنا مشعله ها به تمام شدن رسیده بود ، لهذا پیش از انکه مشعله ها خاموش
شود بر امدن لازم است . بقیه کار را برای روز دیگر میگذارند پیش از رفتن سیروس
سمیت باز بر سر چاه مذکور بیامد . بدقت گوش بر ان نهاد ولی هیچ چیزی نشنید .
درمیان آن باز يك مشعله انداخته داعی شبهه يك چیزی ندید . پس چنان معلوم میشود
که جانوریکه درین مغاره بود و توپ بران عوعوه میکرد خود را بچاه انداخته بسبب
منقطع شدن آب از چاه به بحر فرار کرده رفته است .
اما مهندس بحیرت بسوی چاه مذکور نظر دوخته هیچ چیزی نمیگفت . پانقروف
به او نزديك شده گفت :
— موسیو سیروس مشعله ها خاموش میشود .
مهندس — چون چنینست برویم .
مهاجران از راهیکه فرو آمده بودند پس ببالا شدن آغاز نهادند توپ در پیش پیش
میرفت بمشکلات براه میرفتند. تا به مغاره نخستین بالایی رسیدند در انجا یکقدری مکث
و آرام نموده باز برفتن آغاز نهادند . هر انقدر که بالا میبرامدند هوا سردتر میشد . در
دیواره و بوصولها قطره های آب باقی نمانده بود. مشعله ئیکه بدست ناب بود خاموش
گردید . مهاجران به استعجال مجبور شدند . مشعله دیگر نیز رو بخاموشی نهاده بود
که مهاجران از دهنه مجرای قدیم تالاب غراتیت بر امدند .

باب نوزدهم

نقشه و پلان سیروس سمیت — برون غرا نیتیهاوز — زینه ریسمانی —
تخیلات پا نقروف — سبزه های خوشبو — تبدیل مجرای
آب — نظارت بحیرۀ غرانیتهاوز — آب جاری در غرانیتهاوز

روز دیگر را مهاجران به اصلاح مسکن نوخودشان یعنی ( غرانیتهاوز ) گذرا


- ( ١٥٢ ) -

نیدند . مهاجران در باب ترك كردن شمینه ها و آمدن به این مسکن جدید خودشان
که دست قدرت آنرا در میان اینچنین يك دیوار سنگی غریبی که از هر گونه تعرض و باد
و باران و بحر محفوظ و مصون است انشانموده خیلی آرزو و استعجال میکردند. اما فکر
مهندس اینست که شمینه ها را نیز سر اسر ترك نکنند و آنرا برای بعضی عملیات جسیمه
يك کارگاه جسیمی اتخاذ کنند .
کار نخستین مهندس این شد که بسوی ساحل رفته دیوار طبیعی سنگلاخ غرانین را
ملاحظه کنند که سوراخ گرانیتها و ز در کدام جای ساحل تصادف میکند . آهنی که از
دست ژه ده ئون خطا خورده بساحل افتاده بود رهبر آشکاری برای مهاجران بود که
بواسطه آن تعیین موقع آسان گردید. آهن به آسانی یافت شد. در جائیکه آهن افتاده
بود هشتاد قدم بلند تر از ان در دیوار يك سوراخی مشاهده میشده که از حالا بعضی کبو
تران در ان رفت و آمد را بنا نهاده بودند .
فکر مهندس این بود که مغاره را بر پنج قسم ويك صالون تقسیم کند . از طرف
ساحل پنج نجره و يك دروازه باز کند . پائروف لازم بودن نجره ها را تصدیق و
قبول نمود ، اما معنای لزوم در وازه را ندانست که چیست . زیرا دروازۀ غرانیتها وز را
عبارت از مدخل مجرای تالاب که در بالاست میداند . مهندس گفت :
دوستان من، فکر من آنست که آن مدخل را بتمامها سد و بند کنیم که هیچکس
آنرا نه بیند و نداند. حتی در وقت لزوم در پیش مجرای جدیدی که باز کرده ايم يك سدى
ساخته مدخل قدیم را سراسر در زیر آب پنهان سازیم . زیرا چنانچه ما از ین راه رفت و
آمد میتوانیم برای دیگران نیز آسانست .
پانکروف — خوب از کجارفت و آمدکنیم ؟
مهندس — از ينطرف يك زینه میسازیم . و قتیکه زینه را بر داریم آمدن هیچکس
در نجاممکن نمیشود .
پا نکروف — آیا به اینقدر احتیاط از چه لزوم می بینید ؟ تا بحال از جانور ها چیزی


- ( ١٥٣ ) -

ضرری بانوسیده . جزیره مانزه مسکون نیست که از مردم وحشی بوءمی آن اندیشه کنیم.
مهندس – آیا ازین بخوبی امین هستید ؟
پانقروف – چون همۀ اطراف جزیره را گردیدیم قطعاً امین میشویم.
مهندس – بسیار خوب، گیریم که در جزیره انسان نیست اما از خارج آمده میتواند.
اینطرفهای بحر محیط بسیار تهلکه ناکست . بنابرین به احتیاط حرکت کردن اولاتر است.
پانکروف رای مهندس را پسندید، وبکار آماده گردید . نقشه مهندس در باب
تعمیرات غرانیت هاوز ازینقرار است : اولا در دیوار طرف پیش روی مغاره پنج پنجره
بسیار مکملی بيك دروازه باز کردن . و در صالون یعنی دالان بسیار بزرگ طرف راست
مغاره نيزيك پنجره بزرگی کشیده هر طرف مغاره را خوب ضيادار ساختن . این پنجره
ها چون نام بجهت نقطه شرق ناظر میباشد شعاعات نخستین شمس خاوری همیشه در ان
انعکاس میکند غرانیتهاوز چون در مابین سنگستانی که شمینه ها را تشکیل داده ، و خم نهر
مرسی واقعشد. لہذا ببادهای مدهش شمال شرقی معروض نمیبا شد . ذاتاً مهندس
پنجره ها را چون باچوکاتها و پله های محکم تزئین میدهد از انرو به بسیار مضبوطی سد
و بسته میشود که ببادها مقاومت میتواند .
اول کاریکه مهاجران به آن شروع کردند سنگ کنی بودکه پنجره ها را باز کنند.
سنگهای دیوار غرانیتهاوز خیلی سخت بودکه با آهن و کلنگ شکافتن آنها مشکل
ودير ميشد . لہذا از نیترو غلیسرینی که بدست مهندس موجود بود مقدار کمی استعمال
کرد پنج پنجره ويك دروازه ، ويك پنجره بزرگر ا باز کردند . سوراخهائیکه باز شده
بود اطراف وکنارهای آنرا يك شكل منتظمی دادند و بعضی جاهای آن که بگل و خشت
محتاج بود تعمیر نمودند . در ظرف یکچند روز همۀ این کارها را به انجام رسانیده پنجره
های باز غرانیتهاوز ضيا وهوای صافی را در مغاره جاری ساخته رطوبت وعفونت
آنرا سراسر زایل نمود .
بنا بر پلان مهندس مغاره بر پنج قسم تقسیم میشود . قسم اول عبارت از جائیست


-( ١٥٤ )-

که دروازه وزینه در انست و این قسم مانند دهلیز خانه شمرده میشود بعد از ان بفراخی
سی قدم يك مطبخ ، و بوسعت چهل قدم يك او تاق طعام خوری ، و بوسعت پنجاه قدم
يك او تاق خواب ، و در پیش دالان بزرك يك او تاق مهمان خانه .
این تقسیمات طرف چپ مغاره را سراسر پر نموده لهذا در مابین او تاقها ، و مغاره
يك رو هروی مانده آنطرف را برای تحویلخانه ئی که هر نوع مأکولات و مشروبات را
در ان نگهدارند مخصوص نمودند . مهاجران يك مغارة ديگری نیز بر بالای این مغاره
دارند که آنجا را برای کدام چوب وزغال و هر نوع از زاق تخصیص کردند .
برای اجرا یافتن این پلان مهندس مهاجران باز بخشک مالی و چونه سازی آغاز
کردند . چند روز مشغول شده خشت و چونه بسیاری در زیر دیوار غمرانیها فراهم
آوردند . تا بحال برای رفتن و آمدن عمر انیها وز او لا بر تیه منظره وسیعه بر آمدن و بعد
ازان بدر آوی : و صد قدم بحرار افرو آمدن بیهوده وقت شان صرف میشد مهندس
هماندم فکر خود را بتوقع اجرا نهاده بساختن يك زينة متيني آغاز نهاد .
در اول امر دو سه روز بریسمان سازی مشغول شدند . ریسمانهای گوناگون
باريك وكافت و دراز و كوتاه از لیفهای درخت ( کوی ژواق ) که خیلی محکم و متین
است ساختند . ریسمانها را در پیش دیوار غمرانیها در آوردند . و يك زينه فراخی که
پته پایه های آنرا از چوب محکم درخت سرو ساخته بودند از دروازه غمر انیها وز آویختند.
يك ریسمان باریکتر دیگری را نیز از يك مقاره (۱) گذرانیده برای بالا کردن خشت و گل
و غیره استعمالکردند. خشتها و چونه ها و چوب و آب وسائر لوازماتر ابا آن ببالا کشیدن
و بکار بنایی خود شان آغاز کردند . بعد از یکهفته درون مغاره بموجب پلان ونقشه
مهندس بر او تاقها ودالان ومطبخ وغيره تقسيم يافت .
همه این عملیات در زیر نظارت مهندس از طرف همه مهاجران بكمال شوق ومحبت
شطارت اجرا میشد . على الخصوص پا نقروف که گاهی ریسمان سازو گاهی بتو کاهی
سنگ کن میشد بذله کوئیها و لطيفه ها و مزاحهائی میکرد که رفتار قهقهه ها می آورد.

(۱) مقاره چرخهای كوچك غلطک داری را میگویند که برای بالا کردن اشیاء ایجاد می بند بکار
آید و ریسمان بران به آسانی کش میشود .


-(١٥٥)-

پانکروف بدرجة بر مهندس امنیت و اعتماد پیدا کرده که مسئله ملبوسات و تنویرات را هیچ
بخاطر نیاورده تا بساختن راه آهن و تلگراف فکر خودرادر از نموده بود .
مهندس سخنان پانقروف را بلذت میشنید ، و نیتهای مبالغه کارانه او ر ا خراب
کردن نمیخواست . اما گاه گاهی بيك انديشه بسیار دور و درازی فرو میرفت که آنهم
عبارت از اندیشهٔ چنان رهایی یافتن شان بود از بجزیرهٔ خالی و تنهایی که از همه راه های
کشتیها بر کنار افتاده حتی نام آنهم در خریطه ها مذکور نیست نه کشتیها به آن نام در انجا میاید.
در اثنای عملیات هاربرکوششمندی و غیرت خود را نشان داد که تا چه درجه جوهر
قابلیت ، نوجوان ، و کوشمند يك پسر است ، زود میفهمد ، زود اجرا میکند .
مهندس رفته رفته به این پسر محبتش زیاد میشد . هاربر نیز بمقابل مهندس روز بروز
حس احترامکارانه اش را می افزود .
ناب بازهمان نابست . دایما صداقت ، جسارت ، وغیرت مجسمه است . افندی
خود را بدرجهٔ پرستش دوست میدارد . با پانقروف بزودی عقد رابطهٔ محبت نموده،
ودرمابین شان يك دوستی صمیمی حاصل شده بی تکلف به مصاحبه آغاز نهاده اند .
ژه ده ئون نیز بسیار غیور است هر کار از دستش می آید. زینهٔ غراپتها و زدر روز
بیست و هشتم مایس قطعیآ جابجا کردید . این زینه که بدرازی هشتاد قدم بود برصد
پته پایه تقسیم یافت مهاجران بزودی بر بالاشدن و فر و آمدن زینه عادت گرفتند .
پانقروف بسببی که در کشتیهای بواسطهٔ اینچنین زینه ها بردکلهای بلند بلند بالا و پایان شده
در ینباب معلم اول دیگر رفقا شده بزودی و آسانی مهارت و ممارسه پیدا کردند ، اما
توپ بیچاره بسیار بزحمت و دشواری به آن عادت گرفت . تا بسیار وقتها حیوانرا برشانه
بالا و پایان میکردند . ذاتا مهندس فکر آنرا دارد که بقوت آب شلاله يك ماکينه جر
اثقال ساخته خود را و رفقای خود را ازین عذاب بالا و پایان شدن وارهاند .
درین اثنای کارهای متنوعه موسم زمستان نیز نزدیکشده بود . مهاجران در پی
ذخیرهٔ آذوقهٔ زمستان خود افتادند . هرروز ژه ده ئون و هاربریکچند ساعت بشکار


- ( ١٥٦ ) -

مشغول میشوند . صید و شکار خود شانرا اکثراً در ( پبشه جا قامار ) اجرا میکنند.
هنوزيك واسطه ئیکه از نهر ( مرسی ) گذر کرده بتوانند نیافته اند از انرو در جنگل
بزرگ ( فاروست ) رفته نتوانسته اند . گشت و گذار جنگل مذکور را برای بهار آینده
گذاشته اند . ذاتاً در بیشۀ جا قا مار نیز شکار های متعددقانقورو، وگر از، و انواع مرغها
موجود میشد . هاربر نیز در ین اثنا در يك طرف جنوب غربی بيشه يك چمزاری یافت
که در آن هر گونه نباتات خوشبو، ونباتات طبی موجود بود . از هر نوع ورق آن که
برای سینه ، وتب ، ومسهل و غیره نافع است بغل بغل در ضرایتها وزمی آورد پا نقروف
چون اینهار ا دید پرسید که :
ـ این سبزه ها بچه کار می آید هار بر ؟
هاربر - خود را با آنها تداوی میکنیم .
پالقروف - آیا چه وقت ؟
هاربر - هر وقتیکه نا خوش شویم .
یا نقروف - ما د امیکه در جزیره ما حکیم نیست چرا بیمار بشویم ؟
این سخن پانقروف بچنان يك طور جدی و حقیقی گفت که مزح از و معلوم نمیشد.
مگر به فکر پانقروف محقق همین است که ناجوری و بیماری راحکیم در مملکتها با خود می
آرند . هار بر اگر چه بجواب پا نقروف يك سخنی نیافت ولی برکار خود دوام ورزیده
بسی نباتات نافعی دیگر نیز در ضرایتها و ز جمع نمود . حتی درمیان نباتات مذکوره
( اوسوه غو ) نام نباتی نیز آورده بود که بعد از جوش دادن اعلايك چای سبزی میشد.
در اثنائیکه صیاد ها بر شکار خود دوام داشتند يك روز بيك ملك خرگوشها
تصادف کردند که هزاران غارهای خرگوش را حاوی بود .هاربرفریادبرآورده گفت:
ـ وای ، آشیا نهای خر گوشها را به بینید .
ژه ده ئون ـ آیا پر خواهند بود یا خالی ؟
ژه ده ئون وهار بر در نزد آشیان هانزدیك شدند . از انجا دفعۀ بقدر صد دانه


