(۵)

سياحت در جو هوا


[BLANK PAGE]


خرید شد - مکتب
۲۷


کتبخانة
مطبعه
عنایت
( عدد )
٤
سیاحت در جو هوا
مؤلفش بزبان فرانسوی : : مترجمش بزبان ترکی عثمانی
( ژول ورن ) ( احمد احسان )
مترجمش
بزبان فارسی
محمود طرزي
دار السلطنه کابل در مطبعه عنایت بزیور طبع آراسته کردیده است
سنه ۱۳۳۱


بسم الله الرحمن الرحیم

یکدو سخن در باب طبع کتاب

مردمان ملك ما چون هنوز بخواندن آثار ادبیه و فنیه طرز نو عادت
نگرفته اند و چشمها و ذهنهای شان با همان اثرهای طرز قدیم آموخته گی
دارد از انسبب یکدو کتابی که تا بحال در مطبعه عنایت چاپ شده ، و شیوهٔ
تحریر و تألیف آن بيك اصول نو و اسلوب این عصر و زمان ترقی ۔ تو
میباشد بر خلاف امیدواری که داشتیم مظهر رغبت عمومی نگردید .
کتابهای افسانه که در مملکت ما خوانده میشود مانند ورقه گل بکاولی ، چاپیری ،
چار درویش و امثال آن بدرجه لا یعنی و مضر اخلاق است که حد و نهایت
ندارد ولی بکمال افسوس می بینیم که بهزارها نسخه های آن که در مطبعه
های هندستان چاپ میشود و بملك ما می آید بکمال رغبت گرفته و خوانده


( ۳ )
میشوند و نتیجه آن این است که فکرها و خیالات خوانندگان آنرا بخرا
فات و سخنان بیمعنی که نه فایده دین و نه منفعت دنیاست پر و مملو میسازد.
کتابهای افسانهٔ دیگری که از آثار مهمهٔ ادبیات فارسی شمرده میشود مانند
شهنامهٔ فردوسی، و سکندرنامهٔ نظامی و یوسف زلیخای حضرت مولانا
جامی رحمته الله علیه، و غیره که همهٔ آنها نظام است و مصنفین آنها داد سخن
طرازی را در آن داده اند آنها نیز خیلی مغلق و پیچیده میباشد که فهمیدن
آنها کار هر خواننده و نویسنده نیست. شمسه و قهقهه، بهار دانش، انوار
سهیلی، و امثال آن نیز آنقدر آسان و سریع الفهم نیست که بسواد خوانی
محض از آن استنباط مدعا بشود.
حالا نکه زمان زمان ترقی و تجدد است. در هر چیزيك نوی و تازه گی دیده
میشود. بسیار افسوس است که مردمان ما آن کتابهای قدیمهٔ فیشن مجار
صد و پنچصد ساله پیش ازین را میخوانند، و بخیال خودشان می آید که می
فهمند، و از کتاب افسانهٔ (سیاحت بر دورا دور زمین بهشتاد روز) که
مترجم آنرا بصورت يك مكالمهٔ عادتی و بسیار ساده نوشته است مغلق و
پیچیده گفته بخواندن آن رغبت نمیکنند. و این نیست مگر اینکه ذهنها و
چشمهای مردمان ملك ما بهمان اصول انشا و طرز تحریر قدیمه عادت گرفته
است. و چون این کتابهای افسانه های جدید که آنرا برومان) یا(ناول) میگویند
يك شیوهٔ جدید نواسلو بی دارد از انرو برای آنچنان اشخاص فایدهٔ نمیر


(٤)
ساند . و مظهر رغبت نمیگردد . و چون بنای این افسانه ها بر علم و فن مو
ضوع شده و اکثر مرد مان از ان بیخبر است اینهم موجب مغلق شناختن
آن میشود .
باوجود اینهم چون مقصد یگانه ما از تأسیس (مطبعۀ عنایت) این است که
آثار جدیده این عصر و زمان حاضر را طبع ، و نشر نمائیم ، و مردمان و
طن خود را آهسته آهسته به علم و فن رهبری کنیم به رغبت و عدم رغبت
شان التفاتی نکرده باز به طبع ناول فنی (سیاحت در جو هوا) امر و اجازه
نمودیم . هرگاه در صدی يك آدم آنرا بخواند و بفهمد باز ما آنرا فایده شمر
ده در پی تجارت آن نمیگردیم . ذاتاً مقصد ما از تأسیس مطبعۀ عنایت تجارت
نی بلکه نشر علم و معرفت است .
(سیاحت در جو هوا) نیز از آثار (ژول ورن) نام ادیب فرانسویست
که در نوشتن ناولهای فنی شهرت فوق العاده را مالک است اگرچه
اکثر ناولها یعنی افسانه ها تصوری و خیالی میباشند ولی چون آن تصور
و خیال بر علم و فن بنایافته باشد تنها ساعت تیری نی ، بلکه فواید علمی نیز
میرساند در وقتی که (ژول ورن) این ناول را مینوشت هنوز اوپروپلانها
- یعنی طیاره ها یا آنکه ماشینهای پرواز - و (ژيپلين) نام بالونهای
ماشین دار بوجود نیامده بود . همان تصور بود که خیال را بحقیقت تبدیل نمود.
ناول سیاحت جو هوا نیز مانند سیاحت بر دورادور زمین از فرانسوی


( ٥ )

به ترکی عثمانی ، و از ترکی عزیزی بنام ( محمود طرزی ) بزبان فارسی
ترجمه کرده است . ماطبع ونشر این اثر را ازین سبب آرزو نمودیم که ازین
گونه اثرهای جدید در مملکت ما بسایه عرفان آیه اعلیحضرت قبله گاه
مقدس اعظم روحی له فداه ( سراج الملة والدين ) خلدالله ملکه افزونی
گیرد . و اگر در ینوقت خواننده نیابد در استقبال امیدواریم که انشاء الله
اینگونه اثرها را اولاد وطن بکمال ذوق و شوق بخوانند . وبسی استفاده
از ان بتوانند . ومن الله التوفيق .
امضا
محیی الدین
[ornament]


( ٦ )
سیار در جو هوا
باب اول

يك مسئله که مجلسهای علمیه دران متحیر میمانند در بخاطرور میکند ؟
«دوروم! ... دوروم ! ... » دو تفنگچه در يك آن صدا کرد. يك گاوی که پنجاه قدم به آنسو میچرید گلۀ يك تفنگچه را بر استخوان کمر خود بخورد. حالا آنکه حیوان بیچاره در مسئله هیچ داخل نبوده سراسر بیگناه بود.
خواهید پرسید که « دوئللو » (۱) کنندگان ـ یعنی همدیگر خودرا به تفنگچه زنندگانرا چه شد ؟ خبر بدهیم که آنها را هیچ ضرری نرسید.
آیا دوئللو کنندگان که باشند ؟ نام آنها را نمیشناسیم، اما چیزیکه معلومست

(۱) دوئللو يك عادت بسيار بد و ناگوار مردم فرنك است كه اگر در مابین دو شخص يك بحثی پیش شود، یا آن دو شخص بريك معشوقه باهمدیگر رقیب شوند، یا آنکه یکی آندیگری را حقارت کند همدیگر خود شانرا به دوئللو ـ یعنی همدیگر کشی ـ دعوت میکنند. از هر دو طرف شاهدها گرفته میشود . پولیس هم حاضر میشود. در هر جا و بهر گونه سلاحی که شرط شده باشد به اصول و قاعده که دارند یا به تفنگچه یا کربیچ و غیره با همدیگر جنگ و مبارزه میکنند .


( ۷ )

اینقدر است که یکی ازین دو جنتلمن دوئللو کننده پیرتر آن انکلیز . و جوانتر
آن امریکائیست . هر کادر باب گاو بیچاره گله خورده تحقیقات بعمل آریم
که آیا در کجا و کدام سر زمین این گله را بغیر حق خورده ؟ درینباب هیچ
مشکلات نمی بینیم ؛ زیرا این گاو بیچاره در ساحل طرف راست تالاب
( نیاغارا ) در نزديك پل معلقی که سه میل دور تر از شلالۀ مشهور (نیاغارا)
ست دريك چمنزاری چرا مینمود . پس معلوم شد که دوئللو ــ یعنی همدیگر
کشی ــ نیز در همین موضع که اراضی ممالك جماهير متفقهٔ امريکا را با اراضی
کانادار بط داده است بوقوع آمده است .

جنتلمن انکلیزی ، و جنتلمن آمریکایی چون تفنکچه های خود را
بر همدیگر خالی کردند ؛ و گله ها بخطا رفته یکی بر گاو ، و یکی بر تنهٔ یکدرختی
بر خورد انکلیز بسوی امریکایی پیش آمده گفت :
ــ بر ادعای خود باز ثابت قدمم که بیت ( رول برتانیا ) سروده میشد !
ــ منهم بر ادعای خود ثابتم که بیت ( يانقی دوول ) سروده میشد !
بنابرین گفتگو نزديك بود که باز مجادله و دوئللِو دوم بار آغاز کند . ولی
شاهدانی که برای دوئللو حاضر بودند بمیانجیگری برآمده گفتند :
ــ در گذرید ! و دیگر مجادله را لزوم نیست ! ما حکم میکنیم که هم بیت
( رول برتانیا ) ، و هم بیت ( یانقی دوول ) سروده شده است. حالاهمین
قدر بسست ! برویم طعام بخوریم .


(۸)

اینسخن از هر دو طرف قبول شده بکمال مسرت و شطارت بسوی
طعامخانه که در ان جوار بود رفتند . اين يك معلوم نشد که آیا انگلیزی
حق دارد یا آمریکائی ؟ اما اینقدر گفته میشود که این دو ئللو براى يك مسئلۀ
بسیار عجیب و غریبی وقوعیافته که از چند ماه باینطرف فکرهای مردمان
بر عتیق (۱) و بر جدید (۲) را زیر و زبر کرده است .
حالا مراق و اندیشه میکنید که آیا مسئله عبارت از چیست ؟ اما پیش
از انکه از کیفیت مسئله بیان کنیم اینرا باید بگوئیم که پیش از ظهور اینمسئله
هیچگاهی از زمین بسوی آسمان اینقدر نظرها و دور بینها متوجه نشده است.
مسئله اینست که یکشب پیشتر از وقوع دو ئللو در مابین جنتلمن انگلیزی
و امریکائی نزديك به نیمشب از جو هوا یکصدای طرم که لاره بسيار
خوش آهنگی مینواخت بگوش مردمان زمین که در نواحی شلاله (نیاگارا)
ساکن هستند بر خورده است. بعضی از شنوندگان اینصدای طرم آسمانی
ادعا میکردند که لارۀ بیت ملئی (رول بر تانیا) ی انگلیزی سروده
میشد . بعضی ادعا میکردند که لارۀ بیت ملئى ( یانقی دوول ) امریکایی
سروده میشد .
آیا این صدای طرم هوایی را چه معنی بدهیم ؟ و چگونه تفسیر کنیم ؟
اگر زمانهای اساطیر الاولین قدیم میبود خیالهای تختهای شابا لغای پربها،
(۱) بر عتیق یعنی خشکۀ کهنه که به اصطلاح فن جغرافیا عبارت از قطعه های اوروپا،
آسیا ، افریقا میباشد . (۲) برجدید یعنی خشکهٔ نو که عبارت از قطعهٔ آمریکاست.


( ۹ )

ولشکرهای دیوها وطرم نواختن آنها تصورمیشد ! حالا نکه درینعصر
آنچنان خیالهاو تصور هااز آب شسته .
پس چه گفته شود ؟ مگر اینکه صدای طرم سیاحان( بالون )سوار است
یعنی سیاحان بالون نشین این طرم را از روی هو انو اخته اند ! بواقعیکه
همچنین باید حکم شود . زیرا دیگر چیز معقولی گفتن نامعقول است .
اما هزار افسوس که این حکم معقولرانیز داده نمیتوانیم. زیرا مسئله خیلی
دهشتنا کست . چونکه اگر صدای طرم تنها در جوار تالاب ( نیا غارا )
شنیده میشد، وسبب دوئلوی دوجنتلمن وهلاك يك كاو میگردید چیزی
نبوده ولی دهشت وغرابت رابینید . این صدای طرم که امروز درینجا
شنیده شد ، بعد از چهل وهشت ساعت از (اوروپا) ؛ و بعد از هشت
روز از (چین) و (ژاپان) شنیده شد، و به تلگراف بهمدیگر خبر داده شد.
چه عجب حال ! آیا این چه سان شخصت که در جو هوا به ایندرجه
سرعت و تیز رفتاری قطع مسافه میکند . ودر هرجا که میرسد طرم
خود را مینوازد؟
این است که اینمسئله در هر جهت دنیا باعث هیجان وشور وشر عظیمی
گردید چسان نگردد ؟ فرض کنید که انسان درخانۀ خود نشسته باشد،
ویکی یکبار یکصدای ويا يك کرکری بشنود آیا بتلاش نمی افتد که این صدا
از کدام طرف آمد ، واین گرگر ازچه پیش شد؟ و بعد از آنکه جستجو


( ۱۰ )
کند . وتحقیق نماید . و باز هم نداند و نیابد که این صدا از چیست و از کجاست
آیا مجبور نمیشود که از آن خانه برامده بدیگر جا مقیم شود ؟ حال آنکه کار
در نجا و اینمسئله چنین هم نیست ! چونکه خانه ما کره زمینست ! در هر
طرف آن صدای عجیب و غریبی میشنویم . و بحقیقت آن پی نمیبریم بلا اینجاست
که کره خود را ترك كرده نمیتوانیم . كجا برويم ؟ بدیگر سیارات گریختن ما
عدیم الامکانست ! . . . پس چه باید کرد ؟ بهمه حال میباید که این طرم
نواز را پیدا کنیم . و این گردش کننده تیز پر و از طبقات هوائیه را
بدست آریم !
يك نقطه دیگر نیز هست . چونکه اين يك از قواعد حکمیه است که در
جائیکه هوا نباشد صدا وجود نمیگیرد . بنابرین قاعده حکمیه اثبات میشود
که این صدای طرم در طبقات هوائیه که اطراف کره زمین را احاطه
کرده است حاصل شده .
والحاصل این حادثه غریبه را همه اخبارها و اوراق مطبوعه عالم سرمایهٔ
کلام و دست آویز بحث و مقال گرفتند . مسئله را از هر جهت حل کردن .
روشن ساختن خواستند . راست . دروغ بسی خیالات و افکارات
صرف کردند . خوانندگانرابه بسی اندیشه ها و خیلی وسوسه ها انداختند .
اما رفته رفته مسئله مغلق شده میرفت . اندیشه ها و مبالغه ها اذهان و خیا
لات عمومی را زیر وزیر مینمود . مسائل سیاسیه بیکسو شد . هیچکس


( ۱۱ )

بدیگر مسئله ها نمیپرداخت ، هرکس که اخبار را بدست میگرفت اول از
حوادث طرم هوائی دم میزد . اگر راست بگوئیم دیگر معاملات دنیا
به ترك شدن حوادث سیاسیه یکچند وقت خیلی استراحت یافت .
در کرۀ زمین هر انقدر رصد خانه هائیکه موجود است از همۀ آنها سوالها
در ینباب بوقوع آمد . باید که سوال شود : اگر رصد خانه ها در خصوص
اینگونه حادثۀ مبهمه جواب شافی و معلومات کافی داده نتوانند پس برای
رصد خانه ها چه حیثیت واعتبار باقی میماند ، و وجود آنها را چه لزوم
است؟ در حالتیكه سیارات سماویه راپنج شش بار بلکه ده پانزده بار بزرگتر
کرده از صد ها هزار ملیار مسافه در خصوص حرکات شان معلومات
میدهند . و از اثر هكذر فخرها و تكبرها میکنند هرگاه در باب تحقیق اسباب
حكمیۀ این حادثۀ عجیبه که در یکچند کیلو متر و بالا تر از کرۀ زمین بوقوع
آمده بما خبر صحیح ندهند به این هیئت شناسان رصد کاران چه
باید کرد؟
بناءً علیه هرانقدر تلسكوب دور بینهای رصد ، دور بين يك ميله ،
دور بين دو میله ، دور بین کلان ، دور بين خورد ، عينك دو چشمه ،
عينك يك چشمه که موجود بود همه بیکبار گی بسمت سما متوجه شد ،
آیا عدد آنها چه قدر با شد ؟ اینست که تخمین آنها قدری مشکل بنظر
میآید .


( ۱۲ )
رصدخانه ها جواب ها نوشتند؛ اماجوابهای شان كافی و قناعت بخش
نيامد . هركس يك رأی و فكری داد . اما همه مختلف ! اينست كه ازين
سبب در هفته آخرين ماه نيسان در هر جهت دنیا در مجلس های فقیه و
محفل های علمیه مجادله ها و مباحثه ها و مناقشه های عظیمی بر پا خواست .
رصد خانه پاریس در جواب دادن دور اندیشانه حرکت کرد . و هيچ
يك جواب قطعی نداد . زيرا حادثه مذكوره را قابل حل نیافت. چونکه
از بعضی ولایتهای فرانس خبرهای غریبی رسید : يعنی در بعضی جاها
در ٦ ماه مايس در وقت شب در جو هوايك ضیای شدید الكتريك مشاهده
شده بود كه اين ضيا بقدر بیست ثانیه دوام ورزیده است . ضیای مذکور
در ( پييق دو میدی ) نام محل بساعت ده ، و دررصد خانه ( بوگردوم )
بساعت يك . و در ( مونت وانثو ) بساعت سه ، و در ( نیس ) بساعت چاره
و در ( سمنوز ) ، و ( بور ژه ) . و ( له مان ) بوقت شفق ديده شده
بود .
پس اینچنين يك ضیای عجیبی كه از ينقدر جاهای مختلف در يك شب
دیده شود چسان بر خیالی و تصوری بودن آن حکم خواهد شد؟ این است
که این مسئله ضیا با آن مسئله طورم جو هوا يار و دمساز گشته تشویش
و هیجان مردمان دنیا را دو بالا نمود. آیا چه گفته شود؟ این گونه ضیای شدید
مجهولی كه در ظرف یکچند ساعت از بسی جاهای مختلف ديده شود چه


( ۱۳ )

چیز است؟ یا بگوئیم که این ضیا از منبعها یعنی سر چشمه های مختلف ظهور میکند که در انحال میباید که بسیار جاهای طبقات هوائیه را استیلا کرده باشد حالا ئیکه از حرکات سیر رفتار ضیای مجهول مذکور اینچنین حکم داده نمیشود ، یا بگوئیم که این ضیا از يك منبع ظهور مینماید که در انحال حکم باید کرد که این منبع ضیا در ساعتی دوصد کیلومتر و سرعت حرکت میکند . صدای طرم نیز همچنین يك سرعت را مالك بود . پس معلوم شد که در مابین این ضیا و صدايك مناسبتی هم موجود است !
در جماهیر متفقه امریکا همه مردمان بحیرت افتادند . حس تجسس مردمان قطعه مذکور معلومست که برای ادنا چیزی چه هیجانها و چه شورهابربا میکنند! و چون اینچنین يك حادثه سماوئی عجیب و غریبی بظهور آید پس هیجان و شورش آنها را حساب باید کرد !!!
رصد خانه ها در ینباب اتفاق فکر حاصل نتوانستند ، رصد خانه مشهور (گرنویچ)(۱) و (اوکسفورد)(۲)که معتبر ترین رصدخانه هاست نیز در دادن رأی با هم متفق نشدند ، حالا ئیکه هر دوی شان ادعا میکردند که هیچ نیست . و عدم اتفاق شان از ین بود که یکی میگفت :
— واهمه باصره است !
آندیگری میگفت :
— واهمه سامعه است !
(۱) یکی از شهرهای بزرك انگلستانست که رصد خانه آن مشهور ترین رصد خانه هاست. (۲) اوکسفورد نیز از شهرهای بزرك انگلستانست که رصد خانه بزرکی دارد


( ١٤ )

و برین سخن خودشان مجادله و منازعه ها میکردند . اما شایان دقت این
است که هر دو رصد خانه برین يك متفق بودند که ( وهم ) است . هرگاه از
باصره باشد یا از سامعه باشد چه اهمیت دارد ؟
علی الخصوص در رصد خانه های برلین (۱) و ویانه (۲) مباحثه و مناقشه چنان
يك روشی پیدا کرد که اختلافات دولیه را سبب میشد . ولی جای شکر است
که رصدخانه روس ذی حق بودن هر دو را اثبات نموده گفت :
- فرضیات و تخمینات شما از نقطه نظر نظریات معقول دیده نمیشود
اما اگر از نقطه نظر عملیات فکر کرده شود محتمل شمرده خواهد شد .
رصدخانه های حکومت اسویچیره در حق اینمسئله هیچ چیزی نگفتند.
ولی رصدخانه های ایتاليايك روزی در میان ابرها يك جسم متحرکی
دیده بودند ، و در شب همانروز باز يك جسم شهاب آسایی مشاهده کرده
بودند که از بنر و واهمه بودن مسئله را اعتبار ندادند ، وبر بودن يك
چیزی باور کردند . اما چون پرسیده میشدند که آن چیز چیست ؟ از
جوابدادن آن عاجز میماندند .
کار رفته رفته بدرجه رسید که مردمان ارباب فن را خیلی مانده و خسته
نمود و فکر و ذهن شانرا بگر دابها و دولابهای عمیق و دور و درازی پویان
و سرگردان ساخت . و مردمان عوام را بخیالات و اوهام پرهیجان و با
دهشتی انداخت آهسته آهسته کوش مردمان باین گونه آوازه ها ،
(۱) پایتخت دولت جرمن است . (۲) پایتخت دولت اوستریاست .


