عرض حال جناب
مرحمت مآب
مولوی محمد علیجان
صاحب قندهاری


الله المستعان
قصائد
فیوض عوائد مع
تاریخات جناب سردار
غلام محمد خان المتخلص بطرزی
صاحب افغان
در
مطبع
فیض محمدی پشاور
۱۳۰۹


قصائد
دیوان طرز
ی
صاحب

بسم الله الرحمن الرحیم
حمد و ثنای حق تعالی و نعت محمد مصطفی صلی الله علیه و علی اله و صحابه و
منقبت چهار یار کبار و امامین با وقار رضی الله تعالی عنهم اجمعین

جهان چنان شده گلزار از نسیم بهار
که موج گل بحمن بر گذشته از دیوار

ز اعتدال هوا بسکه باغ شد مرطوب
ز سبزه اینه اب یافت زنگار

روان بپای درختان بصحن بستان آب
نمونه ایست ز جنات تجتھا الانهار

بباغ لاله برافروخته چراغ منیر
شگوفه خوانده بگلزار مطلع الانوار

ز جوش لاله و گل بسکه شد فروزان باغ
تو گوئی اتش سوزان فتاده در گلزار

زبسکه هست در ینفصل اعتدال هوا
ز شعله لاله و گل میدمد بجای شرار

ز شوق مقدم گلبره بر کشد بلبل
بپای سبزه کند نقد جان شگوفه نثار

صبا بتهنیت ارد ز صد هزاران جا
شمیم نکهت گل باز جانب گلزار

زبوی گل شده گلشن نمونه فردوس
ز عطر گشته چمن رشک کلبه عطار

بسان چشمه کنون از تنور جوشد اب
چنانچه هست روایت نوح در اخبار

شد از ترشح باران عذار شاهد گل
بسان روی عرقناک شاهد خمار

تو گوئی از سر فوخون کوهکن زده جوش
ز بس دمید شقایق بدامن کہسار

بگیر هم چو ادا کل بکار بلبل کرد
کہ یک زمان ننشیند خموش از گفتار

ربوده


ربوده طاقت صبر و قرار مستان
ز نکہت چمن و شمیم گل کوی
عجب مدار که از اعتدال فصل ربیع
فتاده در قدح لاله ژاله زانکه کند
بطرف مایل شده چو مستان سرو
ز بسکه خوردن می عام شد درین ایام
خوشت باده گلگون خاصه در گلشن
درین بهار بگلزار کن گل اندامی
بود همان تر و شاداب تا بهار دگر
بگوش شاهد گل سحر و صف غنچه
فتاده بر قدم گل کلاله سنبل
بباغ سوسن آزاد با هزاران ق
بزرگوار خدائی که نفس آفاق
بحسب سعی و هر چه هست با شهر شست
ز صنع قدرت او آیه ایست صفحه سنگ
نمونه ایست ز لطفش بهشت و حور و قصور
چو نفخه صور سرافیل بانک بردارد
که خطبه لمن الملک را جواب دهد
بکائنات حیاتی نماند از ذی روح
بساط سبع سماوات را بهم پیچند
همه زوال پذیرند غیر ذات خدا

فغان بلبل و سوت هزار و ناله سات
صبا کشاده بگلزار نافهای تتار
دمد شگوفه زشاخ شکسته اشجار
ازان پیاله سرشار دفع رنج خمار
گرفته بازوی او با هزار دست چنار
رود ز صومعه زا هد بخانه خمار
بروی سبزه بپا گل بصوت هزار
ز روی ناز زند گل بگوشه دستار
ز اعتدال هوا و طراوت سرشار
زبان غنچه فغانهـا کند بصوت هزار
گرفته سبزه نورسته لاله را بکنار
زبان کشوده بتسبیح خالق جبار
او احدیت ذاتش همی کند اقرار
که لیس فی وسط الدیر غیره دیار
ز جود رحمت او نسخه ایست عقده خار
شراره ایست ز قهرش جحیم و دوزخ و نار
شود ز سمت او محو از جهان آثار
بجز خدای که شد واحد القهار
بزور کارشماری نماند از جاندار
بسان صفحه قرطاس ز کاغد طومار
قدیر و قادر و پروردگار لیل و نهار


