[BLANK PAGE]


کتبخانه
عدد
( ۷ )
عدد
( ۷ )
طبع
عنايت
جزيرة پنهان
کتاب اول
قصازدگان بالون
مترجمش
محمود طرزی
در دارالسلطنه کابل در مطبعه عنایت بزیور طبع آراسته گردید
سنه ۱۳۳۲


صاحب ومالك مطبعه عنایت
شهزاده جوانبخت معظم معين السلطنه سردار
عنایت الله خان


کتبخانه

عدد

(7)

وطن الغة
عنایت

عدد

(7)

جزیره پنهان

کتاب اول

قضازدگان بالون

مترجمش

محمود طرزی

دارالسلطنه کابل در مطبعه عنایت بزیور طبع آراسته گردید

سنه ۱۳۳۲


--( ٢ )--

هو

بسم الله الرحمن الرحیم

-- یکدو سخن در باب طبع کتاب --

حضرت خداوند یگانهٔ بی شریک و مانند جل سبحانه را هزاران حمد و ثناست که ما را توفیق رفیق نمود تا (مطبعهٔ عنایت) را تأسیس نمودیم ، و به روشن ساختن فکرها و ذهنهای هموطنان عزیز خود به آثار مطبوعهٔ فنی و ادبی و اخلاقی تا یکدرجه کوشش ورزیدیم. و این نیست مگر بسایهٔ معارفپروری ذات شوکتمهات (اعلیحضرت سراج الملة و الدین) قبلهٔ اقدس امجد اعظم روحی له فداه که در باب توسیع معارف وطن عزیز ما افغانستان سعی و کوشش شاهانه را مصروف داشته اند ، و موجب شوق و آرزوی مابه تأسیس این مطبعه شده است .

در یکبار طبع و اشاعت «جزیرهٔ پنهان» نام ناول فنئی بسیار شیرین و عجیبی را در مطبعهٔ عنایت امر نمودیم که این ناول نیز از آثار قلمیهٔ (ژول ورن) فرانسویست و عزیزی بنام (محمود طرزی) آنرا از نسخهٔ که بزبان ترکی عثمانی ترجمه شده بوده است بزبان شیرین بیان فارسی ترجمه کرده است .

این ناول با ناول (بیست هزار فرسخ سیاحت در زیر بحر) که قبل ازین طبع و نشر نمودیم لازم و ملزوم همدیگر شمرده میشود . زیرا احوال کشتی نوتیلوس کپتان نمو را این ناول جزیرهٔ پنهان متمم و تکمیل مینماید . و چنانچه سیاحت زیر بحر مصور طبع شده بود این ناول نیز مصور طبع گردید که اینهم یک دلیل ترقی مطبعهٔ عنایت


—( ٣ )—

شمرده میشود .
بفضل وکرم خداوند متعال جل جلاله وتوجهات ذات اعلیحضرت پادشاه
محبوب القلوب مراحم خصال خود امید میکنیم که مطبعة عنایت ترقئی روز افزونی
کرده هنوز بسی آثار نافعه و پسندیده بروی کار آرد . ومن الله التوفيق .

— امضا —

محمود طرزی
معین
عنایت


-( ٤ )-

افاده مرام مترجم *-

ذات اقدس حضرت صانع قدیم حکیم جلت کلمته نوع بنی آدم را در ابتدای خلقت از همه وسایط مدنیه، واز همه لوازمات احتیاجیه محروم خلق فرموده عقل و ذکا احسانش نمود تا بواسطهٔ آن جوهر گرانبها شیئاً فشیئاً بدفع مضرت وجلب منفعت خود کوشش ورزیده کمال مدنی بالطبعی خودشانرا بروی کار آوردند و به اینهمه ترقیات محیر العقول امروزه روز خود واصل گردیدند .
این رومان -- یعنی ناول -- که به ترجمهٔ آن ابتدا ورزیده ام عیناً حال ابتدائی بشریت را تصویر میکند . پنج نفر آدم بی همه چیز در يك جزیرهٔ غیر مسکون مجرا و تنهایی بواسطهٔ قضای ناگهانی يك بالون سواری می افتند . بجز عقل وذکا، وعلم و فن معتدا، وسعی وکوشش یگانگی همراه هیچ چیزی ندارند . در ظرف سه سالی که دران جزیره میمانند ، غیر ازانکه محافظهٔ وجود خود شانرا از گرم وسرد حوادث روز گار میکنند ، جزیره را نیز تا یکدرجه بقوت علم وفن، و سعی وجهد خودها به آثار مدنیت آباد میسازند .
(جزیرهٔ پنهان) از مهمترین ، ومصنع ترین آثار تصویریه وقلمیة ( ژول ورن ) فرانسوی نژاد است که درین اثر خود کمال مهارت ادبیه و فنیهٔ خود را نشان داده است، و از طرف انجمن معارف فرانس مظهر تحسین و تقدیر گردیده است . ذاتاً هيچ يك


-( ٥ )-

اثر او نیست که مظهر تحسینها و تقدیرهای عموم اوروپا نشده باشد ، و هر اثر او بارها بار چاپ و بفروش نرسیده باشد. ژول ورن ، غیر از انکه شرف و شان و نامداری عظیمی برای خود حاصلکرده است [زیرا که در فن ناول نویسی فنی از هیچ ملت در هیچ مملکت مانند او دیگر يك محرری بسر نرسیده است] يك توانگری و ثروت بسیاری نیز بواسطه این اثرهای بدیعه خود بدست آورده توانسته است .
در زبانهای غربی اوروپا نمیدانم ، اما در زبانهای شرق ناولهای فنی ژول ورن ، تنها بزبان ترکی عثمانی ترجمه و نشر شده است که در بخصوص غیرت و همت جناب ( احمد احسان ) بیگ افندی ، صاحب جریده مصوره ( ثروت فنون ) شایان تقدیر و تحسین است . اگر بحقیقت نظر کرده شود احمد احسان بیگ به این همت پسندیده خود يك خدمت عظيمه برای قوم و ملت خود بجا آورده است . زیرا اینگونه اثرها چون در زبان يك قوم و ملتی تألیف و یا ترجمه شود غیر از انکه موجب توانگری علم و فن آن زبان گردد يك شان و شرفی نیز برای آنزبان حاصل میکند .
احمد احسان بیگ ، در وقت حاضر به سرمایه پانزده بیست هزار پوند يك ثروت جسيمه تأسیس مطبعه و اداره خانه خود را نموده است که اگر در اساس نخستین این سرمایه و ثروت تحقیق و تفتیش بعمل آید مبداء اساسی آنر ا از سایه ترجمه همین اثارهای فنی ژول ورن می یابیم . زیرا در سوانح عمری جریده خود مینویسد که اول خود او در یکی از دوایر حکومتی به تنخواه قیاه دو پوند يك کاتی بود ، و دیگر ثروت و سامانی نداشت . اول کتاب ( سیاحت بر دور ا دور زمین بهشتاد روز ) نام ناول فنی ژول ورن را ترجمه کرده ، و از تنخواه جزوی که داشت کم کم پس انداز کرده در یکی از مطبعه های استانبول آنرا بطبع رسانید. در اندک مدت بقدر دو سه هزار نسخه آن بفروش رسید، و آنقدر سرمایه برای او حاصلشد كه يكپايه ماشین مطبعه كوچك با چند سیر حروفات آن تدارك كرده توانست، و به ترجمه ديگر ناولهای فنی مانند (سیاحت زیر بحر) و (جو هوا) وغیره پرداخته و اخبار را نیز بروی کار انداخته رفته رفته به این ثروت و سامان امر و


-( ٦ )-

زه روز خود واصل گردیده است .
این بنده عاجز ناتوان ( محمود طرزی افغان ) از ترجمه این آثار بدیعه ادبیه
هیچگاه امید و آرزوی ثروت و توانگری را نکرده ام ، بلکه مشوق یگانه این عبد
احقر همانا قدر شناسی معارفپرورانه ذات شوکتمآت بادشاه حقایق آگاه محبوب القلوب
مقدس ما اعلحضرت ( سراج الملة و الدین امیر حبیب الله خان ) باد شاه دولت
قویشوکت خداداد افغانستان شده است . بعد از مسافرت مدیده که در ممالك دولت
علیه عثمانیه بسر آورده بوطن عزیزم افغانستان رجعت کردم نخستین بار به ترجمه
همین ناول ( جزیره پنهان ) از ترجمه ترکی آن پرداختم . و بخط نستعلیق بقلم خودم
نوشته تقدیم پیشگاه معارف اکتناه اعلحضرت باد شاهی نمودم . ذات اعلحضرت
همایونی آنرا بيك مراق و ذوق علم پسندانه شاها نه مطالعه فرموده بسیار پسند فرمو
دند . وازین خدمت قلمیه که همچنین يك اثر برگزیده را بزبان فارسی ترجمه کرده ام
عبد احقر با خاك برا بر خود را مظهر تحسین و آفرین فرمودند . پس برای يك محرر
احقره برتر ، وعالتر ، و شوق آورترازین چه چیز تصور خواهد شد كه يك باد شاه
بزرگ یکدولت سترگ اور آفرین بخواند ، و سزاوار تحسینش بفرماید !
دیگر چیزیکه موجب شوق وهوس عاجزانه در خصوص ترجمه های آثار ادبیه
وفنیه جدیده گردیده است این است که در خارج وطن مدت سی سال از عمر گرانمایه
را بسر آوردم ، به آموختن زبانهای غیره وفق شدم ، عاجزانه تحصیل علوم وفنون
جدیده را نمودم . لهذا نخواستم که محصولات فکریه وتحصیلیه خود را در مخزن دماغ
در زیر انحصار و احتکار آورده افراد ملت نجیبم را ، واولاد وطن عزیزم را از ان محروم
گذارم . ارمغان سیاحت سی ساله ام را بنظر ارباب مطالعه وطن عزیزم تقدیم نمودن
خواستم . وبه ترجمه های ناولهای فنی ( ژول ورن ) از ترجمه های ترکی جناب احمد
احسان بیگ یگان یگان پرداختم. و دیگر بعضی آثار ادبیه وفنیه واخلاقیه نیز بوجود
آوردم . و لی هزار افسوس که مقصد یگانه عاجزانه که عبارت از استفاده اولاد وطن


-(۷)-

بود بسر نمیرسید ، زیرا ترجمه و یا تألیفی که میشد تنها عبارت از يك مسودة میماند که خودم آنرا مینوشتم. و بعضی را بواسطه میرزاهای خوشخط پاکنویس و تبييض نموده تنها يك نسخه کتاب از ان بوجود می آمد؛ و چون يك سرمایه نداشتم که تدارك يك مطبعة خصوصی کرده بتوانم ، وهم برای آن مبتلا به مشکلات زیادی موجود بود ، از اثر و بسبب عدم انتشار یافتن آثار عاجزانه همیشه جگر خون میبودم . چونكه يك شوره يا يك ناوه باران برای محو ساختن ابدی آنها کافی بود.
حالاً كه ارادة ازلى و مشيت لم يزلى حضرت خدا وند لايزال جل اسمه ميخوا ست که افغانستانرا بنور علم و عرفان منور سازد، لهذا بمانند وجود مسعود اعلیحضرت سراج الملة و الدين يك پادشاه معظم معارف گستر عرفان پروری را مشعله افروز ملك و ملت گردانیده برای احضار مطابع تیپوگرافی امر و ارادة شاهانه شرفصدور یافت. واستدعا چا دانسته شد که برای انتشار یافتن يك جريده و طنی چیزی مانعی نیست. ازین آرزوی شاهانه استفاده و اندیشیده امتياز جریده ( سراج الاخبار افغانيه ) را استحصال، و به اجرای خدمات قلمیه خودم که اخص آمال بندگانه ام بود کامیاب آمدم.
از دیگر طرف شهزاده جوانبخت معظم حضرت عالنی ( سردار عنایت الله خان معين السلطنه ) صاحب افخم که فرزند اکبر و ارشد ذات اعليحضرت شان میباشند ، و يك مجسمه ذكاء حماست و عرفان و فطانت شمرده میشوند از کمال ذوق و شوقی که به احیای علم و فن ، و تنویر اذهان اولاد وطن در ضمیر منیر عالى شان مركوز است يك چاپخانه خصوصی بنام ( مطبعه عنایت ) تأسیس و بنیاد نهاده انتشار آثار عاجزانه ام را بر عهدۀ آن مطبعة مباركه محول فرمودند.
چه سعادت ، چه بختیاری! این است که این عرفان پروریهای حامیان علم و معرفت كميت خامه عاجزانه ام را در میدان خدمات قلمیه وطن چار نعله بتاخت آورد و شوق و هوسم را دو بالاساخت . حتى يك دليل افزونی شوقم را ازین قیاس باید نمود


-( ٨ )-

که این کتاب ناول جسیم « جزیره پنهان » را در سنه ١٣٢٥ ترجمه نموده بودم و
چون تنها يك نسخه بقلم خود نوشته بودم و دیگر نسخه ازان موجود نبود قضاءً
آن نسخه ضایع و تلف گردید . این است که دوم بار به ترجمه آن پرداخته ام . ارباب
ترجمه و تحریر انکار نخواهند فرمود که عينًا يك اثر را دوبار ترجمه کردن تا چه درجه بر
طبيعت و ذهن شاق و دشوار می آید ! . . .
از جناب حق و فیاض مطلق جل و علی نیاز میکنم که مرا توفیق کرامت فرماید
تا در راه خدمات قلمية عاجزانه تا جان در بدن دارم بر موافق رضای ذات اعليحضرت
پاد شاه محبوب القلوب مقدس خود جد و جهد بعمل آرم ، و مطبعه مبارکه عنایت به
نشر بسی آثار نافعه جیده جدیده رونق افزای عالم مطبوعات گردیده رضای شهنزا
ده معظم افخم خودم را استحصال نمایم و زبان شیرین بیان فارسی که کم بضاعه ترین
آثار این عصر ترقی و تمدنست بواسطه نشریات این مطبعه مبارکه توانگر گردد .
و من الله التوفيق .

امضا

محمود طرزی


—( ۹ )—

جزیرۀ پنهان
مۀ کتاب اول مۀ
ا قضا زدگان بالون ! *

مۀ باب اول مۀ

مۀ فهرست مۀ
صدا ها درهوا — طوفان باد در سنهٔ ١٨٦٥ — يك بالونی که
بطوفان گرفتار آمده — غیر از بحر دیگر چیزی دیده نمیشود
— پنج نفر سیاح — دربالون چها میشود — در
افق يك ساحل — نتیجۀ این حال الم انگیز
...

يك صدا میگوید : — آیا بلند میشویم ؟
دیگری . . . : — نی نی ! يكرنگ فرو می آئیم .
دیگری . . . : — از ا نهم بد تر که بپایان می افتیم .
باز همان صدا : — کار ما بمرحمت خداوندی ماند . ( صغره ) (١) بیندازید.
دیگری . . . : — این است که همین يك توبرۀ آخری مانده آنرا نیز انداختم .
باز همان صدا : — آیا بالون بالا برآمد ؟
دیگری . . . : — نی !

( صغره توبره های ريك را میگویندکه بالونچیان آنرا دربالون باخود در بالون میبردا رند، و هر وقتیکه
بخواهند بالونرا بر هوا بالا ترکنند یکی ازان توبره ها را می اندازند . )


— ( ١٠ ) —

دیگری . . . : — من مانند صداهای موج یکچیزی میشنوم .
دیگری . . . : — بلی ، دیدم ! بحر ذخار در زیر پای ماست !
دیگری . . . : — بخدار است میگوید ! از بحراله که پنچصد قدم بالا باشیم !
بعد ازین گفتگو، این صدای پر تأثیر شنیده شد :
— هر چیزیکه سنگینی داشته باشد همه را بیندازید ، همه را بیندازید ! عنایت ومرحمت ازجناب خداوند است.
این است صدا هائیکه در روز (٢٣) م ماه مارت در سنۀ ١٨٦٥ در روی بحر [محیط کبیر] از روی هوا شنیده شده است .
حالا ضرور شد که کیفیت این سخنهایکه در روی هوامابین يك چند نفری گفتگو شده بر خوانندگان کرام خود آشکار سازیم که چه بود و چه شد :
اين يك هنوز از خاطرها فراموش نشده خواهد بود که در سنۀ ( ١٨٦٥ ) میلادی يك طوفان باد دهشت انگیز بسیار شد ناکی از جهت شمال شرقی بوزیدن آمده دنیارا بلرزه درآورده بود . در اثنای طوفان مدهش مذکور ( بارومترو ) ها ، یعنی ( میزان لهوا ) ها بقدر هفتصد و ده ( ملیمتره ) فرو آمده بود . این طوفان آنچنان يك گردباد دهشتناکی بود که از ( ١٨ ) ه ماه مارت فرنگی تا به ( ٢٦ ) م ماه مذکور دوام نموده است . ضررها و زیانها ئیکه این باد ، در آسیا ، و امریکا ، واوروپا بهم رسانیده بود خیلی بسیار بود . خط وزش این باد در مابین ( ٣٥ ) درجه عرض شمالی ، و ( ٤٠ ) درجه عرض جنوبی بصورت مائلانه در ورزیدن بود . هرگاه در باب درجۀ دهشت و هیبت این باد همینقدر بگوئیم که بسی قصبه هارا محو نمود ، بسی جنگلهارا از بیخ و بن بر افگند، بسی ساحلها را در زیر آب بحر غرق ساخت ، بسی کشتیها را از بحر بخشکه انداخت ، بسی کشتزار هار ازیرو زبر نمود ، هزارها انسانها را در خشکه و دریا غرق وهلاك كرد ازين سخنها یکقدری درجۀ دهشت و هیبت این باد بلا بنیادرا دانستانده خواهیم توانست . این باد دهشت نهاد قبل از ین نیز بار بار بوزیدن آمده در سنه [ ١٨١٠ ]


—( ۱۱ )—

شهر (هاوانه) را، و در سنه (۱۸۲۰) شهر (غوآدلوپ) را خراب کرده است.
ولی درینبار این آفت سماوی از ان آفتها هم مدهشتر، و خرابیهایش بیشتر بود .
در اثنائی که در بحر و بر این خرابیها و زیانها بوقوع می آمد ، در روی هوا نيزيك
حادثه بسیار عجیبی پیش شده بود. چونكه يك بالون بدم این باد آفت نهاد افتاده مانند
يك کله ئیکه از دهن طوپ برآید در ساعتی (۹۰) میل مسافه را قطع کرده ، و در
طبقات هوا به پرواز افتاده روان بود .
در میان سبد این بالون که مانند کوئی بچوکان این باد بلا بنیاد افتاده بود پنج
نفرسياح موجود بود که بسبب بخارماء، و قطرات بارانی که گاه گاه میبارید خوب
دیده نمیشدند .
آیا این بالون که بازیچه طوفان خرابی رسان شده از کجا می آید ؟ آیا از کدام نقطه
روی زمین هوا شده ؟ بهر صورت در اثنای طوفان باد هوا نشده خواهد بود ، زیرا
در وقت اینچنین باد در بالون نشستن و هوا بالا برآمدن بجز خودکشی دگر هیچ چیزی
نیست . البته که قبل از وقوع این طوفان هوا شده باشد . و چون از وقوع طوفان
باد پنج روز میشود از روی حساب چنان معلوم میشود که در هر روز دو هزار میل
قطع کرده باشد . و به اینحساب از هر جائیکه حرکت کرده باشد خیلی از خیلی دور
افتاده خواهد بود .
با وجود اینهم پیمایش کردن مسافه ئیکه قطع کرده اند از طرف سیاحین بالون
سوار ممکن نیست . بلکه بسببی که بالون بباد یکجار فتار کرده ازینهم خبر ندارند که
اینقدر مسافه بسیار را قطع کرده باشند . بالون حرکت میکند ، برمحور خود دورها
اجرا میکند ، اما بالون نشینان ازین خبردار نمیشود. بسببیکه بالا و پایان و همه اطراف
شان بادمۀ بسیار کثیفی پوشیده شده نمیدانند که در اطراف شان چیست ؟ و چون زیر
و بالای شانرا پاره های ابرهای بسیار کثیفی احاطه کرده به اینهم نمیدانند که آیا شب است
یا روز ؟ از وقتی که در طبقات بلند هوا بدم باد افتاده رفتار دارند از روی زمین ، وازرو