( ١٥ )

واین قیل و قالها عادت گرفته کم مانده بود که بعد از یکمدتی مسئلهٔ حوادث
سماوی سراسر فراموش شود ، امایکی یکبار از رصد خانهٔ مشهور اسوج
که سویدن هم میگویندش يك حوادثی نشر یافت که این خبر باز افکار
عمومی را زیر و زبر ساخت . چونکه از رصدخانهٔ مذکور در وقت صبح در
میان ابرها يك جسم بسیار عجیب و غریبی مانند يك مرغ بسیار بزرگی
که در پرواز باشد دیده شده بود .
این حوادث سر از نوقیل و قالها ، ومباحثه ها و مناقشه ها را تازه ساخت
این حوادث را اوزوپائیان مشكوك و شبهه ناك دیده نتوانستند زیرا اگر
تنها رصدخانهٔ اسوج این جسم را میدید آنقدر اعتباری پیدا نمیکرد اما
چون رصد خانهٔ نوروج یعنی ناروین نیز عیناًهمان دیدنی را دیده ، و نشر
نمود هیج جای شك و شبهه نماند . و به اینسبب در باب حل و تفسیر این جسم
که آیا چه باشد ، و بر کدام حادثهٔ فنی وطبیعی مستند شود ؟ در محافل فنون
اوروپا بغورسی و تدقیق آغاز گردید .
حالا نکه مرد مان امریکای جنوبی ، بره زیلیا ، پرو ، لاپلاتا اوستر
الیا ، این مشاهدات اسوج ونوروجیان را به نظر استهزا دیدند واوستر
الیائیان قهقهه های بسیار فراخ خودشانر ا تا میتوانستند وسعت دادند ،
و تمسخر ها کردند . اما در میان اینها تنهايك آدمی بود که به این مناقشات
استهزا کارانه نظر نکرده مسئله را اهمیت و اعتبار داد . این آدم يك مرد


( ١٦ )

چینیئی بود که مدیر رصدخانۀ (زیقاوی) نام ملک چین بود. این چینی گفته بود:
- این جسمی که در میدان بحث و مناقشه در آمده است احتمال دارد که یک جسم ماشین داری باشد که در جو هوا حرکت میکند.

چه عجب فرض و تخمین!!

حالا تصور کنید که این حوادثات و وقوعات که در بر عتیق یعنی اوروپا، و آسیا، و افریقا اینقدر برضد همدیگر مجادله ها و مناقشه ها برانگیزد؛ آیا در بر جدید یعنی جماهیر متفقه امریکا چه چیزها برپا کرده باشد؟
این یک معلومست که یک امریکایی تنها بر فرضیات و تخمینات به تآمل و تفکر نمیذراید. چونکه طریقی که امریکایی بر آن پویان شود همانا همانرا هیست که یکسر او را بمقصد رسانده بتواند. ازینسبب درمیان شان آنقدر مناقشه های بزرگ و مجادله های سترگ برپا شد که رصدخانه ها اگر بدور بینهای خود بسیار محتاج نمیبودند دوربینهای همدیگر را بر سر همدیگر خود میشکستاندند.

مناقشه ها و مجادله ها از همه جایبشتر در میان رصدخانه های مشهور (واشنیغتون) (۱) و (قولومبیا) (۲) میدان گرفته بود. این هم گمان نشود که این مناقشه هادر خصوص احوال طبیعیه، و چگونگئی کیفیت جسمیۀ آن بود؛ نی نی! بلکه اصل مناقشه و مباحثه درین بود که جسم مذکور در فاصله های بسیار کمی، و در مدت بسیار قلیلی از هر دور صدخانۀ مذکور،
(یکی از شهرهای بزرگ امریکاست . (۲) این نیز از شهرهای مشهور امریکاست.


( ۱۷ )

و هم بعد از کمی همان جسم مذکور از رصدخانه های (دارمون قولا) ، و ( اون آریور ) دیده شده بود که اینمسئله اختلاف افکار ، و تعجبات بسیار را موجب شده بود! چونکه اینچنین جسمیکه از ینقدر رصدخانه های از همدیگر دور در يك وقت و یکزمان دیده شود آیا چگونه سرعت خارق العاده را مالك خواهد بود ؟
ولی رصدخانه های ( دودلی ) ، و ( آلیانی ) اینمسئله را به اینصورت حل کرده گفت :
— اینگونه جسمی که در یکمدت کمی ازین چهار رصدخانه های از همدیگر دور دیده شود میباید كه يك جسمی باشد که از زمین بر روی هوا مائلاً بالا برآید ، و به اینصورت یعنی در حالت صعود مایلانه او قابل رؤيت او میشود .
درین اثنا از طرف مدیر رصدخانه ( سیسیانی ) که بر قلهٔ کوه «لوقوت» بناشده است بکمال اعتماد بیان گردید که :
— هیچ شبهه نیست که در جو هوا يك جسم متحرکی موجود است. بهمه حال يك چیزی هست . این جسم در نقطه های مختلف کره زمین در اندك اندك مدتها خود را نشان میدهد . اما این جسم چیست؟ و بزرگی ، و تیزروی آن بچه درجه است؟ اینست که تعیین اینمسئله ها غیر ممکن مینماید.
این رأی مدیر رصدخانه (سیسینانی) فکر ها را برو جود يك جسم متحرک


( ۸۱ )

هوایی متفق ساخت . اما اختلاف رأیها در باب چه بودن آن بهیجان و شورش آمد . درین اثنا اخبار مشهور ( نيورك هرالد ) مکتوب یکی از مشترکین خود را نشر نمود که آن مکتوب اینست :
( صورت مکتوب )
« البته از خاطرها فراموش نشده باشد که در مابین ( ساراسه ن ) نام داکتر فرانسوی که به میراث ( به گوم راجینه هارا ) نایل شده بود ، و ( چولیج ) نام مهندس المانی يك رقابت و همچشمی بسیار مدهشة بوقوع آمده بود. اینهم معلومست که هر یکی ازین دو شخص در داخل ممالک امریکا در قسم جنوبی اراضی ( اوره غون ) يك يك موقعی برای خودشان انتخاب کردند ، و داکتر مذکور در موقع خود بنام ( فرا نـسويل ) يك شهر نو اصول عجیب و مستحکمی بنانمود . مهندس المانی نیز در موقع خود يك کارخانه بزرك طو بسازی بساخت باز از خاطرها فراموش نشده باشد که مهندس المانی برای خراب کردن شهر داکتر فرانسوی زانجا يك گله با يك طو پی ساخت ، و يك كله بسيار مدهشی را در يك طوپ خیلی دهشتناکی انداخته بر شهر داکتر فرانسوی بینداخت اما این گله عظیم مدهش بسببی که مهندس در حساب قوت آن خطا کرده بود بمجرد یکه از دهن طوپ برامد چنان يك سرعت خارق العاده را مالك کردید که در ساعتی یکصد و پنجاه فرسخ مسافه قطع کردن گرفت . و از ينسبب بر روی زمین نیفتاد . و مانند پيك يك سياره شده بقوة عن المركزيه زمین گرفتار آمد . و در


( ١٩ )

اطراف کرۀ زمین بدور خوردن دایره وئی دایمی مجبور بماند ! پس اگر
این جسم مجهول هوائی که عالم را به ولوله انداخته همان کله باشد چه بعد
دارد ؟ »
آفرین ! تصور مشترک اخبار ( نيورك هرالد ) را به بینید که برای
مسئلۀ مغلقۀ مجهوله چه قالبی پیدا کرد ! اما هزار افسوس که در کله مذکور
طرحی که بیتهای ملٹی انگلیزی یا امریکائی را بنوازد موجود نبود !
اینست که این فکر نیز پوشیده ، و خراب گشته بیکطرف افتاد ، و رصد
خانه ها را قانع نساخت . بعضی از رصد خانه ها جسم مجهول را ( حجر سما
وی ) گمان کرده بر آن قرار دادند ! حالا نکه حجر سماوی نیز بطرم غزل
سرائی کرده نمیتواند !
والحاصل اینگونه فرضیات ، و احتمالات همگی پوشیده و ابتر شده
میرفت . و هیچ يك تخمین درست و صحیحی برای جسم مجهول هوائی پیدا
نمیشد . اما چنان کمان نشود که پوشیدگی و ابترئی این تصورات
و خیالات فکر ها و دماغهای مردمانرا مانده کرده از فکر تجسس و کنج و کاو
و چگونگی جسم مجهول هوائی فارغ شده باشند . نی نی ! بلکه مناقشه ها
و مباحثه ها بشدت تمام دوام میورزید ، و هر كس يك رأی و تصورها
میدوانید .
درین اثنا یکچند روز بسکوت و آرامی گذشت . زیرا جسم مجهول


( ۲۰ )

یکچند روز هیچ خود را نشان نداده بود، و در هيچيك طرف دنيا
حوادثی در اینباب در معرض گفتگو نیامد .
تا آنکه در دوم ، ونهم ماه خريران برج سرطان يك واقعهٔ بسيار عجيب
وغريب ديگر بوقوع آمد که باز سر از نو مسئلهٔ جسم مجهول هوائی را در
نظر مردم زمینی بیش از پیش تازه تر ساخت . به بینید که چه شد ؟
در ظرف مدت هشت روز یعنی از دوم تا به نهم ماه خريران مردم شهر
( هامبورغ ) بر تالاق قلهٔ بسيار بلندکلیسای ( سن ميشل ) ؛ ومردمان
( سترا سبورغ ) بر نوك كليساى ( مونستر ) ؛ ومردمان امريكا بر نوك
قلهٔ ( هیکل جمهوریت ) و تا لاق ( هيكل واشنیغتون ) ؛ مردمان چین
برکلهٔ قبهٔ معبد بزرك ( بخصد يا كره ) ؛ مردمان هند بر بام بلند طبقهٔ
شانزد هم معبد مشهور ( بر اهما ) ؛ مردمان روما بر نوك صليب قبهٔ بلند
کلیسای ( سن پته ر ) ؛ مردم انگلستان بر بلند ترین نقطهٔ کلیسا ی
( سن پول ) مردم مصر بر نوك ( اهرام جیزه ) ؛ مردمان پاریس بر نقطهٔ
منتهای ( قلهٔ ايفل ) يك يك بيرق عجيبی را خلانیده دیدند كه رنك بيرق
سياه و يك آفتاب زردی بران رسم شده بود .
چون بالا بر امدن برین نقطه ها از امور بسیار مشکلهٔ شمرده میشد
از انرو هر كس برين فكر اتفاق و اعتماد تام حاصلكردند كه در ما بين طرم
هوایی و این بیرق خلانی مناسبت و ارتباط تمامی موجود است . يعنى


( ۲۱ )
جسم طرم نوازروی هوا بیرق خود را بر نقاط مهمه روی دنیا برافراشت !
حالا این حادثه را در همین جا گذاشته یکبار درکاب ( ولدن ) شهر فیلا
دلفیا در امریکا رفته به بینیم که چه قیل و قال است ؟
باب دوم
اعضای دارالفنون کلپ ( ولدن ) بی آنکه اتفاق فکر حاصل بکنند آیا برکدام
بحث بمجاد له می افتند ؟

من میگویم که پروانه بهمه حال در طرف دنباله باشد !
پنجاه نفر بیکزبان فریاد برآورده گفتند :
ما هم چنین میگوئیم !
بمقابل این ( فیل ایوانس ) گفت :
نی نی ! من میگویم که پروانه در طرف پیش رو باشد !
پنجاه نفر دیگر باز بیکزبان فریاد برآورده گفتند :
ما هم همچنین میگوئیم !
به این روش اصلا اتفاق فکر حاصل نخواهیم کرد !
اصلا ! . . . اصلا ! . . .
چون چنینست منازعه و مجادله چه لزوم دارد ؟
این منازعه و مجادله نیست . مباحثه و مناقشه است !
حالا خواهید پرسید که این مباحثه و مناقشه در کجا ، و برای چه


( ۲۲ )

و چرا پیش آمده بود ؟ لہذا خبر میدهیم که کلپ (ولدن) که در کوچه
(والنوت) شهر مشهور (فیلادلفیا) که در داخل جماهیر متفقه امریکا
واقعست برای اینگونه مباحثه ها و مناقشه ها مخصوص و مقرر شده
میباشد . و هرگاه از سبب چون و چرای مباحثه و مناقشه پرسیده شود
که برای چه بود ؟ اولا انیرا بگوئیم که این مباحثه کنندگان کلپ (ولدن)
از اشتغال کنندگان مسائل سیاسیه نیستند بلکه این مردمان اعضای کلپ
(ولدن) بالون پرانان امریکا ئیست که برای راندن بالونها را بر روی
بادهای تند، وزیر حکم آوردن کره هوا بحث و جدال میکنند. اینست که
مباحثه و مناقشه مافوق محض برای همین مسئله مغلقه فنیا بعمل آمده بود!
گفته بودیم که این کلپ ولدن در شهر شهیر (فیلادلفیا) میباشد اما
فیلادلفیا گفته بجا بکلی تمام در نگذریم. این شهر بچنان زودی و چالاکی
ترقی و فراخی گرفته که به بیان نمی آید . در حالتیکه يك قصبه بسيار
کوچکی بود در کم مدت از (نيورك) و (شيكاغو) . و (سانفرانسيسكو)
هم بفرسخها پیش قدمی نمود. اما شایان دقت و حیرت اینست که فیلادلفیا
نه در کنار بحر است . و نه به منبعهای تیل پترول نزديکست . و نه کانهای
بسیار با اهمیتی را مالكست. باوجود آنهم از شهرهای (پترسبورگ)
و (مانچستر) و (برلین) و (ادیمبورغ) اور و پا بزرگتر است. این شهر
يك و نيم مليون نفوس دارد که بعد از (پاریس) و (لندن) و نيورك)


( ۲۳ )

بزرگترین شهرهای دنیا شمرده میشود .
فیلا دلفیا ، بسبب عمارتهای بازینت و جسیم ، و بناهای بزرك و عظیم
خود چنان معلوم میشود که گویا از يك پاره بلور و مرمر ساخته شده
است . بزرگترین مکتبهای امریکامکتب ( ژیرار ) است که آنهم در
( فیلادلفیا) میباشد . بزرگترین پلهای آهنین تمام دنیا پلیست که بر نهر
( شیقل ) ساخته شده است که آنهم در فیلادلفیا موجود است . بلند
ترین و بزرگترین عمارتهای عالم عمارت بیست و يك طبقه جمعیت ( فارماسون )
است که آنهم در فیلادلفیا میباشد . غیر ازین ها ؛ بزرگترین کلپهائیکه برای
مذاکرۀ مسایل سیاحت جوهوا مخصص و مقرر شده است آنهم در
فیلا دلفیاست . ها ! این را هم بگوئیم که اگر در ۱۲ ماه خریر ان این کلپ
سیاحت جو هوا را از نظر میگذرانیدیم و مباحثه که يك شمه آنرا پیش
ازین یکقدری شنیده بودیم میشنیدیم بر زحمتی که برای دیدن و شنیدن
آن در باب رفتن کلپ میکشیدیم هیچ افسوس نمیخوردیم !
در دالان بزرك این کلپ بقدر صد نفر هو سکاران فن بالون پرانان
امریکایی با کلاه های فرنگشی در از خود در زیر ریاست يك رئيس و يك
كاتب نشسته مذاکره میکنند . نی نی بلکه مجادله و مناقشه میکنند !
رئيس کلپ ( اونکل پرودانت ) نام يك شخصیست که در فیلادلفیا
بمهارت فضل و هنر و على الخصوص به جسارت ود لاورى مشهور


( ٢٤ )

میباشد. و هم خیلی توانگر و صاحب ثروت يك آدمیست. يك قسم مهم ثروت و توانگری خود را از فایده برداشتن از قوت عظیمه شلاله مشهوره (نیاغارا) بدست آورده است. چونکه شلاله نیاغارا در هر ثانیه هفت هزار و پنجصد متر مربع آب میریزاند که ازین آبریزش قوت هفت ملیون اسپ بخار حاصل میشود. و چون این قوت بر فابریکها یعنی کارخانه های اطراف شلاله که بهزارها کارخانه های مختلف است تقسیم شود در سال پنجصد ملیون فرانك فایده و منفعت بعمل میآید. اینست که برودانت يك شرکتی تشکیل داده ازینقوت طبیعی بزور علم و صنعت استفاده توانگری و ثروت نموده است.
اونکل برودانت مجرد است. یعنی از غم اولاد و عیال آزاد و فارغ البالست. به تنهایی زیست میکند. تنها (فريقولن) نام يك خدمتکار زنگی دارد. هرگاه به اخلاق (فريقولن) واقف شوید خیلی تعجب خواهید کرد که اینقدر يك آدم بیدل ترسندك چسان بهمراه اینگونه آدم جسور دلاور گذران میتواند؟
برودانت بسبب افزونی ثروت و توانگری، و مهارت علم و هنروزی دوستان و آشنایان بسیاری را مالكست. و بسبب ریاستی که در کاپ دارد البته دشمنان نیز دارد. حتی از جمله کسانیکه به برودانت بنظر حسد و رقابت فوق العاده می بیند، و کین و غرض عظیمی در باره رئیس در دله


( ٢٥ )

میروراند ذکر کردن کاتب کلپ لازم می آید .

این آدم ( فیل ایوانس ) نام دارد که او نیز خیلی صاحب ثروت و توانگری
میباشد . زیرا فیل ایوانس در فیلادلفيا مالك يك كارخانه بسیار بزرگ
ساعت سازیست که در روز پنچصد دانه ساعت جیب در آن ساخته میشود ،
و در خوبی و نفاست از ساعتهای جیبئی (اسویچره) با کم نمیآرد. فیل ایوانس
نیز مانند پرودانت مجرد و هم خیلی صاحب ثروت وهم بسیار پرعلم و
فضیلت ، و هم صحتمند وبا جسار تست . حالا نکه با وجود اینهمه مناسبت
احوال و مشابهت حال با همدیگر در میان رئيس ، و كاتب هیچگونه سازش
والفت افکار دیده نمیشد دکه اینهم از ین است که فیل ایوانس کاتب خیلی
آتشین مزاج ، و پرودانت رئیس خیلی سردو باوقار افتاده اند و به اینسبب
همیشه در هر مسئله بر یکدیگر خود بشدت تعرض میکنند .