- ( ١٥٧ ) -

خرگوشها بهر هر طرف بدویدن شدند. بچنان سرعتی بدیگر غارها و طرفها پنهان شدند که توپ نیز یکی از انها را گرفته نتوانست. ژه ده ثون خیلی هوس گرفتن یکچند دانه از انها افتاده خواست يك دامی در پیش آشیان آنها بگذارد، ولی دام را با چه بسازد؟ هیچ! و الحاصل با وجود آنهم از سعی و کوشش و انه ایستا دند تا بمت توپ وتك و دو خود چار عدد خرگوش را تلف کرده توانستند.
بوقت شام محصول شکار خود را بغرانیتهاوز آوردند. طعام شام را همین محصول تشکیل نمود. و هم چون به آشیان بزرگ آن ره بلدی پیدا کرده اند ممنون شدند که هر وقت از انجا بدام آورده میتوانند. در (٣١) مایس پله های پنجره ها و دروازه ها را ساختند. کار بر فرش کردن او تاقها ماند که آنرا هم برای شبهای دراز زمستان گذاشتند. در مطبخ يك اوجاغ خشت پخته نیز ساختند. دودکش آنرا نيز از يك تنه درخت كاوك شده ساخته و سر پنجره مطبخ را يك سوراخی کرده سر دودکش را بیرون برآوردند.
مدخل قديم مجرا را با سنگهای بزرگ بزرگی سد کردند و بسی چوب و خاشاك و گل و بوصون بر آن ریخته سر اسر بند نمودند. ولی نیت مهندس که آنرا بس بالا کرده مدخل را سراسر در زیر آب پنهان نماید در ینوقت معطل ماند.
مهندس از مجرای قدیم نیز استفاده نمود. از زیر مدخل يك سوراخی باز کرده و از تالاب آب در ان جاری نمود. راه جریان این آب را نیز خوب تسویه کرده يك جویچه كوچك بسيار لطیفی در درون غرانیتهاوز جاری ساخت. آب مذکور در پیش مطبخ در يك حوضی جمع می آمد و از انجا در يك ناله نا بگاه آخر مغاره رفته به بحر میریخت.
هر چیزی تمام شد. زمستان نیز شدت خود را نشان داد. مهندس آئینه سازی را بیکوقت دیگری مانده در ینوقت پله های پنجره های خودشانرا تنها با تخته حفظ و ستر نمودند. ژه ده ثون در اطراف پنجره ها از نوع عشق پیچان بعضی نباتات خوش گل خوشبویی کاشته اطراف پنجره ها را به آن تزئین نمود. مهاجران حقیقتاً از بخت خود شان ممنون هستند. اگر هر چه میکردند به این درجه محفوظ و موافق يك اقامتگاهی پیدا


- ( ١٥٨ ) -
نمیتوانستند .. منظره بحیره ها نیز خیلی لطافت بخش است. بر یگانه جواهر متفقه دماغه مانیول،
دماغه نجه نظارت دارند. على الخصوص که جزیره سلامت نیز در پیش چشم شالیست .
—( باب بیستم )—
موسم باران - مسئله ملبوسات - شکارقوق - شمع سازی -
کارهای داخلی غرابیتهاوز - دوبل كوچك - رفتن بمعدن
استربدیه - ها ربر در جیب خود چه می یابد ؟
بداخل شدن ماه حزیران زمستان نیز داخل شد. بارانهای بسیار شدید وباد
های مدهش ظهور نمود .. مهاجران قدر و قیمت غرانیتهاوز را حالاشناختند. شمینه ها
در چنین هواها ناقابل سكنائیست . حتی در ایامهای طوفان های بحر در اثنای مد موجهای
بحر تا بدرون شمینه در آمدن نیز ممکنسـت . بناء عليه سيروس سميت آلات و ادوات
آهنگری خود شانرا در يك جای محفوظی جابجا کردن خواست . در ماه حزیران
مهاجران بکارهای متنوع مشغول شدند . شکار خشک و ماهیگیری آب را نیز ترک نکردند .
پانقروف از لیفهاییکه از ان ریسمان ساخته بودند دامهای متعدد خرگوش ، وقلابهای
ماهیگیری ساخت . مطلقا هر روز یکچند خرگوش و ماهی میگرفت . ناب شکارهای
مذکور را به پاك كردن ، ونمك زدن وقاق کردن مشغول میگردید .
درین اثناء مسئله ملبوسات بموقع مذاکره درآمد. هنوز بهمان يك يك دست البسه
شیکه از ریشموند در برداشتند هستند . اگر چه البسۀ خودشا نرا تا به اینوقت محافظه
کرده و پاك نگهداشته اند ولی چون بسردیهای سخت زمستان وبارشها کافی نمی آید
مهاجرانرابه اندیشه انداخته است .
تا به اینوقت مهندس به تدارك مسكن ومأكولات مشغول بود ، برای اندیشیدن
ملبوسات وقت نیافته بود. و حالا نیز چون موسم زمستانست برای تدارك كردن البسه
وقت وفرصت نیست . بهمه حال این موسم زمستانر اباید بسر آرند . درسال آینده


— ( ١٥٩ ) —

گوسفند های کوهی را که در کوه فرانقلن دیده بودند بدست آورده از پشم آنها البته
مهندس يك چارۀ بافته قماش برای پوشاك خواهد ساخت .
پانقروف گفت — بگذار بابا ! در اتاقهای خود چوب بسیاری افروخته خود را به آن
گرم میکنیم .
ژد ده ئون — ذاتا لینقولن ما در گرمترین منطقه متعدله از قرار طول و عرض واقع
شده . زمستان بسیار شدیناك نمیشود . در طرف نصف کرۀ شمالی به این عرض اسپانیا
و انا طول واقعشده .
سیروس — بلی همچنین است اما در اسپانیا و اناطول نیز گاهی زمستانهای بسیار شد
یدی تصادف میشود . در نجا نیز ملحوظ ست که همچنان زمستانهای سخت پیش شود.
معمافیه چون اینجا جزیره است درجۀ حرارت بسیار تنازل نمیکند .
هاربر — آیا چرا ؟ موسیو سیروس ؟
مهندس — اولاد من ، بحر حرارت صیف را بلع میکند ، و بمثابۀ يك انبار خانه
بسیار جسیمیست که حرارت را در تمام موسم تابستان در خود ذخیره میکند . در مو
سمهای زمستان آن حرارت را افراز میکند . و از ین است که در جزیره های میان آب
و یا سواحل بحر بسیار سردیهای فوق العاده پیش نمیشود .
پانقروف — اینسخنها را پسان می اندیشیم. حالا اینرا بگوئید که شبها در از شد .
بايديك چارۀ برای روشنی بیابیم .
مهندس — این آسانست .
پانقروف — آیا مذاکرۀ آن ؟
مهندس — نی حل کردن آن .
پانقروف — چه وقت آغاز میکنیم ؟
مهندس — فردا .
پانقروف — چسان ؟


— ( ١٦٠ ) —

مهندس — ماهی فوق را صید کرده .
پانقروف — آیا با ماهی فوق كاس میسازیم ؟
مهندس — واه ! واه ! تو هم چها میگوی . شمع میسازیم شمع .
این است كه فكر مهندس از شكار ماهی فوق گرفتن روغن آنست برای شمع ریزی
كه قابل اجراست . روغن ماهیان فوق از حد افزونست . چونه و حامض كبریت نیز
موجود است . لهذا شمع ساختن آسانست .
روز چارم حزیران روز یكشنبه و یوم مقدسی بود از انرو مهاجران تعطیل اعمال
نمودند . مهاجران از نعماتی كه به آن مظهر شده اند دعاهای شكر گزاری خود شانرا
رفع بارگاه ایزد متعال كردند .
روز دیگر اگر چه هوا مغشوش بود باز هم مهاجران برای شكار فوق بجزیره سلامت
برفتند . آبنا را در حالت جزر عبور نمودند . و از امروز قرار دادند كه برای گذشتن این
آبنا و گذشتن نهر مرسى يك كشتی كلكى بسازند .
در جزیره كلك سلامت ماهیان فوق بسیار بودند . صیادها عصا چوبهای برچه دار
خود شانرا به اصول و قاعده ئیكه كشتیبان قوما نده میداد استعمال كرده پنج شش عدد
آنها را تلف نمودند . و در همانجا پوست كرده و روغن شانرا در پوست شان پر كرده
بغرانیتها در آوردند . پوستهای آنها برای پاپوش های شان بسیار كار آمديك پوستی
بعمل می آرد . روغنی كه از انها حاصل آمد بقدر سیصد كیلو غرام بود .
شمع سازی به بسیار آسانی بموقع اجرا درامد . سیروس سمیت برای شمع سازی
بعملیات دور و درازی مراجعت نكرده روغن را با چونه به صابون تبدیل كرد ، صابونرا
نیز با حامض كبریت معامله كرده در حال كبریت كاس آنرا ترسب داده باقیمانده آن بالطيع
سه حامض زیت شدكه آنها هم [ حامض اوله ئيك ] ، ( حامض مارغاريك ) ، و ( حامض
سته ريك ) بود . اول آن چون بحال مایعیت بود بواسطة تضییق تفریق كردید .
دو حامض دیگر كه باقی ماند جسم سوزنده شمع را تشكیل نمود.


- ( 161 ) -

شمعسازی در بیست و چار ساعت به انجام رسید . بعد از بسیار مذاکره و مشاوره
فتیل شمعها را از لینی که ازان ریسمان بافته بودند ساختند . فتیل را مانند فتیلهای شمعهای
( اسپرمه چت ) با حامض بور معامله کرده شمع بران ریختند .
شمعها ئیکه ساخته شد اگرچه سیاه وغیره منتظم بود ولی از شمع های چربیوی
عادی باز بار مکملتر بود . در ین ماه نیز در درون غرا نیتها بکارها تعطیل نیافت .
مهاجران باز به نجاری شروع کردند . بعضی اشیائیکه به آن احتیاج داشتند ساختند.
به بسیار زحمت دو عدد قیچی ساخته توانستند که بغیر از ناب و هازیر دیگر رفقاء موهای
خودشانرا با آن بریدند . بعد از بسیار جد و جهد دو عدد اره های دستی ساختند که
با آن اره ها تخته بریدن ممکن شد با آن تخته چوکی ، میز ، الماری ، آرام چوکی خواب
ساختند که اینها اگرچه بسبب بی اسبابی کلفت وغیر منتظم بودند ولی کار آمد ومتین
چیزهایی بودند .
بسترهای خواب مهاجران از ( نردستر ) نام نبات بحری مرکب است که این ( نرد
ستر ) درکنارهای بحر پیدا میشود ویک نوعی از بوصون است . مهاجران ازین نبات
مقدار بسیاری آورده بر روی تخته هایی که بمقام چارپایی برای خودشان ساخته اند فرش
کردند . مطبخ را نیز بيك حال مکملیتی درآوردند . با اوجاقهای بلند خشت پخته یی ،
وضروف و اوانی متعد دکلی اشچی باشی ناب بکمال جدیت ایفای وظیفه میکند .
آبهای تالاب گرانت بسبب مجرای نویکه برایش باز شده بر میدان تپه منظره وسیعه
دررگزارکنار ساحل يكيك جویی بعمل آورده رفتن مهاجران را بسوی شمال به تعویق
می اندازد . لهذا قرار دادند که دوپل برانها به بندند يكيك پلی که بدرازی بیست بیست
قدم باشد برا نها به بندند . سه چهار روز به این کار مشغول شده پلها را ساختند . اول
ناپ از پل گذشته به کدام خانه استریدیه که پیش از ین کشف کرده بود رفت . بايك عرابه
دستی ئیکه ساخته بودند از ان استریدیه ها ئیکه طعام شان بسیار لذیذ میشود یکچند
هزار دانه بارکرده بیاورد. استریدیه هارا در آب گم کنار دریا ریختند تا تازه بماند هر روز


- ( ١٦٢ ) -

بقدر لزوم از انجا گرفته صرف میکردند .
پس دیده میشود که جزیره لینقولن باوجودیکه هنوز همه اطراف آن بالیده نشده
باز هم هر گونه احتیاجات مهاجر از ادفع میکند . اگر خوبتر جستجو شود البته بسی
مواد لازمه دیگر نیز پیدا شود .
قولونهای برای مأکولات و مشروبات خود بسی چیزها تدارک کرده توانسته اند.
حتی از اسفندان نام يك نباتی شکر نیز استحصال کرده اند . و بعضی بخار اختیار کرده
يكنوع شرابی نیز ازان حاصل کرده اند . اما يك چیزی کمبودی دارند که علاج آن
در وقت حاضر خارج امکانست که آنهم تاحال هيچيك موادی نیافته اند که بجای نان
گندم قایم شود . اين يك راامید میکردند که اگر در جنگل جنوب جزیره گشت و گذار
بکنند البته بعضی اشجاری که مواد مغذیه را که خواص آرد دران باشد پیدا بکنند ولی
تا یافتن آن از خوردن نان قطعياً محروم میباشند .
درینخصوص نیز عنایت الهی به امداد قولونها رسید که آنهم یافت شدن یکدانه
گندم است در جیب هاربر ، هار بريك روزيك چاك و پاره البسه خود را میدوخت در
دامن جاکتش در مابین استر و رویه دامن يك جسمى كوچك سختی حس کردنوك
کارد آنجار اپاره کرده دید که یکدانه گندم است . رفقا همه یکجا نشسته بودند و از مسئله
های مختلفه بحث میراندند . هار بر گفت :
— موسیو سیروس بفرمائید شما را یکدانه گندم بدهم .
مهندس — چه ؟ یکدانه گندم ؟
هاربر — بلی ، موسیو سیروس ؛ اما چه فایده یکدانه كیست .
پاتقروف — خوب اولاد من! آیا با این یکدانه گندمك تان ماچه ساخته میتوانیم.
مهندس — ما با آن یکدانه گندم نان ساخته میتوانیم نان !
پاتقروف — قح ، قح ، قح !!! چرا نمیگوئید بگوئیدنان ساخته میتوانیم ؛ حلوا
ساخته میتوانیم ، پقلو اساخته میتوانیم . على الخصوص حلیم ! در یخوسم زمستان چه


- ( 163 ) -

اعلاطعا.بست ! ! هاهاها !
هاربرتامیخواست که دانه گندم را بیندازد ، سیروس سمیت ازدستش ربوده بعد
از انکه خوب معاینه کرده و درست وسالم بودن آنرا دانسته از پانقروف پرسیدکه :
-- آیا میدانیدكه يك دانه گندم چند خوشه حاصل میکند ؟
پانقروف -- يك خوشه .
مهندس -- نی ، ده خوشه . آیا میدانید كه در يك خوشه چند دانه گندم است ؟
پانقروف -- اگر راست بگویم نمیدانم .
مهندس -- حدوسطی آن هشتاد دانه است * به اینحساب هرگاه ما همين يكدانه يك
گندم را بکاریم هشتاد دانه گندم حاصل میگیریم . و چون ديگربار بكاريم ششصد و
چهل دانه میگیریم . در سوم بار که کاشتیم یکصد ودوازده ملیون دانه . در چارم بار چار
صد ملیاردانه بوجودمی آید که در انوقت آسياوانئی تانرا به بینم که چه میکند !
رفقای سیروس سمیت سخنان او راشنیده دو چار حیرت میشدند ، مهندس برسخن
خود دوام نموده گفت :
-- این است عزیزان، برکت محصولات زمین به ایندرجه بافیض است . علی الخصوص
برکتی که در محصول خشخاش وتوتونست از گندم باربار علاوه تر است . زيرا يك
دانه تخم خشخاش سی و دوهزار دانه حاصل میکند . خوب این را بگوئید پانقروف
که آیا میدانید که چار صد ملیاردانه گندم چند پیمانه است ؟
پانقروف -- نی نمیدانم چیزی که میدانم ، احمقی منست و بس .
مهندس -- از سه ملیون پیمانه زیاده تر.
پانقروف -- چه ؟ سه ملیون؟
مهندس -- بلی .
پانقروف -- آیا در چار سال سه ملیون پیمانه از يكدانه تك ؟
مهندس بلی ، در چار سال . و چنانچه من امید میکنم اگر در سال دوبار محصول


-(١٦٤)-

برداریم در دو سال .
پانقروف بريئخن يك ( هوررارا را ! ) ی بسیار مدهشی برآورده سکوت نمود.
مهندس -- این است هار بر که تو بايك خدمت بزرگی کردی ، دوستان من
به اين يك خوب بدانید که هر چیز برای ما بکار می آید ، هر چه که بیایید فوائد آنرا از
نظر دور نکنید . خوب هاربر ، آیا این گندم در لای جاکت تو چسان در آمده ؟
هاربر -- در ريشموند پانقروف يك دو کبوتر صحرایی برای من آورده بود برای
آنها از بازار دانه خریده در جیب می آوردم البته کدام دانه از سوراخ جیبم در بجادر آمده باشد.
پا نقروف -- امین باشید . و سپوسیروس اگر همچنین يك دا نه كك تخم توتون
بدستم بیفتد باز خواهید دید که من آنرا چسان محافظه خواهم کرد ؟
مهندس -- حالا میدانید که این دانه كك نازدانه كك را چه میکنیم ؟
هاربر -- این دانه كك نازدانه كك را میکاریم نی ؟
ژ. ده ئون -- هم به بسیار دقت و کمال اعتنا زیرا ذخیره ماهیمین دانه كك نازدانه كك است.
پانقروف هماندم بکار آغاز کرد . در منظره وسیعه بسیار مناسب يك جایی انتخاب
کردند. خاك را بسیار خوب کندند سنگ و خاشاك و علف بیگانه آنرا بدقتی که گویا برنج
را می چینند پاك كردند . حتی از بسیاری احتیاط که کدام کرم مر می نباشد بجند . يك
قدری چونه نیز با خاك آمیختند . دانه كك نازدانه كك را به بسیار چف و کف در خاك
رطوبت ناک زمین فرو بردند . در اطراف آن يك کتاره معتنابی نیز کشیدند . پانقروف
يك ( مترس ) ترسناکی نیز بران برای ترسانیدن مرغان بر پا نمود .
مهاجران این کار ها را تا بچه درجه هیجان قلب ، و اضطراب جان اجرا میکردند
که به بیان نمی آید . پانقروف اگر چه مسئله کبریت یکدانه نازدانه را بیاد آورد ولی
این یکدانه كك به آن یکدانه كك نمیما ند . زیر ااگر محصول ندهد دگر چیزی نیست که
جای آنرا بگیرد .