— ( ۱۲ ) —

شفق آفتاب و از بحر هیچ اثری ندیده اند . تا آنکه بسبب فضای مدهش پاره شدن بالون و
برآمدن ( غاز ) از ان ، و پایان آمدن بالون در زیر خود سطح بحر را دیده دانسته اند
که بسوی چگونه يك کرداب مرگ مجسم پویان هستند !
این است که آن سخنها و صدا هائیکه ماشنیدیم از همین پنجنفر سیاح بالون سوار
است که در چنین وقت هولناك باهم رد و بدل کرده اند .
بعد از انکه مانند خوردنی ، و پوشیدنی ، واسلحه وهمه چیزهای سنگین بار
خود شانرا بدریا انداختند باز بقدر هزار و پنجصد قدم بالا برآمدند . سیاحان بیچاره
چون در زیر پای خود دریای پر امواج بی پایانرا مشاهده کردند طبقات بلند هوا
رابمای خود شان ملجاء امن وامان دانسته همه اشیایی که برای خودشان بسیار
ضروری والزم بود نیز به پایان انداختند . و برای ضایع نشدن ( غاز ) خفیفی که
بالون را در طبقات هوا بالا گرفته بود برای جستجو کردن چاره آغاز کردند .
شب را بچنان اندیشه های خوفناکی بسر آوردند که اگر از سیاحین ما نازک‌تر
دیگر آدمانی میبودند بهمه حال زهرة شان آب میشد . در وقت صبح طوفان يك
قدری سکونت پیدا کرد . ابرهاهم بلند شدند . گردباد دهشت ناك طوفانی ، بيك
باد تند شد ناکی تحویل یافت. و تا یکدرجه دیدن اطراف ممکن گردید .
درین اثنا باز فرو آمدن بالون بطبقات پایانی هوا آغاز نهاد ، شکل محفظه جسیم بالون
نیز بر هم خورده از مدوری به بیضوی تحویل یافته بود که اینهم برای برآمدن غاز
درون آن يك دلیل واضح و روشنی بود ، تام در وقت زوال؛ بالون از سطح بحر بقدر
هزار قدم بلند بود . ولی لحظه بلحظه فرومی آمد.سیاحهاهمه چیزهائیکه در جیبها
و پیش شان بود یکان یکان می انداختند . بسبب حساس بودن بالونهایه هر انداختن
يك چیزی بالون یکقدری بالا میبرامد وباز به نزول آغاز میکرد . پس معلوم شد که
هلاك برای شان مقرر است !
در هر طرف که نظر میکنند هیچ يك خشکه بنظرشان بر نمیخورد . در زیرشان


- ( 13 ) -

بجز از بحر محیط که امواج دهشت آماج آن بشدت تلاطم میکند دگر هیچ چیزی دیده
نمیشود. با وجودیکه بسبب بلندی موقع شان بقدر چهل میل مسافه در مد نظر شان است باز
هم در هیچ طرف بحر محیط هیچ يك نقطة سلامت بنظر خوف منظر شان برنمیخورد!
دریا بشدت باد آنقدر متموج و پر تلاطم بود که بالون نشینان همه سطح دریا را با يك
طبقه سفید کفها مستور میدیدند.
سیاحین بیچاره برای آنکه با بالون خود یکجادر گرداب نایاب دریا محو و نابود نشوند
هرا نقد رسعی و کوششی که در وسع بشری شانست در باب تأخیر کردن افتادن بالون
خود صرف میکنند. ولی چه فائده که سعی و کوشش شان هیچ ثمره بخشیده بالون
لحظه بلحظه نزول میکند. و هم از شرق شمالی بسوی جنوب غربی یکسر بسرعت
تمام قطع مسافه میکند !
آیا حال این سیاحان بیچاره مدهش نیست؟ البته که بسیار مدهشت زیرا محقق
میدانند که مانع نزول بالون خود شده نمیتوانند! درون خیمه بزرگ بالون آهسته
آهسته از غاز خالی شده میرود، نزول هم دوام میکند، بند کردن پاره گی خیمه
بالون برای سیاد نشینان بیچاره محال مینماید، و تا آن پاره گی بند نشود ضبط کردن
غاز در درون خیمه ممکن نمیشود. پس ازین مدهشتر حال چه تصور شود؟
از پیشین یکساعت بعد از سطح بحر بقدر پنصد قدم بالا بودند. اگرچه به
انداختن اسبابهای سنگین از یکی یکبار افتادن بالون در قعر بحر خود را تا یکدرجه محا
فظه کرده توانسته اند ولی اگر تا بشام يك خشکه پدیدار نشود غاز باقمانده بالون تمام
شده بالون بابالون نشینان خود در میان امواج پر شور و شر بحر محو و نابود شدنش
محققست. در چنین زمان هر آنچه چاره نجاتی که بخیال شان میرسید همه را اجرا میکر
دند. زیرا این آدمها از مردمان بسیار تجربه کار و باغیرتی بودند. از انرو میخواستند
که تا به آخر دقیقه با مرگ پنجه داده بعد از ان مغلوب شوند.
از پیشین دوساعت بعد بالون، بقدر چارصد قدم از سطح بحر بالا بود. درین


111 (بیرون محل و اسباب خود را ساختند) 115 (اندازه کرمکن فاصله پ
رنساس هندیه) ، 121 (داشته اند که روحها سواعد ادوار انسان) ،
125 (استخراج مرض) ، 134 (خون را از فرس بحری در زیر آب شقوقیات دان)
139 (جدا کردن مجلس سن از گوشت حیوان / 142 (دشاپیرو بخون شناختن)
145 (کلاه کنیر جان را بیرون آوردن) - 160 (اوزموکسی مکتب را اکتر اختي شود
شکنه گذاری کردند 162 (شتر و بکراب نیز ساختند) ، یکدانه کندم
در جیت ستان پیدا شد - 169 (بزرگ سلطال جزایر) ، 178 (یک دانه
ساعمه در گوشت حیوان بود 179 )کتابت دوم / 190 (زراعت داخل بو صندوق)
223 (يوزنده که خون کاور میمیازند) 233 (ساختن باروت)، 238
(اهالی رخش را خراب میشهر اند) 242 (ماشین کاغذت و بالا شهرک را
ساختند) ، ترکیبه نشاسته کچالو و 24 (درخت نان) 248 (بنیاکمر نیز
پیدا شده 25 (ساحلی لباس از پیشم گوسفند 284 )فنیاره کفش
شده ، 301 دل میگوید که هیچس دل را پیزه بین با خود زوال دانه) ، 309 اسمر گوشت شخصی مجموله)


محمود غزنوی - جزیره پیمان
ص 4 (رومیان در بغداد باهمه وسایل کرد محلو کشیده بود)، 5
(در زندان جای نگرفتند بنهای مرگرا تر جمبه میکرد) ، 6 (صرف میم جلیله
لذت بخش نیست یا نه بعضی امیر که بتاریخ سلیه در تاریخ ار یکه نخوا
می شد، 8 (ترجمه رومش مشهور شده بود کا برا روی کار برد چندی)
10، کون ببروز شند بادل کے قد میں تنبور به حملا کو مدن نزده،
شده بها ) ، 13 (ی خور نمیشد گل و گیار به فیا بستر شده مال مینمایند)،
17(امیدان بوده اند که از جنگ داخل امریکا بروز کرده اند و مبین درریق
از تریه) ، 19 (کارهای خیر ان ایام) 20 (کتاب زنگی طوطیا
اجزای شهروی کینیان - 23 (غازیها) 32 زمین ترکش فشان
است، او شیدن اشکانی موجب خوب نما شد)، 80 همشوی
چگونه موشکی در داده هست) ، 94( و نیا را بویکار مبازه)، 15 تاج
که روی بزمناطق مختلف ) ، 97 ) م حریره را بتن خبر انشته) هما
(معدن شرو کردن - 105 (اختیار مون مقدس)، 108 خشت کید بیا ختیا


مصور غزنوی
جزیره ایشان
I
ص ٣١٤ در قدم بمبئی کار راه در شمال شروع به کوبه کرد) ٣١٧ واقعه صلب
و سبب از طرف نهنگان) ، ٣١٨ (ساختن جنگی آبی) ، ٣٤٠ (گشت و سیاح
٣٤٣ تخمین دریای بندری کیا) ، ٣٥٣ (خبردادن پنچ که نینه خانه مربوکش درانجا
٣٦٥ مراجعت از جزیره) ٣٦٧ (تخمین دفعتاً به حیوانات) ٣٦٩
که در زمین کسی که بیل را کشانده ٣٩٥ ماری پر گلو خورد) ، ٤١١ (جلال
سنگان تخمین خراب کرده باشم ٤٢٢ (پیرپول را زنده با خنزیل امتحان
حیه ببیع منزل را ، ٤٢٨ (از کوه کفن کشاکشان بعضی آوارها کشیده
میشود) ، ٤٣٥ (به سهال گذشت) ، ٤٣٤ (انتخاب خرید حیوکه
تا تو بتونه بتواند خذان را سفینه داره کشی توانسته ٤٣٦ شکه است
موجود کره ترشم کمان زنبار رفته ، ٤٤٢٠ ایشان بمر ، ٤٤٧ از اول
کتاب مساحته روز پیر کبرول را شناخته اند ٤٤٨ (خواب ایشان
پیر ابو ذر زاد سلمان بقول محمود است ٤٤٩ در دل وجان سنگ فدیت
و ار از عقابیات بقدرے دلان ٤٥٥ جطبر الماس در مربح قیمت خولد


ملیون دالر بود که در نقشه ها 571 در کتاب بوی های میگویند که نامی آمریکا و کینیا
458 (یا بخش الله هندوستان جای دارد) 466 (یک اقیانوس
که جزیره کمبودا، 473 (جزیره نفوسند) 476 در شمال
و غاریابی کے دارد).


- ( ١٤ ) -

آشنا صدای يك آدمی که معلوم میشد که ترس وبیم عادت او نیست اینسخن را گفت:
- آیاهیچ چیز انداختنی باقی نمانده ؟
چند صدای دیگر چنین جواب داد :
- يك كيسۀ ده هزارروپیه کی طلا باقی مانده .
بعد از این سخن يك كيسۀ سنگینی بدریا افتاد .
یکی پرسید : - آیا بالون بالا شد ؟
دیگری گفت : - يك كمى بالاشد ، اما باز بفرو آمدن آغاز میکند !
دیگری پرسید : - آیا دیگر چیز انداختنی داریم ؟
دیگری جوابداد: - نی ، هیچ چیزی .
بازهمان صدای پر تاثیر حاکمانۀ اولی گفت :
- مکرسیدی را که در ان نشسته ایم فراموش کردید ؟ خود را بریسمانهای
بالون به بندیم ، سبد را بدریا بیندازیم !
براستی که برای بالا بر اوردن بالون چارۀ آخرین همین بود ، لهذا هماندم سیاحان
درمانده گان خود شاترابریسمانهای بالون بسته کردند . اینراهم بگوئيم كه يك سگ
نیز با ایشان موجود است که آنرانیز فراموش نکرده بيك ریسمانی در آویختند ، وسبد را
بدریا انداختند . بالون هماندم بقدر دوهزار قدم بالا برامد .
معلوم است که بالونهابسیار حساس يك جسمى میباشند . بمجرد يكه يك جسم
بسیار خفیفی ازان بیرون انداخته شود بسوی بالا بسیار بلند میشود ، ولی چون هوا
رفته و مقاومت گاز نباشد، باز رو بسقوط مینهد . این است که بالون سیاحان بیچاره نیز
بسبب انداختن سبد دفعته دوهزار قدم بالا برامده باز آهسته آهسته روبه تنزل نهاد
زیرا غاز از شکافی که در خیمۀ بالون پیداشده بود بسیار بیرون میبرامد .
سیاحان برای به هواداشتن بالون هرا نقدر سعی وکوششی که درقوت شان بود
صرف کردند ، ولی هیچ فایدۀ نکرد . لہذا بعد ازین بغیر از مرحمت ومعاونت خدا


-( 15 )-

وندی دیگر تکیه گاه و پناهی برای شان باقی نماند.
بشام یکساعت باقی مانده بود که بالون بقدر سه صد قدم بر سطح بحر فرو آمده بود. درین اثناسگ دفعتهً يك عوعوه نمود . یکی از سیاحان گفت :
گمان میبرم که ( توپ ) یکچیزی دید .[ توپ نام سگ شانست ] .
در عقب این سخن فریادها و فغانهای سیاحان بفلك بر شده همه بيك زبان گفتند :
خشکه ! خشکه !
بحقیقت که در جهت جنوب غربی يك زمين بسيار بلندی بنظر سیاحان دست شسته از جان برخورد . اماچون این خشکه نیز بقدر سی میل دورتر مینمودرسیدن بالون تابه آنجاكم از كم بيكساعت قطع مسافه کردن ، و آنهم بشرطیکه باد بالونرا برابر هم ما ن طرف براند ، و خط حرکت آنرا تبدیل ندهد وابسته بود که آیا تابه آنوقت گاز بالون خواهد ماند یانی ؟ و بادبالونرا برابر بران خشکه خواهد راند یانی ؟
این است مسئله دهشت انگیز مرگ ، و زنده گی ! سیاحان بیچاره نقطه سلامت را بچشم می بینند ، ولی امید رسیدن آن برای شان مجهول ! اینراهم نمیدانند که آیا این خشکه جزیره است یا قطعه ؟ زیر اسیاحان ما بدم باد افتاده ازینهم خبر ندارند که بکدام سمت وکدام طرف میروند؟ بهر حال اگر جزیره باشد، یاقطعه باشد،مسکون باشد، غیر مسکون باشد یگانه نقطه سلامت همانست . بهمه حال به آن رسیدن لازم است .
در ساعت چار بالون بدرجه رسیده بود که خود را بر هوا گرفته نمیتوانست و بر سطح بحر مالش یا فته میرفت . یکچند باره و جهای بحر برسیاحان بیچاره آب پاشی نیز نمود . این آب افشانی سنگینی بالونرا زیاده تر میکرد . بالون مانند مر غیکه ببال آن سرب بسته شده باشد بکمال زحمت خود را بر میداشت !
بعد از نیمساعت بخشکه بقدر نیم میل مسافه باقی مانده بود . لکن بالون هم سراسر از گاز خالی شده بحال غرق شدن رسیده بود . سیاحان بیچاره یکچند بار در آب غوطه خورده باز بر امدند . درین اثنا خیمه بالون بسوی سطح بحر میل نموده غلطیدن


[BLANK PAGE]


-( ۱۷ )-

مهندس سیروس سمیت


- ( ١٦ ) -

گرفت که به این سبب باد از شکاف پاره شده گی خیمه داخل بالون شده مانند بادبان کشتی سیاحان را بسوی خشکه راندن گرفت . بلکه به اینصورت سیاحان بیچاره که پاهای شان در میان آب ، ودستهای شان بطناب مربوط بود بمنزل مقصود برسند !
بالون بخشکه یکچند صد گز نزديك شده بود که دفعته صداهای بسیار پردهشتی از سیاحان برآمد . مگر یکی از سیاحان بیچاره را يك موج مدهشی در ربود ، یا آنکه خود را خود در ربود اند ! در عقب آن سگ نيز بيك عوعوه بسیار حزینی خود را در آب پرتاب نموده بالون چون به ایندرجه خفيف وسبك شد یکی یکبار برهوا گردیده بعد از کمی مالا بر ریگزاری که در خشکه بود فرو آمد .
بیچاره گان در آنجا بمعاونت یکدیگر خود را از ریسمانها باز کرده برخاك قدم نهادند . بالون نیز ما نند يك مرغ بال بسته ئیکه دفعته بالهایش باز شود پرواز نموده از نظر غائب گردید .
در حالتی که در بالون پنج نفر آدم و يك سگ بود ، در خشکه تنها چهار نفر برآمدند . مگر یکی از پنچنفر، برای رهایی دادن چار نفر رفیق دیگر ، خود را فدا نموده طعمه امواج پردهشت دریا نموده است !
چار نفر سیاح بمجردیکه بر خشکه قدم نهاد، رفیق خودشانر اندیشیده همه بيك زبان فریاد برآورده گفتند :
- بلکه آب بازی کرده بساحل رسیدن میخواهد ، زود شویم ، برهانیدن او کوشش ورزیم .


-( ۱۷ )-

باب دوم

محاربهٔ ریشموند - مهندس سیروس سمیت - ژه ده ئون سپیله
نایب زنگی - یا نقروف کشتيبان - هار برنوجوان -
يك تکلیف ناگهانی - ملاقات - حرکت در طوفان

سیاحانی که با بالون بخشکه افتاده اند نه از بالونچیانی هستند که برای سیاحت
طبقات هوا در بالون نشسته اند ، و نه از ارباب فن ( ژه ئولوژی ) میباشند که برای
کشفیات فنّیه بر طبقات هوائیه بالا برآمده اند . نی نی بلکه اینها مردمانی هستند که
در جنگ بدست دشمن اسیر شده اند . و به دلاوری فوق العادهٔ خود به رهایی دادن
گریبان خود از چنگ دشمن کامیاب آمده‌اند. اینها در محاربهٔ امریکای جنوبی و شمالی
بدست جنوبیها گرفتار آمده در شهر ( ریشموند ) نظر بند بودند ، وازانجا فرار
کرده بعد از آنکه صد هابار تهلکهٔ مرگ را بچشم دیدند با بالون پاره شدهٔ خود به این
سر زمین قدم نهاده اند .
کیفیت فرار این اسیران حرب به اینصورت است :
در ماه شباط سنۀ ١٨٦٥ میلادی جنرال ( غرانت ) شهر [ ریشموند ] را محاصره
کرده بود ، و برای بدست آوردن آن اگرچه چند بار هجوم و یورش برده بود ولی
هيچيك فائدهٔ حاصل نشده بود. درین گیر و دارها از اردوی جنرال ( غرانت ) بعضی
افسران بدست لشکریان محصورین قلعه اسیر افتاده در درون شهر نظربند بودند که
مشهورترین این اسیر افتادگان (سیروس سمیت) نام يك شخصی بود که از ارکانهای
حرب جنرال (غرانت) بود .
(سیروس سمیت) يك آدم بسیار عالم و پرفنونی است که در مهندسی یگانهٔ دهر
شمرده میشود. در اثنای این محاربه حکومت [ جماهیر متفقه ] ساختن راه های آهن
را به او محول نموده بود . این مرد امریکای شمالی لاغر اندام ولی کلفت استخوان ،
میانه بالا ، تقریباً چهل و پنج ساله يك آدمیست که بروت های از ریش درازترش رو به


-( ۱۸ )-

[غلام محی الدین؟]

ژه ده ئون سپيله . مخبر جریده نيويورك هرالد


- ( ۱۸ ) -

سفیدی نهاده است . کسانیکه بسیمای سیروس سمیت نظر کنند ، بيك دیدن میدانند
که جدیت ، وصمیمیت ، وذکا ، ومعرفتش بدرجهٔ فوق العاده است .
چنانچه ذکاوت مفرطه را مالک است دست و پایش نیز قابلیت هر گونه کار ها را دارد .
یعنی هم به ذهن ، وهم به فعل کار میکند . بسیار عالم است چرا که متفنن است .
بر کاریکه اقدام کند ، اگر آن هر قدر مهلك و دشوار باشد اصلا تمکین و وقار را از
دست نداده آن کار را بسر میرساند .
(سیروس سميت) يك جسارت و دلاوری مجسمیست ؛ در زمان محار به همیشه
در میان آتشها در امده که در بسی محار به ها کامیاب هم آمده ولی درین محار به (ریشموند)
اول زخمی بعد ازان اسیر شده است .
در روزیکه (سیروس سميت) اسیر می شد ، يك شخص دیگری نیز که بدرجهٔ
او صاحب شهرت و معرفت بود بدست جنوبیها اسیر افتاده بود که آنهم مخبر حرب
اخبار مشهور (نیورك هرالد) [ژه ده ئون سیبله] نام يك آدمیست .
(ژه ده ئون سیبله) برای اینکه خبر های راست و صحیح را از هر کس پیشتر بدست
آورده ، و از همه کس پیشتر به اخبار خود برساند از هیچ چیزی روگردان نیست .
اخبار (نيورك هرالد) از اداره ها و دفتر های دولتی شمرده میشود . آدمی که به
این اداره منسوب باشد در هر جا خیلی معروف ومعتبر است . ازانرو (ژه ده ئون سيبله)
در میان اردو از مردمان بسیار نامدار و با اهمیتی شمرده میشد .
(ژه ده ئون سيبله) عالم فاضل، دلاور ، جسور ، برای هر کار حاضر و مهیا با فکر
يك آدمیست . بسیاحت ، وعسکری دنیا را گردش کرده است . برای آموختن يك
چیزی ، و آنرا به اخبار خود رسانیدن ماندگی ، عذاب اضطراب ، تهلکه در نظر او
هیچ است . ژه ده ئون در وقتیکه گله مانند باران میبارید ، و گله های طوپ هر طرف
را تار و مار میکرد بیکدستش طپانچه ، وبيكدستش کتابچه در صف پیشترین لشکر رفته
است . گله های طوپ و تفنگ هیچگاه قلم پنسل او را بلرزه نیاورده است .


