- ( ۷۱ ) -

پانکروف — میگویم که هیچ چارۀ آتش در دادن هم نیست .
ژده ده ثون — عجب فکرها ...
پانکروف — اما موسیو سمیله ! خود تان هم میدانید که ....
ژده ده ثون سخن اورا بریده گفت :
— جان من پانکروف ! آیا مهندس در نجاست ؟ البته برای ماچارۀ آتش در دادن را می یابد اندیشه مکن .
پانکروف — آیا با چه چیز ؟
ژده ده ثون — باهیچ .

پانکروف به اینسخن يك جوا بی نیافت . زیراپانکروف را هم همین اعتقاد بود که مهندس چارۀ آتش را میکند . زیرا مهندس يك آدمیست که بر همه معلومات و فنون بشریه آگاهست . در پیش این چار نفر با مهندس در يك جزیرۀ خالی یکجا بودن، و بی مهندس در یکی از شهرهای متمدن آمریکابودن یکسانست . چون سیروس سمیت موجود باشد همه کارهای خود را تمام میدانند . چون او باشد بهیچ نومیدی نمی افتند . اگر يك کسی بیاید و به ایشان بگوید که شما در يك جایی ایستاده اید که آنرا حالا يك زلزلۀ مدهشی زیر و زبر کرده در میان امواج بحر محو و ناپدیدش میسازد . اینها بجوابش میگویند باش تا از مهندس بپرسیم .
اما در ینوقت مهندس بخوابست از و هیچ استفاده نمیشود . در اول امرمهندس را در او تاق نخستین شمینه ها بردند، و از علفهای خشك برای اويك بستری ساخته بی آنکه از خواب برخیز انندش آهسته بران خوابانیدندکه این خواب برای مهندس در ینوقت از غذا نافعتر بود .
طعام شبینۀ قضا زدگان خیلی خفیف بود . یعنی تنها از ( لیتودوم ) عبارت بود. اما هاربر نوجو ان يك نبات بحری ئیکه خیلی مغذیست نیز با آن علاوه کرد که قضا زدگان آنرا بر سر لیتودومها جویده خیلی لذت از ان گرفتند . شب هوا خیلی سرد شد، چون طوفان


- ( ٧٢ ) -
دیشبه شمنیه ها را خراب کرده بود ، و شکافهای آنرا که هاربر و پانقروف بسته بودند
به آب شسته بود جریان هوا شمینه ها را خیلی سرد ساخته بود که اگر فضا زده گان مهندس
خود را بالباسهای خودشان نمیپوشانیدند بیچاره بسیار خراب میشد .
رفته رفته سردی هوابیشتر شده میرفت . از همه بدتر اینکه چاره دفع آن که عبارت
از آتش است نیز موجود نیست . پانقروف ازین حال بسیار مضطرب شده بیچاره
پیدا کردن آتش آغاز نهاد . اولاً يك دو سنگ خشک پیدا کرده آنها را بیکدیگر زدن
گرفت. ناب نیز بمعاونت برخاست هما نقد ر که کوشش کردند هیچ يك شرريكه چیزی
را در داده بتواند حاصل نشد .
پانقروف سنگها را بقهر بیکس و افگنده يك دو پاره چوب خشك را گرفت و بشدت
هر چه تمامتر بر یکدیگر بمالیدن آغاز نهاد . بقدر يك ساعت كامل ناب و او به این
عملیات مشغول شدند که از چوبها کرده خودشان زیاده تر گرم شدند . بیچاره ها در
میان عرق غرق شدند ولی هیچ فایده حاصل نشد پانقروف بغضب تمام چوبها را
بیکس و افگنده گفت :
- هرکس بگوید که وحشیان به اینصورت آتش در میدهند گلوی او را فشار خواهم
داد . هرکس که بمالیدن چوبهارا بر یکدیگر آتش در داده بتواند من خرد را در میدهم.
پارچه های چوبیکه پانقروف بیکس و افگنده بود هاربر آنرا گرفته بشدت زیاده تر
از ان مالیدن گرفت . کشتیبان اینرا دیده از خنده خود داری نتوانسته گفت :
- هله ، هله شیر بچه ، به بینمت !
هاربر – نی مقصد من آتش در دادن نیست بلکه خودم را گرم کردنست .
و الحاصل از آتش در دادن ناامید شده هرکس بیکطرفی افتاده بخواب رفتند.
روز دیگر یعنی در ( ٢٨ ) م مارت وقتیکه مهندس از خواب برخاست رفقای خود
را دید که بدور ش جمع آمده اند . امروز باز اول سخن مهندس همین بود که گفت :
- آیا جزیره است ، یا قطعه ؟


-( ۷۳ )-

پاس دیده میشود که فکر یگانه مهندس بر همین نقطه معطوفست . پانقروف گفت:
موسیو سمیت ! این را از ماه پرسید . چرا که ما نمیدانیم .
مهندس - آیا شما تا بحال نمیدانید ؟
پانقروف - نی تاحال نمیدانیم اما چون بگردیم البته خواهیم دانست .
مهندس - چون چنین است گردش کنیم .
اینرا گفته مهندس برپاخواست .
پانقروف - ماشاء الله ! این از همه خوبتر ! چقدر زود !...
مهندس - بسیار گرسنه ام . اگر یکقدری خوردنی بمن بدهید ضعف و ناتوانیم
سراسر رفع خواهد شد .
پانقروف بعد از یکقدری سکوت گفت :
واحيفا که خوردنی نداریم . زیرا آتش موجود نیست . و هم امید پیدا شدن
آنرا نیز نداریم .
اینرا گفته و مسئلة آتش را از اول تا آخر بیان نمود . مهندس گفت :
به بینم ، اكر يك جسمی مانند قف و سنگ چقماق نیابیم !
پانقروف - خوب ، اگر نیابیم ؟
مهندس - كبريت میسازیم .
پانقروف - آیا كبريت مساله دار ؟
مهندس - بلی .
پره ده تون - دیدی با نقروف ! نگفتمت که اینقدر جای تأسف نیست ؟
اگرچه پانقروف این کار را چندان آسان ندید اما اعتراض هم نکرد. آسمان صاف
بود . آفتاب طلوع کرده باشعاعات زرین خود اطراف را تزئین نموده بود .
مهندس بعد از آنکه بهر طرف يك نظری انداخت بريك سنگی بنشست . هاربر
پيش آمده يكچند دانه ( مدیه ) و يكقدری سبزۀ بحری بمهندس تقدیم نموده گفت :


( ٧٤ ) -

- این است موسیو سمیت ، خوراک ما عبارت از همین است .
- مهندس تشکر میکنم فرزند . برای امروز صبح کفایت میکند .
اینرا گفته و (مدیه) هاراکه نیز از جنس حیوانات صدفیه بحریست تناول نمود.
بر سر آنهم آبی که هاربر در میان پوست يك مديه بزرگ آورده بود نوشید. بعد از ان
برفیقان خود گفت :
- پس معلوم شد که شما نمیدانید که اینجا جزیره است یا قطعه ؟
هاربر - نی موسیو سیروس نمیدانیم .
مهندس - اینرا فردا بخود معلوم میکنیم که چیست ، و تا فردا دیگر هیچ کاری نداریم .
پانکروف - نی نی ، کار بسیار مهمی داریم .
مهندس - چه کار ؟
پانکروف - آتش در دادن !
مهندس - اندیشه مکن پانکروف آتش می یابیم. دیروز که مرا به اینطرف می آور
دید در جهت شمالی يك کوهی بنظرم برخورده بود آیا شما هم آن کوه را دیده اید ؟
رفقا - بلی يك کوه بلندی را از دور دیده ایم .
مهندس - این است که فردا بران کوه برآمده می بینیم که آیا این يك جزیره است یا قطعه؟
پانکروف - آیا آتش چسان خواهد شد ؟
مهندس بمسئله آتش جواب نداد . و چنان معلوم میشد که به اینمسئله گویا هیچ
پروا ندارد . بعد از انکه یکچند مدت ساکت بماند سر برآورده گفت :
- دوستان من ! اگر چه حال ما چنان يك حال پسندیده گوارایی نیست.
ولی خیلی ساده و آسان يك حالیست . زیرا از دو حال خالی نیست : یا اینست که در يك
جزیره افتاده ایم یاد: يك قطعه . اگر در قطعه افتاده باشیم راه زده زده آخر بيك شهر
يايك قصبه میرسیم ، واگر جزیره با شد بازهم از دو حال بدر نیست یا این جزیره با انسان
مسکونست ، و یا از انسان خالی و غیر مسکونست . اگر مسکون باشد با ساکنان آن راست


-( 75 )-

آمده يك چاره برای خود جستجو میکنيم . واگر خالي و بي انسان باشد خود ما يك چاره می انديشيم .
پانکروف – الحق که بسيار ساده ، و بسيار آسان . اما آتش چسان خواهد ؟
باز درین باب به پانکروف كسی جواب نداد. بيچاره پا نکروف يك آه سردی کشيده خاموش ماند .
ژہ دہ ئون – موسيو سميت ، قطعه، و يا جزيره بودن اینجا را فردا خواهيم دانست، اما آيا اينرا چسان خواهيم دانست كه در كدام نقطۀ کرۀ زمين خواهيم بود ؟
مهندس – بصورت محقق نمیدانم. اما از روی تخمين چنان گمان میبرم که در کنار بحر محيط كبير هستيم . تا وقتیکه از ريشه وند بهوا شده ايم باد از جهت شمال غربی بسوی جنوب شرقی در وزيدن بود . شدت وزش آن نيز اثبات ميکند كه از همين جهت وزش خود بدیگر جهت تبديل وزش نکرده باشد. لهذا به اين سبب حكم ميشود كه باد ما را در جزاير ( پوموتو) يا (زه لاند جدید) انداخته باشد . پس اگر چنين باشد برگشتن ما بسوی وطن آسان ميشود البته درينسر زمينها يك معاونی برای خود پيدا خواهيم کرد . اما اگر در يکی از جزیره های خالي وغير مسكون بحر محيط افتاده باشيم در انصورت ميبايد كه چارۀ معیشت و زندگانی خود را بصورتی که هیچ برآمدنی نيستيم بينديشيم كه اينرا هم فردا خواهيم دانست .
ژہ دہ ئون – چه ! ! هیچ برآمدني نيستيم گفتيد ؟
مهندس – البته ؛ اگر در يك جزیرۀ خالی و غير مسكوني باشيم بيهوده اميد خلاصی را چسان بکنيم .
پانکروف – بسيار خوب ! اگر این يك جزیرۀ خالی هم باشد ما چنان اميد كنيم که از راه واپورها بیرون نيست . روزی از روزها خواهد شد كه يك وا پوری در اینجا بیايد و ما را رهایی دهد .
مهندس – اينرا نيز فردا كه بر كوه برائيم خواهيم دانست .


- ( ٧٦ ) -
پانقروف - ایا وجود شما تحمل و توانایی فردا برامدن کوه را خواهد داشت ؟
مهندس - امید دارم . اما بشرطیکه امروز شکارهای خوبی برای ما بیارید .
پانقروف - موسیو سیروس ! هرگاه شما برین يك اعتماد دارید که شکار هائیکه آورده شود با آتش کباب کرده خواهد شد منهم بشما خاطر جمعی تمام میدهم که شکارهای خوب و اعلا برای شما بیارم .
مهندس - چون چنین است بیغم باشید که کباب حاضر است .
بنابرین ژده دئون و مهندس در شمینه ها مانده ، پانقروف ، هاربر، ناب توپ را با خود گرفته برای شکار و هیزم بسوی جنگل روانه شدند . هر سه رفیق بعد از طلوع بدو ساعت براه افتادند . هاربر مستریح ، ناب مسرور بود . پانقروف با خود میگفت :
هرگاه بشمینه ها برگردیم و مهندس آتش افروخته باشد الحق که کرامت کرده خواهد بود !
وقتیکه به کج گردی نهر رسیدند پانقروف پرسید که :
آیا اول شکاری شویم ، یا هیزم کش ؟
ناب - اول شکاری ، ببینید که توپ از حالا بجستجو افتاده !
هاربر ، پانقروف ، ناب هر يك از يکدرخت بزرگ ارچه يكيك عصا چوب راست و صافی کنده و سر آنها را با سنگها تیز کرده از عقب توپ در جنگل در آمدند. درختهای جنگل همه از نوع ارچه ، و نشتر وصنوبر میباشد . حتی در بعضی جاها درختهای ارچه آنقدر بزرگی و جسامت پیدا کرده که اگر آنرا مهندس میدید میدانست که این سرزمین یکدا م بقعه متسو بست . شاخهای خشکیده از هم ریخته در بعضی جاها خره نها تشکیل کرده بود . هر انقد ریکه پیشتر میرفتند جنگل غلو شده میرفت . و راهرا بر رهروان دشوار میساخت . از راه هیچ اثری در جنگل دیده نمیشود . و چنان معلوم میشد د که از وقتیکه این جنگل خلق شده هیچ انسانی در ان قدم ننهاده . لہذا پانقروف برای آنکه در وقت برگشتن راه را گم نکنند بر تنه های درختها بعضی اشارتها


-( ۷۷ ) -

و نشانه ها میگذاشت .
بقدر یکساعت بهمینصورت در جنگل راه پیمودند . ولی هزار افسوس که بهیچ شکاری بر نخوردند . کشتیبان خطای خود را دانست . زیرا کنار نهر را گذاشته در میان جنگل درامده بودند . لهذا بازپس گشته ساحل نهر را گرفتند . ناب پانقروف را خطاب کرده گفت :
— خوب پانقرف ! اگر شکاری که به افندی من وعده کرده عبارت از همین باشد به آتش بسیار احتیاج ندارد !
پاتقروف — صبر کن ناب ! تنها شکار نی بلکه : . . . .
ناب — بلکه چه ؟
پانقروف — بلکه آتش هم موجود نخواهد بود !
تاب — مگر شما بر سخن افندی من اعتماد ندارید ؟
پانقروف — دارم .
ناب — پس چرا بر آتش افروختن او باور نمیکنید ؟
پانقروف — اگر راست بگویم تا آتش را بچشم خود نه بینم باور نمیکنم والسلام .
ناب — چون افندی من بگوید که آتش افروخته خواهد شد البته که می افروزد .
پانقروف — دیده خواهد شد !
شمس تابان هنوز ربع دایره سما را تجاوز نکرده بود شکار نیز تا بحال پیدا نشده بود . ولی توپ ورفقا از تجسس وتفحص وانه ایستاده بودند . درین اثنا نظرهاربر بر یکدرختی برخورده وفریاد برآورده !
— آه به بینید ! درخت بادام .
الحق که درخت بادام بود ، اما بادام جنگلی ، وبادام بسیاری داشت . این نوع بادام جنگلی در اوروپا وامریکا بسیار پیدا میشود ، وخوب لذت دارد .
رفقا بر درخت مذکور هجوم بردند ، وبادام بسیاری جمع کرده جیبها وبغلهای خود را


- ( ۷۸ ) -

برکردند . پانقروف گفت :
- برای کسانیکه در جیب شان یکدانه کبریت پیدا نشود اگر بجای گوشت (میدیه) خام ، و بجای نان سبزه دریایی ، و بجای میوه بادام جنگلی میسر شود بسیار است !
هاربر - شکر کنیم ، شکایت نکنیم .
پانقروف - اولاد ! من شکایت نمیکنم ! بلکه هزار بار شکر هم میکنم ! اما چه باید کرد که دلم بسیار کباب میخواهد ، آه . . . .
در ین اثنا ناب آواز داده گفت :
- بخدا توپ يك چیزی دید ! اینست که گوشهایش تیز شده دویدن میخواهد .
هنوز این سخن را تمام نکرده بودکه توپ عوعوکرده دريك سوراخ بغله(لژ)خود را پرتاب نمود . واز سوراخ بعضی صداهای عجیب يك حيوان غریب برآمدن گرفت.
پانقروف باهاربروناب از پی سگ در میان بوته زارهای بهم پیوست بزگل و آب در آمدند ، دیدند که سگ از گوش يك حیوان عجیب الخلقتی گرفته ، وحيوان دست و پا میزند که خود را برهاند . ناب تا میخواست که عصاچوب خود را برحیوان حواله نماید حیوان گوش خود را بدهن سگ گذاشته فرار نمود . سگ از عقب آن دوید در اثنائیکه میخواست به او برسد حیوان دريك دند آبی که دران جا موجود بود خود را بینداخت ، وغوطه خورده از نظر پنهان گردید .
اینحیوان بطول دونیم قدم بود . جامه اش خاکی بسیاهی مایل ، وپنجه هایش مانند مرغ آبی پرده دار ، بود مش مانند دم قوندز، و پوزش بمنقار قونان مشابه بود.
هاربر طبيعت شناس ازروی درسهای تاریخ طبیعی که خوانده بود نام اینحیوانرا ( اور نیتورنگ ) بیان کرد که ازنوع حيوانات ( قاضمه ) میباشد و هم ازفصيلۀ ( ذومعيشتین ) است که هم در آب وهم در خشك زنده گانی میکند .
والحاصل اگرچه سگ خود را درعقب آن به آب بینداخت ولی حیوان چون درزیرآب غوطه خورده بود فائدهٔ حاصل نشد .


- ( ۷۹ ) -

هاربر گفت - صبر کنیم حالا برای نفس گرفتن بر روی آب میبراید .
ناب - آیا در زیر آب خفك نمیشود ؟
هاربر - نی این از حیواناتیست که هم در آب وهم در خشکه زیست میتوانند .
اما هر چند که در آب باشد باز برای نفس گرفتن مجبور است که برسطح آب براید .
سخن هاربر راست برآمد . بعد از یکچند دقیقه حیوان برسطح آب بالا برآمد .
توب بيك حمله از گلوی حیوان گرفته بیرونش کشید . عصا چوب ناب نيز بيك ضربه
اورابرز مین غلطانید. پاتقروف به آواز بلند گفت :
- هوررا ! اكريك آتش خوب داشته باشیم چه اعلا کبابی خواهیم خورد !
هماندم شکار را بستا به انداخت . وقت چون قریب بعصر رسیده بود اشارت
عودت را بداد . در خصوص رهنمایی بسوی شمینه ها توب بسیار مدد رسانی مینمود .
زیرا جنگل آنقدر بهم پیوست و جر بود که رهروان راه آمده گی خودشانر ابد شواری
پیدا میکردند . بعد از نیمساعت بکنار نهر واصل شدند. در انجا به اصولی که پیش ازین
کرده بودند جاله هیزم خود را تنظیم داده و آنرا پر از هیزم کرده در نهر انداختند ، و
ریسمان آنرا گرفته برکنار نهر روانه شدند .
پا نقروف چون از آتش امید وار نبود این زحمت هیزم کشی را بیهوده و ناقله
مپنداشت . اما چون بشمینه ها نزديك شدند پا نقروف چیحابا « هوررا » گفته فریاد
برآورده شمینه ها را نشان داد كه يك دود بسیار لطیف و شیرینی از میان سنگها بالا میرامد .

باب دهم

يك اختراع مهندس - ملاحظات مهندس - چگل -
اراضي و ولتائيك - گوسفند های کوهی -
سطح مایل - نخستین شب خوابیدن .