آیا سبب رئیس نشدن فیل ایوانس از چیست ؟ زیرا برای ریاست کلپ
( ولدن ) هر دوی آنها انتخاب و نامزد شده بودند . بقدر بیست بار
رأی جمع کردند . در هر بار عدد رأیها با هم مساوی و برابر می آمد . یعنی
اگر پنجاه کس برریاست پرودانت رأی میدادند . پنجاه نفر دیگر بریاست
فیل ایوانس رأی میدادند. این مساوات اکثریت آرا کار را خیلی بمشکلات
انداخته بود، واگر يك چاره برای آن پیدا نشود تا به آخر عمر شان
مسئله دوام ورزیده میرفت .


( ٢٦ )

اما صد شکر که ( جیم سیب ) نام صمد و قدار كاب يك چاره ساز كاری
پیدا کرد . ( جیم سیپ ) مذکور بفرقه سبزه خواران آمریکا منسوبست .
یعنی از گروهی میباشد که هیچگاه گوشت حیوانات نمیخورد تنها بخوردن
نباتات اکتفاء میورزد. این چاره ساز کارئی (جیم سیپ ) را ( ویلیام قورب )
نام يك اعضای دیگر نیز بر صواب یافت . ( ویلیام قورب ) مالك يك فابريك
بسیار بزرگ شکر سازیست که تکه پاره های کهنه و فرسوده خاك جاروبهای
شهر را جمع آورده . و آنرا با حامض کبریت معامله کرده بحالت ( غلوقوز )
میدرازد. و بعد از ان از و قند میسازد .
چاره سازشی که از طرف ( جیم سیپ ) سبزه خوار پیدا . و از طرف
( ویلیام قورب ) از لته شکر ساز پسند شده بود این بود که به اصول
( اشارت به نقطه متوسطه ) مراجعت بشود .
اصول ( اشارت بنقطه متوسطه ) اینست که در اول امر بر دو لوحهٔ
بسیار سفید و بزرگی یکیک خط بسیار مستقیم و راستی میکشند . طول
خطهای مذکور را بکمال اعتنا و باریکی پیمایش کرده بصورت بسیار مساوی
و باهمدیگر برابر رسم میکنند . بعد از ان این دو لوحه را در یکطرف دالان
مذاکره گذاشته و هر يك از نامزدهای منتخب شده يكيك سوزنی بدست
خودشان گرفته . و هر دوی شان با هم برابری آنکه بدیگر طرف نظار خود
شانرا بگرد انند یکسو بسوی لوحه ها پیش میشوند . و با پر کار چشم سو


( ۲۷ )
قونهای خود شانر ادر وسط خطهای مذکور میخلانند پس هر کس که
سوزن خود را نزدیکتر بمرکز نقطۀ متوسطۀ خطوط مستقیمه خلانیده
توانستند آنشخص رئیس انتخاب میشود .
پرو دانت ، و فیل ایوانس سوزنهای خود شانر ا در یک آن و یکزمان
خلانیدند . اما عجب اینست که هر دو حریف آنقدر بنقطۀ متوسطه تقرب
کرده بودند که بعد از پیمایش فرق یافتن در میان آنها ممکن نشد .
حالا چه باید کرد ؟ یکی از اعضای کلپ پیمایش خطها را بايك مقياس
نو اصولی تکلیف کرد که این مقیاس نو اصول طولها را با ذره بین
میکر یسکوپ كه يك مليمتره را بر یکصد و پنجاه قسم تقسیم مینماید پیمایش
کرده شود .
این رأی نیز قبول شد ، مقیاس نو اصو لرا حاضر کردند . بعد مسافۀ
سوزنهای هر دو نامزد را از نقطۀ متوسطه پیمودند ، دیدند که سوزن پرو
دانت در يك حصۀ يكصد و پنجا همین نیم ملیمتره به نقطۀ متوسطه نزديك
است ، و از فیل ایوانس در يك حصه يكصد و چهل و نه و سه ربع و نیم نیم
ملیمتره پیدا شد .
اینست که این فرق بسیار جز وی که عبارت از يك تار پشمی در يك نمد
بزرگی میماند ( او نكل پرودانت ) را رئیس ، و (فیل ایوانس ) را کاتب کلپ
بساخت . وسبب غرض و حسد شدید فیل ایوانس به پرو دانت گردید .


( ۲۸ )

گفته بودیم که کلپ ( ولدن ) مخصوص مذاکرات مسئله بالون را تحت
وزیر حکم آوردن هوا وسوق کردن و اداره بالونهاست که بقرار دلخواه بر
روی هوا به حرکت و رفتار آید . در وقتی که این حکایه ما جریان می یافت در
باب این مسئله بوجه دلخواه قابل سیر و حرکت شدن بالونها تجربه های بسیاری
اجرا شده بود و میشد. ولی وا اسفا که از نتیجه همه این تجربه ها چنین دانسته
میشده بود که اگر چه راندن بالون و بر روی هوا بر اوردن آن ممکن است
ولی بالونرانجائیکه دل بخواهد ، وبروی بادهای شدید بر اند غیر ممکن است.
لهذا بسیاری از ارباب فن در پی چاره جستن اینمسئله بجان کو شش
میورزیدند .

اين يك معلوم است كه حکیم ( آر شیمید ) در زمانهای بسیار پیشتر از ین
این قاعده حکمیه را بیان کرده بود که هر جسمی که ثقلت اضافیه آن از
ثقلت اضافیه آب بیشتر باشد در آب فرو میرود ، و هر جسمی که بالعکس
آن بود در آب فرو نمیر و د . یعنی هر جسمیکه حجم آن از همان مقدار حجم
آب افزو نتر آید و سنگین تر شود آن جسم در آب غرق و اگر نباشد
غرق نمیشود. اینست که رفته رفته این قاعده حکمیه را در هوا نیز تطبیق
و برابر کردند ، و درصدد آن شدند كه يك جسمی بیابند که از هوا خفیفتر
باشد تا بر روی هوا برآید . تا آنکه غاز ایدر و ژن را یافتند که بار بار از هوا
سبکتر است و با آن بالو نرا پر کرده بر هوا با لابرامدند . اما بر امدن آسان


( ۲۹ )

شد ولی مسئلهٔ سوق و راندن آنرا بوجه دلخواه همچنان مغلق و مشکل
مانده بود . این است که درین اوقات برای راندن بالونها را بمحل مطلوب
و قوت دادن آنها مسئلهٔ ( آلهٔ محرکه ) خیلی میدان گرفته بود . بجای ماشین
بخاری که ( هانری جیقار ) اختراع کرده و آنرا در بالون ایجاد کرده کشی
خود وضع نموده بود ، و ماشین دستکشی که ( دوپوی دو.لو ) اختراع کرده
بود ماشینهای الکتریک قایم گردید .
( تیسانده ) نام يك مخترعى يك دينا موى الكتريك ساخت ، و آنرا
در بالون وضع نموده در ثانیهٔ چار متر سرعت به بالون خود داده توانست
بعد از تیسانده کپتان ( کرپ روتار ) بقوت دوازده اسپ يك دينا.وی دیگری
ترتیب داد که بواسطهٔ این دینامو بالون خود را در ثانیهٔ شش و نیم متر و
سرعت بخشید .
این مسئلهٔ حرکت دادن بالونهار ا باقوهٔ دیناموی الكتريك همۀ مهندسها
و ماشینست های دنیا را بجوش و خروش آورد ، و بجستجوی چاره ها
و اختراعهای گوناگون افتادند . و خواستند که بعضی از آنها در يك محفظهٔ
ساعت قوهٔ يك اسپ را بگنجانند . اگرچه کار را به ایندرجه های پیش برده
نتوانستند ولی رفته رفته از دیناموهای تیسان ، و روتار قوتنا کتر و خفیفتر
ماشینها ساخته توانستند و این موفقیت و کامیابیها هوس کاران بالون را رفته
رفته بر سیاحت روی هوا قانع کرده میرفت .


( ۳۰ )

حالا نکه بسیاری از دور اندیشان هنوز این فکر را هیچ احتمال نمیدادند
و میدانستند که اینچنین ماشین و دیناموئیکه قوت مقابله باد های شدید
را داشته باشد در بالون تطبیق کردن آن خیلی دشوار بلکه بعید الاحتمال
است . چونکه آیا ماشین ودینامویی که بر باد های تند غلبه کند چقدر
سنگین خواهد شد، و در بالون چقدر ثقلت پیدا خواهد کرد ؟
این است مسئله که دایما مغلق و مبهم مانده است . با وجود آنهم هوسکا
ران بالون بچنان شوق و هوسی نبودند که ازینگونه مبهمات و مغلقات
حرص وهوس خود شان را فرو خورده بتوانند . و ازانرو در صدد
آن افتادند که جسامت و بزرگی بالونها را تا که میتوانند بیفزایند و حجم
وثقلت ماشینها را تا که بتوانند كوچك سازند، وقوت ديناموى الكتريك
را تا که میتوانند قوی گردانند .
در باب جستجوی ماشینهائیکه قوت شان زیاده، وحجم وثقلت شان
کم باشد امریکائیان از دیگر ملتها زیاده تر سعی وکوشش میورزند . بنا
برین یکی از کیمیاکران مشهور امريكا يك ماشين نوی اختراع کرده بود
كه بايك پيل الكتريك متحر ك بود که هر گاه این ما شین در يك بالون وسط
حجمی موضوع شود معلوم میگردید که در ثانیه هشتم، تا به بیست متره
مسافه را می پیماید .
ازین بهتر چه ؟ اینست که برات اختراع این ماشین را از پیش کیمیاگر


( ۳۱ )

مذکور خریداری کردند !
اندیشه خواهید کرد که خریدار آن که بوده باشد ؟ خبر بدهیم که
رئیس کلپ ( ولدن ) جناب ( اونکل برودانت ) بود . اعضای کلپ بعد
از بدست آوردن این نعمت عظما صبر و درنگ را مناسب ندیده هماندم
بکار آغاز نهادند . و در زیر نظارت و نگرانی ( هنری تندر ) نام بالون
ساز مشهور جماهیر متفقه بساختن يك بالون بسیار متین و مکملی شروع
نموده شد .
امریکائیان برای اینگونه کارها ئیکه منافع عمومیه را خدمت کند
کیسه های خود شانرا خیلی زود باز میکنند . لهذا پیش از انکه شرکت
تشکیل بیابد از هر طرف پیسه ها ریختن گرفت ، و چون آغاز بکار شد سه
صد هزار فرانك گرد آمده بود .
( هنری تندر ) بالون ساز درین فن خیلی مهارت کامله را مالك بود
این آدم هزارها بار تجربه بالونرا اجرا کرده بود . اما بسبب سه تجربه
خود شهرت یافته بود . در تجربه اول خود بقدر دوازده هزار متره
از روی زمین برهوا بالا برآمد ، وبکمال موفقیت باز بالون خود را فرو
آورد . در تجربه دوم از نيورك تا به سانفرانسيسکو که منتهای غربی
آمریکاست از روی هوا سیاحت نمود . در تجربه سوم از هزار و پنجصد
متره بلندی بالونش بر زمین افتاد ، ولی بمهارتیکه داشت خود را از تهلکه


( ۳۲ )

رهایی داده تنها يك پایش لنگ گردید .
حالا معلوم گردید که کلپ ( ولدن ) بسبب ماشینی که خریداری کرده بود مسئله بالونی را که با ماشین متحرك شود خیلی پیش برده بود . در کار خانه مشهور ( تورنر ) که در فیلا دلفیا واقعست يك بالون بسیار بزرگی که تابحال مانند آن ساخته نشده است بر روی کار انداختند . درجه مقاومت و توانائی این بالونرا به این صورت تجربه میکردند که در درون آن هوای بسیاری به تضییق و فشار داخل کرده میدیدند که تا بجه درجه توانایی و قوت را مالکست .
اگر چه بالونی که ( نادار ) نام بالون پران در سنه ۱۸۷۰ ساخته بود شش هزار متر مکعب ، و بالون ( شردن دین ) بیست هزار متر مکعب ، و بالون ( چیقار ) که در نمایشگاه سنه ۱۸۷۸ کشیده بود سی هزار متر مکعب حجمها را مالک بودند اما این بالون کلپ ( ولدن ) تمام چهل هزار متر مکعب حجم دارد که اگر رئیس پرودانت و رفقای او بقدر آماس بالون خود پر خود ببالند ، و بدرجه پرواز بالون دماغهای شان پرواز غرور گیرد جا دارد این بالون مخصوص این نیست که محض طبقات بلند هوائیه را سیاحت کنند . نی بلکه نام آنرا (غوهد) نهاده اند یعنی دایما به پیش برود . پس هرگاه طالع پرودانت و کاتبش یاری کند ، و بالون شان بقوت ماشین جدید با باد مقاومت و توانایی بتواند البته که اسم آن با مسمای آن مطابق خواهد آمد


( ۳۳ )

اعضای کلپ ( ولدن ) هر روز در زیر ریاست پرودانت وفیل ایوانس
در دالان بزرگ کلپ جمع آمده در باب بالون ( غوهد ) خودشان و تکمیل
کردن نواقصات ان مذاکره ها و مباحثه میکردند. زیرا اگر چه همه کس
برین فکر بودند که بعد از یکهفته ( غوهد ) بواسطه ماشین تازه خود در
روی هوا بقطع مسافه آغاز خواهد نهاد. اما هنوز کار غوهد به ایندرجه
ها نرسیده بود. چونکه هنوز بسیار مشکلاتی در پیش مانده بود که حل
آن لازم بود !
از جمله مذاکره و مباحثه وضع کردن پروانه بود که بعضی میگفتند
به پیش باشد و بعضی میگفتند در دنبال ، چنانچه يك شمه ازین مباحثه
را در اول این باب شنیده بودیم .
در باب جای وضع کردن پروانه مذاکره بدرجه شدت و درشتی پیدا کرد
که کار از مباحثه گذشته بمجادله منجر گردید . در میان اعضایی که طرف
دار ربط دادن پروانه را به دنبال ، و اعضایی که طرفدار ربط پروانه را
به پیش رو بودند و عد د شان هم مساوی بود چنان الفاظ غلیظه سب
وشتم در گرفت که کار بمشت و سیلی کشید . از انهم گذشته بضرب چوبهای
دست رسید ، و هیچ باقی نمانده بود که دو ثلثوی دو فرقه اعضای کلپ را
نتیجه بخشد که درین اثنا در مجلس يك تبدلی بوقوع آمد .
این تبدل این بود که خد متکار کلپ بی آنکه بشماته و قیل وقال اعضای


( ٣٤ )

مجلس حوالۀ سمع اعتبار کند یکسر بسوی چوکئی رئیس پیش آمده يك (کارت ویزیت) یعنی ورقۀ طلب ملاقات يك شخصی را برئیس بداد.
رئیس بکمال شدت اشپلاق قوته کی را که داشت بنواخت حاضران مجلس ساکت شدند . چونکه نواختن این اشپلاق امر رئیس مجلسست که برای سکوت حاضرین نواخته میشود .
رئیس گفت :
-- چیزی گفتنی دارم .
همه اعضا بیکزبان -- چه گفتنی دارید ؟ بفرمائید !
-- يك آدم اجنبی میخواهد که به دالان مذاکره دراید. باز همه بیکزبان
-- نی ! نمیشود ! جائز نیست !
-- این شخص اجنبی در کارت ویزیت خود نوشته که در خصوص واهی بودن افکاریکه بالون بوجه دلخواه بر روی باد رانده شود دلایلها و اثباتها بدست دارد .
ازین سخن باز در میان اعضای کلپ قیل و قال پیدا شده همه گی باز بیکبارگی گفتند :
-- کیست این مرد گستاخ ؟ بیاید که به بینیم !


( ٣٥ )

باب سوم

يك مرد بيگانه در كلپ (ولدن) خود را چسان تقديم ميكند ؟

همه اعضای كلپ چشمهـــای خود را بدروازۀ دالان دوخته ، منتظر
داخل شدن مرد بيگانه كه واهی بودن فكر موفقيت وكاميا بی تشبثات بالون
رانی شانرا بر اثبات كردن گستاخی وجرأت ميورزد بماندند ، ويك
سكوت وآرامئی در دالان پيدا شد . اما تعجب خواهد شد كه اعضای
كلپ برين يك چكونه راضی شدند كه اينچنين يك بيگانه گستاخی دركلپ
داخل شود ؟ اين راضی شدن اعضای كلپ ازينست كه از خدا يك آدمی
ميخواستند كه جوش وخروش قهر وغضب خود شانرا بران خالی كنند!
دروازۀ دالان باز شد . يك مرد ميانه بالای توانای سفيد پوست زرد
موی ريش تنكی در دالان درامد ، وبي پروا در پيش ميزخطابت آمده ،
و دستهای خود را بر ميزگذاشته به اواز تيزی گفت :
— ای امريكائيان ! نام من ( روبور ) است. عمرم سی ساله ، وجودم
بسيار توانا ، معده ام آنقدر خوب و درستست كه هر چيز يرا بكمال خوبی
حل وهضم ميكند. قوتم بسيار زياده ، چشمانم بسيار تيز بينست . اينست
كه اين احوال غير معنوی شخص منست !
حاضرين ميشنوند ، وهيچ نميگويند ! چونکه اينگونه آغاز نطق تا بحال


( ٣٦ )

هیچ نشنیده اند . آیا این آدم دیوانه است ؟ يا يك حقه باز است ؟ يا چيست؟ هر چه که باشد خواهد بود ! اینقدر هست که در کلام و تقریر ش يك تأثير عجیبیست که این گروه پر شور و شر ، واعضای شماتت آور را بسکوت مجبور توانسته است ! یعنی بعدازان طوفان عظیمی که ذکر آن را کردیم در دالان مذاكره يك سكونت غریبی قایم شد .
براستی که شخص ( روبوز ) چنانچه خودش تعریف و بیان کرده بود همچنان بود . قامتش میانه ، اعضای بدنش مربع های منتظم تشکیل داده بود . خطی که از شانه هایش یکسر بسوی پاهایش فرو آمده با همدیگر خیلی موازی و برابر است . برین جسديكه خطهای طرفین آن با یکدیگر تمامها موازی میباشد يك كله مدوری که با يك كردن کلفت وقویی با شانه های پهن و منتظم مربوط شده است تصور کنید تا کله ( روبور ) را دیده بتوانید ! این کله را در اول نظر بكله يك كاوى تشبیه خواهید داد اما چون خوب نظر کنید در سیمای آن چنان يك لمعه ذکا و هوشیاری می بینید که حیران میشوید . چشمهای در خشنده به ابرو نزديك كم مژگان آن با ابرو و مژگان در زیر تأثیر اعصاب او بحرکت دایمی مجبور است .
موهایش زرد بجوزی مایل و يك كمى بهم پیچیده و خیلی درخشانست . سینه اش فراخ ، و ماننددم بزرگ کوره آهنگری بالا و پایان میشود . بازوها ، دستها ، ساقها قدمها مانند شاخهاى يك درخت قوی و کلفت


( ۳۷ )

