{"book": "adl0217", "page": 1, "text": "[ILL]"}
{"book": "adl0217", "page": 2, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0217", "page": 3, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0217", "page": 4, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0217", "page": 5, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0217", "page": 6, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0217", "page": 7, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0217", "page": 8, "text": "هو الله تعالی\nکتاب بارود سازی\nالمسمی به تحفه امیری که از کتاب انگریزی\nمترجمان افغانستان بفرمان شهریار والا حضرت\nضیاء المله و الدین امیر مجاهد غازی امیر عبد الرحمن خان\nخلد الله ملکه و سلطنته بزبان فارسی ترجمه کرده بودند\nدر چاپخانه مبارکه دار السلطنه کابل حکم چاپ\nفرمودند بسعی و اهتمام\nکل محمد ہاشم محمدزایی\nصورت طبع پذیرفت\n۱۳۱۵"}
{"book": "adl0217", "page": 9, "text": "بسم الله الرحمن الرحیم\nحمد بیحد برخالق علی الاطلاق شایانست که از قدرت\nکامله و حکمت بالغه خود نظام آفرینش عالم را باین قسم\nانتظام بست که کشش نقل و کشش اتصال و کشش کیمیائی\nرا برای بقا و و ترکیب و تاثیرات آفریده به اینگونه\nبهر کدام قوت و تاثیر بخشید که از آمیزش معدنیات\nآتش پیدا میکند و از آمیزش بخارات حرارت شکل\nابر بسته باران رحمت را باعث حیات عالم میسازد\nمتاع"}
{"book": "adl0217", "page": 10, "text": "۳\nيخرج الحی من الميت ويخرج الميت من الحی محض بقبضه\nقدرت اوست و درود وصلوات بر آن نبی کریم\nو ختم المرسلین واجب است که ان الله وملائكته يصلون\nعلی النبی یا ایها الذین امنو صلو علیہ وسلمو تسلیما آمر بر\nورد صلوات بر اوست و با وجود امی بودن دفتان\nتمام مذهب علم و کمال را شستن و به اصلاح دارو ددن\nتعلق وابسته بوجود نور آمود اوست وثنا وصفت\nشایان شان ذیشان اصحاب کبار و آلہ المطهرات\nو شاه بازان دین و ملت مبارک اوست که هر کدام\nاوشان بر فلک ہدایت آفتاب و ماہتاب و کواکب\nاند بعد با آنچه مدح و اوصاف حضرت خلیفہ دین و امام"}
{"book": "adl0217", "page": 11, "text": "۴\n\nالمسلمین جناب پادشاه عالم پناه عدل گستر ضیاء الملة\nوالدین امیر ابن الامیر ابن الامیر امیر عبدالرحمن خان\nحافظ کیش و ملت به تحریر آورده شود زبان قلم یارای\nآن بخود نه دیده مثل الف الحمد قد راست از کثرت\nادب و تعظیم بر یک پای ایستاده میشود پادشاهی که\nدر عهد حکومت او خطهٔ پاک افغانستان از آشوب\nراهزن و قطاع الطریق و جابران و ظالمان به قسمی\nپاک شده که گویا شیر و گوسفند بر یک چشمه آب میخورند\nو خلق عالم این قسم آرام غنوده اند که احدیرا یارای\nآن نیست که بخیال جبر و زیادتی بطرف مظلومی نظر\nکرده بتواند علم و کمال بجائی رسیده است که کتب موقوفه\n\nتمام"}
{"book": "adl0217", "page": 12, "text": "تمام عالم یکی بعد دیگری ترجمه شده به حلیه طبع ممتاز شد\nباعث بهروری عام وخاص میشوند از آنجمله و زمره\nکتاب هذا استمی به تحفۂ امیری در علم بارود سازی تحفه\nبارگاه خسروی گردید اللهم انصرنا وثبت اقدامنا واللهم امینا\nآغاز کتاب تحفۂ امیری\nعلم بارود سازی\nمشهور مشهور مصنف نامی فرنگستان در کتب تصنیف\nخود نوشته اند که بارودسازی اول ابتدا قبل از تولد\nحضرت عیسی علیه السلام در عرب در رواج در آمده بود\nو باز مثل آنکه دیگر علوم کمالات از ایشیا که حال\nمردم مغرب یعنی یوروپ آنرا مشرق بی کمال گفته"}
{"book": "adl0217", "page": 13, "text": "٦\nبه نظر حقارت می بینید از همین اشیاء یا مشرق بی کمال\nدر وقت سلطنت ساسانی ها به یوروپ رفته اجرای یافت\nاگرچه ما را درین رساله مختصر گنجایش طول کلام نیست\nمحض برای هم قومهای خود که همه مشرقی گفته می شوند\nخبر کردن لازم است که بدانند که اهل مغرب از اهل\nمشرق شاگردی کرده از خواب غفلت و سستی\nاوستاد نوبت به اینجا رسیده است که شاگرد برای اول\nاو خند کند - بارود که اول در زمانه قدیم در عرب\nمروج بود مردم عرب آنرا مدفع مینامیدند و نسخه یا اجزای ان شش در هم بودند\nشوره ده درهم ذغال دو درهم گوگرد یک\nنیم درهم و این حرف لایق غور کردن و مدنظر\nداشتن"}
{"book": "adl0217", "page": 14, "text": "داشتن است که بعد از تجربه ها و اصلاح ها و امتحان های\nعمرهای دراز نسخه یا اجزای بارود سازی که فی الحال\nدر عمل مردم انگلند می باشد یعنی نسخه یا اجزاء\nبارود انگریزی بقرار تفصیل ذیل میباشند\nشوره ۷۰ ء ۶۷ حصه\nزغال ۱۲ ء ۱۵ حصه کل صد حصه\nگوگرد ۱۱ ء ۱۱ حصه\nجمله میزان ۱۰۰ حصه\nکه نسخه مذکور قریب قریب تا حال همان است که هزارها\nسال پیشتر مردم عرب به عمل می آوردند اگرچه بلحاظ\nرطوبت یا خشکی هوای ملک و نیز از نمی و خشکی خود"}
{"book": "adl0217", "page": 15, "text": "مصالح قدری تسهیل تغیر و تبدل خفیف کمی و بیشی در اجزاء\nنسخه بارود می شود لاکن عام قاعده که در رواج است\nاجزاء نسخه بارود در ممالک مختلف بدین تفصیل میباشند\nدر ملک اضلاع متحده امریکه بارود جنگی بدین اجزاء\nشوره هفتاد و شش جزو\nذغال چهارده جزو کل میزان یکصد جزو\nگوگرد ده جزو\nو نیز بدین تفصیل هم در ملک اضلاع متحده امریکه برای اجزاء دار جنگی\nشوره هفتاد و پنج جزو\nذغال پانزده جزو میزان کل یکصد جزو\nگوگرد ده جزو\nدر ملک"}
{"book": "adl0217", "page": 16, "text": "و در ملک مذکوره بالا برای شکار که باروت استعمال\nمی شود نسخه و اجزاء آن بدین تفصیل است\nشوره هفتاد و هفت یا هفتاد و هشت جزو\nزغال دوازده یا سیزده جزو کل میزان یکصد جزو است\nگوگرد ده جزو\nدر ملک انگلند نسخه یا اجزاء باروت بدین تفصیل است\nباروت جنگی\nشوره هفتاد و پنج جزو\nزغال پانزده جزو کل یکصد جزو\nگوگرد ده جزو\nو برای باروت شکاری نسخه یا جزو در انگلند بدین قرار است"}
{"book": "adl0217", "page": 17, "text": "۱۰\nنسخهٔ اول\nشوره هفتاد و هشت جزو\nزغال چهارده جزو کل یکصد جزو\nگوگرد هشت جزو\nنسخهٔ دوم بارود شکاری انگلند\nشوره هفتاد و پنج جزو\nزغال هفده جزو کل یکصد جزو\nگوگرد هشت جزو\nو اقسام بارود ملک فرانس بدین نسخه یا اجزا میباشند\nبارود جنگی\nشوره هفتاد و پنج جزو\nزغال"}
{"book": "adl0217", "page": 18, "text": "۱۱\n\nذغال دوازده و نیم جزو\nگوگرد دوازده و نیم جزو\nکل یکصد جزو\n\nو در ملک فرانس نسخه باروت شکاری بدین تفصیل است\nشوره هفتاد و هشت جزو\nذغال دوازده جزو\nگوگرد ده جزو\nکل یکصد جزو\n\nو در ملک فرانس باروت سورنگ و نقب پائیدن بدین اجزا میباشد\nشوره شصت و دو جزو\nذغال هژده جزو\nگوگرد بیست جزو\nکل یکصد جزو\n\nباروت کشی ملک و دولت پروشیا برای جنگ بکار"}
{"book": "adl0217", "page": 19, "text": "۱۲\n\nمیرود نسخه و جزو آن بدین تفصیل است ـ\nشوره هفتاد و پنج جزو\nذغال سیزده و نیم جزو \nگوگرد یازده و نیم جزو\nکل یکصد جزو\n\nباروت جنگی که در دولت استطیا ساخته\nمیشود نسخه اجزاء آن بدین تفصیل است ـ\nشوره هفتاد و پنج جزو\nذغال پانزده جزو\nگوگرد ده جزو\nکل یکصد جزو\n\nو باروت جنگی که در سویدن ساخته می شود\nنسخه و اجزاء آن بدین تفصیل است ـ\nشوره"}
{"book": "adl0217", "page": 20, "text": "۱۴\n\nشوره هفتاد و پنج جزو\nگوگرد شانزده جزو کل یکصد جزو\nذغال نه جزو\n\nو بارود که در چین یعنی خطای ساخته میشود نسخه\nو اجزا آن بدین تفصیل است ـ\n\nشوره ۷۶، ۷ جزو\nگوگرد ۱۴، ۱ جزو کل یکصد جزو\nذغال ۹، ۹ جزو\n\nلکن بقرار قاعده متوسط اگر خشک مصالح و هوای\nملک عین اعتدال باشد باید جزو بارود جنگی بدین تفصیل باد\n\nشوره ۶۴، ۷۴ جزو"}
{"book": "adl0217", "page": 21, "text": "۱۴\nذغال ۱٥ و ۱۳ جزو کل یکصد جزو\nگوگرد ۱۱ و ۸ جزو\nفصل دوم در بیان ساختن باروت۔ مناسبت اجزاء\nقوت باروت چگونہ اثر می بخشد ہوارسنجہ چنا نکہا باروت\nبارود که به انگریزی گن پاوڈر گفته می شود یک\nمرکب مجسم از مفصله ذیل اجزاء و مصالح میباشد۔\nاول۔ ذغال برای مهیا کردن کاربن یعنی جزو\nهیزم سوخت دویم۔ شورہ که آسیجن بخار\nجزو ہوا که از آمیزش آن آتش در می گیرد\nرا پیدا میکند که برای در دادن ذغال مطلوب بکار می آید\nسوم۔ گوگرد برای تیز کردن شعله در گرفتن۔ اما گوگرد\n\nاینقدر"}
{"book": "adl0217", "page": 22, "text": "۱۵\nاین قدر بسیار جزو ضروری نیست چرا که اکثر بارود\nبدون آن ساخته می تواند شد که به تجربه رسیده\nعمل در گرفتن یا ترقیدن که در بارود بسیار زیاد\nتر نتیجه یا تاثیر آن بریکبارگی بزور بر آمدن یک\nکلان مقدار بخار بسیار گرم منحصرست و این نجار\nزیاده تر پیدا می شود از سوختن و در گرفتن ذغال\nکه ذغال مذکور را آکسیجن [بخار آتشی که جزو هوا\nکه در شوره داخل است در میدهد\nاین بخارات که پیدا می شوند اگر برای وسعت\nیافتن بلیه کرده شوند بخوبی و آسانی این قدر جای\nخواهند گرفت که دو هزار چند از همان بار و دکشاد"}
{"book": "adl0217", "page": 23, "text": "١٦\n\nو کلانی داشته باشد که ازان باروت بخار مذکور\nزور کرده بر آمده بود\nدر باره گوگرد گفته میشود که نقطه و حالت شعله\nروشنی باروت را خفیف میکند و تیزی رفتار و گرمی\nحرارت در گرفتن را زیاده میکند و به تقسیم مقدارها\nبخارات را وسعت و کشادگی داده یا اما سانده\nاضافه میکند\nترقیدگی یا پراکنده قوت باروت صرف بالا بخار\nکه پیدا کرده می شود منحصر و وابسته نیست انیقو\nبر آن گرمی نیز منحصر است که اثر آن بر کشادگی\nیا وسعت های بخار مذکور میشود و نیز بر آن نسبت\n\nتیزی"}
{"book": "adl0217", "page": 24, "text": "۱۷\n\nتیزی هم منحصر است بهمان تیزی که بخار ها پیدا و حاصل\nمی شوند و نیز همین عمل بر ساخت دانه های\nبارود وغیره منحصر است -\nکلان فوقیت که بارود بالای دیگر شیای ترقنده\nیا پرانندۀ ناری که تا حال به تجربه آمده اند ترجیح دارد\nهمین است که بارود مذکور نسبت یا شرح\nدر گرفتن را با قاعده و یکسان میکند و باین قسم زور\nو صدمه بالای تفنگ یا توپ کم میرسد -\nکلان نقص بارود مذکور دود و چرک گذاشتن میباشد\nکه همراه قوت پریدن یا ترقیدن آن ملحق است -\nجمله یا مجموعه قوت یا عمل بارود از روی اصول"}
{"book": "adl0217", "page": 25, "text": "۱۸\nحساب وقتیکه بدون حد بستن سرعت بیاید چهار صد\nو هشتاد و شش ٹن وزرا بر همان قدر فوت هر پوند\nباروت برداشته میتواند وقوت بخار که در یک پوند\nگول یعنی ذغال سنگ میباشد از قوت بخار\nباروت ده چند زیاده تر است لکشدن\nمفصلۀ ذیل اجزاء یا عمل های کلیه و کلان میباشد تا\nقوت را که از باروت پیدا میشود تاثیر می بخشند.\nاول - رقم یا خوبی اجزاء بارود\nدوم - نسبت یعنی مقدار های جداگانه اجزاء باروت\nسوم - حجم آبی یا پرتی مغز بارود یا وزن باروت\nچهارم - سختی بارود\nپنجم"}
{"book": "adl0217", "page": 26, "text": "۱۹\nپنجم - نسبت رطوبت یا نمئی بارود\nششم - کلانی و خوردی دانه های بارود\nهفتم - مقدار فاصله و جای که بارود\nدر خانۀ کارطوس یا میل چه قدر جای میگیرد -\nهشتم - درازی میل تفنگ و غیره\nنهم - قُطر یا کشادگی دهن میل\nدهم - مقدار بارود\nیازدہم - وزن گلوله\nدوازدهم - اثر یا صدمۀ باد بر گلوله\nسیزدهم - رُخ های میل\nصفت و رقم اجزاء بارود"}
{"book": "adl0217", "page": 27, "text": "۲۰\nیکی از اعظم ترین مشکلات برای بارود ساز در جد\nو جهدهای او برای حصول بارود یک حجم و یکسان\nاینست که ذغال های هر قسم مختلف میباشند-\nکیمیاوی حالت چوب ها که از آنها ذغال مذکور\nساخته می شود از آب و هوای همان ملک که در انجا\nچوب مذکور پرورش یافته باشد و از موسم سال\nدر هر موسم که چوب مذکور بریده شده باشد متاثر\nمی شود - چوب برای ذغال بارود مدام در بهار\nبریده می شود - مزاج و خاصیت خود ذغال\nتقریباً هر اندازه کم و بیش کرده و به عمل آورده\nمی توانند در وقت ساختن ذغال بذریعه مختلف\nکردن"}
{"book": "adl0217", "page": 28, "text": "۲۱\n\nکردن آن گرمی و حرارت که به ذغال مذکور\nرسانده میشود و از درازی آن قدر وقت و زمانه\nکه ذغال مذکور بهمان گرمی گذاشته می شود\nکم سوخته ذغال زود قابل شعله زدنست لکن\nبه نسبت آن ذغال که وقت مقرری پوره سوخته اند\nشده باشد زیادتر رطوبت بردار و نم پذیرست\nبنابرین باعث بارود آن زورتر میباشد لکن\nبارود مذکور از هوا رطوبت را جذب کرده\nقوت خود را کم میکند -\nدر خصوص دیگر دو اجزاء بارود که گوگرد و شوره\nمیباشند در صاف و خالص کردن آنها هیچ مشکل نیست که"}
{"book": "adl0217", "page": 29, "text": "۲۲\n\nباین قسم برابر و یکسان خاصیت بدست آورده میشود\nدر بیان نسبت نامی مقدارهای اجزاء\nیک خفیف اضافگی در نسبت مقدار گوگرد گفته\nشده است که تیزی و سرعت درمی در گرفتن را\nزیاده میکند - یک اندک یا خفیف کمی کردن\nدر نسبت مقدار شوره تیز رفتاری گلوله و لنگر\nهر دو را کم می کند\nدر بیان حجم آبی یا پری و منجمد بودن مغز ناو\nهر قدر که دانهای باروت زیاده تر پرمغز و منجمد باشد\nهمانقدر حجم آبی بارود مذکور بلند تر خواهد بود\nو همانقدر زیاده تر بهستگی و توقف دانهای\nمذکور"}
{"book": "adl0217", "page": 30, "text": "۲۳\nمذکور خواهند سوخت و همانقدر کم وزن\nکه آنها بر شگاف میل تفنگ خواهند انداخت\nهمانقدر کم تیز رفتاری بگلوله خواهند رساند\nدر بیان سختی بارود\nسختی بارود ماسوای پر مغز بودن آنهم ضرور است\nاثر فایده سختی آنست که سوختن شعله بارود را\nدیر نگاه میدارد و سختی براق و جلادار روشن که در با‌رود\nباشد سوختن شعله بارو در ادیر نگاه میدارد\nبیان نسبت مقدار رطوبت یا نمی\nاثر رطوبت و نمی که به بارود میرسد گرمی و حرارت\nدر گیران و ترقایدن را از سبب همان بخار"}
{"book": "adl0217", "page": 31, "text": "۲۴\n\nکه از ان رطوبت پیدا میشود کم میکند و به اینقسِم قُوّتِ\nو تیزی رفتار بارود هر دو را کم میکند -\nدر بیان خوردی و کلانی جسیم دانهای بارود\nبالفرض یک بارود در هر باب عین برابر\nو مطابق باشد بدون خوردی و کلانی و شکل\nدانه های بارود در آن صورت تبدل شدن\nبارود در شکل بخار منحصر و تعلق میباشد نسبت\nمقدار شعله زدن دانه های بارود و بر وقت\nدر گرفتن و سوختن هر دانه بارود -\nنسبت مقدار یا اندازهٔ شعله زدن یا روشن\nشدن دانهٔ بارود بر آن آسانی تعلق است\nکه بیدا"}
{"book": "adl0217", "page": 32, "text": "۲۵\n\nکه بچه قدر آسانی وسهولیت شعله مذکو رپیر کرد\nگذشته میتواند از درمیان متصله ونزدیکی\nدانه های بارود ــــ واز درمیان وسعت\nفاصله هائیکه درمابین دانه های بارود حایل اند\nاین عمل کلیه و زیاده تر بر شکل دانه های بارود منحصر\nاست و زمانه یا وقت در گرفتن و سوختن اندازه\nجسم یعنی خوردی و کلانی دانه های بارود ـــ هر قدر\nکه دانه های بارود خورد تر باشند همانقدر\nدر گرفتن وسوختن زودتر خواهد شد ــــ\nاین شرایط مذکوره بالا تا یک اندازه معین قدری\nخلاف یکدیگر میباشند بنا برین اینحرف بآسا"}
{"book": "adl0217", "page": 33, "text": "٢٦\nفهمیده میشود که برای یک مقرری مقدار بارود\nاین قسم شکل و خوردی و کلانی دانهای بارود\nدیگر نخواهند بود که برابر و یکسان شعله خواهند\nداد که همراه مطلوبه تیزی یا سرعت در گرفتن\nو سوختن تعلق و بسته خواهد بود -- تفنگ\nدر خورد مقدارهای بارود یک ٹک چنانچه در\nهای استعمال کرده می شوند هر چه قدر که دانه ها زود\nریزه تر باشد همانقدر زیاده سرعت دار شعله\nروشنی در گرفتن و سوختن با رو د خواهد شد هر جای\nدر بیان مقدار آن فاصله که بارو د در خانه فیکر\nهر چه قدر که فاصله زیاده تر در خانه تفنگ از بارود\nخالی بماند"}
{"book": "adl0217", "page": 34, "text": "۲۷\nخالی بماند همانقدر قوت کمتر خواهد بود و همانقدر\nتیزی رفتار کلوله از دهن تفنگ برآمده کمتر خواه\nبود کارطوس های تفنگ مارتینی ہنری [ تفنک پاره ]\nکه ورقی میباشند باعث اینگونه حالت دخول\nکارطوس به نسبت کارطوس های یک تکه زیا\nترجای ای هوا یا باد داشته میباشند و ہمین\nباعث تیزی رفتار کلوله بعد از دهن تفنک کمتر است\nدر بیان درازی میل\nمطلب و نتیجه که در تجربه های جدید در کار است\nو تجسس کرده میشود همین است که میخواهند که\nهر قدر دور که ممکن باشد صدمه قوت را بر تمام"}