بعد از يكچند دقیقه شکارچی در پيش يك او جاغی که يك آتش بسیار اعلایی در ان می


- ( ٨٠ ) -

سوخت جمع آمدند . مهندس ، و مخبر در انجا بودند پانقروف شکار خود را بردوش
داشته بی آنكه يك کلمه سخن بگوید بيك حيرت و الهانه مسرورانه گاه بسوی آتش و
گاه بسوی مهندس مینگریست .
ژه ده ئون به پا نقروف گفت :
- چسان دوستم ! آیا خوب آتش نیست ؟ این شکاریکه آورده اید آیا به این آتش
بخوبی پخته نمیشود ؟
پاتقروف - از برای خدا بگوئید ، که درداد ؟
ژه ده ئون - آفتاب !
بواقعیکه جواب ژه ده ئون صحیح بود . آتش شانرا آفتاب در داده بود .
پا نقروف زیاده تر بحیرت افتاده هیچ نگفت :
هار پر از مهندس پرسیدکه :
- آیا در نزد شما پر توسوزیعنی ذره بین موجود بود ؟
مهندس - نی اولادم ! پرتو سوز موجود نبود لکن پرتو سوز ساختیم .
مهندس اینرا گفته و پرتوسوزیکه ساخته بود و آتش را به آن افروخته بود
نشان داد .
این پرتو سوزی که مهندس ساخته بود از آئینه های روی ساعت خودش و
ساعت ژه ده ئون مركب شده بود که مهندس هر دو شیشه ساعت را کشید ، طرف
محدب یعنی برآمده آنها را بسوی بیرون آورده طرف مقعر یعنی طرف چقور آنها را
همدیگر برابر آورده ، و درون آنرا از آب پر کرده ، و کنارهای آنرا پاکتیره چسبناك
درختان جنگل با هم چسبانیده ، وخس و خاشاك بسيار باريك وخشك را باضيای
محراق پرتو سوز در داده این آتش را بوجود آورده است .
پا نقروف بعد از انکه این آله را تماشا کرد بكمال حيرت بسوی مهندس نظر کرد
و از فرحت و مسرت بی اندازه که به اوروی داده هیچ چیزی نگفته تنها به ژه ده ئون


— ( ۸۱ ) —

همینقدر گفت :
— مخبر افندی ، اینرا بکتابچه یاد داشت تان قید بکنید .
مخبر — خاطر جمع باشید قید شده است .
پا نقروف شکاریرا که آورده بود پوست کرد ، و پاك نمود بيك چوب محکمی در
کشیده بر روی آتش چرخ داده چرخ داده يك کباب بسیار مکمل و اعلایی پخته کرد .
وقتیکه مهندس و ژه ده ئون تنها مانده بودند غیر از آتش افروختن در خصوص
مرمت کاری شمینه ها نیز بخوبی کوشش ورزیده خرابیهایی که از طوفان دیشبه بغارپور
رسیده بود آنرا اصلاح کرده همه سوراخها و شکافهای شمینه را بندکرده بود .
بعد از انکه این کارها را به انجام رسانیدند ، سیروس سميت بسوی کوهی که از دور
بنظر می آمد عطف نظر کرده يك مدت نگریستن گرفت . و ازین دیدنش چنان معلوم
میشد که مسافه آنرا تا به اینجا تخمین کردن میخواست . مهندس دوری این کوه را از
جای خود شان بقدر شش میل و بلندی آنرا از سطح بحر بقدر ٣٥٠٠ قدم تخمين
کرده توانست . پس يك آدمیکه برین زروه برآید اطراف خود را در داخل يك دايره
ئیکه بوسعت پنجاه میل باشد دیده میتواند . لہذا مهندس گمان میکرد که از آنجا بحل
کردن مسئلۀ مهمۀ که « آیا جزیره است یا قطعه ؟ » موفق و کامیاب آید .
امشب يك طعام بسيار مكکلملی تناول کردند . کباب بسیار لذیذ شده بود . بعد
از کباب تخم مرغ ، و سبزۀ دریائی، ومیدیه ، و بادام جنگلی برای فلاکت زده گان بالون
عادتايك ضیافت و مهمانی بزرگی شمرده میشد . در اثنای طعام مهندس هیچ سخن
نمیگفت ، فکرش با سیاحت فردائی مشغول بود .
پانقروف یکچند بار دریاب بعضی کارها ئیکه بعد از این بروی کار آید اگر چه یکچند
فکر و رأی بیان کرد اما مهندس سر خود را جنبانیده به آن جواب اکتفاورزیده گفت:
— فردا مسئله را بخود معلوم کرده بعد ازان بکار و حرکت آغاز خواهیم کرد .
بعد از طعام يك بغل چوب دیگر نیز در او جاغ انداختند . همۀ مسافران كه سگ


( ۸۲ )

نیز با آنها داخل بود بيك خواب بسیار عمیق فرو رفتند . در ینشب هيچيك حادثه بوقوع نیامد . روز دیگر یعنی در ۲۹ م مارت چون بوقت صبح از خواب برخاستند هر کدام در وجود خود يك توانائی و قوت کامل برای اجرای کشفیات در خود حس میکردند .
باقی مانده طعام دیشب تا به بیست و چار ساعت برای سد رمق گرسنگی فلاکزدگان کافی مینمود . اینرا هم امید داشتند که در راه شکار هم بیابند ، و اینرا نیز امیدوار بودند که در مقدوره دور و در از سنگ چقمق نیز پیدا کنند. لہذا برای احتیاط با تفروق نصف یکدانه دسمال نازدانه کتانش را که در جیب داشت پاره کرد برای درگیران سوختاند و سوخته آنرا با خود برداشت .
هنگامیکه فلاکزده گان با عصا چوبها ئیکه بر شانه داشتند از دروازه شبینه های خود برامدند هنوز نوصبح دمیده بود . بنا بر رأی پاتقروف از راهیکه در داخل جنگل تا بحال یکدو بار از آن گذشته اند رفته بکوه برایند ، و در وقت برگشت از يك راه دیگری بشمینه های خود بیایند . بر همین رأی قرار بر حرکت داده کنار چپ نهر اگر نه تا بجائیکه بجانب جنوب غربی نهريك دورخمی پیدا کرده بود برفتند ، و از انجا نهر را ترک داده در میان جنگلی که تا به یکجای آن دیروز رفته بودند داخل شدند ، و قدر یکنیم ساعت ره پیمایی کرده به نقطه منتهای غربی جنگل رسیدند .
زمینهای مرطوب گل آلودیکه تابه اینجا دوام نموده بود تمام شده از نجار و به پیش زمین يك بلندی خفیفی پیدا کردن گرفت گاه گاهی بعضی حیوانات عجیب و غریب نیز ظهور کرده از پیش روی شان بگریخت . توپ در پی آنها میدوید ، و ولوله آغاز میکرد اما مهندس سگ را فریاد داده از دویدن مانع میشد. زیرا مهندس يك آدميست که چون یکبار فکر و خیالش بیکچیزی مشغول شود ممکن نیست که بدیگر چیزی حواس سمع دقت نماید . در ینوقت یگانه فکر و خیال آن آدم همین است که برکوه بالا برامده مسئله مهمه ( آیا جزیره است یا قطعه ؟ ) راحل کند. شکاررانی بلکه راهپایی را کم کرده


- ( ۸۳ ) -

بران میگذرد نیز از نظر دقت خود نمیگذراند .
بعد از انکه بقدر دونیم ساعت راه رفتند از جنگل بدامنه دشت برامدند که ازین
دامنه صورت تشکل اطراف و جوانب زمینها بخوبی بمیدان برامده کوهیکه در مقابل
شان بود از دوزروه متشکل شده بود . زروۀ اول آن که بلندی آن بقدر دو هزار
و پنچصد قدم تخمین میشد بيك شكل غریب و عجیبی بر دیگر زروه ها موضوع شده
بود . درمابین تپه هائیکه کوه از ان تشکیل یافته بسیار مجرا ها و شیله های تنگ تنگی
حاصل شده است که میان این دره ها و شیله ها با درختان سبز و خرم جنگلی مزین شده است .
بر سر زروۀ اول يك زروۀ كوچك مائل دیگر نیز موجود است که سطح خارجی
این زروه از سنگهای سر خرنگی مرکب است . این است که فکره مهندس با لا برامدن
همین زروه است در نجار فقا یکقدری مکث و آرام نموده بر پشته ها و تپه های کوه بالا
شدن گرفتند .
سیروس سمیت گفت :
- مادر يك اراضى وولكانيك ميباشيم .
در راه متصل بسنگهای بسیار بزرگ و جسیمی بر میخوردند که برای بالا برامدن
و گذشتن از ان فضا زده گان بمعاونت و مددکاری همدیگر خود محتاج میشدند . در
میان سنگها درختهای بوته مانند غلو موجود است .
در راهیکه بران میگذشتند ها ربر اثر قدم بعضی جانوران بزرگ تیز پنجه را که
تازه گی از انجا گذشته بودند نشانداد .
پانقروف گفت :
- چنان میپندارم که این آقایان محترم به آسانی این جاهای خود را برای ما وا
گذار نشوند .
مخبر ژه ده ئون که در هندستان شکار پلنگ ، و در افریقا شکار شیر را بار بار اجرا
کرده بود بجواب پانقروف گفت :


-( ٨٤ )-

ـ يك چاره رهائی برای جان خود خواهیم یافت . اما حالا میباید كه به بصیرت و آگاهی حرکت كنیم .
قضا زده گان آهسته آهسته بالا میشدند . در راه به بسیار جاهائیکه گذشتن از ان خیلی دشوار مینمود تصادف مینمودند . حتی گاه بیکباره در پیش روی شان چنان شکافته گیهای چقور چقوری میبرامد که بقدر ساعتها وقت خود را ضایع کرده بر دور آن بگردش مجبور میشدند . در وقت پیشین بود که فلاکتزده گان بالون برای طعام خوردن و استراحت کردن در زیر درخت های صنوبر بسیار بلند ، و در کنار يك جویبار كوچك بس لطیفی که شلاله ها و شرشره ها تشکیل داده در جریان بودن توقف و آرام ورزیدند که تا به اینجا تنها نصف سطح مایل نخستین را طی نموده بودند . و به اینحساب چنان تخمین میکردند که امروز همین سطح مایل نخستین کوه را طی بتوانند .
درین نقطه بحر خیلی فراختر در پیشگاه نظر سیاحان عرض وجود مینمود ، اما این معلوم نمیشد که آیا این جزیره است ، یا از یکطرفی بخشکه مربوط است ؟ ازین سبب مسئله مهمه که موسیو سمیت را بعراق فوق العاده انداخته بود در ینوقت حل نشد .
بعد از وقت پیشین بیکساعت باز به برامدن آغاز نهادند . یکسر بسوی جنوب غربی بالا برامدن ، و از میان بیشۀ بهم پیوست درخت های بوته مانندی گذشتن شان ضروری گردید . در میان این بیشۀ بهم پیوست بسیاری از ( تراپوغان ) نام مرغهائیکه از جنس ماکیان خانگی میباشند دیده شد . چیزیکه این تراپوغانها را از مرغ خانگی تفریق می داد این بود که در زیر گلو ، و بالهای این مرغان پرهای بسیار دراز دراز لطیفی موجود بود . مادۀ این مرغان که بجسامت و بزرگیی خروس خانگیی بسیاهی مایل ، و پر آن برنگ سرخ بسیار تیره میباشد که بران خالهای سفید افشان شده است. بقوت يك سنگی که بکمال مهارت ژده نون سپیله پرتاب نمود یکی ازین مرغان بدست آورده شد. پانقروف که بسبب مانده گی بسیار گرسنه شده بود شکار نو خود را بکمال حرص و اشتها بگرفت .


— ( ۸۰ ) —

بعد از انکه از بیشه زار برامدند خرسنگهای بسیار بزرگی که یك بر دیگر مانند
دا بهای دیوار موضوع شده بود در پیش روی شان برآمد . سیاح ها یك بر دیگر معا
ونت کرده و دست همدیگر را گرفته و يك بدیگر شانه داده بر سنگهای مذکور بالا شدن
گرفتند . جاها ئیکه بران میگذشتند از اشجار عاری بود . علامتهای وولقانی یعنی کوه
آتشفشانی بودن این کوه معلوم میگردید . رفته رفته به تحقیق رسید که این کوه آتش
فشان خاموش شده میباشد . به بسیار دشواری بالا میبرامدند . از همه پیشتر هاربر
و ناب میرفتند ، مهندس و ژه ده تون در میان ، پانقروف از همه عقبتر میبود . در راه
هائیکه میگذشتند بعضی اثرهای قدم حیوانات بزرگ پنجه را میدیدند که در چنین
جاهای سخت مشاهده شدن اینچنین اثرهای قدم البته از طرف جانوران بسیار مدهشی
گذاشته میشود .
درین اثنا پانقروف بعضی حیوانات را دیده فریاد برآورد که :
— وای گوسفند ها را ببینید .
سیاحها در پیشروی شش عدد حیوانهای گوسفند مانند پر پشم بزرگ جثۀ شاخ
تاب خوردۀ خودرا یافتند . هاربر حیوانات مذکور را شناخته گفت :
— نی پانقروف ! اینها گوسفند نیستند . ( موفلون ) نام حیوانات بیابانی ئیکه
به گوسفند مشابهت دارند میباشند .
پانقروف پرسید :
— آیا از گوشت این ها کباب پخته میشود ؟
هاربر — بلی ، بسیار خوب گوشت دارند .
پانقروف — چون چنینست هیچ شبهه نیست که گوسفند است !
حیوانات مذکور بعد از انکه بکمال حیرت بسوی انسانهائیکه در پیش روی شان
استاده بودند نظر کردند دفعةً رم خورده و از سر سنگها جهیدن گرفته از نظر پنهان
شدند .


- ( ٨٦ ) -

پانکروف گریختن آنها را بدید گفت:
- حالا خوش آمدید ! باز انشاء الله با هم خواهیم دید !
دیگر رفقا ازین سخن پا نکروف خنده خود را منع کرده نتوانستند .
رفقای قضا زده باز بر رفتار خودشان دوام ورزیدند . در جاهائیکه بران میگذشتند مجرا
های ماده سیاله ئیکه آنرا (لاو) میگویند و از دهنه های کوههای آتشفشان در اوقات فوران
شعله فشائی شان جریان می یابد و بعد از ان سرد شده مخملکهای آهن مانندی تشکیل میکند
دیده میشد . اکثر به گودالهای معدن گوگرد نیز تصادف میکردند که بدور خوردن اطراف
آن گودالها مجبور میشدند . در بعضی ازین گودالها گوگرد بحال تبللور دیده میشد.
هر انقدر که بالا شده میرفتند اشجار و نباتات کم شده میرفت . تانجائی رسیدند که
بجز بعضی درختعای بسیار قوی هیکل ( چام ) که از جنس ارچه است در یکان یکان جا
دیده میشد دگر هیچ درختی پیدا نبود که آنها هم بهمه حال بسیار متین و محکم درخت
هائی باشند که در چنان جاهای بلند پایداری توانسته اند . از طالع سیاحان هوا خیلی
خوب بود بلکه یکقدری بسردی مایل هم بود . قبه سما در هر طرف بسیار صاف و در
خشان بود . در همه اطراف قضا زده ها يك سكونت وسکوت عمومی حکمفرما بود.
شمس تابان در پشت زروه کوه درامده چشم های سیاحانرا از تماشای جسم منیر خود
محروم ساخت . سایه کوه این طرف کوهرا که سیاحان بران میبرامدند احاطه کرده
بود . در جهت شرقی بعضی سحابپاره های بسیار خفیفی رونما گردید که آنها هم از انعکاسات
شعاعات زرین آفتاب رنگهای مختلفه بوجود می آوردند .
تا بزروه نخستینی که قضا زده گان امشب بران رسیدن و شب را در انجا گذرانیدن
میخواستند هنوز بقدر پنچصد قدم راه باقی مانده بود اما برای قطع کردن اینقدر مسافه
دو هزار قدم راه رفتن شان ضروری دیده میشد . زیرا گودالها را گردش کردن . و
از مجراهای لاو که دريك زمانی کوه آتشفشان آنها را بوجود آورده گذشتن بهر میقدر
راه پیمودن قضا زده گان را مجبور میداشت. و این مجراها چون اکثر از لاوهای انجما د یافته


-( ۸۷ )-

بر كانیه تشکل یافته بود بسیار براق و جلادار بود که ازین سبب در هر دو سه قدم یکبار
یکی از قضازده گان بیچاره بران میخزیدند .
آخرالامر بعد از انکه آفتاب غروب نمود سیروس سمیت با رفقای خود در حالتی
که از ماندگی تاب و توان شان زایل شده بود بزروۀ مطلوب خود شان واصل شدند.
یافتن يك غاری که شب را در ان بسر آرند درمیان سنگهای آنجا آسان شد. پائروف
غار را بدست آورده و يك اوجاغی دران ساخته ، و چوب و خاشاکی پیدا کرده و نیم
سوختهٔ دسمالی که با خود آورده بود برای در گیران درمیان خاشاکهای بسیار خشکی
مانده و بوط خود را از پای اورد بواسطهٔ نعل آهنین و سنگ پارهٔ چقماقی که در راه یافته
بودند آتش را بیفروخت .
این آتش تنها برای روشن ساختن و گرم کردن درون مغاره خدمت نموده مرغیکه
ژده ده ثون زده بود برای فردا گذاشتند . طعام شام شانرا باقیماندهٔ شکار دیروزی و بادام
کوهی تشکیل نمود .
سیروس خواست که تا وقتیکه هنوز دنیا خوب تاريك نشده اطراف و جوانب را
يك سير و دوری کرده راه بالا برامدن زروۀ اصلی راکه اصل مطلوبست پیدا کند ، و
کشفیات حل کردن مسئله جزیره است یا قطعه را بفردا بگذارد . زیرا از همین طرفی که
قضازده گان هستند چنان معلوم میشود که احتمال بالابرامدن بران نباشد، و اگر بران
زروه بالا برامده نشود زحمتی که تا به اینجا بر خود گوارا کرده اند بیهوده و هباء میرود،
و مهندس مسئلهٔ مطلوبهٔ خود را حل کرده نمیتواند . لهذا سيروس سمیت پانقروف
و ناب را به حاضر کردن طعام و ژه ده ثون سپیله را بنوشتن وقوعات امروزی مشغول
گذاشته خودش هاربر را با خود گرفته بیرون برامد .
شب بسیار لطیف و ظلمت هم کمتر بود . سیروس سمیت و هار بربی آنکه با هم سخن
بگویند پهلوی همدیگر به پیش رفتن آغاز نهادند، تاجایی رسیدند که همه اطراف زروۀ
مطلوبه را دور کردند ولی راه بالابرامدن آن زروه را که از سنگ پاره های بسیار


- ( ۸۸ ) -

جسیم روی همدیگر چیده شده مانند يك كاسه برج بسیار عظیمی بالا برآمده بودند افتاده
از انرو توقف کردن شان ضروری گردید . اما يك حسن تصادف بداد شان رسیده
بر امدن شان بر ذروه مذکور ممکن شد. زیرا درین اثنايك غاری در میان بوته های دامنه ذروه
بنظر سیروس در امده شناخت که ازین غار تا بسر ذروه برج مانند بالا شدن ممکن است. این غار
از غارهایی بودکه در وقت فوران آتشفشانی کوه قوت لاو یعنی مواد مذاب شده گداخته
وولقا نرا پر کرده بعد از ان از اطراف کوه جریان یافته این غار را بوجود آورده است که
این غار ایشانرا تا ذروه رسانیده میتوانست .
بدهن غار آمدند . به تیره کی و تاریکی آن ندیده در امدند مواد مذاب شده معد
نیه ئیکه در يك زمانی از ان ریخته و تصلب نموده يك زینه طبیعی بوجود آورده بود .
به احتیاط تمام از ان زینه ها بدرون غار بالا شدن گرفتند . این غار در میان دهنه تنوره
اصل مجرای وولقان که تا بدرون مرکز زمین پایان رفته بسوی دهنه مخرج ذروه تالاق
کوه بالا برامده است. آمدیم بر مجرای این کوه آتشفشان درین هیچ شبهه برای مهندس
و هاربر نماندکه کوه مذکور از سالهای بسیار درازی سراسر خاموش و منطقی شده است.
زیرا در درون مجرای بزرگ عمیق مهیب او که تا بجوف مرکز زمین فرو رفته هیچ اثر
دود دیده نمیشود ، وصدا هائیکه مخصوص کوه های آتشفشان میباشد از درون این
مجرا بر نمی آید . در درون مجراسکونت و آرامی مطلقه حکمرماست . هوای نسیمی
ئیکه درون مجرا از ان پر است سراسر صاف و با اجزۀ معدنیه ئیکه مخصوص مجراهای
کوه های آتشفشانست ممزوج نمیباشد . خلاصه این کوه آتشفشان سراسر خاموش
میباشد .
سیروس سمیت بواسطۀ این غاریکه بدرون مجرا باز شده است و بيك آب موری
زیر برجهای قلعه ها مشابهت میرساند چنان معلوم کردکه از دهنه مخرج برذروه کوه
بر امده بتوانند. هر انقدر که بالا میبر امدند داخل تنوره مجرا فراخی پیدا میکرد. و
در نقطه ئیکه مجرابذروه بهم چسپیده بود آسمان ۵ پدیدار میگردید رفته رفته بزرگ


- ( ٨٩ ) -

شده میرفت ، و ستاره های درخشانی که در همان قسم سماءعلوم میشدند رفته رفته بسیار
میشدند .
به نصف شب چار ساعت باقی مانده بود که مهندس وهار بر از مجرا بر آمده بر ذروه
قدم نهادند .
بسبیکه ظلمت بسیار کثیف بود اطراف و اکناف بصورت بسیار واسع دیده
نمیشد . بازهم اینقدر معلوم میشد که سه طرف بحر است . تنها جهت غربی در يك
تیره گی عمیق مانده معلوم نمیشد که آیا بکدام خشکه مربوط است یا آنهم بابحر محاط است؟
اما درین اثنا در افق محیط يك نقطه ضیاداری پدیدار گردید که این ضیار اطلوع قمر
نشر نموده ، اگرچه قمر بعد از طلوع خود بکمی پس غروب نمود ولی بهمانقدر شعاعیکه
نشر نمود نقطه مجهوله را یکقدری ضیادار کرد. توانست .
مهندس دست هاربر را گرفته گفت :
- مگر جزیره بوده !