- ( ١٦٥ ) -
باب بیست و یکم
یکچند درجه پائینتر از صفر - گشت و گذار بجه زار جنوب شرق -
منظرهٔ بحر - مکالمه در استقبال بحر محیط کبیر - منفسها -
کرهٔ زمین چه خواهد شد ؟ - شکار - نادور -
مد وجزر .
پانکروف نام موضع کشت دانه كلك ناز دانه را « کشتزار گندم » نهاده هیج روزی نبود كه یكبار آنرا زیارت نکند . وای بر حال کرمی و یا دیگر خزنده ئیكه در انجوالی دیده شود !
در آخر ماه حزیران هوا زیاده سردی پیدا کرد . درجه حرارت سانتیعز اد از صفر یکچند درجه فروتر آمد . فردای آن سی ام حزیران بود که برابر با [٣١] کانون اول منطقهٔ شمالی می آید . معلوم است که فردا سر سال میلادیست .
سر سال بسیار هوا سرد شد . تالاب غرانت بنامها انجماد یافت یك قسمی از نهر مرسی نیز یخ بست . چند بار مهاجران بجمع کردن هیزم مجبور شدند . پانکروف از بیشهٔ جاقا مار و کوه فرانقلن چوب و زغال سنگ بسیاری در غرانیتهاوز جمع آورده بود که قدر و قیمت آنرا مهاجران در ماه تموز شناختند . زیرا در چارم ماه مذکور سرما بدرجهٔ شدت نمود که سانتیعز اد از صفر به (١٣) درجه تنزل نمود . مهاجران در دالان نانخوری غرانیتهاوز یك بخاری خوش اختراع بزرگی ساختند . روزها را در کنار بخاری مذکور بسر می آرند .
در مموسم سرما قدر و قیمت مهندس در نظر رفقای شان بیشتر گردید زیرا اگر آن جويك آب را از زیر تالاب غرانت بدرون غرانیتهاوز نمی آورد مهاجران تشنه می ماندند . چونکه آب تالاب تنها سطح خارجی آن یخ بسته از زیر آن دایما آب جاری در غرانیتهاوز می آید و حوض باصفای غرانیتهاوز را پرکرده از انجا بچاه میریزد .


-( ١٦٦ )-

با وجود سردی هواها مهاجران برای برآمدن و گشت و گذار کردن حاضر و آماده شدند . جائیکه میروند جبه زاریست که در مابین نهر مرسی ، و دماغه پنجه واقعشده ، درین جبه زار البته که مرغ های آبی مختلفه بسیار است . بلکه شکارهای تازه خوبی بدست آرند .
جائیکه رفتن آنرا آرزو دارند هشت نه میل مسافه دارد . که برای برگشتن نیز همانقدر مسافه را پیمودن لازم می آید . دیگر اینکه به اینطرف هنوز نرفته اند، و راه و چاه آنرا نمیدانند . بنا برین قرار دادند که همه یکجا بروند . بوقت صبح تیرها و کمانهای خودشانرا بدوش انداخته ، و عصا چوبهای سر نیزه دار خودشانرا بدست گرفته و دانه های خودشانرا با چیزی مأکولات نیز فراموش نکرده و سگرا به پیش انداخته حرکت نمودند .
برای رفتن بمحل مطلوب کوتاه ترین راهها گذشتن بر روی یخها از نهر مرسیست. ژد ده نون گفت :
- حالا اگر چه میگذریم اما این گذشتن ما در وقت یخ بندیست اینجا را بی پل ماندن جائز نیست .
لهذا این کار پل ساختن نیز در میان نقشه کار هائیکه بعد ازین بسازند نیز داخل گردید.
مهاجران در یموقع جزیره که درختان آن با برف مستور و با وجود آنهم مانند زمرد سبز اند این اول بار است که قدم مینهند . هنوز بقدر يك ميل نرفته بودند که از بیشه زار بهم پیوست يك گله حیوانات چارپا برآمده بسرعت فرار نمودند . هابرچون اینحیوانات را دید شناخته گفت :
- اینها (کواپو) نام روباه هائیست که از روباه های عادی بزرگتر و هم موذی تر میباشند که در مابین ( ٣٠ ) و [ ٤٠ ] درجه های عرض پیدا میشوند . توپ چون تا بحال اینچنین حیوانات را ندیده بود حیران حیران بسوی آنها دیده در پی آنها میفتاد .
پانقروف پرسید که :
- آیا خورده میشوند ؟


- ( ١٦٧ ) -
هاربر ـ نی خورده نمیشوند. زیرا طبیعیون برای جدا کردن اینها را از جنس سگ هنوز کامیاب نشده اند. چونکه هنوز معلوم نشده که حدقه عینیه اینها آیا مضی میباشد یا مظلم؟
مهندس از شنیدن این مطالعه فنیه هاربر يك تبسمی کرده بزعکای خارق العاده او حیران ماند . پائقروف چون همه حیوانات را از نقطه نظر خوردن می بیند به این مضی و مظلم هاربر هیچ فکر ندوانید . اما اینقدر به اندیشه افتاد که اگر بسال مرغانیچه ها ساخته شود و مرغان دران به پرورانند از دست این دزدهای چار پاها به احتیاط حرکت باید کرد .
از دماغه اول که دور نمودند مهاجران بيك ساحل بسیار بزرگی واصل شدند . از وقتیکه حرکت کرده اند تا بحال دو ساعت گذشته است . سیروس سميت ورفقایش بسببی که راه رفته اند سردی را هیچ حس نکرده بودند . آسمان بسیار صاف و درخشان بود . باد نبود . شمس از کنار افق بحر محیط طلوع نموده بود، ولی شعاعات زرینش هیچ گرمی نداشت .
بحر راکد بود . لطافت رنگ دریا نیز شایان تما شا بود که ضیای شمس باسطح آن امتزاج نموده يك منظره روح فزایی تشکیل مینمود . دماغه غنچه چار میل پیشتر نمایان بود . جبه زار طرف دست چپ ما پرتو آفتاب يك شكل آتشینی گرفته بود، چار میل بطرف غربی گفته درختنهای انبوه جنگل فاروست نمایان میشد. درینطرف جزیره در زمان طوفان هيچ يك كشتی نزديك شده نمیتواند . زیرا از هر طرف بباد معروض است ، و از رنگ آب آن نیز چنان استدلال میشود که آبهای اینطرف فوق العاده عمیق و چقور باشد . انسان در مجاذر غمر سم خود را در يك جزيره خالی بحره منجمد شمالی گمان میبرد . مهاجران طعام صبح خود شانرا در همین موقع صرف نمودند . ناب بزودی از خس و خاشاك يك آتشی افروخته گوشتی که با خود بر داشته بودند گرم کردند. چای ( اوسوه غو ) را نیز حاضر کردند .
در اثنای تناول طعام متصل اطراف را از نظر تدقیق میگذرانیدند . ژه ده نون


-( ١٦٨ )-

میگفت که :
— اگر ما اول به اینطرف می افتادیم. در حق جزیره خود اعتقد بدی پیدا میکردیم.
مهندس — بلکه جزیره را پیدا هم کرده نمیتوانستیم . زیرا بحر اینطرف بسیار
عمیقست . دیگر اینکه در بنطرف مانند شمینه هايك سر پناهی نیز نمی یافتیم . اگر
بدریا می افتادیم محو میشدیم .
ژه ده ثون — با وجودیکه جزیره خیلی كوچك است ، بازهم در اراضی آن موجود
بودن اینقدر تضاد طبایع شایان حیرت يك مسئله ایست . جهت غربی جزیره عاداً به
اراضی مکسیقا میماند . و اینطرف آن به صحراهای افریقا مشابهت میرساند !
مهندس — بلی ژه ده ثون منهم حیرت کردم . هم شكل این جزیره نیز شایان
دقتست . اگر بگویند که این جزیره در یکوقتی قطعه بود و بعد ازان خورد شده شده
جزیره شده است باور میشود .
پانقروف — اما عجیب چیزها میفرمائید ! در میان چنین بحر محیط آیا قطعه چسان میشود!
مهندس — چرا نمیشود ، اوسترالیا ، و ایرلاند جدید و دیگر جزیره ها در یکوقتی
يكيك قطعه بودند بعد از ان بسبب حرارت مرکزية ارض قسم اعظم آنها در زیر آب
فرو رفته بسیاری از جزیره ها بوجود آمده است .
پانقروف — پس چنان معلوم میشود که جزیره لینقولن نیز از همچنان جزیره
هائیست که قطعه بوده و باز جزیره شده است.
مهندس — محتملست . زیرادر جزیره ما اینهمه اختلاف طبایع اراضی و محصولات
نیز بران دلیلست .
هاربر — علی الخصوص با وجود کوچکی جزیره به ایندرجه موجود بودن حیوانات
مختلفه وافر را دران چه میگوئید ؟
مهندس — بلی اولاده من ، گفته شما راستست. اینقدر کثرت حيوانها ، واختلاف
انواع آن دلیلست برینکه این جزیره نیز در یکوقتی قطعه بزرگی بوده وبقوة بركانیه


- ( ١٦٩ ) -

حرارت مرکزية ارضیه قسم اعظم آن درزیر بحر درآمده كوچك شده است .
پانکروف ـ دکر اینرا هم بگوئید که یك روزی از روزها قسم باقیمانده آن نیز محو
شده خواهد رفت .
مهندس ـ های های ! هيچ شبهه نيست كه يك روزی محو شده درزیر دريارود .
ولی مزدوران چابکدست طبیعت دیگر بسی جزیره هائی خواهد ساخت !
پانکروف ـ وای ، وای ! این را بشنوید ! مگر این چنین صنعتکاران و مزدور
کاران جزیره ساز نیز در دنیا موجود بوده است و ما خبر هم نداريم!قاح،قاح،قح،قح،قح.
مهندس ـ خنده مکن پانکروف . ( قورای ) نام بعضی حیوانات كوچكی موجود
است که آنها درزیر دریا حاصل میشوند . به بسیار زودی افزونی میگیرند ، وزودبجان
میشوند . همان قسم بجان آن مانند سنگ تصلب میکند و برهمدیگر چسبیده بمرور
زمانهای بیشمار جزیره ها تشكيل ميدهند . در بحر محيط جزيره هائیکه از ( قورای )
متشكلت خیلی بسیار است . مثلا جزیرۀ ( قالر مون لوز ) از جزیره هائیست که از
(قورای) تشكيل يافته است . نمك بحر وديگر موجودات بحريه نیز با آنها منضم آمده در
زير بحر بعضی اجسام صلبه بوجود می آید که سختی آن باسختی سنگ غرانيت معاداست .
جزيره های ارض در اوانها بتأثیر حرارت مرکزيه زمین بوجود می آمدند . اما چون
درین وقت دیده میشودكه بسی کوههای آتشفشان خاموش شده اند ازينمسئله استدلال
ميشودكه حرارت مركزية زمين شدت خودر اتنقیص کرده است. بناءً عليه بعد ازين قطعات
وجزایر باتأثير حرارت نی بلكه بساية جمع آمدن بسیاری از حیوانات ( ميقرو سقو
پيك ) بمیدان می آید بنابرین بعد از بسیار عصرها در داخل بحر محيط اراضی ئیکه از
خرمنهای [ قورای ] متشکل شده بظهور می آید ، و مسکون شدن آن نیز قطعياً
داخل احتمالاتست .
پانکروف ـ اما بسیار دیر بعد میشود !!
مهندس ـ برای عمرما و شما دیر است اما برای عمر کائنات دیر نیست .


— ( ١٧٠ ) —

هاربر — اما کرۀ زمین بدیگر قطعه چه احتیاج دارد . قطعه های موجوده امروزه
روز برای جمعیت بشریه کافی بلکه زیاده هم هست .
مهندس — درست میگوئید اما درینجا هم يك مسئلۀ مهمۀ دیگری هست که آنرا
برای شما بیان کنم .
رفقا — میشنویم .
مهندس — ارباب فن چنین حکم میکنند که حرارت موجودۀ زمین رفته رفته سرا
سر زایل میشود که در انوقت بران هیچ مخلوق باقی نمیاند اما در مابین آنها نقطه ایکه
منازع فیه است جهت ورود برودت است . بعضی میگویند که بعد از چند هزار سال از
جهت شمس این برودت وارد میشود ، بعضی را افکار برینست که بسبب غیبوبت
حرارت مرکزیۀ زمین بوقوع می آید که خود من هم بهمین فکرهستم . مثلاً كرۀ قمر
درینباب برای ما يك نمونه ایست که مشاهده میشود ، قمر در اوایل مسکون بوده و بسبب
غیبوبت حرارت مذکورۀ مرکزیه اش برودت گرفته از ذیحیات سراسر خالی و مخروبه
مانده است و با وجودیکه شمس همه حرارت خود را بر ان می تابد ولی هیچ فائدۀ حیاتیه
بران حاصل نمیشود . پس من هم میگویم كه يك روزی خواهد آمد كه کرۀ ارض تماماً
کسب برودت کند. اما این فعل تبرید خیلی آهسته بوقوع خواهد آمد، در انوقت دیده خوا
هد شد که در قطعه های مسکونۀ منطقۀ معتدله نیز همان انجمادیکه در منطقه های قطبیست
بظهور میرسد . وقتیکه برودت بظهور نمودن آغاز نهد در روی زمين يك مهاجرت
بزرگی بوقوع می آید . جمعیت بشریه مانند سیلابی که مجریان آید از طرفهای شمال
و جنوب ومنطقه های معتدله یکسر بسوی خط استوا که گرمترین جاه در انوقت میباشد
هجوم می آورند . در انوقت حوالی خط استوا قطعه های مسکون روی زمین میشده و
لاپونها، صاموئیدها بسواحل بحر سفیدالتجاء میکنند. مردمان قطعه های معتدله بحوالی
خط استوا می آیند که آنحوالی گنجایش اینهمه مردمانرا نمیداشته باشد.لهذا حکمت
حضرت خلاق کائنات این جزیره های نو بر امدیکه (قورای) نام حیوانات صغیره را برای