در رسیم پدر را نه هستی به پسر
زخوف و رعشه معشوق نامید از یار
فغان ناله کنند انبیای که و انفسنا
بخویشتن همه مشغول انس ان جیزا
در ان مقام کسی را نه رحمتی به کسی
بغیر احمد مختار در شرت اطهار
زیک طرف حسنین و زیک طرف ز هرا
زیک طرف اختیار چار یار کبار
همه گرفته کف گیسوان مشک افشان
می کنند همین لفظ امتی تکرار
گشاده دست شفاعت بنزد خالق کل
که رحمتی بنما سوی امت ای غفار
اگرچه مدحت ذاتت زحد عجز منی است
بقدر دانش خود شمه کنم اظهار
محمد عربی شاه خطه لولاک
که هست بر همه پیغمبران فخر شرار
محمد عربی باعث وجود جهان
که بود همچه پدر بر مهاجر و انصار
محمد عربی انکه از کمال شرف
بود شریعت او نقد کون المعیار
محمد عربی انکه از ره معنی
بر انبیاست مقدم بر اولیا ناز
اگر نه واسطه آفرینش او بودی
می نمود خدائی خود خدا اظهار
مرا که هست چنین سرور شفاعت خواه
چه باک زاتش سوزان خوف از نار
ز بعد حمد خدا نعت خواجه دو سرا
شنو مناقب اوصاف چار یار کبار
پس از مدائح صدیق و حضرت فاروق
کنم محامد عثمان و حیدر کرار
چهارکان سخا و چهار بحر عطا
چهار راهنما و چهار شرع مدار
یکیت هادی ایمان یکیت جان جهان
یکیت جامع قران یکیت فخر کبار
چهار ناصر دین چهار رکن مکین
چهار مهر مبین و چهار الوالابصار
یکی ستوده خصال یکی همایون فال
یکی سپهر کمال و یکی جهان وقار
چهار بدر منیر چهار ابر مطیر
چهار شیر نر و چهار عدل شعار
یکیت عذب فرات یکی محجه صفا
یکیت مستحبات و یکی در شهوار
چهار


چهار رکن عظیم است و چارکش عظیم
چهار در مقیم و چهار شرع مدار
یکیت صاحب غار و یکیت عدل شعار
غنی سپهر وقار و یکی شهی کرار
ازین چهار یکی گر کسی خلاف کند
سیاه با در حسنی بروز جانی جبار
چونیست حد تو طرزی مدایح ایشان
خموش باش بعجز و قصور کن اقرار
بمصطفاً معلی و آل و اصحابش
درود و رحمت حق باد تا بروز شمار
همیشه تا که بود در چمن بفیض نسیم
ز شبنم سحری بر عذار گل اقطار
محب آل نبی سبز خرم و خندان
چنانکه گل بچمن بشکفد بفصل بهار
عدوی دولتشان زرد روی و غمگین باد
بسان نرگس بیمار دائمآ ر دآر

در نعت سید المرسلین شفیع المذنبین محمد صلی الله وعلیه وعلی اله وسلم

حقه لعل لبش قیمت مرجان شکست
خط خوش لعلش رونق ریحان شکست
غنچه خندان دار من گل بر درید
گلشن رخسار او رنگ گلستان شکست
عقرب زلف کجش دور قمر حلقه زد
تا خم گیسوی او بر مه تابان شکست
ناوک مژگان او دیده با دام دوخت
پسته شیرین او شور نمکدان شکست
از نگه گرم او باده بمینا گداخت
از لب یاقوت لعل بدخشان شکست
لعل می آلود او رنگ یاقوت برد
دست نگارین او پنجه مرجان شکست
لعل فسونسا را و زنگ بتبسم چو ریخت
غنچه گریبان درید پسته خندان شکست
ابروی او از کمین کرده کمانرا بزه
نرگس او برد لم ناوک ترکان شکست
زنگی زلفش بچین تاخت بملک ختن
ترک نگاهش کمان دل ترکان شکست
توسن خوبی ز بس تاخت بمیدان حسن
گوی دل عاشقان در خم چوگان شکست
نرگس جادوی او رهزن اسلام گشت
طره هندوی او گردن ایمان شکست