-( ۱۹ )-

باوجود اینهم [ ژه ده ئون ] بعضی حالهای عجیب هم دارد . مثلا يك روزی
میخواست كه يك خبریرا به اخبار خود روانه كند، از بهر آنکه آن خبر را مخبرهای دیگر
اخبارها پیشتر از اخبار « نيورك هرالد » نشر نتوانند بعد از انکه در تلگراف خانه خبر
مذکور را به اخبار خودرسانید از پیش میز تلگراف بر نخواست، و دو ساعت کامل فصلهای
اول تورات شریف را به اداره خانه اخبار خود به تلگراف نوشته کرد. اگرچه این
کار برای اداره اخبار ( نيورك هرالد ) موجب دو هزار دالار مصرف شده است ،
ولی این هم شد که خبر مذکور را پیشتر از وکسی نشر نتوانست !
( ژه ده ئون ) بلند بالا ، قوی و توانا يك آدمیست . عمرش از چهل افزونتر
نظرش مستقیم ، اطوارش جدی و مستریح است . هر چیز را زود می بیند ، و زود
درک میکند .
( ژه ده ئون ) از ده سال است که مخبر اخبار ( نيورك هرالد ) میباشد و در راه خبر
ها ، و تصویر هائيكه فرستاده ؛ به اخبار مذکور خدمتهای بزرگی کرده است . چون
که به سیاه قلم خیلی رسام ماهری هم هست . حتی در وقتیکه اسیر می افتاد به تصویر
کشئی جنگ مشغول بود . و در کتابچه حوادث خود در همان وقت بعد از انکه این
عباره را : « يك عسکر جنوبی تفنک خود را بسوی من دورداد ، این است که نشان
میگیرد ..... » نوشت از جای خود بر جهیده گله بر زمینی که او از ان جهیده بود
برخورده است . اما اگر چه گله خالی رفت ولی خود او نیز اسیر افتاد .
سیروس سمیت ، و ژه ده ئون سیوله غائبانه یکدیگر خود را میشناختند اول بار
ملاقات شان در شهر ( ريشه وند ) که اسیر افتاده اند دست داده است . زخم مهندس
در کم وقت جور شد . در اثنای اسارت خود باهم خیلی محبت میکردند ، وقدر و قیمت
همدیگر خود را بخوبی میشناختند . فکر یگانه شان نیز بمجز فرار ، و به اردوی خود
رسیدن دیگر چیزی نبود .
اگر چه در میان شهر آزاد و بند و زندانی نداشتند ، ولی چون شهر بکمال دقت


- ( ٣٠ ) -
ناب


-( ۲۰ )-
در زیر محافظه و نگهبانی گرفته شده بود دائماً منتظر يك فرصت میبودند .
سیروس سميت ، يك خدمتگاری هم داشت . این خدمتگار در اصل زنگی بود، و غلام بود. ولی سیروس سمیت چون فکر او قلباً همیشه طرفدار لغو کردن اسارت غلامان بود او را آزاد کرده بود . اما غلام از بادار خود جدا شدنرا قبول نکرده عهد کرده بود که تا بوقت مرگ از و دوری نکند . نام این زنگی ( نابخت نصر ) است . ولی برای آسانی تخفیف کرده ( ناب ) میخوانندش .
وقتيكه ناب از اسیر شدن بادار خود خبر شد بطرف ریشموند روانه شد . بعد از آنکه بسی حیله ها و دسیسه ها بکار برد ، و بقدر بیست بار زندگی خود را دو چار تهلکه نمود بشهر ( ریشموند ) بدرامدن کامیاب آمد . شادمانی که برای سیروس سمیت از آمدن ناب ، و فرحت و سروری که از دیدن مهندس برای ناب حاصل شد خارج تعریف و بیانست .
ناب اگرچه بشهر داخل شده توانست اما برامدن از انجا خارج دایره امکانست . زیرا اسیرها به بسیار دقت در زیر نظر و نگهبانی گرفته شده است . بنا برین چاره فرار در وقت حاضره مفقود است . مگر كه يك وسيله خارق العاده ظهور نمايد .
جنرال ( غرانت ) اگرچه حمله ها و هجومهای شدید بر شهر می آرد ، ولی کامیاب نمیشود . ( ژه ده ئون سپیله ) بسببیكه از داخل شهر به اخبار خود خبرها و حوادثها نوشته نمیتواند بيك قهر و غضب پرجوش و خروش درامده بود . اگرچه چند بار بر فرار قرار داده بود ولی بموانع و مشکلات عظیمی برخورد .
محاصره لا ينقطع بشدت دوام میورزد . عساکر محصوره شهر نیز مانند اسیرها به تنگ آمده برای برامدن از شهر، و با اردوهای دیگر خود شان یکجا شدنرا آرزو میکنند ، واگر هیچ نباشد در باب احوال خود را به اردوهای خود رسانیدن و از اردوهای خودشان احوال گرفتن چاره ها می اندیشند . علی الخصوص ( ژونستان فورستر ) نام يك برگدی درینخصوص بسیار اندیشه ها میدواند . اما چنانچه بیرون


-( ۲۱ )-

برامدن اسيرها ممکن نبود اسیر کنندگان را نيز اين امر محال افتاده بود. اسیران را عسکر داخل شهر ، و شهریها را عسکر خارج شهر منع میکند .
محافظ شهر بسیار آرزو داشت که با جنرال (لی) که سر قوماندان جنوبیها بود مخابره کرده مدد طلب کند ولی بسبب نبودن واسطه و وسیله خیلی دو چار اندیشه و مراق بود . این است که درین اثنا برگر ( ژونستان فورستر ) به این فکر افتاد كه يك بالونی ساخته و بواسطه آن بالون برهوا شده از سر اردوی محاصر بگذرد ، و با اردوی جنرال (لی) التحاق کند .
محافظ شهر این تصور ژونستان فوروستر را خیلی پسندید . هماندم برای ساختن يك بالون بسيار بزرگ امر داده شد . در میان سبد این بالون اسلحه ، خوردنی ، نوشیدنی ، و دیگر کار آمدنیها گذاشته شد .
ازین تدارکات ، ( ژونستان فوروستر ) و رفقایش چنان امید میکردند که در شب (۱۸)م مارت بايك شمال غربی حرکت کرده در ظرف يكچند ساعت به اردوی جنرال (لی) رسیده بتوانند . اما آن باد شمال غربی رفته رفته آنچنان يك شدتی نشانداد که از باد گذشته به طوفان رو نهاد . البته که به اینچنین باد بالا بنياد حرکت بر روی هوا قابل نیست .
در میدان واسع شهر بالون با همه ضروریاتی که در آن گذاشته شده حاضر و مهیا با ريسمانها بزمین مربوط ایستاده بود در نوزدهم و بیستم ماه باد زیاده تر شدت نمود . حرکت بالون سراسر غیر ممکن شد .
اينستكه درينروزها يك روزی سیروس سمت در کوچه بايك شخصی که هیچ او را نمیشناخت برخورد . این آدم سی سی و پنجساله يك آدم تنومند پر قوتی بود که نامش ( پانقروف ) وصنعتش کشتیبانی بود . پانقروف از حال صباوت خود در دریا های امریکای شمالی گشت و گذار کرده درينوقتها برای يك کاری همراه ( هاري ) نام پسر كپتان خود که آنرا از اولاد خود زیاده تر دوست دارد بشهر ( ريشموند ) آمده


— ( ٢٢ ) —

پانقروف کپتیان


— ( ۲۳ ) —
غلام یحیی
۱۳۳۷
هاربر


- ( ۲۲ ) -

است ، ولی چون شهر قلعه مند شده بمجبوریت در انجا محبوس مانده اند . فکر یگانه این آدم نیز بجز اندیشهٔ فرار دگر چیزی نیست .
پانقروف ، سیروس سمیت را بخوبی میشناسد ، ومیداند که آرزوی یگانه او نیز بجز فرار کردن دگر چیزی نیست . چون امروز در کوچه با او برابر آمد بالاتر در به او گفت:
— موسیو سیروس ! آیا از ( ریچموند ) دل تان تنگ نشده ؟
مهندس ، حیران حیران بکمال دقت بسوی پانقروف دیدن گرفت کشتیبان باز پرسید که:
— موسیو سیروس ! آیا میخواهید که فرار بکنید ؟
مهندس گفت — آیا چه وقت ؟
این سوال بی اختیارانه از زبان مهندس برامده باز بدقت بیشتر بروی مخاطب خود نظر کرد ، وعلامات سیمای او را بر صافئی دلش دلیل یافته بيك صدای تیزی گفت :
— آیا شما کیستید ؟
پا نقروف خود را شناختاند . مهندس پرسید که :
— خوب اما با کدام واسطه فرار خواهیم کرد ؟
پانقروف — واسطه را من یافته ام . بسیار ساده و آسان يك واسطه : این بالونرا ساختند ، بیهوده آنرا ترک کرده گذاشتند ، این است واسطه ! ...
مهندس فكر پانقروف را دانست . از دست او گرفته بخانهٔ خود برد . پانقروف در انجا فکر خود را بتمامها بیان نمود. این فکر حقیقتاً بسیار ساده و آسان يك فکری بود . چونکه بشدت طوفان التفات نکرده ، ويك دلاورى فوق العادهٔ بکار برده ، و در بالون نشسته فرار کنند .
سیروس سمیت بی آنکه سخن پانقروف را قطع کند سرا پا شنید . وچشمانش میدرخشید . البته ، چارهٔ خلاصی که از بسیار وقت آنرا می پالیدند حاضر است . در تاریکی شب بشدت طوفان باد نظر نکرده ، وخود را بکسی نشان نداده ، و در بالون نشسته ، و در اسمانهای آنرا پریده وفرار کردن هیچ کار دشواری نیست . اگرچه


— ( ۲۳ ) —

اگر بدست بیفتند مرگ برای شان محققست ، اما فرار هم ممکن است نی ؟
مهندس سميت گفت که :
— اما من تنها نیستم .
پانقروف پرسید که :
— چند نفر هستید ؟
مهندس — سه نفر ، یکی خودم ، یکی دوست من ( ژه ده ئون ) دیگری خدمتگار
من تاب .
پالقروف — این سه ، دو نفر هم من و هاربر شد پنج نفر . حالا تکه بالون برای
شش نفر ساخته شده .
مهندس — بسیار خوب فرار میکنیم .
وقتی که مهندس اینمسئله را به ژه ده ئون گفت ، ژه ده ئون هیچ علامت انکار نشان نداد.
تنها به این حیران شد که آیا اینقدر يك فكر ساده و آسان چرا پیش از پانقروف برای خود او
وارد نشد . آمدیم بر تاب : تاب مانند سایهٔ افندی خود است . افندی هر جا که
برود او بر فتن با او حاضر است .
پانقروف گفت :
— چون چنین است امشب در میدان بالون باهم یکجا شویم .
مهندس — بلی بلی ، امشب ، یعنی بساعت ده . اما خدا کند که باد از شدت نیفتد.
پانقروف ، از مهندس وداع نموده برفت ، و در اقامتگاه خود در پیش هار بر بیامد.
هار بر نوجوان نیز حقیقتاً جسور و دلاوريك بچه ایست . به بسیار بیصبری پانقروف
را انتظار میکشید . چون از زبان پانقروف خبر راضی شدن رفقا را شنید خیلی
ممنون شد. پس دیده میشود که هر پنج نفر اینها آدمان بسیار جسور و دلاوری هستند.
و عزم شان هم قویست .
طوفان باد دمبدم شدت مینمود که اینهم برای فرار بها موجب مسرت میشد زیرا


- ( ٢٤ ) -

در چنین باد تند طبعاً ( ژونستان فورستر ) و رفقایش در بالون نمی نشستند . و بالون
بدست پنج نفر رفیق میدراید. تنها خوفیکه برای مهندس هست همین است که بالون
بشدت بادپاره نشود . مهندس تا بوقت شام در میدانی که بالون در انجا مربوط بود
گردش نمود، پانقروف ایزدستهای خود را بجیب پتلون خود انداخته ، و خمیازه ها
کشیده مانند آدمان بیکار از بالا بپایان و از پایان ببالا رفت و آمد کرد . و بی آنکه با هم
آشنایی و سخن بگویند بالون را پاسبانی نمودند .

شام شد، شب بسیار تاریک بود . ابرهای سیاه تیره بسطح زمین مالیده مالیده
میگذشتند! يك باران با برف آمیخته همی بارید ! هوا خیلی سرد بود . همه روی شهر
رايك دمه تیره فرا گرفته بود ! گویا برای مانع شدن محاربه از طرف حق امشب این
طوفان دهشتناك بر خواسته بود ! بجای صداهای طوپ صداهای مدهش طوفان
قایم شده بود .

کوچه های شهر سراسر از انسان خالی بود . محافظ شهر در چنین طوفان شدید،
برای بالون پهره گذاشتن را لازم ندیده بود. اگر چه اینها همه برای آسانی فرار فراریها
فایده میرساند اما آیا باطوفان شدید چه باید کرد ؟

در ساعت نه و نیم از راههای مختلف هم پنج نفر رفیق در جای ملاقات باهم یکجا
شدند . تاریکی آنقدر تیره بود که بالون با آن بزرگی نیز دیده نمیشد . هر پنجنفر در پیش
سبد نشیمن که به بالون مربوط بود جمع شدند . هیچ کسی آنها را ندیده بود . بعد
ازینهم نخواهد دید . زیرا آنها از دیدن همدیگر خود نیز عاجزاند .

بی آنکه يك كلمه سخن بگویند سیروس سمیت ، ژه ده ٹون سپیله ، ناب هاربر
در میان سبد در آمدند . پانقروف بکشیدن توبره های ریگ که برای سنگینی بالون
گذاشته بودند مشغول شد . این کار هم تمام شد . پانقروف کلاه خود را بر سر خود
مچق کرده گفت :
-- اگر چه باد بسیار تند است اما مددگار ما خداست .


- ( ٢٥ ) -

اینرا گفته در سید در آمد . بالون چون باریسمانها بزمین مربوط بود تنها بریدن
طنا بها . و برامدن برطبقات هوا دیگر کاری نمانده بود . در ین اثنادر میان سبد بالون
يك سگی بر جهیده در امد . این ( توپ ) نام سگ مهندس است که مهندس از هم سنگینی
بالون سگ صادق خود را در شهر گذاشته بود . ولی (توپ) ریسمان خود را بریده
از عقب افندی خود آمده است .
پانقروف گفت :
- اینهم باشد ! از بودن يك سگ چه خواهد شد ؟
. اینرا گفته و يك دو توبره ریگ دیگر نیز بیرون بر اورد . و ریسمانها را بریده ،
بالون بتأثیر باد ماثلا ببالا شدن آغاز نهاد . در اول امر بيك چند دود کشهای خانه
ها خورده و خراب کرده از نظر نهان گردید .
درین اثنا طوفان بصورت مدهش شدت خود را زیاده نموده بود . مهندس در
شب بالونرا بروی زمین نزديك کردن نخواست . وقتیکه صبح شد در زیر پای خودشان
از زمین هیچ اثر نیافتند . هر چار طرف شان بادمه های بسیار کثیف و غلیظی محاط
بود . اینستکه بعد از ان به تجویژ هوا يك قدری صاف شده پنجنفر رفیق بكمال دهشت
در زیر خود بحر محیط را دیدند .
حالا خواننده گان کرام ما میدانند که ازین پنجنفر سیاح چار نفر شان بچه صورت
رهایی یافته در روز بیست و چارم ماه مارت به خشکه افتاده اند و آدمیکه از میان شان
غائب شده ، رئیس شان مهندس سیروس سميت بود .

- باب سوم -

پنجساعت بعد از وقت ظهر - آدم غائب شده - ناامیدی تام -
یکسربسوی شمال بر جستجو - جزرومد - یکشب بسیار
غم انگیز - ديده شدن يك زمین - تاب شناوری
میکند - گذشتن از آبنا .

بیچاره مهندس ! طعمه لطمه های امواج بحرها گردید . سگ وفادار آن


- ( ٢٦ ) -

نیز در عقب آن خود را بینداخت !
زده ده تون ، بمجردیکه بر خشکه قدم نهاد صدا کرد که :
- بپالیم ، بپالیم ! بلکه بشناوری خود را بخشکه رسانیدن میخواهد ؟
هر چار نفر رفیق بيك زبان :
- بلی بلی ، بپالیم !
اینرا گفته حرکت کردند . تاب بیچاره از غائب شدن افندی خودکه از جان خود
اورا زیاده تر میخواست زار زار میگریست . از افتادن سیروس سمیت تابه اینوقت دو
دقیقه گذشته است . لهذا از رهائی یافتن مهندس نا امید نیستند .
ازینجا تا بجائیکه مهندس در دریا افتاده بقدر نیم میل مسافه دارد . درین اثنا
ساعت ( ٦ ) بود ده ه اگر چه برطرف شده بود ولی ، شب خیلی تاريك بود . چار
نفر رفیق کنار ساحل را گرفته یکسر بجهت شمال پالیده پالیده روانه شدند . زمینی
که بر ان میگذرند پر از سنگستانست . از سبزه و نبات هیچ اثری در ان دیده نمیشود .
در بعضی جاها آنقدر سخت و بی گذر است که چار نفر رفیق از هم جداشده در پی یکدیگر
برفتن مجبور میشوند . گاه گاهی بعضی مرغان بال بزرگ بسیار کلان نیز از پیش روی
شان يكباره خیز میزنند .
در هر چند قدم هفتاده گان بالون می ایستند . و بطرف دریا گوش مینهند که
آيا يك صدای انسانی از انطرف می آید یا نمی آید ؟ هر گاه مهندس بخشکه افتاده باشد،
و بفریاد کردن مقتدر هم نباشد . نوب البته بصدای خود برفقا را رهنمائی خواهد کرد !
اما بجز صداهای مهیب موجها ی بحر که با ساحل مصادمه میکرد دیگر هیچ صدائی
شنیده نمیشد .
پانقروف پرسید که :
- آیا شناوری میداند ؟
تاب - بلی میداند ، و هم توپ نیز با اوست .