- ( ۱۷۱ ) -
ساختن آنها مأمور فرموده برای مهاجرت عمومی مردمان آنوقت است که در انوقتها بران ساکن شوند . بناء علیه مردمانیکه بسیار عصرها بعد ازین بیایند بحرهای امروزه رو زرا قطعه ، قطعه ها را بحره بیینند حتی کوههای [ همالایا ] را که در آسیاست يك جزیره خواهند یافت . مانند قریستوف قولومب برای کشف کره خواهند برامد. چه میکنید رفیقا ، مسئله را دراز کردیم .. میخواستیم از قورا یها بیان کنیم به بعضی مسئله های مهمی که از اسرار خالق کائناتست نقل کلام نمودیم .
ژه ده ئون — این فرضیات نوعین حقیقت است میروس .
مهندس — خالق کائنات میداند .
پانقروف — همه اینها خوب ، اما اینرا بگوئید که آیا اینجزیره ما نیز از خرمن قورای تشکیل یافته است ؟
مهندس — نی جزیره ماو ولقانيك است .
پانقروف — یعنی محتمل است که روزی از روزها حرارت مرکزی اور اباز غائب کند .
مهندس — بلی البته .
پانقروف — در انوقت انشاء الله ما هم درینجا نخواهد بودیم .
مهندس — امین باش پا نقروف ، انشاء الله درینجا نخواهند ماندیم . رهایی خواهیم یافت.
ژه ده ئون — اما ما در هر حال . بیاید چنان حرکت بکنیم که درینجا ماندنی عمری میباشیم .
درینجاء مکالمه منقطع شد . طعام هم به انجام رسیده بود . مهاجران در جای جبه زار داخل شدند . درازی این جبه زار تا بد ماغه جنوبی جهت شرقی امتداد مینماید . سطح آن بقدر بیست هزار قدم مربع می آید . جبه زار از گل و لای ، و نباتات مختلفه نی ولخ وغیره و در بعضی جاها آبهای دند مرکب است. درین جبه زار هيچ يك جويی يايك نهری جاری نیست . اینقدر آبهای دند بسیار از باران هم حاصل نمیشود .. مطلقا در درون خود جبه زار بعضی چشمه هایی موجود خواهد بود .
در اطراف و درون جبه زار خیله اخیل از مرغان متنوعه ئیکه اشتهای شکم پروری


-( ۱۷۲ )-

شکاریا نرا بجوش آرد در پرواز بودند . اگر بدست يك تفنگی میبود قسم اعظم اینمر
غان زده میشد . اماچه چاره که تفنگ نداشتند با تیروکمان مهاجمه کرده بکم شکار اکتفا
کردند.. معما فیه صدای تیرچون بالا نمیشود مرغان رم نکرده بخوبی نشان گرفته میشدند .
وخوب زده میشدند مهاجران به اینهم قراردادند که ازینمرغان بدام آورده و درکنار
تالاب غرانت مرغانچه ها ساخته مرغان مذکوررا خانگی بسازند واز تخم وجوچه
گیری شان استفاده کنند درین جبه زارچون ( تادورن ) نام مرغها بسیاربودنام آنرا
( جبه زار تادورن ) نهادند. نزديك شام بود که مهاجران بعودت حاضرشدند یکساعت
از شام گذشته بغرانته هاوز درآمدند .

- باب بیست ودوم -

دام - روباه ها - باد شمال غربی - طوفان برف - سبد
سازی - خنکترین زمانها - شکر اسفندان - اسرار
چاه - گشت وگذار - یکدانه صماچه .

در جزیره لینقولن سردیهای شدید تا به پانزدهم آغستوس دوام نموده در درجه
حرارت اصلا بالا شدن پدیدار نشد دایما در تنزل بود . در روزهائیکه بادنمیوزید اگرچه
تا یکدرجه خنك طاقت میشد ولی بعضی روزهائیکه باد میشد خیلی شدت میکرد .
پانکروف بسیار افسوس میکرد که از خرسهای پرموئیکه پوستهای شان در چنین موسمها
بسیار فائده مند است در جزیره چرا موجود نیست و میگفت :
- البسه هائیکه خرسها پوشیده اند بسیار گرم پوشاکست اگر درین جزیره تشریف
میداشتند پوستینهای شانر ابعاریت از پیش شان میگرفتم .
ناب - خوب اگر خرسها لباس دوش خود رابتو دادن نمیخواستند چه میکردی؟
پا نکروف - بزور میگرفتیم ناب آغاچه میشد .
بواقعیکه در جزیره لینقولن خرس موجود نبود . یا بود ولی مهاجران ندیده


- ( ۱۷۳ ) -

بودند . هاربر و تاب و پانقروف احتیاطاً برتبة منظره وسیعه دامها نهادند . به این
دامها و تلکها هر حیوانی که میفتد مظهر حسن قبول میشود .
این دامها و تلکهای هاربر و پانقروف عبارت از یکیک چقوری بود که روی آنها را
خس پوشک کرده طعمه بران نهاده بودند . و این چقوریها را در جاهائیکه نقش های
قدم حیوانات بسیارتر دیده میشد کنده شده بود . چند روزه تمادیاً درین دامها از (کو
لیو ) نام روباه ها افتادند .
پانقروف چون سوم بار نیز افتادن روباه را دران نظر کرد فریاد بر آورده گفت :
- چه عجب کار! بجز روباه دکر چیزی نخواهیم دید ؟ اینها بچه کار می آیند ؟
ژه ده ئون - چه میگوئید ؟ آیا پوشاک اینها رانه می پسندید ؟ دیگر اینکه وجود
شان برای دیگر حیوانات طعمه میشود .
پانقروف از تارهای دامهای خرگوش گیری ساخته در جائیکه مملکت خرگوشها
را ژه ده ئون یافته بود وضع نمود . لا اقل روزیک خرگوش میگرفتند .
در تلکهای بزرگ نیز بقرار گفتۀ ژه ده ئون لاشه های روباه ها را گذاشته بسی
حیوانات مختلفه افتادن گرفتند . درین دامها از گراز هائیکه در جزیره دیده بودند نیز
می افتاد . ( په قاری ) نام یکنوع حیوان فربه و خوش گوشتی نیز در افتاد .
در پانزدهم آغستوس حال هوا تبدیل نمود . بادیکی یکبار بسوی شمال غربی
گذشت . اگر چه درجة حرارت زیاده شد ولی یک برف دهشتناکی باریدن گرفت.
باریدن برف سه روز متمادیاً دوام گرفت . جزیره یک لباس بیضایی در بر کرد . بعد
از سه روز باد طوفان نهادی ظهور کرد. از غرانشها و زتلاطم شدتناک امواج بحر شنیده
میشد. باز برفها را بهر هر سومی افشاند . درختها گرد بادهای برف بظهور می آید.
غرانینها و زازین دهشتهای سرما محفوظ مانده بود . مهاجران دایما بحمد و شکر الهی
میپرداختند . زیرا اگر غرانینها وز نمیبود حال شان بجه منجر میشد . اگر از خشت
و گل خانه میساختند به این بادها و برفها طاقت آوردن آنچنان کلبه های بی اسباب مشکل


-( ١٧٤ )-

مینمود . شمینه ها از حالا بلطمه های امواج معروض مانده ، موجهای شدید بحر جزیره لك سلامت را سراسر مستور نموده است .
مدت پنجروز مهاجران مجبوراً در غرانیتها و زمحبوس ماندند. زیرا با اینجوی ها و سردیها بالباسیکه داشتند مقاومت کردن ممکن نبود . اما بازهم اوقات خود شارا بیکار بسر نیاوردند . نقصا نهای کارهای نجاری درون غرانیتها وز را اکمال کردند. بعد از ان به سبد سازی آغاز کردند . درینکار هم ترقیات خوبی نشاندادند . در طرف شمال تالاب غرانیت نیهای بسیار نافعی برای سبد سازی یافته بودند . آنها را آورده وز کرده انواع سبد ها و صندوقها ، وبکسها از ان ساختند .
در روز های آخر ماه آغستوس هواسراز نوتبدل نمود. سردی زیاده شد، طوفان باد خفیفتر شد . مهاجران هماندم از غرانیتها و زبر امدند . اگرچه بقدر دو وجب برف بر زمین بود ولی چون بسبب سردی منجمد شده بودره رفتن بران آسان بود. مهاجران بر میدان تپه منظره وسیعه بر امدند . چه تبدلات ! همه اطراف و درختان بايك برف کثیفی مستور شده بود . تالاب غرانیت ، کوه فرانکلی جنگل فاروست همه را برف با هم در آمیخته بود . شارله جدید بصورت غیر منتظم یخ بسته شعبه ها و ستونهای بلوری دراز و کوتاه عجیب وغریبی بظهور آورده بود .
مهاجران گرگ دامها ، وتلكها ، و دامهای خود را دیدن خواستند بسبی که در زیر برفها شده بودند یافتن شان مشکل شد . علی الخصوص اگر در چاهیکه خود کنده بودند خودشان می افتاد بسیار عجیب يك کاری میشد ! بعد از بسیار تفحص یافتند. درون همه آنها خالی بود. ولی بازهم بر سر برفها اثر قدم بسیار حیوانات دیده میشد . حتی هار بر در میان اثرهای قدم حیوانات نقش پنجه يك جانور خونریزی را که از جنس ( فلیه ن ) نام پلنگ است شناخت . پا نقروف پرسید که :
- فلیه ن چیست ؟
هار بر - پلنگ است .


-( 175 )-

پانقروف - آیا پلنگ در چنین جاهای سرد پیدا میشود ؟
مهندس - بلی ، در آمریکا نیز در همین منطقه ها پلنگ میباشد .
هوا رفته رفته کسب اعتدال نمود . برفها رو به آب شدن نهاد باران نیز بارید . برفها را کاملاً شست. مهاجران در پی ارزاق و مأکولات دویدند . چوب زغال ، بادام جنگلی ، چای ، اسفندان و شکارهای متنوع نقل نمودند . در راههائیکه میگذشتند ، خرابیهای طوفانرا میدیدند . در جنگل بسیار درختها را دیدند که از بیخ و بن برافتاده ، داش کلالی خود شانرا باکوره آهنگری ، و دستگاه کیمیاگرئی شان به تعمیرات زیادی محتاج یافتند . شمینه ها از موجها ی دریا زیر و زبر شده بودند . اما آلات و ادوات آهنگری و غیره که مهندس آنرا در يك جای بلندی محفوظاً نگهداشته بود بسلامت بودند .
مهاجران زغال و چوب و مأکولات خود شانرا با عرابهای دستکشی که ساخته بودند نقل میدادند . به این ذخیرئیکه دوم بار جمع آوردند بسیار پسندیده و معقول يك کاری کرده بودند زیرا در اواخر ماه آغستوس که مقابل ماه شباط منطقه شماليست برودت باز کسب شدت نمود . در [ 25 ] ماه آغستوس بعد از آنکه برف و باران زیادی بارید، بادیکی یکبار بجهت جنوب شرقی در آمده سردی بدرجه نهایت رسید اگر مهاجران میزان الحراره میداشتند تخمین مهندس را که سانتیگرادرا ( 22 ) درجه پائینتر از صفر حکم مینمود موافق صحت می یافتند .
مهاجران بمجبوریت از غرانیتهاوز بیرون نیامدند . اکثر اوقات خود شانرا برای صرف نشدن شمع بسیار در کنار بخاری که در دالان گذاشته بودند میگذرانیدند . چند بار اگرچه آرزوی برآمدنرا کردند ولی نتوانستند . زیرا ریسمان و تخته های زینه شان يك یکباره یخ بسته بود دستها را میسوزانید . سیروس برای رفقای خود باز يك کار پیدا کرد .
چنانچه تا بحال شکر را تنها بجوش دادن و غلیظ ساختن اسفندان اکتفا میکردند. درینولا مهندس از بیکاری بیگاری را ترجیح داده قند ساختن را پیشه گرفت. اسفندان


- ( 176 ) -

را خوب بقوام آوردند و در قالبها ریخته مبلور دادند قند اعلایی خوش طعمی بعمل آمد
سردیها تا به پانزدهم ماه ايلول دوام نمود . مهاجران دلتنگ شدند . اگر مهاجران
يك كتبخانه میداشتند گويا يكى از لوازمات عالم تنهایی شان مکمل میبود . اما به این حاجت
نداشتند. زیرا مهندس شان يك كتابخانه جاندار و روانی بود . مهندس دائماً از تطبیقات
فنوں و ابا صنایع بحث رانده افکار رفقای خود را تنویر مینمود .
از شدت برودت از همه زیاده تر توپ به تنگ آمده است حیوان صادق , در
غرايتشها و ز بهیچ صورت نمیگنجید . هر وقتیکه توپ بسوی چاه غرايتها و ز میرفت
بعو عوه آغاز میکرد . سرپوش تخته یی که بر روی آن نهاده شده برداشتن میخواست
که این حال ای سگ نظر دقت مهندس را خیلی بخود جلب مینموده مهندس هیچ نمیدا
نست که در ین چاه آیا چه اسرار است . آیا ازین چاه بدیگر طرف جزیره کدام رابطه موجود
است؟ آیا گاه گاه کدام جانور بزرگ دریایی درین چاه آمده تنفس میکند؟ این است که
اینهمه اسرار مجهول مانده . تنها چیزیکه معلوم است آثار تلاش و هیجان توپ است
از انجاه . آيا تا يك سببی نباشد سگ چرا این تلاش و هیجان را نشان میدهد؟
نهایت سردیها منقطع شد. باران و برف بارید . طوفان شد اما آنها هم رفع گردید .
در نهایت ماه ايلول مهاجران شکار بسیاری کردند . با نقروف همیشه برای تفنگ ساختن
از مهندس رجا میکرد . ژه ده نون نیز میگفت :
— اگر این جانورهای خونریزیکه اثرهای قدم شانرا در جزیره می بینیم موجود
باشد به تفنگ احتیاج کلی دیده میشود زیرا محو کردن آنها را از جزیره قطعا لازم باید شمرده
حالا نکه فکر مهندس تفنگ را بسببی که آلات و ادوات ساختن آن مفقود است
بدرجة دوم و سوم لازم میداند . ازان کرده ملبوسات را الزم میشمارد . لباسهائیکه
در بردارند بدرجه رسیده که از پوشیدن برآمده است . بهمه حال يك چاره آنرا باید
اندیشید . مهاجران به فکر ملبوسات بودند كه يك واقعه ديگرى ظهور كرده هر كس
را بغراق و اندیشه بزرگی انداخت .


-( ۱۷۷ )-

واقعه مذکور از بقرار است که در ٢٤ تشرین اول پانقروف در اثنائیکه دامها را
معاینه میکرد در میان یکی از چقوریم ای کرک دام يك په قاری ماده و دو چوچه آنرایافت.
کشتیبان بکمال ممنونیت بغرابتهاوز آمده بنابر عادت مزاحانه ئیکه داشت گفت :
- موسيو سيروس ، اعلايك ضیافت میکشیم . چسان موسیو ژه ده ئون ، شما هم
درین ضیافت داخل هستید یانی ؟
ژه ده ئون - بسیار خوب اما درین ضیافت چه میخوریم ؟
پانقروف - په قاری تازه .
ژه ده ئون - بگذار بابا! منهم گمان کردم که درین ضیافت ما کبکهای پر کرده سماروق
دار میخورانی !
پانقروف - چه ؟ مگر شما گوشت په قاری را نمی پسندید ؟
ژه ده ئون - چرا نمیپسندم ، ولی خورده خورده دلزده شدم.
پانقروف - اخبار نویس افندی ، وقتیکه اول بجزیره افتاده بودید برای يك تكه
گوشت ( په قاری ) جان میدادید حالا بدرجه رسید که گوشت په قاری را نمی پسندید !
ژه ده ئون - شماهم دانستیذ نی ، انسان هیچ وقت شاکر نمیشود !
پانقروف - شما باشید که من و ناب در باب پختن آن مهارت آشپزی خود را صرف
کنیم باز به بینید که اگر پنجه های تانر ابا آن نخوردید باز بگوئید .
در وقت شام در دالان طعامخوری غرانیتهاوز مهاجران بکمال خوشی و شطارت
برسفره طعام جمع آمدند . کباب و کواج گوشت په قاری بسیار لذیذ شده بود . ناب
يكنوع شيريني بقلوانمایی از بادام و قند نیز ساخته بود .
در اثنای جویدن لقمه یکی یکبار پانقروف فریاد برآورد. گفت :
- وای ، دندانم شکست ! وای ، وای ! !
مهندس - چرا ، آیا در میان گوشت سنگ بود ؟
پانقروف - همچنین معلوم میشود که سنگ باشد .