{"book": "adl0217", "page": 35, "text": "۲۸\nدرازی میل برابر تقسیم کنند یک کلان کار عمل\nاز مقرری مقدار بارود حاصل کنند بدون\nآنکه نامناسب و ناجایز صدمه بتفنگ یا گلوله\nانداخته شود ـ یک از روی اُصول حساب\nدرست نتیجه در خصوص درازی درون میل تمام\nحاصل خواهد شد اگر این عمل بدست بیاید که آخر\nذره و قلیل مقدار بارود هم بصورت بخار متبدل\nشود در وقتیکه کلوله از دهن میل می برآید ـ\nدر بیان دوره دهن میل و اندازه میل\nبهمراه همانقدر بارود و وزن گلوله گفته شده است\nکه زیادتی یا اضافه گی کشادگی میل تیزی رفتار کلوله\nرا بعد از"}
{"book": "adl0217", "page": 36, "text": "۲۹\n\nرا بعد از برآمدن از دهن میل زیاده میکند لاکن\nاینحرف اغلب است که این حرف صرف تا یک\nاندازه و مقدار معین راست است —\nدربیان وزن و مقدار بارو\nدر اسلحه خورد زیاده از اندازه لگد زدن اسلحه\nیک حد معین برای مقدار وزن بارود میسازد—\nدر بیان وزن گلوله\nاگر وزن گلوله زیاده کرده شود تیزی رفتار گلوله هم\nبعد از برآمدن از دهن میل کمتر خواهد شد—\nدر بیان رخهای میل\nاز تجربه های کمیٹی در خصوص اشیاء پراننده یا ترقاندا؟"}
{"book": "adl0217", "page": 37, "text": "۳۰\n\nناری یعنی اقسام بارود ظاهر میشود که بسیار قلیل\nفرق است در قوت و تیزی رفتار گلوله اگر میل\nتفنگ صاف یعنی بی رخ باشد یا رخ دار باشد طبیتکه\nبرغوی درون میل نا خورد و کلان نباشد و برابر با\nو وزن بارود و گلوله یا چره برابر و یکرقم بوشند\nمطالب یا نتایج که در کار میباشند که حاصل کرد\nشوند از ساختن اشیاء ترفنده برای توپهای\nکلان و تفنگ و تفنگچه ها و غیره بدین تفصیل اند -\nاوّل - زیادتی یا اضافه کردن قوت تیله کننده\nدویم - کم کردن تخفیف ابتدائی اولی صدمه زور میل\nسوم - برابر و یکسان ماندن قوت و زور\n\nچهارم"}
{"book": "adl0217", "page": 38, "text": "۳۱\nچهارم - از چرک گذاشتن خلاص بودن خصوصاً\nدر بارودهای اسلحه خورد یعنی تفنگ و تفنگچه وغیره\nپنجم - پایداری بارود که در حرکت نقل و باربردار\nو در ذخیره خانها و غیره نقص نکند و کمزور نشود\nاز جمله تمام اشیاء ترفنده یا در گیران که درین وقت\nمعلوم دار میباشند بارود مقرری صرف پورا\nو کامل وصف دارد در باب هر سه مطالب و شرایب\nابتدائی که بالا مذکور شده است\nاول - اینکه اجزاء مصالح بارو د بآسانی حاصل کرده شوند\nدویم - اینکه اجزاء بارود بمقابله دیگران ارزان بیایند\nسوم- اینکه در ساختن بارود اگر احتیاط و دوراندیشی"}
{"book": "adl0217", "page": 39, "text": "۳۲\nمناسب درست کرده شود به نسبت دیگران کت\nمحفوظ و بی‌خطر میباشد و نیز اینکه در تحویلخانه و در حمل\nو نقل باربرداری هم محفوظ و بی‌خطر میباشا\nو هم خراب نمی شود –\nچهارم – اینکه زمانه و وقت سوختن و در گرفتن\nبارود مبرور میباشد بمقابله در گرفتن و سوختن\nبسیاری دیگر ترفند و در گیرنده مرکب‌های صالح\nو بزودی و آسانی زیر حکم آورد یعنی زور یا کمر و\nکرده میشود بذریعه عمل ساختن آن باین قسم که\nمطابقت و مناسبت بهمراه هرگونه اسلحۀ\nجنگ که مطلوب باشد بکند –\nبعضی بارودها"}
{"book": "adl0217", "page": 40, "text": "۳۳\nبعضی بارودها اگر چه عیناً از یک مصالح ساخته شده\nباشند و بهمان مقدار برابر مصالح و اجزاء آن\nمخلوط کرده شده باشند و با وجود آن در قوّت\nترقاننده یا در گیران پراننده بسیار مختلف\nمیباشند یعنی در وقت همانقدر که بارود\nمیسوزد اختلاف میباشد یا در وقت همانقدر\nکه بارود مذکور بشکل بخار متبدل میشود اختلاف\nمی باشد و این خاصیت یا اختلاف بر مفصله\nذیل طبعی نسبت های ساختن بارود منحصر می باشد\nاول یا الف ـ پر مغزی یا حجم آبی بارود\n(ب) سختی بارود ـ"}
{"book": "adl0217", "page": 41, "text": "۳۴\n(ث) اندازۀ خوردی و کلانی دانهای اتکلۀ باروت\n(د) شکل دانه‌های باروت\n(ی) مقدار و اندازۀ روشنی یا جلا دادن\nکه به باروت مذکور چه‌قدر جلا داده شده‌است\nاز جمله مذکوره بالا شرایط پر مغزمی و حجم آبی که باروت\nداشته باشد اثر آن زیاده‌تر است\nدر بیان مجملا بیان آن اموراتی که در ساختن باروت لازم\nمفصلۀ ذیل معمولی و مستمری امورات عمل کردن\nو مد نظر داشتن می‌باشند.\nاول ـ منحصر است به پاک کردن اجزاء یا مصالح\nکه ازان‌ها باروت ساخته می‌شود و برمی‌گردند\nدر غربال"}
{"book": "adl0217", "page": 42, "text": "۳۵\nو غربال کردن ذغال و گوگرد ـ\nدویم ـ منحصر است بر مخلوط کردن و با هم آمیزش دادن\nاجزاء یا مصالحی که از آنها بارود ساخته میشود\nسوم ـ منحصر است بر سیا ب کردن یعنی یک جسم\nساختن اجزاء یا مصالحی که از آنها بارود ساخته میشود\nچهارم ـ منحصر است بر شکستاندن کلچه های بارود\nبعد از ان که در زیر ماشین یا آسیا یک جسم کرده شوند\nپنجم ـ منحصر است بر بسته کردن یا شکنجه کردن یا لنگر\nانداختن بر بارود تا که خوب با هم سخت بسته شود\nششم ـ منحصر است بر ساختن دانه های بارود\nکه دانه های مطابق اصول ساخته شوند ـ"}
{"book": "adl0217", "page": 43, "text": "٣٦\n\nهفتم ـ منحصر است بر غبار و خاکه پاک کردن از بارود\nهشتم ـ منحصر است بر روشن کردن یا جلا دادن بارود\nنهم ـ منحصر است بر خشک کردن بارود خواه بذریعهٔ\nبخار دیوار های خانه را گرم کرده شود یا بدیگر قسم ـ\nدهم ـ در اختتام یا تکمیل بارود که مراد از تکمیل و بطریقی\nمناسب بعد از ساخته شدن بارود را بسته کردن\nونگاه کردن وغیره میباشد ـ\nاجزاء یا مصالح که ازان بارود ساخته میشود باید\nکه باالکلیه صاف و پاک باشند و بسیار کلان\nترین احتیاط در کارست در عمل دوباره پاک کردن\nشوره و گوگرد و در سوختاندن ذغال که مسدود\n\nکرده"}
{"book": "adl0217", "page": 44, "text": "۳۷\nکرده و باز داشته میشود داخل شدن هیچگونه خارجی\nاشیاء یا گرد و غبار و غیره را که ذره ومقدار\nقلیل هم در میان بارود نه افتد و احتیاط مذکور\nاز اجزاء یا مصالح بارود گرفته تا اختتام عملهای\nساختن بارود بهر محل و هر باب کرده میشود خوبی\nو تعریف بارود بسیار زیاده تر از لحاظ مصالح\nبر تاثیر و خاصیت ذغال منحصرست و اینحرف بدو\nامر وابسته است بر اقسام چوب که از ان\nذغال مذکور ساخته میشود و بر طریقی و قسمیکه\nچوب مذکور سوختانده می شود ـ\nاول عمل یا مرتبه در ساختن بارود این است که اجزاء"}
{"book": "adl0217", "page": 45, "text": "۳۸\n\nیعنی مصالح که بارود ساخته می شود باید که بسیار\nصاف و پاک و خالص کرده شده باشند -\nکه برابر و یکسان بودن قوت و عمل بار و د برین\nمنحصر است و نیز پایدار می و نگاهداشت و حفاظت\nو بی خطر بودن بارود بر همین منحصر است -\nعمل دویم مخلوط و آمیزش کردن مصالح میباشد\nبه این قدر احتیاط و خوبی که سوختن و در گرفتن\nبارود برابر و یکسان باشد و آمیزش با مخلوط\nکردن مذکور بعمل آورده میشود - اولاً بتقدرِ\nاینکه اجزاء یا مصالح بارود ساختن را به تقدیر\nهای برابر و درست مناسبت در یک ظرف میندازند\n\nو بعد ازان"}
{"book": "adl0217", "page": 46, "text": "۳۹\n\nو بعد از ان همه را یک جای شور بدهند -\nدوم - بذریعهٔ اینکه مصالحهای مخلوط شدهٔ مذکوره\nبالا را سائده و میده کرده شود در هاون های\nبسیار کلان که بنام ماشین ها یا آسیابهای یکجسم\nساختن و مخلوط کردن بیک وجود گفته میشوند\nو نتیجهٔ آن این می شود که یک بسیار بسته و یک جسم\nمرکب و آمیزش از ماشین ها یا ون مذکور بشکل یک\nکلچهٔ بسته می برآید که قدری مثل کلچهٔ کنجاره\nکه از ان تیل کشیده شده میباشد مشابهت\nداشته میباشد -\nاین کلچهٔ میده دانه اصل باروت میباشد آنانکه ها"}
{"book": "adl0217", "page": 47, "text": "آن قدی در خوردی و کلانی و جسامت بی‌قاعده\nمیباشند که از میدۂ مثل آرد گرفته نسبتاً تا کلان\nکلان تکه نامی کلچه مختلف اندازه داشته میباشند\nو پرتی مغز باروت یا حجم آبی هم برابر و یکسان\nنمی باشد و ازین هر دو سبب مذکورۂ بالا\nدر قوت و عمل بارود بی‌قاعده بودن و غیر\nیکسان بودن را پیدا میکنند و برای دفع کردن\nو دور کردن عیب مذکور کلچۂ مذکور را شکستانده\nریزه ریزه کرده می شود و بعد از ان برابر یکسان\nشکنجہ کرده و لنگر انداخته بزور وزن یک جسم کرده\nو یکسان کرده میشود بذریعۂ شکنجہ که بزور آب"}
{"book": "adl0217", "page": 48, "text": "۴۱\nلنگر می‌اندازد و شکنجه مذکور را هیدرالک پریسر\nیعنی شکنجه آبی می‌نامند\nو بعد از شکنجه شدن بارود مذکور در شکل قرصکها\nبرابر و یکسان پر می‌نامی مغز ساخته میشود\nبعد ازین عمل دانهای بارود مذکور را هر قدر\nخورد و کلان و هر قسم که بخواهند ساخته میتوانند\nشد بهر قراریکه مطلوب و در کار باشد تا همین\nعمل که مذکور شد ساختن هر قسم بارود خواه دانها\nآن گرد بکار باشد یا چهار پهلو یا شش پهلو همه\nقریباً بر یک قسم است فرق صرف همین قدر\nمیباشد که اقسام ذغال مختلف میباشند وزناً"}
{"book": "adl0217", "page": 49, "text": "۴۲\nیا مهلت یک جسم ساختن ومخلوط کردن هم مختلف\nمیباشند چرا که مدت یک جسم مخلوط کردن بارود\nمذکور در حالیکه بارود برای اسلحه خورد مثال تفنگ\nو تفنگچه وغیره در کار ومطلوب باشد دراز ترود\nمیباشد چرا که از دیر زیر شکنجۀ نگاه کردن بارود\nمذکوره مطلوبه در پرتی مغز وحجم آبی اضافه\nپیدا میکند\nاگر مطلوب بارود دانه دار باشد کلچکه از زیر\nشکنجه تیار شده می برآید در یک ماشین شکستندۀ\nدانه ساخته میشود و بعد از شکستاندن بارود شکسته\nرا از میان غربال ها گذشتانده یعنی غربال کرده\nمیشود"}
{"book": "adl0217", "page": 50, "text": "۴۳\nمیشود تا که اندازه های خوردی و کلانی دانهای\nمذکور یک برابر و یکسان برآید لکن اگر کلان\nتکه های بارود مطلوب و درکار باشد کلچه باروت\nکه از شکنجه برآمده میباشد کلچه مذکور در دیگر\nقسم ماشین بریده میشود که تکه های بهمانقدر کلان\nبسازد هرقدر که کلانی تکه های بارود مذکور مطلوب باشد\nخورد دانه بارود تفنگ آن قسم بارود را میگویند\nکه برای استعمال کارطوس های تفنگ انفلید بکار میآید\nو خورد دانه بارود تفنگ نمبر دویم آن قسم بارود را\nمیگویند که برای استعمال کارطوس های تفنگ پناپه\nدرکار می آید ـ و این بارود به نسبت بارود"}
{"book": "adl0217", "page": 51, "text": "تفنگ بغل پر در پر می مغز و حجم آبی زیاده و اقصا\nمیباشد و اندازه کلانی دانهای هر دو قسم بارود\nمذکور برابر و یکسان میباشد و دانهای بارود\nمذکور از میان سوراخ های غربال این قسم که\nدر یک انچه مربع دوازده سوراخ داشته با[شد]\nمیگذرند و از یک غربال این قسم که بیست سوراخ\nدر یک انچه مربع داشته باشد نمی گذرد و از س[بب]\nخورد بودن شگاف بند میمانند ـ\nبعد از دانه ساختن خورد دانه بارود تفنگ\nو خورد دانه بارود تفنگ نمبر دوم از خاکه بارود\nپاک و جدا کرده میشوند در میان یک ڈولچه سلا\n\nدار که"}
{"book": "adl0217", "page": 52, "text": "۴۵\nدار که دور میخورد و متحرک میباشد و دولچه مذکور\nهمراه درشت و لک رخت کرباس یا جنس\nکرباس ساخته میباشند که خاکه بارود مذکور بذریا\nهمان کرباس پاک و دور کرده میشود -\nبارود\nبارود که کار آمد تفنگچه هامیباشد از همان\nکه از خورد دانه بارود تفنگ میده تر بوده\nاز میان غربال می افتد و فالتو میماند ساخته\nمیشود که اندازه کلانی دانهای آن اینقد\nباید بود باشد که از میان این قسم غربال میگذر\nکه در یک انچه نسبت شگاف داشته باشد\nو براین قسم غربال بند بماند یعنی از میان شگاف"}
{"book": "adl0217", "page": 53, "text": "۴٦\n\nهای آنگونه غربال نگذرد که سی وشش شگاف\nدر یک مربع انچه داشته باشند ــ\nبارودهای اسلحه خوردیعنی تفنگ و تفنگچه وغیره\nبعد از ساخته شدن جلا داده وروشن کرده\nمی شوند بذریعه آنکه در ڈولچه های جلا دادن\nیا روشن کردن دور داده وگشتانده شوند\nیک عمده و اعلیٰ جلای پیدا میشود صرف از همین\nعمل که بسبب دور خوردن ڈولچه که در میان\nآن دانهای بارود انداخته می شوند دانهای\nمذکور با هم خورده جلا پیدا میکنند و نیز از سبب همان\nحرارت که از باهم خوردن دانها پیدا میشود\n\nدانهای"}
{"book": "adl0217", "page": 54, "text": "۴۷\n\nدانهای مذکور جلادار و منور یعنی روشن میشوند\nو بعد از ان برای خشک کرده شدن تیار میشوند\nو خشک کردن بارود دانهای مذکور به این قسم\nاست که یک خانه را بذریعه نل های آب گرم که بدور\nدیوارهای خانه گشتانده می شوند گرم میکنند\nو باید که خانه که از بخار نلها گرم میشود حرارت\nآن از یکصد و بست و پنج درجه گرمی فارین\nهایٹ زیادہ تر نباشد و بارود را در پطنو\nیا مجمع های مسی انداخته بخانه مذکور بگذارند\nاز عمل خشک کردن بارود در همه اقسام باروت\nایک قلیل مقدار خاکه پیدا میشود که ضروری میبا"}
{"book": "adl0217", "page": 55, "text": "۴۸\n\nکه همان خاکه بارود علیحده کرده شود لکن اکمل کردن آن\nنیز یک جلاء آخری میدهد خصوصا جلا یا روشنی\nمذکور به بارود خورد دانه بسیار میدهد\nبارود خورد دانه تفنگ و بارود خورد دانه\nتفنگ نمبر دوم مکمل و تمام کرده میشوند بذریعه\nآنکه چرخ داده میشوند در یک ڈولچه افتاد\nکه همراه جنس کرباس لک که در یک انچه\nهژده شکاف داشته میباشد پوش داده شده\nمی باشد و در یک دقیقه ڈولچه مذکور چهل\nو پنج گردش یادور میخورد ـ بارودهای\nمذکور وقتیکه تمام و مکمل میشوند یک بسیار\n\nتابدار"}
{"book": "adl0217", "page": 56, "text": "۴۹\n\nتابدار شیشه مانند شکل داشته میباشند ـ بارود\nخورد دانه تفنگ نمبر دوم زیاده تر جلا و روشن\nکردن میخواهد و آماده و مهیا میباشند که در میان\nظرفهای نگاهداشت انداخته برای استعمال\nنگاه کرده شوند ـ\nمفصل ذیل نمونه و شرح برای رهبری و راه منوی\nساختن خورد دانه بارود تفنگ نمبر دوم که\nازینجکه دار تا از همان قرار بارود گرفته میشود\nضروریات و مطالب را در خصوص این بارود\nظاهر می کنند و نشان میدهند ـ\nڈولچه یا پیپ نمونه ـ یک پیپ بارود"}
{"book": "adl0217", "page": 57, "text": "۵۰\nنمونه باید که کارخانه باروت سازی شاهی فرستاده\nشود بقرار نمونه باروت کارخانه والتهم آبی که\nباروت مذکور برای اینچیکه دار برای مکمل ساختن\nباروت بطور نمونه باشد و نیز نمونه ذغال هم\nکه بکار خواهد آمد در ساختن باروت باید فرستاده شود\nاول - اجزاء یا مصالحی که از آنها باروت ساخته\nمیشود - در هر یک صد جزو یا حصه های مصالحه\nکه از ان باروت ساخته خواهد شد باید که هفتاد\nو پنج جزو یا حصه خالص شوره صاف کر د شته\nباشد و ده حصه یا جزو گوگرد خالص و صاف باشد\nو پانزده جزو یا حصه ذغال که از بهترین اقسام\nپوخنده"}
{"book": "adl0217", "page": 58, "text": "۵۱\n\nچند ه چوب ڈاگ وڈ در میان نلهای آهنی سوختانده\nو حاصل کرده باشند --\nامتحان اجزاء بارود بذریعه عمل کیمیا گری\nنمونهای بارود از هر کدام حصه بارود که بخواهند\nبر دارند از انجمله بارود که ساخته شده باشد\nو از روی ادویات و تفریق اجزاء کیمیاوی\nامتحان کرده شوند -- از امتحان کیمیاوی با اینطور ظاهرشود\nاول ـ اینکه شوره باید از روی امتحان در یکصد\nجز و از هفتاد و پنج جزو یا حصه کمتر نباشد واز هفتاد\nوشش فیصد اضافه نباشد و در سه هزار جزو\nشوره از یک جزو زیاده کلوراین یعنی چرک"}
{"book": "adl0217", "page": 59, "text": "۵۲\n\nخارجی نباشد و در سه هزار جزو یا حصه مذکور از چهار\nجزو یا حصه زیاده سوڈیم [قسم نمک]\nنباشد ـ\nدوم ـ اینکه مقدار گوگرد از نه و نیم جزو در یکصد\nجزو باروت کم نباشد و از دو نیم جزو یا حصه\nدر یکصد حصه باروت زیاده نباشد و دیده شود\nکه گوگرد مذکور در میان خود آمیزش دیگر خاک\nزمین و دیگر چرک و ناصافیها نباشد ـ\nسوم ـ اینکه باید دیده شود که ذغال مذکور بهمان\nاندازه که مقرر است برابر سوختانده شده است\nو بنسبت نمونه ذغال که در کارخانه وال هم ابی\n\nسوختانده"}
{"book": "adl0217", "page": 60, "text": "۵۳\n\nسوختانده شده باشد کم و یا زیاده نه سوخته است.\nچهارم - امتحان شعله یا لعبۂ بارود- باید که نمونہ بارود را که بر یک صاف بشقاب شیشہ داده شود شعله آتش و غیره مطابق همان بارود باشد که بطور نمونه میباشد.\nپنجم - در باب امتحان کلانی شکل و رنگ دانهای بارود کلانی دانهای بارود باید که یک دوازدهم حصه انچه تا یک بستم حصه انچه بوده باشد.\nبرای امتحان و علم الیقین این سخن که مختلف کلانیهای دانهای بارود بهمان مقدار موجود میباشند هر قدر بارود که در کارخانه وال تم"}