تنه بنظر میخورد .
در پشتهای لبهای نوک تاب خورده حریف از بروت هیچ اثری نیست .
اما از زیر چنه اش يك ريش تنك بردار کوتاه دوشاخ بی تزکری دیده می
شود . چنه ، اما چه چنه ! چنه که در قوت از چنه تمساح یعنی واکو هیچ
باکم نمیآرد !
این آدم آیا محصول کدام مملکت است ؟ اینست که معلوم کردن اینمسایه
يكقدری مشکل است . با وجود اینهم خبر میدهیم که زبان انگریزی را
خیلی خوب میگوید ، و شیوۀ لسانیکه امریکائیانرا از انگلیزان فرق میدهد
در کلامش پیدا نیست .
حالا چون يك فکری در باب اوصاف سراپای این مرد بیگانه پیدا کردیم
بشنویم که چه میگوید ؟ روبور ، بر سخن خود دوام نموده گفت :
حالا جهت معنوئی شخص خودم را بشما بدانانم : من مهندسم
صلابت و متانت اخلاقم از صلابت و متانت وجودم هیچ پس نمیماند .
از هیچ چیزی ، و هیچکسی نمیترسم . در فكرم چنان يك قوت قراری
موجود است که در پیش هیچ کار عاجز نمانده ام . بر يك كار يكه نيت
وعزم کردم هر گاه تمام امریکا بر پا خیزد ، همۀ دنیا مخالفت کند بر منع
آن موفق نمیآید . يك فكريكه حاصلکردم اعتراض را بر ان طاقت نمی
آرم . مقصدم ازین تفصیلات اینست که میخواهم خود را بشما خوب


( ۳۸ )

بشناسانم . بلکه خواهید گفت که از خود بسیار بیانها بیان کردم . هرچه که دل تان میخواهد بگوئید هیچ پروا ندارم . اما رجا میکنم که از حالا ملاحظه کنید . و سخنی را که میخواهم آغاز کنم آنرا قطع نکنید . زیرا درینجا برای گفتن بعضی سخنانی آمده ام که شما را خوش نیاید ، و بر شما گران افتد .
ازین سخن ( روبور ) در میان صف اول اعضای کلپ ( ولدن ) يك غرغر خفه شده پیدا شد. این غرغر دلیل این بود که در دریای دماغهای اعضای کلپ يك جوش طوفانی پیدا شود .
رئیس برودانت خود را بزور ضبط کرده توانسته گفت :
بگوئید ! بگوئید ! بشنویم که چه میگوئید ؟
روبور -- میدانم . که اینچنین دماغهایی موجود است که هنوز برین يك قانع وقایل هستند که بالونهای بهر طرفیکه دل بخواهد سوق و رانده شود و تجربه هائیکه از یکعصر به اینطرف در بناب اجرا شده و هیچ نتیجه نه بخشیده هیچ نمی اندیشند ، و میخواهند که بالونهای پوسیده خام خود شانرا بقوت ماشین بخار یا دیناموی الکتریک بطرفی که آرزو دارند ببرند . اینهم از فکرهای خامی که بیکچند تجربه ناقصی که در بعضی دالانهای بالون سازی یا بر هواهای جزوی اجرا شده است پیش آمده است . اینست که شمایان صدها نفر هایی هستید که بر همین گمان و اعتقاد میباشید ،


( ٣٩ )

و برای اینکه این مالیخولیای شما مبدل حقیقت شود بصدها هزار زر سرخ خود تانرا برایکان بهوا می اندازید !
تعجب اینست که حاضرین مزاج آتشین به اینسخنان پهلودار طعنه گزین رو بور با تمکین هیچ چیزی نگفتند ! آیا کر شدند ؟ یا آنکه بهوس آن افتاده اند که به بینند که آیا این اجنبی جسور توانا گستاخی خود را تا بکجاهایش میبرد ؟
بهر صورت ، روبور بر تقریر خود دوام ورزیده میگفت :
ـ یکقدری بیندیشید ! يك بالونی که از زمین بقدر يك کیلوگرام ثقلت برداشته بهوا شود بيك متر مكعب ( غاز ) محتاج میشود . این غاز نسبت بعد د کیلوگرام افزونی میگیرد . محفظه که این غاز دران بگنجد نسبت به مترهای مکعب غاز بزرگی و آماسیده گی پیدا میکند . پس انصاف کنید كه بيك بادبان کشتی کوچکی چون باد نیم تندی بر خورد لا اقل قوت چار صد اسپ را حاصل میکند . حالا چگونه تصور میشود که بمقابل اینچنین يك بادی آنچنان يك بالونی که استنادگاه آن خود باد باشد بواسطه يك ماشينك كوچکی که در درون بالون وضع شده است چگونه مقاومت خواهد توانست ؟ آیا نمی اندیشید که در هواهای طوفانی باد بر يك محلی كه يك متر مربع وسعت داشته باشد چار صد کیلوگرام ثقلت میدهد؟ پس فرض کنیم که سطح بالون شما صد متر مربع باشد ، آیا بران چهل هزار


( ٤٠ )
کیلو ثقلت نمیرسد ؟ آیا خلاق کائنات هیچ يك مخلوقی که به بالون شما مشابهت داشته باشد خلق کرده است ؟ آیا شما ادعا کرده میتوانید که مرغان پرنده بسببیکه از هو اسبک تراند بر روی هوا بالا برامده پرواز میتوانند؟ اگر اینچنین ادعا بکنید اینست ترازو ، اینست مرغ ، اینست هوا !
اما با وجود اینهم من نمیگویم که مسئله چون چنینست انسان از مالك شدن برکره هوا فارغ شوند، و از فکر در زیر حکم آوردن کره هو ادست بشویند ! نی نی ! انسانها چنانچه زمینها و بحرها را بواسطه اختراعات خود در زیر چنگ تصرف خود آور ده اند کره نسیمی را نیز لا بد حاکم با ید شوند ، اما نه به اینصورتی که شما تصور کرده اید که از هوا خفیفتر شویم تا بر هوابرائیم!نی نی ! با ماشینهای سنگین تر از هوابر هواحاکم شدن میسر میشود!
اینسخن ( روبور ) همه اعضای کلپ را بجوش و خروش آورد دهن همه کس بزرو بوربازشد. نعره ها و فریادها از دهنها جهیدن گرفت چونکه اینکلام ( روبور ) علناً با اعضای کلپ (ولدن) اعلان حر بست زیرا معلوم گردید که ( روبور ) از طرفداران مسئلۀ ( از هوا سنگینتر ) میباشد حالا نکه کلپ ( ولدن ) بر فکر مسئلۀ ( ازهو اسبکتر ) بنیافته است .
ارباب فن بالون ، و هوسکاران ترقی این صنعت حکم فرمایی هوا همین دو فرقه میباشند که مجادله و مناقشه شان دایمی الجریانست .
روبور به این جوش و خروش مردمان اهمیت نداده منتظر ساکت


( ٤١ )

شدن شان بماند . رئیس (پرودانت) مردمانرا بسکوت اشارت کرد .
بمجردیکه اونا سکوت حاصلگردید رو بوب سخن آغاز کرده گفت :
– بلی بلی ! حاکم شدن بر کره هوا بماشینهای طیار از هواسنگینتر
موقوفست . هوای نسیمی نقطه استناد بسیار متینیست . زیرا اگر هوا
در يك ثانیه چهل و پنج متره سرعت داده شود ، يك آدمی که در زیر پاهای
خود مالك عشر يك متر مربع يك سطح باشد برروی آن هواایستاده
شده میتواند . و اگر سرعت را در ثانیه نود متره برساند انسان پای لخت
برروی هوارفتار کرده میتواند . بنابرین میگویم که اگر بواسطه حرکت
دوريۀيك پروانه که هوا را به این سرعت و پس راند برروی هواحرکت
بکنیم نتیجه کامیابی را بچنگ آورده میتوانیم . و اگر اینچنین ماشینهای
طیاری که هوا را به این سرعت بلکه ازینهم بیشتر بقوت پروانه های خود
رد و دفع بتواند بدست نیارید ، و بر همین فکر سقیم از هواسبکتر بمانید
هیچگاه مظفریت و کامیابی را نخواهید یافت . و اگر بگوئیدکه مرغان پرنده
هوا را در شکم خودشان گرم کرده و به اینصورت از هوا خفیفتر شده
طیران میکنند این غلط محض است. چراکه اگر چنین باشد حساب کنید
كه يك مرغ غلیواژ بزرگ برای پریدن بچهل متر مکعب هوای گرم
محتاجست . آیا اینچنین غلیواژ شکم بزرگ در کجاست ؟ محقق بدانید که
شما با این بالونهای آماسیدۀ بیکاره خود بهیچ صورت موفق نخواهید شد!


( ٤٢ )

رئیس پرودانت که تا بحال خود را بزور ضبط میکرد گفت :
افندی ، شما سخن ( فرانقلن ) مشهور را فراموش کرده اید که او
چون نخستین بار بالونرا بدید گفت : «هنوز طفلست، اما بزرگ میشود»
اینست که حالا بالون بزرگ شده است .
عفو بفرمائید رئیس افندی ! بالون بزرگ نشده اما آما سیده .
مگر نشنیده اید که گفته اند ( فربهی چیزی دگر آماس چیزی دیگر است )
افندیان ! بخوبی بدانید که بالونهای شما بزرگ نشده آماس کرده است
بزرگی ، مظفریت ، غلبه برای ماشینهای طیار است نه برای بالونهای آما
سیدهٔ شما !
اینست که این سخن (روبور ) در حق کلپ (ولدن ) يك تحقیر بزرگی
شمرده میشد و بر تصور و فکر شان که از سالها میپرورانیدند سراسر يك
هجوم تعرضی بود . لہذا از هر طرف گونه گونه مقابله ها و مدافعه ها بر سر
روبور ریختن گرفت . و از هر طرف صدا های :
بیرون برارید این گستاخ نامناسب را !
نشنوید سخنان این حریف کثیف را !
بلی بلی ! بیندازیدش ، تا اثبات شود که از هوا سنگینتر نیست !
بلند گردید . و مانند اینگونه سخنان بسی ایشیلاقهای تحقیرانه نیز از
هر سو بدمید . حالا نکه هنوز کار بقول منحصر بود . و بفعل منجر نشده


( ٤٣ )
بود . روبور غيور صبور بهيچيکی ازينسخنان التفات نکرده باز باينصورت
فرياد بر اورد :
افنديان بالون پران بدانید که ترقی در شماهائیست ، ترقی وکامیابی
در طرفداران ماشینهای طیار است . مرغان میپرند اما دقت بکنید که
آنهابالون نیستند ، بلکه ماشینهای طیار هستند . . . .
یکی از اعضا -- نی نی ، مرغان بر خلاف قواعد ميخانيکيه میپرند !
روبور -- غلط کرده اید . از وقتیکه صورت پرواز مرغان در زیر نظر
دقت و تحقیق گرفته شده تحقیق پیوسته که دست قدرت آنها را بقواعد
فن ميخانيكی مطابق بر هوا بلند کرده است. و ازانروزکار شناسان حقیقت
بخوبی دانسته اند که برای برامدن برکرهٔ هوا بجز تقلید آنها دگر چارهٔ
نیست . مرغ ( آلباتروس ) یکنوعی از عقابهای بزرگ که در یکدقیقه ده
بار بال میزند . ومرغ (قاشقچی) یکنوعی از مرغان بحری که در یکدقیقه
هفتاد بار بال میزند ، و . . . . . . .
اعضا -- نی ، هفتاد و یکبار !
روبور -- زنبور که در يك ثانیه نودود و بار بال . . . . .
اعضا -- نی نی ، نود و سه بار میزند !
روبور -- ومگس که در ثانیه سه صد وسی بار بال میجنباند ، و . . .
اعضا -- نی نی نی ، سه صد و سه ونیم !


( ٤٤ )

رو بور - پشه که در ثانیه ملیونها بار .......
اعضا - - نی نی نی نی ، ملیارها بار !
روبور - شما هر چه که میگوئید بگوئید! محقق بدانید که همه این پرندگان را
دست خلقت يك يك ماشين طیاری خلق کرده و آلات ماکینه های شانرا
نسبت بسرعت پرواز شان مناسب و مطابق ساخته ، و از طرف انسانها
برای تقلید آنها تا بحال بقدر شصت آله های مختلف برای تجر به ساخته
شده است که ....
یکی از اعضا - بلی ! اما چنان آله هائیکه یکی به پرواز موفق و کامیاب
نیامده است!
روبور - هزار افسوس که شما تا بوقتیکه بالون خود تانرا به آما سانیدن
مشغول شوید یکی ازین آله ها بر دورا دور کره زمین از روی هوا سیر
و رور نماید !
فیل ایوانس - ماکینیست افندی ! در مدح وثنای ماشینهای طیار
بسیار بلند پروازی کردید . آیا خود شما اینچنین ماشین ساخته ، و دور عالم
کرده توانسته اید؟
روبور بجواب این سخن بلاتردد ، و بی پروا گفت :
- بلی ، هیچ شبهه نکنید !!!
- واه ، واه ! معلوم میشود که شما در جو هوا گردش کرده اید، بر


( ٤٥ )

هو ا حکم رانده اید ، مظفر شده اید ؟
اعضا — قح ، قح ، قح !!! چون چنینست زنده باد مظفر رو بور !
رو بور — بسیار خوب ! منهم این نام مظفر رو بور را قبول کردم
چرا که به این نام حق دارم .
جیم سیپ — اگر اذن باشد ، ازین ذی حق بودن شما یکقدری شبهه
بکنیم ، و بر باور نکردن آن خودرا ذی حق بدانیم !
روبور از ینسخن جیم سیپ که علناً اورابدر وغگویی متهم نمود بغضب
آمده گفت :
— افندی ! در وقتی که از يك مسئلهٔ جدی و حقیقی بحث و بیان رانده
شود سخن رابر استهزا و تکذیبها دور دادن خوشم نمیآید . لهذا میپرسم
که این شخص گستاخ که مرا بدروغگوئی تحقیر کرده چه نام دارد ؟
جیم سیپ — نام من جیم سیپ است . از گروه سبزه خواران میباشم .
روبور — جیم سیپ افندی ! روده های سبزه خواران از روده های
دیگر مردمان درازتر است . بخیالم می آید که زبان شما نیز در باب شاگردی
روده های شما را کرده باشد !
ازینسخن روبور که تحقیر عظیمی در حق یکی از اعضای مهم کلپ (ولدین)
بود طوفان پرشور و شرکلپ که تا بحال مستعد و آمادهٔ جوش و خروش
بود دفعهٔ تموج و غلیان نموده از هر کله صدا های غلیظ و شدید سبها وشتمها


( ٤٦ )

بالا برامد . یکی میگفت :
-- بیرون بیندازید این رذیل بی ادب را !
دیگر -- مانند ماشین طیارش بهوا کنید !
دیگر -- بزنیدش تا آماس کند !
دیگر -- بر روده هایش رال زد را زیش افزونتر سازید !
و مانند اینگونه سخنان هزاران ؛ والحاصل قهر وشدت بالونیان کلپ
ولدن بدرجه بالا رسیده بودکه از جاهای خود برخواسته اطراف میزیکه
روبور در پیش آن ایستاده بود از هر طرف فرا گرفتند . و دستها . و
چوبها . وبوطها بر سر روبور ریختن گرفت .
روبور ، دست بجیب کرده و دو طپانچه شش میله بر اورده برهجوم
کنندگان خود پنج بار آتش داد . ويك دودکثیفی دالان کلپ را احاطه
کرده روبور در میان آن دودهای غلیظ از میان صدها دستی که مانند امواج
بحر برو هجوم کرده بود غایب گردید . طپانچه چون هوایی انداخته شده
بود هیچ يك واقعه بوقوع نیاورد .

باب چارم

خدمتکار فریقول در کجا از ترس بسیار بدنش بلرزه میآید ؟

اعضای کلپ ولدن را همیشه عادت اینست که چون هر روز بعد از مذاکره


( ٤٧ )

به کوچه میبرایند این يك را عادت کرده اند که آنقدر شماته . وقيل وقالها
میبرارند که مردم اطراف وجوانب خود را خیلی آزار میرسانند . واز
همسایه کشی خود بیزار میکنند . وازینست که مردمان محله چندبار از
دست این مردمانی که در کوچه نیز بمذاکرات فنئی خودعالم راپدراحت میکنند
بحکومت شکایت کرده اند . اما تابه ایندم مانند امروز قیل وقال پراشکال
اعضای غریب الاشکال عجیب الآمال مختلف اقوال کلپ بالون اعمال دیده
وشنیده نشده بود . آنقدرجوش وخروش وهایهوی شان درکوچه
بلندشدکه پولیس بمداخله کردن مجبور گردید .

اما اعضای کلپ به این قیل وقال پرشوروشر خودشان تا یکدرجه حق
هم دارند . زیرا بچارگان درحالتیکه بهزاران شوق وهوس در فکر کارو
باربالون پرائی خود بمذاکره ربط دادن پروانه آن مشغول بودند . يك
مرد اجنبئی گستاخی آمده بی آنکه بر گستاخی مسئله ( از هواسنگینتر ) قیام
نمود ، بالون (غوهد) . ويکی از اعضای معتبرشانرانیز تحقیرکردن جرأت
ورزيد ! ودرحالتیکه میخواستندازوحق انتقام خود را بگیرند ، حریف
ازمیان غائب گردید .

پس اگر اعضایان کلپ هر قدرجوش وخروشی که بکنند بجاست و
ازینست که به این تحقیر تحمل نکرده فرقه فرقه شده اند ، وچون بکوچه
برآمده اند بهرراهی که پیش روی شان برابر آمده رفته اند . وبه نعره


( ٤٨ )

های بلند با همدیگر گفتگو کرده بهر هر طرف روانه شده اند . و بخانه
های مردمان ، و میخانه ها، و قهوه خانه ها در امده رو بور را پالیدن
گرفته اند ولی هیهات ! در تمام شهر فیلادلفیا هیچ اثری و خبری در هیچ
گوشه و کناری از رو بور نیافتند ! از ینسبب قهر و غضب اعضا دو بالا
گردید ، و قسم کردند که همهٔ امریکا را جستجو کنند و رو بو را بدست
آرند ، و برین قصد و عهد از همدیگر جدا شده هر کس بسوی جاهای
خود برفتند .
تنها دو نفر از میان شان بود که به نیت عودت کردن بسوی خانه های
خود شان نبودند که این دو شخص رئیس ( پرو دانت ) ، و کاتبش
( فیل ایوانس ) بودند که بسبب رقابتی که بشدت در میان شان دوام داشت
این شماته و قیل و قالرا وسیلهٔ خوبی پنداشته تا که میتوانستند با هم مباحثه
و مناقشهٔ خود شانرا بصداهای بلند قوت میدادند . و بر همدیگر اعتراضها
و ایراد ها میگرفتند ، و هم راه میرفتند .
فریقِ ولن ژنگی که خدمتکار رئیس پرو دانت بود از پئ افندی خود
روان بوده گفتگو هائیکه در مابین رئیس و کاتب جریان می یافت از مباحثه
در گذشته بمجادله نزدیکشده بود . فیل ایوانس میگفت :
ــ نی افندی ، نی ! اگر شرف ریاست کلپ بمن عاید میبود اینچنین رذالت
هیچگاه بوقوع نمی آمد .