-( ۱۷۸ )-

( جزیره پنهان ) بنام دیگر ( جزیره افلاتون )
طول غربی ۱۵۰ درجه ۳۰ دقیقه
عرض جنوبی ۳۴ درجه ۵۷ دقیقه

(۱) غرابتهنا وز — (۲) تیغدا — (۳) تپه منظره و سید — (۴) آغل —
(۵) کارخانه کلان — (۶) شلان — (۷) ابتدای مجرای اول — (۸) آبشار —
(۹) پل نفردری — (۱۰) افاده سیه و سس میت — (۱۱) استرنیه —
(۱۲) نهر گلیسرین — (۱۳) آشیان زانمار — (۱۴) کابی امن —
مقیاس : فرسخ : (۴۰۰۰) متر
۴ ۳ ۲ ۱
نقشه جزیره پنهان


[BLANK PAGE]


- ( ۱۷۸ ) -

اینرا گفته و چیزیکه درمیان سوراخ دندانش رفته بود بیرون براورد .
چیزیکه پانقروف از دندان خود بیرون برآورده بود . سنگ نی بلکه يك دانه گوله
صربی كوچك تفنگ بود .
انتهای
کتاب اول
محمود طرزی


— ( ۱۷۹ ) —

جزیرۀ پنهان

کتاب دوم آدم متروك

— باب اول —

دانه گله — ساختن يك كشتی — شكارها — تپه — هیچ اثری
از انسان نیست — شكار ناب وهاربر — سنگ پشت چیه
شده — سنگ پشت گم میشود — ملاحظه مهندس

از وقتیکه مهاجران به جزیرۀ لینقولن افتاده اند تمام هفت ماه میشود. از ابتدای
آمدن شان بجزیره تا به اینوقت هر طرف را پالیده اند ، جستجو کرده اند در جزیره
هيچ يك اثری که بودن انسانرا نشان بدهد پیدا نشده است. حتی از بسیار علامات چنان
دیده شده که نه جزیره مسکونست و نه هیچوقت پای انسان بر آن رسیده است . اما
حالا كاريك رنگ دیگری پیدا کرد : چونکه در میان گوشت ران يك حيوانك كوچكى
يك دانه صاجمۀ کوچکی پیدا شد که به این سبب همه افکار مهاجرانرا زیر و زبر کرده .
اين يك مسئله اشکازیست كه يك دانه گله البته از ميل يك تفنگی بر آمده و آن تفنگ
هم مطلقا از طرف يك انسانی انداخته شده است .
پانقروف صاجمه را از دندان خود کشیده بر میز ماند. رفیقانش همه به حیرت افتادند.


- ( ۱۸۰ ) -

سیروس سمیت دانهٔ ساچمه را بدست گرفته معاینه نموده پرسید :
- آیا بفکر شما که اینحیوانی که این ساچمه از وجودش بر آمده سه ماهه يك حیوانیست نی ؟
پانقروف - بلی موسیوسیروس ، زیرا وقتیکه از دام گرفتیمش هنوز از سینهٔ مادرش
شیر میخورد .
مهندس - چون چنینست . هیچ شبهه نیست که از سه ماه به اینطرف در جزیرهٔ
ما يك تفنگ انداخته شده است .
ژه ده ئون - نی بلکه ده تفنگ انداخته شده است تايك ساچمهٔ آن برنجیوان
اصابت نموده است .
مهندس - پس ازین معلوم شد که یا جزیرهٔ ما مسکونست و یا آنکه در میان این سه
ما ه به اینجا بايك کشتی یی انسان برامده است ، و این را هم میدانیم که جزیرهٔ ما مسکون
نیست . آمدیم برینکه بجزیره انسان آمده است : آیا این انسانها برضای خود آمده
اندیا اینکه طوفان آنها را درینجا انداخته است ؟ اینمسئله بسیار پسا نها معلوم خواهد شد آیا
آیندگان اروپائیست ، یا مالیزیائی ؟ یعنی دوست هستند، یا دشمن ؟ اینهم بعد از دیدن
آشکار خواهد شد . آیا درینوقت در جزیره هستند یا رفته اند ؟ اینست که مادر اول امر
به تحقیق اینمسئلهٔ اخیره کوشش باید ورزیم . زیرا این مسئله ما را به تحقیقی که بسیار
انديشناك ميكند .
پانقروف - نی موسیوسیروس، شما هیچ اندیشه مکنید، جزیرهٔ مامسکون نیست.
اگر میبود بهمه حال يك علامتی از انسان میدیدیم .
ژه ده ئون - معمافيه اینهم محققست که این حیوانك اين گله را از شکم مادر با خود
نیاورده است .
ناب - بلکه در دهن موسیویانقروف ...
پانقروف - وای ، وای ناب ! مقصدت این است که گویامن از هفت هشت ماه به
اینطرف از ریشه و ند بدهن خود يك دانهٔ گله را نگهداشته و هیچ خبر نشده ام ها !


- ( ۱۸۱ ) -

ما شاء الله به این فراست . بیا ببین اگر در سی و دو دندانم یکش را چنان خراب یافتی که
دانه صاحبه در ان بگنجد دوازده دانه آنرا بکشیدن شرط میکنم .
مهندس - فکر ناب سراسر خطاست . بجز اینکه بگوئیم در ظرف این سه ماه در همین
جزیره ما يك تفنك انداخته شده و آن تفنك هم از طرف انسان انداخته شده دگر
هیچ سخنی معقولی نمی یابیم . آیا حالا آن انسان در کجاست ؟ و تا بحال در کجاهـ تند یا
رفته اند ؟ این است که این را باید حل کنیم .
ژه ده ئون - هم مجبوریم که درینباب بسیار احتیاط باید کنیم .
مهندس - بلی، باید همچنین کنیم . زیر ا مأمولست که اینها رهزنان مالزیایی باشند .
پانکروف – موسیو سیروس اگر پیش از آنکه برای کشفیات برانيم يك كشتى گك كو
چکی بسازیم . و اول با آن کشتی در داخل نهر مرسی میان جنگل يك سياحتی اجرا کنیم ،
و دیگر ساحلها را نیز با آن يك گردشی اجرا کنیم بد نخواهد بود ؟
مهندس – فکرت خوبست پا نقروف ، اما وقت برای انتظار کشیدن نداریم . زیرا
تا مايك صندال بسازیم لا اقل یکماه میگذرد .
پانکروف – بلی صندال مکمل و منتظم همچنین است که شما میگوئید . اما من برای
گردش نهر مرسی يك صندال عادی را در ظرف پنجروز میتوانم بسازم .
ناب - آیا در پنجروز ؟
پانکروف - بلی ناب ، به اصول هند يك صندال .
ناب - آیا از چوب ؟
پانکروف – بلی از چوب اما از پوست درخت . موسیو سیروس شما مرا پنجروز
مهلت بدهید در پنجروز صندال را از من حاضر بگیرید .
مهندس - بسیار خوب در پنجروز حاضر کن به بینم .
هاربر - درین پنجروز ما هم خودمانرا بدقت محافظه کنیم .
مهندس -- بلی به بسیار دقت . حتی شکار را هم از اطراف گرانیتها وز به بیرون


- ( ۱۸۲ ) -

نباید اجرا کنیم .
به اینصورت بر خلاف امید با نقروف ضیافت امشبه به بسیار کدورت و اندیشه در گذشت . ازین دانه صاحبه به تحقیق پیوست که در جزیره بهمه حال غیر از مهاجران دیگر ساکنان هم موجود است که اینهم برای مهاجران مدار اندیشه بسیار بزرگی شمرده میشود
سیروس سمیت و ژه ده ئون پیش از انکه بخوابند درینباب بسیار مذاکره و مباحثه کردند . بعد از انکه در باب واقعه رهایی یافتن مهندس و این مسئله دانه گله که آیا در ما بین این هر دو مسئله يك رابطه هست یا نیست بسی گفتگو کردند آخر الامر مهندس گفت:
- عزیزم سپیلله آیا فکر مرا میخواهید که در خصوص بچه مرکز است ؟
ژه ده ئون - بلی میخواهم بدانم .
مهندس - چون چنینست محقق بدانید که اگر هر طرف جزیره را زیر و زبر سازیم هیچ کس را نخواهیم یافت .
بانقروف روز دیگر بکار آغاز نهاد . صندل ایکه او میسازد بسیار آسانست . در ختان بزرگ تنه یی را که باد بر زمین غلطانیده پوستهای تنه آنها را بطرف دو سر پول با تاب جدا کردند و پارچه های آنها را بیکدیگر ربط داده و میخ کاری و پرچیکاری آنرا به انجام رسانیده صندالر احاضر نمود .
در اثنای کشتی ساختن با نقروف ژه ده ئون و هاربر برشکار دوام میورزیدند. و اگرچه از اطراف تالاب غراقت دوری نمیکردند باز هم بشکار بسیاری موفق میشدند .
هاربر و ژه ده ئون دایم در اثنای شکار در باب دانه گله بحث میکردند . هاربر میگفت :
- موسیو سپیلله ، اگر در جزیره بعضی مسافرانی افتاده میبودند ، آیا به اینطرفها دیده نشدن آنها شایان حیرت نیست ؟
ژه ده ئون - بلی اگر تابه اینوقت در جزیره باشند شایان حیرت است و اگر نباشند ؟
هاربر - یعنی شما به این فکر بد که رفته خواهند بود ؟
ژه ده ئون - همچنین است میگویم . زیرا اگر نمیرفتند البته يك حادثه ئيكه از


— ( ۱۸۳ ) —

وجود شان نشان بدهد ظهور مینمود .
هاربر — اما میدانید که موسیو سیروس بجای اینکه از ورود انسان بجزیره ماننون شود بالعکس خیلی اندیشه ناك و غمگین میشود ؟
ژه ده ئون — بلی مهندس میگوید که مطلقا رهزنان در یائیست و از انسبب در بیم می افتد.
در اثنائیکه این مکالمه میشد هاربر و ژه ده ئون در زیر درختان بسیار بلند جنگل رسیده بودند که آندر ختا نرا ( قوزی ) مینا مند و در بلندی مشهور اند هار بر بسوی ایندر ختان نظر کرده گفت :
— اگر برین درختها بالا بر ایم تابسیار جاها را خواهد دیدم.
ژه ده ئون — بسیار خوب اما درختها بسیار بلند است آیا بر آمده میتوانید ؟
هاربر — شما یکساعت صبر کنید تا يك تجربه بکنم .
اینرا گفته بر درخت برآمدن گرفت . بعد از چند دقیقه بچستی و چالا کی که داشت تا بر تالاق درخت بالا برامد . قسم اعظم جزیره از تالاق درخت پدیدار بود . یعنی از حد دماغه غنچه تابد ماغه مار همه اطراف معلوم میشد. تنها جهت شمال غربی با کوه فرانقان پوشیده شده بود .
هاربر نوجوان اولا بسوی بحر چشم خود را بدوخت ، در هیچ طرف هيچ يك چیزی که علامت کشتی را نشان بدهد ندید ، در طرف جنگل فاروست و دماغه مار و غنچه نیز چیزی معلوم نشد . پس هر گاه جزیره مسکون میبود در هیچ طرف هيچ يك دودی که از لوازمات بشر است دیده نمیشد ؟
هار بر از درخت فرو آمد . هر دو شکاری بقرانیتها وز آمدند . سیروس سمیت سخنان هاربر را در باب مشهوداتش شنید . بی آنکه چیزی بگوید سر خود را شور داد.
روز ديكريك واقعه دیگری ظهور یافت که حل آن نیز مشکل يك معمایی شد :
هار برو ناب از غراینتها و ز برای آوردن استریدیه بساحل رفته بودند . در راه هاربر يك سنگ پشت بسیار بزرگی را در ساحل دید . بر ناب که پس تر بود فریاد کرد که زود خود


- ( 184 ) -
را برساند . هر دو نفر با عصاچوبها ئيكه داشتند راه سنگ پشك را از دريا بريده ناب
فرياد بر آورده گفت :
- واه واه ! چه خوب حيوانست . آيا چسان بگيريمش ؟
هاربر - بسيار آسانست ناب . سنگ پشت راچون يکبار به پشت بگردانيم دوباره
خود را راسته کرده نميتواند . هله چپه کنيمش .
سنگ پشت چون در اطراف خود نظر کرد خود را در کاسۀ خود پنهان كرده
مانند يك سنگپاره ساکن بماند . ناب و هاربر بهزار جد و جهد سنگ پشت را به پشت
چپه كردند. اين حيوان بقدر يك متر در ازی داشت كه ثقلتش بقدر چار هزار كيلو تخمين
ميشد . ناب گفت :
- اين است يك مائده نفيسه ، آيا پا نقروف چقدر ممنون خواهد شد .
بواقعه كه گوشت سنگ پشت بسیار لذیذ است. ناب و هاربر از بر نگشتن سنگ پشت
خاطر جمعشده و برای احتیاط در دور آن يك ديوارك سنگی کشیده بسوی غرايه ها باز
روانه شدند تا عرابۀ دستی را آورده حيوانرا ببرند . هاربر از مسئله سنگ پشت به
پانکروف چیزی نگفت. میخواست كه يكى يكبار پانقروف را نشان داده حیرانش کند.
اما بعد از انكه عرابه را گرفته بجائيكه سنگ پشت را چپه كرده بودند بيامدند از حيوان
اثرى نيافتند . ناب پرسید که :
- مگر سنگ پشتها خود را راسته میتوانسته اند ها ؟
هاربر - ( بحيرت ) ظاهر همين است كه ميبينم . اما موسيوسميت بسيار حيران خوا
هد ماند به بينم كه اينرا چه گونه حل خواهد كرد !
هر دو رفيق با عرابۀ خالى پس های سر خود را خارانیده در جائيكه كشتي مى ساختند
آمدند رفقا آنجا بودند . هاربر مسئله را بكم وكاست بمهندس بيان نمود .
پانقروف - آه چه قدر بود لا آدمانى هستيد . پنجاه بشقاب طعام را برايكان از
دست دادید ها !


- (١٨٥) -

ناب — قباحت بر ما نیست ، زیرا ما سنگ پشت را چپه کردیم . راسته شدن سنگ
پشت چپه شده را کسی ندیده چکنیم ؟
پانقروف — مطلق شما خوب چپه نکرده اید ؟
هاربر — خوب چپه نکرده اید هم کپ است ؟ حتی در اطراف آن سنگ غاله هم کردیم .
پانقروف — چون چنینست درین مسئله يك معمایی موجود است .
هاربر — موسیو سیروس ، آیا سنگ پشت را چون یکبار چپه کنند خود بخود را
سته شدنش محال هست یا نی ؟
سیروس — همچنین است اولاد من .
هاربر — چون چنینست آیا چسان شد که خود را راسته توانست ؟
مهندس بعد از ملاحظه پرسید که :
— جائیکه شما سنگ پشت را گذاشته بودید از دریا آیا چقدر دور بود ؟
هاربر — بقدر پنجاه قدم تخمین میشود .
مهندس — وقتیکه سنگ پشت را چپه میکردید آیا بحر فرو نشسته بود یعنی در حالت
جزر بود یانی ؟
گفتند — بلی .
مهندس — چون چنینست اگر چه سنگ پشت در خشکه راسته نمیشود ولی در آب
راسته شده میتواند . زیرا بعد از آنکه شما آمده اید دریا بالا برآمده سنگ پشت را شنا
ور کرده است .
ناب — براستیکه ما هم يك بودلایی بوده ایم .
پانقروف — من هر وقت بخدمت شما راست بودن اینسخن را گفته کسب شرف
مینمودم آقای من ! که شبهه دارد که شما بود لا نیستید !
مهندس مسئله سنگ پشت را نیز به اینصورتی که بیان شد حل نمود . لکن آیا خود
او به این حل خود قطعیاً قانع است یانی این است که این معلوم نیست .