{"book": "adl0217", "page": 61, "text": "۵۴\n\nآبی میباشند نمونه های باروت بذریعه دست\nغربال کرده خواهند شد از میان جداگانه غرا\nهائی که در یک انچه طولانی جداگانه یازده شکا\nو شانزده شکاف و بیست شکاف داشته با که غرسان\nهای مذکور از سیم مسی اندازه نمبر بیست و هفتم ساخته شده با\nتمام دانهای باروت باید که از میان غربال که یازده\nشکاف در یک انچه داشته باشند بگذرند واز\nغربال اینگونه که در یک انچه شانزده شکاف اشته\nمیباشد باید که از جمله شانزده حصه بارود چهارحصه\nبگذرد و دوازده حصه بند بماند و از باقیمانده مذکوره\nباید که بر غربال که بیست شکاف در انچه داشته\nباشد"}
{"book": "adl0217", "page": 62, "text": "۵۵\nاز سه حصه کم بند نماند و در غربال مذکور که هشت شگاف\nدر یک انچه داشته باشد باید که یک حصه زحمات\nو تخفیف هم در گذشتن دانهای بارود معاف باشد\nدر شکل دانهای بارود مذکور باید که قریباً مربع با شند\nو بطور ورق نازک نباشند و پام هم نباشند ـ\nرنگ بارود باید که روشن باشد که از ان ظاهر شود\nکه بارود مذکور مطابق اصل نمونه جلا داده و روشن\nکرده شده است و هیچگونه رنگ سُرب با استعمال\nکرده شود شکل شباهت نمونه بارود وال سلم بی\nبرای شبکه دار بطور رهبر و رهنمون باید که باشد ـ\nششم ـ در باب پری مغز یا حجم آبی بارود ـ"}
{"book": "adl0217", "page": 63, "text": "٥٦\n\nناطق پری مغز یا حجم آبی بارود بعد از تمام شدن\nباید که ١٧٥ حجم آبی زیاده نباشد و از ١٧٤\nحجم آبی کم نباشد -\nہفتم - امتحان رطوبت یا نمی آب بارود -\nوقتیکہ بارود گرفته و به جبه خانه تحویل میشود باید که\nاز ٩، در یکصد حصه کم رطوبت نداشته باشد\nاز ١،٢ در یکصد حصه زیاده رطوبت نداشته\nباشد و وقتیکہ بارود را بالکُل خشک کرده بیک\nجای اینطور مانده شود که هوای آنجا در رطوبت\nترو آلوده باشد بدرجه حرارت شصت و دو جز\nفارین ہائیٹ باید که در بست و چهار ساعت\n\nاز"}
{"book": "adl0217", "page": 64, "text": "٥٤\nاز ٢،٧٥ فیصد زیاده رطوبت جذب نکند ـ\nهشتم ـ در بیان تیزرفتی رفتار گلوله ـ\nتیزرفتی رفتار که یک گلولۀ مروجۀ سرکاری که چهارصد\nو هشتاد گرین در وزن باشد هر گاه از یک تفنگ\nمارٹینی هنری یعنی پٹاوہ پر نشانه زده شود همراه کارتوس\nمروجۀ سرکاری که بارود کارطوس آن هشتاد و پنج گرین\nدر وزن باشد بهمراه مقدار رطوبت که در فقرۀ\nهذا داخل میباشد بدین تفصیل خواهد بود\nدرجۀ رطوبت در یکصد حصه ـ تیزرفتی رفتار گلوله از دهن تفنگ ببعد از برامدن\n٩ تا ١٠ ـ از سیزده صد و ده فیٹ فی ثانیه کم نباشد\n١١ تا ١٢ ـ از سیزده صد فیٹ فی ثانیه کم نباشد"}
{"book": "adl0217", "page": 65, "text": "۵۸\n\nاواتام ۱ء۱ از دوازده صد دوفیٹ فی ثانیه کم نباشد\nنهم - در بیان ثبوت فیر یعنی اور بل کردن درشاخ\nامتحان خانه کیمیاوی واقعه ولج ـ\nچاند ماریها بر سلسلهٔ پنجصد گز ساخته خواهند شد\nوهمراه بارود مذکور کارطوس های سرکاری\nدر تفنگ پناه پر سرکاری زده خواهند شد ازان\nنتایج خاطر خواه حاصل خواهند شد در خصوص\nترتیب خوبی یا لیاقت و درخصوص نشانه و در خص\nنگذاشتن چرک بسیار به تفنگ برابر همان نمونه\nکه از بارود کارخانه وال ثم آبی نمونه گرفته شده با\nدہم - باید که پیپ های بارود هر کدام یکصد پا\nکابل"}
{"book": "adl0217", "page": 66, "text": "۵۹\nکابل بارود را انداخته باشند -\nگنجایش که برای بارود مذکور اجازه میباشد\nکه بر وقت رسیدن و امتحان فوج باید بشد\nبه اینقرار است که باید از دوازده صد و نود\nفی ثانیه تا سیزده صد و چهل فیٹ فی ثانیه باشد\nکه یک متوسط تیزی رفتار گلوله باید که سیزده صد\nو پانزده فیٹ در یک ثانیه باشد - در متهجان\nو تشخیص و شرح نمونه آخری و جدید ترین ازین بلند\nهیچ حد مقرر کرده نشده است -\nذغال که در بارود خورد دانه تفنگ نمبر دوم\nاستعمال کرده میشود آهسته و مرور سوختانده میشود"}
{"book": "adl0217", "page": 67, "text": "٦٠\n\nو بنے زغال که بزودی سوختانده شده باشد\nرطوبت را زودتر جذب میکند بنابرین ضرورت\nکه بارود مذکور درین طور جای نگاه کرده\nشود که زیاده خشک باشد\nمفصله ذیل هدایت و یاد داشت بمطلب\nو مضمون ہوا رسانی جبه خانه ضرور و لازم است\nیاد داشت در خصوص ہوا رسانی جبه خانها\nاول ۔ رطوبت که در عمارات شکوه و شکایت\nاز ان میباشد عموماً و زیاده تر اکثر از بخارات\nرطوبت دار و نم دار میباشد که در ہوا رطوبتی\nآب بخار شده مخلوط میشود و ہوا که درون عمارا\n\nداخل"}
{"book": "adl0217", "page": 68, "text": "٦١\n\nداخل شد از رطوبت آن خانه مرطوب می شود\nعماراتیکه دیوارهای پر بر و لک داشته باشند\nو سقف های آنها از خشت گنبد دار ساخته شده\nباشند و خصوصا آن قسم عمارات که از گل خام\nساخته و پوشانده شده باشند خصوصا ازین\nراه گذریا باعث مذکور رطوبت را جذب میکنند\nدویم در هوا مدام تا یک اندازه و مقدار سنجاً\nآب شامل و مخلوط میباشد و در وقتیکه همین مقدار\nبخار آب یا رطوبت در هوا نسبتا به اندازه\nو مقدار کمتر باشد گفته میشود که هوا خشک یعنی\nبدون رطوبت است و در وقتیکه همین مقدار و اندا[زه]"}
{"book": "adl0217", "page": 69, "text": "٦٢\n\nرطوبت زیاده میباشد گفته میشود که هوا مرطوب و نم دار\nاست ـ و در وقتیکه همین مقدار یا اندازه رطوبت\nآن قدر بسیار ترین درجه باشد که هر قدر که ممکن است\nکه در هوا آمیزش یابد یعنی زیاده ازان ممکن نباشد\nکه در هوا مخلوط شود بر یک درجه حرارت معین\nدر آن حالت گفته میشود که هوا بر همان درجه\nحرارت در رطوبت تر و غوطه زنست -\nسوم ـ مقدار و اندازه بخار آب یا رطوبت\nکه هوای بسیار تر یا در آب غوطه زن داشته میباشد\nبهمراه درجه حرارت مختلف میباشد یعنی بقرار\nدرجه حرارت کم و بیش میشوند ـ در آن هوا\nکه یک"}
{"book": "adl0217", "page": 70, "text": "٦٣\n\nکه یک خاص معین مقدار رطوبت داخل و شامل\nباشد همان هوا را هم میتوانیم که باین قسم تاثیر متبدل سازیم\nکه رطوبت و نمی را کمتر برساند و به این تجویز یکه\nدرجۀ حرارت همان هوا و خانه را بلند تر بسازیم\nو نیز می توانیم که اگر منظور باشد که از همان هوا\nدرجۀ رطوبت و نمی زیاده تر حاصل شود باید که\nبرای حصول این مطلب درجۀ حرارت را کم کنیم\nچهارم - هوا را می توانیم که بدرجۀ بسیار ترین\nیا غوطه زن به آب برسانیم به این تجویز که هرگاه\nدرجۀ حرارت آن کمتر کرده شود مطلب مذکور\nحاصل می شود لاکن هرگاه در هوا بسیار قلیل ترین"}
{"book": "adl0217", "page": 71, "text": "۶۴\nاندازۀ رطوبت باشد کم کردن باید که بسیار تر و\nزیاده باشد لکن هرگاه در هوا رطوبت و تری زیاده باشد\nیک خفیف و کم تخفیف که درین درجۀ حرارت هوای مذکور را درجات\nبسیار ترین تری یا در آب غوطه زن بودن خواهد آورد\nپنجم - اگر هوا از درجۀ اعتدال حرارت پائین\nیعنی زیاده تر سرد کرده شود که در آن حالت\nهوا در حالت و درجۀ بسیار ترین تر بودن\nآنصورت\nیعنی در حال غوطه زن بودن بوده باشد در\nیک بخار آبگین که در هوای مذکور شامل داخل\nبود بر هر چیز سرد خواهد ریخت که همراه آن هوای\nمذکور مقابل شود یا بر سر هر چیزیکه بخورد و آن درجۀ\nحرارت"}
{"book": "adl0217", "page": 72, "text": "۶۵\n\nحرارت و سردی که هوا بآن درجه رسیده گذاشتن\nیا جمع کردن رطوبت را شروع میکند آن حالت\nهوا را مزاج تاثیر شبنم ساز هوا میگویند\nششم - در وقتیکه هوای گرم در یک خانه که هوا\nآن بمقابلهٔ هوای بیرونی سردتر میباشد داخل شود\nدرجهٔ حرارت باد یا هوای مذکور کم میشود از سبب\nرسیدن آن بر دیوارهای اندرونی و دیگر سطحها\nسرد و اگر همین قسم درجهٔ حرارت هوا از حالت شبنم\nساختن هم کمتر یعنی سردتر کرده شود - منجمد شدن رطوبت\nشروع خواهد شد و در صورتیکه هوا بسیار سرد و نم\nباشد اینحرف ظاهرست که داخل شدن هوا عمارترا"}
{"book": "adl0217", "page": 73, "text": "٦٦\n\nبطرف خشک شدن مایل نخواهد ساخت بلکه برخلاف\nآن خانه را مرطوب و نمناک خواهد ساخت -\nهفتم - هر یک جبه خانه که مستمری و مدام برای تحویل\nو گدام شدن بارود باشد باید که مدام در آن خانه\nیک معمولی تهرما میتر یعنی درجهٔ معلوم کردن گرمی\nو سردی هوا موجود باشد تا که درجهٔ حرارت در بیرون\nدیوارهای جبه خانهٔ مذکور معلوم دار و هویدا کند\nهشتم - در شهر و مقام افسر جبه خانه را باید که یک\nجوره تهرما میتر یعنی درجه برای امتحان رطوبت\nو خشکی داده شود که درجه های مذکور بنام ویٹ\nو ڈرای بلب مشهور میباشد و تهر مامیتر ها یعنی\n\nدرجه های"}
{"book": "adl0217", "page": 74, "text": "٦٧\n\nدرجه نمای امتحان حرارت که بالا مذکور شده اند\nبرای امتحان ها و مشاهدها در کدام جای زمین\nکه هوای کشاده و عام بآن جای برسد گذاشته\nو مانده خواهند شد که در آن جای از آفتاب باد\nطوفانی یا شدت محفوظ باشند که بالای درجه نما\nمذکور هیچگونه تاثیر زیاده از مقرری از گرمی و سرد\nهای بیرونی نرسد یعنی تاثیر آفتاب یا تند باد یا\nنزدیک آتش ماندن و غیره بر همان جای که درجه\nمانده میشود بنا شد.\nهمان پیمانه یا میزان که همراه بیج گره نمای درجه برای\nامتحان خشکی هوا میباشد حرارت هوای خارجی"}
{"book": "adl0217", "page": 75, "text": "٦٨\nو اضافه از قاعده هرچه بدرجه برسد از همان نما\nیا میزان معلوم و ظاهر خواهد شد ـ و دیگر پیمانه این\nکه همراه یخ گره نمای درجه برای امتحان رطوبت\nهوا میباشد ظاهر و معلوم دار خواهد ساخت آن\nدرجه حرارت را که از هوای زیر یا بالا باشد\nبمقابله و نسبت مقدار آن اندازه رطوبت\nکه در هوا شامل و داخل میباشد مگر در صورتیکه بالکل هوا\nبسیار ترنج [؟] باشد یا در آب غوطه زن با در آن حالت\nهر دو پیمانه های مذکور یک حال نشان خواهند\nداد و بر یک درجه برابر ایستاده خواهند شد ـ\nاینحرف از ضروریات است که یخ گره نما در جای\nکه برای"}
{"book": "adl0217", "page": 76, "text": "٦٩\n\nکه برای امتحان تری میباشد باید که مدام آب ا\nآن مهیا باشد و رسانده شود و آن تاریخ بخورد\nکه رطوبت آب را با لا کش میکند و پوش جنس\nمل نما باید که مدام در حالت درست و برابر باشد\nو جبه خانه را برای هوا رساندن باز کرده نشود\nتا وقتیکه ضروریات مفصله ذیل ہو رساندن\nو و از کردن جبه خانه را برای هوارسانی لازم\nو مناسب بسازند\n\nاول اینکه باید که درجه بیخ گره نما در درجه خشکی\nکم از کم سه درجه از درجه یخ گره نما در جه تری\nکه بلندتر باشد در آنصورت باید که به جبه خانه"}
{"book": "adl0217", "page": 77, "text": "هوا رسانده شود بدون آنکه از سه درجه حرارت\nخشکی کمتر باشد حاجت به واز کردن جبه خانه\nیا هوا رساندن نخواهد بود—\nدوم— یا در ان حال هوا رساندن به جبه خانه\nبار ودلازم وضرور می شود که درجه و اندازه حرا\nکه بر آن درجه یا تهر ما میٹر خوانده شود که درون خانه\nجبه خانه مانده میباشد به نسبت درجه واندره\nحرارت تهر ما میٹرو ت بلب حسینی مقیاس در حبه\nتری نمای بیرونی بلندتر وزیاده تر در خواندن\nو دیدن باشد— احتیاط بسیار لازم است\nکه بمل آورده شود و بسیار خبرگیری یا هوش دار\nکرده"}
{"book": "adl0217", "page": 78, "text": "۷۱\n\nکرده شود که بمجردیکه شرایط مذکوره بالا در درجه حرارت\nنباشند یعنی هوای جبه خانه باروت بمجردیکه از گرمی\nمذکوره بالا سرد شده بنشیند و یا در وقتیکه بآخرسردی\nاندازه درجه مطلوبه برسد باید که بر همان وقت\nجبه خانه باروت به احتیاط بسته کرده شود -\nو در وقتیکه بسبب حالت های مذکوره بالا درجه\nحرارت جبه خانه های باروت بلند باشد و حاجت\nهوا رساندن آنها باشد باید که برای سرد\nکردن هدایت و سرشته های مذکوره بالا جبه\nخانه های باروت را بکثرت و برای اینقدر زمانه دراز\nوا ز کرده و هوا رسانده شود هر قدر که ممکن باشد"}
{"book": "adl0217", "page": 79, "text": "۷۲\n\nو بهر اسم و رسم و هر طریق که ممکن باشد باید که درین\nکوشش کرده شود که گردش و دورۀ هوا در تمام\nجبه خانۀ بارود برابر و یکسان برسد یعنی این قسم\nنشود که در بعض گوشه های عمارت هوا از اندازه\nزیاده رطوبت و تری و سردی برساند و بدیگر\nگوشۀ عمارتِ جبه خانه مطلق هوا نرسد ـ\nباب دوم\nاصولِ بارود سازی و عمل ماشین بارود سازی\nدر تمام کارخانه های بارود سازی دولتِ برطانیا\nو دیگر دولت های یوروپ تقریباً یک اصول است\nصرف قلیل اختلاف و اندک فرق در میانِ\nیعنی"}
{"book": "adl0217", "page": 80, "text": "۷۳\n\nو پیشی اجزاء و مصالح بارود و طریق ساخت بارود\nبعمل می آید و ماشین کارتی بارود ساختن یک اصول\nدار و نقشه هائی که همراه کتاب ہذا کشیده شده اند\nکامل و مکمل ماشین و اسبابهای بارود سازی نشان\nمیدهند و ظاهر میسازند ماشینهای مذکور برای دولت\nجیپان ساخته شده بودند که جی اینڈ ایچ گوان کمپنی\nکارخانه داران لندن ماشینهای مذکور را ساخته\nبودند و چونکه عمل بارود سازی بذریعه قوت بخار\nخوفناک است و هر وقت بیم در گرفتن و پریدن کارخانه\nدارد باین باعث عمل مذکور را ممنوع ساخته بودند\nو کافی مقدار آب در آنجائی که به جیپان کارخانه"}
{"book": "adl0217", "page": 81, "text": "۷۸\nبارود سازی ساخته می‌شد همیانه بود بدین باعث\nاین حرف بسیار ضروری خیال کرده شده بود که ماشین‌های\nیا آسیابهای بارود سازی مذکوره بالا را بذریعهٔ\nگاو و غیره مواشی گشتانده و کار گرفته میشود—شکل\nنمبر سه هزار و سه صد و هشتاد و یک بغل نظاره ماشین\nدلده کردن یا شکستاندن بارود را ظاهر میسازد\nو شکل سه هزار و سه صد و هشتاد و دو نظاره پیشروی\nهمان ماشین انشان میدهد و شکل نمبر سه هزار و سه صد\nو هشتاد و سه سرشته گردش گاو و غیره مواشی را در\nماشین نشان میدهد و نقشه نمبر سه هزار و سه صد و هشتاد\nو چهار نظارهٔ پیشروی از ماشین کوفته یک جسم ساختن\nمخلوط"}
{"book": "adl0217", "page": 82, "text": "۷۵\nمخلوط کردن اجزاء بارو در انشان میدهد و شکل نمبر\nسه هزار وسه صدوهشتاد و پنج یک نظارۀ بغل ماشین مذکور را\nکه گردش گاو بآن باشد نشان میدهد و شکل های\nسه هزار و سه صد و هشتاد و شش و سه هزار و سه صد\nو هشتاد و هفت مختلف اطراف و نظارهای غربال\nهای ذغال انشان میدهند و شکل های سه هزار و سه صد\nو هشتاد و هشت و سه هزار و سه صد و هشتاد و نه\nمختلف اطراف و نظاره های ڈولچه های مخلوط کردن\nو آمیزش کردن ابتدای اجزاء مصالح بارو سازی\nر انشان میدهند و شکل های سه هزار و سه صدونو\nو سه هزار و سه صد نود و یک مختلف نظاره ها"}
{"book": "adl0217", "page": 83, "text": "۷۶\n\nنقشه های ماشین نیل نما، جلا دادن و روشن کردن\nبارو در انشان میدهند و شکل های منبر سه هزار سه صد\nو نود و دو و سه هزار و سه صد و نود و سه ظاهر میسازند\nو نشان میدهند مختلف نظارها و اطراف نقشه ها\nشکنجه آبی را که برای شکنجه کردن بارود بکار می آید\nو شکل های سه هزار و سه صد و نود و چهار و سه هزار\nو سه صد و نود و پنج نشان میدهند و ظاهر\nمیسازند مختلف اطراف و نظارهای نقشه ها شیز\nنیل نما شکستاندن کلچه بارود که از زیر شکنجه می اید\nو شکل های منبر سه هزار و سه صد و نود و شش تا\nاشکال منبر سه هزار و چهار صد و دو ظاهر میسازند و نشان\n\nمیدهند"}
{"book": "adl0217", "page": 84, "text": "۷۷\n\nمیدهند دیگر قسم ماشین های بارود سازی را که یکدست\nکامل میباشند و این مختلف قسم ماشین های بارود\nسازی برای دولت اطالیه ساخته شده بودند\nکه جی انید اچ گوان کارخانه دارهای\nلندن ساخته بودند و این ماشین ها برای کارخانه\nمیباشند که در آنجا بقوت آب بارود ساختن\nمنظور داشتند و مقدار آب بقدر ضرورت\nکافی و مهیا بود و به این باعث باین قسم تجویز\nکرده شده بود که دو عدد ماشین های اتر ترین\nیعنی ماشین آسیاب برای گردانیدن کارخانه\nساخته شده بودند که بهمراه چرخ های آبی کار کرد"}
{"book": "adl0217", "page": 85, "text": "۷۸\n\nوگشتانده میشدند [چرخ که بآب میگردد آنرا\nواٹرویل یعنی چرخ آبی می نامیم] چنانچه نقشه شیرین\nهای آسیاب های مذکور ظاهر کرده و نشان داده\nشده است و شکل های سه هزار و سه صد و نود\nوشش سه هزار و سه صد و نود و هفت نشان\nمیدهند و ظاهر میسازند نقشه بنیادی بریده دا و استاده\nآنخانه را که در میان آن ماشین های بارود\nونود\nسازی میباشند و شکل های سه هزار و سه صد\nوهشت سه هزار و سه صد و نود و نه ظاهر ه زنده\nونشان میدهند یک نقشه بریده ایستاده و نقشه\nبنیادی از خانه که در میان آن ماشین های نو و پچه\nآنیم وش"}