( ٤٩ )

- خوب ، اگر شما رئیس میبودید چه میکردید ؟
- پیش از انکه دهن خود را باز میکرد سخن آن حریف محقر را
میبریدم .
- اینچه سخنست که شما میگوئید ؟ برای سخن بریدن او دهن باز
کردن وسخن گفتن او لازم بود . حالا که شما میگوئید که پیش از دهن
باز کردنش سخن اورا میبریدید ؛ من هیچ معنی این سخن شما را ندانستم !
اینست يك نمونة سوال و جواب این دو رقیب . دیگر کلمات آنها را
از همین نمونه قیاس نمائیم . این دو رفیق بهمینصورت بمباحثه بر همدیگر
هجوم ورزیده در کوچه هائیکه پیشروی شان می آمد میدر آمدند . رفته
رفته بچنان محله های دوری افتادند که از جای خود بسیار دور شدند .
فریقولن ترسناك بی جگر نیز از دنبال شان روان بود و چون میدید که
افندی او در جاهای دور دست تك و تنها میرود براهت میشد و به اندیشه
می افتاد .
معلومست که فریقولن از جاهای تك و تنها چندان خوش نمیشود
على الخصوص در چنین نیمهای شب ! حالا آنکه تاریکی نیز زیاده است .
ضبیای قمر بسببیکه حال بذرآیت آن گذشته است کم روشنی میدهد .
ازین سبب فریقولن بیچاره هم براه میرود ، و هم خیلی اندیشه ها
و وسواسهای ترسناکی فکرش را زیر و زبر میکند ، و هر دم به اطراف و


( ٥٠ )

جوانب خود نظر می اندازد . و بعضی خیالهای جنها و پریها در نظرش
تجسم میکند .
رفته رفته رئیس پرودانت . و كاتب فیل ایوانس آنقدر در مباحثه
و مناقشه فرو رفته بودند که نمیدانستند که بکجا میروند . مگر سراسر از
شهر بیرون بر آمده راه جنگل ( فروهون پارق ) را گرفته اند . و متصل
بمجادله دوام ورزیده از سر پل نهر ( شویلقل ) گذشتند . و دريك بيشه
که از یکطرف با چمزار و از یکطرف با درختزار محاط بود داخل شدند .
درینجا خوف و بیم فریقولن خیلی زیاده شد . علی الخصوص از وقتی
که از پل گذشته اند بخیالش چنان رسیده که در پی شان يك پنج شش نفر
عقب گیری میکند که اینمسئله خوف و بیم بیچاره را افزونتر میسازد و
بدنش بلرزه میدراید .
فریقولن بیچاره به این ترس و بیم تا یکدرجه حق هم دارد . زیرا فریقولن
زنگیست . سر پست و پچق او که بر بدن ضعیف او دیده میشود چنان
نشان میدهد که از مردمان ( قارولین جنوبی ) باشد هنوز بیست و یکساله
است . اخلاقش نیز خیلی بمناسبت است . پر خور کاهل . و ترسندك
يك حر يفيست . سه سالست که بخدمت پرودانت میباشد .
درین اثنا مجادله دو رفیق بدرجه نهایت شدت نموده بود کار از
گفتگوی مناقشه آمیز بر آمده بمجادلۀ بدورد گفتن رسیده بود ! اما اگر


( ٥١ )

ازین مجادله یکقدری فارغ شده به اطراف خود نظر میکردند البته برای
شان بهتر بود . زیرا در یکطرف بیشه يك جسم مهیبی دیده میشد که غیر
متحرك و آرام ایستاده بود . و چنان گمان میشد که این جسم از اجتماع
صدها آسیابهای بادی تشکیل یافته است .
اگرچه فريقولن بیچاره غیر از دیدن این جسم مهیب یکچند آدمی را
هم دیده بود که در پي تنه های درختان بسخو و کمین گرفته بودند . و از
بیم مانند برك بید میلرزید ولی از بیم افندی خود چیزی گفته نمیتوانست.
ولی رفته رفته صبر و توانش زایل شده مجبور گردید که افندی را خبر بدهد.
لهذا بصدای لرزان لرزان و خفه شده پرهیجان گفت :
- مستراو نکل ، مستر او نکل !
ولی مستر او نکل یعنی پرودانت که فريقولن همیشه او راهمچنین خطاب
میکند بمجادله ومنا قشة فيل ايوانس آنقدر مشغول نبود که بجواب
فريقولن بیچاره پرداخته بتواند !
فريقولن دوم بار باز میخواست که فریاد برارد . ولی وا اسفا که فرصت
فریاد برایش نماند . چونکه دران اثنا از میان درختان بيشه يك ايشیلاق
خفیفی نواخته شده در آن واحد شش نفر مرد قوی و تنومندی برایشان
هجوم نمود . و بر هر شخص دو دو نفر حمله آورده بچنان سرعت و قوت
بیچاره ها را گرفتند که فرصت هیچ مدافعه و مقابله برای شان باقی نماند .


( ٥٢ )

در ظرف یکچند ثانیه چشمههای شان را بستند ، دهنهای شانرا نیز ، دستها و پاهای شانرا با هم ربط کردند ، و مانند جوالهای مال بر پشتهای خود برداشتند !
پرودانت ، و فیل ایوانس در اول امر چنان گمان کردند که درین نیمشب بهجوم دزدان شبگردی که این گونه هجو مهار ادام رزق خود مقرر نمودهاند گرفتار شده اند . اما دیدند که هجوم کنندگان جیبهای شکار شدگان خود شانرا نمیپالند . و باوجودیکه در جیبهای هردو رفیق بقدر یکچند هزار دولار زر و دینار نقد و بانکنوت نیز موجود است ولی کسی به آن غرض نمیگیرد .
بعد از مرور یکدقیقه بعد از انکه از يك دو سه پته زینه بالاشدن و فرو آوردن خودشانرا حس کردند گذاشته شدن خود را بريك زمین تخته ئی دانستند .
در پی این کار هائيكه بيك چابکدستی بسیار عجیبی اجرا گردید بعضی صداهای گوناگون غریبی ، و يك لرزش و فر شی بگوش شان برخورد که صدا های مذکور متصل از یکنوع ( فرر ژر ، فرر ژر ، فرر زر ! ) مركب بود ! در میان اینقدر فورژر های بسیار بیهم ؛ دیگر چیزی فهمیده نمیشد .
روز دیگر شورش و هیجانی که در فیلادلفیا بر پاشد خارج دایرهٔ توصیف


( ٥٣ )

و تعریفیست ! هنوز وقت صبح بود که در تمام شهر حوادث دیشبه کلپ و لدن که عبارت از داخل شدن يك مرد اجنبی که ( روز بور ، یا آنکه ، مظفر روبور ) نام و عنوان داشت در دالان مذاکره ، و بعد از انکه کلپ را تحقیر کرد دفعه از میان غائب شدن آن نشر و شایع گردید .
اما چون خبر گم شدن رئیس کلپ ، وکاتب او نیز در همانشب بمیدان آمد کار دگرگون شد !
در هر طرف شهر ، در داخل و خارج تحریات و جستجوها بعمل آمد هیچ گوشه و کناری نماند که جستجو نشد . اما هزار افسوس که هیچ ثمره حاصل نشد. بهر طرف تلگرافها کشیده شد ، در اخبارها اعلانها و اشتهار ها نوشته شد باز هم هیچ فائده نکرد . هر گاه زمین شق میشد ورئیس و کاتب در ان میدرامد باز هم اینقدر زود گم نمیشدند !
بعد از وقوع انجال اخبارها از عدم امنیت امریکا بحثها رانده زیاده شدن پولیس را طلب کردند . حتی بعضی فرقه هایی که بر ضد حکومت بودند قیل و قالها را بیشتر کرده گفتند :
— چون در میان چنین شهرهای پر انبوه مشهور این گونه سرقتهای انسان بوقوع بیاید پس برای پولیس چه لزوم میماند باید که پولیسها را رخصت بدهند .
ولی هيچيك ازينسخنان هيچ فائده نرسانید . نه پولیسها رخصت


( ٥٤ )

شدند ، و نه غایب ها پیدا !
رئیس و باشکاتبش از جائیکه رفته بودند هیچ خبری و اثری نشان ندادند .
اکرامیه ها و وعده های بخشی زیادی از طرف کاپ به خبر آورندگان
رئیس و باشکاتب وعده شد ، و این وعده ها برای این بود که ادنا يك خبری
یا اثری از آنها بدهند . افسوس که هیچ ثمره نداد .

- باب پنجم -
آثار کین و غرض در مابین رئیس و کاتب در کجا برطرف میشود ؟

بیچاره گان اسیر افتادگان چون چشمها و دستها و دهن های شان محکم
بسته شده بود مجال حرکت ، و فریاد ، و دیدن برای شان نبود . اینچنین
حال البته که انسان را خیلی دلتنگ و جگرخون میسازد ! علی الخصوص
مانند پرودانت وفیل ایوانس اشخاص آتشین مزاج را ! از همه بدتر این
بلا که فاعل این خیانت خود را نیز نمیدانند که کیست ، و اینرا هم نمیدانند
که آیا این جائیکه ایشانرا مانند جوالهای سربسته مال و اشیا آورده گذاشته
اند چه جایست ، و در کجاست ؟ حالا نکه اینرا هم نمیدانند که آیا هنوز بر
سرشان چه چیزها خواهد آمد ؟ و آیا این آواز ( فرر زر ، فور رر )
چه چیز است ؟ پس چون اینهمه احوال ناگوار غیر معلومه را با آتشین
مزاجی این دو تند خو ، در زیر نظر درآریم درجه حدت و غضب رئیس


( ٥٥ )

پرودانت وسرکاپش فیل ایوانس را با یکدرجه تصور کرده خواهیم
توانست !
پرودانت وفیل ایوانس اگر چه نمیدانند که چه خواهند شد ولی به این
يك محقق میدانند که فردا در کاپ ولدن ریاست واجرای وظیفه نمیتوانند !
هر گاه از فریقو لن بپرسید که آیا او بچه فکر و تصور است ؟ میگوئیم
که آن بیچاره را يكقلم قوة تفکر و تصور باقی نمانده ، از وقتيكه بهجوم ناگهانی
گرفتار آمده تا به ایندم هیچ بهوش نیامده ، گویا از زمرة زندگان برامده
در ذیل مردگان درامده است !
بقدر یکساعت بهمین صورت بماندند ، هیچ کس در پیش شان نیامد ،
حدت مزاجان بیچاره ما مینالیدند ، و از پس دستمالی که دهن شان با آن
بسته است بعضی صداهای مدهش خفه شده بر میکشیدند ، و خیلی
برخود میپیچیدند که اینهم درجة غضب و شدت خاموشانه شانرا نمودار
میکرد . بعد از آنکه یکمدتی همچنین پيچتاب خوردند ، و برای باز کردن
دستهای خود هیچ فایدة ندیدند آرام و خاموش ماندند تا باشد که از قوة
سامعة خود يك فائدة بردارند ، یعنی چیزیکه بچشم دیده نمیتوانند ،
بلکه بگوش آنرا بشنوند. ولی و اسفا که بجز صدای ( فرر رر . فرر رر،
فرر رر ) كه بيك آهنگ و يك وتیره بگوش شان بر میخورد دیگر چیزی
شنیدن ممکن نبود !


( ٥٦ )

درین اثنا فیل ایوانس شدت وزوررا دربارهٔ باز کردن خود فائده مند
ندیده آهستگی و آرامی را در باب باز کردن خود پیشه گرفت بعد از انکه
به احتیاط وسعی وغیرت کوشش ورزید به سست کردن دستهای خود
موفق گردید . باز بر همانقرار یکقدری کوشش ورزید . گره ها باز شده
دستهایش آزاد ماند. هماندم چشمها ودهن خودرا نیز باز کرد ، و چاقوی
امریکائی که در جیب داشت کشیده پایهای خودرا نیز رهایی داد ، فیل
ایوانس به این موفقیت وکامیابی خود اگرچه بر حرکت و تکلم قادر شد،
ولی چشمهایش باز بر دیدن چیزی موفق نشد . زیرا در جائیکه بود ند
آنچنان يك ظلمت شدیدی حکمفرما بود که دیدن هیچ چیزی ممکن نمیشد.
تنها در یکطرف دیوار پنج شش قدم بالاتر از يك سوراخ كوچكى يك
ضیای بسیار جزوئی می آمد . اینرا هم بگوئیم که فیل ایوانس در باز کردن
رقیب خود نیز کوتاهی نکرد . دستها و پاهای پرودانت چون آزاد شد
هماندم در حالیکه بر چشمها ودهنش بسته شده بود در کشید! برزانوهای
خود نشسته بصدای خفه شدهٔ گفت :
- تشکر میکنم !
- نی ، تشکر نمیخواهد !
- فیل ایوانس ؟
- پرودانت ؟


( ٥٧ )

- بلی در ینوقت درینخانه رئیس کاپ موجود است، نه سرکاتب !
مخاصمهٔ که در مابین ماموجود بود برطرف گردید .
- بلی بلی ، سراسر حقدارید . درینجا مخاصمهها نیست ، بلکه دو نفر
آدمیست که از يك شخص سومی که برانها جبر و زور استعمال کرده بگرفتن
انتقام مجبور ومحتاج میباشند .
- آیا این شخص سوم که خواهد بود ؟
- روبور !
- آیاروبور ؟
برهمین نقطه هردورفیق متفق ماندند که دشمن شان روبور است ودرینباب
مباحثه و جدال رالازم ندیدند. فیل ایوانس فریقو لن رانشانداده گفت:
- اینرانیز بازکنیم ، بیچاره را برهانیم !
- یکقدری صبر کنید ، چونکه اگر دهنش بازشد شبانه وقیل وقالش
عالم رابولوله می اندازد ، حالا نکه درینوقت ما بسکونت محتاجیم زیرا کار
های بسیار مهمی در پیش رو داریم !
- چه کار ؟
- اگر ممکن باشد گریختن !
- بلی ، بلی ! اگر ممکن نباشد هم گریختن !
پرو دانت ، وفیل ایوانس محقق دانستند که این کار را روبور در حق


( ٥٨ )

شان اجرا کرده ، زیرا اگر دیگر دزدعادتی میبودالبته که نقد موجودشانرا
از جیبهای شان میبرآورد، و لباسهای شانرا گرفته بعد از انکه یکیک کاردی
بر پهلوی شان میراند جسدهای شانر ادر نهر ( شيليقل ) می انداخت و در
چنین يك جایی حبس نمیکرد. اما این جاچه جایست ، و در چگونه موضع
محبوس میباشند ؟ این است که از همه پیشتر اینمسئله را حل باید کرد ، وباید
دانست که این حبس خانۀ شان چگونه جاییست ؟ پرو دانت گفت :
فیل ایوانس ! اگر ما از دالان مذاکره که بر امده بودیم بمباحثه و جدال
نمی افتادیم و تا به اینجاها نمی آمدیم این بلا بر سر ما نمی آمد ! در ين يك هيچ
شبهه نیست که روبور بعد از فرار کردن از دالان کلپ با چند نفر معاون
خود ما را عقب گیری کرده، و چون ما را بطرف جنگل ها و بی راهه ها پویان
یافته فرصت را غنیمت دانسته برما هجوم کرده اند و در نجا آورده حبس
نموده اند .
بلی حق دارید !
حالا از ینسخنان در گذشته این را بیندیشیم که از وقت گرفتار شدن
مادر جنگل ، و انداخته شدن ما درین محل زمانیکه مرور نموده دو دقیقه
شده ازين يك معلوم میشود که حریفان هنوز ما را از جنگل (فرومون )
بیرون نکشیده اند .
راست میگوئید ! اگر از انجا میرفتیم البته حس میکردیم !


( ٥٩ )

— پس من چنان گمان میکنم که مارا در درون يك عرابه حبس كرده اند ، و این عرابه را نیز چنان میپندارم که از عرابه های دراز حقه بازان باشد!
— بلی ، بلی ! هم چنينست ، زیرا اگر مارا در يك فلوکه که در نهر است میدرآوردند از حرکت موج آب میدانستیم . هیچ شبهه نیست که در عرابه محبوس میباشیم !
— این را هم بگویم که هنوز در همان جنگل هستیم ، زیرا عرابه که مارادران حبس نموده اند هنوز حرکت نکرده است ، چونکه اگر حرکت میکرد البته حرکت آنرا حس میکردیم . بنابراین از همه پیشتر چاره فرار را جستجو بکنیم ، و پیش از آنکه عرابه بحرکت افتد و ما را بدورجاها ببرد خود را وارهانیم . بعد از رهایی یا فتن به جزا دادن و انتقام گرفتن رو بور مشغول میشویم !
— بلی ، هم جزای بسیار بزرگ به او باید داد تا بداند که در حق دو نفر امریکایی کسی که قوه جبر به استعمال بکند چیست ! !
— آه ! روبور را پیدا باید کرد ! و او را بکیفر کردارش باید رسانید !
— اما این روبور کیست ؟ از کجا پیدا شد ؟ آیا انکلیز است. فرانسویست، آلمانیست چیست ؟
— يك مرد پست فطرت دئی هست والسلام . حالا از ذکر آن ملعون در گذشته بکار خود آغاز کنیم .


( ٦٠ )
اینرا گفته هر دو شان بر پا خواستند ، و دستهای خودشانرا بسوی پیش
دراز کرده در تاريكی بيك سمت خانه که در ان محبوس اند قدم زدن گرفتند،
تا آنکه به پیش دیوار رسیدند . دیوار را مانند دیوار عرابه یا خانه نیافتند،
زیرا از چاکها و درز هائیکه از تخته بندی بعمل آمده باشد اثری نیافتند ،
و هم قماش دیوار بچوب هم مشابهت نداشت رفته رفته دروازه خانه را از
علامت حلقه آن یافتند ، ولی در دروازه نیز چاك و درزی ندیدند ! هم
دروازه خیلی مضبوط بند شده بودکه احتمال باز کردن آن مفقود مینمود!
حالا کار ماند بر کاردهای شان که ایا با آن در ديوار يك سوراخی کشاده
میتوانند یا نی ؟
در نجا فیل ایوانس از صداهای متصل ( فررژ ، فررژ ) که می آمد
متحیر شده پرسید که :
آیا اینصدای لا ینقطع از چه خواهد بود ؟
باد خواهد بود .
اما هوا وقتیکه ما میآمدیم خیلی ساکن و آرام بود !
پس اگر باد نباشد بردکر چه چیز حکم شود ؟
هر دورفیق ساکت ماندند . فیل کارد بسیار كوچك محكم و سرتيز
خود را کشیده بر دیوار نزديك دروازه بشدت بزد ، وخواست كه يك
سوراخی در انجا کشاده ودست خود را از انجا بر اور ده پیچ دروازه را


( ٦١ )

از پشت دروازه تاب بدهد !
یکچند دقیقه متصل کوشش ورزید ، ولی این کوشش بجز اینکه کارد
اورا مانداره بگرداند دگر هیچ فائده و ثمر ذنه بخشید .
پرودانت پرسید که :
— این چیست ؟ آیا کارد کار نمی کند ؟
— نی .
— مگر در يك او تاقی که دیوارهای آن از مس است محبوس شده ایم ؟
— نی ، چونکه دیوازها را چون میزنم صدای مس را بر نمی آرد !
— چون چنینست بلکه از آهن ، یا از چوب بسیار سخت ساخته شده
باشد ؟
— نی . نی ! نه از مس ، و نه از آهن ، و نه از چوبست !
— خوب ! پس از چیست ؟
— این را من هم نمیدانم ! چیز یکه من میدانم همین قدر است که دیوار از
يك چیزی ساخته شده که کارد بران کار نمیکند !
پرودانت را حدت و غضب فوق العاده گرفت ، صداهای بسیار قهر
آلودی بر آورد . دیوارها را بمشتها کوبیدن گرفت ، و چنان اوضاع و
حرکاتی اجرا نمود که گو یا رو بور پیش رویش آمده و او بر و حمله می آورد!
فیل ایوانس گفت :


( ٦٢ )

آرام شو پرودانت . یکقدری شما هم کوشش ورزيد بلكه يك كاری
از پيش برده بتوانيد !
پرودانت نيز کوشش ورزيد ، اما هزار افسوس که کوشش او نیز بیهوده
رفت دیوارها کو یا از بلور بود که چاقو بر آن خط هم نمیکرد ! بغیر از صبر
کردن دگر چاره برای شان نماند . حالا که صبر و سکون از عادت آمریکائیان
نیست ! پرودانت و فیل ایوانس بجوش و خروش عظیمی آمدند ، هر چه
بدهن شان آمد گفتند ، در حق روبور کفرها و ناسزاهای غلیظی صرف
نمودند ؛ اما رو بور اگر همان روبور صبور با اعتدالیست که او را در دالان
مذاکره دیده بودیم چنان می پنداریم که اگر ده همینقدر کفر و ناسزا را
بشنود بازهم هيچ حدت و قهر او را نخواهیم دید .
درین اثناء حال فريقو لن بیچاره که همچنان بسته و خسته در يك گوشهٔ
افتاده بود خراب شده میرفت . از یکسو ترس ، و از دیگر سو گرسنگی و
شخ مانده گی خرخره و پیچتاب خوردن بیچاره را بسیار زیاد گردانیده
بود پرودانت مجبور شد که او را باز کند . اگرچه میدانست که ولوله و شماتهٔ
بسیاری خواهد کرد بازهم او را باز کرد ! بمجردیکه دهانش باز شد فریاد برا
ورده گفت :
— مستر او نگل ! مستر او نگل ! كجايی ؟ اینچه حالست ؟
پرودانت بانك بر وزده گفت :


( ٦٣ )
ساکت شو ! بخوبی بدان که ما را درینجا برای این انداخته اند که از
گرسنگی بکشند . اما برای امتداد دادن زندگی خود تا وقتیکه جان داشته
باشیم باید که سعی کنیم . یعنی اگر آدم خواری هم لازم آید از انهم روگردان
نیستیم !..
فریقو لن - از برای خدا، چه خیال دارید؟ مگر قصد خوردن مرا دارید؟
البته که ترا پیشتر از مردن خود از گرسنگی خواهیم خورد !
امان ! امان ! یارب !!
امان ، زمان . فائد ندارد ، محقق بدان که ترا خواهیم خورد امايك
چاره برای تو هست که اگر خاموش شوی ، و هیچ فریاد و فغان نکنی بلکه
ترافراموش کنیم . و از خوردنت فارغ شویم .
فریقولن . برای آنکه خود را از خاطرشان فراموش سازد و از بلای
خوردن رهایی یابد در يك گوشۀ خزیده ساکت و خاموش بماند، و آهسته
آهسته بگریستن مشغول گردید .
حالا که رفته رفته وقت میگذرد ، شکستن دروازه ، یا شکافتن دیوار
بی ثمر میماند . آیا این دیوار از چه ساخته شده ؟ دانستن اینهم غیر ممکن ! نه
چوب ، نه معدن، نه سنگ ! آیا چیست ؟ زمین او تاق نیز مجهول ! وقتیکه
بایران زده میشود يك صدای بسیار عجیبی میبرآرد که اینصدا را پرو دانت
هر چه که کرد با صدای هيچ يك جسمی موافق و برابر نتوانست کرد .