باب یازدهم

ذروه کوه - درون مجرا - اطراف همه بحر است -
هرچه که می بینند دگر خشکه بنظر نمی آید - آیا جزیره
مسکونست - نام گذاشتن جاها - جزیره
لینقو لن .

بعد از نیمساعت مهندس با هاربر از راهیکه آمده بودند برگشتند ، و در مغاره خود
برفقای خود پیوستند . مهندس گفت :
- رفقا ! طالع ناساز مار ا بيك جزیره انداخته . فردا نظر به جزیره بودن این
زمين يك چاره کاری برای خودمی اندیشیم .
قضازده ها طعام خود شانرا بيك سکوتی خورده در مغاره ئیکه دوهزار و پنجصد


-( ٩٠ )-

قدم از سطح بحر ارتفاع دارد بکمال راحت بخوابیدند .
فردای آن که ( ۳۰ ) م ماه مارچ بود مهندس با همه رفقای خود با زبر ذروۀ کوه
برآمدن خواست . زیرا اگر این جزیره از جزیره های خالی وغیره سکون بحر محیط باشد که
از راه مرور و عبور کشتیها و و اپورها بیرون افتاده باشد در انحال برای قضا زدگان
بیچاره تا بوقت مرگ مسکن دایمی شان خواهد بود. پس مسکن دایمی خود را میباید
که بخوبی به بینند و بدرستی بشناسند .
صبح وقت بود که مهندس با رفقای خود که سگ صادق هم داخل حساب بود از
مغاره برآمدند . مهندس امید میکرد که همه احتیاجات خود شانرا از جزیره تدارك
کرده بتواند . زیرا جزیره را از هر چیزی توانگر یافته بود که همه موجودات آن بحال
طبیعی بود . قابل استعمال ساختن آنها را بيك سعی و کوشش متمادی موقوف میدید.
رفقای مهندس نیز بشر طیکه مهندس شان باشد از ان مرد مانی نیستند که از هیچگونه
سعی و کوشش روگردان شوند . علی الخصوص پاتقروف بعد از مسئلۀ آتش افروزی
مهندس چنان اعتمادی بر مهندس پیدا کرده که نهایت ندارد .
سیروس برای بالا برآمدن ذروه بازهما نراه دیشبه را گرفت . بعد از انکه همه
اطراف ذروۀ برج مانند رادور کردند از غاره مذکور داخل مجراشدند . امروز هوا
لطیف و بی ابر بود . مجرا بوسعت و بزرگی هزار قدم بيك قیفی مشابهت میرساند که
کنارهای دهن قیف عبارت از روۀ کوه است . داخل مجرا از تصلب و انجماد معادن مذاب
شده شکلهای بسیار لطیفی پیدا کرده بود . این يك معلوم نمیشد که آیا آخر مجرا بکجا
ها فرو رفته باشد زیرا چونکه چقوری آن در میان يك تاریکی تیره درونی گم شده
رفته است .
بعد از نیمساعت هر پنج رفیق از دهن قیف مانند مجرای کوه آتشفشان بر کناره ای ذر
وه که باسنگ پاره های مخروطی مزین بود بالا برآمدند. هر پنج رفیق به هر هر طرف
نظر انداخته فریاد کشیدند :


- ( ٩١ ) -

- هر طرف دریا ! هر طرف دریا !
بواقعیکه همچنین بود . هر طرف موقعی را که اینها بر ان بودند بحر محیط کبیر استیلا
کرده بود . مهندس به این امید بود که بلکه بچشم روز در نزدیکىها يك خشکه دیگری
دیده بتوانم . حالا یکه در هیچ یکطرفي نه يك خشکه ، و نه يك واپور ، و نه يك كشتی
بادبانی دیده میشد . گویا دريك دائره بی انتهای این نقطه افتاده است که آن دایره
نیز از بحره تشکل بوده است .
مهندس و رفقایش یکچند دقیقه بی آنکه يك كلمه چیزی بگویند بکمان سکونت در
اطراف بحر محیط كبير نظر دوختند . چشمه‌های پانقروف بدرجه يك دوربینی پر قوتست
همه محیط افق را بکمال دقت از نظر گذرانیدند. هيچيك نقطه ئیکه بخشکه مشابه باشد
دیده نشد . اول بارژه ده ئون راه سخن را باز کرده گفت :
- آیا بزرگی این جزیره چقدر تخمین خواهد شد ؟ زیرا این جزیره که در میان ابحار
محیط نامحدودی واقعشده آنقدر بزرگ يك جزیره نیست .
مهندس بعد از يك چند دقیقه ملاحظه گفت :
- اگر بگویم که این جزیره از (١٨٠) کیلومتر زیاده تر وسعت را مالك باشد میپندارم
که خطا نکرده باشم .
پس اگر سیروس سميت درین تخمین خود خطا نکرده باشد چنان معلوم میشود
که این جزیره به بزرگی جزیره (ما لطه ) یا (زانطه) خواهد بود . اما سوا حل
اینجزیره خیلی درامده گیها و برامده گیهائی دارد که به آن سبب يك شكل منتظمی ندارد.
شکل اینجزیره ازینقرار است که بیان میشود . ذاتا ژه ده ئون سپیله به بسیار
دقت نقشه و خریطه جزیره مذکوره را که بحقیقت بسیار نزديك بود در ورق کتابچه
خود بهمین صورت که بیان میشود رسم نمود :
نقطه ساحلیکه قضا زده گان دران افتاده اند بعد از آنکه یکسر بسوی جنوب شرقی
در از شده میرود بايك دماغه سر تیزی نهایت مییابد . باز از همان نقطه ئیکه بران افتاده


- ( ۹۲ ) -

اندچون ساحلر ابسوی شمال شرقی امتداد دهیم می بینیم که با دو دماغه نهایت می یابد
که درمیان این دو دماغه يك خليج بسیار تنگی واقعشده است که دماغه های مذکور و
خلیج میان آن بدهن باز شده يك سگماهی مشابهت میرساند .
در حد وسط سواحلی که از شمال شرقی بجنوب غربی ممتد شده است زمین يك
محدبی بزرگی پیدا کرده که کوه آتشفشان مذکور در طرف غربی این محدبی میباشد.
بعد ازین موضع محدب ساحل يك معقری پیدا كرده بايك دماغه بسیار درازی که بدم
يك حیوانی مشابهت دارد نهایت می یابد .
عرض این جزیره بقدر ( ۹ ) میل تخمین میشود . این عرض درمابین ساحلی
که شمینه ها در انست و محدبی که کوه در ان میباشد واقعشده است طول جزیره از دو
دماغه ئیکه در طرف شمالست تا به دماغه شبه جزیره مثالیکه در جنو بست بقدر (۱۰۰)
میل تخمین میشود .
تشكيلات ارضية جزیره از ینقرار است: سه قسم زمینهای جزیره عبارت از سنگستان
وریگستان غیر منبتیست. يك قسم ديگر آن سبزه زار و جنگل بهم پیوست پردرخت و
آب داراست . فضازده گان این را هم بکمال حیرت دیدند که در مابین کوه آتشفشان و
شمینه هايك تالاب بسیار باصفایی موجوداست. از زروۀ کوه اگر چه این تالاب باسطح
بحر برابر بنظر میخورد ، ولی مهندس بعد از ملاحظه دانست که تالاب از بحر تخمینا بقدر
سه صد قدم بلندتر است . يا تفروف گفت :
- چنان معلوم میشود که آب این تالاب شیرین باشد .
هاربر – من چنان میبینم كه يك جوی آب هم در تالاب میریزد .
مهندس – ها ، چون چنینست البته که آب تالاب بدررفت هم داشته باشد که آنرا
در وقت باز گشت می بینیم .
سیروس سمیت ورفقایش بقدریکساعت برزروۀ کوه نشستند جزیره در پیشگاه
نظر شان بتمامهاجلوه گر بود . علی الخصوص سبزی و خرمی جنگل وزردی ریگزار


- ( ۹۳ ) -

ساحل ، و آبی رنگینی تالاب ونهر ها يك منظره لطیفی تشکیل داده بود . حالا برای
قضازده ها حل كردن يك مسئله مانده بود که آیا جزیره مسكونست یا خالی ؟ این سوال
از طرف ژه ده ئون پرسیده شد . بجواب این سوال از حالا گفته میشود که جزیره غیر
مسکونست . زیرا سیاحان از وقتیکه بجزیره افتاده اند و تا بحال هر انقدر که گردش کرده
اند بهيچ يك اثر انسان تصادف نكرده اند . از زروه کوه نیز بهر طرف که نظر می انداز ندنه
يك دودی ، ونه يك خانه ، ونه يك بنائی که بودن انسانرا نشان بدهد پدیدار نیست . اما
باوجود اینهم چون درونهای جنگل ، و آخرهای دماغه جنوبی هنو ز بخوبی دیده نمیشود
يك حكم قطعی داده نمیتوانند .
حالا دو مسئله دیگر هنوز مانده که آیا جزیره برو اه رفت و آمد و اپور ها میباشد یانی ؟
آیا از جزیرهای نزديك آن گاه گاهی در مخاصره مان بومشی اینسر زمینها می آید یا نمیآید ؟
اینستکه جواب این سوالها درین وقت یکقدری مشکل مینماید . اگر چه در نزدیکیهای
جزیره تا بدجه ئیکه چشم کار میکند دیگر خشکه معلوم نمیشود اما احتمال دارد که مردمان
بومشی اینسر زمینها با کشتیهای خودشان آمده بتوانند . آمدیم بر مسئله ئیکه آیا راه
واپورها برین جزیره هست یانی؟ این مسئله آنوقت حل میشود که سیروس سمیت عرض
و طول جزیره را تعیین بکند که آنهم بدون آلات حل نمیشود : و مهند س نیز آلات
ندارد .
ژه ده ئون خریطه جزیره را کشیده و به اتمام رسانیده بود . جنگلها ، نهر ها ، تپه
ها همه مرقم گردید . در اثنا ئیکه از زروه کوه میخواستند حرکت بکنند . مهندس گفت :
— دوستهای من ! حالا می بینید که طالع ناساز مارا بيك جزیره انداخته که همه او
صاف و احوال آن تا یکدرجه بر ما ظاهر و هویدا گردید . از روش حال چنان معلوم میشود
که تا بسیار وقتها در نجا ماندنی باشیم ، بلكه اگر كدام واپورى بيك تصادف فوق العادة
پیش نشود تا بوقت مرگ درینجا بمانیم .
ژه ده ئون — دوست عزیز من ! اگرچه طالع ناساز ما را در نجا انداخته است ولی


- ( ٩٤ ) -
شکر است که همه یکجاهستیم . علی الخصوص که همه ما از سخن شما بیرون نمیرویم.
آیا همچنین نیست دوستهای من !
هاربر دستهای مهندس را گرفته گفت :
- من همیشه به شما مطیعیم .
ناب فریاد بر اورده گفت :
- من همیشه برای افندی خود بفدا ساختن جان خود مهیا میباشم .
پانقروف - سخن آمد بر من . من میگویم که از برکت علم و فن شما و سعی و کوشش ما
این جزیره را در کم وقت مانند یکی از شهرهای بازینت امریکا آباد میکنیم . در بخاشهر
ها میسازیم . تلگرافها ریلها بکار می اندازیم ، و بيك حال مملکت بسیار متمدنی در اورده
روزی از روزها رفته بحکومته متبوعه خودمان تقدیم میکنیم ! اما يك چیزی میخواهم
که ما خود را در نجا فضاز ده نی بلکه مهاجرانی که برای آبادی اینجا آمده باشیم بدانیم.
سیروس سمیت ازین سخن پا نقروف خنده خود را منع نتوانست نموده آرزوی
پا نقروف به اتفاق آراء قبول کردید . پانقروف گفت :
- چون چنینست برخیزید که برویم و بکار و بار خود آغاز نهیم .
مهندس - یکقدری به ایستید دوستان! جزیره خود را دیدیم نقشه آنرا گرفتیم.
حالا چنان میپندارم که برای خود جزیره ، ونهرها ، و جنگل ، وكپانه ها ، وخليج ها ،
ود ماغه های آن يكيك نامی بنهيم .
ژه ده ئون -- بسیار خوب میشود .
پانقروف - هم بسیار ضرور و لازم چیزیست . زیرا اگر نامهای اطراف معلوم
نباشد بهر طرفیکه برویم بچه نام و چه عنوان خواهیم رفت ؟
هاربر -- آیا نام شمیته ها نیز تبدیل خواهد یافت ؟
پائروف -- اگر برأى من باشد نام این مسکن اولین خود را تبدیل ندهیم .
سمیت - بلی ، پانقروف درست میگوید ، شمیته بنام خودش باشد .


-( 95 )-

پانقروف - بسیار خوب . حالا ما هم چنانچه ( روبنسون ) کرده بود بکنیم مثلا
( خلیج قدرت ) ( دماغه قاشالو ) ( دماغه نومیدی ) نامها بگذاریم .
هاربر - ازینکه اینچنین کنیم چرا بنامهای موسیو سیروس ، وموسیو ژه ده ئون ،
و ناب جاها را نام ندهیم .
ناب دندانهای سفید خود را بخنده دندان نمائی نشان داده گفت :
- بنام من هم ها ؟
پانقروف - البته ، چرا نشود ! مثلا اگر ( خلیج ناب ) یا آبنای ( ژه ده ئون )
بگوئیم چه میشود .
ژه ده ئون - من چنان میپندارم که نامهای مشاهیر مردمان ملك خود ما را بنهیم
که به اینصورت هیچ نباشد آنها را یاد آوری میکنیم .
- سیروس - بلی ، برای آبناء و خلیج و دیگر چیزهای کلان فکر ژه ده ئون
مقبولست . مثلا این کمانه بحری جهت شرقی را ( کمانه جماهیر متفقه ) بگوئیم ، و کمانه
بزرگ جنوبی را (کمانه واشینگتون ) ، این کوهیکه بر سر آن هستیم (كوه فرانقان).
این تالابی که دیده میشود ( تالاب غرانت ) بگوئیم چه ضرر دارد . ودیگر جاهای
خرد وریزه را در وقت گشت و گذار نامهای مناسب شكل وموقع شان مینهیم .
این تکلیف مهندس به اکثریت آراء قبول گردید . ژه ده ئون در خریطه که
نقشه کرده بود کمانۀ جماهیر متفقه ، وکمانۀ واشینگتون ، وكوه فرانقان ، وتالاب غرانت
را چنانچه مهندس گفته بود قيد و ثبت کرده گفت :
- این شبه جزیره جهت جنوبی را [ شبه جزیره مار ] ودماغه ئیکه در منتهای
آنست « دماغه مار » بگوئیم . زیرا بمار بسیار مشابهت دارد .
مهندس - قبول است .
هاربر - خلیج جهت شمالی را که در مابین دود ماغه مانند دهن حیوانی باز مانده
است ( خلیج سگماهی ) بگوئیم چرا که بدهن سگماهی بسیار میماند .


- ( ٩٦ ) -

پا نقروف — اینهم بسیار خوب . به دو دماغۀ ئیکه در دو طرف آنست (دماغۀ
ماندیبول) گفته شود .
ژه ده ئون — اما دماغه دو عدد است .
پا نقروف — چه میشود ما هم ماندیبول جنوبی ، و ماندیبول شمالی میگوئیم .
ژه ده ئون — بسیار مناسب ، نوشته شد .
پا نقروف — ایندماغۀ طرف جنوب شرقی را چه نام بدهیم .
ناب — بگذارید که برای این دماغه من يك نامی بگذارم چونکه این دماغه به پنجۀ
يك جانوری میماند آنرا (دماغۀ پنجه ) بگوئیم چه ضرر دارد .
همه قبول کردند . پا نقروف ازین کار بسیار محفوظ مینمود . يك کمی سعی کرده
برای نهریکه در پیش شمینه های شانست ( نهر مرسی ) ، و برای جزیره تك كوچكي
که اول بران افتاده بودند [ جزیرۀ سلامت ] ، و برای میدان بلندی که برسرشعبه
ها و سنگستان دیوار مانند لب دریا واقعشده ( منظرۀ وسیعه ) ، برای جنگل (جنگل
فاروست ) نام نهادند که به اینصورت جاهای مشهور جزیره تقسیم و توسیم گردید .
آمدیم بر مسئلۀ تعیین کردن موقع جزیره که در کدام خط طول وعرض كرۀ زمين
واقعشده : این مسئله را نیز مهندس وعده نمود که فردا بسایۀ طلوع وغروب شمس آنرا
نیز تعیین میکند که تفصیلات آن بعد ازین ذکر خواهد شد .
این کارها همه کامل شد . در اثنائیکه میخواستند از کوه فرو آیند پانقروف بصدای
بلند گفت :
— باشید کجا میروید ! حقیقتاً مایان هم بسیار مردمان بیفکری بوده ایم .
مهندس — چرا ؟
پا نقروف — آیا جزیرۀ خود را چه نام بدهیم ؟ آیا اینرا فراموش کردیم ؟
هاربر و دیگر رفقا جزیره را بنام مهندس موسوم کردن میخواستند اما سیروس
سمیت گفت :


- ( ٩٧ ) -

- دوستان من ! بر جزیره خود نام بزرگ ترین آدم مملکت خود ما نرا بنهیم ،
و ( جزیره لینقولن ) بگوئیم .
این رأی نیز از طرف جمله رفقا قبول گردید .
این حادثه در ( ٣٠ ) ماه مارت سنه ( ١٨٦٥ ) جریان کرده است که ( جنرال ابرا
هام لینقولن ) مشهور ازین تاریخ پانزده روز بعد ترك حیات کرده بود .