{"book": "adl0217", "page": 86, "text": "۷۹\n\nآمیزش و مخلوط کردن و ماشین های نل نما و جلا دادن\nو روشن کردن و ماشین های شکستاندن کلچه بارود\nو غربال کردن بارود میباشند ـ شکل سه هزار و\nچهار صد خانه بسته کردن بارود تیار شده در قوطیها\nیا پیپ ها و غیره میباشد ـ شکل سه هزار و چهارصد\nو یک نقشه آن خانه میباشد که درمیان آن شکنجه ها\nقوت آبی برای شکنجه کردن بارود مانده و کار کرده\nمیشوند ـ و شکل سه هزار و چهار صد و دو نقشه آن\nخانه میباشد که در آن خانه ذغال برای بارود نشان\nغربال کرده میشود و خانه های مذکور همه بقدر امکان\nبسیار نازک و به مصالح بسیار قلیل ساخته شده میباشند"}
{"book": "adl0217", "page": 87, "text": "۸۰\nتا که در حالت درگرفتن و ترقیدن برای بارود بقدر\nامکان بسیار کم وخود جای موقعۀ ضرررساندن\nو پراندن باشد و خانه های مذکور به اینقدر فاصله\nاز یکدیگر خانه ها دورتر ساخته شده میباشند که\nنشود\nاز هیچکدام خانه از در گرفتن خانه دیگر نقصان مند\nشش\nماشین هایی که در شکل های سه هزار و سه صد و نود و\nمطابق\nتا سه هزار و چهار صد و دو نمبر میباشند عین\nو هشتاد\nو بشکل آن ماشین ها میباشد که نقشه در سه هزار و سه صد\nو یک تا سه هزار و سه صد و نود و پنج میباشند لاکن\nباندازه و پیما قدری کلانتر ساخته شده اند ـ\nاشکال نقشه نمبر سه هزار و چهار صد و سه تا سه هزار\nو چهار صد"}
{"book": "adl0217", "page": 88, "text": "۸۱\n\nو چهار صد و شش ظاهر میسازند و نشان میدهند برید\nو ایستاده نظاره و نقشه ماشین های شکستناندن و لده\nبلوارینگ\nو یک حسم کوفته مخلوط کردن را بر یک اندازه و پیمانه\nان کارپورینک\nکلان تر و ماشین های مذکور ساخته شده اند بر جدید\nترین و بسیار اصلاح شده بهترین طریقه ساخت\nکه مرحست دیگ های آنها و پلهای آسیاب ها\nآنها از چودن ساخته شده یعنی ریخته شده اند چرا که\nبعد از تجربه های بسیار ثابت شده است که بهترین\nاقسام مصالح برای این مطلب چودن میباشد\nو سوزنک ها یا دوک های ایستاده و افتاده ماشینهای\nسیندلس\nمذکور هر دو از آهن کوفته ساخته شده اند که سوزنک های"}
{"book": "adl0217", "page": 89, "text": "۸۲\nیا دوک های مذکور درمیان حلقه هائی که گردش میکنند\nو کار میکنند همان حلقه ها و پیوندها از گن مٹیل یعنی\nبرنج توپ ریزی ساخته شده میباشند و بهر نوک\nو هر طرف می باشند و بیرونی قالب دورۀ یک\nمذکور از چوب ساخته شده میباشد و تمام ماشین ها\nمذکور کار فرموده میشوند از کلان و میانه میل تسمه\nیا شافت گشتاندن ماشین ها بذریعۀ یک جوڑه\nبیول ویلیس یعنی چرخ های عمودی چنانچه در نقشۀ\nشکل نمبر سه هزار و چهار صد و سه نشان داده و ظاهر\nکرده شده است و تفصیل های مذکورۀ بالا کافی\nو ضروری می باشند برای این مطلب که کامل نموده"}
{"book": "adl0217", "page": 90, "text": "۸۳\n\nکار و عمل کردن ماشین های مذکور تفصیل و معلومدار\nکرده شود وقتیکه اجزاء و مصالح های بارود ساز\nدر ماشین دلده کردن یا شکستاندن دلده کرد\nو شکستانده شدند که نقشه ماشین مذکور در شکل سه هزا\nو سه صد و هشتاد و یک نشان داده شده است\nبعد از شکستاندن و دلده کردن مصالح های مذکور\nعلیحده علیحدہ وزن کرده میشوند و بقرار وزن\nمقرری با هم مخلوط کرده و یک جای کرده می شوند\nاین قسم قاعده نیست که قبل از شکستاندن مصالح\nهای مذکور با هم مخلوط و یک جای کرده شوند و اندازه مقدار\nنسبت هر کدام مصالح مذکور همان است که سابق"}
{"book": "adl0217", "page": 91, "text": "۸۴\nبیان کرده ایم یعنی هفتاد و پنج حصه شوره و ده حصه\nگوگرد و پانزده حصه ذغال لاکن هرگاه از هر سه اجزا\nمصالح مذکور کدام مصالح زیاده رطوبت داشته\nباشد یا صاف و پاک نباشد یا قبل از آمیختن خوب مید\nکرده بعد ازان برابر قاعده وزن کرده انداخته\nنشود بارود مذکور بقرار قاعده و اصول درست\nنخواهد بود و نقص خواهد دشت اگرچه در ظاهر\nنقص آن معلوم دار نباشد در وقت کار کردن\nیا در نگاهداشت آخر نقص پیدا خواهد شد وقتیکه\nاجزاء مصالح بقرار مذکوره بالا بعد از میده کردن\nجدا جدا وزن کرده می شوند آنرا اصل مقدار معین\nمیگویند"}
{"book": "adl0217", "page": 92, "text": "۸۵\nمیگویند و مقدار مذکور در ماشین ها و اسباب ها بهم\nمخلوط و یکجای کردن که در اشکال ۳۸ ۳۹ و\n۴۰ نشان داده شده اند انداخته میشوند\nکه این ماشین های آسیاب های مذکور بشکل یکڈولچه\nیا نل از چوب داشته میباشند که همراه ڈولچه مذکور\nیک شفت پہلو میل تسمه یا شافت میباشد که همراه میل مذکور چند عدد\nدندانه ها یا بازو ها بشکل پنکه میباشند - ڈولچه یا نل مذکور\nو میل تسمه در حرکت میباشند و دور میخورند لاکن باطراف چوب\nمختلف دور میخورند یعنی اگر میل تسمه بدست راست\nچرخ میخورد ڈولچه ماشین ها بدست چپ حرکت\nداده میشود و ازین ترکیب آمیختن و مخلوط کردن"}
{"book": "adl0217", "page": 93, "text": "٨٦\nاجزاء بارود اینقدر آسان میشود که خوب با هم\nآمیخته شده میده بارود تیار میشود برای برداشتن\nو به ماشین دیگر برده شدن در عرصه بسیار قلیل که\nاز پنج دقیقه تا ده دقیقه باشد و بعد از ان میده\nشده\nآمیخته بارود مذکور در خریطه ها انداخته میشود\nو خریطه ها یا جوال های مذکور را خوب بزور شکنجه\nکرده دهن خریطه ها را خوب محکم بسته میکنند\nتا که در اوایل راه و بوقت برداشته بردن\nمیده بارود مذکور را که بطرف ماشین های\nجسم ساختن می برند در راه خریطه های مذکور اگر\nسست باشند و بارود سست بسته باشد یا شور\nبخورد"}
{"book": "adl0217", "page": 94, "text": "٨٧\n\nبخورد در خریطه اجزاء وزنی زیر نه نشیند و اینطور\nنشود که بیک گوشه یکجزء مصالح زیاده جمع شود\nو دیگر طرف دیگر جزو مصالح زیاده شود چراکه پنجم\nظاهرست که اگر خریطه‌ها سست بسته شدند\nشوره که در همه وزنی و سنگین تراست بطرف زیر\nخواهد نشست و گوگرد و ذغال که سبک‌اند بالا خواهند\nماند و نیز چونکه ذغال میده شده بسیار باریک\nمیباشد در وقتیکه بالا ماند و از میان دیگر اجزاء\nجدا شد از میان خریطه کرباس بقدری بخواهد ریخت\nیا خواهد رفت و همان قدر ذغال که از اندازه\nهای مقرری کم شد همان قدر فرق در قطعی"}
{"book": "adl0217", "page": 95, "text": "۸۸\n\nحکم کردن کار بارود خواهد شد عمل دویم یک جسم\nمخلوط کردن بارود میباشد اجزاء مرکب مصالح\nبارود بر تخت ماشین هموار کرده میشوند چنانچه\nدر شکل ۴ ۸ ۳ ۳ شکل ماشین مذکور نشان داده\nشده است و آب صاف و شفاف بآلآن\nپاشیده میباشد تا که اجزاء مصالح با هم خوب\nبچسپد و همه این مصالح در ماشین مالیده میشوند\nتا که زور بالای آنها برابر به افتد و همه مصالح یکجا\nمیده کرده شوند لاکن درینصورت حرکت مشین\nمذکور کم تیز در رفتار میباشد نسبت آنکه در اول\nمذکور\nدفعه شکتاندن و میده کردن اجزاء و مصالح\n\nبه ماشین"}
{"book": "adl0217", "page": 96, "text": "۸۹\nبه ماشین اول بوده است یک احتیاط بسیار در کار است\nکه هر گونه سخت و ریگ و ار چیزی در میان مصالح با رو\nبوقت عملهای ماشین نیفتد و بقدر ضرورت مقدار\nآب باید که مدام در وقت این عمل در مصالح جذب\nو داخل بوده باشد و برای این مطلب آب بر وقت\nضرورت یعنی بر وقت خشک و جذب شدن آب\nسابقه وقتاً فوقاً انداخته شود تا وقتیکه یک جسم رقته\nمخلوط کردن اجزاء و مصالح بارو د به تکمیل و اتمام برد\nکه عموماً این مطلب در عمل سه تا چهار ساعت کامل قرار یکه\nبالا مذکور شد که کار کرده بروند حاصل میشود -\nبعد ازین عمل مرکب بارود که بالا مذکور شده گویا خاسیت"}
{"book": "adl0217", "page": 97, "text": "۹۰\n\nباروت و وصف باروت بآن حاصل میشود ومرکب\nمذکور در بسیار قلیل وقت سخت میشود که کلچه های\nسخت که آنرا کلچه ماشین آمدگی میگویند از باروت مذکور\nبسته پیدا میشود و وقتیکه قدری رطوبت آن گم میشود\nلکن قبل از انکه بالاکل خشک شود کلچه های باروت\nمذکوره بالا از میان نل یا ڈولچه که برای شکستاندن\nکلچه های باروت مخصوص است گذشتانده میشود که شکل\nعمل ڈولچه مذکور در نقشه های ۳۲ و ۴ و ۹۰ و ۳۳\nنشان داده شده است و بعد از ان در میان خشتهای\nمسی که خشتهای مذکور در میان خانه های صندوقچه\nنمای قایم میباشند همان باروت شکسته کلچه را می اندازند\n\nو بعد از ان"}
{"book": "adl0217", "page": 98, "text": "۹۱\nو بعد ازان در خانه که شکنجه های بارود میباشند برده\nدر زیر شکنجه های قوت آبی مانده میشود چنانچه نقشه ها\nشکنجه های مذکور در اشکال ۹۲ ۳۳ و ۳۳۹۳\nظاهر کرده شده اند-\nبعد ازین گج یا چونکه شکنجه هم شد بارود مذکور را دانه دار\nساخته میشود و برای مطلب مذکور بارود را\nدر سلندر یعنی نل یا ڈولچه شکتاندن آن انداخته میشود\nکه نقشه ڈولچه های مذکور در نقشه های اشکال\nنمبر ۳۳۹۴ و ۳۳۹۵ نشان داده و ظاهر\nکرده شده است و بعد ازین قسم شکتاندن در دانه ها\nهمان دانها را همراه دست از میان غربال ها"}
{"book": "adl0217", "page": 99, "text": "۹۲\nگذشتانده به مختلف درجه های خوردی و کلانی تفریق کرده\nمیشود و بعد ازان بارود که از همه خوردترین دانه داشته\nباشد در دولچه های جلا دادن یا روشن کردن بارود\nانداخته میشود چنانچه نقشه های دولچه های مذکور را\nدر اشکال نمبر ۳۹۰ ۳ و ۳۹۱ ۳ نشان داده\nشده است که در وقت انداختن دانه های مذکور\nاندک مرطوب میباشند و دولچه مذکور را بسیار آهسته\nآهسته دور میدهند تا که دانه های بارود مذکور با هم\nیکدیگر خورده بمالش با هم جلادار و روشن میشوند\nو آخری عمل این است که بارود خشک کرده می شود\nکه عموماً این عمل بذریعه گرمی بخار که در خانه خشک کردن\n\nبهم ساخته"}
{"book": "adl0217", "page": 100, "text": "۹۳\nمیرسانند مروج شده است و بعضی اوقات بارود بند کوره\nرا باین قسم هم خشک میشوند که در خانه آن هوای گرم را\nدرون میکنند تا که بارود خشک شود که هوای مذکور\nرا از یکصد و سی درجه تا یکصد و چهل درجه در خانه دیگر گرم\nکرده میباشند و از ان خانه در خانه بارود داخل\nمیکنند تا که از بالای بارود که بر سر طاقچه های پوش\nکرباسی انداخته میباشند بگذرد ـ\nدر شکل ۳ ، ۴ ۳ پایۀ میل که نقشه ب میباشد\nباید رویه چوب داشته باشد برای اینکه دانه های\nبارود از در گرفتن محفوظ باشند که همان دانهائی\nکه در میان میل و حلقه برنجی می افتند اگر پایۀ میل چوبی"}
{"book": "adl0217", "page": 101, "text": "۹۴\n\nنباشد در خواهند گرفت -\nبذریعه مخلوط کردن خوب شوره را همراه ذغال یا همراه\nگوگرد مایان حاصل کرده میتوانیم این قسم مصالح را\nکه وقتی که همان مصالح به بلند درجه حرارت رسانیده\nشوند شعله میگیرند و یکبارگی یک کلان جسم و مقدار\nهوا را پیدا میکنند وقتیکه در گرفتن و سوختن در یک\nخانه بند و تنگ اتفاق افتد یا واقعه شود زیاده\nصدمه وزور بر دیوار های همان خانه می افتد واگر\nیک دیوار ازان دیوار ها بذریعه همان صدمه قابل برطرف\nشدن و پریدن باشد دیوار مذکور همراه کم یا زیاد\nقوت پرانده خواهد شد یا انداخته خواهد شد -\nطرف"}
{"book": "adl0217", "page": 102, "text": "۹۵\nصرف فرانسیسی بارود نقب زدن یا سورنگ زدن\nمیباشد که زیاده تر بقرار حساب و اصول بارود ساز\nاز دیگر اقسام اختلاف دارد و سبب این اختلاف\nدر اوزان مصالح بارود این است که در نقب زدن\nقوت بسیار برای دور رساندن گلوله و غیره در کار\nو دولت فرانس چونکه محصول بسیار زیاده بباروُد\nشکار میگیرد و حاصل کلی دارد بنا برین اگر باروُد نقب\nو سورنگ زدن کم زور ساخته نمی شد و برابر دیگر\nبارود قوت میداشت مردم از بارود مذکور کا\nشکار را کرده از بارود شکاری خریداری نمیکردند\nو نقصان در محصولات میرسید -"}
{"book": "adl0217", "page": 103, "text": "٩٦\n\nباروت باید که مطابق چند شرایط بوده باشد که شرایط\nمذکور بقرار همان اسلحه که برای استعمال باروت در کار\nباشد تغییر و تبدل می یابند - وقتیکه باروت مذکور\nقوت تپیدن بسیار داشته باشد و در گرفتن و تپیدن\nمقدار باروت بسیار تیز و سریع باشد صدمه زور\nکه بر دیوار میل یا بر بغل ها و اطراف اسلحه صدمه\nو زور میرسد بسیار زیاده و خوفناک خواهد بود\nکه اکثر میل اسلحه را زور آن خواهد ترقاند و درینجا\nگفته خواهد شد که باروت از مقدار مقرری زیاده\nقوت ترقاندن دارد و اگر باروت بقدر کافی\nقوت ترقاندن و در دادن نداشته باشد گلوله\n\nپاچه"}
{"book": "adl0217", "page": 104, "text": "۹۷\nیا چره از تفنگ یا توپ بیرون انداخته خواهد شد قبل از ان\nکه همه بارود سوخته باشد و بهمین باعث یک حصه\nبارود که بعد از بر آمدن گلوله در خواهد گرفت بیکار\nو ضایع خواهد رفت و بالای گلوله همان قدر زور\nکم خواهد افتاد که در قوت زدن و تیزی و بُعدِ مسافت\nگلوله نقص خواهد کرد – بارود که برای هر قسم اسلحه مروجه\nبسیار مناسب است همان قسم بارود ست که\nدر زمان بر آمدن گلوله یا چره برابر و درست یکسان\nبسوزد و بر تمام قوت گلوله تا که گلوله از میان میل\nمیگذرد یکسان اثر خود را برساند نه این قسم زود بسوزد\nکه طرفه در گرفته قبل از ان که گلوله از میل به اید سوخته"}
{"book": "adl0217", "page": 105, "text": "۹۸\nباشد و نه این قسم آهسته بسوزد که گلوله بر آمده باشد\nو هنوز چیزی بارود از سوختن باقیمانده باشد و نیز\nباید که قسم بارود برای اندازۀ خوردی یا کلانی تفنگ\nیا توپ مطابق دستیا و مختلف باشد در صورتیکه اجزا\nیا مصالح بارود بمقدار معین برابر باشند باز هم در قوت\nو خاصیت بارود فرق کرده می توانیم به این قسم\nکه در سوختن ذغال کمی یا بیشی کرده شود یعنی اگر ذغال\nسوخته کم باشد یا زیاده سوخته باشد فرق در قوت\nبارود پیدا میشود و نیز هرگاه بارود را در یری مغز زیاده\nیا کم کرده شود هم فرق در قوت و خاصیت آن میشود\nو یا اگر خوردی کلانی دانه های بارود فرق کرده شود هم در قوت\nو تاثر"}
{"book": "adl0217", "page": 106, "text": "۹۹\nو تاثیر آن فرق می شود قبل ازان که در شق و تجربه\nمختلف اقسام بارود که چه طور ساخته می شوند آغاز کنیم\nباید که بیان ابتدای اجزاء و حصه های آنرا بکنیم\nکه به این قسم است\nبیان شوره\nشوره که در ساختن بارود استعمال کرده می شود\nشوره صاف و شفاف کرده میباشد که این شوره\nبسیار بسیار صاف و شفاف میباشد و در حقیقت\nشاذ و نادر در دو یا سه هزار حصه یک حصه نمک دریا\nشور که مرکب و مدام جزو شوره کم یا زیاده می باشد\nخواهد داشت شوره مذکور بعد از دوباره صاف کردن"}
{"book": "adl0217", "page": 107, "text": "۱۰۰\nبسیار شفاف کرده قلم‌های خورد خورد دانه داشته\nمیباشد و در ینصورت که شفاف باشد در ساختن باروت\nاستعمال کرده می شود شوره که یک دفعه کشیده میشود\nدوباره پاک و صاف کرده می شود بذریعه شستن\nکه بعد از شستن در هر قدر کم مقدار که ممکن باشد بماند قدر\nکم آب گرم در میان آن انداخته بمیان آن آب\nکرده و مخلوط کرده میشود و بسیار کم مقدار سریش\n(گلیو) را در میان آن انداخته صاف کرده\nمی شود که مقدار سریش مذکور تقریباً نیم پاو کابل مپلشن\nوزن انگریزی شوره انداخته میشود [سریش گلیو\nبه این قسم میسازند که شاخهای گاو و گاومیش و سم ها\nپای"}
{"book": "adl0217", "page": 108, "text": "پای حیوانات را در میان آب اینقدر جوش\nمیدهند که شاخها یا سم ها آب شده بشکل شربت\nتیره بگردد و باز در میان ظرفها انداخته خشک\nمیکنند و همین اگلیو یا سریش پاک کردن شوره\nمی نامند و بعد از ان که سریش مذکور را در شوره\nانداخته شد شوره را این قدر جوش میدهند\nتا که چرک و دیگر اجزا و ناپاکی شوره مثل کلورایڈ\nآف سوڈیم یعنی جزو نمک دریای شور وغیره\nزیر می نشیند و شوره آب شده گی شفاف\nو پاک میشود بعد از ان همان عرق شوره را\nکه شفاف شده میباشد در میان دیگ ها"}
{"book": "adl0217", "page": 109, "text": "۱۰۲\nمی اندازند که در آنجا همین شورۀ آب شده سرد\nمی شود و بسیار دانه های خورد شفاف بسته\nمی شود و بعد از ان بهمراه آب سرد شسته خشک\nکرده و از غربال ها گذشتانده می شود در میان\nشورۀ صاف شده باید که در میان سه هزار حصه\nاز یک حصۀ زیاده جزو کلورائید یعنی نمک دریائی\nنه بوده باشد بلکه در بهترین اقسام بارود ها\nکه ساخته میشوند جزو نمک مذکور در سیزده هزار حصه\nاز یک حصه زیاده نمی باشد و برای بهترین اقسام\nبارود های شکاری بلکه یکدفعه ثالث هم شوره را\nصاف می کنند نمک مذکور از سبب شستن کم گشته\nدفعه"}