دل زبرلینی ربودلیلی شیرین چشم
خوبی عذرای حسن رامه کنعان شکست
کارمرا طره سان رفت پریشان نمود
عهد مرامنجو زلف آمد و آسان شکست
عشق وی اندر دلم آتش سوزان فگند
شوق ویم در جگر سوزن مژگان شکست
گرد دلم را دونیم چوسر انگشت شاه
کزائر معجز ماه درخشان شکست
شاه نبوت نسب سرور امی لقب
آنکه بنطق بیان داد سخندان شکست
شوکت دینش ببر در رفعت عیسی ربود
منزلت شان او قدر سلیمان شکست
آیت قرآن او ناسخ تورات شد
مرتبه‌اش رتبه موسی عمران شکست
بازوی ایمان و بست کف کفر را
پنجه احسان او گردن شیطان شکست
پایه دربان او از سر گردون گذشت
رفعت ایوان او رتبه کیوان شکست
خاک کف پای او آب رخ گل بریخت
بندۀ درگاه او شوکت خاقان شکست
حقه یاقوت را تا بتکلم کشود
قدر در لعل را در جگر کان شکست
گرد فلک را دو تا لنگر تمکین او
گردن خورشید در گه جولان شکست
لشکر کفار را ساخت پریشان و طی
چون صف گلزار را دامن حطمان شکست
تابکمان از کمین بسته ز هر کین
در دل اعدای دین ناوک پیکان شکست
تیغ شرر بار او رخنه بخارا فگند
گرزگران سنگ او گردن خاقان شکست
خاتم انگشتش نگین گردن قیصر بیست
رستم بندش بغل گردن قاآن شکست
برق سناشیش در جگر سنگ سوخت
آب دم خنجرش حوجه عمان شکست
موهبت عام او پشت فلک کرد خم
قوت انعام او پنجه احسان شکست
بر سر احباب او ریخت گل خرمی
در دل اعدی او خار مغیلان شکست
ای شرف انبیا معدن جود وسخا
ای که کفت در عطا داده بعمان شکست
حقه فیروزه رنگ که بهر ستاره
سنگ جفا تار اکوهر دندان شکست


نامرات از راه جهل خسرو بیدین درید
دیده خسرو زس کین همچو حیوان شکست

تازمین قصر دین گشت زنو سر بلند
طاق انوشیروان با سر و سامان شکست

پیش انورت باه شد اندر محاق
وز لب جان کوثرت چشمه حیوان شکست

شرع تو چندان فکند غلغله کز هیبتش
رفت گمان آنکه یافت گنبد کردان شکست

داد باجابات حضرت سبحان مدد
داو باعدا تو ایزد یزدان شکست

شرع متینت بحکم حاکم احکام شد
دین مبینت بقدر جمله ادیان شکست

گر روهم دستان دل تو بتنوان کرف
ور رسدم جان بلب عهد تو نتوان شکست

با ابدش در جهان هیچ سنتی بپا
هر که بعهدت زجهل بعیت بیان شکست

گرچه بمدح لب جامد سلمان عام
نغمه بلبل بیست مدح سخندان شکست

طبع من از لطف تواب رخ در گرفت
عظم من از فیض تو کوه غلطان شکست

تا گهر مدحت سفت بالماس طبع
پایه شعری بشعر در افغان شکست

تا که بصیر از اثر نفخ صور
آور داندر دمی راه بارکان شکست

پایه شرع ترا باد چنان محلی
کز حرکات سپر نبودش امکان

قصائد چهار فصل در منقبت چهار یار کبار بهاریه در مدح
حضرت صدیق اکبر رضی الله تعالی عنه صیفیه در مدح حضرت
عمر فاروق رضی الله عنه شتائیه در مدح حضرت عثمان رضی
الله عنه خریفیه در مدح مظهر العجائب علی رضی الله تعالی عنه