- ( ١٨٦ ) -

-و باب دوم و-
تجربهٔ نخستین صندال - اشیائیکه در ساحل یافت میشود - ربط
دادن اشیا را بکشتی - دماغهٔ بی صاحب - آلات ، اسلحه ،
ادوات ، ملبوسات ، کتاب وغیره - کبوتر پانقروف
چیست ؟ - انجیل .

در ( ٢٩ ) تشرین اول صندال پوست تنهٔ درخت پانقروف حاضر شده بود در
طرف سر و دنبال این کشتی تخته های محکمی برای نشستن ربط شده است . دو چفت
پرهای کلفت و يك سکان از جمله متممات این صندال است . انداختن کشتی را بدریا نیز
بسیار آسان بود . صندال را در اثنای جزر دریا بر ریگهای کنار ساحل دریا در پیش گاه
خرانیتها وز نهادند بمجرد شروع مد آب در زیر کشتی درامده شناورش ساخت .
پانقروف هماندم در کشتی جهیده وبکمال مسرت نعره زده گفت :

- هوررا !! هوررا !! با این صندال دور ....
- عالم میخواهید بکنید ؟ .... چه قدر مبالغه !
- نی تو بگذار که من سخن خود را تکمیل کنم . دور عالم نی دور جزیره میکنیم .
برای صغرهٔ آن یکچند سنگ میگذاریم و يك بادبانی هم از قماشیکه بعد ازین موسیو
سیروس بسازد چون کشیدیم دور جزیره را بخوبی بالو دور کرده میتوانیم. حالا چرا
ایستاده اید در آئید که به بینم که آیا هر پنج مارا برداشته میتواند ؟

پانقروف بيك پر صندال را بساحل نزدیک نمود . هر پنج رفیق در صندال درا
مدند . و قرار دادند که تا بدماغهٔ اول جنوب رفته يك تجربه اجرا کنند .
صندال از ساحل دور شدن گرفت . امروز هوا بسیار لطیف بحر مانند يك حوضی
صاف و آرام بود . صندال بکمال سهولت به پیش رفتن آغاز نهاد. هاربرت ناپ پر ها را
بدست گرفته . و پانقروف سکانرا بدست گرفته بعد از انکه آبنای ما بین جزیره لك سلامت


- ( 187 ) -

و جزیره لینقولن را عبور نمود سرکشتی را بسوی دماغه اولی که در طرف جنوبست
متوجه نمود . صندال را بقدر دو میل از ساحل دور کردند زیرا مهندس میخواست که
جزیره را و علی الخصوص کوه فرانقلن را از خارج بنظر غور تماشا کند .
پانقروف باز بسوی ساحل میل کرد . دماغه شبکه جبه زار ( تا دورن ) را در بر گرفته
بود دور نمودن گرفتند . بیسی و همت پرزنهای با غیرت صندال بکمال انتظام بساحل
نزديك شده میرفت . بعد از انکه بقدر دو ساعت رفتند بدماغه شبکه مطلوب بود رسیدند .
مهندس بطرف وضعیت اراضی دیده بگرداب حیرت فرو رفته بود در اثنائی که میخواستند
دماغه را دور کنند هاربر فریاد بر اورده گفت :
- به بینید . در کنار ساحل يك چیز سیاهی می بینم آیا چه باشد ؟
همه رفقا نظرشان به آنطرف متوجه شد . مخبر گفت :
- بلی راست میگوید در انجا يك چیزی هست . چنان گمان میبرم که یکبار بسته در ريگ
فرو رفته باشد .
پانقروف - من شناختم که چیست ؟
ناب - چیست ؟
پانقروف - پیپ است . آه اگر پر باشد !
مهندس - همان بساحل نزديك شويم .
بدویپر صندال بکنار دریا نزديك شد . کشتی نشینان بساحل برجهیدند . حقیقتاً
پانقروف خطا نکرده بود . بواقعی که دو پیپ بزرگ بود که باريسمانها بيك صندوق بسته
شده بود که آن صندوق را این دو پیپ خالی شناور ساخته بساحل انداخته و در ریگها
گور نموده است . هاربر پرسید که :
- آیا ازین معلوم نمیشود که کدام کشتی درینطرفها غرق شده و این بار از ان باشد ؟
ژه ده ئون - در ین هیچ شبهه نماند .
پالقروف - آیا درین صندوق چه خواهد بود ؟ صندوق بسته ، اسباب باز کردن


—( ۱۸۹ )—

درین اثنا عرابه بمد آب در آمده بود . آب زیر صندوقها آمده بود


- ( ١٨٨ ) -
آن نیز در پیش ما نیست .
اینرا گفته و يك سنگ بزرگی را گرفته میخواست که صندوق را بشکند ولی
مهندس مانع آمده گفت :
— دوست من یکساعت صبر کنید .
پانقروف — اما موسیو سمیت ، بلکه درین صندوق اسبابیکه ما را لازم است مو
جود باشد ؟
مهندس — خوبست نی ، ماهم آنرا بخود معلوم میکنیم . این صندوق را بگرانیتها
وز میبریم . در انجابی آنکه بشکنیم باز میکنیم . مادام که صندوق را پیپهای خالی تا
به اینجا شناور نموده آورده است چون باز بدریا بیندازیم ، وبا يك ريسمانی بکشتی
خود ربط دهیم تا بساحل غرانیتها وز به آسانی نقل میدهیم .
پانقروف — حق دارید موسیو سمیت . من عجول يك آدمی هستم .
آیا این صندوق از کجا آمده باشد ؟ این است مسئله مبهمه مشکله ! مهاجران چار
طرف صندوق و پیپهارا از نظر گذرانیدند . در هیچ طرف ساحل دیگر هیچ چیزیکه
بساحل افتاده باشد نیافتند . هاربر بر سر يك سنگ بلندی بر آمده بهر طرف نظر اندا
خت . نه در دریا نه در خشکه هیچ يك علاقی که غرق شدن يك كشتی را نشان بدهد
دیده نشد .
این يك محقسست كه يك كشتی غرق شده ! و این صندوق به آن کشتی بوده. زیراخود
بخود این صندوق از هوا نیفتاده . بلکه مسئله این صندوق بادانه صاحبه يك مناسبتي
دارد . بلکه صاحبان صندوق بدیگر طرف جزیره بر آمده باشند ؟ بلکه هنوز تا بحال در
جزیره باشند ؟ اما اینقدر دانستند که بیکانگان نویی که در جزیره بر آمده اند رهزنان
مالیزی دریایی نیستند . چونکه در پیش آنها اینچنین صندوق پیدا نمیشود .
مهاجران در نزد این صندوقیکه بدرازی پنج قدم و عرض سه قدم بود آمدند .
صندوق از چوب میشه ساخته شده بود . بر روی آن چرم گرفته شده بود و به بسیار


- ( ۱۸۹ ) -

دقت میخ شده بود . دو پیپ سربسته ئیکه از زدن آن و صدائیکه از ان میبرامد خالی
بودن آن معلوم میشد بار یسمانهای بسیار کلفت و محکم از دو طرف به صندوق مربوط
شده بود . پانقروف چون به گره ریسمانها دید فهمید که گره کشتیبانانست . اینرا هم
دانستند که اشیای درون صندوق به بسیار خوبی محفوظ باشد . زیرا صندوق از هیچ
طرف زده و زخمی نشده بود اینرا هم استدلال نموده توانستند که این صندوق در بحر
بسیار وقت نمانده باشد . و هم معلوم میشد که یك قطره آب هم در درون صندوق
ندرآمده باشد .
از قرار تخمین مهاجران چنان معلوم میشود که صاحبان کشتی چون دیده اند که
کشتی شان غرق میشود اشیای لازمهٔ خودشانرا درین صندوق انداخته و با دو پیپ
خالی آنرا بسته بدریا انداخته اند که اگر بساحل برسند بی اسباب نمانند . مهندس گفت:
— حالا ما این بار را تا به غرانیتها وز کش کرده میبریم در انجا آنرا باز کرده می بینیم .
باز جزیره را دور میکنیم . اگر در دیگر طرف جزیره آدم یافتیم و صاحب صندوق بودند
اشیای شانرا بدست شان میدهیم ، واگر نیافتیم ......
پانقروف — برای ما میماندنی ؟ اما آیا در میان صندوق چه خواهد بود ؟
در ین اثنا بحر بمد آغاز نهاده بود. آب تا بزیر صندوق و پیپها آمده بود. یکی از ریسما
نهائیکه بار به آن بسته شده بود باز کرده شد ، و ریسمان بکشتی ربط گردید. ناب و پانقروف
دیگر بار از اطراف پاریس کردند . هرکس به صندال سوار شدند ، و کشتی رارانده بار را
با خود کشیدند . نام این دماغه را ( دماغهٔ مال بیصاحب ) نهادند .
بار خوب سنگین بود . پیپها صندوق را بدشواری بر روی آب نگه میداشت . پانقروف
از بیم آنکه مبادا ریسمان کنده شده بار بذریا غرق شود برخه دهمین لرزید . نهایت بعد از
یکنیم ساعت بساحل غرانیتهاوز واصل شدند . بحر چون بجزر آغاز نهاده بود کشتی بابار
در ریگهای کنار دریا نشسته توقف نمود . ناب بتاخت شده انبور و چکش را از
غرانیتها وز بیاورد .


-( ۱۹۰ )-

پانقروف بسیار به تلاش است . اولاد و پیپ را از صندوق باز نمود . بعد ازان قفل صندوق را براندند . سرپوش صندوق باز شد . در درون صندوق يك صندوق نازك چستی دیگر موجود بود . ناب نعره زده گفت :
- آیا این چه باشد که به اینقدر دقت محافظه شده است ؟ آیا از خوارکه بر خواهد بود؟
مهندس - گمان نمیبرم .
کشتیبان - اگر هیچ نباشد ایکاش چیز میبود ...
ناب - چه چیز ؟
پانقروف - هیچ .
صندوق چستی را از میان بریدند . و بدو طرف لوله کردند . از صندوق اشیای مختلفۀ متنوعه برامدن گرفت كه هريك از انها كه میبرامد . کشتیبان ( هوررا ! ) گفته فریاد میبرآورد . ناب هر پارچه اشیا را که بدست میگرفت يك رقص مستانه میکرد . هاربر کفهای شادی بهم میزد . از صندوق برای طبیعت هرکس موافق اشیا میبرآمد . ژه ده نون قلم و کتابچۀ خود را گرفته اسامی اشیای موجوده را از بیقرار ثبت دفتر نمود:
آلات عدد آلات عدد
چاقوی هزار پیشه ٣ چکش ٣
تبر فولادی چوب شکنی ٢ پیچ ٣ پاکت
تبر نجاری ٢ پیچ بزرگ ٣ پاکت
رنده ٣ میخ عادی ١٠ خریطه
تیشۀ خورد ٢ ارۀ بزرگ و كوچك ٣
تیشۀ دو دمه ١ قطی سوزن ٢
انبور آهن بر ٦ قطی نخ ٣
سوهان ٢


- ( ١٩١ ) -

اسلحه عدد | اسلحه عدد

تفنگ چقماقی ٢ زير پيرا هنی از قماش عالی دریایی ٢٤
تفنگ بناقی ٢ جراب از همان قماش ٣٦
تفنگ چره انداز دور نشان ٢ دیگ مسی ٥
شمشير و قمه ٦ قاب چودنی ٥
پيپ باروت دوسيره یی ٢ قاشق، پنجه ، کارد از هريك پنج پنج ١٥
قطانی پناقی ١٢ چاينك ٢
سکستان نام آلت فن هيئت ١ کارد بزرگ ٦
دوربين ١ تورات شريف ١
دوربين بزرگ ١ کتاب اطلس مکمل ١
صندوقچه پرکار مکمل اسباب باقلمهای سربی ١ لغت زبان ماليزى ١
پوصله يعنى قطب نمای مکمل ١ شش جلد لغت فنون طبیعى ١
ميزان الحراره ١ کاغذ سفيد سه دسته ٣
ميزان الهوا ١ کتابچه سفيد ٢
ماکينه فوتوگراف با همه لوازماتش ١ قلم پنسل ٣٠

اسبابها ئیکه از صندوق بر آمد عبارت از همین چیزهای بودکه ژه ده ئون آنرا در
دفتر خود بموجب سياهه مافوق قید و ثبت نموده گفت که :
— صاحب این صند وق حقیقتاً که مر دبسیار تجربه کاری بوده است که از همه
جنس اشیای لا زمی صندوق خود را پر کرده است گویا بخوبی میدانست که در چنین
جزیره خالی غیر مسکونی خواهد افتاد و این صندوق دفع احتياجات او را خواهد نمود .
سيروس سمیت یکقدری تفکر و ملاحظه نموده گفت که :
— حقيقتاً که هيچ چیزی کم نیست .


- ( ۱۹۲ ) -

هاربر — اين يك بخوبی معلوم شد كه صاحب اين صندوق رهزنان دريائی ماليزى نيست.
ژه ده ئون — بگمان من می آيد كه يك سفينه اوروپائی يا امريكائی در بنظر فيها افتاده باشد ، صاحب سفينه چون غرقشدن كشتی خودرا دانسته اين صندوقرا به اسبابهای لازمی پركرده بدريا انداخته تا آنكه در خشكه آنرا يافته دفع ضرورت نمايد .
پانکروف بيك طور استهزا کارانه و تمسخرانه گفت :
— بلی بلی ! ماكينه فوتوگراف را نيز در چنان وقت تنگ غرقشدن در صندوق مانده تا فوتوگراف غرقشدن کشتی خود را بگيرد !!
— اینستکه منهم لازم بودن این آلت را ندانستم که چرا در صندوق نهاده اند؟
— آيا بر اسباب و اشيائيكه ازين صندوق برآمده يك نشانی يا نمبری نخواهد بود كه بدانيم از كدام جهت و كدام مملكت وارد شده است ؟
مهاجران همه اسباب و اشيار ايكان يكان از نظر گذرانيدند . برهيچ يکی از آنها هيچ علامت و نشانی نيافتند .
حالا آنكه بر چنين اسبابها عادتست كه نام شهر و نمبر ماشينخانه كه در آن ساخته ميشود نوشته ميباشد و هم اين اسباب و اشيا خيلی نو هيچ استعمال نشده است. علی الخصوص كه هرگاه اين اسباب در وقت طوفان و زمان غرق شدن كشتی و صندوق گذاشته ميشد بايندرجه منتظم و به ترتيب جابجا نميگرديد ، وصندوق آهن حلبی بايست در خوبی و محكمی لهيم نمي شد كه اينمسئله ها نيز افكار مهاجرانرا خيلی متحير و سرگردان ميساخت كتابها اگرچه بزبان امريكی نوشته شده و لی نام مؤلف و چاپخانه كه دران چاپ شده باز معلوم نيست . اطلس نيز بزبان فرانسوی فصيح نوشته شده بود و هر قسم كره زمين جداجدا بصورت بسيار مكاملی نقشه شده بود و لی دران نيزنام مؤلف و چاپخانه آن تصريح نشده بود . الحاصل هيچ معلوم نشد كه اين اسباب ازكارخانه های كدام ملكها بعمل آمده حتی اینهم مجهول ماند كه آيا اين صندوق از واپور ياسفينه كدام قوم وملت بدريا انداخته شده باشد. لاكن هرچه كه باشد و از هرجائيكه آمده باشد اشيای مذكوره


— ( ۱۹۳ ) —

بسیار دردهای مهاجرانر ادوا و از انها بسی منفعت و فایده ها حاصل میشود. تا به اینوقت مجبور بودند که بتنهایی و غیرت خود احتیاجات خود را رفع و دفع نمایند اما حالا به پیدا شدن این صندوق مظهر معاونت الهیه نیز گردیدند .
درمیان مهاجران تنها پانقروف بسیار مسرور و خشنود نگردیده گفت :
— همهٔ اینچیزها ئیکه صندوق به ما داد خیلی خوب و بسیار اعلا اما یکچیزی که مرا بکار بود در ان پیدا نشد .
ناب — اما تو هم خیلی مشکلپسندی میکنی . توچه میخواستی که پیدا نشد ؟
— هرگاه یکقدری توتون هم میبود آنوقت نشاط و سرور مرا تماشا میکردی .
مهاجران برين يك قرار دادند که هر طرف جزیره را گردش کنند ، و اگر قضا زده گان نوی بیابند به آنها مدد برسانند و اسباب شانرا نیز بخودشان بسپارند و اگر نیابند اسباب مذکوره را بکمال آزادی بمصرف خود رسانیده با آلات نجاری نوی که پیدا کرده اند بنای ساختن کشتی مکملی را بگذارند . لہذا اسباب های مذکوره را یکان یکان بغرانیتہا و ز نقل دادند و به احتیاط تمام آنها را در انمار مها ود ولا یها ئیکه داشتند محافظت و نگهبانی کردند .