{"book": "adl0217", "page": 110, "text": "١٠٣\nدفعه از شصت هزار حصه کم از یک حصه میآ-\nبیان گوگرد\nگوگرد بذریعه صاف کردن استعمال کرده میشود\nبه این قسم که اول گوگرد را بشکل بخار می سازند و بعد از ان\nبخار را بشکل عرق کشیده باز سرد کرده بسته می کنند\nکه گویا همان گوگرد صاف کرده می شود در صند وق\nیا خانه که بخار مذکور بشکل آب شده بسته می شود یک\nدرجه دو صد و چهل و هشت درجه فارن ہایٹ ساخته\nمی شود تا که گوگرد مذکور عرق شده بر آید اگر درجه\nحرارت از ین زیاده پست تر باشد گوگرد در حالت\nمیده بسته خواهد شد که آنرا گل گوگرد می گویند"}
{"book": "adl0217", "page": 111, "text": "۱۰۴\n\nکه در میان آن مدام زیاده مقدار بخار آکسیجن\nو تیزاب گوگرد میباشد ـ در کارخانه های باروت سازی\nگوگرد صاف و شفاف شده در دراز تکه های گردوا\nشکل میخرند ـ و بعد از خریداری کردن اول گوگرد\nمذکور را خوب میده میکنند و مید کردن گوگرد مذکور در ڈولچه\nچوبی بعمل آورده میشود چنانچه شکل ماشین ڈولی ڈولچه های مذکور\nدر نقشه های ۳۴، و ۳۴، ۳ نشان داده شده است\nکه در فیمابین اندرون ڈولچه های مذکور پره ها\nیا نوک های چوبی بقرار شکل اب داشته میباشند\nکه پره های مذکور بدور حاشیه های سلندر یعنی نل\nماشین مذکور ترتیب داده شده میباشند و ماشین کے\nڈولچه های"}
{"book": "adl0217", "page": 112, "text": "١٠٥\nڈولچه های مذکور بشکل سلندر یعنی نل مدور میباشند -\nو ١،٥١٠ میٹردراز میباشند یک میٹیر ٣٩\nانچه تخمیناً میباشد و یکصد سنتی میٹیر برابر یک میٹز\nو یک کیلو میٹیر برابر یکصد میٹیر میباشد و یکهزار میلی\nمیٹیر برابر یک میٹیر میباشد و ده عدد ديسي\nبرابر یک میٹیر میباشد اینهمه پیمانه های فرانسیسی میباشد\nو قطرنل یا سلندرهای مذکور ١٥، ١ میٹیر میباشد\nو ڈولچه ها یا نل های مذکور بر یک افتاده در هیل\nآہنی گردش و دور میخورند که نقشه آن بشکل\nهـ - ه در شکل نشان داده شده است ـ از میان\nیک دروازه اب س د که همراه خود قبضه های آهنی"}
{"book": "adl0217", "page": 113, "text": "١٠٦\nم م میدار در میان ڈولچۀ ماشین مذکور\nانداخته میشود و شستاندن و میده کردن گوگرد\nمذکور بذریعۀ خورد گلوله های برنجی بعمل آورده میشود\nکه قریباً پنج یا هشت میلی میتر قطر داشته میباشند\nکه ازین گلوله ها قریباً یکصد پنجاه کیلوگرام در هر ڈولچه ماشین\nمذکور میباشند کیلوگرام قریباً نیم پونڈ در وزن میباشد اودر\nهمین قدر وزن گلوله ها سی یا چهل کیلوگرام وزن گوگرد\nانداخته میشود و ڈولچه را شش ساعت گردش میدهند\nکه در عرصه شش ساعت مذکور گلوله های مذکور همراه\nگوگرد خورده و گردش کرده آنرا بسیار نازک\nمیده میکنند و برای اینکه گوگرد بیرون کشیده شود\nدروازه"}
{"book": "adl0217", "page": 114, "text": "۱۰۷\nدروازۀ دولچه را می بردارند و عوض آن دیگر\nدروازۀ همان طور که اب س د نام دارد انداخته\nو داخل می شود که هم شکل دروازۀ سابق میباشد\nاما همین قد فرق دارد که بسیار باریک سوراخ\nدار جالی در ساختن دروازه میباشد که نقشه\nشکل ۴۰۹ ۳ دروازۀ مذکور را نشان میدهد\nو ظاهر میسازد و دولچه را که پنج یا شش دفعه دور\nداده می شود گوگرد میده شده از میان این دروازه\nمی برآید و گلوله های ریخی در میان دولچه مذکور\nمیماند و گوگرد میده شدۀ مذکور در یک ماشین\nغربال کردن انداخته میشود که هم شکل همان ماشین است"}
{"book": "adl0217", "page": 115, "text": "۱۰۸\n\nو همان طور میباشد مثلیکه برای غربال کردن آرد بکار\nمیشود و به این قسم آن تکه ها که خوب میده نشده باشند\nبه این قسم جدا میشوند و نیز اگر کدام خرد دانه هائی\nریگ و غیره باشند که بهوا پریده یا دیگر قسم در میان\nاجزاء گوگرد و غیره افتاده باشند علیحده میشوند\n\nبیان ذغال بارود\nذغال که برای استعمال ساختن بارود در کار میباشد\nباید که قسم ذغال مذکور بسیار به احتیاط انتخاب کرده\nو پسند کرده شود همه اقسام چوب برای ساختن\nذغال مذکور در کار نمی آیند. چوب ها که برای\nساختن ذغال مذکور بکار میروند باید که نرم و سبک\n\nوزن"}
{"book": "adl0217", "page": 116, "text": "۱۰۹\nوزن باشند که از ان حاصل میشود این قسم ذغال\nکه بسیار نرم باشد و به آسانی میده شود و ذغال\nمذکور مثل سپنج یعنی ابر جاذب آب بسیار باشد\nو از سوختن چوب مذکور خاکستر بسیار کم بر آید چوب\nکه برای ذغال مذکور بکارست باید که چرب و روغن\nدار نباشد اما اینحرف که چوب مذکور باید که بعد\nسوختاندن خاکستر بسیار کم بدهد خوب امتحان\nبرای انتخاب و پسند کردن اقسام چوب است\nچوبہائیکه بسیار مرغوب و پسند میباشند چوب\nدرخت نامی بلیک اولڈر که به انگلنڈ میباشد\nو به یوروپ هم می شود خوب ترست که ڈاک وڈ"}
{"book": "adl0217", "page": 117, "text": "۱۱۰\n\nهم گفته میشود و چوب سفید دار و چنار و بید چیسٹ\nنٹ که از اقسام شاه بلوط است و چوب درخت\nقنب یا همپ هم برای ساختن ذغال مذکور خوب\nمیباشند اما چوب درخت بلیک اولڈ رمه مصارف\nبارود فرانس است دیگر اقسام را اوشان بمصرف\nبارود سازی نمی آرند از چوب های مذکور شاخها\nدرخت ها که تقریباً پانزده یا بست میلی مٹیر لگ باشند\nبهتر و خوبتر میباشند و در بعض ممالک یوروپ\nسه چهار انچه لک شاخها را هم سوختانده ذغال میسازند\nو هرگاه به این لکی شاخها را می سوزانند اول\nشاخهای مذکور را پاره پاره می کنند و پوست شاخها\nدرخت"}
{"book": "adl0217", "page": 118, "text": "۱۱۱\n\nدرخت مدام قبل از سوختاندن دور کرده میشود\nچرا که از پوست خاکستر بسیار می شود و شاخهای مذکور\nبه درازی از یکنیم تا دو میتر در از میباشند و در دسته ها\nبسته کرده می شوند که وزن هر بسته از دوازده تا پانزده\nکیلو گرام بوده باشد و سوختاندن شاخهای مذکور\nگاهی به این قسم به عمل می آید مثلیکه عام ذغال دیگر\nمصارف سوختانده می شود بلکه در میان نل های\nآهنی یا در شگاف های پخته کاری که زیر زمین ساخته\nمیباشند سوختانده می شوند - در بیان\nسوختاندن چوب ساختن ذغال در شگاف ها -\nگردشکل نل شگاف ها که قریباً یکنیم میتر قطر داشته"}
{"book": "adl0217", "page": 119, "text": "۱۱۲\n\nمیباشند و ۱۲ میتر در عمق می باشند در زمین\nزیر زمین کنده میشوند و بهمراه خشت خوب پخته\nکه اعلی پخته باشد اطراف آنها پخته کرده یعنی استر\nداده میشوند و شگاف های مذکور را به چوب\nپر میکنند که چوبهای مذکور ۳۰ میتر دراز\nبریده میشوند و این قدر چوب می اندازند\nتاکه چوب مذکور چند دیسی میتر از دهن شگاف\nبالاتر شود و از یک سوراخ که برطی یا زیر شگاف\nمذکور میباشد ازان آتش به چوب داده میشود\nو چونکه هر قدر در گرفتن و سوختن زیاده شده\nمیرود شاخها را بهمراه یک دراز چنگال آهنی دار\n\nبالا"}
{"book": "adl0217", "page": 120, "text": "۱۱۳\n\nبالا میکنند تا که آتش هر جای برابر برسد و چوبهای که\nدر میان شگاف مذکور چیده میباشند آهسته آهسته سوخته\nزیر شسته میروند و باید هر قدر که چوب نشیند تازه چوب\nانداخته بروند تا که شگاف پر باشد و در وقتیکه\nشعله یا لمبه آتش دیده نشود باید که دهن شگاف\nمذکور این قسم محکم بند کرده شود بذریعه یک تخته بتن\nکه بطور سر پوش بالای شگاف مانده میشود و بعد از بسته\nشدن هوا در زیر ذغال سوخته دم پخت میشود و شگاف\nمذکور را سه چهار یوم بسته میگذارند تا که ذغال گل\nو سرد شود و بعد از ان شگاف را و از کرده ذغالها\nرا کشیده در یک خانه که در آنجا ذغال خوب را جدا میکنند"}
{"book": "adl0217", "page": 121, "text": "۱۱۴\nپرده میشود و در آنجا همراه دست بسیار احتیا\nذغال خوب از چوب خام مانده و غیره به بسیار\nاحتیاط جدا و علیحده میکنند و همه چوبہائیکه نه سوخته\nباشند و تکه هائیکه نیم سوخته باشند بیرون کشید\nو انداخته میشوند و نیز آن شاخہائی که بسیارزیا\nسوخته از اندازه گذشته باشند بیرون کشید و جدا\nکرده می شوند و ذغال خوب باید که بلا توقف\nبه استعمال آورده شود چرا که اگر بسیار دیر ماند بسب\nرطوبت هوا نقص پیدا میکند و به این ترکیب\nذغال که در شگاف با سوختانده میشود از یکصد حصه\nچوب مشزده تا سبت حصه ذغال حاصل کرد می شد\nمراد"}
{"book": "adl0217", "page": 122, "text": "۱۱۵\nمراد اینکه اگر یکصد سیر چوب باشد هژده تا بیست\nزغال از ان حاصل خواهد شد\nدر بیان سوختاندن ذغال در نل های آهنی\nازین عمل بسیار زیاده مقدار ذغال حاصل میشود\nو نیز خاصیت ذغال بسیار یکسان و برابر خوب میاید\nچرا که آتش بقرار خواهش یکسان برابر به چوب رسانده\nمی شود و آتش بر وقت مناسب موقوف\nکردن به اختیار میباشد نل های س - س\nکه در نقشه های ۱۰ و ۳ و ۱۱ و ۲ نشان\nداده شده اند در یک کوره جوره و هر دو استعال\nکرده می توانند شد نل های مذکور از چوبن ریخته"}
{"book": "adl0217", "page": 123, "text": "١١٦\nساخته میباشند که بدرازی دومتر و ٤ دیمیتر در قطر\nمیباشند یکطرف نل همراه تخته سرپوش بناء چوبی\nبند کرده میشود که درمیان همان تخته دهن بند نل\nچهار گرد شکاف میباشند که از میان همان\nشکاف های گرد چهار عدد نازک نل های خورد نیچه\nچادر آهن میگذرند که نقشه های نیچه های مذکور\nپ ـ ک ـ م ـ ن ظاهر می کنند و سه عدد\nاز نیچه های مذکور که از میان آنها شاخهای چوب\nدرون انداخته میشوند بیرون آنها براختتام به کاک\nو میخ چوبی بسته میشود که کاک های میخ های چوبی\nمذکور وقتاً فوقتاً بیرون کشید ملاحظه کرده می شود\nکه آتش"}
{"book": "adl0217", "page": 124, "text": "۱۱۷\nکه آتش چه طور می سوزد و حالت ذغال بکجا رسید\nو چهارم نیچه واز میباشد و بخار ها را راه میدهد\nکه بیرون برآیند و یک قوسی و خمدار نیچه مسی بقرار\nن و بر یک نوک آن پیوست کرده شده میبا\nکه بالای یک خورد حصه ذو ذ رو که زیر آن تنگ\nو بالا کشاده سر میباشد همان نیچه مسی و از میشود\nکه همان حصه دو در و همراه جویچه یا نوله شکل افتاده\nت وصل میباشد که از آنجا همراه همراه کوره\nرفته در میان دو درو واز می شود و در یک\nخشت کاری دوازده عدد دو درو باپیوست\nهمد یگر ساخته شند گی میباشند چیزیکه قابل دردان"}
{"book": "adl0217", "page": 125, "text": "۱۱۸\n\nباشد مثل چوب و بته و غیره در گیران بالای خانۀ سیخهای\nآتش خانه انداخته و مانده میشود که نقشۀ آتش خانۀ مذکور\nد میباشد شعلۀ آتش و دود از فیمابین دو عدد نلهای\nمیگذرد و بالا میرود و گرد نلها دور خورده از میان\nنلهای عمودی که از بالا بطرف زیر ایستاده کرده گی\nمیباشند باز پائین میرود که نقشۀ نلهای عمود\nمذکور لا و لا میباشد که نلهای مذکور در میان\nجویچه یا نوله افتاده و ـ و پائین میشوند و این جویچه\nدو درو از زیر همه کوره ها گذشته میباشد یعنی دود\nاز در میان همۀ کوره ها بهمین جویچه یک جا میگذرد\nو از آنجا در میان یک منار دود رو که در مرکز\n\nو عدل"}
{"book": "adl0217", "page": 126, "text": "۱۱۹\nو عدل کارخشت کاری مذکور تعمیر شده میباشد میگذرد\nو از منبع حرارت و گرمی آتش بدور هر نل\nیا سلندر کم و زیاد کرده میشود بذریعه نل های وازفرد\nیا بالا کننده آتش بذریعه رساندن کم و زیاد با\nهوا که نقشه نل های و از سرد یا گرم تر کننده دهانش\nرـــ  تر می باشد که این نل های واز در میان\nنل های عمودی لا ــ لا می باشند و ابس\nحصه نل یا سلندر ها که عین بمقرین آتش و حرارت\nآتش میباشد بآ ن حصه همراه شکسته و میده خشت صندله\nو گل خام رویه داده می باشند و ازین ترکیب\nزیاده تر حرارت و گرمی آتش بالای سرنل یا سلندره"}
{"book": "adl0217", "page": 127, "text": "۱۲۰\n\nمی‌باشد که ازین عمل برابر بودن گرمی مطلوبه حاصل\nمیشود و شاخهای چوب که سوختانده ذغال ساخته\nمی‌شوند به درازی قریباً یکنیم میتر میباشند و وقتی که\nنل یا سلندر ها را از شاخهای مذکور پر می‌کنند\nدروازه یا دهن بند نل ها که واز و بسته کردن آن\nدروازه اختیاری می‌باشد باز بدهن نل مانده\nو دهن بسته کرده میشود که نقشه دروازه یا دهن بند\nمذکور ف ج ح ی میباشد و این دروازه بغلی\nاز دو تخته آهن ساختگی میباشد که هر دو تخته بقدری آهن\nفاصله درمیان مانده یکی ببعد دیگری به دهن نل\nمانده می‌شود و فاصله درمیانی آنها به خاکستر پر کرده\n\nمیشود"}
{"book": "adl0217", "page": 128, "text": "می‌شود و بعد از ان شاخهای چوب برای امتحان اول\nدرمیان پنجه‌های پ ک م ن انداخته\nمی‌شوند و وقتیکه نل‌ها یا سلندرها پر می‌شوند آتش\nبر آتش‌خانه سیخ دار که گویا تاداب آتش خانه بنما است\nدر داده می‌شود پوخهای نی یا بته‌های چیند و غیره\nعموماً برای درگیران و در دادن اول آتش\nبه استعمال آورده می‌شود و اصلی در گرفتن مغزها\nچوب بعد از دفع شدن بخار و تری و دود زیاد\nبعد از چهار یا پنج ساعت شروع می‌شود و ترفی\nو کمی و بیشی سوختن چوب در صورت نی غالباً بشدن\nاز مقدار و رنگ دود ملاحظه و اندازه کرده"}
{"book": "adl0217", "page": 129, "text": "۱۲۲\nمی شود از همان دود که از نل ن۔ و می برآید\nو وقتیکه بعد از چهار پنج ساعت از در دادن\nچوب خیال کرده می شود که ذغال شدن چوب\nسوخته جاری میباشد چوب هائیکه برای امتحان\nانداخته میباشند بیرون کشیده میشوند از شکل\nو صورت رنگ شاخهای چوب های امتحانی\nمذکوررامی و خیال کرده می شود که در مختلف\nحصه ها و اطراف نل ها یا سلندر ها آتش چه طور\nمی سوزد و ذغال شدن شاخهای چوب\nچه طور جاری است اگر گرمی آتش مذکور در بعض\nاطراف و حصه های نلها یا سلندرهای مذکوره\nزیاده"}
{"book": "adl0217", "page": 130, "text": "۱۲۲\nزیادتر باشد آتش و درگیران را بطرف دیگر بهر طرفی که\nآتش سُست باشد تیله کرده و زیاده برده میشود ونیز\nگرمی و حرارت آتش بذریعۀ نل های واز کم یا زیاده\nکنند حرارت باقاعده و کم و بیش کرده میشود و بعد\nاز یازده یا دوازده ساعت هیچ دود و بخار\nاز نل ن ـ و بیرون نمی شود و گویا بعد ازان\nعمل مذکور مکمل و اختتام میشود ونل های کم و بیش کردن\nحرارت بند کرده میشوند و ذغال شدن شاخهای چوب\nبدون دیگر کار و بارکردن مکمل می شود و روز دویم\nذغال از میان نل های مذکور بیرون کشیده می شود\nو در میان سرد کننده های ذغال که از آهن تخته"}
{"book": "adl0217", "page": 131, "text": "۱۲۴\n\nساخته میباشند انداخته می شود. و ذغال که بتدر\nاین عمل حاصل می شود این قسم است که از سی و پنج\nتا چهل فیصدی ذغال از چوب حاصل می شود دینگاه\nیکصد سیر چوب در میان نل ها به این ترکیب سوختانده\nذغال کرده شود از یکصد سیر چوب از سی و پنج تا چهل\nذغال حاصل خواهد شد و این ذغال بدست جدا\nکرده و علیحده کرده می شود از شاخهای بیکاره ذغال\nبیکاره و بعد از جدا کردن ذغال مذکور را در تکه ها\nخورد می شکنانند. و وقتی که ذغال گوگرد برای ساختن\nبارود شکاری مطلوب و در کار باشد اینقدر\nسوختانده نمی شود بلکه کمتر دیر در آتش نگاه کرده کمتر\n\nسوختانده"}
{"book": "adl0217", "page": 132, "text": "١٢٥\n\nسوختانده می‌شود که اگر ذغال برای باروت شکاری\nمطلوب باشد در حالت ذغال سرخ رنگ بیرون کشیده\nمی‌شود که در اصل رنگ آن ذغال بعد از سرد شدن\nسرخی مایل میباشد و برای باروت جنگی و نظامی کمی ذغال\nدر کار میباشد سوختاندن ذغال نسبت ذغال\nباروت شکاری زیاده تر کرده می‌شود تا که در حالت\nذغال سیاه رنگ آن حاصل شود که این ذغال را\nذغال چکیده هم میگویند و باروتیکه از ذغال سرخ\nساخته میشود برای توپخانه یا تفنگ های جنگی زیاده\nاز مقدار مطلوبه ترقنده و پرنده خواهد بود-\n\nدر بیان ساختن اقسام باروت مدور یا گرد"}
{"book": "adl0217", "page": 133, "text": "١٢٦\n\nبقرار عمل شہر برن واقع فرانس که چه طور به عمل میآرند\nبار و د سورنگ پراندن در فرانسه بیک مختلف\nقسم ترکیب ساخته میشود که اول با رو د مذکور شهر\nبرنی که از مضافات فرانس است ساخته استعمال\nکرده می شد و بهمین باعث با رو د مذکور و دیگر\nبار و د های فرانس بنام بار و د ترکیب برنی\nموسوم میباشند و حال همان نام بر باروتهای\nتوپها و تفنگ ها هم بعمل آورده میشود ـ\nبرای ساختن با رو د سُورنگ زدن آن قسم\nذغال که زیاده بسیار سوخته باشد بکار برده شود\nو ذغال مذکور برای دیگر اقسام بار و د نامناسب\n\nو ناجایز"}
{"book": "adl0217", "page": 134, "text": "۱۲۷\nو ناجایز میباشد. زیاده درجه سوختن ذغال زینها\nمضر نیست به بارود خرابی نمیرساند چرا که بارود\nمذکور که برای شورنگ زدن در کار است باید\nکه بسیار زیاده شعله و لثبه نداشته باشد -\nدر ساختن بارود به فرانس لحاظ شش امر بسیار\nضرورست که امورات مذکور بدین تفصیل اند\nاول - میده کردن اجزاء مصالح بارود\nدویم - با هم آمیزش دادن آنها\nسوم - ساختن دانهای بارود\nچهارم - برابر مقرری انداختن مقدار مصالح برای\nویکسان بودن بارود و دانهای آن -"}