باب دوازدهم

برابر کردن ساعت ها - پانقروف دیوانه است - دود - نهر قریق روژ -
مجموعه نباتات جزیره لنقولن - مرغان کوهی - قانغورو ها -
تالاب غرانت - عودت بشینه ها .

پنجنفر سیاحی که در جزیره ( لنقولن ) مهمانند از مجرای کوه آتشفشان فر و آمدند .
بعد از نیمساعت به ذروه دوم سطح مایل واصل شدند . پانقروف از رسیدن وقت طعام
چاشت خبر داد . مهندس و ژه ده ئون برابر کردن ساعتهای خود شانرا لازم دیدند .
ساعت ژه ده ئون يك ( قرونو مترو ) ی مکملیست که از ریشموند تا به اینجا مکمل در
رفتار ، و به افق شهر مذکور کامل العیار شده است . مخبر ژه ده ئون هیچگاه کوک کردن
ساعت خود را فراموش نکرده است . اما ساعت مهندس بسبب دوسه روز غائب بودن
او طبعاً استاده شده بود . مهندس بوضعیت شمس نظر کرده عیار ساعت خود را تخمیناً
برابر نمود . ژه ده ئون نیز خواست که ساعت خود را برابر کند اما مهندس او را
نگذاشته گفت :
- شما باشید عزیز من سپیله آیا ساعت شما عیار شهر ریشموند نیست ؟
گفت - بلی ، تبدیل نداده ام .
مهندس - بنا برین ساعت شما را دائره نصف النهار شهر مذکور میدانیم که شهر
ریشموند و شهر واشینگتون چنانست که بر يك زمین واقع شده باشد .


-( ۹۸ ) -

ژدہ دہ ئون - بلی هیچ شبهه نیست ؛ همچنین است .
مهندس - چون چنینست ساعت خود را بحال خودش بگذار بعقوبش هرگز دست
نزنید . چونکه این بما لازم میشود .
مرغ ترا بوغا ترا پانقروف يك کباب بسیار اعلایی کرده يك طعام بسیار مکملی
خوردند . شکار موجوده ئیکه در دست داشتند تمام شد . اما پانقروف از جمله هیچ
انديشناك نبود . زيرا ازين يك خاطر جمع بود که تا رسیدن بشمینه ها توپ اليت يك چیزی
بدست خواهد آورد . و با خود میگفت که : « از مهندس رجا کنم كه يك قدرى باروت ،
و تفنگ بساز دتا از ین مشکلات بی شکاری وار هیم . » عجب خیال خام! پانقروف دیوانه است!
در وقتیکه از سطح مایل حرکت میکردند سیروس سمیت رفیق خود شانرا بشمینه
ها از يك راه دیگری تکلیف نمود . مهندس میخواست که تالاب بسیار لطیفی را که از
بالا دیده بود از نزديك مشاهده نماید . لهذا بمهما ت و قرارده كنار يك نهر خوش جریان
براق کوچکی را گرفته روان شدند . این نهر همان نهریست که به تالاب میریزد . هیچ
شبهه نیست که سیا حانرا بصوب مقصود شان میرساند . در اثنای راه با همدیگر سخن زده
و اختلاط کرده میرفتند . اطراف جزیره را چاهها ئیکه رفقا بر انها نهاده بودند با دیگر
دند . پانقروف بکمال مسروريت میگفت :
— هاربر ! راههای جزیرۀ خود را خوب آموختیم . مثلا اگر راه تالاب غرانت
را بگیریم ، و یا از جنگل فاروست کنار نهر مرسی را بگیریم بهمه حال بمیدان منظره
وسیعه و از آنجا بکیرا نه جماهیر متفقه میرسیم .
رفقا اینرا هم در مابین خودشان قرار دادند كه تا يك مادۀ مهمی رو ندهد از همدیگر
خود هیچگاه جدا نشوند . در جزیره بسببیکه اثرهای قدم حیوانات درنده وحشیه
دیده شده از انرو به احتیاط حرکت کردن لازم است ، و برای آنکه نفس خودشانرا
از آنها مدافعه کنند همیشه یکجا بودن شان لازم است . در راه هاربر و پانقروف وتاب
توپ را به پیش روی خود انداخته پیشتر میروند . ژد ده ئون و مهندس از عقب شان می


- ( 99 ) -

آیند . ژه ده ئون هر دیدنی خودش را در کتابچهٔ جیبی خود ثبت دفتر مینمود . مهندس چشمهای خود را بر زمینی که بر ان میرفت دوخته هر پارچهٔ معدنی یا نباتی را که میدید برداشته معاینه میکرد و بعضی از انها را در جیب خود پر میکرد . پانقروف بدیگر رفقای خود گفت .
— ترا بخدا بگوئید که این .وسیوسیروس. از زمین چه جمع میکند من هرچه که می بینم هیچ چیزیکه ارزش داشته باشد نمی یابم .
درین اثنا هارپر واپس گشته به نزد مهندس بیامد . ژه ده ئون پرسید که :
— چیست اولاًد ؟
هارپر — صد قدم پیشتر از میان سنگها بالا برامدن دود را دیدم .
ژه ده ئون — یعنی معلوم میشود که درینجا آدم خواهد بود ؟
مهندس — تا خوب ندانیم که حقیقت چیست زنهار که خود را نشان ندهیم . از همه پیشتر من از وحشیهای این سر زمینها میترسم . آیا توپ کجاست ؟
هارپر — توپ از همه پیشتر میرود .
مهندس — آیا عوعوه نمیکند ؟
هارپر — نی .
مهندس — خیلی عجب است . یکبار بخواهیمش .
اینرا گفته مهندس ، و مخبر ، و هارپر در نزد پانقروف و ناب که پیش بودند رفته همه شان در پشت یک سنگی پنهان شدند . در انجا بقدر صد قدم پیشتر از میان سنگها يك دود زرد رنگی را دیدند که بهوا بالا میراید . مهندس بايك ایشپلاق پستی توپ را آواز داده رفیقهای خود را بمنتظر شدن امر نموده خودش تنها بطرف محلی که از ان دود میبر امد روان شد . چار نفر رفیق در حالی که باز گشتن مهندس خود شانرا به بسیار بیصبری انتظار میکشیدند بنا بر آواز دادن مهندس همه گی بسوی دود دویدند .
مهندس ذاتاً از بوی آن دانسته بود که دود از چیست ؟ چار نفر رفیق چون به نزد مهندس


- ( ۱۰۰ ) -

بیاه دند اول بقوهٔ شامهٔ شان يك بوی بسیار بدی رسید. مهندس گفت :
— دوستان ! دود ازین معدن گوگردیكه در نجا ست میبراید . اگر امراض جلدیه
داشته باشید بواسطهٔ غسلیكه درین آب بكنید دفع میشود .
پانقروف — بسیار افسوس میكنم كه بهمه چنین يك مرضی گرفتار نیستم تا بشرف غسل
این آب دود آلوده مبارك نایل میشدم. هیچ نمیدودایكاش یكمقدری ریزش كردہ میبود . .
قضا زدہ ها تانجائیكه دود از ان بالا میبرآمد پیش شدند . در انجا يك معدن گوگرد
صودہ داری دیدند كه بصورت مایع یعنی آبگین . از زمین میبرامد . آب این معدن
باهوا اختلاط كردہ جوهر ( مولدالحموضه ) را كه آنرا ( ایدروژه‌ن ) گویند بلع كردہ
( حامض كبریت ماء ) جوهر بدیونی را حاصلكردہ نشر مینمود .
سیروس سمیت دست خود را در میان آب معدن در آوردہ دیدكه بدرجهٔ دست سو
زانیدن نبود . مزهٔ آنرا چشیدہ دیدكه شیرین مزہ است درجهٔ حرارت آنرا بدرجهٔ
سی و پنج سانتیغراد یافت . هاربر پرسیدكه :
— از چه دانستیدكه درجهٔ حرارت آن ( ٣۵ ) است ؟
گفت — وقتیكه دست خود را در آب فرو بردم هیچ يك گرمی و سردی حس نكردم
كه ازین دانستم كه حرارت آب مساوی با حرارت وجود انسانی كه عبارت از حرارت
غریزی میباشد هست كه آنهم ٣۵ درجه است .
معدن گوگرد درینوقت برای مهاجرین جزیرهٔ لینقولن — بلی بعد ازین قضا زدہ
گانرا بنا بر تنسیب پانقروف مهاجرین مینامیم — هیچ فائدهٔ نمی بخشد . لهذا از انجا
باز براه خود روانه شدند ، و در يك درختزاریكه بسیار درختهای صاف و بلندی
داشت در امدہ كنار نهر مذکوری كه بران می آمدند پیروی كردن گرفتند. زیرا مهندس
میدانست كه این نهر كج و پیچ آخر ایشانرا به تالاب غرانت خواهد رسانید . جوی
مذكور در میان این بیشهٔ لطیف از مجراهای مار پیچی در جریانست . بسببی كه در آب
آن حمض حدید آمیخته شدہ است رنگش سرخ دیدہ میشود كه به آنسبب زرد بمان


— ( ۱۰۱ ) —

پیدا شده (قریاق روژ) یعنی (جوی سرخ) نهادند . این نهر واسع و چقوريك نهر
یست که آبش خیلی صاف و براقست . اگرچه اکثر مجرای آن ریگ است ولی در بعضی
جاها از سنگلاخها جریان یافته شلاله های بسیار لطیف و خوشنمایی تشکیل میدهد .
بقدر یکنیم میل امتداد نموده به تالاب میریزد . عرض آن بقدر سی قدم است . آب
نهر خیلی شیرین و خوشگوار بود که به اینسبب آب تالاب نیز شیرین باید بود . اگر در
کنار این تالاب يك جای قابل سکنا میباشد برای مهاجران يك نعمت عظمایی شمرده میشود .
در ختانی که در کنار این نهر (قریاق روژ) است بدرختانی که در کنار نهر (مرسی)
میباشد مشابه نیست . این درختان از جنس درختان راست و بلندیكه سرهای شان
مانند يكيك سایبان بزرگی ومخصوص منطقة قطعه اوسترالیا وتاسمانیاست میباشند ،
ما درین ناول خود ما همیشه ماه مارت را که تقریباً مطابق ماه حمل است ذکر میکنیم
که بخیال قارئین کرام خواهد رسید که موسم هم اول بهار خواهد بود . حالا نگاه اینچنین
نیست . در مملکتها ئیکه در نصف کرهٔ جنوبی واقعست ماه مارت آن مقابل ماه ایلول است
که مطابق ماه میزان نصف کرۀ شمالیست . لهذا در جزیرهٔ لیقولن که در نصف کرۀ
جنوبی واقعست دریتوقتی که فضازده گان دران افتاده اند موسم تیرماه است . برگهای
درختان نوبه افتادن رو نهاده است . اکثر درختها از جنسیست که مانند نیشكر يك مادۀ
شیرینی بعمل می آورند . مهاجران درمیان درختها اگر چه درخت جوزهندی را
جستجو کردند و لی نیافتند . بر درختان بیشه مرغان مختلف الجنس مخصوص این
منطقه هامانند (قاقاتوٹس) و (دودو) ، و [طوطی] و «فلوریه» بنظر بر میخورد.
دفعتاً از طرف درختها ی بهم پیوست و غلوی جنگل يك صدای غیر منتظمی مرغان
آمده هاربر شناخت که صدای (سوکاون) نام مرغیكه [مرغ دشتی] میگویند
میباشد . لهذا احتیاط را فراموش کرده با ناب به آنطرف دويد، ويك دودانه از انها
را بسنگ و چوب بدست آوردند هاربر كبوترهای جنگلی ، و دیگر نوع مرغان خوش
گوشتی نیز اگرچه در جنگل دیده بودولی از بی اسبابی بیکی از انها نزديكشد. نتوانسته بود.


-( ١٠٢ )-

بعد از کمی بعضی حیوانات چارپای بسیار تیزدوی دیدند که هاربر آنها را شناخته گفت:
- وای قانغورو !
پانقروف - آیا کوشتش خوردنیست ؟
ژه ده ئون - اعلایك مهمانی شکمهاست .
بمجردیکه از زبان ژه ده ئون اینسخن برآمد، ناپ و پانقروف در پی قانغوروها
بدویدن افتادند . هر قدر که رفقای شان فریاد کردند که گرفته نمیشود ولی آنها گوش
نداده بر دویدن دوام نمودند. بعد از چند دقیقه بیهوده مانده و خسته شده پس گشتند.
توپ نیز با گرفتن چیزی کامیاب نشده بود . پا نقروف نفسک زده بيك اضطراب
مهندس را گفت :
- موسیوسیروس بهمه حال تفنگ ساختن لازم است . آیا این ممکن خواهد بود؟
مهندس - بلکه ممکن است اما در اول امر تیروکمان بسازیم بعد ازان برای تفنگ
می اندیشیم .
پا نقروف - آیا تیروکمان ؟ اوه تیروکمان بچه کار میآید ! آن يك کار بچه بازیست ! !
ژه ده ئون - کبر نکنیم موسیو پانقروف . باروت و تفنگ هنوز از اختراعات دیو
زه است . حالاً فکر تیروکمان از صدها عصر پیشتر سلاح یگانه جمعیت بشریه است .
زیرا اگرچه آلات ناریه نويك چيزيست اما بکمال تأسف بیان میشود که محاربه ها
بسیار قدیمست .
پانقروف - حقدارید موسیو سپیله .. من همیشه همچنین سخنان بیفکرانه میگویم.
مرا معذور بدانید .
ها ربر - ذاتاً گرفتن اینحیوانات نیز بسیار مشکلست . چونکه این قانغوروها
بقدر دوازده قسم میباشند که يك رقم آن سرخ و دیگر آن ...
پانقروف سخن هاربر را بریده گفت :
- هاربر! برای من يك نوع قانغوروست که آنهم رقم خوردنی آنست والسلام .


- ( ۱۰۳ ) -

این اصول تقسیم پانقروف هرکس را بخنده آورد . لکن خنده کردن خود
پا نقروف محال بود . زیرا بسببی که شکار مکملی که طعام شام را بشکم سیری تشکیل بدهد
موجود نبود اما طالع باز به امداد پانقروف رسید . چونکه توپ درین اثنا بکمال دقت
هر طرف را میپالید . اما از وضعش چنان معلوم میشد که دریندفعه سگ وفا کار برای نفس
خود شکار خواهد کرد. ناب ان وضع گرسنگی توپ را دانسته هیچگاه اورا از زیر نظر
دور نمیداشت . بعد ازيك كمى سگ بتاخت شده خود را ميان يك بوته زاری پرتاب
نمود . هماندم بعضی صداهای چقچغ يك حیوانی برامد . ناب دانست که سگ
شکاري بدست آورده است . او نیز بهمان طرف خود را پرتاب نمود . دید که توپ بر
يك آشیان خرگوش هجوم نموده ۵ سه چار چوچه های میانه سالی دارد . توپ بر دو
سه چار چوچۀ مذکوره حمله آورده بضر با دندان آنها را زخمی کرده بود و یکی از انها را خودش
گرفته بکمال اشتها تناول مینمود . ناب سه چوچۀ خرگوش كه هريك از مرغ - وكالون
بزرگتر بود بدست خود گرفته در نزد رفقا آمد . هاربر چون حيوانات مذکور را
بدید گفت :
- اینها از جنس حیوانات قاضعه میباشد که خالهای سبز بر انهاست و از خرگوش
بزرگتر و سر لسر بیدم میباشد . و ....
پانقروف باز سخنش را بریده گفت :
- از گوشتش سخن بگوئید که چسانست ؟
هاربر -- گوشتش از گوشت خرگوش بهتر است .
پا نقروف -- مطلوب همین است . جنس و نوع آنرا بعد از جویدن استخوانهای
شان می اندیشیم .
قضا زده گان باز براهیکه داشتند دوام نمودند . نهر قریق روز درینوقت از زیر
درختان بسیار جسیم ( ساقز ) که آنرا « مصطکی » میگویند. و درختهای [ با نقیاسی ]
در گذر بود. دیگر بعضی درختانی هم بود که طبیعت شناس نوجوان ما آنرا نمیشناخت.


-( ١٠٤ )-

هر انقدر که پیش میرفتند نهر فراخ شده میرفت . سیروس سمیت دانست که به
آبریزش نهر نزد یکشده اند . بعد از کمی از میان بیشه زار آبریزش نهر که عبارت از
تالاب غرانت است پدیدار گردید . نهر به تالاب می آمیخت . نقطه آمیزش نهر در
جهت ساحل غربی تالاب بود . این موقع که مهاجران به آنجا رسیده اند الحاق که
شایان تماشايك جائیست . چار طرف این تالاب صفا تاب خوش آب با اشجار لطیفه سبز
و خرم محاط است . وسعت سطح خارجی آن بقدر دوصد جریب می آید . از میان
درختان سبز یکه ساحل شرقی تالابرا در برگرفته بحر معلوم میشود . در طرف شمال
تالاب يك دائره منحنئ رسم میکند . در ساحل جنوبی آن بر سر يك سنگ بزرگی که
مانند يك جزیره در تالاب واقعشده بود بسی مرغهای آبی مختلف نشسته بودندکه
در میان آنها بسی مرغهایکه نظر شکار بانرا بخود جلب میکرد موجود بود .
آب تالاب شیرین ، و بسیار صاف و يك کمی سیاه رنگست در میان آن ، وجود
بودن انواع ماهی دیده میشد . ژه ده ئون گفت :
این تالاب بسیار لطیف است . در اطراف آن ساکن باید شد .
مهندس – ساکن میشویم .
مهاجران چون میخواستند که از کوتاه ترین راهها بشمینه ها برسند از انرو از
ساحل جنوبی تالاب برفتن مجبورشدند . از میان نی زار کنار ساحل بزحمت برای
خودشان راه پیدا کرده بسوی میدان ( تپۀ منظره وسیعه ) متوجه شدند که از انجا
بشمینه ها فرو آمدن آسان بود . بعد از انکه بقدر دو میل در کنار تالاب رفتند در
ختها ئیکه تپۀ منظره وسیعه را احاطه کرده بود پدیدار شد . این میدان تپه را که از میان
قطع کنند برجای کج گردی نهر مرسی فرو می آیند که از انجا بشمینه رسیدن
آسان مینماید .
مهندس به این مراق افتاد که بدر رفت آب تالاب را پیدا کند که از کدام نقطه آبهای
زیادی را که نهر قریق روز در ان میریزد بخارج میبرارد . هیچ شبهه نیست که آب


- ( ١٠٥ ) -

های تالاب از میان سنگهای سنگلاخ بلندی که بطرف بحر است و مانند دیوار سنگی
طبیعی بالا برامده بساحل رخنه بابحر خواهد آمیخت . مهندس خیال آنرا داشت
که از نزول آب به این بزرگی از ینقدر موقع بلند قوت بسیاری حاصل میشود که در
مآل از ن فائده گرفتن لازمست . لہذا ساحل بلند تالاب را که بطرف ساحل بحر است
نیز گردش نمودند ولی از مجرای بدر رفت آب تالاب هیچ اثری نیافتند . بدیگر اطراف
تالاب نیز نظر انداختند بازهم هيچ يك جوي ياشلاله نديدند .
ساعت چار شده بود . برای حاضر کردن طعام شام و استراحت کردن بشنینه ها
رفتن لازم بود . لهذا قضا زده گان از ساحل تالاب پاس عودت نموده و میدان تپه وسیعه
را از میان قطع کرده بر ساحل چپ نهر مرسی فرو آمدند و از انجا بشعیشه ها واصل
شده هماندم آتش افروختند . پا نقروف و ناب بخاطر کردن طعام مشغول شدند .
طعام حاضر شد ، و بکمال اشتها شکم سیر تناول کردند . در وقتیکه هر کس میخواستند
بخواب بروند سیروس سمیت سنگ پاره هائیکه در راه جمع کرده بود یکان یکان از جیب
برآورده گفت :
- دوستان من ! به بینید : این آهن است ، این از مرکبات کبریتیه است ، این کیل
است ، این کاس است ، اینهم زغال سنگ . این است خزینه هایی که ما بران مالك می
باشیم . پس اگر کوشش ورزیم از همه اینها فائده میبرداریم .