— باب سوم —
— فهرست —
برامدن برای گشت و گذار — مد — درخت سیاه چوب —
نباتات مختلفه — منظره جنگل — درخت او قالیپتوس —
گله بوزینه — آبشار — منزل .
* — — *

روز دیگر یعنی در ۳۰ ماه تشرین اول مهاجران برای سیر و گردش اطراف جزیره حاضر گشتند. این فلاکة زدگان بیچاره که تا بحال خودشان بمعاونت و مددگاری دیگران محتاج بودند امروز خود شان برای مدد رسانی دیگر ابنای جنس فلاکت رسیدهٔ خویش که بودن شان را در جزیره گمان و تخمین کرده اند میبر آیند .


- ( ١٩٤ ) -

چنان قرار دادند که با کشتی پوست درختی خود اول تا بسر چشمهٔ نهر مرسی بروند که به
اینوسیله دو طرفهٔ نهر مذکور را تا بجائیکه آب نهر گنجایش کشتی رانی را داشته باشد تماشا
کنند . باینسبب هم از مانده گی و امیر هند و هم تا بجهت غربی جزیره که تا بحال نرفته اند میروند.
لهذا در میان کشتی خودشان آذوقهٔ سه روزهٔ خودشانرا مانند گوشت خشك كرده ،
و شراب ، و چیزی شکر ، وسبزه که آنرا بجای چای استعمال میکنندوه نقل و چایدانی
را که از صندوق کشیده اند بار کردند مهندس مدت گشت و گذار خود را زیاده از سه
روز امید نمیکرد اما اگر زیاده هم بشود در راه تدارك كردن غذا را با گوشت شكار اميد
وار بود . برای راه کشادن در جنگل دو تبر بزرگ را نیز برداشتند قطب نما و دوربین را
نیز فراموش نکردند . به دو تفنگ چاقماقی و يك تفنگ چهره انداز دوربین نشان و يك شمشير
و چهارقه خود را مسلح ساختند . اگر چه تفنگ پتاقی هم داشتند ولی بسبب صرف
نشدن پتاقی سرفه جوئی کرده تفنگ چاقماقی را برداشتند چرا که سنگ چاقماق در
جزیره بسیار است . یکمقدار باروت نیز برداشتند مهندس چون امید ساختن باروت
را دارد از انرو با سراف کردن باروت خود داری نمی کنند . مهاجران چون به این
صورت مسلح باشند . از چه پروا دارند ؟
صبح وقت کشتی را بدریا فرو آوردند. پنج رفیق که توپ هم با ایشان بود در کشتی
نشستند، وبرکنارکنار ساحل رانده تا بجائیکه نهر مرسی بدریامی آمیخت رسیدند، پانز
ده دقیقه برای مد باقی مانده بود صبر کردند . تا مد بحر حاصل شد لهذا بی تکلف پر کشیدن
در مجرای نهر داخل شدند . و در ظرف چند دقیقه بجائیکه پیش از هفتهٔ اول پار
یا نقروف جالهٔ هیزم کشی را ترتیب داده بود واصل گشتند . ازین نقطه هر چه که به بالا
رفته میشود دو طرفهٔ نهر بدرختان بسیار بزرگ بزرگی مزین میگردد . و مجرای نهر
رفته رفته بسوی غرب جنوبی میل مینمود . منظرهٔ نهر مرسی حقیقتاً خیلی لطیف
و نظار د باست . مهاجران هر چه که پیشتر میراندند بمنظره های بسیار روحفزائی بر میخورد
دند . در بعضی جاها شاخهای سایه دار درختان تا بروی آب نهر آویزان شده مهاجران


- ( ۱۹۵ ) -

بفرو آوردن سرهای خود مجبور میشدند بر بعضی شاخهای فرو آمده درختان گونا گون آشیانهای مرغکان بوقلمون دیده میشد که به نزدیکشدن کشتی صداهای مخالف آهنگ عاشقانه ، و نواهای راستق آهنگ صباحانه بر اورده پرواز میکردند .
جنگل فازوست رفته رفته خیلی غلو و بهم پیوست میگردید . درختان نیز انواع مختلف پیدا میکرد . درختانی که چوب شان برای کشتی سازی بکار می آید و در آب بسیار مدت می پاید دیده میشد . و درختان شمشاد و آبنوس ، ویکنوع درختی که از پوست آن بسیار ریسمانهای محکم ساخته میشود ، و یکجنس بادامی که روغن بسیار قیمتداري ازان میبراید بکثرت پیدا میشد .
گاه گاه کشتی را بکنار نهر نزديك ميكردند . ژه ده ئون ، و هاربر ، و ناب توپ را به پیش انداخته به جنگل میبرامدند . و با تفنگ های خوشهای خود شکار بسیاری کرده ، و نباتات بسیار فائده مند مختلفی جمع نموده بکشتی می آوردند . مثلا از نوع سوزی بالك ، و سيب زمینی ، و دیگر انواع سوزی کاری بیابانی با بریشه و گل بر کنده می آوردند که در تپه منظره وسیعه برده بکارند ، و بعد از تربیه و پرورش باغچه سبزی كاری مکملی بوجود آرند . مهندس به تفکرات و ملاحظات دور و درازی فرو رفته اصلا از کشتی بیرون نمیبراید . پائقر وف نیز به آرزو و خیالات شیرین توتون کشی مستغرق گشته با خود رأی میزد که : هرگاه از صندوق یافت شده کی شان يك عرابه منتظم اعلا با يك جوره اسپان و يله تیز رفتار و دوسه پاکت توتون ظهور می یافت دگر هیچ نقصان و کمبودی برای شان باقی نمیماند !!!
ژه ده ئون يك جفت مرغان قاز مانند آبی رازنده بچنگ آوردپایهای شانرابسته در کشتی گذاشتند تا آنکه در غرایته لوز برده پرورش دهند و چوچه گیری کنند . هاربر نام اینمرغانرا « تینامو » نشان داد .
بعد از چهار ساعت کشتی رانی بيك كناره نزدیکشده از کشتی برآمدند . در زیر درختان بلند آبنوس و شمشاد طعام چاشت خود را تناول کردند . بر نهر مرسی


- ( ١٩٦ ) -

رفته رفته کمشده میرود . تابه اینجابر نهر در مابین شصت و هفتاد قدم میبوده است،
و چقوری آب آن تا بحال هیچگاه از پنج شش قدم کمتر نشده است . در نهر مذکور
آب دیگر جوهای كوچك كوچكی از اطراف نیز ریخته آب مرسی را زیاده میگرداند.
جنگل فاروست از دو طرفة نهر مذکور تا بجایی که چشم کار میکند بصورت بسیار غلو و
درختان بهم پیوست در از شده رفته است که آخر آنرا چشم دیده نمیتواند. در هیچطرف
جنگل از آثار و علاماتی که وجود انسانرا نشان بدهد دیده نمیشود ، و بخوبی آشکار است
که هیچگاه انسان در نجزیزه داخل نشده باشد. چرا که هیچ نشانه تبر و بریده شدن
شاخی در درختان جنگل دیده نمیشد هرگاه بعضی یجارگانی در جزیره افتاده هم باشند
معلومست که تا بحال از کنار ساحلی که افتاده اند جدا نشده اند . بناءً علیه مهندس
میخواهد که يك آن اولتر بسا حل غربی برسد و اگر فلاکتزده در اینجا بمعاونت محتاج
باشد زود تر مدد رسانی کند . ازین جائیکه مهاجران مکث و آرام کرده اند تا بساحل
غربی تخمیناً پنج میل مسافة دیگر باقی مانده است. رفقا بعد از طعام خوردن و یکقدری
در جنگل گردش کردن باز در کشتیگک خود نشسته رو براه عزیمت گردیدند . هرچه
که بالاتر میبر آمدند مجرای نهر از طرف ساحل غربی بسوی کوه فراقلن دور مینمود
و بر نهر نیز کمتر شده میرفت جریان آن نیز شدت پیدا میکرد چرا که زمین رو ببالائی
مینهاد . خرسنگها نیز در مجرای نهر یکان یکان ظهور می یافت. مهاجران مجبور میشدند
که دو دو نفر بمیر و کشتی چسبیده بر کشتی نماسند . رفته رفته درختان جنگل نیز از غلو
و بهم پیوستگی آزاد میشد ، ویکه یکه شده کمتر شده میرفت. درختان هرا نقدر که کمتر
میشد آنقدر جسامت و بزرگی پیدا میکردند که مهاجران را بحیرت می انداخت .
بزرگترین درختان جز یره زہ لا ند جدید ، و قطعه ، اوسترالیا دیده میشد. حتی
درخت (اوقا لیتیوس) نام که تا بسه صد قدم بلند میشود ، و تنه آن به کلفتی بیست
قدم میشود نیز دیده شد . هاربر چون این درخت را دید فریاد بر اورده گفت که :
— سپیو سمیت ، درخت معتبر او قالیتیوس را به بینید .


- ( 197 ) -

پانقروف - بغیر از بزرگی و کلانی چه اعتبار دارد که آنرا معتبر میگویی پسر من .
هاربر - اوقالیپتوس از فصیله و جنس درختا نییست که درختان بسیار نافع و کار آمدنی درین فصیله میباشد . قرنفل ، دارچینی ، فلفل ، و غویاو نام میوه که از ان شراب بسیار مفیده و منفعت بخشی بعمل میآید و امثال آنها همه کی از درختا نییست که بهمین فصیلهٔ قالیپتوس منسوب میباشند .
ژده ده ثون - چوب خود درخت اوقالیپتوس نیز برای کارهای بسیار لطیف و نازک نجاری بکار میآید .
مهندس - درخت اوقالیپتوس چنان یک منفعت و خدمتی دارد که حقیقتاً انکار شدنی نیست .
پانقروف - به بینیم که آن خدمت جناب اوقالیپتوس آقای ماچه خواهد بود ؟
مهندس - آیا میدانی که این درخت را در زهلاند جدید و اوسترالیا بچه نام یاد میکنند؟
- نی ، نمیدانم موسیو سمیت .
- اینها را درخت تب مینامند .
- یعنی بسببی که تب آور است .
- نی ، بسببی که دفع کنندهٔ تب است .
- موجود بودن ایندرخت در جزیرهٔ ما دلیل بزرگیست بر لطافت هوای او ، من چون جبه زار تا دورن را دیده بودم خیلی به هراس افتاده بودم که در موسم گرما هوای جزیرهٔ ما را خیلی زهرناک خواهد ساخت و تبهای مزمنی بعمل خواهد آورد ولی چون درختهای اوقالیپتوس را دیدم دانستم که مضرت و وخامت هوا را این درختهای نافع رفع و دفع خواهد نمود . در بعضی شهرهای اوروپا که تب بسیار داشت از افریقا ازین درختها آورده کاشتند و فایدهٔ بسیاری از ان حاصل شد .
- واه ، واه ! چه جزیرهٔ با ثمر مفیدیست ! تنها یکچیز نقصان اوست که توتون ندارد .
- آنرا نیز خواهیم یافت پانقروف .
بقدر دو ساعت دیگر نیز بکشتی رانی دوام ورزیدند . تا بدرجهٔ که رفتار کشتی خیل


-( ۱۹۸ )-

کشتی را بيك كنار نهر بسته كرده خودشان بیرون بر آمدند


[BLANK PAGE]


( ۱۹۸ )

بدشواری رسید زیرا رفته رفته مجرای نهر بلندی و شلاله پیدا میکرد آب نیز کفتر شده
میرفت . سنگهانیز در مجرا بسیار میشد . باز جنگل غلو و پیوستگی پیدا کرد . در یکطرف
نهر میان درختان غلوی جنگل يك گله بوزینه های بزرگ بزرگی دیده شد . که
از وضع وهیئت دیدن آنها بسوی مهاجران چنان معلوم میشد که این اول بار است که
انسان را می بینند. زیرا هیچ آثار خوف واحتراز نشان نمیدادند. ونمیدانستند که انسانها
چگونه مخلوقیست . پا نقروف خواست تا یکچند از انها را هدف گلوله نماید ولی مهندس
مانع آمده گفت که :
بوزینه ها بهیچ کار نمی آیند نه گوشت شان خورده نیست ونه پوست شان کار آمدنی.
علی الخصوص که این بوزینه ها از جنس اورانغ او تانست که بزرگترین اجناس بوزینه
می باشند. و خیلی قتمند اند که هرگاه ضرری به آنها برسانیم همگی اتفاق کرده با
ضرر کلی میتوانند رسانید. نزديك شام بود كه پيش رفتن كشتی در میان نهر بمشکلات
افتاد سنگها، و ریگها در مجرای نهر بسیار شد . پانقروف گفت :
بعد از يك ربع ساعت به ایستادن مجبور خواهیم شد . وسبوسیبروس .
بسیار خوب. ما هم می ایستیم . شب را در انجا میگذرانیم یا نقروف .
هاربر – آیا از غرانیتها و ژ چقدر دور شده خواهیم بود ؟
گمان میبرم که بقدر هفت میل دور شده خواهیم بود .
بعد از کمی کشتی سر اسر از رفتار بماند . چرا که هم يك آبشار بلندی به پیش آمد
و هم زیر کشتی بریگهای درون نهر بندشد . لهذا كشتی را بيك كنار نهر بايك درختی
بیاسیمان محکم و مضبوط بسته کرده خود شان بیرون بر آمدند .
مهاجران وقتیکه از کشتی برآمدند آفتاب بغروب کردن نزدیکشده بود. در جایکه
برامدند در زیر درختان بسیار بزرگ و بلندی يك چمنزار بسیار لطیفی بود در انجا آتشی
افروخته گذرانیدن شب خود را در انجا قرار دادند. از درون جنگل بعضی صداهای
مدهشه جانوران درنده شنیده میشد . لهذا برای رم دادن. و نزديك نماندن جانوران


-( ۱۹۹ )-
مذکور دورا دور منزلگاه خود شانرا تا بصبح آتش بسیار بزرگی افروختند . زیرا
معلوم است که حیوانات وحشیه از آتش خیلی رم میخورند . طعام شام خود را بکمال
اشتها تناول کردند . شب را بنوبت پاسبانی کرده بکمال راحت بیواقعه وحادثه بسر آوردند
صبح بوقت از خواب برخواسته قرار دادند که کشتی را در همین جا بسته گذاشته بسوی
ساحل غربی حرکت نمایند .
باب چهارم
فهرست
حرکت بسوی ساحل غربی — حیوانات چارپا — يك نهر نو —
بجای ساحل يك جنگل — دماغۀ میلان — تآنی و درنگ ژه ده ئون
مهاجران چای و طعام صباحی خود را صرف نموده براه افتادند . آیا چه وقت
بساحل خواهند رسید ؟ معلوم نیست اگرچه مهندس دو ساعت تخمین نموده ولی
اینهم بهمواری و خوبی راه موقوفست . اینطرف جنگل فاروست همه‌گی پیشه‌زار بهم
پیوست پر از خاشاکست که به تبر راه کشادن در ان لازمست ، و هرگاه جانورانی که دیشب
صداهای آنها را شنیده اند ظاهر و نمایند با آنها نیز جنگ و مقاتله کردن ضروری دیده میشود.
برای احتیاط کشتی خود را بايك ریسمان دیگری باز محکمتر بسته ، و بقدر دو روزه
خوراك و اسلحه و لوازمات ضروریۀ خود را برداشته یکسر بسوی غرب بره‌پیمائی
آغاز نهادند . مهندس قطب‌نما را بدست گرفته رهنمائی میکرد ، پانقروف ، و ناب به
تبرها راه میکشادند ، ژه‌ده‌ئون و هاربرتفنگها را حاضر داشته پاسبانی میکردند هر چه که
پیشتر میشدند زمين يك میلی بسوی نشیبی پیدا میکرد بیشه زار نیز بهم پیوسته تر میشد .
در هر چند قدم يك گله بوزینۀ دیده میشود ، ولی بی آنکه حمله و تعرضی بر مهاجران
نمایند بنظر حیرت و دیدۀ تعجب بسوی شان نگریسته بیکسو میشدند پانقروف گفت :
— بلکه اینها ما را همجنس خود و یا تناسخ خود میشمارند که باینقدر حیرت بسوی ما مینگرند.