بیا که فصل بهارست باغ خندانست
زجوش لاله و گل هر طرف چراغانست

چمن زسنبل و گل بوستان فردوسست
زمین سبزه و ریحان بیاض رضوانست

نسیم باو بگلزار عنبر آمیز است
نسیم صبح بگلشن عبیر افشانست

اگر ز سنبل مشکین زبوی هند است
چرا مشوش و آشفته و پریشانست


وگرنه بوی گل از دست برد بلبل را
چرا بصحن چمن سر خوش غزلخوانست
بدی مشاطه گل چشم نرگس شهلا
بسان دیده آئینہ مخمور حیرانست
درخت غنچه بگلزار لاله حمرا
نشان حقه یاقوت شاخ مرجانست
شگوفه ببرق دم نثار یوسف گل
درم فشان بچمن همچو پیر کنعانست
بپاسبان نظر کن نشاط و غم با هم
که غنچه خنده زنانست ا برگریانست
کنون چو بلبل شوریده مست سرخوش باش
که گل پیالہ بکف لاله کاسه گردانست
بگرشنیده حدیث وم یار رسول
که عندلیب بگلشن هزار دستانست
یگانه سرور دین شاهباز صدق و یقین
که تازه از رخ او نوبهار ایمانست
امام در سفر هجرتین حضرت صدیق
که عارضش شرف آفتاب تابانست
بچشم اهل یقین از کمال عزو شرف
غبار درگه او سرمه صفا با نست
ز قدر و منزلتش فکر و هوش مبهوست
ز جاه و مرتبتش عقل و فهم حیرانست
غلام درگش اسفندیار و جمشید است
کمینه چاکرش افراسیاب خاقانست
سپهر جود و سخا آسمان حلم و حیا
چراغ راه هدی شمع بزم ایقانست
زباد آتش قهرش شراره ایست جحیم
زخاک درگه او رشحه آبخنوانست
رخش بنور و صفا غیرت دو مهر است
کفش بجود و سخا رشک بحر عمانست
بروز رزم ز چوگان تیغ خونریزش
بساری که بمیدان گوی غلطانست
بگاه معرکه از باد خنجر تیزش
بساتنی که بمانند بید لرزانست
شها کمینه غلام تو طرزی افغان
زمین مدح تو امروز رشک سحبانست
بجان اگر نفروشند خاک پای ترا
ز روی صدق و دان بید که ارزانست
ہر انکہ حب تو دارد بود بصد جانم
هر انکه بغض تو دار د بقهر یزدانست
در ان دمی که رسد جان ناتوان بلب
امید من توای شهر یار دین ا
لمن


گر ظل مرحمت سایه افکند بر سر از انکه لطف تو در ماند، دستگیر است
ز عاجزان نظر فیض خود دریغ مدار که فیض جود و کرم شیوهٔ کریمانست
بآستان چو دم از طلب که دور از تو بعین سلطنتم قند نأرزندانست
بهار عمر محب ترا خزان مرساد همیشه تا که بهار از پس زمستانست
رخ عدو تو بادا بسان برگ خزان مدام تا ز خزان بار برگ ریزانست
قصیده صیفیه در مدح حضرت عمر فاروق رضی الله تعالی عنه
ز آفتاب چنان گرم شد هوأ امسال که از حرارت آن سوخت همچو شمع نهال
حباب نیست که بینی بروی آب نشان که شد ز تاب هوا بر رخش عیان تبخال
فتاده طائر و هم و خیال از طیران ز بسکه سوخته از تاب گرمیش پر و بال
عجب نباشد اگر ماهیان شوند کباب ز سوز آتش دل مز بدان در آب زلال
شده ببام فلک از زمان سریع السیر نهاده اندر آتش مگر که نعل هلال
شود ز سوز جگر اندرین هوا اخگر اگر در آب زلال اندر افکنند ذکال
گر ز تاب هوا تب گرفته دریا را که خشک گشته لب و کام او بسان سفال
شده ز تاب هوا بسکه بیقرار عباد ز روی یار چمیدن پسند دانه خال
ببزم جلوه اگر مار با نهند بر مین بسان شعله جواله گردوش خلخال
شده حرارت خورشید بسکه عالمسوز بسان کوره حداد گرم گشته جبال
چسان شکایت گرما کنم درین موسم که خشک گشته ز تاب هوا زبان مقال
چگونه شکوه کنم زین حرارت جانسوز که شد ز گرمی دل خامه بر کفم چون نال
سموم باد جهنم شده نسیم صبا شرار دوزخ سوزان در نسیم شمال
ز تاب گرمی دل سوزدش ز سر تا پا کمیت فکر گر آرد سموم او بخیال
گریزم از اثر شعله خیز این گرما بزیر سایه الطاف آسمان جلال