باب سیزدهم

پرتوپ چه پیدا میشور - ساختن تیر و كمان - دستگاه خشت پخته
داش کلالی - ظرفهای مختلف مطبخ - دیگ نخستین -
قرنفل بیابانی - مطالعه مهمه در باب علم هیئت .

روز دیگر بوقت صبح پانقروف پرسید که :
- خوب موسیو سمیت ! اول از کدام کار آغاز میکنیم ؟


-( ١٠٦ ) -

مهندس - از کار اول .
بواقعه که مهاجران در هر چیزی از اول آن به آغاز کردن مجبوراند . در دست شان
هیچ يك اسباب و آلاتی موجود نیست . دیگر آلاتی که به آن آلات بسازند نیز مفقود
است . برای صبر کردن فرصت هم ندارند ، زیرا بهر چیزی بشدت احتیاج دارند .
لازم است که بساختن اسباب دفع احتیاجات خود آغاز کنند . اما با چه چیز و کدام آلات؟
آهن شان هنوز در میان خاك و سنگ .کاسه و کوزه شان هنوز بحالت گل ، والحاصل
هر محتاج الیه شان « باده در تاك و شیشه در سنگ است » . بنابرین اول آهن باید حاصل
کنند تا از ان آلات و ادوات بسازند، و با آن آلات و ادوات احتیاجات خودرا رفع کنند!
بواقعه که مهاجران آدمان فوق العاده باغیرت و همت مردماني هستند. معلوماتی که
هار بر در علوم طبیعیه دارد خیلی منفعت بخش میشود ، ناب يك مجسمه صداقتست، در
هر کار مهارت دارد ، عاقلست ، مانده گی را هیچ نمیشناسد ، قوتمند و قوی البنیه است .
يك کمی آهنگری هم میداند. پانقروف در هر بحر کشتیوانی کرده. نجار بسیار مکملیست .
کشتی ساز است ، در وقتی که در عسکری رفته بود بخیاطی عسکری کار کرده است .
بکشتکاری و باغبانی مراق زیادی دارد . و الحاصل مانند هر کشتیوان بهر چیزی
وا قفست .
(کار اول ) که مهندس گفته عبارت از يك اسبابیست که مواد نخستین کار را از
حالی بحالی تبدیل بدهد . درینباب حرارت ، واسطه بسیار بزرگ و یگانه کارهاست .
حرارت از آتش بحصول می آید که زغال سنگ و چوب در جزیره خیلی وافر است.
اما چیزیکه اول لازمست همانا ساختن يك داشیست که آتش در ان افروخته شود.
پانقروف پرسید که :
- آیاداش برای چه بکار میآید ؟
مهندس – برای ساختن کاسه و کوزه ئیکه بآن احتیاج داریم .
پایقروف – آیاداش را باچه خواهیم ساخت ؟


(۱۰۷)
مهندس - با خشت پخته و چونه .
پانکروف - خشت پخته را از چه خواهیم ساخت ؟
مهندس - باکیل (۱) . برویم بخیر، وبکار آغاز کنیم . برای آسانی کار داش خود را در جائیکه کیل موجود است میسازیم . ناب خوردنی پیدا میکند . ماهم آتش را حاضر میکنیم .
ژه ده ئون - چون اسباب شکار را نداریم اگر شکار بدست نیاید و گرسنه بمانیم چه خواهیم کرد ؟
پانکروف - هیچ نمیبود يك كارد اگر میداشتیم !
سیروس سمیت خود بخود گفت : « راستست برای بریدن يك كارد ضرور است » .
یکی یکبار چشمهای مهندس بدرخشید : وسگ خود را آواز داده گفت :
- توپ اینجا بيا .
سگ در پیش افندی خود دوید . مهندس سرسگ خودرا گرفته تسمه فولادئیکه در گردنش بود بیرون برآورد ، و از میان دو پاره کرده گفت :
- بگیر پانقروف ! دوکارد !
تسمه گردن سگ از فولاد بسیار اعلا و نازکی ساخته شده بود که اگر دم آن را بر يك سنگی زده زده باريك سازند و باز بريك سنگ صافی مالش داده بلوکفند اعلاکاردی میشود . پانقروف در حال فولاد پاره هارا بحال کارد درآورد ، ويك بلو سنگ اعلایی نیز از لب دریا برآورده دم آنها را بآن تیزنمود . ويك سر آنرا بسنگ زده زده کول و تیزساخت، وبيك دو دسته محکم چوبی درآورده کاردهای مکملی بوجود آوردکه مهاجران بمالك شدن این دو کارد چنان گمان بردندکه مالك يك خزینه شده اند.
مهاجران براه افتادند . بساحل غربی تالاب که مهندس در آنجاکیل یافته بود رفتند. در اثنای راه هار بر از شاخهای درختانی که وحشیان امریکا از ان کمان میسازند چوبهای مناسبی برید . ولی احتیاج بزهی که بران به بندند مانده بود . يكنوع درختی
(۱) کیل ، گل سرخ کلالی را میگویندکه بوته های آب ساخت فلزات و برای بسی چیزها بکارمی آید .


-(۱۰۸)-
که هاربر نام آنرا ( هیبلسوس ) گرفت یافتند که پوست ایندرخت بسیار قوی و نرم است .
پا نقروف پوست ایندرخت را تاب داده وما نند زهی ساخته بر کمان ها به بست . حالا
کار بر تدارك تير بود . تيرها را نيز اگر چه از غنچه های راست وصاف بعضی درختهای
قوی بریدند ولی پیکانی که بر نوك آن بیندازند نیافتند . پا نقروف گفت :
آنرا نيز البته خواهیم یافت .
قضا زده گان بخانمان بجائیکه یکروز پیشتر مهندس نمونه جمع کرده بود و اصل
شدند . خاك این محل برای ساختن خشت پخته کار آمد وصالح بود که اگر این خاك
با ريك آمیخته شده خمیر کرده شود ، و با آتش پخته شود خشت پخته اعلایی از ان
بوجود آورده میشود .
خشت پخته اگر چه در قالب خشك ميشود ولی مهندس در ینوقت بساختن خشت
پخته را بدست اکتفا ورزید . چند روز متمادیاً مهاجران کوشش ورزیدند وسعی و
غیرت فوق العاده بخرج دادند . عمله های ما هر خشت ساز بی آنکه دخل ماشین دران
باشد در دوازده ساعت دوازده هزار خشت بوجود می آورد . حالا تکه این پنجنفر
سياح غيور ما با وجوديكه سه روز متمادیاً کار کردند بسبب بی قالبی و بی اسبابی تنها پنجهزار
خشت غیر منتظم بيك کلانی ساخته توانستند . حالا این خشتها را میباید که بقدر سه
روز بر حال خودشان ترك كرده بگذارند تا که خشك شوند ، بعدازان با آتش آنرا
پخته کنند .
روز دوم ماه نیسان بودکه سیروس سمیت به تعیین کردن موقع جغرافی جزیره
لينقولن اشتغال نمود . يك روز پیشتر از ین سیروس سمیت زمان غروب آفتابرا به
تمام دقت انتظار کشیده تحقیق نمود که بچند بجه غروب کرد . امروز نیز بوقت صبح
باز بهمان وقت طلوع را بساعت برابر کردکه ازین معلوم کرد که در مابین غروب وطلوع
۱۲ ساعت و ٢٤ دقیقه مرور نموده بود . پس دانست که بعد از مرور ٦ ساعت و
دوازده دقیقه شمس بدایره نصف النهار میدراید و در انوقت نقطه ئیکه آنرا گرفته


- ( 109 ) -
باشد جهت شمال خواهد بود . لهذاسیروس سمیت دو عصاچوب راست ومستقیم را
بزمین خلانیده سایه چوب را در هر جائیکه می افتاد بر همانجا بر زمین اشارت میکرد.
به اینصورت ارتفاع موقع مذکور را گرفته يك دائره طول یا دایره نصف النهار بدست
آورد که آنرا در عملیاتی که بعد ازین در باب تعیین موقع اجرا کردن میخواهد استعمال کند.
درین دو روزیکه برای خشك شدن خشتها انتظار میکشیدند مهاجرین بجمع
کردن چوب و هیزم اشتغال ورزیدند . بسیار چوبهای خشك از جنگل جمع آوردند .
باوجود این کار از شکار هم فارغ نمیشدند . حتی دیروز ناب و پائکروف به معاونت توپ
يك چوچه گراز جنگلی را نیز شکار کردند هار بر از گوشت آن به دندانهای آن زیاده تر
خشنود گردید زیرادندانهای گراز بچه برای پیکان تیرها ئیکه ساخته بود آنقدر نافع و
مناسب يك چیزی بود که نهایت ندارد . دندانها به تیر هاربط گردید . هاربروزه ده
ثون ماهرانه تیراندازی را آغاز نهادند . بنابرین هر نوع مرغهای شکارشده در شمیئنه
ها جمع آمد . در روزها که کارمیکردند و شام پس می آمدند مکمل طعام خورده
اعاده قوت مینمودند. شکارشان اکثر در ساحل چپ نهر مرسی در بیشه زاری که مذکور
گردیده بود اجرا میشد که این بیشه رانیز ( جاقامار ) نام نهادند .
شکاری که میکنند همه را کباب کرده میخوردند . قولو نها ازین قسم طعام دلزده
شدند حالا يك کمی دگر رقم طعام میخواهند ، ولی چه باید کردباید تا چار دیگ و کاسه
ساختن را باید انتظار بکشند . در اثنائیکه برای شکار گشت و گذار میکردند اثر پنجه بعضی
حیوانات را میدیدند که از دهشت آن بر خود میلرزیدند . مهندس بر رفقای خود
احتياط فوق العاده سفارش میکرد . بعد از دوروزيك سباع مدهشة رادیدند که از
میان جنگل گذرنموده این حیوانرا هار برشناخت که ( ژاغار ) نام ( پلنگ ) آمریکاست
که از پلنگ بسیار درنده ترو خونریزتريك جانو ریست . ژاغار بی آنکه بر مهاجران
هجوم کند گذر نموده گذشت. ژه ده ثون و یا نقروف باهم سخن رابربن يك كردند كه
بعد از انکه بساختن باروت وتفنگ کامیاب آیند بااین جانوران يك محاربة باز كرده و


-( ۱۱۰ )-

جود شانرا از جزیره بردارند .
درینروزها به تعمیرات و ترمیمات شمینه های خود شان نیز سعی و کوشش ورزیده
اند . زیرا تا وقتیکه مهندس يك مسکن مناسبتر پیدا کند و یا بسازد اقامت کردن شان
در شمینه ها ضروری دیده میشد . لهذا اطراف و سقف آنها را باسنگ و چوب و گل
پوشیدند و زمین آنها را باريك و لخ های بسیار نرم فرش کردند . روزهایی را که در
جزیره افتاده اند حساب کردند . دیدند که ( ۱۲ ) روز تمام شده که بجزیره آمده اند .
در ششم ماه نیسان هر پنج رفیق در جائیکه خشت مالی کرده بودند جمع شدند .
تا بوقت شام به خشت پزی مشغول شدند . از خشتهای مذکوريك او جاغ بسیار بزرگی
ساختند بوقت شام اوجاغ را آتش کردند . شب را بنوبت پهره دادند ، و در خاموش
نشدن آتش کوشش ورزیدند . اوجاغ را تمام چهل و هشت ساعت بلا فاصله آتش
کردند خشتها مانند سنگ پخته گردید . بعد از ان خشتها را برای سرد شدن بحال
خود گذاشتند . مهاجران برفاقت مهندس خود شان در ساحل شمالی تالاب رفتند
که مهندس در انجا سنگ چونه را یافته بود و آن سنگ از (کاربونیت کلس) مرکب
بود . سنگهای مذکور را جمع کردند و تا بشام به نقل و حمل سنگهای مذکور مشغول
شدند . سنگهای مذکور را در اوجاغ انداختند . جوهر حامض کاربون آن بسبب
حرارت پرواز نمود ، تنها كلس یعنی چونه خالص بماند . چونه را نیز باریک آمیختند
و يك ماده بسیار گیرنده از ان بعمل آوردند که به اینصورت برای ساختن داش کلالی
خود شان یکچند هزار خشت و چونه وافری بوجود آوردند .
تمام پنجر و زکامل به بنایی مشغول شده يك داش دود كش داريك اوجاقه كلالي
بوجود آوردند که درازی دودکش آن بدرازی بیست قدم بود دور وز دیگر سعی و کوشش
نموده از معدن ذغاليکه مهندس در کنار فريق روژ دیده بود ذغال بسیاری نیز جمع نمودند.
داش را آتش کردند . در جزیره لينقولن از ابتدای خلقتش این اول بار است که دود
سیاه سنگ زغال از دودکش دراز که نشانه مدنیت است درهوا بالا برآمد .


— ( 111 ) —

خمیرهٔ کل کلالی خود شا نوازکپل که مهندس آنرا در اثنای کشفیات خود یافته
بود و میده کی چونه و میده کی سنگ چقماق ترکیب دادند و بکار آغاز کردند از دیگ بزرگ
رخت شوئی گرفته تا به پیپوی تنباکوکشی هر نوع آلات و ادوات محتاج الیه خود را مانند
دیگ سرپوش کاسه طبق چمچه حتی قاشق همه کی را ساختند اگر چه اینچیزها ثقیل و
کلفت چیزهایی بودند ولی چون بدرجهٔ بسیار بلند حرارت پخته شده بودند بسیار کار
آمد و متین بودند . پا نقروف در وقت ساختن آلات مطبخ یکد و دانه پیپو نیز ساخته
حسرت و تأسف توتون کشی خود را که بسبب نبودن توتون جگر کباب بود تازه نموده
خود بخود گفت :
— باشد بلکه آنرا هم بیابیم .
والحاصل مهاجران تمام ده روز کامل بصنعت کلالگری اشتغال کردند . مهندس
در خصوص کار ها چون بسیار ماهر بود هر چیزیرا بقاعده اجرا میکرد . روز دیگر عید
پستقالیه بود . مهاجران آنروز را به استراحت قرار دادند .
در پانزدهم نیسان به صنعت کلالی نهایت دادند ، همه معمولات صناعیهٔ خودشانرا
برداشته بشمینه ها آمدند . روز دیگر بدگر صنعت آغاز میکردند . در وقت بازگشت
مهندس يك نبات بسیار نافعی یافت که این نبات از نوع نباتات اسفنجیه ( قاو ) نام
نباتی بود که در اصطلاح ملك ما آنرا ( قف ) میگویند . و بعد از خشك شدن به ادنا
شرر در میگیرد . مهندس ازین نبات ده پانزده برگهای بزرگی که مانند پارچه های
نمد بود کنده بپا نقروف پیش کرده گفت :
— بگیرید پا نقروف ! ازین تحفه بسیار ممنون خواهید شد .
پا نقروف برگهای پت دار مذکور را بدست گرفته گفت :
— این چیست موسیو سمیت ؟ مبادا توتون نباشد ؟
— مهندس — نی توتون نیست . ( قاو ) است که در گیران کبریت آسا نیست .
بواقعی که این در گیران بعد از انکه خشك شد در باب آتش در دادن خدمتهای


- ( ۱۱۲ ) -

بزرگی برای مهاجران ایفا نمود .
امشب مهاجران در شمیته های خود شان يك طعام بسیار مکملی خوردند . آب
در میان دیگهای نوساخته کی خود شان يك كواج بسیار اعلانی پخته بود . هاربر در
پهلوی آن (قالودیوم) نام يك سبزه نیز علاوه کرده بود. که جای نان را میگرفت . از وقتیکه
فضا زده گان از ریشموند برآمده اند از خوردن نان خشك محروم مانده اند .
بعد از طعام مهاجران از شمینه ها برامده بر کنار ساحل آمدند ، شب لطیف هوا
آرام بود . اگر چه کره قمر هنوز بحال بدر نبود که اطراف را ضیا دار بتو اند ولی نجوم
لطیفه درخشانیکه قبه سما را تزئین داده بود علی الخصوص کوکب قطبی که مهندس
آنرا از ذروه کوه ( فرانقان ) دیده بود بکمال لمعه شاری بود . سیروس سمیت بعد
از انکه كوكب مذکور را تماشا نمود از [ هاربر ] پرسید که :
- آیا ! امشب پانزدهم ماه نیسان نیست اولاد ؟
هاربر - بلی موسیوسیروس . در پانزدهم نیسان هستیم .
مهندس - فردا تساوی لیل و نهار یکه در سال دو بار بوقوع می آید خواهد شد. یعنی
فردا يك روز يست كه شب و روز بد رازی یکی میشود . تساوی لیل و نهار یکه در ماه
ايلول ملك های ما میشود درینجا یعنی در نصف کره جنوبی در ماه نیسان میشود .
بناء علیه فردا در وقتیکه به زوال یکچند ثانیه بماند شمس از دایره نصف النهار میگذرد.
اگر فردا هوا خوب باشد طول جزیره خود را به صورت تقریبی تعیین میکنیم .
ژه ده تون - آیا بی اسباب و آلات ؟
سیروس - بلی، ذاتاً شب بسیار روشنست. حالا ازین صافی و روشنی شب استفاده
کرده ارتفاع قطب جنوبی را یعنی مسافه دوری قطب جنوبی را از نجا حساب کرده
عرض جزیره خود را تعیین میکنیم . هم چنین نیست رفیقان ؟ پیش از انکه بکارهای
بزرگ جدی آغاز کنیم میباید که بعد مسافه جزیره خود را از قطعات مسکونه بدا
نیم که چقدر است ، و اینهم معلوم نمیشود مگر به تعیین کردن طول و عرض آن .