( 64 )
از زدن پا بر آن چنمان معلوم میشد که زیر آن کاواکست . و چنان حس
میشد که بازمین رابطه ندارد . صداهای ( فرررر ، فرررر ، فرررر ) هم
از زیر سطح او تاق بر می آید . پس اینقدر احوال غرابت اشتمال اگر انسانرا
دو چار گرداب حیرت نماید جا دارد !
فیل ایوانس از برودانت پرسید که :
آیا او تاق ما از جائیکه بود بدیگر طرف تبدیل مکان کرده خواهد
بود ، یا برهمان جائیکه هست هست ؟
-- تبدیل مکان کردن آن هیچ احتمال ندارد !
اما چون اول درین او تاق محبوس شدیم از اطراف بوی چمن و
سبزه می آمد. حالا نکه در ین‌وقت از ان بو اثری نیست! اینرا چه باید گفت ؟
تنها همین را مگو که او تاق ما تبدیل محل نموده ، دگر هر چه که میگویی
بگو ! زیرا اگر در يك عرابه . يادر يك کشتی میبو دیم که آنهم حرکت
میکرد البته از اهتزاز و لرزۀ دایمی آن میدانستیم .
در ین اثنا فیل ایوانس خبر داد که آفتاب در طلوع کردنست ، چونکه از
پنجرۀ بسیار کوچکی که در نزديك سقف بر سر دروازه موجود بود يك
روشنی خفیفی که مخصوص وقت صبحست نفوذ نمود . مطلق که از نصف
شب چار ساعت گذشته است . زیرا در فیلادلفیا در ماهای خزیر ان شعا
عات اول صبح در ساعت چار ظهور میکند .


( ٦٥ )

پرو دانت ساعت زنگدار جیبی خود را فشار داده دید که ساعت ربع کم
سه را نشان داد . فیل ایوانس گفت :
— عجب ! ساعت ربع کم سه میباشد . مطلق که هنوز شب است ساعت
شما بلکه پس مانده باشد !
— چه ؟ ساعت من هیچگاه پس نمانده است !
— هر چه که هست ! آفتاب طلوع میکند. زیرا شعاعات آن از پنجره
دیده میشود !
اینست که اینمسئله نیز رفقا را به مشکلات انداخت ! زیرا طلوع شمس بر
خلاف عرض فیلادلفیا بوقوع آمد ! فیل ایوانس گفت :
— گمان میبرم که اگر تا به این نجره بالا برآمده شود دیدن بیرون ممکن
خواهد شد ؟
— براستی که خوب گفتید !
رئیس فریقو لن را خطاب نموده گفت :
— برخیز، پشتت را به این دیوار تکیه بده. فیل ایوانس شما هم بر پشت
فریقو لن بالا شوید ، چرا که از من سبکتر میباشید . منهم با فریقولن
معاونت میکنم .
فیل ایوانس بر شانه های فریقولن برآمد ، و تا به پیش پنجره رسید
در پنجره يك شيشۀ عادتی دیده میشد که اگر چه بسیار کلفت نبود ولی


( ٦٦ )

باز هم بسببی که بسیار شفاف نبود دیدنرا مانع میشد علی الخصوص که
در چشمهای فیل ایوانس خیلی ضعف بصر نیز موجود بود .
پرو دانت گفت :
- شیشه را بشکن تا خوب به بینی !
فیل ایوانس بدسته چاقوی خود بشدت تمام بر شیشه بزد . حالا نکه
شیشه نشکست و یکصدائی مانند لوحه نقره ئی بر اورد . باز بزور تر زد.
باز نشکست . و همانصدا را بر آورد . بقهر فریاد براورده گفت :
- وای ! مگر شیشه ایست که شکستن ندارد !
براستی که این شیشه بيك اصول نوی ساخته شده بود که روشنی از ان
نفوذ میکند ولی شکستن ندارد .
شیشه چون نشکست فیل ایوانس از پشت شیشه بدقت نظر کردن
گرفت . پرودانت پرسید که :
- چه می بینید ؟
- هیچ !
- آیا درختها یا سیاهی در ختها هم دیده نمیشود ؟
- نی !
- نوکهای شاخهای درختان هم دیده نمیشود ؟
- نی !


( ٦٧ )

— جان من ، چه میگوئید ؟ آیا در جنگل دیشبینه نیستیم ؟
— نی نی ، نه جنگلست نه درخت !
— عجب ! آیا مناره های دودکش فابریکها، یا بامهای خانه ها نیز دیده
نمیشود ؟
— نی نه خانه است و نه دودکش !
— ( بقهر ) آیا در کجائیم ؟
— چه میدانم ! بغیر از هوادگر هیچ چیزی در میدان نیست !
درین اثنا دروازۀ او تاق باز شده يك آدم پدیدار گردید .
این آدم ( روبور ) بود که گفت :
— معتبر بالون گران ! بعد ازین در گردیدن ، و سیرکردن سراسر
حر و آزاد هستید !
— آیا آزادیم ؟
— بلی ، در میان ( آلباتروس ) !
پرودانت ، وفیل ایوانس بچابکی بیرون جهیدند . سطح خانه که در ان
بودند باسطح بیرون خانه برابر بود . در پیش کتاره که در آخر سطح
کشیده شده بود دویدند !
چه دیدند ؟
دیدند که از جائیکه بران ایستاده اند بقدر سه چار هزار متره پایانتر سطح زمین


( ۶۸ )
مشاهده میشود که شناختن موقع و موضع آن سر زمين شناخته نمیشد !!!
باب ششم
يكقدرى از تاريخ وفن بالون گری در كجا بحث میشود ؟
( قاميل فلاماريون ) که از مشاهیر مؤلفين است این سوالرا پیش از یکعصر
در یکی از تأليفات خود نموده بود که :
آیا انسانها چه وقت از نشستن این خاکدان روی زمین فارغ شده
در میان راحت و لطافت جوهوا زیست کرده خواهند توانست ؟
اینست که جواب اینسخن را در ینوقت ( روبور ) میدهد ! چونکه جواب
این سوال همین است که :
هر وقتيكه فن ماکینه مسئله طیران هوار احل نمود آنوقت زیست و
بود و باش در جو هوا میسر میشود !
حالا نکه این مسئله را ما کینیست قابل مهندس (روبور ) فاضل حل
نموده است .
موجد اول بالون ( مونغولفیه ) نام برادر انست که بالونرا به تصادف پیدا
کردند . چونکه ایشان در يك بالاخانه نشسته کاغذهای خود را مطالعه
میکردند . يك بكس بزرگ پر کاغذ در پیش شان افتاده بود . بنا کهان


( ٦٩ )

يك كبريتی در بكس افتاده کاغذ ها را آتش گرفت . دیدند كه بكس بهوا بالا
بر آمده از پنجره بیرون بر آمد. و تا وقتیكه کاغذ ها میسوخت بهوا بود و بعد
از خاموش شدن آتش بر زمین افتاد . از ین تصادف در اول امر بالونهای
کوچکی که در شبهای آتش بازیهای جشنها بر هوا میکنند ایجاد کردیده رفته
رفته این مسئله بمسئله فنی ( از هوا خفیفتر ) منجر گردید . و هوا را بسبب
حرارت خفیفتر از هوای محيطه ساخته در بالو نها پر کردن گرفتند ، و
نسبت بموازنه آن بعضی کسان بر بالا بر امدن جو هوا جسارت ورزیدند.
تا آنکه رفته رفته دایره علم حکمت وسعت یافت ، و در صدد جستن اجسامیکه
از هوا خفیفتر باشد افتاد . و غاز ايد روژن که بدفعات از هوا خفیفتر است
بوجود آمد ، و مسئله از هوا خفیفتر بالایی گرفت یعنی بالو نها با آن پر شده
سیاحت روی هوا آسانی پیدا کرد .
حالا نکه پیش از پیدا شدن بالون تصاد فنی ( مونغولفیه ) ، و ساخته
شدن بالون نخستین ( شارل ) نام شخص حكمت شناس ، و وجود یافتن
غازهای خفیفتر از هوا بعضی ارباب افکار عالیه بهوس این افتاده بود ند
که بواسطه بعضی آلات بر روی هو اسیر و گردش نمایند که این فکر طیران
هوا پیش از دو عصر در دماغهای بعضی کسان جایگیر شده بود . حتی در
آثار ( دانت ده بروز ) ، و ( له ئونار دنیس ) و ( کيدوتى ) نام مشاهير
افکار جستجوی ماشینهای پریدن روی هوا دیده میشود که اینها بواسطۀ


( ۷۰ )

اجسام از هوا خفیفتر نی بلکه بواسطه اختراع کردن بعضی ماشینهای طیاری که به تقلید ماشین بالهای مرغان بسازند بر هوا بالا شدنر اتصور کرده بودند . دو نیمعصر بعد از آن مخترعها زیاده گردیدند . در سنهٔ ۱۷۴۲ (مارکی ده باقویل) نام يك آدمی برای خوديك آله ساخته بواسطه آن از روی نهر (سن) پرواز نمود، ولی افتاده دستش شکست . در سنهٔ ۱۷۶۸ (بوفنون) نام یکشخص دیگری یك آلهٔ دیگری ساخت که از طرف دنبال با دو پروانه متحرك بود . در سنهٔ ۱۷۸۱ (میرون) نام يك معماری به تقلید حشرات (مستقیمة الجناح) یعنی پشه ها و بمبیرکهای چار باله يك آله ساخته بر دیگران اعتراض نمود . در سنهٔ ۱۸۰۸ (ژاق ده ژن) نام يك مهندس اوستریایی یك ماشین طیاری ساخته تجربه آنرا اجرا نمود .

باز از سنهٔ ۱۸۵۴ تا به سنهٔ ۱۸۶۳ بعضی مخترعهای دیگر نیز می بینیم که اینها در باب ماشینهای طیاری که اختراع کرده بودند از حکومتهای متبوعهٔ خودشان براتهای اختراع نیز گرفته اند . حتی در سنهٔ مذکور برای ترویج دادن ، و بوجود آوردن ماکنه های طیاری که از هوا سنگینتر باشد يك شرکتی نیز تشکیل یافت که سنگهای اعتراض این شرکت طرفدار مسئله از هوا سنگینتر، و شرکتهای طرفدار مسئله از هوا خفیفتر دایماً بر سر همدیگر همیریخت . بلی، همۀ این تخیلات و تصورات ماشینهای طیار از روی نمونه های آن معقول دیده میشد . ولی برای حرکت دادن آن ماشینهای طیار


( ۷۱ )

به پیدا شدن يك قوه محركه انتظار کشیده میشد !
قارئین کرام ازین تفصیلات دور و درازی که بیان کردیم ، و پرودانت
وفیل ایوانس را بر کنار کتاره آلباتروس گذاشته سخن را تا به این وادیها
دور دادیم مارا معذور به بینند . زیرا ماشین طیاری که مظفر روبور آنرا
بوجود آورده ، و بواسطه آن اعلان سلطنت کره هوا رانموده چنان تصور
باطل نامعقولی نیست که هیچ وجود نداشت ، و در عالم متفننین گروه انسانی
در موقع بحث و مذاکره نیامده است . لهذا پیش از انکه در کشتی هوایی
آلباتروس مظفر رو بور با پرودانت و فیل ایوانس سیاحت کنیم ، و در حق
این ماشین طيار يك فکری حاصل کنیم در خصوص اینگونه ماشینهائیکه
پیش از ان ساخته و بوجود آورده شده بود همینقدر بیانات و تفصیلاترا
ضروری دیدیم چونکه مظفر رو بور همه این ماشینهائیکه پیش از و بوجود
آمده بود یگان یگان از نظر تحقیق و تدقیق گذرانیده مکملتر و کامیاب تر
آنرا ساخته است ، و بقوت علم وفن برکره هوا حاکم شده است . وگرنه
نه سحر کرده ، و نه افسون خوانده !
رو بور مهندس ، که این ماشین طیار را بوجود آورده است در ینباب
دائما بر مسئله سنگینتر از هوا حرکت و رفتار کرده است . طرفداران این مسئله
سنگینتر از هوا در اثنای مباحثه خودشان میگویند :
- مانند کبوتر پرواز میکنیم !


( ۷۲ )
دیگری — بر زمین چنانچه قدم فشرده رفتار میکنیم ، بر روی هوا نیز همچنین فشرده رفتار مینمائیم !
دیگری — او قوه و تنف ساخته بر روی هوا میرانیم !
اینسخنانرا بر مبالغه حمل کردن موافق نیست . زیر ایمسئله در نظر فن ظاهر و آشکار شده است که هوا نقطه استناد شمرده میشود . هر گاه بقدر يك متر مربع جسم هوا بوضعیت افقی برزمین فرو آید ، غیر از انکه سقوطش کسب خفت نماید نقطه استناد بسیاری نیز تشکیل میدهد .
اینهم از روی فن به تحقیق پیوسته که در تبدیل مکانی که در هوا بشود، سرعت کسب افزونی میگیرد . از روی قانون ثقلت ، سرعت نظر به متر مربع معكوساً متناسب میشود که از ینسبب سرعت خیلی جزوی تخلف میکند .
اینهم از روی فن معلومست که بالهای هر مرغی که بزرگ باشد در خصوص حرکت دادن آن بالها اگر چه حرکت سنگین شود، اما نظر بجسامت سطح آن بالها، ثقلت آنمرغ نیز متناسباً کمتر میشود .
بنابرین مسائل فنیه میباید که ماشینهای طیار ازین قوانین طبیعیه استفاده نماید . یعنی در خصوص پرواز روی هوا مرغانرا تقلید کند که ماشینهای طیار از روی این تقلید بر سه قسم تقسیم میشود :
اولا — ماشینهائیکه پروانه های شان که بمقام بال قایم است افقی هار


( ۷۳ )

ونی باشد !
ثانیاً – ماشینهائیکه پروانه های شان چارپاله باشد .
ثالثاً – ماشینهائیکه با پروانه های افقی حرکت بکند ، و از لوحه های
مایل متشکل باشد !
طرفداران این سه قسم جدا جدا تصورها دارند که یکی بدیگر تن نمیدهند،
و هريك اصول آن دیگر را اصلا قبول نمیکنند .
اینست که روبور اساس خط حرکت خود را بر همین قسم سوم بناموده
و بسی علاوه های نافع و مفید دیگر نیز ضم کرده است . پروانه هایی که
روبور در ماشین طیار خود اختراع کرده هر نوع حرکاترا بکمال سهولت
اجرا میکند بعضی ازین پروانه ها ماشین را معلق میگیرد ، و بعضی بسرعت
فوق العاده ماشین را به پیش یا پس حرکت میدهد .
حکمت شناس مشهور (ویقورتورن) گفته است که پروانه های بزرگی
که دور آن در دایرۀ كوچك و سطح آن بزرگ باشد هر گاه بصورت افقی
دور داده شود جسمهای بسیار ثقیل را برداشته میتواند . اینست که روبور
ازینقاعدۀ حکمیه استفاده کرده بالا برآوردن کشتی هوائی خود را
بدست آورده است . یعنی چنانچه مرغ هوای نسیمی را بابالهای خود
زده پرواز میکند ، این نیز بابالهای پروانه های خود هوا را زده زده
بالا میشود .