- ( ۲۷ ) -

ژه‌ده‌ئون - انشاء الله مییابیمش !
ناب صدای هول انگیز بحر پر تلاطم را شنیده بکمال حسرت و ناامیدی سر خود
را بجنبانید .
قضازدگان بیچاره به مانده‌گی و بیتابی خود اهمیت نداده متصل پیش میرفتند.
و هر چیزیکه در کنار ساحل بچشم‌شان بر میخورد بزودی و تلاش بران هجوم میکردند.
و چون مطلوب خود را نمی یافتند باز مأیوس میشدند .
بعد از انکه بقدر بیست دقیقه در میان همین امیدها و ناامیدی‌ها رفتار کردند خشکه
تمام شده موج‌های بحر راه را بر انها برید . پانقروف گفت :
- اینجا يك دماغه تنگیست . پیش ازین راه نیست . باید که باز بر همان سمتی که
آمده ایم برگردیم .
ناب گفت :
- وای ! افندی من چه خواهد شد ؟ اگر هنوز در دریا باشد ؟
پانقروف - چون چنین است آواز کنیم !
پس هر چار نفر بيك آواز تا که میتوانستند بصوت بسیار بلند « سیروس سمیت » گفته
فریاد کردند . و یکقدری خاموش شده هیچ جواب نیامد . باز همه بيك صدا فریاد
کردند . باز همان سکوت !
چار رفیق ساحل دیگر دماغه را گرفته پس بسوی جنوب برگشتند . پانقروف
درینطرف از جهت مقابل از بعضی سایه‌ها و علامتها چنان تخمین و گمان نمود که درا
نطرف دریا بعضی تپه‌های بلند موجود باشد . مرغ‌های بزرگ بال نیز در ینطرف کم
تر . و آب بحر نیز آرام و کم‌موجتر بود که ازینمؤله هم گمان و تخمین پانقروف فزونی میگرفت .
ازین رفتار خود سیاحان چنان میپنداشتند که ازین دماغه سنگ بعد از انکه یکچند
قدم بسوی جنوب بروند باز راه شان بسوی شمال برگردد . حالا نکه چنین نشد.
راه شان یکسر بسوی جنوب دراز شده میرفت که سمت جنوب نیز بعکس سمتی ست


- ( ۲۸ ) -

که مهندس از بالون به آنطرف افتاده.
با وجودیکه بقدر یکنیم میل راه زدند ساحل بسوی شمال برگشت ، و متصل بسوی جنوب میرفت . بعد از کمی بازيك دماغه پیش روی شان برآمده موجهای بحر راه شانرا برید که درجهٔ یأس و افسوس شان خیلی زیاده گردید . پانقروف گفت:
- ما بيك جزيره كك كوچكى افتاده ایم که چار طرف آنرا نیز دورادور گردش کردیم.
این سخن کشتیبان راست بود. قضا زده گان بیچاره دانستند که نه در يك قطعه، و نه در يك جزيرهٔ بزرگ افتاده اند . بلكه در يك جزيرهٔ كوچكى افتاده اند که آنرا هم کاملاً دور کرده اند . درازی این جزیره را نیز بقدر چار کیلومتر تخمین کردند ، و بر آنرا نیز خیلی تنگ دانستند زمین این جزیره كك سنگستان و ریگستان بوده از گیاه در ان اثری دیده نمیشود . این جزيره كك خشك و خالى كه ملجأ و مأواى بعضى مرغان بزرگ دریائی میباشد آیا از يك جزيرهٔ بزرگ دیگری جدا شده خواهد بود . یا آنکه همیشه در محصور و محدود يك جزيره ككيست ؟ اگرچه اول بارکه از بالون دیده بودنديك خشكه بنظرشان درآمده بود، ولی بزرگی وکوچکی آنرا بخوبی ندانسته بودند.
اما پانقروف کشتیبان میگوید که در جهت غربی اینموقع که هستند یعنی در آنطرف دریائی که کم موجتر است يك خشكهٔ میبینم . اما دیگر رفقا هنوز برین قول پانقروف سراسر از شبهه خالی نمیباشند. زیر ا آن خشکه که او میگوید دیده نمیشود. بهر صورت اگر اینچنین یك خشکه باشد هم، در چنین شب تار وتاريك به آنجا رسیدن و از دریا گذشتن محال است . حتى بسبب تاريكى فوق العاده جستجو كردن مهندس بیچاره را نیز بفردا گذاشتن لازم است . ژه ده ئون گفت :
- از پیدا نشدن هیچ اثر سیروس بسیاره مأیوس نباید شویم . البته فردا چون بروشنی روز بخوبی جستجو کنیم بيك نتيجهٔ خوبی کامیاب خواهیم شد .
بعد ازین گفتهٔ ژه ده ئون رفقا چنان مناسب دیدندكه يك آتشی در داده به مهندس يك اشارت رهنمایی بدهند . اما هزار افسوس که این فکر خود شانرا اجرا کرده


- ( ٢٩ ) -

نتوانستند . زیرا در جزیره بغیر از سنگ و ریگ دگر هیچ چیزی پیدا نمیبوده.
درجهٔ غم و نا امیدی جانرفیقی که در باب پیدا نشدن سیروس سمیت برای شان حاصل شده خوانندگان کرام آنرا تصویر کنند . محبت و اعتمادی که بر رئیس خود دارند دلهای شانرا در گرداب یأس و الم انداخته . در هر حال تا بصبح معلوم میشود که چیست ، یا این است که مهندس به شناوری خود را بساحل سلامت رسانیده در يك گوشهٔ خزیده است ، یا آنکه ابداً محو شده رفته است .
هوا بسیار سرد بود . تا بصبح بمشکلات تمام و هزار گونه غم و آلام بسر آوردند . قضا زده‌های فلاکت دیده ها گرسنه گی، مانده‌گی، تشنه‌گی، خود را هیچ نمی‌اندیشند . هر چار نفر شان خود شانرا فراموش کرده ، و بشدت سردی هوا ندیده بر این جزیره خشك و خالی ببالا و پایان گردش میکردند ، و باز در همان نقطه‌ئیکه از بالون در آنجا افتاده بودند جمع میشدند . فریاد ها میکنند ، آواز ها میکشند ! اما هزار افسوس که هیچ جواب دهندۀ پیدا نمیشود . گاه‌گاه صدا های شان بطرف مقابل برخورده يك آوازیکه عکس صدا حاصل میکند که اینهم نظر دقت قضا زده ها را بخود میکشد . هاربر ، این مسئله را بنظر دقت با نقروف نشان داده گفت :
چنان معلوم میشود که در طرف غرب به این نزديكیها يك ساحلی موجود باشد .
کشتيبان بجای باور کردن کله جنبانی کرده تبسم نمود .
آهسته آهسته هوا از دمه ها خلاص شده کشاده گی میگیرد در نیم شب در آسمان بعضی سیارات دیده شد . اگر مهندس حالا درینجا حاضر میبود میدید که این سیاره ها ازان سیاره هائی نیست که از آسیا و اور و پا دیده شوند . چونکه کوکب قطب شمالی در جای مخصوص آن پیدانیست . بعوض آن نجم درخشان جنوبی پدیدار است .
شب گذشت ، روز دیگر یعنی روز ( ٢٥ ) م مارت بوقت صبح بساعت پنج قبهٔ سما بروشنی آغاز نهاد . ولی باز دمه بدرجهٔ کثافت و غلاظت پیدا کرد که بیست قدم به آنطرف دیده نمیشد . درین وقت درجهٔ یأس و افسوس قضا زدگان بیچاره افزونتر


( ۳۰ )
يك ساحل بسیار لطیفی که با درختهاي بسیار بزرگ و خرمى مزین بود در نظر قافله کنندگان جلوه نمود


[BLANK PAGE]


— ( ٣٠ ) —

گردید . زیرا با وجودیکه روزهم شد باز بدیدن هیچ چیزی کامیاب نمیشوند . ناب ،
وژه ده ثون بطرف دریانظر دوخته اند ، که بلکه از رفیق ضایع شده خود شان يك
اثری به بینند هاربر، و پانقروف نیز بطرف جهت غربی نظر دقت خود را بسته اند
که بلکه يك نقطه سلامت و زنده گانی بیابند . حالا آنکه هیچیکی شان چیزیکه آنرا
میخواهند نمی یابند ، و نمی بینند .
پانقروف گفت :
— اگر چه بچشم نمی بینم اما بخوبی حس میکنم که در پیش روی ما يك قطعه موجود
است وهم ازین مسئله آنقدر امین وخاطر جمع که در نبودن خودم در ریبموند !
والحاصل يكنيم ساعت بعد از طلوع شمس در ه یکقدری برطرف شده هر طرف
جزیره یکقدری پدیدار و آشکار گردید . رفته رفته هو اخوب صاف شد . از یکطرف
چنانچه بحر محیط که در پیش روی شانست تمامها دیده شد . از دیگر طرف يك ساحل
بسیار لطیفی که با درخت های بسیار بزرگ و سبز و خرمی مزین بود در نظر محنونت و شکر
گذاری فلاکتزده گان بیچاره جلوه نمود .
بلی ! نقطه سلامت در انجاست . در مابین این جزیره گکی که فضا زده گان
در انجاست ، و ساحلی که در مقابل شان دیده میشود بقرانجی نیم ميل يك آبنایی موجود است .
بمجرد دیده شدن ساحل ، یکی از فضازدگان بی آنکه با کسی مشورت کند دفعةً
خود را در آبنا پرتاب نمود . این آدم ناب وفاء آب بود که برای جستجوی بادار خود
يك آن اولتر خود رابه آنساحل رسانیدن میخواهد . تا ٥ پانقروف او را ایستاده
کردن میخواست ناب خود را در آب انداخت . ژه ده ثون نیز خواست که در عقب
ناب خود را به آب بیندازد . ولی پانقروف مانع آمده گفت :
— آیا میخواهید که از آبنا بگذرید ؟
ژه ده ثون — بلی !
پانقروف — چون چنینست از من بشنوید . ناب برای معاونت افندی خود

يك ساحل بسیار لطیفی که با درختهای بسیار بزرگ و سبز و خرمی مزین بود در نظر فلاکتزده گان جلوه نمود


- ( ۳۱ ) -

در ینوقت کافیست . اگر ما و شما نیز خود را به آب بیندازیم جریان ما را گرفته میبرد چنان گمان میبرم که این جریان آبنا از مد و جزری که در بحرهای محیط مخصوص است پیش آمده است . هرگاه یکقدری صبر کنیم بحر از جریان می افتد . وجزر حاصل شده آب آبنا کم میشود . که در انوقت به بسیار آسانی آبنا را گذشته میتوانیم .
ژہ دہ ئون - راست است . صبر کنیم .
درین اثناناب بکمال دلاوری با جریان آبنا پنجه میداد . ناب جریان را ما ئلاً به شناوری قطع مینمود . اگر چه دائما از نقطه حرکت خود پایان تر می افتاد اما بساحل مقابل نیز نزدیک شده میرفت . تا آنکه بعد از نیمساعت شنا وری از جهت نقطه حرکت خود یکچند میل پایانتر بساحل پیشرو بیرون برآمد .
ناب در پیش یک سنگ بزرگی خود را از آبها تکان داده بطرف شمال بدویدن آغاز نهاد . و در میان خرسنگهای کنار ساحل از نظر نهان گردید .
سه نفر رفیق دیگر که در جزیره مانده بودند صداقت وفداکاری رفیق خود را بکمال اندیشه وبیم تماشا میکردند . وچون رسیدنش را بساحل سلامت دیدند خاطر جمع شده نظر خود شانرا بطرف زمینی که برای شان ملجاء وماًوا خواهد شد عطف نمودند . بعداز ان (استریدیه) هائیکه در میان ریگهای ساحل پیدا کردند خوردند. [ استریدیه از حیوانات نوع صد فی بحریست که از میان غلاف گوش ماهی مانند آن یک ماده خوردنی میبراید ] اگر چه این طعام مغذی کامل نیست ولی برای دفع گرسنه گی کافی است .
در پیش روی این سه رفیق ساحلی که دیده میشود یک تمانه بسیار واسعی تشکیل داده که در طرف جنوبی آن بایک دماغه بسیار دراز و بی درخت و بی علفی نهایت یافته است . این دماغه با اصل اراضی بیک صورت غریب وعجیبی یکجا میشود که در نقطه بهم یکجا شدن شان سنگستانهای جسیم سنگهای غرانیت موجود است.وچون بطرف شمال آن نظر کرده شود از ساحل جهت غربی تا به شمال شرقی یک دماغه دوشاخه امتداد


- ( 32 ) -

میکند . در مابین این دو دماغه مسافه ساحل بقدر ( 8 ) میل تخمین میشود . اراضی در اول امر با ریگستان ، وسنگستان سیاهی آغاز میکند . از ساحل تا بدامنه سنگستان يك ریگ بسیار نرمی فرش شده است . در عقب این ریگزار از سنگهای غرانيت يك سنگستان بسیار جسیمی موجود دست که این سنگستان مانند يك دیوار طبیعی بسیار بلندی بالا برامده ، و بلندی آن از سه صد قدم كمتر تخمين نميشود . اين ديوار طبیعی سنگهای غرانيت كم از كم بقدريك يك و نيم ميل بطرف راست دراز شده رفته است ، ودر انجا یکی یکبار بریده شده است . در انتهای افق چون مد نظر کرده شود يك جنگل بسیار غلو كه از درختهاى جسيم بزرگ وانبوهى متشكك است دیده میشود . غیرازین در جهت شمال غربی [20] میل دور تر يك كوه بسيار بلندى ديده ميشود كه زروه آن بابرف سفید مستور است .
اما این زمینی که در پیش گاه نظر فلاکتزدگان بالون افتاده ، و اوصاف آن تا یکدرجه بیان گردید معلوم نیست که آيا يك جزيره است يا آنكه يك زمينی ست که بیكی از قطعات معلومه روی زمین مربوط است ؟ با وجود اينهم هرگاه يك شخصيكه بفن (طبقات الارض ) آشناباشد بصورت انتظام سنگهائیکه در ساحل امتداد دارد نظر کند هماندم حل میکند که این زمین ( وولقانیك ) یعنی (آتش فشانی ) میباشد .
ژد ده ئون ، پانقروف ، هاربر این قطعه زمینی را که در پیشگاه نظر حیرت شان افتاده بکمال دقت تماشا کردند . که میدانند ! در دلهای بیچاره گان چه ناامیدیها ، و چه حسرتها میگذرد . هرگاه درین نزدیکيها يك کشتی از نجا نگذرد با این بی اسبابی و بی اوضاعی که دارند بلکه این سر زمین قبرستان ابدی شان خواهد شد ؟
هاربر ، به پا نقروف گفت :
- خوب ! چه میگوی پینم ؟
پا نقروف – چه بگویم ، هنوزيك حکمی کرده نمیشود . این است که جزر آغاز نهاده ، يك ساعت بعد به آنطرف گذشته موسپوسمیت را می یابیم ، به حال خود يك


( ۳۳ )

چاره می اندیشیم .
براستی که با نقروف خطا نکرده بود . بعد از یکساعت بموجب قاعدۀ طبیعی مد
و جزر آب آبنایی که مابین جزیره لك و قطعۀ مد نظر شان واقع است فرونشست .
و از جریان و جوش و خروش بازایستاد . و از هر هر طرف ریکهایمیدان برامد .
پیش از پیشین بد و ساعت هر سه نفر رفیق کالای خود را کشیده و مانند عمامه
بر سر خود بسته و در میان آبنا که از پنج قدم عمق آن تجاوز نمیکرد درامدند . درجا
هائیکه چقوری آن بیشتر میبود هاز و مانند ماهی شناوری میکرد . در کم وقت بدون
مشکلات بساحل پیش روی خود گذشتند ، و بعد از انکه در آفتاب خود را خشک
کردند کالای خود شانرا پوشیده بکار آغاز کردند .

باب چارم

منصب یعنی جای آبریزش يك نهر — شمینه ها — دوام برجستجو —
جنگل در ختان سبز — آتش در دادن — انتظار جزر —
قطار چوب — برگشتن بسوی ساحل .

ژده ئون ، بپانکروف در همانجا ماندن شانرا تنبیه کرده خودش یکسر بسوی طر
فیکه ناب رفته بود روانه شد و بعد از کمی از نظر غائب گردید . هار بر نیز اگرچه با ژه ده
ئون رفتن میخواست ، ولی پا نقروف مانع آمده گفت :
— تو باش فرزند ! هر کس يك وظیفه دارد . ناب و موسیونه ده ئون برای معا
ونت و جستجوی موسیوسمیت کفایت میکند . برما و توهم دیگر وظیفه هاست .
اولايك جاى سرپناه ، و يك لقمه خوردنی تدارک کنیم . رفقای ما که مانده و هلاک
بیایند به این چیزها احتیاج کلی دارند . پیش از انکه آنها بیایند ما و تو انخدر متهی از ابکنیم .
هاربر — بسیار خوب ! من حاضرم پا نقروف .


- ( ٣٤ ) -

پانقروف - بسیار خوب، حالا بقاعده باید حرکت کنیم، اول یکقدری خوردنی، ويك آتش برای ما لازم است . در جنگل چوب بسیار است، در آشیانهای مرغان تخم هم پیدا میشود، میماند يك سر پناه نشیمن .
هاربر - آنهم چندان مشکل يك کاری نیست . در میان این سنگلاخ البته يك غاری يك سوراخی یافته در آن خواهیم در آمد .
پانقروف - چون چنینست ، یا الله ، مارش !
هر دو رفیق از دامنه سنگلاخ برویگهائیکه بسبب جزر بر کنار ساحل پدیدار شده بود برفتار آغاز کردند . و روی رفتن خود را بسوی جنوب گردانیدند . زیرا پانقروف از بعضی علامتها دانسته بود که يك كمی پايانتر يك جوئی موجود خواهد بود . لهذا بطرف جنوب رفتند . و اینراهم امید میکردند که بلکه جریان آب موسیو سمیت را به آنطرف انداخته باشد .
در سنگلاخ سه صد قدمی کنار بحر هيچ يك غار و سوراخی که قابل يك سرپناهی باشد بنظرشان بر نخورده این سنگلاخ مانند يك ديواریست که از سنگهای بسیار سخت گرانیت بالا شده . حتی بسبب بسیار سختی صدمات امواج بحر نیز آنرا نخورده است. بر سر سنگهای بزرگ بسی مرغهای نول کج بزرگ جثه موجود بودند که اینمرغها از دیدن و نزديك شدن پانقروف و هاربر هيچ ترس و بیم نشان نداده اگر میگفتند که ازین معلوم شد که اینمرغها گاهی انسانرا ندیده اند، و اینهم معلوم شد که درین جهتها هیچگاه پای انسان نرسیده . در طرف زیر سنگلاخ دیوار مانند مذکور در یکجایی که در زمان مد در زیر آب بوده بر بعضی سنگها هار و از نوع ( میدیه ) که آنهم از نوع حیوانات صدفيه بحریه میباشد بسیار چیزها دیده پانقروف را آواز داده گفت :
- بفرمائید ، دم نقد شما را يك طعام حاضر !
پانقروف - وای ! (میدیه) است ؟ چقدر اعلا ، این از تخم مرغ هم بهتر است !
هاربر - نی ، این میدیه نیست ( ليتودوم ) است .