{"book": "adl0217", "page": 135, "text": "۱۲۸\nپنجم ـ جلا دادن یا روشن کردن بارود\nششم ـ خشک کردن بارود بعد از تیار شدن\nمیده کردن بارود اجزاء بارود بذریعه گلوله های\nکانسی در میان ماشین های ڈولچه نما آهنی بعمل آورده\nمی شود بقرار همان قاعده و همان قسمی که ما قبل بیان\nآن کرده شده است صرف فرق همین قدر است\nکه چونکه میده کردن ذغال بسیار تر مشکل است\nگلوله های مذکور از چهار و نیم میلی میتر قطر گرفته تا هفت\nو پانزده میلی میتر قطر داشته میباشند در میان ڈولچه\nیکصد و بیست کیلو گرام در وزن کلوله های مذکور\nو سی کیلو گرام گوگرد و بیست و هفت کیلو گرام ذغال\nانداخته"}
{"book": "adl0217", "page": 136, "text": "۱۲۹\n\nانداخته میشود که گویا از همین قدر گوگرد و ذغال در\nوقتیکه همراه شوره آمیزش شد یکصد و پنجاه کیلوگرام\nباروت طیار می شود بعد از ان دروازه یعنی من دولچه\nمذکور بسته می شود و دولچه را تا چهار ساعت گردش\nمیدهند که در یکدقیقه از بیست و پنج تا بیست هشت\nدفعه چرخ بخورد و ازین عمل بعد از چهار ساعت مرکی\nهر دو اشیا یعنی گوگرد و ذغال مذکوره فوق بطور\nکافی میده و سائیده میشود و بهمین باعث از دولچه\nماشین پرون کشیده میشود -\nبعد ازین عمل دوم آمیزش و مخلوط کردن مصالح\nبه این ترکیب می شود -"}
{"book": "adl0217", "page": 137, "text": "۱۳۰\nکه چهارده و یک چهارک کیلوگرام از مرکب مذکور را\nبالاصین درست وزن کرده در یک دولچه می اندازند\nو میان آن چهارک بالاسبت و سه کیلوگرام شوره انداخته\nمی شود و ازین عمل گویای هفت و نیم کیلوگرام مرکب بدین\nتفصیل باهم مخلوط و یکجای می شود –\nشوره چهارک بالاسبت و سه کیلوگرام\nگوگرد هفت و نیم کیلوگرام\nذغال چهارک کم هفت کیلوگرام\nکه اگر یکصد حصه از ان تفصیل فوق ساخته شود بدین وزنها برزو خواهد بود\nشوره شصت و دو حصه\nگوگرد سبت حصه"}
{"book": "adl0217", "page": 138, "text": "۱۳۱\n\nزغال هژده حصه\nجمله میزان یکصد حصه\nبعد از ان همین مرکب مذکوره بالا بر ماشین مخلوط کردن\nبرده می شود که ماشین مذکور ڈولچه چرمی میباشند\nکه در میان ڈولچه های مذکور شصت کیلوگرام وزن\nڈولچه های کانسی میباشند که قطر هر ڈولچه چهار و نیم\nملی متر میباشد و همان سی و هفت و نیم کیلوگرام\nمرکب مخلوط مذکوره بالا در میان ڈولچه مذکور انداخته\nڈولچه را در یک دقیقه از بست و پنج تا سی دفعه گردش\nمیدهند و بعد از گردش چهار ساعت اجزاء مصالح\nمذکور خوب آمیزش می یابند و بعد از ان مرکب"}
{"book": "adl0217", "page": 139, "text": "۱۳۲\nمذکور را در میان یکطرف برای برداشته بردن\nمی اندازند و به ڈولچه ها انداخته بطرف خانه دیگر\nکه در آنجا دانه بارود میسازند می برند ۔\nماشین نقشه ۱۲ م ۳ که برای ساختن گرد دانهای\nبارود استعمال کرده می شود دو عدد ڈولچه های\nچوب شاه بلوط دارد که ا ی ج ب و س ر ف\nمیباشند که چهارک کم دو میٹر قطر و ۶۳ میٹر بلندی\nدارد و هر کدام ڈولچه مذکور از یکطرف بالکل مسدود\nو بند میباشد چنانچه نقشه ب ی س ف نشان\nمیدهد و طرف دیگر ل ج ح د همراه آنها یک گرد\nکاک یا دهن بند برای واز کردن و بسته کردن\nداشته"}
{"book": "adl0217", "page": 140, "text": "۱۳۳\nداشته میباشد که نقشه آن و می باشد که قطر دهن\nبندیا دروازه مذکور ۶۰ و میتر میباشد هر دو ڈولچه\nمذکور بذریعه یک دره آهنی کار کرده و گردش\nداده می شوند که ی - و میباشد که در میان\nدو محکم عمودی تیرها بذریعه دو عدد زنجیر های مسی\nمحکم گرفته شده میباشد - دو عدد قرصک ها\nمسی ا ا ب ب که بالای دره آهنی میباشند\nدره کار کردن آهنی را که ی - و میباشد\nهمراه ی ب س ف نوک های ڈولچه\nوصل میدهند و چهار عدد مضبوط تکه های آهنی پاً\nمثلاً ا ب همه را قایم ومسکن نگاه میدارند"}
{"book": "adl0217", "page": 141, "text": "۱۳۴\nهر کدام ڈوپله یک دروازه دارد که نقشه مفشان\nمیدهد که ۳۵ء در ۶۰ء میتر کلانی دروازه\nمی باشد و همراه چهار عدد پیچ های مسی بسته میشود\nو برای درون و بیرون کشیدن مصالح دروازه\nهای مذکور باستعمال می آیند و همه زیرینه حصه\nماشین احاطه کرده شده میباشد از یک کلان\nدیگ لگنچه نما که دوره های آن دیگ سلامی دار\nاز چادر مسی میباشند که وقتی که مصالح اندروازه\nهای یا دهن های ماشین بیرون ماشین انداخته\nمیشود بذریعه همان دروازه های سلامی دار\nدر میان ماشین می افتد و از آنجا در میان ڈوپچها\nپیهم"}
{"book": "adl0217", "page": 142, "text": "۱۳۵\nنیچه سناء ماشین میریزد — ڈولچه ای ج ب برای\nدانه کردن باروت و ڈولچه دیگر س ح ف د برا\nروشن کردن یا جلا دادن باروت میباشد —\nبیرونی دورهٔ ماشین دانه ساختن باروت ای ج ب\nهمراه خود دوازده عدد دندانه های چوبی داشته\nمیباشد که ض ض ض میباشند که دندانه ها\nمذکور بر وقت گردش حرکت ڈولچه باعث میباشند\nکه یک خورد چقش چوبی پ که همراه یک تار بغل\nدیگر آن قایم میباشد که همان چقش چوبی متواتراً\nبر سطح ماشین ضرب میزند و بار بار بر مصالح میخورد\nو همان چقش چوبی بضرب های خود هر حصه و جزو"}
{"book": "adl0217", "page": 143, "text": "۱۳۶\n\nمصالح را که بڈ و بچه چسپیده باشد کنده جدا میکند\nو یک مسی نیچه آب رسانی نّ و که دو سنٹی میٹر\nقطر دارد و چهل سنٹی میٹر درازی دارد و یکطرف\nآن بسیار خورد خورد شکاف ها دارد در میان\nماشین ساختن دانه های بار و د قدری از دره\nآن بالاتر داخل می شود و نیچه مذکور بهمراه یک\nقوسی و خم دار نوله مسی نّ مّ سّ پیوند میباشد\nکه نیچه مذکور بهمراه پیچ کش کردن آب از بمبه وصل\nمیباشد و بمبه مذکور نمبر ۳ اعم ۳ بهمراه خود شامل\nدارد مسی سلندر یعنی نل پ که در میان همان\nسلندر یا نل یک خوب برابر اندازه پسٹن یعنی\nآهنگر"}
{"book": "adl0217", "page": 144, "text": "۱۳۷\n\nقرصک در میان نل مذکور کار میکند و حرکت میکند\nیک سیخ آهنی ټ ټ که ببالای حصه پسٹن\nیعنی قرصک مذکور قایم کرده شده میباشد در میان\nدو عدد چوبی میلهای ایستاده کار میکند و پسٹن\nیعنی قرصک مذکور را بذریعه یک ریسمان و چرخ\nگردان چالان کرده و گردش داده میشود\nکه ریسمان مذکور از بالای یکعدد چرخ تسمه\nمیگذرد که چرخ مذکور بسیخ آهنی قایم و پیوند شده میبا\nزیرینه حصه بمبه از یک طرف بهمراه ذخیره آب\nیعنی حوض و غیره پیوند داشته میباشد و از دیگر\nطرف بهمراه پنجه درون کش کردن یا تیله کردن"}
{"book": "adl0217", "page": 145, "text": "۱۳۸\n\nآب ش م ن پیوند شده میباشد و دو\nعدد شیر دهن ا ر ر بوقت ضرورت و خواہش\nنیچه های مذکور را با هم بسته یا و از میکنند وقتی که\nشیر دهن ر واز کرده می شود و پستن یعنی قرصک\nبالا کرده می شود زیرینه حصه مببه از آب پر می شود\nو اگر این شیر دهن بند کرده شود و شیر دهن روا\nکرده شود پسٹن یعنی قرصک بر لنگر خود می نشیند\nو آبرا راه میدهد که از میان نیچه آب بآسانی بیرون\nبر آید که نیچه س م ن و با شد.\nبرای حصول این مطلب که مصالح در میان انداخته\nیا داخل کرده شود کار یگر در وازه یا دهن م ر آ\n\nبماشین"}
{"book": "adl0217", "page": 146, "text": "۱۳۹\nبر ماشین دانه ساختن بارود میباشد می بردارد یکصد\nکیلوگرام وزن بارود که قبل برین دانه دار ساخته شده\nمیباشد در میان ماشین مذکور می اندازد و باز دروازه\nیا دهن ماشین را بجای خود بنهاده ماشین را چالان\nمیکند و حرکت میدهد باین قسم که در یک دقیقه ده بار\nگردش کند و چرخ بخورد و در اثناء حرکت ماشین چالان\nمذکور اولی آب پاشیدن پنج فیصدی بعمل آورده\nشود و ازین عمل همان بارود که در زیرینه حصۀ\nماشین ساختن دانه های بارود میباشد بآب\nتر میشود مثلیکه باران بسیار ریزه قطره دار بالای\nآن باریده باشد و مدور گردش و چرخ خوردن"}
{"book": "adl0217", "page": 147, "text": "۱۴۰\n\nڈولچۀ ماشین چونکه بهر گردش تازه و جدید مصالح\nبر زیر می آرد همه دانه های باروت ازین عمل\nبرابر و یکسان مرطوب میشوند وقتی که آب\nپاشی اولی تمام شود کاريگر مذکور از میان دهن\nیا دروازه ؤ بوزن پنجاه کیلو گرام مرکب باروت\nرا که از ماشین مخلوط کردن آمده میباشد در میان\nماشین می اندازد که هر دفعه یک کیلو گرام بوزن\nمی اندازد تا که پنجاه کیلو گرام در پنجاه دفعه به ماشین\nانداخته شود و این باروت مخلوط را همراه یک بیل\nچوبی در میان ماشین می اندازد باین قسم که هموار\nو یکسان برابر در میان ڈولچۀ ماشین بیفتد\nدوکت"}
{"book": "adl0217", "page": 148, "text": "۱۴۱\nو حرکت ماشین که دانه های بارود مرطوب میگرداند\nو چرخ میدهد در مابین بارود خشک که آخر انداخته\nشده ازین عمل بارود خشک که آخر انداخته شد بود\nبزیر و یخ می چسپد و بهمین قسم هر دانه بارود کلان\nتر می شود و بزودی بعد از آب پاشی اولی دومی\nآب پاشی کرده می شود و بعد از ان پنجاه کیلو گرام\nوزن سوم بار از مخلوط بارود انداخته می شوند\nو بعد از ان که ماشین را چهارک ساعت گردش\nداده شود به کار یگر معلوم و مدلل می شود که آیا بارود\nخشک همه مخلوط شده و رطوبت خورده تمام شده\nیا نشده است و بعد از ان ماشین را خالی میکند"}
{"book": "adl0217", "page": 149, "text": "۱۴۲\nو مصالح یعنی بارود را در میان ڈولچه های زیر ماشین\nمانده میباشند می اندازد و این عمل تا از سی وپنج\nتا چهل دقیقه وقت میگیرند—\nوقتی که مصالح از ماشین گرفته میشود بردانه هائیکه\nدر خوردی و کلانی مختلف می باشند مشتمل میباشد\nکه دانه های مذکور ضرورست که یا علیحده علیحده\nکرده شود و یا همه برابر کرده شوند و این عمل در بن\nقسم کرده میشود که دانه ها را بالای دو عدد غربال\nهای چرمی شور داده میشود که غربال اول همان\nدانه ها را جدا میکند که از اندازه بسیار کلانتر باشند\nو غربال همان دانه های بارود را که از اندازه بسیار\nخوردست"}
{"book": "adl0217", "page": 150, "text": "۱۴۳\nخرد تر میباشند از شگافهای خود زیر میریزانند\nو شگافهای غربال ۴و۳ میلی میتر در قطر میباشند\nو دانه ها و تکه های نابرابر که از میان شگافهای\nغربال مذکور نمیگذرند علیحده مانده و جدا کرده میشوند\nو دانه هائی که از میان شگافهای غربال مذکور\nمیگذرند بر غربال دویم انداخته شور داده و گذرانده\nمیشوند که شگافهای غربال دوم ۲و۱ میلی میتر\nدر قطر میباشند و بالای غربال دوم همان دانه های\nبارود میمانند که قطر آنها ۲و۱ و ۴و۳ میلی میتر میباشد\nو این بارود برای نقب و سورنگ پراندن مفید\nو مناسب مطلب میباشد و دانه های مذکور در میان"}
{"book": "adl0217", "page": 151, "text": "۱۴۴\nیک ماشین ڈولچه نما، دیگر برای دیگر عمل انداخته\nبعد ازین میشوند و آنها و تمام دانه ها که از غربال\nدوم میگذرند و زیر می افتند دانه‌های مذکور\nاز ۲ میلی میتر قطر خور دتر میباشند و از هر عمل\nحاصل میشود یک مقدار ریزه و خورد بارود\nکه برای یک عمل ما بعد از ان مطلوب محتاج نمیباشد\nو دانہائیکہ بسیار کلان میباشند و تکه‌های\nبیقاعده و نه برابر که بر غربال اول میمانند همه آنها\nشکستانده برای عمل ما بعد بکار برده میشود و بعد ازان\nبارو در وشن کرده یا جلا داده میشود در میان\nدوم ماشین ڈولچہ س ح ف د - دو صد کیلو گرام\n\nبوزن"}
{"book": "adl0217", "page": 152, "text": "۱۴۵\nبوزن برابر و یکسان دانه های بارود در میان دولچه\nمذکور انداخته می شوند و دولچه را چهار ساعت گردش\nمیدهند و اینحرف به تجربه معلوم میشود و دیده میشود\nکه چه وقت دانه های بارود مذکور کافی پرتی مغز\nیا سختی حاصل میکند. و برای این مطلب شصت گرام\nوزن فرانیسلئی دانهای جلا داده شده بارو\nدر میان یک مرتبه دار کلاس امتحانی انداخته\nمیشوند و در آن حال دانه های بارود را بطور\nکافی جلا خورده می شمارند وقتی که شعاع سطح بارو\nتا یک حد معین که بگلاس امتحانی نشانی کرده\nشده است بالا شود. و دانه های جلا داده کے"}
{"book": "adl0217", "page": 153, "text": "١٣٦\nبطور قاعدۀ مقرری عام و معمولی خشک کرده میشوند—\nگر ددانه های بارود جنگی هم بهمین ترکیب ساخته شده\nدو قسم دانه های بارود که برابر شده باشند کرده جدا\nمی شوند— دانه هائیکه درمیان ٢ و ١ و ١ و ٢ میلی متر\nقطر میباشند از آنها بارود توپ های کلان میسازند\nودانه هائیکه درمیان ١ و ٢ و ١ میلی متر میباشند\nاز آنها با رود تفنگ میسازند—\n(دربیان بارود سفید)\nبارود سفید را کپتان شولس که از لشکر دولت پروشیا\nبود ایجاد کرده است و ساختن بارو د مذکور خفیه میباشد\nکه عام اظهار نشده و بدون خلص اشخاص کارخانه مذکور\n\nتفصیل"}
{"book": "adl0217", "page": 154, "text": "۱۴۷\nتفصیل کیفیت آن گفته نشده و معلوم نیست اما چیزیکه\nمعلوم و دریافت کرده شده است بیان میشود\nکه بدینقرار است بارود مذکور را ازین ترکیب میسازند\nکه چوب مخصوص بارودسازی را با اره بسیار نازک\nبسیار باریک باریک ریزگی های این قسم می سازند\nباین قسم که بدرازی چوب ااره نمیکنند بلکه از طرف\nبر و عرض اره میکنند و باز همین پرچخه های ریز\nرا بذریعه ماشین سنبه بسیار باریک برابر اندازه\nدانہای بارود که مطلوب باشند دانه دانه می برند\nو بازهمان دانهای چوب را بذریعۀ ادویات دیگر\nمی شونید تا که آمیزش گرد و غبار یا جزونگ که در چوب"}
{"book": "adl0217", "page": 155, "text": "۱۴۸\nمیباشد شسته شود و بعد از شسته شدن همان دانه ها\nچوب را بهمراه مرکب تیز آب شوره و گوگر دبارو\nمیسازند که بعد از زدن قدری مرکب مذکور همان\nدانه ها را بهمراه کار بونیٹ آف سودا (تیغ جوہر اشیا)\nمی شویند و باز خشک کرده نگاه میکنند گویا بهمین ترت\nباروت سفید تیار میشود و تحویل جبه خانه بار و د میشود\nقسم دیگر که بارود مذکور معلوم شده که ساخته می شود\nبیان آن بدینقرار است که کلوریٹ آف پٹاس\nقند سفید و فروسای نائیڈ آف پٹاسیم - هر سه\nاشیاء مذکور را مساوی مساوی با هم مخلوط میکنند\nلاکن مخلوط کردن اشیاء مذکور و ساختن باروت سفید\nتأکید محترم"}
{"book": "adl0217", "page": 156, "text": "۱۴۹\nتا که تجربه حاصل شود احتیاط بسیار درکار دار دحتیٰ\nبسیار زود درمیگیرد اگر یک چیزی بسیار گرم قعطه\nتیز آب گوگرد بآن افتد در میگیرد اشخاص قابل\nکه بکار کیمیاوی و یا انجنیری قابل باشند بعد از تجربه\nبه ترکیب مذکورۀ بالا بارود سفید رابخوبی ساختن\nمیتوانند لاکن برای اشخاص ناواقف و ناتجربه کار\nعمل این کار و تجربه کردن احتیاط بسیار در کار دار\nورنه عوض کامیابی محل خوف و احتمال ضر بسیار است\nباب سوم در بیان اشیاء و مصالح بسیار خوفنا وز و د در\nدرمیان نایت و گلی سرین یعنی مرکب تیز آب شوره و کاین\nنایٹ و گلی سرین ساخته میشود بذریعه آنکه بسته شدن"}
{"book": "adl0217", "page": 157, "text": "۱۵۰\n\nو منجمد تیز آب شوره را که بسیار تیز و زور میباشد\nبهمراه گلی سیرین مخلوط میکنند و چونکه مرکب تیز آب شوره\nو تیز آب گوگرد را استعمال میکنند جزو تیز آب گوگرد\nکه میباشد جزو آب که از گلی سرین خارج می شود جذب\nمیکند و باین قسم گلی سرین عوض آن که آب باشد\nبهمراه مرکب تیز آب مذکور مخلوط شده نائیٹ\nروگلی سرین ساخته می شود –\nعمل ساختن آن بدینقرار است در وقتیکه ساختن\nنائیٹ روگلی سیرین بمقدار کلان درکار باشد گلی سیرین\nاز کارخانه های شمع سازی گرفته و بدست آورد\nمی شود و تیز آب گوگرد هم بهمین طور از کارخانه ها\nتیز آب"}
{"book": "adl0217", "page": 158, "text": "۱۵۱\nتیزآب کشی وغیره خریده و بدست آورده می شود\nلاکن تیزآب شوره را اکثر صاحبان کارخانه باروت\nسازی خود میسازند تا که بسیار اعلی و خالص باشد\nو خانه های ساختن نایٹروگلیسرین باید از آبادیها\nو خانه های مردم دور باشند و جدا جدا باشند که\nاز در گرفتن یک خانه ضرر بدیگر خانه نرسد و جائیکه\nتیزآب شوره کشیده می شود آن جای هم باید که علیحده\nو جدا باشد بعض اوقات ساختن نائیٹروگلیسرین\nرا در سه عدد خورد و سبک سقف دار خانهای\nچوبی به عمل آورده می شود که خانه های مذکور از یکدیگر\nباین قسم جدا کرده شده میباشند که از بیست و پنج"}