( ۱۱۳ )

ژده تون ـ بلی بسیار درست . اگر بدانیم که بکدام قطعه مسکونه نزديك هستیم
ازینکه درینجا بساختن خانه و دیگر چیزها مشغول شویم بسا ختن يك کشتی کوچکی
مشغول میشویم .
مهندس ـ این است که منهم از ینسبب امشب عرض و فردا طول جزیره را تعیین
کردن میخواهم .
اگر بدست مهندس ( سکستان ) نام آله موجود میبود تعیین مسافه کوکب قطبی
بسیار آسان میشد . ولی چه فائده که آن آله موجود نیست . مهندس بشمینه ها درا
مد. با كارديك دو چوبی ترا شیده ، وسرهای چوبرا بايك خاری بهمدیگر ربط داده
نوعا يك پرکاری بوجود آورد. مسافه ئیکه از روی افق تا بکوکب قطبی موجود است
برای مساحه کردن آن لازم است که افق صرف از بحر متشکل باشد. حالا انکه در جائیکه
بودند افق جنوبی باد ماغه پنجه مستور شده بود . اگر چه برای این عملیات بسوی جنوب
جزیره رفتن هم ممکن بودولی گذشتن از نهر مرمی لازم میآمدکه آنهم يك کار مشکلی
مینمود . لهذا مهندس اجرای عملیات خود را در تپه منظره وسیعه قرار داد .
مهاجران بر تپه منظره وسیعه برآمدند که ازینجا بسوی جنوب بلامانعه سطح بحر
مشاهده میشد . سیروس سميت يك نوك پركار چوبی را که ساخته بود بسوی نقطه
افق که سما با بحریکی شده بود متوجه ساخت، نوك دیگر آنرا به نجمی که در زیر کوکب
قطبی بود متوجه نمود که به اینصورت پركار يك زاويه تشکیل داد . بعد از ان از برای
آنکه زاویه مذکور خراب نشود يك چوب پاره دیگری در میان هر دو پای پرکار نهاده
پایهای پرکار را بايك تار لنج بسته کرد . بعد از انکه این زاویه بمیدان برآمدکار برپیمایش
این زاویه متوقف ماند . برای این پیمایش در اول امر بلندی و دوری تپه منظره و
سیعه را که عملیات زاویه گرفتن بران اجرا شده پیمودن لازم است . بعد از انکه این پیمایش
هم اجرا شود از مساحه زاویه مذکور ارتفاع تپه ئیکه بران تعیین زاویه شده تنزیل می
شود که مقدار باقی مانده آن مساوی و برابر مسافه کوکب قطبیست با افق. و چون عرض


-( ١١٤ )-

هر جا مساوی یا مسافة قطب وافق آنجا میباشد از انرو بنا بر آرزوی مهندس عرض جزیره دانسته میشود .

باب چار دهم

مساحه سنگلاخ غرانیت — جهت تطبیق قاعده زوایای مساویه — عرض جزیره — يك سیاحتی بسوی شمالی جزیره — استغریدیه — مرور شمس از نصف النهار — کمیت وضعية جزیره لينقولن .

روز دیگر که روز یکشنبه ١٦ ماه نیسان بود به سببي که يك روز معزز شمرده میشد مهاجران بوقت از شمینه ها بر آمده برخت شویی و جان شویی خود شان مشغول شدند. تا بوقتیکه مهندس موادی که برای ساختن صابون بکار است بدست بیارد میباید که با آب خالی شست وشو بکنند . آمدیم بر تبدیل دادن البسه : درينباب چنان قرار دادند که تا ششماه دیگر همین البسه شان کفایت میکند بعد از ان درینباب سخن خواهد گفت امروز هوا خیلی خوب بود . از روزهای لطیف موسم خزان يك روزی بود. آفتاب نوطلوع کرده اطراف را مستغرق انوار ضیا نثاری کرده بود .
مهندس برای کامل ساختن عملیات دیشبۀ خود اول خواست که ارتفاع تپه را پیمایش کند . هاربر گفت که :
— آیا برای اینکار نیز پر کار دیشبه را استعمال میکنید ؟
مهندس — نی اولاد من ! با يك اصول دیگر این پیمایش را اجرا کرده بصحت نزدیکتر پیدا میکنم .
هاربر بسببیکه در باب تطبیقات فنیه بسیار شایق و هوسکار بود از مهندس جدا نشد . ژه ده ئون ، پانقروف ، ناب بدیگر کارها مشغول شدند . مهندس از زیر سنگلاخ جدا شده تا بکنار ساحل آمد . مهندس بسببي که قد خود را میشناخت که


- ( ١١٥ ) -

چند متروکسر است ازانرو به برابری قامت خوديك عصاچوبی بریده چوب راست
مذکور را به قدم پیمایش کرده بدست گرفت . هاربر نيزيك شاقوليكه عبارت از ربط
شدن يك سنكى بيك تاری بود با خود گرفته از پئ مهندس روان بود .
مهندس عصاچوبی را که در دست داشت بقدر دو قدم در زمین ریگزار کنار دریا
بخلانید . بواسطه شاقول عصا چوب رايك وضعيت مستقیمی که تماماً به افق عمود
باشد بداد . محلی که بر سر تپه منظره وسیعه بود از جائیکه حالا مهندس در انست پنجصد
قدم مسافه در پیش واقعه شده است .
مهندس بعد از انکه مسافه مذکور را پیمود. و عصاچوبرا بر زمین خلانید بر سر ریگها
راست در از کشید . و همچنین برسینه پس پس کشیده تا بجائیکه نوك عصا چوب ، و
چشمهایش ، وسرتپه یکجا برابر گردید ، یعنی خط شعاع نظرش از نوك عصا چوب
مرورکرده به تپه منتهی گرديديك وضعیتی گرفت که این وضعیت چنان بود که رویش
برزمین بود . واز نوك عصا چوب سرتپه را مشاهده میکرد . سیروس به هاربر گفت :
- آیا خودت از قواعد اولیه هندسه چیزی میدانی ؟
هاربر - يك كم و بیشی میدانم موسيو سميت .
مهندس - آیا بیاد می آری که خواص دو زاویه متساویه عبارت از چه میباشد ؟
هاربر - اضلاع متشابهه با یکدیگر متناسب است .
مهندس - آفرین اولاد ، حالا بنگر که من در پنجا دو عدد زاویه قائمه تشکیل کردم
که یکی بزرگ و دیگرش كوچك است . يك ضلع زاویه كوچك اين عصا چوب عمودی،
ضلع دیگر آن از نقطه بیخ عصا که بخاك فرورفته تا بچشم من خط مستقیمی که کشیده
شده است میباشد. آمدیم بر زاویه دوم که زاویه بزرگست : يك ضلع این زاویه بزرگ
این سنگلاخ عمودی ایست که آنرا پیمایش کردن میخواهیم . ضلع دیگر آن همان خطیست
که از بیخ سنگلاخ عمودی تا بچشم من کشیده شده است .
هاربر نعره خوشی زده گفت :


- ( 116 ) -

- آه موسیوسیروس فهمیدم ! این چیزیکه شما تشکیل کردید دوزاویه قائمه است.
اضلاع زوایای قایمه ها با یکدیگر متناسب است . بنابرین خطیکه از چشم شما تا بیخ عصا
چوب است و ضلع اول زاویه کوچک گفته میشود با خطیکه از چشم شما تا به بیخ سنگلاخ ممتد
شده است و ضلع اول زاویه بزرگ گفته میشود متناسب است . ضلع های دوم هر دو
زاویه ها یعنی ارتفاع عصا چوب با ارتفاع سنگلاخ نیز متناسب است .
مهندس - شاباش اولاد ! حالا کارما و تواین است که این مسافه های اضلاع این
زاویه ها را پیمایش کنیم .
اینرا گفته به پیمایش آغاز نهادند . خط اول که مسافه مابین جای افتادن مهندس
با نقطه بیخ عصا چوب است پانزده قدم بود . خط دوم که باز از جای افتادن مهندس تا
بیخ سنگلاخ بود بدر ازی پنجصد قدم برامد .
بعد از انکه اینها را پیمودند مهندس و هاربر بشمینه ها آمدند . مهندس هنگامیکه
در کوه گشت و گذار داشت یک تخته پاره سنگ سلیت که در مکتبها از ان تخته مشق برای
اطفال میسازند با خود آورده بود . با یک سنگ پاره تیزی بعضی حسابهای غامض را
نوشته پرکار دیشبه خود را گرفت . زاویه که درین پرکار دیده میشد عبارت از
مسافه بود که در مابین نجم قطبی و سطح بحر واقع شده است . مهندس با همان پرکار یک
دایره رسم نمود . این دایره را بر (360) قسم مساوی تقسیم نمود . زاویه ایکه
پر کار تشکیل کرده بود به اینجا تطبیق نمود . زاویه اول کوکب قطبی از خود قطب بمسافه
(27) درجه است . این مسافه را بر درجه ئیکه که پرکار بر دایره نشان داده بود
علاوه نمود . از ان ارتفاع تپه را طرح و تنزیل نمود . حاصل طرح [ 53] درجه
برامد . این (53) درجه را از (90) درجه ئیکه مسافه قطب از خط استواست
بیرون براورده دید که (37) درجه بوجود آمد . بنابرین سیروس سمیت حکم کرد
که جزیره لینقولن تمام در (37) درجه عرض واقعشده است . اگر در حساب
جزءى يك خطایی پیش آمده باشد جزیره را بهمه حال در مابین (40) و (35) درجه


- ( ۱۱۷ ) -

های عرض جنوبی می یابیم .
حالا کار بر تعیین کردن درجه طول مانده است که آنرا هم مهندس تام در وقت
زوال تعیین خواهد کرد .
بنابر تنسیب مهندس رفقا برین قرار دادند که امروز را به گشت و گذار ساحل شمالی
جزیره بگذرانند، و اگر ممکن باشد تا بخلیج سگماهی و دماغه های ماند بیول نیز گردش کنند.
در تپه های ریگزار یکه مهندس در انجا پیدا شده بود طعام چاشت را خورده باز بشمینه ها
عودت کنند .
بعد از تعیین کردن عرض بر کنار ساحل آبنایی که در میان جزیره لینقولن ،
و جزیره کلک سلامت واقعه شده بود بر فتار آغاز کردند . بر جزیره سلامت بعضی مرغهای
جسیم الجثه ثقیل صدایی دیدند که در آب غوطه میخوردند و باز میبرامدند . پانقروف
از هار بر از چگونه بودن خوردن گوشت شان پرسیده دانست که اگر چه رنگ گوشت
شان سیاهست ولی طعام شان بد نیست لهذا از بدست نیامدن آنها بسیار افسوس نمود .
در جزیره کلک سلامت از جنس ( فوق ) نام حیوانات بزرگیکه هم در آب و هم
در خشکه زیست دارند موجود بود . پانقروف این حیوانات کلفت و غلیظ بزرگ جثه
را میشناخت و از مستکره و بدئی گوشت آنها با خبر بود از انرو حاجت به پرسیدن از
هار بر نداشت . اما چون مهندس از لازم بودن شکار آنها و یکروز بجزیره رفتن و
شکار کردن آنها بحث نمود پا نقروف را حیرت دست داد .
مهاجران در کنار ساحلیکه بران براه میرفتند در کنارهای بحر از نوع حیوانات صدفيه
چون استریدیه ، وميديه ، وليتود يوم وغیره به اشکال بسیار لطیفه در نظرشان جلوه
گر میشد . چار میل از شمینه ها دور شده بودند که ناب در کنار بحر يك خرمن كاه
استرید یه را پیدا کرد که بملیونها استرید یه دران موجود بود . مهاجران از یافتن این
خزینه بسیار ممنون شدند . پانقروف گفت :
- ناب امروز را بیهوده نگذاشت . آفرین ناب خوب نعمتی یافتی .


-( ١١٨ )-
بیل و با ظروف بکندن استریدیه آغاز نهادند


[BLANK PAGE]


-( ۱۱۸ )-

ژه ده ثون — بواقعیکه این اعلا يك خزينه ايست . چنانچه میگویند اگر برا
ستی در هر سال هر يك از انها شصت هزار تخم بدهند این معدن استریدیه که ناب پیدا
کرده الحق كه يك خزينة لا يفنایی شمرده میشود .
هاربر — اما استریدیه بسیار مغذى يك غذایی نیست .
سمیت — بلی ، از مواد آزوتیه در استریدیه بسیار کمست . اگر کسی بخواهد
که تنها شکم خود را به استریدیه سیر بکند میباید که کم از کم در روز دو صد دانه آنرا بخورد.
پانکروف — حالا از نجابرای طعام چاشت خود مايك پنجاه شصت دانه برداریم بعد
از ان شما مسائل فنیۀ خود را مذاکره میکنید .
ناب و پانقروف بکندن استریدیه آغاز نهادند . و دريك سبده ئیکه از اترحيره دستی
مهارت ناب از خمچه ها و خهها ساخته شده بود گذاشتند و باز بر راهیکه داشتند دوام ورزیدند.
سیروس سمیت برای دانستن رسیدن وقت زوال متصل بساعت خود نظر میکرد
تأبه عملیات تعیین درجه طول به پردازد تا بجا ئیکه کانه جها هير متفقه تمام شده دمانه
ماندیبول آغاز میکند يك قسم جزیره تماماً غیر منبت است . در اطراف آن ریگ پر
شده است. بغیر از پوستهای صدف و استریدیه و آثار سیاله کوه آتشفشان که در یکوقتی
در انطرفها سیلان نموده دیگر هیچ چیزی دیده نمیشود .
مرغهای بحری مانند مارطی و غیره در راه بسیار بودند . پانقروف برای تجربه
یکی از انها را به تیر و کمان زدن خواست . ولی تیرش کارگر نیامده دماغش بسوخت .
و مهندس را خطاب نموده گفت :
می بینید موسیوسیروس ، اگر یکچند تفنگ شکاری بدست نیاریم حال مادایما
همچنین خواهد ماند .
ژه ده ثون — بسیار خوب اما کار بدست خودت است پانقروف، برای میل تفنگ
آهن ، برای چقماقهای تفنگ فولاد، برای باروت آن شوره و کوگرد و زغال، برای
پتاقی سیماب و حامض آزوت ، برای گله و صاچمه سرب و افرو بسیاری پیدا کرده بیارید


-( ۱۱۹ ) -

من ضامن شما که موسیو سمیت بهمه حال تفنک برای ما بسازد .
مهندس - همه این چیزهائیکه گفتید در جزیره ما پیدا میشود . اما ساختن خود تفنک آنقدر نازک يك كاریست که به بسیار آلات و ادوات متعددی محتاج است . باز هم در ینباب بسان يك فکری خواهیم کرد .
پانقروف - آه ! آه ! چقدر غلط کرده ایم . آیا چرا در وقت آمدن مایان همه آلات و اشیای خود ما را تمامها بدریا انداختیم ؟
هاربر - اگر ما آنها را بدریا نمی انداختیم آنها مار ابدريا می انداخت .
پانقروف - اینهم راستست . اما هر وقتیکه بیادم میآید که ( ژونستان فوروستر ) چون صبح برخاسته باشد و بالون خود را در میدان نیافته باشد آیا چقدر بقهر شده باشد؟
هاربر - بخدا منهم بسیار مراق دارم که آیا چه گمان کرده باشند که بالون شان چه شد؟
پانقروف بيك عظمت و غرور گفت - على الخصوص که این فکر فرار را بابالون اول من عطا نمودم .
ناب - الحق که اینچنین فکر عالی را افلاطون هم مالك نبود . حالا بنگرید که افکار عالی شما ما را بچه جایی انداخت ؟
پانقروف - چه مگر خوشت نیامد ؟ بخدا در نزد من با موسیو سميت وارى يك آدم متفننی در نجزیره آزاد بودن هزار بار بهتر تر است ازینکه در دست جنوبیها اسیر ماندن .
هاربر - البته البته همچنین است پانقروف ، ذاتا چه کبودی داریم که شکایت کنیم؟
ژه ده ٹون - دیگر هیچ کمبودی نداریم مگريك چيز .
پانقروف - آیا چه ؟
ژه ده تون - از نجارهایی یافتن .
مهندس - اگر در نزدیکیهای جزیره ما ديكريك قطعه ، و يا مسكون يك جزیره باشد از نجا بزودی رهایی مییابیم که اینرا هم بعد از یکساعت خواهیم دانست اگرچه خریطه بحر محیط در دستم نیست اما تشکلات آن در ذهنم بخوبی مرتسمست . از قرار


— ( ۱۲۰ ) —

عرضیکہ دیروز یافته ام چنان گمان میبرم که جزیره لینقولن در جهت شرقی [زه لاند
جدید ] و جهت غربی ممالك شیلی باشد . حالا انکه مسافه ئیکه در مابین ایند و محلت
بقدر ده هزار میل می آید . حالا مسئله مهمه این است که درین مسافه ده هزار میل و
سعت موقع جزیره خودر ایافته از اثر و کار خود را به بنیم که آنهم بعد از یکساعت بدانستن
طول جزیره حل میشود .
درین اثنا مهاجران از شمینه هابقد رشش میل دور، و به غاریکه مهندس در انجا
یافت شده بودند نزديك شده بودند. درینجا برای استراحت نشستند. برای زوال نیمساعت
باقیمانده بود . سیروس سمیت در ساحل يك زمین صاف و هموار ریگزاری انتخاب نمود
که آب دریا آنرا خوب هموار ساخته بود . مهندس برین زمین بدرازی شش قدم يك
عصا چوبی را خلا نید ، و یکقدری آنرا بسوی جنوب میل داد . هرگاه این تعیین
طول در جهت شمالی کره میشد در انوقت مهندس این میل عصا چوب را بسوی شمال
میداد ها ر بر درينجايك قدری دانست که مهندس تعیین طول راجسان میکند. مهندس
زوال را از روی سایه ئیکه از چوب بر روی ریگ می افتد استخراج کردن میخواهد .
سیروس سمیت بمجردیکه دانست که وقت زوال نزدیکشده بر سر ریگها نشسته و
بسایه ئیکه چوب برریگ انداخته بود حصر نظر دقت نمود . هر انقدر که سایه چوب كوچكتر
میشد هماندم بانوك كارد برريگ يك خط اشارت میکشید . ژه ده ئون ساعت بدست
منتظر پرسیدن « ساعت چند ؟ » مهندس ایستاده بود زیرا سایه چوب رفته رفته كوچك
شده تاجایی میرسد که باز رو بدرازی مینهد که آنوقت تمام وقت زوال میباشد . لهذا
ساعت ژه ده نون که عیار آن بوقت زوال ریشموند و واشینگتون برابر است در وقت
انتهایافتن کوچکی سایه چوب به هر بجه ئیکه بود همان بجه را استاد گرفته تعیین درجه
طول آسان میشود .
آفتاب پیش شده میرود ، سایه نیز هما نقدر کوتاهی میگیرد . سایه حد اصغر خود را
حاصل کرد . بمجردیکه پاس رو بدرازی نهد مهندس پرسید که ،


-(۱۲۱)-

ساعت چند است ؟
زه ده ئون - از پنج یکدقیقه میگذرد .
بعد از انکه تعیین وقت زوال شد استخراج طول جزیره لینقولن آسان شده حالا
به بینید : که در جزیره لینقولن وقت زوال که تام به دوازده بجه نصف روز بوقوع
می آید در امریکا از روی ساعت زه ده ئون که عیار آنجاست وقت به پنج بجه عصر
رسیده میباشد که از زوال پنج ساعت گذشته است پس معلوم شد که در میان امریکا و
لینقولن پنج ساعت و پنچدقیقه فرق موجود است . حرکت ظاهری شمس بر اطراف
ارض هر درجه را در چار دقیقه برروی زمین قطع میکند که در ساعتی پانزده درجه را
می پیماید . پانزده درجه را چون به پنج ساعت ضرب کرده شود (۷۰) درجه حاصل
میشود .
در امریکا چون مبداء طول (غرویویچ) اعتبار میشود مسافه ئیکه در ما بین وا
شینگتون ، و (غرو نیویچ) موجود است عبارت از (۷۷) درجه و (۳) دقیقه ،
و [۱۱] ثانیه است . در مابین واشینگتون ، ولینقولن از روی حساب ساعات (۷۵)
درجه بعد مسافه حاصل آمد که اینرا هم بران ۷۷ درجه ضم نموده به تحقیق پیوست
که جزیرۀ لینقولن در (۱۵۲) درجه طول غربی غرونیویچ کائن و موجود شده است .
سیروس سمیت اینحساب خود را به رفقای خود بیان کرده خواه در طول و خواه
در عرض اگريك غلطی و خطایی بوقوع آمده باشد آنرا هم تخمین کرده اخبار نمود
که جزیرۀ لینقو لن در مابین (۳۵) و (۳۷) درجه عرض جنوبی ، و (۱۵۰) و
(۱۵۵) درجه طول غربی واقعه شده است .
ازین عملیات ریاضی امروزی تحقیق پیوست که جزیرۀ لینقولن از همه سواحل
روی زمین بدرجه ئیکه با کشتیهای كوچك قطع شدن آن ممكن نيست دور و بعيد افتاده
است. نزدیکترین سواحلیکه به این نقطه طول وعرض لينقولن واقعشده جزایر « تایتی »
و (پوموتو) میباشد که بعد آن (۱۲۰۰) میل است . دوم درجه سواحل «زه لا ند


- ( ۱۲۲ ) -

جدید » است که (۱۸۰۰) میل بعد دارد . سوم درجه سواحل امریکاست که بمسافه
(٤۰۰۰) میل واقعشده است .