- ( 35 ) -

پانقروف - آیا خورده میشوند ؟
هاربر - البته، البته !
پانقروف - چون چنینست ( لیتودوم ) بخوریم .
هاربر نوجوان که هنوز عمرش به بیست نرسیده ، در علم تاریخ طبیعی صاحب معلومات زیادی میباشد. زیرا پدرش دایما در باب تحصیل او به علوم طبیعیه سعی و کوشش ورزیده است ، و او هم در اسباب سعی و غیرت فوق العاده بکار برده در علم مذکور صاحب ید طولا شده است ، لهذا هر سخن او در خصوص علم حیوانات ، ونباتات ، وغیره سند درست است .
(لیتودوم) هانیز مانند میدیه ها دراز ترك صدفی شکل است و بر سر سنگهای زیر بحر کوت کوت می چسبند ، وسختترین سنگها را نیز کاویده در ان جاهی کاویده کی خود می چسپند . وهر قدر که بزرك شوند دو طرف آنها يك كارله کی پیدا میکند . و فرقی که در مابین میدیه ، ولیتودوم موجود است همین است .
هاربر، و پانقروف لیتودومهارامانند میدیه ها باز کرده خوردن گرفتند. لیتودومها در طعم ولذت هم از میدیه ها فرق دارند چونکه لیتودومها یکقدری تندی فلفلی را هم دارند که ازینسبب از تدارك كردن نمك وفلفل هم آزاده است .
اگر چه بعد از خوردن [ لیتودومها ] هاربر و پانقروف گرسنه گی خود را بر طرف کردندلکن حرارت تشنه گی شان زیاده شده بجستجوی آب نوشیدنی مجبور شدند . و براهیکه داشتند به پیش رفتن آغاز نهادند .
دوصد قدم رفته بودند که صدای شرشر يك آبشاری بگوش شان برخورد . یکچند قدم بعد به پیش يك نهری رسیدند که در نجا گویا تیشهٔ صنعتکار طبیعت سنگلاخ را بيك قوۀ شدیدهٔ از هم شکافته و يك نهریرا که در نجا بقدر ( 100 ) قدم وسعت دارد جاری کرده به بحر می آمیزاند .
پانقروف بمجر دیکه نهر را دید فریاد بر اورده گفت :


- (٣٦ ) -
- این است آب ! اینهم جنگل ! حالا کار ما برای پیدا كردن يك مأوا ماند .
آب نهر بسیار صاف و سرد بود . بحر هم چون بحالت جزر بود آب نهر با بحر نمی آمیخت كه از انسبب بكمال خوشگواری خود را از ان سیر آب نمودند . بعد از ان برای يك مأوای سرپناهی بجستجو افتادند . ولی زحمت شان بیهوده شد . زیرا در میان سنگلاخها هيچ يك مغاره مانند يك سوراخی پیدا نتوانستند . اما نومید نشده از پالیدن فارغ نشدند تا آنكه دفعة در بالای جای آب ریزش نهر به بحر طاق نما مانند يك چیزی بنظر شان بر خورد كه این رواق یا طاق طبیعی از هم ریختن خرسنگها بر روی همدیگر حاصل شده بود. در سنگستانهای غرانیت اکثرا اینگونه رواقهای طبیعی دیده میشود كه این گونه رواقها را ( شمينه ) مینامندند .
( شمینه ) ها از غلطیدن و تکیه كردن سنگپاره های بزرگ بر یکدیگر بوجود میآید كه گاهی آنقدر بيك موازنت و برابری عجیبی بر یکدیگر ایستاده میشوند و چنان رواقهایی بوجود می آورند كه انسانرا حیرت دست میدهد . در درون این شمینه ها كه اگر سمچهای طبیعی نیز گفته شود جا دارد تا یكدرجه گذران یك انسانهای مخانه ولانه میشود ولی چون از شگافها و سوراخهای گوشه و كنار آن ضيا و هوا وباد نفوذ ميكند در درون آن دايما يك خنك شدیدی موجود میباشد . اما اگر يكقدری دستكاری شده و شگافها و منفذهای آن بسته شود ، و انسانها هم یکقدری از مردمان بی تکلف باشند قابل سكونت میشود .
پانقروف گفت :
- این است برای ما خانه . تا بوقتیکه خدا مهندس ما را پیدا كرده بیارد البته بهتر از ان را تدارك خواهد كرد .
هاربر - بلی پانقروف ، موسیو سمیت میآید . هم چون بیاید باید كه ما را در يك جای قابل سُكنا بیابد . این شمینه را يكقدری اصلاح و درست ميكنيم شگافها و سوراخهای آنرا با چوب و سنگ و گل بند ميكنيم . و يك سوراخ آنرا برای دود كش ميسازيم


- ( ۳۷ ) -

و در زير آن يك اوجاغ بخاری مانند برای آتش در دادن ساخته خانه بسیار مکملی بو
جود می آوريم .
هاربر و پانقروف بعد از انکه از شمينه ها برآمدند ساحل چپ نهر را گرفته به
پیش رفتن آغاز نهادند . آبهای نهر بسبب مد و جزر بحر هم به پیش و هم به پس حرکت
میتواند که انجمنیر را پانقروف بنظر دقت گرفته برای سهولت حمل و نقل اشیای سنگین
را بواسطه آن بخوبی تخمین نمود . کشتييان ، و هاربر بقدريك ربع ساعت
رفتار کرده تابه گوشه که نهر در آنجا بطرف چپ يك خمی پیدا کرده بودرسیدند . این است
که سر ازین نقطه مجرای نهر در درون يك جنگلی که با اشجار لطیفه سبز و خرمی مزین
است میرود . درختان این جنگل از جنسیست که دایما سبز و خرم میباشد . باوجو
دیکه موسم زمستانست بازهم درختان جامه سبز وطراوتناك خود را از بر نکشیده
اند . طبیعت شناس نوجوان در میان درختان بعضی درختهای خوشبو و فائده مند را
بنظر کشتیبان عرض میکرد . زیرهای درختان با بوته های خاردار و غیر خاردار .
وكونه كونه سبزه زارها مستور بود پانقروف چون شاخهای خشکیده بسیار یرا در
زیرپای خود میدید که میشکند به هاربر گفت :
— فرزند من ! اگرچه من به این نمیدانم که این درختان در علم نباتات چه نام
دارند ، اما اینقدر میدانم که این چوبهای خشك در عالم زنده گانی برای سوختاندن ،
و گرم شدن ، وچيزی پختن به آن خیلی کار آمد يك نباتيستكه درینوقت برای ماهم
لازم همین است .
هاربر — چون چنيست جمع کنيم .
کار چوب جمع کردن بسیار آسان بود . زیرا شاخها را از درخت بواسطه تبر و تیشه
واره مفقوده بريدن و کندن حاجت نبود چونکه چوبهای خشك روى هم بحال طبيعی
افتاده بود. چوبهاهم بسيار خشك بود و چابك ميسوخت لہذا بیشمینه ها زیاده تر باید برد .
اما آيا بجه واسطه باید برد ؟


-( ۳۸ )-

پانقروف گفت :
- حالا اگر يك عرابه ، و يايك قايق ميداشتيم بار ما را بخوبی برداشته میبرد.
هاربر - اگر آنها نیست نهر خود هست !
پانقروف - درست . اشیای خود را در ینوقت بانهر میبریم در آینده به بینیم که چه میشود ؟
هاربر - بلی همچنین است ولی در ینوقت چون نهر بسبب مد بحر به اینطرف معکوس در جریانست چوبهای ما را بطرف اقامتگاه ما برده نمیتواند .
پانقروف - یکقدری صبر میکنیم . هیچ ضرر ندارد . ماحالا بدیگر کارهای خود آغاز کنیم .
کشتیبان و نوجوان تابدرجه ئیکه وسع شان میکشید دسته های چوب خشك را جمع کرده ، و باعلفهای منجی خشك شده بسته بکنار نهر نقل دادند ، ودر انجايك خرمنی تشکیل دادند . دو نفر رفیق از علامتهای این زمینها اینرا هم میدانستند که در نجاها هیچگاه پای انسان نرسیده. بعدازان دو چوب بسیار درازی آورده و آنرا بشكل يك جاله با منجیها بسته ، و دسته های چوب جمع کرده خود را بران بار کردند. این کارها تا بيك ساعت دوام نمود . جاله هم حاضر شد . حالا انتظار کشیدن جزرلا زم است .
چون برای زمان جزر هنوز دو ساعت دیگر باقی بود ، برای وقت خود را به بیهوده نگذرانیدن بگردش آغاز نهادند . درمیان جنگل در طرف چپ نهر از میان سنگلاخها يك بلندی دیده میشود . هر دو نفر پاچه ها را بر زده برین بلندی بالا برامدن گرفتند. و بر سر تپه واصل شدند . در انجا اول نظر خود را بطرف دریا عطف نمودند. و بکمال دقت جهت شمال ساحل را از نظر گذرانیدند . نقطه ئیکه موسیو سیروس سمیت بدریا افتاده بود در پیش نظر شان بود . هر طرف را بکمال تحقیق و تدقیق از نظر گذرانیدند. ولی نه از مهندس ، و نه از بالون هیچ اثری ندیدند . ژه ده فون و تاب را نیز در انجهتها


- ( ۳۹ ) -
ندیدند . هاربر گفت :
- چه میگوئی پا نقروف ؟ من گمان میکنم که موسیو سیروس از چنان آدمهایی
نیست که اینچنین زود زود هلاک شود . البته بیک ساحل سلامت رسیده خواهد بود .
آیا همچنین نیست پا نقروف ؟
پالقروف که دیدن موسیو سیروس را امید نداشت . و از حیات او سراسر نا امید
شده بود بکمال تأسف سر خود را جنبانیده . و هاربر را برای آنکه دو چار نومیدی
نسازد گفت :
- البته . البته ! مهندس ما آدمی نیست که به اینگونه تهلکه ها دیده شود .
کنتیبان ساحل بحر را بکمال دقت از نظر گذرانید . چشمهایش بر ریگستان
ساحل معطوف ماند که طرف چپ این ریگزار بايك سنگلاخ بزرگ دیوار آسایی نهایت
یافته بود . طرف جنوب ساحل با يك دماغه نجه آسایی نهایت می یافت که از انسو به
آنطرف چیزی دیده نمیشد که اینهم کنتییا نرا بشبهه می انداخت که این زمین جزیره
است یا قطعه ؟ در طرف شمال ساحل بايك ريگستان خالصی در از شده رفته و بازيك كجی
پیدا کرده معلوم نمیشد که به آنسو چه خواهد بود؟ بعد از ان بسوی غرب نظر کردند،
چشمهای شان بکوه بلندی که با برف مستور است برخورد که ازینجا تا به آن کوه شش هفت
میل مسافه است . در مابین اینجا و کوه جنگل واقعشده که در میان این جنگل سبز آب
نهر دیده میشد . کنتیبان گفت :
- آیا این يك جزيره خواهد بود ؟
هار بر - اگر جزیره هم باشد خوب بزرگ يك جزيره ایست.
پا نقروف - هر قدر بزرگ باشد جزیره باز جزیره است .
اما با وجود اینهم اینمسئله هنوز حل نشده است . حل این باز بیکوقت دیگر موقو
فست . اما هر چه که باشد اراضی زیاده منبت و برکت دار دیده میشود اطراف و جوانب
آن نیز بسیار لطیف است . آب نهران نیز بسیار خوشگوار .


-( ٤٠ )-
غلام محمد
١٣٣١
جاله پر از چوب، خود شانرا رانده بسوی ماوای خودشان روان شدند


- ( ٤٠ ) -

کشتیبان گفت :
- هیچ نباشد ازین جهت محروم نماندیم .
هاربر - هزار بار خدا شکر باید کرد .
از جائیکه بودند آهسته آهسته فرو آمدند گرفتند . در میان سنگستان غریب
الاشکال اطراف، در شکافهای سنگها، ولای های بوته ها به هزار ها مرغها موجود بود
هاربر آنها را تور داده گریختانده و گفت :
- اینها کبوتران صحرائیست .
پانقروف - آیا خود شان ، وتخم های شان خوردنی هست ؟
هاربر - هم خوردنی، هم بسیار لذیذ !
پانقروف - چون چنینست ، آشیانه های شانرا پالییم .
لهذا پانقروف وهاربر در میان سنگها پالیده پالیده یکچند در جن تخم کبوتر جمع کردند،
و در دستمال های خودشان بسته کردند .
پانقروف گفت :
- اوخ ! چقدر اعلا ! مکمل يك تخم مرغ میپزیم .
هاربر - واه ، واه ! آیا با کدام قاب ؟
پانقروف - او ! توهم بسیار مشکل پسندی میکنی . اگر قاب نباشد در زیر خروج
آتش کرده میپزیم .
هر دو رفیق باز به پیش نهر آمدند که نهر در انوقت از مد بحور هایی یافته پس بجزر
آغاز نهاده بود . و بسوی ساحل جریان گرفته بود . پانقروف يك ریسمان درازی از
منجه ها ساخته به جالهٔ خود بست ، وهاربر نيزيك چوب بسیار درازی یافته جالۀ پر از
چوب خود را در نهر ویل کردند . پانقروف ریسمانر ابدست گرفته ، وهار بر با عصا
چوب خود آنرا رانده بسوی مأوای خودشان روان شدند .
با ينصورت برکنار نهر بر ساحل نهر روان شده بعد از نیمساعت در پیشگاه شمینه ها

جاله پر از چوب خود شانرا رانده بسوی مأوای خود شان روان شدند


- ( ٤١ ) -
اتخاذ کرده اند جاله خود را رسانیدند .
باب پنجم
اصلاح و تعمیر شمینه ها – مسئله مهمه آتش – قوطی کبریت –
در ساحل جستجو – برگشتن زده دون و ناب – یکدانه گو
گرد ناز دانه – اوجاغ شعله افشان – طعام شب اول
– شب اول –
بعد از انکه جاله چوب خود را خالی کردند کار اول پا نقروف همین بود که شمینه های
خودشانرا تعمیر و اصلاح کنند تا آنکه برای سکونت شان تا یکدرجه قابلیت پیدا کند .
زيرا يك اندیشه بزرگ شان همین است که اگر موسیو سمیت را ژه ده نون و ناب
یافته بیارند يك جای گرم و يك طعام مغذی برای آنها حاضر باشد .
لهذا گل ، وسنگ و چوب و خاشاك جمع آورده شکافها ، و چاکهای شمینه ها
را سد کردند . و تنهايك سوراخی برای دودکش و در زیر آن يك اوجاغ بخاری مانندی
بنا کردند . و باینصورت شمینه ها را بر چار پنج قسم تقسیم کردند . ولی اینرا هم بگوئیم که درین
شمینه ها که پا نقروف آنرا او تاقها نام نهاده است بسبب پستی سقف آن بر پا ایستاده شدن
ممکن نیست . درین او تاقها یعنی شمینه ها يك ريگ نرم بسیار لطیفی طبیعت فرش کرده بود .
پا نقروف و هار بر هم به تعمیرات شمینه ها میکوشیدند و هم حرف میزدند .
هار بر میگفت :
- بلکه رفقای ما از ما بهتر یکجایی پیدا کرده باشند .
پا نقروف - اگر یافته باشند هم این کوشش بد نیست . زیرا اینهم محتملست که
نیافته باشند .
هار بر - آه ! اگر موسیو سمیت را یافته بیارند ، چه قدر ممنون میشدیم ، و چه قدر
به استراحت وقت میگذرانیدیم .


- ( ٤٢ ) -

پانقروف -- بلی ! موسیو سميت يك آدم نایابی بود .
هاربر -- بود چرا میکوئید ، مگر از بودن آن امیدوار نیستید ؟
پانقروف -- نی !
هاربر به يك انديشه وهراس بزرگی فرورفت . تعمیرات خانه هم به انجام رسیده
بود . که ازین رهگذر پانقروف بسیار ممنون شده گفت :
اگر رفقای مابیایند ، البته يك ماجأ بسیار باستراحتی خواهند یافت .
حالا كار بيك اوجاغ ساختن ، و تخمها را پختن مانده بود. اینهم بسیار کار آسانی
بود . در زیر سوراخی که برای دودکش بازگذاشته بودند يك دو سنگی گذاشته آنرا
بيك اوجاعى تحويل دادند . وچوبها و هیزمهای خشك را در آن انداختند ، و دیگر
هیزمهای خود را در یکی از شعبه ها گدام کردند .
در اثنائی که کشتیبان به اینکار ها مشغول بود هاربر از و پرسید که :
-- آیا كبريت داری پانقروف ؟
پانقروف -- البته دارم ! اما اگر کبریت نمیداشتیم کار ما بسیار خراب میشد .
هاربر -- چه خراب میشد ؟ يك و چوب خشك را بريكديگر ماليده ماليده آتش
بوجود می آوردیم !
پانقروف -- از چنین خیالها درگذر فرزند، اینچیزی که تو میکویی هیچوقت نمیشود،
و شدنی نیست !
هاربر -- چرا شدنی نیست ؟ در نزد وحشيان جزاير اوقیانوس این اصول بسیار
جاری بوده است .
پانقروف -- آچان من ! یا این است که وحشیان درینباب يك قاعده واصول مخصوصی
دارند ، و یا اینکه در چوبهای آنها يك كرامتی موجود است ! زیرا من چند بار به این
اصول آتش دردادن آرزو کردم ، اما هیچ کامیاب نشدم .
پانقروف این را گفته قطی کبریت خود را بالیدن گرفت . چونکه پانقروف


- ( ٤٣ ) -

بسیار عملی توتون کشیست . از انرو کبریت هیچ وقت از و جدا نمیشود . اما باوجودیکه
هر جیب خود را پانزده بیست بارپالید ولی هزار افسوس که پالیدنی خود را نیافت .
رفته رفته رنگ پانقروف میپرید ، دستهایش میلرزید ، دلش میطپید !
بصدای لرزان لرزان گفت :
- هاربر ! ... هاربر ! ...
- خیر باشد پا نقروف ! چیست ؟
پا نقروف -- قطی خود را گم کرده ام ! فلاکت بزرگست ، آیا در پیش تو کبریت،
یاقاق ، یا دیگر چیز آتش در دانی نیست ؟
هاربر -- نی !
پانقروف بیرون برامد . از قهر و تلاش بسیار جبین خود را مالیدن گرفت . هر
دو رفیق در جاهائیکه بران گردش کرده بودند بجستجو آغاز کردند . ولی از قطی
کبریت اثری نیافتند .
هاربر گفت :
- پانقروف ! در وقتیکه در بالون بودیم مبادا قطیت را انداخته باشی ؟
پانقروف - نی نی ، در انوقت نینداخته ام . گم کرده ام . چونکه پیپ توتون
کشی من هم نیست . هر دو یکجا از جیبم افتاده .
و الحاصل هر طرف را بدقت تمام پالیدند ، نه جنگل کنار نهر ، و نه سرتپه ، و نه
ساحل بحر را گذاشتند . همه را جستجو کردند هیچ فائده حاصل نشد . این مسئله
يك مصیبت بزرگی برای فلاکتزدگان بیچاره شد . آتش که مدار زندگانیست آیا از
کجا بدست خواهند آورند ؟
هاربر - پانقروف اینقدر افسوس مکن ، صبر کن که رفقای ما بیایند بلکه در پیش
آنها کبریت میریت پیدا شود ؟
پانقروف -- گمان نمیبرم . زیرا دوسیوسمیت . و ناب توتون کش نیستند موسیو