{"book": "adl0217", "page": 159, "text": "١٥٢\nتا سی فیٹ تپه یا دیوار خاک درمیان یکدیگر\nخانه ساخته میباشند درون خانه ها وسقف خانه\nخس گرفته میباشند تا که حرارت خانه یکسابر\nباشد و بذریعه نل های آب گرم که درمیان دیوارهای\nخانه میباشند حرارت خانه را بر پانزده درجه\nسنٹی گراڈ یعنی شصت درجه فارین ہایٹ نگاه میدارند\nدر یک خانه کلی سرین را بمعه مرکب تیزابها می آرند\nو در خانه دویم نایٹ روگلی سرین را بعد ازتیا\nکردن به آب می شورند.\nو در خانه سوم - تیز آب را از میان روغن کلی سرین\nرا که مخلوط زیاده شده بود خارج و جدا میکنند گویا\nفت"}
{"book": "adl0217", "page": 160, "text": "١٥٣\n\nقوت و تاثیر تیز آب مذکور بکلی سیرن باقی میماند و خود تیز آب\nجدا می شود و انچه که بسته گلی سیرن باقی میماند که همراه تیزآب\nنمیرود گویا همان انائیٹ رو گلی سیرن یعنی مرکب تیز آب\nشوره و گلی سیرن نامیده میشود ـ لاکن چونکه حال اسباب\nو ماشین های خوب بعمل آمده و میسر است اکثر هر سه عمل مذکور\nدر یک خانه هم بکار برده میشود لاکن در اکثر کارخانه های\nقدیم بقرار مافوق الذکر برای هر سه عمل مذکور خانه های\nجدا جدا میباشند خانه های مذکور زیر زمین میباشند\nباین قسم که سقف های آنها برابر سطح زمین میباشد و روشنی\nخانهای مذکور بذریعه تیل سوز هائیکه بیرون خانه بغل\nهای سقف مقابل شگاف های روشن دان سقف"}
{"book": "adl0217", "page": 161, "text": "۱۵۴\nگذاشته میباشند در خانه ها داخل شده خانه هاش\nهمان روشنی چراغهای بروقی روشن میکند بر فرش\nخانه های مذکور ریگ ریزه دانه فرش میباشد\nو از خانهای مذکور چیزی فاصله دورتر کارطوس\nهای دانا میٹ یا گن کاٹن ساخته میشوند\nو خانه های مذکور و نیز خانه بار بندی هم بطور بیان\nبالا در میان خود ها توده ها و تپه ها خاک داشته\nمیباشند و از همدیگر جدا کرده شده میباشند.\nو تحویل خانه های کارطوس ها و مصالح های مذکوریان\nدورتر زیر زمین گور میباشند و نیز مخزن ها\nیخ هم نزدیک اما جدا میباشند که یخ مذکور\nبرای"}
{"book": "adl0217", "page": 162, "text": "١٥٥\nبرای سرد کردن آب شست و شوی و حوضها\nمخلوط کردن مصالح در کار می آید و تحویل خانه\nنگاهداشت خالی گلی سرین خام و تیز آب گوگرد\nچندان احتیاط بسیار در باب خانه محفوظ در کار\nندارد - بهترین طریقه های ساختن نایتر و گلی\nسرین آنست که مروج امریکه میباشد که بدان\nدر جای اول تیز آب شوره کشیده میشود که مطر\nنیچه دار که برای کشیدن تیز آب مذکور میباشد\nقریباً یکصد فیٹ مکعب کلان میباشد ظرفها\nتیز آب کشتی مذکور در یک عمارت که خوب\nبه کثرت آمد و رفت هوا داشته باشد مانده"}
{"book": "adl0217", "page": 163, "text": "١٥٦\nمی شوند و هر ظرف تیز آب کشتی مذکور سه صد پا\nکابل شوره جای میشود و سه صد و هفتا دو پنج پا\nتیز آب گوگرد جای می شود بخار آن از مخصوص\nنل هائی که از گل و ریگ ساخته و پخته کرده میباشند\nمیگذرد و درمیان چهار ظرف که به پهلو همدیگر\nمانده میباشند داخل می شود که همان چهار ظرف\nهم از همان قسم و مصالح ساخته شده میباشند\nکه نل های مذکوره بالا ساخته شده میباشند همان\nهر چهار ظرف مذکور بر تپه گل که قریباً یک فوت از\nزمین بالا میباشد مانده شده میباشند در اول\nدو ظرف مذکور هر کدام یکصد و پنجاه پوند تیز آب\nگوگرد"}
{"book": "adl0217", "page": 164, "text": "۱۵۷\nگوگرد میباشد و در ظرف سوم یکصد پوند تیزآب گوگرد\nمیباشد و در چهارم هیچ تیزآب نمی باشد و همین\nتیزآب گوگرد همان بخار شوره را بصورتی آب\nآگین میسازد که گویا از بخار مذکور تیزآب حاصل میشود\nو باین قسم همان مرکب تیزآب ها که برای مخلوط\nکردن همراه گلیسرین در کار می باشد فی الفور حاصل میشود\nو از مخلوط کردن همین تیزآب مذکوره بالا که باین قسم\nاز شوره و تیزآب گوگرد حاصل شده بود بهمراه\nگلیسرین همان است که نایت گلیسرین حاصل میشود که مرکب\nتیزآب شوره و گلیسرین گفته میشود و به این ترکیب در سبت چهار ساعت همه\nتیزآب کشیده و تمام میشود و به این ترکیب"}
{"book": "adl0217", "page": 165, "text": "١٥٨\nگویا مرکب هر دو تیز آب ها که قریب شش صد پوند\nمی برآید در ظرف های سنگی که برای نگاهداشت\nتیز آب میباشند انداخته و نگاه کرده میشود و باز\nاز ظرف های مذکور در یک کلان دیگ سنگی\nانداخته میشود که در میان دیگ سنگی مذکور نود\nعدد ظرف های تیز آب مذکور گنجایش داشته باشد\nو برای این مطلب که بخار شوره یعنی نائتریک گس\nاز میان تیز آب بپرد و نیز برای اینکه تیز آب\nمذکور خوب ملجم شود تازه باد قریباً پنج دقیقه به\nدیگ مذکور داده میشود ــ\nمرکب کردن گلی سرین همراه تیز آب مذکور\nدر مرتبان"}
{"book": "adl0217", "page": 166, "text": "۱۵۹\nدر مرتبان های سنگی به عمل می آید که یکصد شانزده\nعدد مرتبان های مذکور را و بقرار شکل سوم بالای\nنه عدد لگنچه های چوبی مانده می شوند که در نقشه\nسوم اُ اُ نشان داده شده اند که لگنچه ها\nیا دیگهای چوبی مذکوره بالا پر می باشند که\nتا قریب دهن مرتبان های مذکور آب آنها از هر طرف\nمیرسد بذریعه اینقدر سرد آب که برابر یخ سرد\nباشد و یا همان دیگهای چوبی را بمرای یخ و نمک\nپر کرده میباشند که درجه سردی آن برایر یخ\nبندی میباشد و در هر مرتبان مذکور هفده پوند\nوزن مرکب تیز آب انداخته میباشد و در میان"}
{"book": "adl0217", "page": 167, "text": "١٦٠\nآن دو پوند گلی سرین به این قسم مخلوط کرده می شود\nکه قطره قطره کرده انداخته می شود از میان خط\nهای شیشه ب ب ب که ظرف های شیشه\nمذکور گذاشته و مانده شده میباشند بر یک جهجه\nب ب ب که عین بالای مرتبان های تیزا\nمیباشد و از زیر جهجه مذکور یک نیچه آهنی گذشته\nمیباشد که قریب یکنیم اینچه دوره نیچه مذکور\nمیباشد که از میان نیچه مذکور باد سرد می گذرد\nو گذشتانده میشود از نیچه مذکور که ف ف ف\nمیباشد نیچه های شیشه د د باطراف مثل\nشاخها کشیده شده میباشند که بذریعه نیچه ها\nبرا"}
{"book": "adl0217", "page": 168, "text": "١٦١\nربر هندوستان بهمراه نیچه کلان پیوند میباشند و از آنجا بهر مرتبان داخل می شوند و ازین ترکیب در تمام وقت که قطره های گلیسرین بمیان مرتبانها می چکد بهر مرتبان باد سرد هم داخل می شود از نیچه های مذکور که باد مذکور هم سردی میرساند و هم شور میدهد تیزآب بهر مرتبان مذکور را و نیز یک فایده کلان از داخل شدن جاری باد مذکور این است که بخارات تیزآب شوره را که بسیار مضر است بهمراه آکسیجن هوا مخلوط کرده خارج میکند- و چونکه در اثناء عمل کلان مقدار ابخرات تیزآب شوره خارج میشود و می برآید احتیاط کرده شده است که این ابخرات"}
{"book": "adl0217", "page": 169, "text": "١٦٢\nاز خانه بیرون بر آیند باین ترکیب که دیک‌های\nچوبی و مرتبان‌های مذکور را بدور منار‌های دو\nرونما‌ی بخار مانده شده میباشند چنانچه در نقشه\nچهارم ڈ۔ ڈ ظاهر کرده شده است بالای\nهر یک و مرتبان یک نوله میباشد س یک۔ س\nکه در میان ڈ یعنی منار بخار کش داخل میشود\nکه منار مذکور و نوله‌ها ابخِرات را از خانه بیرون\nمی برند و خانه که این ترکیب در آن بعمل آورده\nمیشود یکصد پنجاه فیٹ به درازی میباشد -\nو باین ترکیب باید که تمام گلی سرین که دو پوند میباشد\nدر عرصه یکنیم ساعت به تیز آب داخل کرده شود\nلیکن"}
{"book": "adl0217", "page": 170, "text": "١٦٣\n\nلاکن باید که در تمام وقت که عمل مذکور کرده میشود\nمرکب مذکور گرم نشود و شکل بخارهای سرخ هرگز\nظاهر نشود و بعد از داخل کردن گلی سرین - مرتبانهای\nمذکور در یک کلان دیگ در از رخ خالی کرده میشوند\nکه در شکل پنج نقشه ۱ ظاهر کرده شده است در میان\nآن آب بست و یکدرجه سنٹی گراد یعنی شصت و هشت\nدرجه فارین هایٹ میباشد ـ نایٹ روگلی سرین\nزیر می نشیند و قریباً تا یک پها رک ساعت زیر\nآب که شش اینچه چقر میباشد میماند و بعد از ان\nآب از بالای آن کشیده می شود از راه شیر دهان\nب ۱ و بعد از ان نایٹ روگلی سرین بیرون کشیده"}
{"book": "adl0217", "page": 171, "text": "١٦٤\n\nمی شود از طرف زیر از راه شیردان ب ٢ و بآ\nگلیسرین درمیان ڈولچۀ نقشه ب که در حرکت میبا\nداخل کرده وانداخته می شود و درمیان آن دفعه\nبهمراه آب شسته می شود و دو دفعه همراه مرکب آب\nو سوڈاشسته می شود و در تمام وقت که شسته می شود\nباد جاری درمیان ڈولچۀ مذکور داخل کرده و گشته\nمی شود و آبہائی که از شستن می برآیند در میان\nیک حوض می افتند که از حوضهای مذکور در میان\nدو عدد پیپ ہائی که زیر زمین می باشند داخل\nمیشوند که ازین عمل هر چه نایٹ روگلیسرین که همرۀ\nآب رفته میباشند در میان همان پیپ میماند\n\nنایٹ"}
{"book": "adl0217", "page": 172, "text": "۱۶۵\nنایٹ روگلیسرین را در میان ظرفهای مسی انداخته\nبطرف یک خانه چوبی می برند که قریباً بر فاصله صید\nدور دورتر ساخته میباشند و در آنجا در میان\nمرتبان های سنگی انداخته می شود که بهر مرتبان\nمذکور شصت پاو وزن انداخته میشود و مرتبانها\nمذکور در میان یک تالاب یا حوضها مانده میشوند\nکه در میان حوض مذکور آب پر کرده میباشند\nکه حرارت آب مذکور بست و یک درجه سینتنی\nگریڈ یعنی شصت و هشت درجه فارین هیات\nمیباشد و مرتبانهای مذکور تا سه یوم در آنجا ماند\nمیشوند چرک بر سر مرتبان ها بسته می شود و شکل آن"}
{"book": "adl0217", "page": 173, "text": "١٦٦\n\nقیماق برداشته میشود بعد ازین نامیت روگلی سر\nگویا بالاکل تیار می شود که باستعمال یا بفروش تجارت\nآورده شود - و در میان خور قوطی های آهنی تخته\nکه روغن چسب داشته میباشند پر کرده نگاه کرده میشود\nکه در میان قوطی های مذکور پیروفین یعنی روغن ماهی\nروغن دادگی روغن داده شده میباشد و در میان\nهر قوطی مذکور پنجاه و شش پوند نامیت روگلی سر\nانداخته میشود - فرش آن خانه چوبی که در میان\nآن قوطی های مذکور را پر می کنند فرش مذکور\nاز پلاشپریرس که پخته یعنی سوختانده شده میبا\nروی آن بر فرش خانه داده میباشند [پلاشر\nپیرس]"}
{"book": "adl0217", "page": 174, "text": "١٩٤\nپیرس قسم مرکب چونه سفید است که بسیار چسپوک است\nبرای اینکه هر چه نایٹ روگلسرین که بر فرش بریزد\nفی الفور در فرش جذب شود که زیر پای شده در نگیرد\nو ضرر نرساند بعد از ان قطی های مذکور بر طرف های\nکه یخ و نمک داشته میباشند مانده میشوند تا که\nنایٹ روگلسرین از سبب سردی در میان قطی\nمذکور منجمد و یخ بسته کند و باین حالت قطی های مذکور\nاز سی تا چهل عدد یکجای کرده بذخیره خانه نگاه کرد\nمی شوند در میان این قسم جبه خانه تا که از تمام دیگر\nعمارات کارخانه بر یک صد گز فاصله دور باشند\nو بردن نایٹ روگلسرین از یک جای تا تحویل خانه"}
{"book": "adl0217", "page": 175, "text": "۱۶۸\n\nهم در همان صورت به عمل می آید که منجمد و مثل یخ\nسرد بسته شده باشد ـ در کارخانهای امریکا که یکصد\nپوند گلی سیرن بهمراه تیزآب ها مرکب و مخلوط می کنند\nازان دوصد و بست و سه پوند نائیث روگلی سیرن\nیعنی مرکب گلی سیرن و تیزآب شوره حاصل میکنند\nبدانند که بسیارتی اهل کارخانه جات تفصیل ترکیب وقترز\nکارخانه جات خودها را در نیلباب خفیه میدارند\nو این حرف ضرور است که بیان کرده شود که اینکه\nاین قدر نازکست که صرف همان مردم که علم\nو لیاقت صناعات و ایجادات این قسم اشیا تر\nدر گیران و خوفناک داشته میباشند همان مردم\n\nلازم"}
{"book": "adl0217", "page": 176, "text": "۱۶۹\n\nلازم است که ساختن نایٹروگلیسرین را اختیار کنند\nدیگران احتیاط کنند که بسیار خوفناک است اگر چه طریق\nآسان ساختن آنرا بیان کرده ایم و هر گاه که نایٹ\nروگلیسرین ساخته شد استعمال آن همانست که ازان\nدانامیٹ یا گن کاٹن ساخته بکار برده شود و اگر\nبخواهند که خالی نایٹروگلیسرین را برای پراندن\nقلعه ها یا کوه بجهة استعمال بیارند همان است که قطعی\nبسته آنرا به استعمال می آرند تنگه تنگه مثل کارطوس\nدانامیٹ یا گن کاٹن به استعمال آورده نمی شود\nچرا که قطعی قطعی بسته میباشد و شکتاندن قطعی های\nمذکور در تنگه های خورد خوفناک و محل خطر میباشد"}
{"book": "adl0217", "page": 177, "text": "۱۷۰\n\nاما بنیاد کار همین است که ساختن نایترو گلسرین را\nبدانند چنانچه بطریق آسان بالا بیان شد -\nدر بیان ساختن دای نمیت\nدای نامیت ساخته شده میباشد از نایترو گلی\nسرین یعنی (مرکب شوره و گلی سرین) که در چیزی\nجاذب که از اقسام مصالح جاذب جذب کرده و مخلوط\nکرده شده باشد عموماً مصالح مذکور که استعمال میشود\nاز گل ریگ مانند میباشد که جاذب و خانه دار یعنی\nنرم میباشد اما نمی سوزد که گل مذکور بنام کیسل گور\nمشهور است که در هانوز ضلع جرمنی گل مذکور دستیاب\nمی شود و اول که دای نامیت ساخته می شد در همان\n\nجاذب"}
{"book": "adl0217", "page": 178, "text": "۱۷۱\nجاذب چوبی و نائیٹ روگلیسرین ساخته می‌شد ولی شما\nتجربها از دیگر اشیای جاذب هم در ساختن ڈائنامیت\nبعمل آورده شده بودند چنانچه از نرم گل جاذب که بنام\nٹرا کٹہ موسوم است که ازان کوزه‌های گلی ساخته میشوند\nهم ڈائنامیت ساخته شده بود و از براده چوب\nکه از اره ها می برآید هم ڈائنامیت ساخته میشد\nو ساخته میتواند شد و از کاغذ معمولی هم ڈائنامیت\nساخته شده بود و ساخته می تواند شد و از کاغذین هم\nهم ڈائنامیت ساخته می شد و ساخته می تواند\nکه اول کاغذ را به آب شوره تر کرده بعد از خشک\nشدن به نائیٹ رو گلیسرین مغز آنرا تر کنند بعد ازان"}
{"book": "adl0217", "page": 179, "text": "۱۷۲\n\nبشکل کارطوس پیچاستند و آخر اینهمه تجربه هافی الحال\nخاک گیسل گور زیاده تر رواج یافته و اختیار کرده\nشده است چرا که گل مذکور بقدر سه چند و چهار چند\nوزن خود مرکب نائیٹ رو گلی سرین را بخود جذب\nمی تواند کرد از بسکه بسیار جاذب است زیاده\nلنگر را بر دشت کرده می تواند بدون آنکه هیچ\nاجزاء نائیٹ رو گلی سرین یعنی مرکب شوره گلی\nسرین را از خود جدا کند که خارج شود.\nگل مذکور که بنام گیسل گور بیان شد یا دیگر هر قسم\nگل همان قسم جاذب که برای ساختن دایم نائیٹ\nبمصرف میرسد اول گل مذکور را در کوره ها آتش میدهند\nتاکه"}
{"book": "adl0217", "page": 180, "text": "۱۷۳\nتا که رطوبت یا دیگر هر چه همراه گل مذکور مخلوط باشد\nبسوزد و خارج شود و گل مذکور بعد از ان که سوخته\nپاک و بدون آمیزش دیگر اشیاء بماند در میان\nحلاجی نامیده کرده و در میان غربال های نیمی شت گنشته\nو غربال کرده می شود\nپنجاه پوند وزن گل گیسل گور بهمراه سه چند وزن\nآن گل نائیٹ رو گلی سیرین یعنی مرکب شوره و گل سین\nمخلوط و یک جا کرده می شود و در میان پلتنوسهای\nهموار چوبی یعنی خوانچه های هموار چوبی انداخته\nمی شود و همراه دست مخلوط و آمیزش کرده\nمیشود و قریباً در میان نیم ساعت آمیزش مخلوط"}
{"book": "adl0217", "page": 181, "text": "۱۷۴\n\nکردن آن با تمام و انجام میرسد و این مرکب با هم شده\nرا بعد از ان بهمراه کف دست زور کرده از میان\nغربال میگذرانند و بعد از ان تیار میباشد که در میان\nکارتوس ها پر کرده شود و کارطوس های مذکور از کا\nدبل مثل مقوی های کتاب که لک باشد ساخته شده\nمی باشند بشکل کارطوس های معمولی لاکن کارطوس ها\nمذکور قدری از کارطوس های معمولی تفنگ\nکلانتر میباشند و طریقه پر کردن مصالح مذکو\nدر کارطوس ها بسیار آسان و سهل است\nو عموماً بهمراه دست به عمل آورده می شود\nدر بیان عام قواعد و سررشته های استعمال\nکردان"}
{"book": "adl0217", "page": 182, "text": "۱۷۵\nکردن و بکار بردن ڈا می نامیٹ\nباید که در وقتیکه پراندن دیوار قلعه یا کوہ وسنگ\nوغیره منظور و مد نظر باشد شگاف سوراخ که میکنند\nدرازی و چقری شگاف هر چه مطلوب باشد کند\nبیخ شگاف را همانقدر بردار و کشاده بسازند که\nکارطوس ڈامی نامیٹ در بیخ شگاف برابربشیند\nاو لگر و بسیار سست بنا شد و اگر شگاف مذکوربسیار\nبردار و کشاده باشد باید که دور کارطوس گل\nانداخته بیخ شگاف را پر کنند تا که کارطوس ڈامی\nنامیٹ محکم و قایم درمیان سوراخ و شگاف\nمذکور بنشیند اما نوک سر کارطوس باید که بیرون بمند"}
{"book": "adl0217", "page": 183, "text": "١٧٦\nاز گل پرکردگی بماند و هرگاه که درمیان زمین است\nو نم دار نقب پراندن منظور باشد سرنوک\nکارطوس ڈینامیت را بیرون گذاشته در طرف\nکارطوس اگر عوض گل بآب پرکنند هم کارطوس کار\nپوره و کامل خواهد داد و کارطوس هامی مذکور\nاز چهار انچه تا هشت انچه دراز ساخته میشود از سه\nچهارک انچه تا دو انچه در لگی بشکل گول مدور میباشد\nو برسر کارطوس مذکور پطاقی که بمصالح پطاقی\nپرشده میباشد سوار کرده می باشد که پطاقی\nمذکور در از مثل پطاقی تفنگ دهن پر می باشد\nو درمیان پطاقی مذکور شگاف می باشد که از میان\n\nشان"}