سیروس سمیت اینموقع جزیره لینقولن را چون در خریطه و نقشه هائیکه دیده بود
بزیر نظر یاد آوری خود در آورد بهیچصورت در موقع مذكور وجود يك جزيره را
یاد آوری نتوانست . معلوم شد که نام این جزیره در هيچيك خريطة موجود نیست .
و به اینسبب از راه رفتار جمله کشتیها بر کنار است .

باب پانزدهم

قطعیآ زمستانرا باید بگذرانند – مبحث استخراج معادن – شکار در جزیره
سلامت – ماهیان فوقی – مورچه – قوبا – ساختن آهن –
فولاد چسان حاصل میشود .
روز دیگر که (۱۷) ماه نیسان بود پانقر و ف از ژه ده ئون سپیله این سوالرا پرسیدکه :
— خوب مخبر افندی ، امروز بكدام صنعت سلوك ميكنيم ؟
ژه ده ئون — سیروس هر صنعتی را که بگوید بهمان صنعت .
مهاجران سر از امروز بکان کاری سلوك ميكنند . امروز بعد از طعام صبح مها
جران از موقعی که درجه طولرا تعیین کرده بودند برخاسته از میان تپه های ریگ بر
راه خود دوام نمودند ، و تا بد ماغه ماندي بول پیش رفتند سر از انجا تپه های ریگ نام
شده اراضی بازوولقانيك شده رفته است . بعوض سنگلاخهای منتظمی که دیوار آ
سا اطراف تپه منظره وسیعه را در بر گرفته در نجا بصورت غیر منتظم سنگهای خرائیت
جمع آمده است . تا به انجا که رسیدند مهاجران بازپس بسوی شمینه های خودشان
عودت کردند . اما تا بوقتی که مسئله این زمستانرادر جزیره لينقولن گذرانیدن و یا
نگذرانیدن راحل نکردند و به نتیجه مطلوبه آن نرسیدند خواب نکردند .
جزایر ( پوموتو) که نزدیکترین سواحل است به لينقولن(۱۲۰۰) میل راهست


-( ۱۲۳ )-
که بسیار راه دراز یست . که این راه را با قایقهای كوچك قطع كردن محال مینماید .
برای ساختن يك كشتی بزرگ اگر چه آلات و ادوات هم باشد بازهم بسيار مشکل يك
عملياتی میخواهد. حالا تکیه این بی اسبابی نی که دارند اولا باید آلات و اوزار بسازند و
بعد ازان بساختن کشتی شروع کنند که اینهم در وقت حاضر غیرممکن مینماید . ذاتاً
موسم هم سر زمستانست بحرها همه متموج و طوفانيست . بناء عليه برين يك قرار
دادند که اینموسم زمستانرا چارناچار در جزیره لينقولن بگذرانند ، و اول کارشان همين
باشد که برای گذرانیدن سرماهای شدید جنوبى يك جاى محفوظ و امینتری از شمینه ها
برای خود تدارك كنند .
حالا اول كاریكه مهندس بران اقدام مینماید همینست که معدن آهن را که در شمال
غربی جزیره کشف کرده آنر استخراج كرده بحال آهن یا فولاد در ارد .
معادن در زیر زمین که باشند بحال صافیت و خالصیت معدنی خود نمیباشند بلکه با دیگر
اجسام مختلفه مغشوش میباشند . این است که نمونه دو معدن آهنی که مهندس پیدا
کرده نیزهمچنین است . یکی ازین معادن ( معدن آهن مانيه تيك ) است که کاربون
ندارد . ديگر آن با گوگرد ممزوج است كه بحال ( كبريتيت حديد ) میباشد . معدن
آهن مانیه تيك را مهندس زیاده تر پسندیده است كه این معدن را بقوت حرارت بسيار
افزونی از جوهر، ولدالحموضۀ آن وا رهانيده استعمال میکند. و چون معدن زغال سنگ
نیز نزديك این معدن است برای مهاجران کار بسیار سهولت مییابد . پانقروف پرسیدکه :
- خوب حالا به برآوردن آهن از معدن مشغول میشویم ؟
سیروس - بلی ، اما برای آغاز كردن به آهنگری در اول امر بجزیره سلامت رفته
ماهی فوق شکار میکنیم .
پانقروف به ژه ده ئون رو آورده گفت :
- آيا ماهی فوق شکار میکنیم ندانستم ؟ برای آهنگری ماهی فوق آیا لازم است ؟
ژه ده ئون - چون مهندس میگوید البته که لازم است .


-( ١٢٤ )-

مهندس از خیمینه ها برآمد ، پانقروف نیز پی آنکه سبب شکار ماهی فوق را بداند
برای رفتن حاضر شد. بعد از کمی مهاجران به کنار آبهای تنگی که در حال جزر گذشتن
از آن قا با ست و اصل شدند . بسببی که بحر فرو نشسته بود مهاجران بعضی جاها را
پیا و بعضی جاها را بـ شناوری از آبها گذشته به جزیره كك بر آمدند .
سیروس سمیت اول بار و دیگر رفقایش دوم بار برین جزیره قدم نهادند. بر جزیره
اگر چه بسی مرغهای بزرگ بزرگی موجود بود و لی از سببی که ماهیان فوق که به
آنطرف ساحل بر ریگها افتاده بودند رم نخورند به احتیاط و آهسته کی تمام به آنطرف
متوجه شدند .
در طرف شمال جزیره در سطح آب بعضی جسمهای سیاه سیاه بزرگی مانند
سنگپاره های بزرگی دیده میشد که این جسمهای شناور ماهیان فوق است . ماهیان
فوق در دریا بسیار سریع الحریه شناوری میکنند که شکارشان در آب بسیار مشکلست.
اما چون از نوع حیواناتیست که در خشکه هم به بر آمدن مجبور میشوند در وقت برآمدن
شان بخشکه زود بدست آورده میشوند . پاهای ماهیان فوق کوتاه و راه رفتن شان بسیار
بدشواری میشود .
پا نقروف و هار بر آهسته آهسته و سنگها را پناه کرده بسوی کنار ساحلیکه فوقها
از انطرف بخشکه بر آمده بودند برای بریدن راه شان روان شدند ژه ده تون ومهندس
و ناب نیز عصا چوبهای خودشانرا برداشته بر فوقهای بخبر هجوم بردند . فوقها به انسان
هیچ ضرر رسانیده نمیتوانند . بسیار بیچاره وعاجز مخلوقی هستند . دو عدد ازین
فوقها از طرف مهاجرین بقتل آمده ما بقشی شان فرار نمودند . پانقروف در نزد مهندس
آمده گفت :
— این است ماهیان فوق ، حالا بگوئید که اینرا چه میکنید ؟
— مهندس — ازین دم آهنگری میسازیم که کوره های آهنگری ما بی وجود
آن هیچ ثمره نمی بخشد .


- ( ١٢٥ ) -

يا نقروف - آيا دم ؟ پس معلوم شد كه اين ماهيان بسيار طا لعمند بوده اند .
ماهيان فوق بد رازی شش هفت قدم ميباشند . سرهای شان بسر سگ ميماند ، و جود های شان كلوله ، و پوستهای شان بسيار محكم و قوی ميباشد . فوقهارا بهمينصورت به شمنيه ها بردن مناسب ندیدند . لهذا ناب و پانقروف به پوست كردن آنها آغاز نهادند . بعد از يکچند ساعت عملیات پوست کردن تمام شد . مهندس دو تخته چرم بسیار عریضی بدست آورد . مهندس بی آنکه این چرمهارا آش بدهد میخواهد که دم بسازد. مهاجران برای وقت جزر یکچند ساعت دیگر نیز در جزیره انتظار كشيدند . نزديك بمغرب بود که از آبنا گذر کرده به شمینه ها آمدند .
پوستهارا با تارهای الیاف پوستهای درختان با خارهای سر تیز قوی دوختن و بحال دم آنها را در اوردن چنان يك كار مشکلی بود که حد ندارد . بیچاره قضا زده گان بجز دو کاردیکه از تسمه گردن سگ بدست آورده اند دگر هیچ آلاتی را مالك نيستند . تام سه روز کامل کوشش کردند . از نتیجه آن کوشش مالك يك دم بسیار بزرگی که برای معدن گری شان لزوم قطعی داشت گردیدند .
در ( ۲۰ ) ماه نيسان مهاجران آهنگر شدند . معدن آهن شان در دامنه کوه فرانقلن که از شمنيه ها ده میل مسافه داشت موجود بود. لهذا برای آنکه هر روز رفتن و آمدن شان مشکل مینمود برین قرار دادند که در نزد معدن ساکن شده شب و روز كوشش ورزند . ذاتاً زغال سنگ نيز در پيش شان بود .
على الصباح از شمینه ها حرکت کردند ناب و پا نقروف دم جسیم خود شا بر ايريك چوبی انداخته دو نفره بشانه گرفتند . دیگر رفقا نیز کاسه و کوزه و خوراکه خودشار ابر داشته از میان جنگل ( جاقامار ) بر ساحل دست چپ نهر مرسی روانه شدند . جنگل مذكوررا از جنوب شرقی بسوی شمال غربی مرور نمودند . در اثنای راه ها ز بريك بوته يافت كه بيخ آن چون پخته شود يك طعام بسيار لذيذی از ان بوجود می آید . على الخصوص كه قابل اختمار هم هست که بعد از اختمار يك شراب بسيار لطيفی از ان بعمل


- ( ١٢٦ ) -

میآید . مهاجران ازین بیخ مقدار بسیاری جمع کردند .
ره پیمائی شان تا بشام دوام ورزید . ولی بی فائده هم نگذشت در اثنای راه دو عدد
قانغورو ، ويك دوسه مرغ ، ويك حيوان خارپشت مانندی كه از يك گربه بزرگتر
بود ، و پوز بسیار درازی که حیوانات كوچك را به آن میگرفت شکار کردند . مهاجران
در باب انجیوان که آیا بچه میماند ؟ بمذاکره آغاز نهادند . پانقروف گفت :
- آیا وقتیکه بدیگ در اید بچه میماند ؟
هاربر - بگوشت گاو بسیار اعلا .
پانقروف - مطلوب کلی ماهم همینست . بهر چه که میماند بماند !
در راه اگرچه به بعضی گرازهای وحشی جنگل برابر شدند ، ولی این جانورها
برمهاجران هجوم نمود . به ( قولا ) نام حیوان بسیار تنبلی نیز تصادف کردند . پنج
ساعت بعد از زوال مهندس اشارت بر استراحت نمود . مهاجران از صبح که روانه
شده اند حالا از جنگل برآمده اند در نزدیکی بیشه زاری که از درختهای بوته مانندی
تشکیلی یافته بود ، وجهت شرقی دامنه کوه فرانقلن را احاطه کرده بود یکچند قدم دور
تر از نهر ( قریق روژ ) توقف نمودند . در ظرف يكساعت يك كلبه كوچکی که سر آنرا
باشاخها و برگهای درختان پوشانیدند بوجود آورده ، ويك آتش خوبی در کلبه مذ
کوره افروخته يك قانقو ر ورا کباب کردند . مکمل يك طعامی خورده ، وبنوبت پهره داری
خودرا کرده بخواب رفتند .
صبح وقت سیروس سميت باهار بر بجائیكه نمونه معدن را یافته بود رفت . در نزدیکی
قریق روژ در دامنه کوه فرانقلن معدن نمونه مذکوره را یافتند که معدن در سطح ارض
بحال طبیعی موجود بود . این معدن بمعدنهای آهن قورسیقا که آنهم برسطح زمینست
مشابهت بهم میرساند که استحصال کردن آهن ازینگونه معدنها ئیکه نسبت به معدنها ئیکه
بکندن حاجت داشته باشد آسانتر است . مهندس بسببیکه از عملیات بسیاری رهائی یابد بجمع
کردن پارچه های معدن وزغال سنگ رفقا را تشویق نمود . دو روز متمادیا کوشش ور


- ( ۱۲۷ ) -

زیده مقدار وافری از معدن وزغال سنگ را در میدان نزديك كلبه خود شان خرمن کر
دند . يكروز دیگر نیز بشکستن و كوچك ساختن آنها و پاك كردن آنها مشغول شدند .
مهندس يك صف زغال سنگ و يك صف معدن روی همدیگر چيده يك مكعب بزرگی
بوجود آورد .
مهندس بعملیات آغاز نهاده در دهن مشك دم يك نولة كلين پخته ئيکه در وقت کلالی گری
ساخته بود و پا نقروف آنرا نشناخته بود که برای چیست ربط نمود . نوله مذکور ه را در
زير مكعب معدن و زغال سنگ درون نمود، بعد از ان يك سه پایه بلندی از سه چوب ساخته
بر سر دم استاده کرد. بر دم يك تخته گذاشتند بر روی تخته سنگهای سنگینی نهادند . تخته را
يك ريسمان ملخی ربط داده نوك ريسمانر از يك چوب لوله گولی که بعوض چرخ ماشیوله از سه
پایه آویخته بودند گذرانیده به اینصورت به کش کردن ریسمان به دم گری آغاز کردند .
عملیات اگر چه خیلی مشکل شد اما بهمت و غیرت مهاجران کامیابی حاصل آمد.
يك كلچه آهن بزرگی که مانند اسفنج یعنی ابر سوراخ سوراخ بود بوجود آمد . حالا
لازم شد که این کلچه را بدرجه حرارت زیادی گرم کرده حتنيات معدنية آنرا بيرون
برارند که آنهم بكو بيدن آهن را با چکش و سندان محتاج بود . حالا نکه این آهنگران
بیچاره ما مانند همان اشخاصیکه اول آهنرا یافته بودند و هنوز چکش و سندانرا ازان
بوجود نیاورده بودند بجای سندان يك سنگ پاره محکمی و بجای چکش يك سوته چوب
سرکاوله بسیار سختی پیدا کردند . کوشیده کوشیده بهزار جگر خونی دو پارچه آهن
بسیار غلیظ و کلفتی ساختند که یکی را بشکل سندان و دیگرش را بشکل چکش در آوردند
نهایت الامر بعد از انکه چار روز دیگر شب و روز کوشیدندده پانزده میل آهنین بوجود
آوردند که آنه ارا نیز بحال آتشگیر و انبور، و چکش ، و خاك انداز و كفگیر در آوردند .
اگرچه شکلا بسیار ثقيل و بد نمابود ولی در کار خیلی نافع و کار آمد بودند که پا نقروف و
قاب برای این آلات و ادوات بهیچصورت يك قیمتی تخمین کرده نتوانستند .
چیزیکه برای مهاجران خدمت بتواند تنها آهن معمولی نیست بلکه برای آنها


( ۱۲۸ ) -

فولاد لازم است که آنهم بدوصورت بوجود می آید . یکی آنکه قاربون زیاد آهن را
بیرون برارند . دیگر آنکه آهن معمولی را قاربون بدهند . سیروس سمیت چون
آهن ریخته شده بدست ندارد از انرو قسم دوم را ترجیح داده آهن معمولی را که
بدست داشت آنرا با خاك زغال تسخین نموده به حاصلکردن فولاد موفق آمد. این
نوع فولاد بسببی که بحرارت و برودت تبدل نمیکند از انرو بعد از انکه بدرجه سرخ
شدن گرم کردند بر سندان آنرا کوفته تبر و تیشه ، بیل ، کلنگ ، پیکانهای تیر ، آهن
رنده ، يك دوسه عدد کاردهای قمه مانند ، و میخهای بسیاری ساختند که اینها کاملا
چیزهایی کلفت و غلیظی بودند ولی قابل استعمال وکار آمد چیزهای بود.
در روز پنجم ماه مایس مهاجران همه معمولات صناعیه آهنگری خود شانر ابر
داشته بشمینه ها عودت کردند . وموقتاً به آهنگری خودشان خاتمه کشیدند . بعد ازین
بدیگر صنعت سلوك خواهند کرد .

باب شانزدهم

مسئله اقامتگاه - مراق با تقروف - در طرف شمال تالاب سياحت -
جهت شمالی سطح مائل - مارها - منتهای تالاب - در توپ
تلاش - توپ شناوری میکند - در میان آب مجادله - دو غونق

روز ششم ماه مایس شاد ششم ماه مایس به ششم ماه تشرین ثانی نصف کره شمالی
مقابلست . بناءً عليه هواها بخراب شدن، و آهسته آهسته سردیها به رونمودن آغاز نهاده
بناء عليه از شمینه ها موافقتر و محفوظتريك اقامتگاهی تدارک کردن ضروری دیده میشود.
اگرچه یا نقروف بشمینه ها يك محبت مخصوصه دارد ولی چون طوفان سخت روز
های اولی بیادش می آیدکه موجهای آب در یا هجوم آورده آتش شانرا خاموش نموده بود
مجبور میشود که به رأی دیگر رفقای خود تابع شود . سیروس سمیت گفت :
- غیر از سردی سرما ذاتا به دیگر بعضی احتیاطها نیز مجبوریم .


- ( ۱۲۹ ) -

زره ده تون - چرا ، در جزیره انسان نیست که از ان حذر و احتیاط نمائیم .
- ایمسئله اگرچه قطعاً هنوز بمرتبۀ ثبوت نرسیده ولی چون در جزیره جانور
های پنجه تیز خونریز موجود است برای محافظه کردن خود را از شر آنها و علی الخصوص
از شر رهزنان دریائی ماليزى يك مسكن محفوظ و مناسبی برای خود ما بسیار ضرور است .
هاربر - وای ! از اراضی مسکونه به ایندرجه دور جاها رهزنان دریائی آمده میتوانند؟
سیروس - بلی اولاد من رهزنان دریایی ماليزى کشتیها شان بسیار جسور و سارق
های بسیار خونریز و مدهشی میباشند . بناءً عليه به احتیاط کردن از آنها از جانورهای
درنده زیاده تر مجبوریم .
پا نقروف - آیا اگر پیش از انکه بمحافظۀ خود از حیوانات چار پا و دو پا آغاز کنیم
یکبار هر طرف این جزیره را گردش کنیم چه خواهد شد ؟
سیروس - راست میگوئید با نقروف . اما از کوه فرانقلن دیدیم که در جهت جنوبی
و غربی جزیره نه نهر موجود است و نه جنگل . ما مجبوریم که مسکن خود را در نزديك
آب و جنگل تدارک نمائیم که آنهم در مابین نهر مرسی و تالاب غرانت است .
پانقروف - چون چنینست در کنار تالاب يك خانه بسازيم . تا بحال کلالی و آهنگری
كرديم يك كمی نیز بنائی کنیم چه میشود . الحمد الله آلات داریم خشت پخته نیز موجود است .
سیروس - آخر کار ما بهمین منجر خواهد شد . اما آیا در میان این سنگلاخ غرانیت
يك مغاره يايك غار و سوراخی بچشم تان برنخورده ؟
پاتقروف - نی ندیده ایم ، آه ! موسیوسیروس ، اگرد رمیان این سنگلاخ دیوار
مانند سنگ سماق يك مسكن بسیار بلندی ساخته بتوانیم چه سعادت خواهد بود!
هاربر به تمسخر خنده کرده گفت :
- بسوی دریا که پنجره های آنرا نزباز کنیم چقدر لطافت خواهد داشت !
ناب - برای بالاشدن آن يك زينه نیز میسازیم :
پاتقروف ( بقهر ) چه میخندید واه ! آلات داریم . سنگها را سوراخ میکنیم .