- ( ٤٤ ) -

سپيله بهمه حال کتابچه حوادث نویسی خود را نگهداشته قطی کبریت خود را از بالون انداخته است .
هاربر جواب نداد . پانقروف بیچاره چنانچه از آتش محروم ماند از توتون کشی خود نیز قطع امید نمود . از همه بدتر که از یکطرف سردی هوا ، از دیگر طرف خام ماندن تخمها ، و اندیشه مانده و گرسنه آمدن رفقا ، و موجود نبودن هیچ اشیا پانقروف بیچاره را سراسر پریشان داشت .
هر دو رفیق باز ( لیتودوم ) بسیاری جمع کردند ، ونزديك بوقت شام بشمينه ها برگشتند . باز درون شمینه را بدقت پالیدند ولی بجز ناامیدی دگر چیزی حاصل نکردند.
هاربر برای دیدن و انتظار کشیدن رفقا بريك سنگ بلندی برآمده ساحل را دیده بانی میکرد . وقتیکه شمس تابان غروب میکرد از دور آمدن ژه ده ئون و ناب را دید . و به پانقروف خبر داد .
هر دوی شان تنها می آمدند ! ... هاربر چون سیروس سمیت را با آنها ندید دو چار یأس و الم شدیدی گردید . بواقعیکه کشتیبان خطا نکرده بود ! یافتن مهندس در روی دنیا محال افتاد ! ...
مخبر ، بی آنكه يك كلمه سخن بگويد آمده بريك سنگی بنشست مانده گی گرسنه گی تاب و توانش را محو کرده بود ناب بیچاره ، از شناخت برآمده بود . چشمانش مانند کاسه های خون سرخ ، واطراف آنرا يك كبودی احاطه كرده بود .
ژه دئون کیفیت جستجو و پالیدن خودشانرا نقل نمود . هر دوی شان تا بقدر هشت میل بر کنار ساحل گردش کرده اند . بدیدن هیچ چیزی کامیاب نشده اند ، و هیچ نشانه و علامتی نیافته اند. حتی در جاهائیکه گردیده اند از موجود بودن انسان درین سر زمین نیز هيچيك اثری ندیده اند . پس معلوم شد که مهندس بیچاره در میان امواج بحر غرق و ناپدید گردیده !...
بنابرین سخن ناب بپاخواسته گفت :


- ( ٤٥ ) -
- نی نی ، افندی من نمرده است ! او از کسانی نیست که بمیرد ، بهمه حال رهائی یافته است .
اینرا گفته به واویلا و فغانها بیتابانه برزمین افتاده گفت :
- آه مجال سخن گفتن ندارم !
هاربر در پیش ناب دویده گفت :
- ناب ، موسیو سمیت را می یابیم تو غم مخور ، او را خدا بما عنایت میکند . حالا گرسنه و مانده شده ، بگیرید یکقدری ازین ( لیتو دوم ) بخورید .
اینرا گفته و در پیش ناب یکچنددانه لیتودوم گذاشت. باوجودیکه ناب از بسیار ساعت ها قوت بدهنش نرسیده بود ، بازهم از خوردن و آشامیدن روگردان شد . بیچاره وفادار ! بجز افندی خود دگر هیچ چیزی نمیخواهد !...
ژه ده ئون ، لیتودوم ها را بکمال اشتها خورده در همانجا بر سرریگها بخوابید هاربر به ژه ده ئون نزدیکشده گفت :
- موسیو سپیله ! ما يك اقامتگاه پیدا کرده ایم. درانجا خوبتر استراحت میکنید. فردا باز به اتفاق بجستجو آغاز میکنیم .
ژه ده ئون، برپا خواست ، و در عقب هاربر به شعینه ها آمد . درین اثنا پانقروف به ژه ده ئون نزدیکشده از بودن و نبودن کبریت از و پرسید. ژه ده ئون بعد از انکه جیبهای خود را پالید گفت :
- داشتم لکن انداخته ام .
پانقروف از ناب هم پرسید . از و هم همین جواب را گرفت . پانقروف « لعنت » گفته فریاد کشید که بنا برین فریاد او ژه ده ئون به او نزدیکشده پرسید که :
آیا یکدانه هم نیست ؟
پا نقروف – نی ، یکدانه نی بلکه نیم دانه هم نیست . بناءً علیه آتش هم نیست.
چار نفر رفیق بکمال حیرت یکی بروی دیگر نظر کردند. هاربر به ژه ده ئون نزديك


[BLANK PAGE]


-( ٤٧ )-

پانقروف در اول امر تخمها را اندیشید


– ( ٤٦ ) –

شده گفت :
– موسیو ژه ده ئون ! شما توتون کش هستید . البته يك دانه نيم دانه كبريتى در کدام جیب تان پیدا خواهد شد . یکبار خوب بپالید .
ژه ده ئون همه جیبهای خود را یگان یگان به بسیار دقت پالیدن گرفت . در یکی از جیبهای و ازکت خود مانند كبريت يك چوبکی حس کرد . حالا کبریت یکدانه غازدانه را بی آنکه خراب شود برآوردن لازم است. همه رفقادستهای شان میلرزیده دلهای شان میطپید ! هاربر گفت :
– باشید ، برای من بگذارید .
بکمال دقت و احتیاط انگشت شهادت ، و ابهام خود را در جیب ژه ده ئون فرو برده به نوك دو ناخن خود آن جوهر گرانبهای مدار یگانۀ زنده گی بشر را برآورده کبریت یکدانه غاز دانه درست و سالم بود . پانقروف چون آنرا بدید ( هوررا ) گفته فریاد برآورده و گفت :
– يك دانه كبريت ها ! این برای ما يك گنجيست گنج ! يك داش آتش است، یکداش ! ...
پانقروف کبریت را گرفت . و با رفقای خود در پیش اوجاغ نزدیکشد . کبریت که در هر جایکمال بیقیدی و بی احتیاطی صرف میشود در نجایكدانه آن را به بسیار دقت و احتیاط استعمال کردن لازم است . کشتييان بعد از آنكه خشك بودن آنرا فهميد گفت:
– حالايکقدری کاغذ لازم است .
ژه ده ئون بعد از يكقدرى تردد از کتابچه دفتر حوادث خود يك كاغذ پاره کرده به پانقروف داد . پانقروف پارچۀ کاغذ را گرفت . بدوزانوی ادب در پیش اوجاغ نشست در پیش خود هیزم ، وخاشاك خشکی کوت کرد . در میان او جاغ خاشا كهاو هیزمها را بيك ترتيب بسیار آسان در گرفتن برچید . بعد از ان کاغذ را مانند پوش قند پچانیده در میان خاشاکهای خشك درآورد . وبدست خود یکپاره سنگ


- ( 47 ) -

درشت و خشکی را گرفته . و نفس خود را بند کرده آهسته کبریت را برسنگ مالید . در اول بار کبریت آتش نگرفت .
پا نقروف گفت :
- نی نی ، من نمیتوانم ، چرا دستهایم میلرزد .
اینرا گفته ، و بر پا خواست و کبریت را بدست هاربر بداد . هاربر به بسیار ترس و لرز کبریت را گرفته بسرعت برسنگ مالید . كبريت يك چر چرك كوچكي پرانده و يك دود سفیدی بر آورده شعله کشید . به بسیار آهسته گی کبریت را به کاغذ نزديك کرده آتش داد . بعد از يك ثانیه شاخهای خشک چوبها را آتش گرفته بايك ولوله و غلغله مسرت انگیزی بسوختن آغاز نهاد . در داخل شمینه يك كر مي بسيار لطیفی انتشار یافت . حالا اصل کار همین است که آتش را هیچ خاموش نکنند . چونکه اگر یکبار خاموش شود باز در دادن آن محال اندرمحال است اینهم آسان است ، زیرا چوب بسیار است . دمبدم چوب انداختن و آتش را بخاموش شدن نگذاشتن لازم است .
پانقروف در اول امر تخمها را اندیشیده پختن آنرا آرزو نمود . لهذا به آشپزی آغاز نهاد. ژده دئون بيك كوشۀ خزیده به افکار فرو رفته بود آیا سمیت زنده خواهد بود ؟ اگر زنده باشد آیا چرايك اثری از وه معلوم نشد ؟ آمدیم بر ناب ! آن خدمتکار صادق بیچاره بکمال یأس و حسرت در ساحل گردش میکند .
پاتر وف طعام را حاضر کرد . ناب را نیز وزیرای طعام آوردند . به اینصورت چار نفر رفیق فلاکترده اول بار در ینسر زمین مجهول طعام شب را تناول کردند . تخم مرغ چون همه مواد غذائیه را مالک است قضا زدگان از خوردن آن خوب استراحت کردند . اما اگر در ینوقت هم پنج رفیق که از ( ریشموند ) فراز کرده اند یکجا در پیش این آتش میبودند مسعودیت و استراحت شان کامل میگردید . اما چه چاره که اصل رئیس شان مهندس سیروس سميت از میان ضایع شده است که از انرو مسعودیت همۀ شان مبدل فلاکت گردیده .


-( ٤٨ ) -

این است که روز ( ٢٥ ) م مارت به اینصورت گذشته شب شد . در خارج شمینه ها
باد بشدت میوزد صدا های امواج بحر که بساحل برمیخورد حال هلاك شدن مهندس را
در میان آنها بخاطر رفقا داده موجب حسرت و زار نالی شان میشود. ژه ده ئون ، حوادث
دیشبه را که در جزيره لمك كوچك گذرانیده بود ، حوادث امروزه را جمله از افتادن
موسیو سمیت گرفته تا واقعه کبریت و غیره را در کتابچه خود قید و ثبت نمود . و بعد
ازان بسبب مانده گی و کوفته گی که داشت بخواب راحت فرو رفت .
هار بر هم بخواب رفت . پانقروف برای خاموش نشدن آتش شب را در میان خواب
و بیداری بسر آورد . یکی از قضازده ها بود که در شمینه ها استراحت نکرده است ،
که آنهم خدمتکار صادق ناب وفا مآب است که شب را تا بصبح بگردش کنار ساحل
و آواز دادن افندی خود بسر آورده است .

باب ششم

دفتر اشیای موجوده قضازده گان - جمع آن هیچ - گشت و گذار
در جنگل - درختان سبزه زار - جا قا مار گریخت -
اثر نقش پای جانور - مرغان - يك شكار عجيب

اشیایی که قضا زده گان بران مالك اند حساب آن بسیار آسان يك دفتری تشکیل
میکند . چونکه این بیچاره گان فلاکت زده گان در وقتیکه از بالون به این سرزمین غیر
مسکون می افتادند بجز لبسه که در سر و برشان است از اسباب واشيا نام هیچ چیزی در
پیش شان نیست .
تنها در پیش ( ژه ده ئون سپیله ) يك كتابچه جیبنی حوادث ، و يك ساعت باقی مانده
باقی دیگر همه اشیای خود شانرا مانند سلاح ، آلات فنی ، حتى يك كارد يابك چاقو
هر انچه که داشتند برای رهایی دادن جان خودشان و سبك ساختن بالون پرتاب کرده اند.
این بیچاره گان از چیزهائیکه روز مره به آن احتیاج دارند و برای دفع هر گونه


- ( ٤٩ ) -
لوازمات خود دم بدم به آن محتاج هستند هيچ چيزی را مالك نيستند. بساختن و يافتن
هر چيزی سر از نو مجبور میشوند . يعنی حالشان به احوال ابتدائی خلقت نوع انسانی
مشابهت ميرساند . جمع حساب اشيای موجوده شان (هیچ) میبراید .
اگر سیروس سميت موجوده بپود يسایه معلومات فنیۀ خود برای بسيار نواقصات
خود شان چاره ها كشف و پيدا کرده ميتوانست . ولی چون مهندس بيچاره ابداً
محو و ضایع گرديده برای اين چار رفيق فلاكتزده بجز الطاف خداوند ، و معاونت خود
شان دیگر هيچ ملجأ و پناهگاهی نيست .
در اول مرۀ مسئله مهمۀ مشکل همین است كه آيا این سرزمینی كه قضا و قدر ایشانرادران
انداخته جزيره ایست كه از هر طرف بابحر محاط است ؟ يا آنكه بيك قطعۀ از قطعات
خمسۀ روی زمین مربوط است ؟ این است اول مسئله كه حل و فصل آن از ضروریات
لازمه شمرده میشود . بعد از انكه این مسئله معلوم شود خط حركت خود را تعيين
كرده میتوانند که آیا چه کنند ؟ حل اینمسئله نیز به این میشود كه بسیاحت برامده
اطراف و جوانب را گشت و گذار نمايند . اما رأی با نقر وف این است كه پیش از انكه برای
گشت و گذار برامده شود يكچند روز صبر باید کرد. زیر ا در اول امر برای خود شان يك
نشیمنگاه ، يك خرچ خورا كه تدارك بايد كرد زیرا تايك زاد و توشۀ نباشد به اینقدر
سیاحت دور و دراز چسان برامده میتوانند ؟ اگر چه شعبینه هایك نشیمنگاه دفع الوقتی
شمرده میشود اما بدرجۀ احتیاج دفع گرما و سرما كافی نيست. درينوقت از همه بدتر
اینكه مسئلۀ بی آتشی هم بمیدان آمده كه از پیش اوجاغ دور شدن همان ، وخاموش
شدن آتش همان ! آمدیم بر مسئلۀ تدارك كردن خوراكه : در وقت حاضر لیتودوم ،
و تخم مرغ بسیار است . اینهم ممكنست كه كبوتر، بوتری هم گرفته و یازده بتوانند. بلكه
در ميان جنگل بعضی درختان میوه دار هم بيايند. لهذا يكچند روز در پنجا اقامت کرده
و از ینگونه چیز هایك زاد و توشه بدست آورده ، وبعد از ان برای معلوم کردن قطعه
ویا جزیره بودن این سرزمین بیرون برامدن معقولتر و موافقتر شمرده میشود . پس


- ( ۵۰ ) -

بر همین قرار همه رفقا اتفاق کردند .
ازین رأی و اتفاق از همه بیشتر ناب خوشنود شد . زیرا بهیچصورت از همین جاها
ئیکه ضایع شدن افندی او در آن محتملست جداشدن نمیخواهد، وباز اورا پالیدن میخواهد.
در وقت صبح ( ٢٦ ) م مارت باز ناب از طرف ساحل شمالی برای جستجوی بادر خود
حرکت نمود .
طعام صبحیتهٔ امروز باز از تخم مرغ ، وليتودوم مرکب بود . هاربر از کنار بحر
بر سر بعضی سنگها نمك ترسب شدهٔ بحریرا نیز یافته بود که باین سبب طعام امروزه قضا
زده گان بیچاره خیلی لذت ناک شده بود. بعد از طعام پانقروف وهاربر برای تدارك
کردن غذاو خوراكه بطرف جنگل روانه شدند . ناب هم همان بودکه برای جستجوی
يك خبر و اثر افندی خود روانه شده بود. ژه ده ئون نیز وظیفهٔ خاموش نشدن آتش
را بعهده گرفت پا نقروف گفت :
- هله هاربر! به بینیم که بقسمت ما چه میبراید ؟
وقت صبح ساعت ( ٩ ) بود . هوا تند شده میرفت . باد از طرف جنوب شرقی
میوزید . هاربر و پانقروف از شمینه ها برامده ، از میان خرسنگها فرو آمدند. و
بسوی دودهای آتش شمینه يك نظر ممنونيت ومسرتي انداخته از کنار نهر راه جنگل
را گرفتند .
پا نقروف دو خادهٔ بسیار دراز و راستی از درختها کنده و هاربر نوکهای آنرابر
سنگهای سرتیز درشت سوهان مانندی مالیده تیز نمود. و هر دوی شان برای پیدا کردن
رزق در جنگل درامدند لکن برای آنکه راه خود را در جنگل گم نکنند از کنار نهر
جدا نشدن شان لازم بود .
پانقروف بکمال دقت بسوی تشکلات ارضیه نظر کرده میرفت زمین طرف چپ
نهر را میدید که نسبت بطرف دیگر پست تر است و هر چه با لا ترفته شود بلند تر شده
میرود . در بعضی جاها زمین تر و رطوبت ناک دیده میشود . از زیرزمین بعضی رگهای


-( ٥١ )-
آب زاه زده پدیدار است که از اتو گها، مانند زاه چشمه سازها به نهر میريخت . ساحل
راست نهر سخت تر و خشك تر ديده ميشد که درا نطرف جنگل زیاده تر غلو و انبوه
بوده از انطرف هیچ چیزی دیده نمیشد .
این جنگلها نیز مانند کنار دریا از اثر پای و نقش قدم انسان سراسر خالی دیده
میشد . اما در راههائیکه بر ان میگذشتند بعضی نقشهای قدم حیوانات چار پا را
میدیدند که پانقروف نوع وجنس آنرا تعیین کرده نتوانست . اما بنا بر قول هاربر
این نقش قدم از پاهای بعضی جانورهای درنده گذاشته شده است . اما در بینقدر راههائیکه
رفت و آمد کرده اند در هیج جايك اثر از اثرهای انسان ندیدند . مثلا در هيج يكدر ختى
يك علامت تبر و تيشه ، و يا در يكجايي يك علامت آتش در دادن مشاهده نکردند که از
ينهم معلوم میشود که این سرزمینها هیچوقت با انسان مسکون نبوده ، وقدم انسانها
درینجاها نرسیده است . اینهم غنیمت است . زیرا در چنین قطعات جنوبيه بودن انسان
از چیزهایی نیست که آرزو شود . چونکه اگر انسان درینجا ها با شد بعوض آنکه به
همجنسهای خود معاونت و مدد بر سا نند ضرر وزیان میرسانند . زیرادر چنین جاها
اگر باشند هم مردمان وحشی و خونخوار خواهند بود .
پانقروف وهار بر با همديگر بسيار كم سخن ميگويند . زيرا در راه بکمال زحمت پیش
رفته میتوانند . با وجودیکه از یکساعت زیاده راه رفته اند بازهم بهيچ شکاری موفق
نشده اند . درین اثنا هار بر دريك جای آبگیر مانندی از نوع مرغان نول و پای درازی
دیده به پا نقروف نشانداد و هم خواست که بمرغان مذكور نزديك شود . پانقروف
پرسید که :
اینچه مرغست ؟
هاربر - اینرا ( جا قامار ) میگویند .
پانقروف - بسیار خوب اما آیا گوشتش خوردنیست، آیا کباب آن چسان خواهد
شد ؟ و از همه راست تر اینکه آیا بدام ما خواهد افتاد ؟


- ( ٥٢ ) -

هاربر جواب نداده و به بسیار درستی نشان گرفته يك سنگی برانها پرتاب نمود .
سنگ بربال مرغ خورده بزمین افتاد . ولی باز گریخته در میان بوته ها وخاشاك ها
غایب گردید .
پانقروف وهاربر از پیدا کردن و بدست آوردن مرغ چاقامار مأیوس شده بررا
هيكه داشتند دوام نمودند . هر چه که پیش میرفتند درختان لطیف و خوشنما تر شده
میرفت . اما برین درختها از جنس میوه هيچ يك اثرى ديده نمیشد . پانقروف دايما
درخت خرما را میپالید. حالا نکه آندرخت درین منطقه ها موجود نیست اکثرا درختها
از جنس ( ارچه ) و ( دوغلاس ) نام درختهای بسیار بلند است .
درین اثنايك سيل مرغان كوچك خوش پر لطیف متقاری از میان شاخهای
درختان در پرواز آمدند . هاربر گفت :
- اینها (قور وقو ) نام مرغانست .
پانقروف - هر چه که باشند باشند . چون گرفته نمیشوند بماچه ؟ اگر بجای همه اینها
حالايك خروس خانگی میبود بسیار خوبتر میشد . اما اینمرغان آیا خورده میشوند؟
هاربر - خورده میشوند هم سخن است ! آنقدر لذيذيك گوشتی دارند که حداً
رده و بسیارم خورنده هم نیستند که اگر آهسته آهسته به آنها نزديك شويم بلكه يکچند
دانه آنرا زده بتوانیم .
هاربر و پانقروف در زیر درختی که مرغان مذکور بران نشسته بودند به نرمی و
آهسته کی در امدند . مرغان بر درخت نشسته، و برای گرفتن بعضی حشرات هوا
ئیه که غذای شانست آماده شده بودند .
پا نقروف و هار بر خوب بسخو کرده بريك شاخی که بصدها از غمرغان صف بسته
نشسته بودند خاده های خود شارابيك مهارت تمام حواله كردند . بقدر صد دانه
ازا نها مانند باران برزمین ریخته باقیما نده شان پرواز نمود . پانقروف مرغکا نرا جمع
كرده بيك چوب باريكی در کشید . و برراهیکه داشتند دوام ورزیدند .