{"book": "adl0217", "page": 184, "text": "۱۷۷\nبطاقی تا سر ڈای نامیٹ که در میان کارطوس پر کرده شده است فیوز آن داخل کرده میشود و فیوز مذکور به این قسم ساخته میباشد که کاغذ کارطوس سازی را دراز و باریک برابر شگاف بطاقی بشکل نیچه یا نل ساخته در میان آن بارود میکنند و دور نیچه مذکور باریک کاغذ مومجامه می پیچانند تا که آب و نم بآن نیچه ضرر نرساند و هر چه قدر که شگاف سورنگ چقری و درازی داشته باشد بهمان قدر دراز از همان نیچه کاغذی که فیوز کارطوس گفته می شود بریده در میان شگاف بطاقی تا سر ڈای نامیٹ کارطوس رسانده یک نوک فیوز"}
{"book": "adl0217", "page": 185, "text": "۱۷۸\n\nیعنی نیچه کاغذی مذکور را در داده شخصی که فیوز را\nدر می دهد دور میگریزد و فیوز درگرفته تا بطاقی میرسد\nبطاقی در گرفته دای نامیت در میانه کارطوس را\nدر میدهد و باین قسم به سُورنگ دای نامیٹ ڈیوا\nهای قلعه یا سُورنگ های سنگ و کوه پرانده میشود\nلکن باید داشت این سخن از ضروریات است که همان\nبارود که در میان نیچه های کاغذی مذکور که فیوز\nکارطوس دای نامیت همان نیچه ناگفته میشوند انداخته\nشود باید که بارود مذکور بسیار کمزور از اقسام بارود\nسُورنگ پراندن بوده باشد بارود زور و تیز\nنباشد تا که آهسته آهسته فیوز بسوزد و شخصی در دهنده\n\nدرین"}
{"book": "adl0217", "page": 186, "text": "۱۷۹\nدر نیمدت دور بگریزد و الا نه هرگاه که باروت تیز باشد\nو زود در بگیرد قبل ازان که شخص مذکور بگریزد\nنقب خواهد پرید\nدر بیان نگاه دشت ڈائینامیٹ\nباید که ڈائینامیٹ کارطوس ها که بالا مذکور شده\nمدام از پطاقی های آن و فیوز های آن نجانه های جدا\nو دور دور از یکدیگر نگاهداشته شده باشند و مدام\nضرورست که در همان عمارات که نگاه کرده میشوند\nهمان عمارات از آبادی های دیگر دور بسیار باشند\nکه حادثه به آبادیها نرسد و هیچگونه آتش و نان پز\nو چلم کشیدن در میان و نزدیک خانهای مذکور نباید"}
{"book": "adl0217", "page": 187, "text": "۱۸۰\n\nبلکه هیچگونه چراغ تیل هم بآن نزدیکی و بخانه مانده نشود\nو چراغ که برای روشنی لازم شود باید که سر چراغ شیشه\nلالتین باشد تا که از هیچ قسم خوف برآمدن شعله\nچراغ یا افتادن ذرہ آتش چراغ ممکن نباشد که تباهی\nو دیوارهای خانه های مذکور بسیار لک و سقف خانه\nهم بسیار لک باشد تا که از بسیار شدت گرما یا سرما\nضرر بآن نرسد چرا که از اندازه زیاده گرمی یا سردی\nاز دیوارهای بسیار لک و سقف بسیار لک گذشته\nنمی تواند و بدین ترکیب هوای خانه به اعتدال میماند\nو پره هم ضرورتست که به عمارت مذکور مدام باشد\nدر بیان ساختن گن کاٹن\nدر بیان"}
{"book": "adl0217", "page": 188, "text": "۱۸۱\n\nدر میان زمانه های گذشته بسیار اقسام اقسام\nتجربها در باب ساختن گن کاٹن به عمل آمده اند و بسیا\nاقسام مختلف هر گونه گن کاٹن ساخته شده اند و از هر\nشخص قابل که تجربه ها را ایجاد کرده و به عمل آورده است\nترکیب هر کدام جداگانه میباشد اما چونکه ترکیب\nوقاعده مروجه وال تهم ای بی نام کارخانه دولت\nانگلند زیاده تر به تفصیل و خوب بیان میکند\nو طریقه آنها بهترین خیال کرده میشود بنا برین\nبیان ترکیب مذکور کرده میشود که بدین\nتفصیل است -\nبداند که گن کاٹن یعنی پنبه توپ شکن که ترجمه لفظی"}
{"book": "adl0217", "page": 189, "text": "۱۸۲\nآن می شود ساخته میشود از پنبه که یک وجو و کرد\nمی شود بهمراه آمیزش تیز آب شوره و تیز آب گوگرد\nکه نائیتر اسد وسلفورک اسد گفته میشوند\nترکیب و بیان تیار کردن پنبه مذکور بدین تفضیل است\nحاشیه های بریده و پس مانده و فضله های پنبه های\nبیکاره که از ماشین ها می برآید آنرا بمصرف ساختن\nگرن کاٹن یعنی پنبه توپ شکن میرسانند تا که پنبه اعلی\nو خوب حاجت صرف کردن نشود - بدین قسم\nکه پنبه مذکور را از چربی و دیگر چرک های ماشین ها\nبذریعه قلعی صاف میکنند اما کسیکه این جمعیت را\nکه چربی و چرک پنبه را به تسلعی پاک کند قبول نداشته\nباشد"}
{"book": "adl0217", "page": 190, "text": "۱۸۳\nباشد پنبه خالص اعلی را برای مصارف ساختن\nگن کاٹن بکار و بمصارف برده میتواند-\nو بعد از پاک کردن پنبه مذکور را بذریعه ماشین\nیا بدست نداف می کنند و بعد از نداف کردن پنبه\nمذکور شگفت آنرا خورد خورد بریده بریزه ریزه\nمی کنند و پنبه مذکور را خشک می کنند بترکیب این\nکه در میان یکدو لچه گرد انداخته از میان ڈولچه\nمذکور از یکطرف هوا و بخار گرم را داخل می کنند\nکه به پنبه حرارت و گرمی رسانده از دیگر طرف برا\nاز میان ڈولچه مذکور همان باد یا بخار گرم می برآید\nو وقتی که پنبه مذکور بالکل خشک شد در کلان"}
{"book": "adl0217", "page": 191, "text": "۱۸۴\nکلان صندوق های حلبی انداخته خوب محکم بسته کرده\nمیشود و هر وقتیکه ضرورت مصارف آن میباشد\nصندوق ها را برداشته به نزدیک ظرف تر کردن\nیا غوطه دادن برده میشوند که ظرف مذکور بنام\nظرف غوطه دادن موسوم است که در هر ظرف\nمذکور دوازده گیلن مرکب تیز آب در میان خود\nداشته میباشد که گویا هر گیلن که شش بوتل باشد هفتاد\nو دو بوتل جمله مرکب میباشد که در میان مرکب\nمذکور سه جزو یا سه حصه تیز آب گوگرد و یک حصه\nزور تیز آب شوره میباشد و پمبه مذکور را کم کم\nکرده در میان ظرف مذکور تر کرده و غوطه داده\nمی شود"}
{"book": "adl0217", "page": 192, "text": "١٨٥\nمیشود و تیزآب ها را سرد و یخ نگاه میکنند تا که پنبه\nمخلوط و آمیزش شوند اما پنبه را نسوزانند ترکیب این\nکه در ظرف مذکور آب یخ پر کرده میباشند تا که\nتیزآب آن اینقدر سرد و یخ باشد که پنبه را نسوزاند\nو پنبه مذکور را قریب سه دقیقه در میان ظرف تیزآب\nگذاشته باز از میان آن بیرون کشیده آهسته بهمراه\nیک شکنجۀ یا تختۀ مسی شپلیده می شود تا که تخمیناً ده حصه\nاز وزن خود پنبه مذکور زیاده تر تیزآب در میان\nآن نماند و به این قسم از شکنجه کشیده پنبه مذکور\nدر میان مرتبان ہائیکه برای نگاه داشت تیزآبها\nبکار می آیند به میان همان قسم مرتبان ها انداخته"}
{"book": "adl0217", "page": 193, "text": "١٨٦\n\nسرپوش‌های خوب قایم را بالای همان مرتبانها\nگذاشته بسته میکنند و پمبۀ مذکور را به این قسم\nدر میان ظرف‌های مذکور تا بیست و چهار ساعت\nنگاه میدارند و مرتبان‌های مذکور را هم در میان\nآب که گردش دور مرتبان بکند و استاده نباشد\nمیگذرانند تا که سرد باشند که آب ایستاده گرم\nمیشود و گویا به این قسم در میان عرصۀ بیست و چهار ساعت\nپمبۀ مذکور حالت اصلی خود را تبدیل کرده تأثیر\nگن کاتن در وجود آن پیدا میشود و بعد ازان بذریعهٔ\nماشین پمبۀ مذکور را بسرعت گردش داده میشود\nکه تیز آب اضافه از جذب شدگی که بطور عارضی\n\nبالای"}
{"book": "adl0217", "page": 194, "text": "١٨٦\nبالای پنبه مذکور چسپیده باشد از میان پنبه به مثل شپلیدن رخت قطره قطره بپرد و نقشه ماشین را مذکور در نمبر ٩ و ١٠ صفحه ٦٦ و ٦٧ نشان داده شده است ـ و تیزآب فالتو و اضافه علیحده جمع کرده میشود و در میان حوضهای تیزآب اضافه گی نگاه کرده میشود و بعد از ان که پنبه مذکور را از ماشین مذکور بر دارند باید که پنبه مذکور را شسته شود لاکن درین عمل احتیاط بسیار در کار است چرا که اگر آهسته آهسته به آب مخلوط کرده نشد پنبه در خواهد گرفت بنا برین یک آبشار مصنوعی ساخته میشود به این قسم که یک جویچه آب از میان یک ناوه"}
{"book": "adl0217", "page": 195, "text": "۱۸۸\nبلند بطرف زیر به تیزی گذاشته میشود که از میان ظرف\nپنبه شوئی از بالا به تیزی افتاده از دیگر طرف\nبه تیزی زیر بریزد و باین قسم پنبه را از بالا در میان\nجوی تیز که بطرف زیر میریزد انداخته میروند که\nبیک تیزی آب همه پنبه را تر کرده زیر بطرف\nشستن آن می برد چرا که اگر آهسته آهسته پنبه ترشود\nدر میگیرد اما یکبارگی به تیزی آب که همه بیک لحظه\nتر شود نمی سوزد و در میان ظرف شستن پنبه\nکه پنبه برسد کار گیر ها ظرف مذکور را جنبش و شق\nمیدهند و به این ترکیب پنبه بیک بارگی در میان\nاین قدر آب بسیار و تیز می افتد که درجه حرارت\nسوزنده"}
{"book": "adl0217", "page": 196, "text": "۱۸۹\nسوزنده آن بالا نمی شود و بعد از شستن پنبه کوه\nرا که هنوز تر باشد در میان ماشین انداخته ماشین را\nدور میدهند که طرف درون ماشین چاقو ها نا\nبر چا میباشند چنانچه در شکل نمبر ١٦ ونمبر١٧نشان\nداده شده است که پنبه را تر به تر ریزه ریزه کرده\nمثل حلوا یا لیتی می سازد و تا وقتیکه پنبه مذکور در میان\nماشین میباشد ڈولچۀ ماشین را که در میان آن پنبه\nرا انداخته ریزه ریزه میکنند به آب پر میدارند\nو آب سرد بالای آن انداخته میروند تا که پنبه\nنسوزد اما بریدن پنبه مذکور بدست هم بذریعه\nمقراض ها در صورتیکه ماشین نباشد بعمل"}
{"book": "adl0217", "page": 197, "text": "۱۹۰\n\nآورده می تواند شد\nدر وقتیکه ریزه ریزه ولثی ساختن پنبه تمام شد\nپمبه و آب مذکور را در میان یکدیگر ماشین یا ظرف\nشستن آن میگذرانند و در میان این ماشین\nیا ظرف همان آب را که در میان آن پنبه مذکور ریزه\nکرده شده است بیرون می کشند و آب تازه\nرا انداخته و پمبه ریزه شده مذکور را بسیار خوب\nبچند ساعت می شویند به این قسم که مدام آبرا\nمتواتر دم بدم جنبانده وشور داده میروند\nو در میان ماشین یا ظرف های شست و شوی\nمذکور بطرف زیر ظرف یا ماشین به مثل غربال\n\nسوراخ"}
{"book": "adl0217", "page": 198, "text": "۱۹۱\nسوراخها میباشند که آب چرک را بیرون کشیده\nو آب تازه را انداخته و داخل کرده میروند و بعد\nازان همان پنبه ریزه شده را بیک ماشین تا ظرف\nآمیزش دادن می اندازند و در میان ماشین\nآمیزش همراه پنبه ریزه شده مذکور در یکصد سیر\nپنبه دو رسد [الکولائن کاربونیٹ] یعنی مرکب\nقلعی و کاربن را مخلوط و آمیزش میکنند و بعد ازان\nپنبه مذکور برای عمل آخری تیار میشود که بدین\nتفصیل است این عمل آخری که برای شکنجه کردن\nآب کشیدن و بیرون کردن آب از پنبه مذکور\nو نیز برای قالب ریختن پنبه مذکور در وزن ها"}
{"book": "adl0217", "page": 199, "text": "۱۹۲\nاشکال‌های مطلوبه و مختلفه میباشد به چندین ترکیب\nهای مختلف به عمل آورده می شود که یک قاعده\nعام برای این عمل بدین تفصیل است-\nکه سلندر یعنی نل ماشین شکنج را بقرار نقشه نمبر\nبستم صفحه هفتاد و پنجم در درست حالت و جاه\nماشین مذکور گذاشته یک مقدار پنبه ریزه\nمذکور بقدر اندازه ماشین مذکور در میان\nآن انداخته میشود و بذریعه یک بمبه دم کش\nبسیار تر مقدار آب فی الفور از زیر شکنجه کشیده\nو خارج کرده می شود و بعد از ان سلندر یعنی\nنل ماشین شکنجه مذکور در میان ماشین سپر\nپیمبر برابر"}
{"book": "adl0217", "page": 200, "text": "۱۹۳\n\nپمبه برابر کرده ماشین را میگردانند و در بسیار اندک پیه\nمذکور بشکل یک پطره شکل نل بمثل کلچه بیرون کشید\nمی‌شود و بعد از ان همان کلچه پیه را بزیر یک مشین\nشکنجہ دیگر که بسیار زور تر و قوی تر از ماشین شکنجہ\nاول میباشد شکنجه کرده میشود اما باید داشت که میشین\nهای شکنجه مذکور را آهسته آهسته زور انداخته پمبه را\nشکنجه می کنند اما یکبارگی صدمه شدید بر پهبه انداخته\nشود خوف در گرفتن پمبه خواهد بود و ماشین های\nشکنجۀ های مذکوره بالا مثل شکنجۀ های معمولی باریاب\nیک قسم میباشند و بعد از شکنجه کردن باز پیۀ مذکوره را\nاین قدر دیر در آب تازه سرد غوطه میدهند که نگهصد در صد"}
{"book": "adl0217", "page": 201, "text": "۱۹۴\n\nپاو وزن پمبه بقدر بیست و پنج پاو آب جذب کند\nو بردارد و گن کاٹن یعنی پمبه نقب اندن یا پمبه تو\nشکن مذکور که باین قسم از زیر شکنجۀ نمله کلچه ها ساخته و تیا\nشدمی باید بطریق استعمال آن در تکه های میبا که اینده فصل\nبیان میکند لاکن هرگاه دانه دار ساختن پمبه مذکور\nدر کار باشه که مثل دانه های باروت مقری دانه های ان ازا\nساخته شوند در انصورت ترکیب وعمل بریدن ان\nدرمیان دانه ها حرف بحرف بهمان قسم است که درمیان\nبیان بریدن دانه های باروت در سابق در ذکر بریدن\nدانه های باروت بیان کرده ایم\nدر بیان استعمال کردن گن کاٹن\n\nباید که"}
{"book": "adl0217", "page": 202, "text": "۱۹۵\nباید که گن کاٹن مدام همانطور تر نگاه کرده شود که هر گاه\nخشک باشد بعد از انقضای مدتی از قوت آن کم وضعیف\nمیشود و گن کاٹن را خواه بوقت استعمال نقب اندن کوه\nیا قلعه ها و خواه همان وقت تیار شدن اختیار دارند که در تکه ها\nو قلمهای خرد و کلان بهر قدر کلانی و خوردی که خوششان\nو مطلوب با برید نگاه بدارند و گن کاٹن کلان فتیت\nهمین دارد که در خوفناکی کم خوفناک از ڈاینیٹ میبا\nو بصدمه خورد در نمیگیرد و پمبه مذکور را در صندوقها بسته\nکرده نگاه میدارند و شکل گن کاٹن یعنی پمبه توپ شکن\nیا نقب که باینقسم تیار میشود از شکل پمبه بسیار قلیل بدل\nمیشود مگر قدری سخت تر و البته سنگین از پمبه"}
{"book": "adl0217", "page": 203, "text": "۱۹۶\nمعمولی میباشد لاکن باید یاد داشت که بتجربه رسیده است\nکه گن کاٹن در توپ یا تفنگ عوض بارود بکار نباید برد\nو در نقب زدن سنگهای سخت و سورنگ پرانند\nگن کاٹن از بارود مقرری پنج چند و شش چند زیاد\nقوت میدهد و گن کاٹن را باین قسم در سورنگ\nو نقب بکار می برند که در میان تکه گن کاٹن که بمیان\nشگاف نقب گذاشته می شود بمثل ڈائمی نامیت\nپطاقی را مانده بالای سوراخ پطاقی همانطور فیتہ\nکاغذی را که فیوز ڈامی نامیٹ گفته شده و بیان\nشده است گذاشته می شود و مثلیکه در باب\nڈائی نامیٹ بیان شده است همان فیوز را در دا\nخود"}
{"book": "adl0217", "page": 204, "text": "۱۹۷\n\nخودشخص در میرود فرق همین قدرست که دای\nنامیٹ درمیان کارطوس پر کرده میشد\nو گن کاٹن را محکم درمیان شگاف نقب\nوسورنگ پر کرده در داده میشود نیز انکه اگر\nگن کاٹن تر باشد پطاقی در کار دارد اما هرگا\nخشک باشد پطاقی هم چنانکه بالا مذکور شد\nدر کار ندارد صرف بذریعه همان نیچه کاغذ\nکه فیوز گفته شده است در داده میشود نیز\nیاد باید داشت که دیگر خوبی گن کاٹن اینست\nکه از مالیدن یا سائیدن بالای چیزی بدون\nضرب سخت در نمیگیرد و احتیاط در باب پر"}
{"book": "adl0217", "page": 205, "text": "۱۹۸\n\nو حفاظت نگاه داشت و ترکیب ساختن\nجبه‌خانه برای گن کاٹن بهمان قسم در کار است که\nدر باب ڈای نامیٹ سابق مذکور شده است\nبنابرین حاجت تکرار ندارد فقط\nالحمدلله تعالی که کتاب نایاب ہذا که جوہری بها\nو هر نقطه آن گوہریش قیمت است بیاورئی قبا\nحضرت ضیاء الملة و الدین امیر صاحب گردون\nپادشاه دولت قوی‌شوکت افغانستان باین قسم\nبا تمام و انجام رسیده است که یکحرف از عبار\nآرائی فضول و خالی از مطلب درج کتاب نشده است\nو لحاظ اینمطلب از آغاز تا انجام کرده شده انقرارتک\n\nتکلم الناس"}
{"book": "adl0217", "page": 206, "text": "۱۹۹\n\nتکلم الناس علی قدر عقولهم - که هر شخصی که مطالعه کتاب\nبکند به آسانی به مطالب و مقاصد آن ماهر شده بر عمل\nمندرجه کتاب را مفهوم و مدلل شود و کوشش بسیار\nدر همین باب کرده شده است که عبارت طول\nو فضول هم درین کتاب نشود و با وجود اجمال\nو اختصار خوب قریب الفهم باشد خداوند عالم\nقبول درگاه خسروی ساخته از فواید مطالعه آن\nاسلامیان و حامیان دولت قوی شوکت را\nبهره ور سازد با النون و الصاد\nخاتمة الطبع\nحسب الامر شهریار والا حضرت ضیاء الملة والدین مجاهد"}
{"book": "adl0217", "page": 207, "text": "۲۰۰\nغازی امیر عبدالرحمٰن خان خلد الله ملکه\nو سلطنته کتاب علم بارود سازی المسمیٰ بتحفۀ امير\nاز زبان انگریزی مترجمان افغانیه بزبان فارسی\nترجمه نموده بودند از حضور والا امر چاپ شد\nدر چاپ خانه مبارکه سرکاری بسعی و اهتمام خادم\nآستان گل محمد خان محمدزائی مهتمم\nدارالسلطنه کابل بتاریخ یوم پنجشنبه\nچهار دهم شهر رجب المرجب\nسنۀ ۱۳۰۵ هجری زیور طبع\nپوشید"}
{"book": "adl0217", "page": 208, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0217", "page": 209, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0217", "page": 210, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0217", "page": 211, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0217", "page": 212, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0217", "page": 213, "text": "[BLANK PAGE]"}