( ٧٤ )

صورت تشكل ماشين طياره ربور از سه قسم مرکب است : اول : (مرکبه جويه ) . دوم : (آلهای صعود و تحريك ) . سوم : (ماشينها ) . مرکبۀ جويه . يك کشتی نوك دار دنباله داريست که سی متره طول و شش متره عرض دارد . و سطح روی آن نیز مانند سطح و اپور ها تخته پوشست اما نه از چوب بلکه از جسم اختراعکرده گنی خود او . زیرا این سطح با آله های ماشینها . و مخزنهای مأکولات . و حوض انبار آب، و دیگر آلات و ادوات لازمی مشغول شده است .
اطراف این سفینۀ هوایی را يك کتارۀ بسیار مقبول و محکمی احاطه کرده است کتاره از چوب نیست بلکه از یکنوع سیم مخصوصی بافته شده است .
بر سطح مذکور سه عدد خانه های برآمده موجود است که خانۀ وسطنی آن مخصوص ماشين بالابر آوردن . و فرو آوردن آلبا تروس است خانۀ پیش رو مخصوص ماشینیست که آلبا تروس را به پیش و پس میراند . خانۀ دنبال مخصوص سکان دور دادن کشتیست . هر ماشین جدا جداست که با هم مربوطیت ندارد . در زیر سطح پیش روی کشتی دایرۀ مطبخ . ومأوای طایفه های کاریگران کشتیست . در زیر سطح دنبالۀ کشتی یکچند کمره . و دالان طعامخوری موجود است که یکی ازین کمره ها مخصوص خود مهندس است . بر بام بالای سر خانۀ مهندس خانۀ آینه یی سکاندار موجود


( ٧٥ )

است که با چرخ بسیار قونناکی اجرای وظیفه سکانداری را میکند . غیر
ازین سه خانه که بر سطح مذكور گرديديك خانه كوچك ديگر نيز بر سطح
موجود است که مخصوص دم راست کردن طایفه هاست که برودانت وفيل
ایوانس وفريقوان دران محبوس شده بودند همۀ کمره ها ، و خانه ها ،
و مخزنها ، ومطبخ ، و هر طرف کشتی بلمپهای بسيار روشن الكتريك رو
شن شده است . درزير بدنۀ آخرين كشتى كابنهاى بسيار قونناك فنرى مر
بوط شده است که تا در زمان مصادمه به ماشینها زیان نرسد . اگر چه آلبا
تروس وقتی که فرو آمده بزمین تماس میکند بکمال آهستگی و احتیاط
اینحرکت را اجرا میکند ولی باز هم برای احتیاط این کما نها را در زیر آن
وضع نموده است .
ماشین بالا براوردن کشتی طیاره مهندس روبور، ظاهرا باین صورتست :
در بالای سفینه ۳۷ عدد پروانه عمودی موجود است که پانزده عدد عمود
پروانه دار بطرف راست و پانزده عدد آن بطرف چپ کشتی وضع شده است.
هفت عدد باقی آن در میان کشتی به ترتیب مخصوص منتظمی موضوعست
که هیئت مجموعۀ کشتی را در يك نظر انسان چنان می پندارد كه يك كشتى
سی و يك ديركه در پائیست !
اما اینقدر فرق هست که بعوض بادبانها بر هريك ازين ديركها دو دوپر
وانه بوضعیت افقی وضع شده است که بهريك ازين پروانه ها عطا كردن


( ٧٦ )

دورهای خیلی شدتنی ممکنست . محور هريك ازين پروانه هائی آنکه
بمحور آندیگری مربوط باشد دور میخورد ، وهم هريك از ين دو پروانه
بعكس آن دیگر دور میخورد که با ينصورت در صعود وسقوط سفینه هيچ
بی انتظا مئی بوقوع نمیآيد . اين پروانه هایی که بر عمودها بوضع افقی. و
ضوعست برای بالا برآوردن سفینه خدمت میکند ، و پروانه هائیکه
بطرف سرو دنبال کشتیست برای پیش راندن کشتی طيار مقاومت
مینماید . اینست که به اینصورت در کشتی هوائی روبور تام هفتاد و چار
پروانه صعود موجود است . بغير ازين هفتاد و چار پروانه که برسی و هفت
ديرك میباشد دو پروانه چارپرهٔ بسیار بزرك و دراز پرقوت یکی در دنباله و
یکی به پیش روی آلباتروس که بر محور افقی حرکت دور يۀ عمودی اجرا
میکند نیز موجود است که این دو پروانه برای سرعت خارق العادۀ سفينه
خدمت میکند .
اصل معرفت و موفقیت روبور در ینست که برای دور دادن این هفتاد
و شش پروانه پرقوت خودر ا بسرعت عظیمه قوت الكتريك را قوه محرکه
ساخته است حالاً نکه در سفینهٔ آلباتروس چنان ماشینهای بزرگی که اینقدر
قوه عظیمهٔ الکتریکیه را حاصل کند نیز دیده نمیشود . تنها پیلها و تور
پیشها دیده میشود که حقیقت قوتی که به این پیلها داده میشود مجهولست،
و آنرا تنها خودر و بور میداند و بس ! يك جهت معلومی که هست همینست


( ۷۷ )

که روبور به این پیلها بواسطه بعضی حامضاتی که خود او آنرا کشف کرده و
استعمال مینماید قوت الكتريك ميدهد . و توربینها ئیکه در ماشین طیار رو
بور دیده میشود نیز از انواعیست که تابه اینوقت امثال آن دیده نشده
است . اینست که به این سببها ماشین هوائی روبور قوت نامحدود عظیمی
حاصل میکند .
اما باز تکرار کنیم . که این کشف جدید صرف به روبور عائد است . رو
بور در بخصوص اسرار خود را بدرجه نهایت پنهان گرفته است . اگر
پرودانت ، وفیل ایوانس برین اختراع رو بور واقف نمیشدند هیچ شبهه
نیست که این کشف تا بسیار سالها پنهان میماند .
حالا سخن برین ماند که آیا مهندس برای ساختن جسم ( مركبه جويه )
خود چگونه جسمی استعمال کرده است ؟ آیا آن جسمیکه کارد فیل ایوانس
را اره ساخت ، و هیچ تأثیری برو نکرد ، و نه نازکی و نه سختی و نه صدای
آن بهیچ جسمی از اجسام مشابهت نداشت از چه بود ؟ چوب نبود .
آهن نبود ، مس نبود پس چه بود ؟
اما اگر از چه بودن آن بشما خبر بدهیم حیرت و تعجب مکنید ! زیرا
این جسمیکه روبور کشتی هوائی خود را از ان ساخته کاغذ است کاغذ !!
اين يك معلومست که صنعت کاغذ سازی از چند سال باینطرف خیلی
ترقی کرده است . ورقهای کاغذ را به نشاسته و ( دکسترین ) نام اجزاتر


( ۷۸ )

کرده با ماشینهای پرقوت آبی تضییق وفشار داده مانند فولاديك جسمی
از ان حاصل میشود . حتی از اینگونه کاغذهای تضییق و فشاریافته عراده
های واغونهای ریل و خطهای راه آهن نیز ساخته شده است . و از ینست
که روبور بسبب سبکی و محکمیئی که کاغذ دارد آلباتروس خود را از کاغذ
ساخته است . ولی اجزاهای که درباب محکمی وقوتمندی و تضییق و فشار
آن بکار برده طبعاً از همه اصولهای موجوده مکملتر است .
تمام بدنه آلباتروس . سطح ، سقف ، دیوار ، زینه ،کمره ها ، مخزنها،
حوض انبار آب همه گی از کاغذ است . اما چه کاغذ ؟کاغذیکه در سبکی
کاغذ، در محکمی فولاد در شفافی آئینه ! حالا نکه آتش نیز بر و تأثیر نمیکند.
آمدیم بر محورها ، وسیلندرها ، و پروانه ها ! : در بخصوص مهندس
روبور معدنی که آنرا ( ژلاتین ) میگویند استعمال کرده است . همۀ آلات
وادوات ماشینخانه آلباتروس مهندس روبور از همین معدن بسیار خفیف
قوی ومتین نرم ساخته شده است .
نفری موجوده سفینه عبارت از هشت نفر است که همۀ آنها در زیرحکم
(توم تورنر ) نام يك سرطایفه میباشند . سه نفر آنها بخدمت ماشینخانه ،
دو نفر بخدمت سکانداری ، يك نفر خدمتکار ، يكنفر طایفه که همینقدر
آدم برای تمام خدمت سفینه کافی می آمدند .
در سفینه تفنگهای شکار ،چراغهای الكتريك ، آلات هیئت وحکمت


( ۷۹ )

و کیمیا ، برای تعیین موقع آلات لازمه ، ترمومترو ، بارومترو ، ستروم
غلاس ، يك كتبخانه كوچك ، يك مطبعه كوچك ، يك طوب شش سا
نتیمتروئی دنباله پر بسیار مقبول که بهر طرف دور میخورد ، كاه ، باروت ،
دینامیت ، يك مطبخ بسیار صفا و پاك كه با الكتريك گرم میشود ، يك
تحویلخانه که هر گونه خوراك و مشروبات ، و پوشاك و لوازمات دران پیدا
میشود موجود است . برسر اینهمه بعضی آلات ساز نیز موجود است که
از انجمله همان طرمی که گاه لاره بیت ( یا نقی دوول ) و كاه لاره بیت ( رول
بریتانیا ) را نواخته ، و سبب هلاك گاو بیجاره بیگناه شده است نیز در
دیوار دالان آویخته شده میباشد .
در سفینه يك كشتی كوچك را بری نیز موجود است که هشت نفر
در ان بخوبی میگنجد . و در بحر و تالاب شناوری میتواند .
هر گاه پرسیده شود که رو بور بعضی وسایط لازمه که در وقت قضا
زد کشی سفینه برای محافظه کردن سفینه را از افتادن بکار آید دارد یا نی ؟
گفته میشود که نی ! هیج وسایط لازمه درینباب ندارد. زیرا مهندس هیچ
احتمال قضا زدہ گی را در سفینه خود نمی بیند . چونکه اولا محور پروانه
ها با هم دیگر مربوط نیست خراب شدن يك چند عدد آن به کشتی هیچ
ضرری نمیرساند .
خلاصه کلام مهندس رو بور مظفر بسایه این هنری که در ساختن و بو


( ۸۰ )

جود آوردن آلباتروس صرف نموده غیر از انکه بر جو هوا حکمرانی
میکند بر پنج قطعۀ کرۀ زمین و بحر ها نیز حاکمست .

باب هفتم

پرودانت وفیل ایوانس در کجا به قانع شدن مسئله را ضی نمیشوند ؟

پرودانت ، وفیل ایوانس را بر کنار کتا رۀ آلباتروس گذاشته بودیم.
پرودانت متحیر ، فیل ایوانس واله شده است . اما هر دوی شان حيرت
و استغراب خودشانرا نشان دادن نمیخواهند .
فريقو لن ، چون دانست که در سفینۀ هوایی میباشد ، و در جو هوا سیر
و سیاحت میکند بچنان خوف و دهشتی افتاده که به تعریف و بیان نمیآید.
در اثناییکه اسیر های ماندر میان وله و حیرت بودند پروانه های آلبا
تروس بکمال سرعت دوره میکردند ، و اگر چه بکمال سرعت آلباتروس
قطع مسافه مینمود اما معلوم میشد که سرعت دوریۀ پروانه ها سه چند این
نیز زیاده تر شدن ممکنست . در ینوقت پروانه ها سفینه هوایی را در ساعتی
بیست کیلو متر و سرعت میداد .
اسیران ، یا آنکه مهمانان آلباتروس بر کتا رۀ سفینه تکیه زده اطراف
ر اسیر میکردند ، سفینۀ سریع السیر در دنبال خود در جو هوا مانند و اپور
هائیکه در دریا حرکت و رفتار مینمايند يك اثر قدم سفید غبار آلودی


( ٨١ )

میگذاشت . روی زمین نیز غبار آلوديك منظره نشان میداد على الخصوص
يك نهر بزرگی دیده میشد که بضیای شمس میدرخشید . در طرف چپ
آن نهر يك جنگل بسیار غلو و تیره پدیدار بود که تا نظر کار میکرد ممتد
شده رفته بود . پرودانت با صدائیکه از قهر لرزان شده بود رو بور را خطاب
نموده گفت :
- آیا اینرا نمیگوئید که در کجا هستیم ؟
- گفتن لزوم ندارد !
- آیا کجا میرویم ؟
- در جو هوا سیاحت میکنیم !
- آیا این سیاحت تا بکی دوام خواهد ورزید ؟
- تا بوقتیکه لازم باشد !
- یا ! اگر این سیاحت بدرد ما نخورد ؟
- باید بخورد !
پرودانت دندانهای خود را بهم فشرده خاموش شد. اینست اول مکالمه که
در ما بین صاحب آلباتروس و اسیران او در میان آمد . و بعد ازین مکالمه
روبور بقدم زدن ، و اسیران یا آنکه مهمانان به بدایع صنعتهای خارق العاده
آلباتروس مشغول شدند . و از یکطرف مناظر لطیفه زیر پای خود را تما
شا میکردند . درین اثنا فیل ایوانس گفت :


( ۸۲ )
پرو دانت ! چنان کمان میبرم که در وسط ممالك (كانادا) رفتار داریم.
و این نهری که میبینیم ( سن لوران ) خواهد بود ، و این شهر یکه در عقب
گذاشتیم شهر ( كه بك ) باید باشد .
براستی که هم چنینست فیل ایوانس ! از خانه های آن که بالاسرب
بامهای آن پوشیده شده معلومست که ( كه بك ) باشد .
پس معلوم شد که آلبا تروس تا به ٤٦ درجه طول شمالی بلند شده
آمده است .
بلی ، هیچ شبهه نیست . به بینید . کلیساهای انگلیز و فرانسیس نیز
معلوم میشود ، حتی دایره گممرک نیز کم کم معلوم میشود .
پرو دانت هنوز سخن خود را بخوبی تمام نکرده بود که شهر سراسر
از نظر شان پنهان گردید ، و ماشین طیار در میان ابرها غوطه خورده
زمین نامعلوم شد . مسافران سفینه آلباتروس نظر خود را از پایان بر داشته
به الا عطف نمودند . و به تشکلات خارجیه سفینه نظر دوخته در پیش بدایع
صنایع خارق العاده ماشین طیار واله و حیران ماندند که در ین اثنا رو بوربه
ایشان نزدیکشده بصدای پر غروری گفت :
ای افندیان بالونیان ! با ماشینهای سنگینتر از هوا در جوهو اسیاحت
را قابل و قانع شدید یانی؟ آیا هنوز بر غیر ممکن بودن آن دعوا کرده میتوانید؟
چون انکار این حقیقة محضه غیر ممکن بود بالونیان طرفدار مسئله


( ۸۳ )

خفیفتر از هوای بیچاره بسکوت مجبور گردیدند .
روبور ، باز بطور متبسمانه گفت :
دیدم که سکوت کردید! دانستم ، دانستم! شما را گرسنگی از جواب
دادن منع کرده است . اما خاطر جمع باشید دوستان من! شما را که بسیاحت
روی هوا بر اورده ام چنان بخاطرتان نرسد که شکمهای تانرا بهوا سیر
خواهم کرد! بفر مائید دوستان من ، طعام صبحینه دالان طعامخوری
آلباتروس که این اول طعام شما در انست شما را انتظار میکشد!
بحقیقت که مهمانان شدت گرسنگی را خوب حس کرده بودند . لهذا
ناز و استغنار امحل ندیدند . و اندیشیدند که بعد از انکه برزمین فرو آئیم
بمقابل این طعام او خوب شکمش را سیر کرده بعد از ان جزای مکمل او را
میدهیم .
مهمانان را پیشخدمت سفینه طیار در دالان طعامخوری که در طرف
دنباله کشتی بود داخل کرد . دالان خیلی منتظم . ومزین بود . یعنی
بدرجه که انسان خود را در یکی از دالانهای منتظم ترین اوتل بزرگ پاریس
گمان میکرد . در انجا مكمل يك سفره طعام حاضر شده بود . از انواع
طعام خیلی چیزهای گوناگون دیده میشد ، اما از همه طعامها بيشتر يك
نوع نان خشکی شایان دقت بود که این نان از گوشت بسیار میده که با آرد
آمیخته شده بود بعمل آمده بود . کبابهای اعلا ، شوربای نفیس ، یکنوع


( ٨٤ )
طاس کباب مرغ، چای بسیار خوشگوار اشتهای گرسنگی مهمانان آلبا
تروس را بحرکت می‌آورد.
فریقولن نیز فراموش نشده بود. او را نیز در کمرهٔ طرف سرکشتی
فرو آورده یک کاسه شوربای گرم، و نان مذکور را در انجا حاضر یافت.
بیچاره فریقولن از گرسنگی بدرجهٔ رسیده بود که دندانهای زیرینش بشدت
بدندانهای زبرینش بهم برمیخورد. اما این لرزهٔ او تنها از گرسنگی نی
بلکه از ترس بسیار هم بود. چونکه متصل میگفت :
— وای مبادا یکطرفش بشکند ! وای مبادا بیفتد !
بعد از یکساعت پرودانت وفیل ایوانس بر سطح سفینه پدیدار شدندرو
بور هنوز معلوم نبود. تنها سکاندار در اوثاق آئینه ئی دنبال چشمان خود
را بقطب نمادوخته سفینهٔ طیار راهمیراند. وماکینیست کشتی برای نگرانی
ماکینه ها از خانه بخانه گردش میکرد. دیگر کسی پدیدار نبود.
درین اثنا آلباتروس اگرچه از میان ابرهارهایی یافته، و روی زمین
قابل رؤیت بود، ولی بسبب سرعت رفتار کشتی طیار بخوبی چیزی دیده
وشناخته نمیشد. فیل ایوانس گفت :
— عجب قوت ! عجب سرعت که اصلا باور شدنی نیست !
— ماهم باور نمیکنیم والسلام !
— به بینید يك شهر دیگر نیز معلوم میشود !


( ٨٥ )

— بلی بلی ! بعضی مناره های دودکش کار خانه ها را می بینم ، آیا کدام شهر خواهد بود ؟
— از طرز عمارتها و استقامت بازارهایش چنان معلوم میشود که شهر ( مونتره عال ) باشد !
— اینچه سخنست ؟ هنوز دو ساعت نشده که از ( كبك ) ) گذشته ایم.
— محقق مونتره عالست ، زیرا دایرۀ پارلمنتوی آنرا بدرستی شناختم !
— پس معلوم شد که سفینۀ طیار در ساعتی بیست و پنج فرسخ قطع مسافه مینماید !

بواقعیکه آلباتروس درینوقت تام بهمین قدر سرعت رفتار داشت، و گمان و تخمین فیل ایوانس نیز بخطا نرفته بود ، زیرا شهر یکه دیده بودند ( مونتره آل ) بود چونکه از پل نل دار یکه بر روی نهر سن لوزان انداخته شده بود ، و آلباتروس در ینوقت از روی آن در گذر بود بخوبی شناخته شد . و غیر ازین از بازار های فراخ ، و سرکهای راست و برابر ، ومگاز های بزرگ ، و بانگها و کلیساهای جسیم آن ، و جنگل بسیار خوشنمای ( مون ر وایال ) نام آن محقق شد که مونتره آلست .

جای شکر است که فیل ایوانس بسیاری از شهر های امریکا و کانادا را سیاحت کرده است و به اینسبب اکثر آنرا میشناسد ، و به پرسیدن از رو بور احتیاج نمی افتد . بعد از ( مونتره آل ) يك كمی از سر موقع ( اوتاوا )


( ٨٦ )

گذشتند که بسوی شلاله های مشهور و بزرگ آن چون از بالا نظر میشد
چنان معلوم میشد که دیگهای بزرگ و اپور است که بجوش میباشد .
ساعت دو بود که روبور پدیدار شد . سر طایفه (دوم تورنر) نیز با او بود.
روبور باسر طایفه یکچند کلمه گفتگو نمود . هماندم آن کلمات به آدمانی که
بماشینخانه های سر و دنبال بودند تبلیغ گردید . بعد از یکلحظه جهت عزیمت
سفینه تبدیل یافت یعنی بقدر دو درجه بسوی جنو بی غربی دور خورده
پرو دانت و فیل ایوانس دانستند که سفینۀ طیاره از باده تر سرعت دادند .
حالا نکه ازین بیشتر نیز قوت سرعت در وجود خارقه آمود آلباتروس
موجود است .
ببینید کشتیهای طورپیدو در ساعتی چهل کیلو متر و در آب قطع مسافه
میکند قطارهای ریل فرانسیس و انگلیز در ساعتی صدکیلو متر میرود.
بعضی لوقوموتیفهای فوق العاده ساخته شده است که در ساعتی بکصد و سی و
هفت کیلو متر و سرعت نشانداده توانسته اند .
حالا نکه آلباتروس اگر آخرین سرعت خود را استعمال کند در
ساعت دوصد کیلو متر و مسافه را طی گفت و شنید می چابد که این سرعت
معادل بسرعت باد های تند طوفانیست که درختهارا از ریشه میبرارد .
خلاصه اگر آلباتروس همه سرعت خود را استعمال کند همه کرۀ زمین را
در ظرف دو صد ساعت یعنی کمتر از هشت روز دور میکند .