- ( ۱۳۰ ) -

موسیو سمیت هم باروت میسازد . يك چند سنگی که پر اندیم کار میشود والسلام .
سيروس سمیت سخن پانقروف را شنید . سنگهای سماقی غرا نیت را شگافتن،
و آنرا با با روتی که هنوز در کتم عد مست پر اندن کار بسیار در ازیست لهذ ا م هندس بی آنکه
به پانقروف يك جوابی دهد و يا يك تکلیفی بکند وصیت و تنبیه کرد که هر طرف این دیوار
سنگئی طبیعی را بنظر غور و تدقیق تفتیش و تحقیق نمایند .
در اطراف سنگلاخ غرانیک پایه تعمیر دیگر دیوارهای بسیار جسیم طبیعی که قدر
دومیل امتداد نموده بود دور کردند . بهیچ يك مغاره و سوراخی بر نخوردند . آشیان
های کبوترهای صحرایی نیز در جاهای بسیار بلند دیوار بود . بعد از انکه تفتیشات شان
به انجام رسید مهاجران به نقطه منتهای دیوار سنگلاخ غرانیک رسیده بودند که از انجا
تاساحل تالاب يك بلندى ريگزار و سنگزاری امتداد میکند .
مهندس در ینباب بسیار به مراق و اندیشه افتاده بود که آیا آبهای زیادی که از شهر
( قریق روژ ) در تالاب غرانت میریزد از کجا پس برامده به بحر می آمیزد ؟ هر انقدر
فکر و اندیشه ئیکه در ینباب نموده بود از هیچ طرف هيچيك مجرائی برای آن نیافته بود.
مهندس از سر بالای پر ریگ و سنگ مذکور برامده رفقای خود را بگردش سواحل
شمال و شرق تالاب تكليف نمود . تکلیف قبول شد . بعد از یکچند دقیقه هاربر
و ناب بر سر بالای مذکور برامدند . در عقب ایشان مهندس و ژه ده نون و پانقروف
می آمدند . دوصد قدم پیشتر از میان درختهای لطیف بهم پیوست منظره روحفزای
تالاب صفاتاب مشاهده گردید . درختهای نونهال و اشجار کهنه سال که برگهای شان
بتاثیر خزان زردشده بود در پیشه های اطراف تالاب دگرگونه نظر ربایی داشت .
بعضی تنه های خشکیده درختان فرتوت نیز دیده میشد که به اینطرف و آنطرف افتاده
و سبزه ها وبوته و لخم اطراف آنرا پوشیده ، وسوراخهای کاواکی آنها برای مرغان (ققا
قوس ) آشیان شده بود . بسبب بهم پیوستگی اشجار و بوته زار پیشه آفتاب درون آنرا ضیا
دار نمیتوانست نمود . هر انقدر که پیش میرفتند در ختها يك كشاده گی پیدا میکرد و راه


- ( ۱۳۱ ) -

رفتن آسان میشد . این است که درین نقطه ئیکه این اول بار قدم نهادن مهاجران برانست رفقا تیر و کمان خود شا نرا حاضر گرفته به احتیاط تمام پیش میشدند . اگر چه درینجاها هیچ اثر قدم جانوران خونریز دیده نشد ، ولی يك کمی پیشتر بدر ازی پانزده قدم يك ماری در پیش روی توپ بایستاد . ناپ هماندم بضرب يك عصا چوب مکملی ما ر را هلاك نمود . مهندس بعد از معاینه دانست که این مار از جنس مارهای زهردار نیست بلکه از جنس مارهای بزرگ ( بوآ ) ست که بصورت مص حیوانات را فرو میبرد ولی چون بودن تیر مار و کفچه و غیره مارهای زهر دار نیز ملحوظ بود توپ را مهندس از بشور آوردن مارها منع نموده براه خود دوام ورزیدند .

بعد از کمی مهاجران بجائیکه آب نهر قریق روز به تالاب میریخت رسیدند . در اول که از کوه فرائقلن فرو آمده بودند ساحل جنوبی آبریزش نهر مذکور را دیده بودند درینبار از ساحل شمالی آن آمدند . درینجا دیدند که آب نهر خیلی وافر و زیاد يك آبیست که به تالاب میریزد آیا اسفدر آب تا يك مخرجی نداشته باشد که از تالاب براید خود تالاب اینهمه آب را در کجای خود محافظه خواهد توانست . مهندس دانست که بهمه حال تالاب بايد يك مجرائی داشته باشد که آبها را به بحر بریزاند . این است که آن مجر ا ر ابايد بیدا کرد زیرا از قوت آبریزش آن مهندس استفاده کردن میخواهد .

پنج رفیق از نهر عبور نموده بر ساحل تالاب برفتار خود دوام نمودند . در آبهای تالاب ماهیان بسیاری دیده میشد . پا نقروف بدل خود مصمم نمود که یکچند قلابی ساخته ازین ماهیان شکار کند . هاربر درین اثنا از نوع كبك يك مرغی را به تیر زده در میان لخ زارها انداخت . توپ دویده آنر ا آورد . مهاجران ساحل شرق تالاب را به تعقیب کردن دوام ورزیدند . مهندس چون درینطرف نیز مجرای آب تالاب را نیافت بحیرت افتاد .

درین اثنا توپ بنای بیتابی و اضطراب را گذاشت . در کنار ساحل میدود، بشدت عوعوه میکند ، میرود ، و بازمی آید ، زمین را بپاهای خود میکند باز یکی یکبار خاموش


-( ۱۳ )-

گفت : - خرس بحریست


-( ۱۳۲ )-

شده چشمهای خود را بتالاب میدوزد .
در اول امر اگرچه مهاجران به این خلجان و هیجان توپ هوش نکردند ولی چون صداهای سگ شدت کرد مهندس سگرا آواز داده گفت :
- چیست توپ !
سگ در پیش صاحب خود دویده ، و باز یکچند بار بسوی تالاب جهیده ، و بسی آثار هیجان نشان داده دفعته خود را در آب پرتاب نمود . مهندس از بیم آنکه مبادا بسگ چیزی ضرری برسد سگرا آواز داد ، توپ بصدای صاحب خود باز از آب برآمد ولی از آثار هیجان و جوش و خروش وانه ایستاد . با تفروف بسطح آب نظر کرده پرسید که :
- آیا در آب چه باشد ؟
هاربر - گمان میبرم که توپ در آب یکحیوان بزرگی را حس کرده است ؟
ژه ده ئون - بلکه تمساح امریکا باشد .
مهندس - گمان نمیبرم ، زیرا تمساح امریکا در ین منطقه زیست ندارند .
یکچند باره مهاجران توقف نموده بدقت بسوی تالاب نظر دوختند. اما هیچ چیزی ندیدند . مهندس زیاده تر بمراق افتاده گفت :
- تا به آخر تالاب برفتن دوام نمائیم .
بعد از نیم ساعت ساحل جنوب شرقی تالاب را نیز گذر کرده به میدان تپه منظرهٔ وسیعه نزدیک شدند . مهندس در ینطرف نیز مجرای بدر رفت آب تالاب را نیافته و حیرتش زیاده تر گردیده گفت :
- بهمه حال این تالاب را یک مجرایی خواهد بود . اگر در ظاهر نباشد مطلقا از زیر سنگها بدر رفت داشته خواهد بود .
ژه د،ئون - عزیز من سیروس ! آیا در باب یافتن مجرای تالاب بسیار مراق کردید؟
مهندس - بسیار . زیرا اگر آبهای تالاب از زیر این سنگلاخ یک مجرایی پیدا


- ( 133 ) -
کرده باشد بمجردیکه آبهای تالاب را بدیگر طرف بگردانیم آن سوراخ مجرا را بیرون بر آورده قابل سکونت يك مسكن و مأوایى امالك میشویم.
هاربر — موسیو سیروس، آیا آبهای تالاب تا از زیر تالاب يك مجرایی نداشته باشد ؟
مهندس — ممکنست اگر چنان باشد که شما میگوئید آنوقت بساختن خانه برای خودمان مشغول میشوم.
وقت چون بشام نزدیکشده بود مهاجران بنای عودت را گذاشته بودند که توپ باز بیتاب و پر اضطراب گردید، و درینبار بصدای افندی خود حوالهٔ سمع دقت نکرد. سبك عوعوه وولوله پر هیجانی خود را در تالاب پرتاب نمود. هاربر و پانقروف در پی توپ بکنار تالاب دویدند، و توپ را فریاد کردند. سگ از کنار بقدر بیست قدم دور شده نام در همین وقت بود که در همان محل که بسیار چقور نمینمود سر مدهش يك جانور بسیار بزرگی پدیدار گردید. این سورا که چشمهای بسیار بزرگ و دهن فراخ اطراف پر موی آن خیلی پر دهشت مینمود هاربر شناخته گفت :
— خرس بحریست.
مهندس — بلی از همان نوعست ولی چون سوراخهای بینیش بر روی بینی اوست این حیوانرا ( دوغونق ) میگویند.
این جانور مدهش عظیم الجثه بمجردیکه دید سگ به او نزديك شد هماندم بر سگ حمله آورده توپ را بربود. و هر دوی شان بیکباره گی در زیر آب فرو رفته از نظر غایب شدند.
ناب میخواست که برای رهانیدن توپ خود را در آب انداخته با جانور مدهش دست و گریبان شود ولی مهندس خدمتكار صادق خود را منع نمود. درین اثنادر زیر آب يك مجادله مدهشی بوقوع می آمد که چنان معلوم میشد که این مجادله باسگ نیست زیرا سگ با آنچنان حیوان مدهش بزرگ جثه مدافعه و مجادله نمیتواند، و بيك


- ( ١٣٤ ) -

حمله در دندانهای بزرگ و مدهش آن محوشده هلاک میشود . بنا بر مجادله ئیکه در
زیر آب میشد بروی آب تالاب تموج زیادی پیدا میکرد . یکی یکبار سطح آب یک موج
انگیزی شدیدی پیدا نموده از زیر آب بيك قوت فوق العاده سگ برهوا گردید، و بعد
از انکه از سطح آب بقدر ده یا نزده قدم بالا پرید پس بر سطح آب افتاده و بی آنکه یکجا
یش زخمی شده باشد شناوری کرده بساحل سلامت برآمد .
مهاجران به این حادثه خارقه نما بکمال حیرت می بینند ! نامفهوم يك مسئله !
حالا هنوز مجادله در زیر آب دوام دارد . اما مجادله بسیار دوام نمود . یکی یکبار سطح
آب سرخ گردید . در عقب آن دوغونق مرده بمیدان برآمد . و نعشش در یکطرف
ساحل نزديك شده در لغ زار کنار تالاب که آبش کم بود در گل بند ماند .
مهاجران به آنطرف دویدند ، دوغونق بدر ازی ١٥ ، ١٦ قدم ولا اقل به ثقلت
يك خروار يك جانور مدهشی بود. در زیر گلو گاهش يك زخمی که گویا کار د بسیار
تیزی کشاده شده باشد موجود بود .
آیا این چه ان جانور مدهشی بوده که دو غو نق را با اینچنين يك ضربۀ مدهشۀ هلاک
کرده است ؟ این معمائیست که حل نمیشود. سیروس سمیت و رفقایش نیز این مسئله را
ملاحظه کرده بشمینه ها عودت کردند .
باب هفدهم

رفتن بتالاب - جریان آب - تصور سیروس سمیت - روغن
دوغونق - مركبات كبريائیۀ شیشه ستی - کبریایت حدید-
غلیسرین چسان ساخته میشود ؟ - صابون -
شوره - حامض کبریت - حامض آزوت -
شلالۀ نو -

روز دیگر سیروس سمیت نابرا برای پختن طعام گذاشته خودش بازه ده تون سیدا


- ( 135 ) -

بمیدان تپه منظره وسیعه برآمدند . هاربر و پانقروف برای چوب آوردن بجنگل رفتند . مهندس و مخبر بعد از کمی بجائی که نعش دوغونق افتاده بود واصل شدند . از حالا بصدها مرغان لاشه خوار بردوغونق جمع آمده جسدش را منقار کوبی داشتند . هر دو رفیق مرغا نرا بسنگها زده دور کردند . زیرا مهندس بکشیدن روغن آن امید ها میپروراند که بسی کار بکند . گوشت دو غونق مخصوص پرنسهای مالزیائی يك طعام بسیار نادری شمرده میشود . لهذا برین قرار دادند که يك پارچه آنرا بریده به تاب حواله کنند تا تجربه شود .
واقعه دیروزه دو غونق هنوز از یاد مهندس نرفته است . هر دم خود بخود میپر سد که « آیا چگونه يك جانور مدهشی دو غونق را باینصورت هلاک کرده است ؟ » سیروس سمیت سطح آب را بدقت نظر میکند . هیچ چیزی نمی بیند . در جائیکه دوغونق بود آبها بسیار نبود اما رفته رفته چقور شده میرفت . ژه ده ئون گفت :
- ازینجا چیزی معلوم نمیشود نی ؟
مهندس - نی عزیزم ، حیرانم که این واقعه عجیبه را برچه حمل کنم .
ژه ده ئون - بواقعی که زخم دو غونق بسیار عجیب است . علی الخصوص پرائیدن توپ را از زیر آب زیاده تر جالب مراقبت . چندان پنداری که يك دست پر قوتی بعد از انکه سگ را بیرون پرتاب نمود همان دست با خنجری که داشت گلوی دو غونق را بشکافت .
مهندس - همچنین معلوم میشود . اینرا بگذار ، آیا رهائی دادن من از بحر و بمغاره آوردن من چه میگوئید ! خلاصه کلام در تجویزيره يك سری حکمفرماست که دانسته نمیشود . در نخصوص در ینوقت فکرتازی و خیال بازی نکنیم بکار خود به بینیم .
سیروس سمیت اینرا هنوز ندانسته بود که آیا آبهای تالاب از کجا بدر رفت دارد. درینباره در جائیکه بودند در آب تالاب يك جریانی حس نمود . در آب يك چوبی بینداخت . جریان چوب را بردن گرفت ، دو رفیق نیز آنرا پیروی نمودند تا آنکه با چوب بمتنهای جنوبی تالاب واصل شدند .


- ( ١٣٦ ) -

جریان تا به اینجا دوام ورزیده درینجا آبها يك جوش زیر و زبر شدنی گرفته جریان آب منقطع میشد. سیروس سمیت کوش خود را برزمین نهاده يك صدائی که از جریان شديديك شلاله براید شنید . مهندس بر پا خواسته .
گفت ـ این است که آبهای تالاب از نجا میرود.. طلقادر میان سنگلاخ های دیوار مانند غرابت يك مجرایی دارد . از اینجا بدریامی آمیزد من از ان مجرا استفاده کردن میخواهم .
مهندس يك شاخ در از چوبی را از درخت کنده برگهای آنرا بکند و در جائیکه بودند در آب فرو برد . از سطح آب دو قدم پایا نتريك سوراخ فراخی را یافت که از ان سوراخ آبها بشدت روان بود . بدرجۀ شديد يك جریانی بود که چوب را از دست مهندس ربوده ببرد مهندس گفت :
ـ این است که یافتیم . اینجا دهنه مجرائیست که آبهای تالابرا میبرد. من این دهنه را بمیدان میبرارم .
ژه ده ئون ـ آیا چسان ؟
مهندس ـ آبهای تالابرا دوسه قدم فرو آورده ...
ژه ده ئون ـ آبهای تالابرا چسان فرو آورده میتوانید ؟
مهندس ـ برای تالاب دیگر يك مجرایی کشیده این مجرارا لزوم میستائیم .
ژه ده ئون ـ از کجا مجرا میکشید ؟
مهندس ـ از نزديكترين جاها ئیکه بساحل بحر باشد .
ژه ده ئون ـ آن ساحلیکه شما میگوئید سراسر سنگ است .
مهندس ـ منهم آن سنگهار ابرا نیده مجرا میکشم، و این سوراخ را بمیدان میبرام
ژه ده ئون ـ عجب کاری میشود . در نقطه ئیکه آبهای تالاب بساحل بریزد بچه يك شلاله بلند و بزرگی نیز بوجود می آید .
مهندس ـ بلی از ان شلاله نیز استفاده میکنیم .


-(۱۳۷)-
اگر از نقطه شبکه - وزراخ دهنه مجراست یکقدری بسوی پیش یعنی بسوی ساحل
بحر رفته شود بر سر سنگلاخهای بلندیکه مانند دیوارهای طبیعی از طرف ساحل بحر
بانند شده است میرسیم . پس معلوم میشود که آبهای بحر از میان همین سنگلاخ برای
خود يك مجرای یافته از زیر زمین بدریا التحاق مینماید . این سنگلاخ غرانیت که برسا
حل بحر عموداً بلند رفته خیلی بلند است . و از سطح بحر تا به بیخ دیوار سنگلاخ دو
صد قدم مسافه موجود است . مهندس بارفیق خود از کنار تالاب جدا شد . ژه ده ئون
در خصوص نیز از کامیابی مهندس اصلا شبهه ننمود . اما به ایندرجه آلات ناقص این
قدر سنگ پاره های بزرگرا بر هوا کردن ، و برای آبهای تالاب يك مجرای نوی تشکیل
دادن ، و به اینصورت آبهای تالاب را فرو آوردن ، و مجرای قدیم زیر زمین را برون
بر آوردن حقیقتاً مشکل کارها نیست .
سیروس سمیت ، وژه ده ئون وقتیکه بشمینه هار گشتند دیدند که پا نقروف و هاريبر
بحالی کردن جاله هیزم خودشان مشغولند . پا نقروف پرسید که :
وسیوییروس ، هیزم کشی را تمام کردیم. آیا بنائی را چه وقت آغاز خواهیم نمود؟
مهندس – حالا بنایی نی بلکه کیمیاگری میکنیم .
ژه ده ئون - بلی ، جزیره را برهوا میپرانیم .
پا نقروف - چه میگوئید ؟ جزیره را چسان بر هوا میکنیم ؟
ژه ده ئون – اما همه جزیره را نی يك حصه آنرا .
مهندس - از من بشنوید دوستان من :
اینرا گفته ملاحظات امروزی خود را یکان یکان بیان نمود . نظر به قول مهندس
آبهای تالاب از دهنه شبکه دو قدم از سطح آب تالاب فروتر است در زیر تپه منظره و
سبعه در میان دیوار سنگلاختی طبیعی يك مجرای بسیار جسیم و فراخی برای خود کشاده
از زیر زمین بزیر سطح آب بحر با بحر می آمیزیزد . لهذا در میان این مجرا البته يك
يك مغاره موجود است که آبهای تالاب را فرو آورده آن سوراخ را بیرون بر آوردن