- ( ٥٣ ) -

یگانه مقصد پا نقروف ازین کشت و گذاری امروزی همین است که شکار بسیاری
بشمینه ها ببرد . اگر چه صد دانه مرغکان کوچک زدند ، ولی پانقروف به این قناعت
نکرده میخواهد كه يك چيز بزرگتری بدست آرد . اما در نجا بر نبودن يك تفنك ،
وسگ مهندس خیلی تأسف نمود . بعد از نیمروز بسه ساعت بر کنار نهر باز بيك خيل
مرغان برخوردند . در ین اثنا مانند صدای طنبور یا چه خانه ها یکصدای بگوش شان برخورد
که این صدا در امریکا از ( تتراس ) نام يك مرغی بر می آید . بعد از صدا ده پانزده دانه
( تتراس ) ها پدیدار شدند . پانقروف چون اینمرغهای بزرگ چرب را دید اشتهای
شکار آن ها او را بیتاب نموده هاربر را گفت :
— شکار اینرا میگویند ! هر گاه ازینها یکدو سه دانه بدست آوردیم ما را هم شکاری
میگویند .
هاربر — اما اینها از ان مرغانی نیست که بخاده چوبهای ما زده شوند ، یا ما را بخود
نزديك كنند .
پا نقروف — چون چنینست ، ما هم آنرا بخاده چوب خود نمیزنیم. بلکه خاده چوب
خود را شست ما هیگیری ساخته آنهارا میگیریم . بس همینقدر شود که آشیانه های
شانرا بیابیم .
هاربر — آیا اینها را مانند ماهی گمان کرده اید ؟
پانقروف — نی ماهی گمان نکرده ام ، اما مانند ماهی آنرا شکار میکنم .
و الحاصل هر دو رفیق عقب تتراس ها را گرفته آشیا نهای شانرا پیدا کردند .
بعد از ان از انجا دور شده به ساختن قلاب ماهیگیری خود مشغول شدند . اولا از
علفهای تار مانند در از در ازی يك ريسمانی تاب دادند درین ریسمان بفاصله يك يك قو
لاج خارهای بسیار بزرگ محکم و سر کجی که در جنگل بسیار بود با يكيك تار دیگری بسته
و بر ان خار ها کرمهای سرخ لب جو را خلانیدند .
پانقروف دام خود را برداشته به آهسته گی و اصول تمام در نزد اشیانهاب تتراسها


-( ٥٤ )-

بناچار در پشت یک درختی پنهان شدند


-( 54 )-
نزدیکشد ، و آنرا باصول تمام در پیش آشیانها بگسترانید نوک دیگر ریسمانرا بدست گرفته باهار بر درپشت یکدرختی پنهان شدند . هاربر چون در عمر خود اینچنین یک شکاریرا ندیده بود کامیاب شدن این کار را امید نمیکرد .
بقدر نیمساعت انتظار کشیدند . درین اثنا یکچند عدد تتراسها در پیش آشیانهای خود بگردش آغاز کردند . شکاریان به بسیار دقت حرکات مرغانرا هوش میکردند. چون دیدند که مرغان بسوی کرمها هوش شان نیست آهسته ریسمانرا حرکت دادند.
به این سبب هوش مرغان بسوی کرمها شده سه عدد تتراس بيك يك حمله کرمها را فرو بردند . پانقروف از صدای بال زدن آنها دانست که تتراسها گرفتار آمد . هما ندم دویده هر سه آنها را گرفتند .
هاربر چون چنین شکار را گاهی ندیده بود از شادی بسیار کف زدن گرفت . پانقروف گفت :
- این گونه شکار را من نو ایجاد نکرده ام . بلکه در ملك خود ما تتراسها را همه کس بهمین اصول شکار میکنند . حتی خود من نیز پنج شش بار بهمین اصول تتراس گرفته ام.
هاربر - بهر حال بسيار يك اصول اعلايست .
پانقروف شکارهای خودشار ابصورت منتظم بر چوب در کشیده بسوی نشیمنگاه خود روان شدند . وقت شام که تاریکی شده بود بحال بسیار مانده گی بخیمه ها داخل شدند.

* باب هفتم *

ناب برگشت - ملاحظات ژه ده ئون - طعام شب
- شب پرطوفان - صدای يك سك - مجادله
بمقابل باد و باران - از مسکن هشت میل دور تر

درین اثنا ژه ده ئون سپیله در ساحل بر سريك سنگی نشسته نظر خود را بيك نقطه بحر محیط که با يك لکه ابر سیاهی اجتماع کرده بود عطف نموده بود که این ابر آهه


— ( ٥٥ ) —

آهسته بسوی جوسها بالا شده میرفت . باد که از صبح به اینطرف تند میوزید باغروب
آفتاب زیاده تر شدت نمود .
هاربر به شمینه درامد ، پانقروف به نزد ژه ده ئون رفته گفت :
مسیو ژه ده ئون ! این علامه هائیکه در هوا دیده میشود چنان نشان میدهد که
امشب يك باران شدیدی ببارد .
ژه ده ئون روی خود را گشتانده این سخن را گفت :
موسیو پانقروف ! وقتیکه ما ببالون می آمدیم آیا از جائیکه موسیو سمیت بدریا
می افتاد تا بساحل چقدر مسافه بود ؟
کشتیبان چون به اینچنین سوال هیچ منتظر نبود ، بعد از یکقدری ملاحظه جواب
داده گفت :
بقدر دوصد و چهل قولاج .
ژه ده ئون — قولاج چند قدم است ؟
پانقروف — پنج قدم .
ژه ده ئون — پس معلوم میشود که موسیو سمیت از هزار و دوصد قدم دورتر از
ساحل بدریا افتاده بود .
پانقروف — تخمیناً همینقدر .
ژه ده ئون — سگ هم .
پانقروف — بلی .
ژه ده ئون — چیزیکه مرا بحیرت انداخته همین است که موسیو سمیت وسگش
درینقدر مسافه بدریا غرق شده باشد ، وموجها آنرا بخشکه نینداخته باشد. البته که
نعش آنها بخشکه می افتاد .
پانقروف — درینجا شایان حیرت هيچ يك چیزی نیست در چنان طوفانیکه دریا
بچنان موجهاى بالا انگیزی متموج بود البته که جریانهای بحر آنهارا از ساحل به بسیار


- ( ٥٦ ) -
دورها انداخته است .
ژه ده ئون - پس معلوم میشود که شماهم بهمین قناعت حاصل کرده اید که رفیق ما
در بحر غرقشده مرده است ؟
پا نقروف - بلی ، فکر من همچنین است .
ژه ده ئون - اما بفکر من چنین نمیرسد که موسیو سمیت و سگش به اینگونه تلف
بشوند ، و نعش شان بساحل نه بر ايد يك معما نیست که معنی آن هیچ دانسته نمیشود!
پا نقروف -- منهم اگر چه همچنین تصور کردن میخواهم ، ولی هزار افسوس
که فکر من بعقل و منطق نزدیکتر است .
اینرا گفته و ژه ده ئونرا با خود گرفته بشمینه ها آمدند . هار بر در اوجاغ يك آتش
اعلانی افروخته بود . شعله های چوبهای کم دود خشك هر طرفرا کرم و روشن نمو
ده بود . طعام امشب خیلی خوب و لطیف بود که آنهم از کباب مرغان تتراس که گوشت
بسیار چرب و لذیذی داشت تشکیل یافته بود . شب شد ناب هنوز بر نگشته بود . پا نقروف
بسیار به اندیشه افتاده بود . میترسید که مبادا بیچاره ناب بيك قضایی افتاده باشد ، باز
نومیدی و غم بسیار بيك کار ناگواری اقدام ورزیده باشد . هار بر نیامدن ناب را بر دیگر چیز
ها احتمال میداد . بنابر قول هار بر نیامدن ناب بر یافتن موسیوسمیت دلالت میکند .
البته ! اگر ناب مظهر امید نمیشد آیا بر نمیگشت ؟ این است که هار بر چنین می اندیشد.
این فکر خودر ابر فقای خود نیز بیان کرد. ژه ده ئون ملاحظات هار بر را موافق حقیقت
یافت . پا نقروف بدل باور نکرده در ظاهر با آنها ده ساز شد .
هار بر با این ملاحظات خود بجوش آمده یکچندبار خواست که از عقب تاب روانه
شود . اما پا نقروف اور امنع کرده گفت :
- در چنین شب تاريك طوفانی رفتن کار معقولی نیست . اگر تا فردا صبح ناب
نیاید همه ما یکجا میرویم .
هار بر سخن پا نقروف را قبول کرد ، ولی این پسر عالیجناب از ریختن قطرات


-( 57 )-

سرشک خود نیز خودداری نتوانست . ژه ده ئون نیز هاربر را در آغوش کشیده بر
رقت قلب ، وصفوت وجدان آن عالیجناب بسرتحسین نمود .
هوارفته رفته بسیار بد شده میرفت . باد از جهت جنوب شرقی بکمال شدت
میوزید . آبهای بحر بيك جوش و خروش عجیبی آمده بيك صداهای گوش خراشی
با ساحل مصادم مینمود . باد طوفان نهاد رفته رفته حال وخیمی میگرفت . باران
باريك آلوده نیز باریدن گرفت ، آبهای نهرنیزشکل سیلاب را گرفت . درخارج شمینه
هايك واویلاى عظیمی برپا شده است . موجهاى شديد بحر بشدت بسنگهای ساحل
بحر خورده آوازهای مدهشی برمیخیزاند ، باد چون درمیان سوراخهای سنگلاخ
هامیدرامد صغیرهاوایشپلاقهای عجیب و غریبی میبرارد. بادرودوهای دودکش شمیته
فلاکتزدگان خورده شمینه ازدود پرمیشود .
بناءًعلیه پانقروف بعد از طعام آتش راخاموش کرده ، و يك چندآتشهای قوغ
بزرگ را درمیان خاکسترها خوب پنهان ساخته هريك بيك گوشه خزيدند . هاربر
در پیش پای پانقروف بخوابر فت ژه ده ئون نیزدريك گوشه خزيده ولی درمیان خواب
وبیداری به اندیشه مهندس و نیامدن ناب بسرمیآورد.
هر انقدرکه شب بیشتر میگذشت طوفان نیز فزونی میگرفت . طوفان امشبی مشابه
بطوفانیست که فضازده گانرااز (ريشموند) به اینجاانداخته بود شدت بادشمینه هارا
بلرزه میدرآورد . اماصد شکرکه سنگهای شمينه هابه يك وضعیت بسيار متينی بر
همدیگرتکیه کرده است . ولی بعضی سنگهای سنگلاخ که موازنه شان درست نیست
بشدت تمام باد مقاومت نتوانسته میغلطيد وبيك ولوله عجیبی تابساحل میرسید.پانقروف
این ولوله غلطیدنها راحس کرده دچار خوف و اندیشه میگردید. حتى يكباريك سنگ
بزرگی غلطیده تا به پیش مدخل شمینه ها ی شان افتاد . پانقروف ازشمینه بیرون
برامده اطراف و جوانب را از نظرتفتیش گذرانید ، و بر محكم بودن شمينۀ خود
خاطرجمع شده باز پس درپیش اوجاغ خود برگشت .


- ( 58 ) -

هاربر بسبب جوانی و ماندگی روز بخواب راحت فرورفته بود، و ازین غلغله و
ولوله طوفان بیخبر بود. پانقروف هم که به اینگونه طوفانها عادت دارد نیز بخوابرفت.
تنها ژه ده ئون از اندیشه بسیار خواب نرفته است . بسیار پشیمانست که چرا با باب یکجا
نرفته است . زیرا ژه ده ئون با هاربر هم فکر است . میگوید آیا باب چرا نیامد ؟ بلکه
مهندس را یافته حالا در پیش او باشد ؟ بلکه بيك معاونتی محتاج باشد ؟ والحاصل به
این گونه اندیشه ها بر ریگها از يك پهلو بدیگر پهلو غلطیده هیچ راحت نمیکند . حتی
فکرش آنقدر مشغولست که بطوفان نیز حوالۀ سمع اعتبار ندارد . یکقدری که چشمهایش
بسبب ماندگی پوشیده میشود باز کشاده میشود .
شب در گذشتن بود . بعد از انکه دو ساعت از نیمشب گذشته بود پانقروف را
بشدت از خواب بر خیزاند . پانقروف ترسناك از خواب بر خواسته پرسید که :
— خیر باشد ، چیست ؟
ژه ده ئون به تلاش تمام گفت :
— بشنو پانقروف ، بشنو .
کشتیبان گوش نهاد . دید که با صدای طوفان يك صدای دیگری نیز آمیخته
است . گفت :
— بگذار با با ، باد خواهد بود !
ژه ده ئون — نی ، من چنان گمان میبرم که . . . .
پانقروف — چه ؟
ژه ده ئون — صدای يك (سگ است ) .
پانقروف به تلاش از جای خود بر جهیده گفت :
— آیا صدای سگ ؟
ژه ده ئون — بلی عوعوۀ سگ است .
پانقروف — نی بابا ! این ممکن نخواهد بود .


-( ٥٩ )-

ژه ده ئون — این است بشنو .
پا نقروف بکمال دقت گوش نهاد . بواقعیکه از دور يك صدای سگ بگوشش برخورد.
ژه ده ئون پرسیدکه :
— آیا شنیدی ؟
پانقروف — بلی ! . . . بلی ! . . .
هار بر بشدت از خواب برخاسته فریاد برآورد که :
— بخدا صدای ( توپ ) است .
هرسه رفیق به تلاش تمام از شیمنه برجهیدند. بادبسیار به تندی میوزید ایستادن
قابل نبود . سنگها را محکم گرفته ایستادند . برسخن گفتن مقتدر نبودند . در اطراف
يك ظلمت تیره و کثیفی حکمفرماست . بحر وسما وزمین در میان تاریکی باهم آمیخته
شده است .
یکچند دقیقه هرسه رفیق در زیرباران و باد متأثر شده ایستادند در نجاباز صدای
سگ بگوش شان برخورد . صدا از بسیار دور می آمد . این صدا مطلق صدای سگ
مهندس است . توپ تنها خواهد بود . زیرا اگر تاب بالوه ببود برا بر بشمینه هامی
آمد . از اثر و تنها و نابلد است .
پائین پانقروف دست ژه ده ئونرا فشار داده بشمینه در آمد . و یکد سته شاخله چوب
رامانند مشعل در داده بیرون برآمد . شاخله ها را در تاریکی هوا دور داده تیز تیز
فریاد بر کشید .
بنابرین صداها ؛ آواز سگ نزدیکشد . بعد از کمی در پیش پایهای پا نقروف يك
سگ خود را بینداخت . هرسه نفر در شمینه درآمدند . هماندم در اوجاغ یکدسته
چوب خشك انداختند . شمینه ها روشن شد هار بربمجردیکه سگ را دید ( توپ )
گفته فریاد کشید .
بحقیقت که این سگ (توپ) نام سگ صادق و ماهر مهندس است اما توپ تنهاست.


( ٦٠ )

مهندس ، وناب با او نیست . آیا توپ را كدام حس به اینجا رسانیده توانست . علی الخصوصی در چنین شب تاريك و پر طوفان ! . . . این است يك معما شیكه دانسته نمیشود . از همه عجبتر كه توپ نه تر شده است و نه مانده !!! . . . آیا در چنین باران تر نشدن ممکن هست ؟
هارپرسگ را در میان پاهای خود گرفته بناز دادن و دست برو کشیدن آغاز نهاد .
ژه ده ئون گفت :
چون سگش پیدا شد ، افندیش را نیز می یابیم .
پا نقروف — انشاء الله ! برخیزید که برویم . توپ ما را رهنمایی میکند .
پا نقروف یکدو کنده چوب را در اوجاغ انداخته و آتشها را خوب با خاكستر پوشانیده ، وطعام باقی مانده را برداشته ( مارش ) گفته براه افتادند .
درین اثنا طوفان باد و باران بسیار شدت کرده بود . قرص قمر كه بحال بدر تمام بود در زیر ابرهای کثیف پنهان بود. هر سه رفیق در پس توپ افتادند . در اثنای راه چنانچه سخن زدن ممکن نمیشد رفتار نیز خیلی مشکل بود . اما با وجود آنهم باد چون از پشت قضا زده كان میوزید رفتار شانر اسهولت میبخشید . دلهای قضازده گان با امید های بزرگی مالامالست . مشکلات راه را هیچ پروا نکرده بکمال سرعت پیش میروند. به این يك قناعت حاصل کرده اند كه ناب افندی و خود را پیدا کرده سگ را برای خبر دادن اینها فرستاده است . زیرا سگ متصل بر همان راهی كه ناب برفته است میرود. اما شایان ملاحظه يك چیز یست كه رفقار ابه اندیشه می اندازد ! كه آنهم این است كه آیا ناب افندی خود را زنده یافته و سگ را بسوی ایشان فرستاده است ؟ یا آنکه در بیوقت در پیش جسد بی روح سیروس سمیت به آه و فغان مشغولست ؟
بعد از انکه از سنگلاخ دیوار آسا گذشتند برای دم راست کردن یکقدری توقف كردند . در جائیکه ایستادند سنگلاخ مانع باد شده است كه درینجا بقدريك ربع ساعت استراحت کردن خواستند .


- ( ٦١ ) -

بمکالمه آغاز کردند . در اثنای مکالمه چون نام سیروس سمیت ذکر میشد توپ
بعضی صداهایی میبرآورد که گویا رهایی یافتن افندی خود را میفهمانید ها ر بر به توپ میگفت :
- آیا سیروس سمیت رهایی یافته است توپ ؟
سگ باز همچنان صداها بر می آورد . سه رفیق باز براه افتادند . از نیمشب دو
ساعت گذشته بود . فضازده گان وقتیکه از سنگلاخ گذشتند باز باد شدت نمود . رفقا
بشدت باد که از پشت شان میوزید چابکی و تیز رفتاری پیدا میکردند . توپ نیز در پیش
روی شان بلا تردد در دوید نشت . دایما بجهت شمالی میروند . بعد از آنکه بقدر دو ساعت
رفتند قطع کردن پنج میل مسافه را تخمین کرده توا نستند .
فضا زده گان اگر چه از باران بسیار تر شده اند ولی هیچ آثار شکایت نشان نداده
به امید یافتن رئیس خود در پی توپ گام میزدند بعد از نیمشب به پنجساعت هوا یکقدری
صاف ، و باد رو به آرامی نهاد ، سپیده صبح دم نیز بد میدن آغاز کرد . در عقب آن
در طرف افق يك خط ضیا داری پدیدار گردید . رفته رفته آفتاب جهانتاب بر گوشه
افق ظهور نمود . ازانر و راه و اطراف را بخوبی میدیدند .
بقدر يك ساعت دیگر راه پیمودند . ابرها بسرعت تمام پراگنده شده بسوی شمال
میرفتند . از شمینه ها تا به اینجا بقدر شش میل دوری کردن خود را دانستند . درین
وقت درميان يك ریگزاری رفتار دارند . طرف دریا سنگستان ، وطرف چپ ریگ
زار است . یکان یکان درخت هم در اطراف موجود است .
درین اثنا توپ بنای هیجان و اضطراب را نهاد . یکبار بسیار پیش میدود ، باز
پس در پیش پا نفروف می آید . کویا میگوید که زود برویم . توپ کنار ساحل را گذاشته
بطرف تپه های ریگ برگشت سه فضازده نیز در پی سگ روان شدند . اطراف همه
خالی و تنهاست . هيچيك مخلوق جانداری پدیدار نیست.
درین جاها از ريك بسى تپه ها حاصل شده است که از میان آنها راه را پیدا کردن
بجز حس سگ دیگر کسی راه پسر نمیشود بعد از پنج دقیقه فضا زده گان در زير يك تپه


—( ٦٢ )—

این جسد سیروس اسمیت است


[BLANK PAGE]


- ( ٦٢ ) -
به نزديك کاواکی مغاره مانندی آمدند . توپ درینجا بشدت عوعوه آغاز کرد.
ژه ده ئون ، پا نقروف ، هار بر به این مغاره در آمدند . ناب را دیدند که در پیش
يك جسدی که بر روی سبزه ها در درون مغاره بر زمین افتاده بود بردوزانو نشسته و
دستهای خود را بر روی خود گرفته آهسته آهسته میگرید !
این جسد ( سیروس سمیت ) است .