( ۸۷ )

امادر روی زمین چار صد و پنجاه هزار کیلومتر و راه آهن موجود است که اگر همه این راههای آهن بر يك خط مستقیمی دراز شود بر محیط دایره خط استوا روی زمین را یازده بار دور میتواند . بتواند یا نتواند ! به روبور چه ؟ روبور نقطه استناد یعنی راه آهن خودگره هوا را ساخته . و بسرعت خارق العاده بران رفتار میکند و السلام !
پس گمان میبریم که بعد ازینقدر تفصیلات قارئین کرام بخوبی دانسته باشندکه آن جسم مجهولی که از ماهها ساکنان روی زمین را بتلاش و اندیشه عظیمی انداخته بود ، و سبب هلاك گاو بیچاره در دوئللوی دو جنتلمن . و موجب قیل وقالها وجنگ و جدالهای انجمنهای علم وفن شده بودبجز همین آلباتروس مهندس روبور دگر چیزی نبود .
صدای طره یکه عالم را به ولوله انداخته بود از طرف دوم تور بر نواخته میشد . بیرقها ئیکه بر بنا های مرتفع دنیا خلانیده شده بود بیرق ظفر روبور و آلباتروس است .
تا بحال مهندس روبور خود را شنا خناندن و نشان دادن نمیخواست و از انروهمیشه در شبها سیاحت میکرد . و تا در آچراغهای الكتريك خودر در میداد . در روزها در میان ابرها پنهان میشد . اما حالا آرزوی پنهان شدن خود راندارد. آیا گر همچنین نمیبود به کلپ ولدن چرا میآمد . و از مسئله بالون چرا بحث میکشاد . و سفینه طیار خود را در جنگل پنهان


( ۸۸ )

کرده از ساکنان زمین دو نفر شخص مشهور را در ان جرابر میداشت ؟
لکن چه فائده ؟ این کاشف بینظیر را دیدیم که در کاپ ولدن چگونه
معاملهٔ تحقیريهٔ دو چار گردید ، حالا به بینیم که او بارئیس و با شکاتب آن
انجمنی که این معامله را در حق او رواداشته بودند چگونه معامله خواهد کرد ؟
روبور بدو نفر سیاح تقرب نمود . حریفان برای اینکه حیرت و استغراب
خودشانرا به روبور نشان ندهند خاموشی را اولی دانسته بودند ! چونکه
در کله های این حریفان آنچنان يك عنصر عنادی موجود است که دفع
وزایل شدن آن ممکن نیست !
روبور به این عناد مهمانان یا اسیران خود دانسته ولی التفات نکرده
گفت :
— افندیان ! چنان گمان میبرم که شما به این فکر و خیال هستید که آیا
این ماشین طیاره من که برای سیاحت جو هوا بسیار کار آمد است ازین هم
بیشتر سرعت پیدا خواهد کرد یانی ؟ لہذا بشما میگویم که ازینهم بیشتر
سرعت دارد چونکه اگر سرعت خارق العاده که دلم بخواهد به او داده نتوانم
برکره هوا حاکم نمیشدم و عنوان من مظفر رو بور نمیشد . من هوای نسیمی
را خواستم که نقطهٔ استناد متینی برای خود بسازم ، ساختم و کامیاب هم
شدم . دانستم که برای غلبه کردن بر باد ، ازو قویتر شدن لازمست ،
خودر اقوتمند تر کردم . کشتیها ئیکه در زیر بحر حرکت میکنند هرطرف


( ۸۹ )

آنرا آب احاطه کرده است . آلباتروس مرا نیز از هر سو هوا احاطه
کرده پروانه های من مانند پروانه های سفینه های تحت البحر در جو هوا
کار می بیند . اینست که مسئله طیران هوا را من باینصورت حل کردم که این
نتیجه را هیچگاه بالونهای آماسیده شما بمیدان آورده نمیتواند !
از طرف دو نفر رفیق هیچ جواب نیست ! مهندس هیچ فتور نکرد .
و يك نيم تبسمی کرده گفت :
— بلکه بخیال شما بگذرد که آیا سفینه طیار من عموداً بر طبقه های بلند
ترین هوا بالا برآمده خواهد توانست ، و در انجاها بابالونهای آماسيده يك
مجادله خواهد کرد یا نی ؟ لهذا در اول امر بشما نصیحت میکنم که هوش
کنید با بالون ( غوهد ) خود بمقابله من در جو هوا نبرائید !
دو نفر رفیق شانه های خود را يك تکانی داده عدم تنزل خود را ایما
کردند روبور بسر طايفه يك اشارتی کرد . هماندم پروانه های عموده‌ی
آلباتروس توقف نمود . سفينه بقدر يك میل مسافه بجنهيد و باز آرام
شد . روبور باز يك اشارتی کرد . دفعته پروانه های عمودی بچنان شدتی
بدور آمد که قابل تصویر نیست . صدا های ( فرر زر ، فرر زر ، فرر زر )
زیادتی گرفت سفینه نیز بشدت صعود نمود .
فریقولن بیچاره بلرزه در آمده بی اختیار فریاد برآورده میگفت :
— آه افندی من ! آه افندی جان من ! حالا خواهد شکست ، حالا بر


( ٩٠ )

زمین خواهیم افتاد ! یارب تو مرا نگهدار !
روبور بی پروا خندیده ببالا بر امدن دوام ورزید ، در یکچند ثانیه آلباتروس بقدر چار بجهزار مترو بالا برآمد . دایرهٔ رؤیت به نود میل برسید ، این ارتفاع از نزول بارو مترو به ٤٨٠ ملیمتر دانسته شد .
بعد از انکه درجهٔ ارتفاع دانسته شد آلباتروس به نزول آغاز نهاد زیرا زیاده از ان بالا شدن بسبب کم شدن مولد الحموضهٔ ئیکه در هواست و همین جوهر سبب حیاتست مهلك شمرده میشد . روبور وجود خود و سفینه نشینان خود را به تهلکه انداختن را بیهوده یافت .
آلباتروس باز به نقطه که همیشه در ان طبقه رفتار داشت بکمال سرعت به سوی جنوب غربی بحرکت افتاد .
مهندس گفت :
— افندیان ! اگر اندیشهٔ شما همین بود گمان میبرم که رفع شده باشد !
در پنجا پرودانت خود را ضبط کرده نتوانسته گفت :
— مهندس افندی ! ما هیچگاه بهیچ اندیشهٔ نیفتاده ایم گمان شما بخطا رفته است . تنها از شما يك سوال داریم ، البته که جواب خواهید داد .
روبور — بگوئید !
— بچه حق در جنگل ( قرمون ) فیلادلفیا بر ما هجوم کردید ، بچه حق ما را در اوتاق حبس کردید ، بچه حق ما را در سفینهٔ طیار خود بجائیكه دل


( ۹۱ )

تان میخواهد میبرید ؟
– بالوقی افندیان ! شما مرا بجه حق در دالان خود تحقیر و رذیل کردید، و بدرجه بر من صولت و هجوم نشاندادید که بر زنده رهایی یافتن خود تا بحال متحیرم .
فیل ایوانس – سوالرا باز بسوال مقابله کردن جواب شمرده نمیشود،
پردانت – راست میگوید بچه حق ؟
روبور – آیا این را دانستن میخواهید ؟
هر دو رفیق – بلی ! بلی !
روبور – چون چنینست بدانید که به این حق کردم که از شما زیاده مقتدرتر بودم .
فیل ایوانس – بی ادبی کردید ، بی تربیه گی کردید !
روبور – هر چه که کردم ، کردم .
پرودانت بجوش آمده و به قهر پیش آمده گفت :
– مهندس افندی ! شما از چند وقتست که به رهزنی و قطاع الطریقی مشغول میباشید !
روبور این سخن تحقیرانه بزرگ پرودانت را بکمال صبوری و بی پروایی هضم نموده گفت :
– لكن افندیان ! انصاف کنید ، و يكبار بزیر نظر انداخته این منظره


( ۹۲ )

لطیفی را که در عالم نظیر ندارد ببینید باز هر مجادله که میکردید بکنید !
رفقابی اختیار بپایان نظر انداختند. فیل ایوانس بی اختیار فریاد برا
ورده گفت :
وای شلاله ( نیاغارا ) !
براستی که آلباتروس بقدر دو صد متر و از روی شلاله نیاغارا بالاتر به
آهستگی رفتار داشت !
حقیقتاً که این منظره را تماشا کردن از مجادله بر پا نمودن هزار هزار بار
بهتر بود ، زیرا بدیدن منظره شلاله مشهور نیاغارا که در بزرگی و عظمت و
لطافت دیگر مثالی ندارد ازین نقطه که آلباتروس است تا بحال هیچکس
موفق نشده است صداهای پر هیبت و عظمت آبهای عظیم تالاب (ئه ریه)
که از ارتفاع یکصد و بیست متره بيك وسعت بزرگی میریزد گوشهای سفینه
نشینانرا به اهتزاز می آورد . جو هوارا يك طبقه رطوبتنا کی استیلا نمود.
باد يك سردی و نمنا کنی پیدا کرد . انعکاس ضیای شمس که رو بغروب
نهاده بود بر شلاله میتابید ، وهزاران قوس قزح رنگارنگی از ان حاصل
میشد . و چنان گمان میشد كه يك نهر محلول الماسی از میان دانه های
زمرد ، ویاقوت و لعل ونیلم در جریان آمده است. علی الخصوص تپه های
سبز ، و چمنزار ها ، و جنگلهای اطراف آن این منظره را حس ولطافت
دیگری میبخشید .


( ٩٣ )

بعد از یکساعت آلباتروس از نهریکه جماهیر متفقهٔ آمریکا را از کانادا
جدا کرده است مرور نمود . تیره کشی شب نیز جهانرا فرا گرفت .

باب هشتم

رو بور در بکجا سوال مهمی را که از ومیشود جواب میگوید ؟

پرودانت. و فیل ایوانس را در یکی از کمره های دنبال کشتی برای خواب
وراحت برده کمره را بخودشان تسلیم نمودند که در انجا مکمل دو چپرکت
با فرش گرم و نرم خواب . ويك المارئی جامه و پوشاك ، ومتصل آن يك
او تاق كوچك توالت یعنی شست وشوی آرایش وغیره حاضر و موجود بود،
که در کمره های واپورهای مکمل داک نیز به ایندرجه اسباب استراحت
یافتن مشکلست .
سياحان هوایی ما بر بسترهای خواب استراحت خود بیفتادند . ولی
بسبب بعضی اندیشه هائیکه ذهن شانرا مشغول داشت تا بسیار وقتها
بر بسترهای خود شان از پهلو به پهلو غلطیدند . خود از خود میپرسیدند
که آیا بچه بلا افتادیم؟ اینچه خارقه هائیست که می بینیم ؟ آخر کارماچه
خواهد شد ؟ مهندس روبور باماچه خواهد کرد؟ هنوز چه خارقه های
دیگر خواهیم دیدیم ؟ اینست که این اندیشه ها بیچاره ها رابسیار مضطرب
وپریشان داشت .


( ٩٤ )

فريق ولن ترسندك را در طرف سر آلبا تروس در پهلوی آشپز خانه يك او تاقی دادند که این همسایکی خیلی موجب ممنونیت زنگئی شکمپرست شده بود . اما از دیگر طرف از خوف و دهشت بسیار هیچ نان مجانش نمی نشست و خواب بچشمش نمی آمد ! نهایت به بسیار زور بخواب رفت. لکن در خواب چند بار از بالا بزیر افتادن خود را بدید . و صداهای مدهش بر کشید .
حالانکه در هوای ساکن سیاحتی که در آلباتروس اجرا می شود خیلی مستریحانه مرور مینماید . بجز صداهای يك آهنگ ( فرر ز ر . فرر زر . فرر رر ) پروانه ها دیگر هیچ چیزی شنیده نمیشود. تنها گاه گاهی صداهای صفیر لوقو موتیفهای ریل که از روی زمین میگذشت بگوش سیاحان هوایی طنین انداز میشد . و گاه گاهی که از روی کدام دهاتی میگذشتند صدا های حیوانات اهلیه مانند گاو و گوسفند و خروس و غیره نیز بگوششان بر میخورد .
روز دوم پرودانت ، و فیل ایوانس از خواب بر خواسته بر سطح برآمدند در احوال دیروزه و امروزه کشتی طیار هیچ فرق نیافتند. همان پروانه ها وهمان فرر زر رها . همان دیده بان در پیش رو . همان سکاندار در دنبال اما برای دیده بان کشتی آلبا تروس را چه حاجتست ؟ در و اپورها دیده بان از ضروریاتست . زیرا بیم مصادمه با دیگر و اپور در هر وقت محتملست .


( ٩٥ )

حالانکه در آلباتروس بهم مصادمه با دیگر آلباتروس هیچ احتمال ندارد. اگر بگوئیم که بلکه با بعضی بالونهای (غوهد) مانندی تصادف کند! این احتمال نیز خیلی بیجاست. آیا آلباتروس از مصادمه آنچنان بالونهای آما سیده چه پروا دارد؟ بمجرد دکه خوردن آلباتروس با آنچنان بالونها آیا از انها اثری خواهد ماند؟

خوب! پس چون چنینست این احتیاط کاری دیده بان برای چیست؟ بگوئیم که این احتیاط کاری از ینست که دفعةً قله های بعضی کوهها در پیش روی آلباتروس بر امدن بعیدالاحتمال نیست. لهذا دیده بان برای همینست!
پرودانت. و فیل ایوانس اطراف را سیر و تماشا میکردند. دیدند که در زیر پای شان يك تالاب بسیار بزرگی پدیدار است. و در یکطرف تالاب مذکور يك شهر بسیار بزرگی موجود است.
فیل ایوانس گفت:
-- هیچ شبهه نیست که این تالاب (میشینغان). و اینشهر (شیکاغو) ست.
پرودانت بادوربین بسیار اعلایی که در کمرۀ خود یافته بود شهر را معاینه کرده هفده عدد خط راه آهنی را که از شهر مرور کرده است بدید. و و کایسای بزرك. و دوایر حکومت، و اوتلهای بزرك آنرا نیز تفریق نمود فیل ایوانس (سرمان) نام يك اوتل بزرگی را نشان داد که هیئت عمومیه آن عیناً بيك طاس تخته نرد مشابه بود.


( ٩٦ )
پرودانت گفت :
- اگر اینشهر شیکاغو باشد معلوم است که بسیار بجهت غرب رفته ایم،
و ازین هم معلوم میشود که اگر بر همین راه دوام ورزیم از نقطه برگشتن
فیلادلفیا خیلی دور می افتیم .
براستی که همچنین هم بود . آلباتروس رفته رفته یکسر از ایالت پانسیلوا
نیادور شده میرفت ، وراه غرب را پیش میگرفت که اگر در ینوقت روبور
را پیدا کرده به برگشتن مجبور کنند بازهم کار از کار گذشته است .
امروز مهندس بمیدان نبرامد، یابکار خودمشغولست ، یا آنکه خواب
میکشد ! لہذا هر دو رفیق بی آنکه مهندس را به بینند طعام خوردند . بعد
از طعام هر دو رفیق برای انتظار روبور در زیر عمودهای پروانه ها بگردش
وقدم زدن آغاز نهادند . پروانه های عمودی به آند رجه سرعت دور
میکردندکه انسان آنرا یکپاره جسم کاوله گمان میکرد .
از سر حکومت ( ایللوا ) بظرف دو ساعت گذر نمودند . از روی نهر
(میسیسپی ) که واپورهای دودیرکه در میان آن مانند قایقهای كوچك
معلوم میشد نیز بسرعت گذشتند .
بوقت ظهر یکساعت باقی مانده بود که شهر ( ابوو استیس ) را دیدندو
بعداز کمی به اراضی حکومت ( ایووا ) داخل شدند . درینجاها سلسلهٔ
جبال مارپیچی که از جنوب یکسر بسوی شمال امتدادیافته است دیده شد .


( ۹۷ )

زروه های بلند این کوهها آلباتروس را ببالا برامدن مجبور گردانید .
بعد ازین کوهها چمنزار بسیار واسعی که تابکوههای ( روشوز ) ممتد شده
است پدیدار شد . از سردی هوا چنان معلوم میشد که آلباتروس رفته رفته
به جنگل ( فاروست ) نزديك میشد .

امروز شایان دقت هیچ يك حالی ظهور ننمود . پرودانت وفیل ایوانس
تمام روز تنها ماندند . درین اثنا فر یقولن را دیدند که در طرف سر کشتی
بر و افتاده تا هیچ چیزی نه بیند . بیچاره بحال دهشتناکی بود . چونکه رفته
رفته خوف وهراسش بیشتر شده میرفت .

بعد از ظهر بدو ساعت بحدود حکومت ( نه براسقا ) رسیدند . که شهر
( او ما هاسیتی ) نام درینجا بر سر خط راه آهن یکصد و پنجاه فرسخی
درازی واقعه شده است که در مابین ( نيورك ) ، و ( سانفرانسیسکو ) کشیده
شده است . درین اثنا آبهای زرد نهر (میسوری) نیز دیده شد . بعد از کمی خانه
های چوبین و عمارتهای رنگین شهر ( اوماها) مشاهده و پدیدار شد .

هیچ شبهه نیست که چنانچه از سفینه طیار شهر به بسیار خوبی دیده میشود
از شهر نیز سفینه طیار بصورت مکمل مشاهده میگردد . زیرا مهندس روبور
سفینه خود را مانند پیشها به پنهان کردن آنقدر لزوم نمی بیند ، و در میان
طبقات بسیار بلند هوا در ابرها پنهان شدن نمیخواهد . پرودانت وفیل
ایوانس حیرت و تلاش مردم شهر را که از دیدن این سفینه غرایب دفینه


( ۹۸ )

بر بالای سر خود حاصل کرده بودند میدیدند . چونکه همه مردمان
چشمهای خود شانرا و دور بینهای شانرا بسوی بالا متوجه داشته بودند و واله
و حیران مانده بودند . پس معلوم شد که دیده شدن این ماشین طیار مهندس
رو بور از طرف مردمان ( اوماها ) مسئله طرم هوایی را چنانچه بر رئیس
کلپ ولدن و سرکاتب او حل و روشن ساخته بود بواسطه تلگرافهای
مردمان اوماها بر همه مردمان روی زمین ظاهر و مبرهن ساخته باشد.
بعد از یکساعت آلباتروس از اوماها در گذشت . برسیاحان اسیر گشته
آلباتروس به تحقیق پیوست که سفینه خط راه آهن کبیر را تعقیب نموده
یکسر بسوی غرب متوجه میباشد . حالا نکه ایخسئله پرودانت و فیل
ایوانس را بدهشت می انداخت ، و امید برگشتن و طن شانرا از دل شان
دور میساخت !
پرو دانت گفت :
-- معلوم است که این حریف بجائی که دلش میخواهد ما را میبرد!
فیل -- بلی ! هم از ما نمیپرسد ! اما جان خود را نگاه کند! من از ان آد
مانی نیستم که اینگونه کار ها را هضم بتوانم !
پرو دانت -- منهم نیستم ، اما اگر سخن مرا میشنوی باید که صبوری
و اعتدال دم را پیشه گیری !
فیل -- چه ، به اینگونه معامله صبر کنم ؟


( ۹۹ )

پرودانت - بلی ، حدت و غضب را برای يك وقتی نگهداریم که فائده و
منفعت آنرا به بینیم !
ساعت پنج بود که کوههای سیاه اراضی بزاستا سراسر از نظر نهان
گردید. وقتی که شام شد تمام حوضه نهر ( پلات ) را گذشته بودند . امشب
مانند شب گذشته صداهای لوقوموتیفهای راه آهن ، و اوازهای حیوانات
اهالیه ده ها و قریه های معمور سکونت شب را خلل پذیر نمیشد . زیرا این
زمین ها همه کی چمنزار ، جنگلزار ، شوره زار بود . گاه گاه صداهای گاو
های دشتی و جنگلی ماها ، و غنو نام امریکا که بگله ها گله ها مانند سیلاب
خروشان در جریان میبودند ، و گاه گاه آوازهای شغال و روباه و كرك
نیز بگوش مسافران آلباتروس نشین میرسید و نیز گاه گاهی که آلباتروس
بزمین بسیار نزديك میشد بویهای خوش نباتات خوشبویی که درینسوز
مینها بوفری موجود است بدماغهای شان بر میخورد .
والحاصل امروز نیز بآخر رسیده بعد از طعام شب مسافران بخوابر
فتند. فردا که (١٥) ماه حزیران بود صبح وقت فیل ایوانس پیشتر از
پرودانت از کمره خود بر آمده بفکر آن بود که بلکه ر و بو ر را دیده بتواند ؟
ولی چون مهندس را نیافت مجبور گردید که سبب پنهان بودن رو بور
را از سرطایفه ( توم تورنر ) بپرسد . توم تورنر در پیش او تاق سکاندار
بنظارت و نگرانی مشغول بود . فیل ایوانس به او نزدیکشده پرسید که :