- ( ۲۰۰ ) -
غیر از بوزینه بسی حیوانات دیگر مانند گراز جنگلی و قا نقورو، و آهوان جنگلی،
و قولا وغیر هم را نیز دیدند ولی چون مهندس رفقا را از تفنگ انداختن و شکار کردن در
وقت حاضر منع کرده است از انرو پا نقروف بسوی آنها بيك نظر حسرتی دیده گفت:
ای دوستان گوشت فربه من ! هنوز وقت شکار شما نرسیده ، حالا شما بكمال
آزادی و خرمی خیزان و پویان باشید و خود را خوب فربه سازید. بعد ازین بسیار باهم
ملاقات خواهیم کرد .
بعد از انكه يك ساعت راه پیمودند دفعةً در پیش راه شان يك جوی آبی ظهور نمود
که تا بحال مهاجران از وجود آن آگاه نبودند . آب این نهر به بسیار تندی و تیزی در
جریان بود ، و بر آن بقد رسی قدم و چقوریش خیلی افزون مینمود . مجرای این
نهر چون همه کی پر از سنگ ، و آبش نیز از بالائی به نشیبی به بسیار شدت و سرعت
جاری میباشد از انسبب با کشتی در ان سیر و سیاحت نمیشود . ناب گفت :
افسوس که در پنجا بماندیم چرا که این جوی ما را گذر نخواهد داد .
هاربر - چرا بمانیم ازین نهر كوچك كه مایه آب بازی نگذریم دگر چه خواهیم کرد.
مهندس - نی ، جان من ! حاجت به آب بازی نیست. زیرا آب این جوی رفته
رفته البته به بحر میر یزد که ما هم کنار جو را گرفته تا بساحل بحر به پیروی آن خواهیم رسید.
ژ. ده ئون - اما برای این نهر بايد كه يك نامی بگذاریم تا نقشه جغرافی جزیره ما نا تمام نماند
پانقروف - راست گفتی موسیوسپیله.
مهندس - پس ومن هاربر ! برای این نهر تويك نامي بگذار .
هاربر - هر گاه تا بجائی که آب نهر بدریا میریزد برویم و بعد از ان يك نامی بران بنهیم
خوبتر نخواهد بود ؟
سیروس - اینهم خوب . نه ایستیم برویم تا زود تر برسیم .
پانقروف - يکقدری صبر کنید .
ژ. ده ئون - چرا ؟ چیست ؟


- ( 201 ) -

پانقروف – آنبرادر هم که شکار را منع کرده اید ماهی گیری را خو منع نکرده اید .
صبر کنید که یکچند تا ماهی بگیرم .
سیروس – وقت هم نیست اسباب ماهیگیری هم نیست برویم .
پانقروف - صاحب من ، شمايك پنج دقیقه صبر کنید به بینید که من چه ماهیانی
برای شما بگیرم .
مگر با نقروف در کنار نهر يك آبگیری در میان دو خرسنگ بزرگی دیده بود که
بايك دهنه تنگی با نهر پیوسته بود ، و ماهیان بسیاری در ان گرد آمده بود . مجابکی تمام
يك سنگی را بدهنه مذکور انداخته راه گریز ماهیها را بند گردانید ، و دستهای خود را
در آبگیرمذکور فرو برده بدو سه بار بقدر ده پانزده ماهیان بزرگی را بیرون آورد .
ناب نیز مجابکی از خمچه های باريك درختان يك سبده ساخته ماهیها را در ان پینداخت .
ژدده ئون گفت :
— الحق که بهمین قدر صبر می ارزید . هم چقدر ماهیان خوب و اعلائیست .
پانقروف يك آهی کشیده گفت :
— جزیره ما هر چیزش خوب واعلاست ولی هزار افسوس که توتون ندارد .
مهاجران کنار نهر را گرفته به پیش رفتن آغاز نهادند . در راههائی که میگذرند هیچ
اثری از قدم انسان دیده نمیشود . تنها اثر پنجه های بعضی حیوانات درنده بزرگ
پنجه که برای آب خوردن بکنار نهر آمده دیده میشد پس چنان معلوم میگردد که دانه
ساچمه که از گوشت ران آهو بره در دهن پانقروف برامده از ینطرفها انداخته نشده است .
سیروس سمیت بسوی جریان نهر نظر کرده گفت که .
— حالا وقت مد بحر است ، پس هرگاه بدر یا نزديك میبودیم آب نهر بایندرجه
شدت وسرعت جریان نمیداشت . زیرا آب نهر البته با بحر متصل میشود و هر گاه بحر
در مد باشد آب نهر دمه پیدا کرده رو ببالا پس میزد ولی چون در جریان علامت دمه
و پس زدن دیده نمیشود معلومست که ساحل بحر هنوز بسیار دور خواهد بود .


- ( ٢٠٢ ) -
ژه‌ده‌نون ـ حال آنكه هر چه پیشتر میرویم مجرای نهر کشاده‌گی و وسعت پیدا میکند
که ازین نزدیک بودن بحر معلوم میشود .
سیروس ـ منهم باین تعجب میکنم .
بعد از نیمساعت هاربر که در پیش میرفت فریاد برآورد که :
ـ دریا ! دریا !
ازین فریاد هاربر سیروس سميت بسيار متحیر شد چرا که از نبودن علامات مد
در نهر بایندرجه نزديک بودن بحر را هیچ منتظر و امیدوار نبود . بواقعی که بعد از چند
دقیقه مهاجران بر کنار دریا واصل شدند .
چه عجب حالیست ! در مابین این ساحل و آن ساحل که مهاجران اول بار دران
افتاده‌اند چقدر فرق و ضديتى موجود است ! این ساحل با دريا اصلا و قطعياً بايك ريگ
زاری و کنار همواری بسته‌گی ندارد و بلکه ساحل عبارت از يك زمين بسيار بلند يست
که بیکبارگی از بحر بمانند يك ديواری بلند بر آمده است. و دریاد رپای آن دیوار در موج
زنی میباشد . اما این کنار بیشه زار پراز اشجار بداندرجه از آب دریا بلند است که اگر
هر قدر امواج بلندکوه آسا از طوفان حاصل شود بازهم يك قطره از آن بکنار نمیرسد.
این کنار به درختان بسیار بلند و لطیفی زینت یافته که ریشه‌های بعضی ازانها از خاك
بیرون برآمده بطرف دریا آویزان شده و شاخهای بعضی از انها نیز میلی بسیاری بسوی
بحر پیدا کرده .
درین جائی که مهاجران رسیده‌اند چنان گمان میشود که بر يك بام بسیار بلندی
ایستاده‌اند . و دريادر زير آنست. در بجا دريايك حوضه گک کوچکی تشکیل داده است
که آب نهر مذکور از بلندی شصت هفتاد قدم بیکبار‌ه‌گی مانند دهنۀ ناوه درمیان
حوضه گک مذکور میریزد. منظره این آبشار ، ولطافت دریای ذخار، و بهم پیوستگی
اشجار پیشه زار کنار بلندی آثار آنقدر جلوه بدیع و ظریفی دارد که انسان از مشاهدۀ
آن بحیرت می افتد .


- ( ۲۰۳ ) -

این آبشار از آبشاری که بقوت نیترو غلیسرین از تالاب گرانت مهندس بعمل آور
ده خیلی بلند تر و آبش هم بیشتر و خیلی بر قوت تر است . در اثنای آمدن پیدا نبودن
علامت مد در نهر بسبب همین آبشار بود که از اثر و مهندس را بغلط انداخته بود . هاربر
نام نهر مذکور را بسبب همین آبشار ( فالس ریور ) که معنی « نهر آبشار » را میگیرد نهاد.
ژده دون نیز در نقشه جزیره اسم این نهر را « نهر آبشار » قید و ثبت کرد .
از جائیکه نهر را دیده اند تا به انجائی که آبشار حاصل شده جنگل خیلی بهم پیوست
و غلو میباشد . بعد ازین نقطه کنار بلندی ساحل بقدر دو میل بطرف شمال یعنی بسوی
کوه فرانقلن بهمین بلندی و جنگلی اما کم درخت تر امتداد یافته است . مسافه که از
حد آبشار تا بدماغه ما ر در از شده رفته است نیز بقدر دو سه میل همچنین کنار بلند و پر درخت
است، ولی بعد ازین رفته رفته زمین هموار و خالی از اشجار میشود . و ساحل با آب دریا
متصل شده ساحل ریگزاری بعمل میآرد . هرگاه انسان های فلا کترده مادر جزیره
افتاده باشند در همین طرف ملجا و ما وائی پیدا کرده میتوانند. دیگر طرفها همه کی ز مینهای
خشک بی آب و علفست .
هوا بسیار لطیف و آرام ، آسمان نیز صاف و براق بود . مهاجران بر يك جای
بلندی بر کنار آبشار نشسته بهر طرف نظر انداز دقت گردیدند . هیچ يك علامت و
اثر انسان انه در دریا و نه در صحرا و نه در جنگل دیده توانستند . اما مهندس تا دماغه مار را
گردش نکنند به نبودن انسان قناعت حاصل نمیکنند . طعام چاشت را در انجا خورده بر کنار
ساحل بلندیبشه زار بسوی دماغه مار رهسپار گردیدند . مهاجران هم قطع مسافه
میکنند ، و هم بطرف دریا نظاره . بلكه يك ديرك ، و يا تخته پاره کشتی غرقشده بنظر
شان برخورد . اگر بگوئیم که هیچ کشتی بمعبرها درین جزیره نیامده ، و پای هیچ
انسانی بخاك آن برنخورده غلط نخواهد بود چرا که بسیار دلایل و امارات در ینباب
پدیدار است . ولی چون یکبار بسوی صندوق پری که یافته شده ، و واقعه دانه ساچمه
نظر کرده شود این فکر را سراسر زیر وزبر میسازد . چرا که دانه ساچمه بصورت قطعی


-( ٢٠٤ )-

اثبات میکند که پیش از سه ماه بهمه حال يك تفنگی در بنجزیره انداخته شده است.
از وقت زوال پنج ساعت گذشته بود . مهاجران بهمین ملاحظه ها و افکار ها
قطع مسافه کرده میرفتند . تا به ماز دماغه دو میل دیگر باقی مانده بود، اینمسافه را نیزطی
نموده قریب بغروب بود که بدماغه مذکور رسیدند شب را در انجا بسر آوردن لازم آمده
آزوقه و خورا که کافی هم دارند . شکار هم در جنگل بسیار است دگر چه کست مگر
تدارك يك مأوائى !
از ین دماغه عجیب الشکل با نطرف شکل و هیئت ساحل تبدل ورزید . تا حال
زمین خاکی و چمنی بود اما بعد از ین سنگلاخی و ریگزاری شده میرفت مهاجران منزلگاه
خود را در همین جا که منتهای دماغه بود قرار دادند . هاربر در میان درختان درخت
پانس را نیز درینطرف دید که بسیار است . پائتروف را مخاطب نموده گفت :
- این درخت بسیار درخت قیمتدار فوائد نثار است پانقروف .
- چه قیمت و چه فائده دارد ؟
- از پوست این درخت تراشه های باریك و نازك كشيده سبد ها و صندوقچه ها و
قطیها ، و برونهای چوبی ، وکلاه ها ، وبسی چیزهای دیگر ساخته میشود . واگر
میده کرده بحالت خمیر در اید از ان کاغد بسیار اعلا بعمل میآید. از شاخهای باريك آن چوبهای
دست ، و لوله های توتون کشی و هزاران چیز دیگر ساخته میشود ، از ستونهای کلفت
او دیرکهای خیمه ، ولوله های نل آب ، واگر تخته بریده شود برای سقفها ودیوارهای
خانه ها چوب بسیار محکم ومتینی که اصلا کرم آنرا نزند بوجود میآید اینرا هم بتوبگویم
که در هندوستان شاخهای نازك و تازه آنرا میخورند . دیگر اینکه هر گاه تو که های
نازك آنرا در سرکه بگذارند برای بعضی مرضها دوای بسیار نافعی میشود از برگهای
نورسته تازه آن يك شراب بسیار خوبی نیز بعمل می آید .
- آیادگر چه میشود ؟
- همینقدر مگراکافی نیست پانقروف ؟


— ( ٢٠٥ ) —

— اینرا بگو که آیا مانند سیگاره کشیده میشود و یا نی ؟
— وا اسفا که این نمیشود .
— چون چنینست بيك پیسه هم قیمت ندارد چرا که درد مرا دوا نمیکند .
بعد ازین محاوره هاربر و پانقروف در پی تدارك محل و مأوای شب گذرانی خود شان افتادند و درینباب بسیار زحمت نکشیدند زیرا در ساحل بسیار مغاره هایی یافتند که موجه های بحر بمرور ایام آنرا خورده و بعمل آورده بود . در یکی ازین مغاره ها که نسبت بدیگر مغاره ها بزرگتر و مکملتر مینمود میخواستند که داخل شوند که ناگهان از درون مغاره يك صدای مهیب و دهشت آوری برآمده ایشانرا بخوف و دهشت انداخت .
پانقروف گفت :
— بس بگریزیم هاربر . چرا که تفنگهای ما به ساچمه پر است ، و این جانوری که این صدا را کشید نه آنچنان مدهش جانوریست که به ساچمه هلاك شود.
اینرا گفته و از بازوی هاربر بشدت کشیده در میان سنگهای سنگلاخ پنهان شدند.
درین اثنايك حیوان بسیار بزرگ جثه مهیبی برون برآمد این جانور « ژاغار » نام پلنگ بسیار خونریزی بودکه موهای پوستش سفید ، و خالهای سیاه بر آن بود . در حالیکه چشمهایش برگشته ، و موهایش برخواسته و دمش را کج کرده بود غریدن آغاز نهاده و چنان معلوم میشدکه این اول بار نیست که انسان را دیده باشد بلکه میشناسد که انسان چه مدهش ، و از خود او چقدر پیشتر خونریز تر است .
درین اثنا ژه ده ئون از كناريك سنگی روبروی جانور مذکور برون آمده هاربر چون اینحالت را دید چنان گمان کرد كه ژه ده ئون ژاغار را ندیده است لهذا خواست که فریاد دهد . ولی ژه ده ئون اور ابخاموشی اشارت کرده روبرو بر جانور مدهش پیش رفت ، بدرجهٔ که ده قدم فاصله در مابین او و ژاغار باقی مانده ژاغار خود را جمع نموده ، و دهن خود را بقدريكوجب از هم باز کرده ، ودندانهای مدهش خود را بر یکدیگر سائیده بر دشمن مقابل خود بنای حمله آوری را نهاد . بمجردیکه میخواست برجهد