م* باب هشتم *م

آیاسیروس سمیت زنده است ؟ - حکایت کردن ناب - نقش پا
- اول سخن سیروس سميت - معاینه نقش های پا -
برگشتن بسوی شمینه ها - حیرت پانقروف .

ناب از جای خود حرکت نکرد .
کشتیبان پرسید که :
- آیازنده است ؟
ناب جواب نداد . ژه ده ئون سیلیه و پانقروف به اندیشه افتادند . هاربر دستهای
خود را برسینه بست . و بحرکت بماند . اما اینهم اشکار است که زندگی بیچاره از غم و
المی که دارد آمدن رفیقان خودرا ندید . و نه حس کرده است .
ژه ده ئون ، در پیش جسد سمیت زانو زد ، سینه اش را باز کرده کوش بران نهاده
معاينه بقدر يك دقيقه امتداد نمود . اما پنداشتی که یکعصر است !
ژه ده ئون بعد از معاینه بر پا خواسته گفت :
- زنده است .
ناب از شنیدن اینسخن بهوش آمده متحیرانه بسوی رفقا نظر کرده زنگئی بیچاره
از شناخت بر آمده . ماندکی ، غم والم ، گرسنگی سراسر سیمای آن بیچاره را تبدیل
داده . بگمان این خدمتگار صادق رسیده که افندیش مرده است .


-( 63 )-

بعد ازان پانقروف معاینه نموده او نیز در مهندس علایم حیات را مشاهده کرد .
بنابر اشارت ژه ده ئون هار بر بیرون برامد . در اطراف بجستجوی آب افتاد .
بقدر صد قدم به آنطرف اگرچه يك ناله آبی یافت ولی ظرفی که در ان آب بردارد
نیافت . لهذا دستمال خود را در آب فرو برده و هر دو کف خود را کاسه ساخته دستمالرا
دران نهاد . و بدویدن خود را در پیش رفقا رسانید .
همین آب دستمال کفایت کرد . لبهای مهندس را تر کردند . از دهن مهندس يك
نفس درازی برآمد . ژه ده ئون گفت :
— بشارت ! زنده شد .
ناب ازین سخنها امید پیدا کرد . مهندس را برهنه کردند . چونکه میترسیدند که
مبادا در وجودش از اثر خوردن بسنگهای ساحل زخم دار نشده باشد. اما در هیچ طرف
وجود مهندس از زخم و یا خراشیدگی هیچ اثری نبود . حالا ئیکه موجها مهندس
را بساحل انداخته ، ساحل هم همه گی سنگلاخ . پس لازم بود که در یکجای آن اثر
زخم میبود . قضا زده ها به این حیران ماندند که بی هیچگونه زخم چسان از میان
سنگستان ساحل تابه انجا آمده باشد ؟ البته که این را بجز خود سیروس دیگر کسی واضح
بیان نمیتواند . حالا اصل کار این است که مهندس را به صحت و عافیت رجوع دهند .
پانقروف از ناب پرسید که :
— آیا توافندی خود را مرده پنداشته بودی ؟
ناب — بلی ، اگر توپ شما را پیدا کرده درینجا نمی آورده من افندی خود را دفن کرده
خود را نیز بر قبرش میکشتم .
بعد ازان ناب به اینصورت حکایت خود را بیان نمود : ناب بعد از انکه از شمینه
ها برآمد ، از همان راههائیکه هر روز میگذشت بجهت شمال روانه شده است . اگرچه
امیدش بر زنده گی افندیش نبود ، ولی میخواست که جسد افندی خود را یافته بدست
خود دفن نماید . بقدر سی کیلو متر پیش رفته است ولی هيچ يك اثر و نقش قد می نیافته ،


-( 64 )-

بر زمینها ئیکه گذشته همه را از اثر انسان خالی یافته، ناب یکسو بسوی پانقروف میخواست
است. زیرا به این واقف بود که موجها يك جسم مغروقرا بهمه حال بساحل می اندازد.
ناب بعد از انکه تا به اینجا حکایت نمود گفت:
- اینهمه زمینهارا بار بار گردش کردم، ساحلی را که در اثنای مد و جزر از زیر
آب میبرامد هم بدقت میدیدم هیچ يك اثری نیافته بودم. تا آنکه دیروز بوقت شام
بر سر ریگهای ساحل نقش پای انسان را دیدم .
پانقروف - نقش پای ؟
ژہ ده ئون - این نقش قدم از سنگستان کنار ساحل آغاز کرده بود نی ؟
ناب - نی نی ، اصل از ریگهای زیر آب بحر که در وقت جزر بود از طرف خود
دریا آغاز میکرد . من چون این نقشهای قدم را دیدم دیوانه شدم . نقشهای قدم
را پیروی کردم . یکچند دقیقه بعد صدای يك سگ بگوشم آمد . دیدم که توپ است.
توپ هم مرا به اینجا آورد . در مجاهرا نقدر کوشش کردم که افندی خود را بهوش آرم
کامیاب نشدم . پس دانستم که وفات کرده . باز با خود اندیشیدم که پیش از انکه دفن
کنم شمار انیز خبر بدهم . از انرو توپ را براه سمت جنوبی برابر کرده و چند بار نامهای
شما را گرفته و بسمت جنوب اشارت کرده روانه نمودم .
ناب حکایه خودر اتا به اینجا رسانیده سخن خود را ختم نموده رفقا بحیرت افتادند.
چونکه یافتن توپ شمینه هار ا بيك قوة خارق العاده موقوفست. زیرا با وجودیکه شمینه
هار اهیچ ندیده به یافتن آن کامیاب شده است هم بی آنکه در چغان باران شدید تر هم نشود؟
رفقای ناب حکایه را بکمال دقت شنیدند. ازین حکایت از حیرت بحیرت می افتادند.
آیا موسیو سمیت چسان از دریایی آنکه موجها اور ابه سنگهای ساحل زده يك جايش
را افکار کند بر آمده توانسته است ؟ شایان حیرت يك نقطهٔ دیگر اینست که موسیو سمیت
بعد از انکه از دریا برآمده به این مغاره که گویا از بسیار وقتها آنرا میشناخته و بقدر نیم میل
از ساحل دور افتاده سرراست آمده است .


- ( ٦٥ ) -

ژده ئون از ناب پرسید که :
- معلوم است که افندی خود را تو به این مغاره آورده ؟
ناب - نی من نیاورده ام .
پانقروف - مطلق که موسیو سميت تنها خودش درین مغاره آمده است .
ژده دئون - البته همچنین باید باشد اما باور کردن این یکقدری مشکل مینماید !
این مسئله حل شدنی نیست . مگر که موسیوسمیت بسخن گفتن مقتدر شود .
رفقا دستها و پاها و وجود مهندس خود شانرا مالیده مالیده دوران دم آنرا آسانی
دادند . مهندس بیچاره آهسته آهسته جان پیدا میکرد . اولادستهای خود را، بعد
از ان سر خود را حرکت داد. از دهنش بعضی سخنانی که دانسته نمیشد برآمدن گرفت.
ناب به افندی خود نزدیکشده متصل سخن میگفت . مهندس نمیشنید . چونکه زنده
گانی هنوز تماماً عودت نکرده بود .
پانقروف از موجود نبودن آتش بسیار متأسف بود . جیبهای مهندس را پالید
که بلکه یک کبریتی پیدا کند، ولی وا اسفا که بجزیک ساعت دیگر هیچ چیزی در جیبهای
او موجود نبود . بنا برین قرار دادند که مهندس را پشمینه ها ببرند .
مهندس آهسته آهسته بجان گرفتن رو نهاد . یکقدری آب در حلقش نیز چکانیدند.
بعد از کمی مهندس چشمهای خود را باز کرد . رفقا رايك مسروریت عظیمی استیلا
نمود . ناب فریاد برآورده گفت :
- هزار بار شکر! افندی من . آه افندی من !
مهندس رفقایی که در اطراف او بودند یگان یگان از نظر گذرانید . و بسوی هر
يك جدا جدايك تبسمى نمود. بازهمان سخنی را که قبل از ین گفته بود و دانسته نشده
بود بر زبان راند اما این بار دانسته شد که میگفت :
- آیا جزیره است ، یا قطعه ؟
بنا برین سوال پانقروف تحمل نکرده گفت :


- ( 66 ) -

— اوه و سیوسمیت ! حا لا حیات شما برای ما لازم است جزیره باشد ، یا قطعه آن
بما لازم نیست .
مهندس در مقام تصدیق سر خود را جنبانید ، و بخواب رفت . رفیقها اورا
براحت گذاشته کناره کشیدند . و به چارهٔ این افتادند که مهندس را بيك صورت راحتی
به شمیته ها نقل بدهند .
ناب ، پانقروف و هار بر بیرون برآمدند ، و بسوی تپهٔ دیگراری که بران یکچند
درختی معلوم میشد روانه شدند . در راه پانقروف دم بدم با خود میگفت :
— در وقتیکه انسان بزور و جبر نفس برآرد آیا کسی این بخیالش میرسد که بگوید :
« جزیره است ، یا قطعه » ؟ عجب آدمیست ! عجب مخلوقیت !
والحاصل پانقروف اینرا گفته ، و کله جنبانی تعجبانه نموده به تپه رسیدند.
در انجا شاخهای مناسب درختانرا بریده ، و دو شاخ راست محکم و دراز را به قدر يك گام
از همدیگر دورتر موازی یکدیگر نهاده ، و دیگر شاخها را بعرض در مابین آن چیده ، و
آنها را با غنچه ها و شاخچه ها خوب بهم ربط داده ، و بر سر آنها برگها و شاخچه ها کنزا
تیده يك سدیه یعنی زنبیلی که بیمار انرا بران برمیدارند بوجود آوردند . ساختن سدیه
به چهل دقیقه تمام شد . وقتی که هر سه رفیق با سدیه در پیش ژه ده ئون آمدند بوقت
ظهر دو ساعت مانده بود .
درین اثناء مهندس از خواب بیهوشی که یکقدری پیشتر دران رفته بود بیدار شده،
بر رویش که تا بحال سراسر زرد و بیرنگ بود یکقدری رنگ پیدا شده بود . يك عطسهٔ
زده دست لرزان لرزان خود را بسوی رفقای خود پیش کرده با یگان یگان دست
فشاری کرده گفت :
— یکقدری مرا راست کنید . ناب به آهسته گی تمام از پشت سر در زیر بغلهای
مهندس درآمده ، و پانقروف از دستهایش گرفته یکقدری تکیه دادندش . ژه ده ئون گفت:
— موسیو یروس ! بی آنکه بر شما زحمت شود آیا سخن مرا شنیده و جواب داده میتوانید؟


- ( 67 ) -

مهندس - بلی .
پانکروف - موسیونر ده نون ! من میگویم که اگر مهندس ما ازین گوشت تتراس
يك كمتری بخورد ، سخن شمارا بهتر شنیده میتواند .
اینرا گفته از سینۀ مرغ يك پارچه بدهن مهندس کرد .
مهندس گوشت مذکور را یکقدری جوید . دیگر باقماندۀ گوشت تتراس را بر
تاب و دیگر رفقا که از گرسنه گی بحال فلاکت رسیده بودند تقسیم شد. توپ را نیز فراموش
نکردند کشتیبان گفت :
- هر چه که باشد ، در ینوقت همینقدر ! هاموسیوسمیت : اینرا هم بشما بگوئیم که ما
در جهت جنوبی يك خانه بسیار مکمل داریم که اوتاقها ، وحولی و تحویلخانه، وصندو
قخانه و همه چیز را مالکسـت . یکچند در جن مرغهای شکار شده که هاربر آنرا ( قو
روقو ) میگوید نیز داریم . برای شامايك سدیه نیز حاضر کرده ایم . در هر وقتی که بخوا
هید شمار ابه اقامتگاه خود برده میتوانیم .
سیروس - تشکر میکنم دوست من ، خوب بگو به بینم ژه ده نون چه میگوئید ؟
ژه ده نون همه واقعه هائیکه بر سرشان آمده بود از وقت افتادن مهندس به بحر
تا به ایندم همه را یکان یکان نقل و بیان نمود .
سیروس سمیت با یکصدای لرزانی پرسید که :
مهندس - لکن آیا شما مرا بر سرسنگهای ساحل نیافته اید ؟
ژه ده نون - نی ، ماشما را در همین مغاره یافته ایم .
مهندس - آیا درین مغاره شما مرا نیاورده اید ؟
ژه ده نون - نی .
مهندس - آیا این مغاره از دریا چقدر مسافه دارد ؟
ژه ده نون - بقدر نیم میل که ما هم این مسافه را دیده از آمدن شما تا به اینجا متحیر
مانده بودیم .


( ٦٨ )

مهندس – اینمسئله بسیار عجیب است .
کشتیبان در نجا پرسید که :
و سپوسمیت ! آیا لطفاً بما حکایه میتوانید که بعد از افتادن تان بدریا چه حالها بر شما آمده است ؟
سیروس سمیت یادآوریهای خود را جمع کرد که آنهم بسیار مختصر يك چیزی بوده بعد از انکه بدریا افتاده ب قدر یکچند قولاج در زیر دریا فرو رفته است وقتیکه بر سطح بحر بالا برامده در پیش خوديك چیز دیگری را در حرکت یافته است که آنهم ( توپ ) وفا دار بوده ، و چون سر خودرا بالا کرده از بالون اثری نیافته است ، ساحل را بقدر بیست میل مسافه تخمین کرده بشناوری آغاز نهاده است ، اما بعد از کمی بيك جریان شدتناکی گرفتار آمده موجها او را یکسربسوی شمال برده است . در انجا با توپ یکجا غرقشده از خود در گذشته است . بعد ازان نمیداند که چه شده و چه نشده .
پانقروف گفت :
بعد ازانرا من میگویم که چه شده ؛ شمار اموجهای آب بخشکه انداخته شم هم تازه اینجایپای خود روان شده آمده اید . چونکه ناب شما را به اثر قدم شما یافته است .
مهندس به اندیشه فرو رفت . بعد ازان گفت :
بلی . همچنین باید باشد . چونکه دیگر چیزی صورت نمیگیرد اما آیا شما در نجاها هیچ اثر انسانرا ندیده اید ؟
ژده ئون – نی . هیچ اثر انسان را ندیدیم . هم اگر انسان شما را رهایی میداد بعد ازانکه در نجا آورده بود چرا ترك داده میرفت !
مهندس – راست میگویی دوست من ، ببین ناب ! مبادا که تومرا در کناره دریافته در نجا آورده نباشی و باز فراموش کرده باشی ؟
ناب تام یخواست که در مقام انکار چیزی بگوید . مهندس سخن اور ا بریده گفت :
-- منهم عجب سخنهایی میگویم . ناب ، مانئند من غرق نشده بود که عقل خود را


- ( ٦٩ ) -

ضایع کرده اینچنین سخن بزرگیرا فراموش کرده باشد ! خوب آیا اثر قدم من تابحال موجود است ؟
تاپ — بلی ، دیگر نقشها را اگر چه باد و باران خراب کرده اما در دهن مغاره هنوز یکدو نقش با قیست .
مهندس — ترا بخدا پانقروف ، همین بوت مرا گرفته ببین که بران نقش برابر هست یا نی ؟
پانقروف برای اجرا کردن امر مهندس بیرون برامد . بعد از کمی پانقروف و هاربر درامده از برابر بودن بوت با نقش قدم خبر دادند . دیگر هیچ شبهه باقی نماند . چونکه معلوم شد که نقش پا از بوت های خود مهندس بوجود آمده . بناءً علیه حکم شد که سیروس سمیت بپای خود به این مغاره آمده است و السلام !
مهندس بگرداب تفکر فرو رفت . بعد از لحظه برای قطع نمودن شبهه ها و وسواس های رفقا سر برآورده گفت :
— معلوم شد که در وقت آمدن خود درینجا بصورت وقتی قوهٔ مفکره ام را غائب کرده ام . و مانند يك آدمی که بنوم مقناطیسی یعنی ( خواب صنعی ) گرفتار آمده باشد بی آنکه از حرکات خود خبردار باشد به اینجا آمده ام . زه بلد من هم توپ شده است . بیا ای سگ وفادار من بیا ! . . . .
حیوان وفانشان به این گفتهٔ افندی خود هماندم بر زانو های افندی خود برجهید ، و بمسروریت تمام یکصدایی برکشید .
بواقعیکه در باب رهایی یافتن مهندس بجز همین تأویل دیگر يك جهت معقولی پیدا نمیشود . نزديك بوقت پیشین بود که پانقروف از رفتن مهندس بسوی شینه ها سوال کرد . مهندس خواست که بر پا بخیزد . اما از بیقوتی بر شانهٔ هاربر به تکیه کردن مجبور شد . پانقروف گفت :
— زحمت مکشید موسیوسمیت . شما را در دولی میبریم .
بعد از ان سدیقرا که ساخته بودند آوردند . مهندس را بران خوابانیدند تاپ و پانقروف


-( ٧٠ )-

از دو طرف آن گرفته براه افتادند . از نجا تا بشمینه ها ٨ میل مسافه دارد که بسبب
صدمه به شش ساعت قطع کردن آن لازم میآید باداگرچه بشدت میوزید اماهوا صاف
وباران ایستاده شده بود . مهندس بردست خود تکیه زده اطراف را از نظر تفتیش
میگذرانید . بقدر دو ساعت رفته بودند که خواب برو غلبه کرده از خود در گذشت.
نزديك شام بود که بشمینه ها داخل شدند . مهندس هنوز از بیهوشی ئیکه داشت
بهوش نیامده بود . پانقروف بکمال حسرت و نومیدی خرابیها و زیانها ئیکه طوفان
در شمینه ها بهم رسانیده بود مشاهده کرد . چونکه موجهاى بحر در داخل شمینه ها
درآمده آتش و مرغكان شكار شده ، و هيزم و همه موجودات شمينه را پاك شسته و
رفته بود . پس ازين يك حسرت و الم پا نقروف را حساب باید کرد !!! . . .

باب نهم

مهندس در نجات - تجربه های پانقروف - آيا جزیره است
یا قطعه ؟ - فکرهای مهندس - آيا کدام نقطه بحر محيط
است ؟ - شکار - يکك دود پرسود .

پانقروف بيك چند كمه خبر دهشت اثر محو شدن آتش را برفقايفهمانيد اين واقعه
برهريك از قضا زده گان جداجدا تأثیرها اجرا نمود . تاب از فرحت وسروريكه بيافت
شدن افندی خود داشت پروا نکرد . هاربر تا يكدرجه به تأسفات پا نقروف اشتراك
ورزيد . آمدیم بر ژه ده نون : او بجواب پا نقروف گفت :
- اگر راست میپرسی این مسئله چندان کاری نیست که موجب اینقدر اندیشه و
افسوس باشد !
پا نقروف - توجه میگویی بابا ! آتش نیست آتش ، بعد ازینهم بی آتش ماندیم.
ژه ده نون - بگذار بابا ! اینچه سخن است که تو میگویی ! . . .