حبیب خالق و مخلوق حضرت فاروق که هست قبلهٔ اجلال و کعبهٔ آمال
نظیر جود و سخایش عطای بحر است نظیر وصف صفاتش بیان ناطقه لال
سپهر شرع مبین آفتاب ملت و دین محیط علم و یقین بحر جود و کان نوال
بپیش دست جوادش عطای ابر خطا ازانکه بخشش او دارد آب در غربال
زپاس معدلتش رام شد چنان دد و دام که موی میش کند شانه گرگ با چنگال
ز بس بعالم امکان نباشدش مانند بروی آینه مشکل که بینش تمثال
ز بسکه بحر عطایش نموده در یاب بعهد او نکشاید کسی زبان سوال
سپهر شست و کر ددوم و فاروق عدل شعار فرشته خصلت و مهر طلعت و ستوده خصال
چنان ز دوده غبار کدورت از عالم که نیست در دل آهن بماند گرد ملال
بعزم رزم گذارد چو بچشم رکاب ز شوق فتح و ظفر آیدش باستقبال
رفیع مرتبتا آفتاب منزلتا مباد معدلتت را ز دور چرخ زوال
توی که نیست بعالم ترا بعلم نظیر توی که نیست بگیتی بکلم همال
اگرچه پادشهان جهان بگیتی اند ق و هند و روم و شام و دیار در زبان سو
تو آن شهی که بگاه عطا و وقت سوا در و گهر سپری همی ز در و بجوال
خوران سپهر چهارم بهر کسب شرف طواف کعبه کوی تو میکند مه و سال
نهاده در ره خسروان جبین نیاز ستاده بر در تو خسروان بصف نعال
چنان عدل تو منکر شود کسی از جهل که هست نام نکوی تو بر عدالت دال
شها غلام تو طرزی که مدایح تو گذشته از سر جاه و جلال و مال ومنال
ز مخزنها ر طلب کن بر آستان خودش ز راه مرحمت و جود پیش صنف نعال
همیشه تا بود این موسم تموز و خزان مدام تا بود این در ماه و کردش سال
محب قدر ترا صبح و صلح در ایام عدو جاه ترا شام هجر باد سیال

قصیده


قصیدۀ ستائیه در مدح حضرت عثمان ذی النورین رضی الله عنه
رسید موسم دیماه و ابر است نقاب
کنون نه وقت درنگ است ساقیا بشتاب
بیاکه عالم هست و دور باده ناب
درین جهان خراب از شراب دی بیاب
برغم لشکر سرما بیار ساغر می
بدفع باد مخالف بنوش باده ناب
شگوفه بار چو شد برف در فشان باران
زمان زمان می است اوان اوان شراب
ز سرد مهری فصل شتا و شدت برد
خنک کسی که شود گرم زاتش می ناب
هوا ز کثرت برف است همچو قلزم ژرف
زمین ز موجه آبست لجة سيماب
زمین ز برف شده همچو پنبه زار اینچ
جهان ز آب شده چون حباب خانه خراب
ز بسکه برف ببارید ز آسمان بزمین
گذشته ایلی ایام باز پشت کتاب
کر است طاقت یارا کنونکه از سرما
وشق کشیده بدر افتاب هم ز سحاب
ز بس تموج ابر و تلاطم باران
ز آب خانه بدوش است عالمی چو حباب
درین رطوبت سرما دگر پناهی نیست
بغیر پر تو لطف شهی سپهر جناب
امیر و سرور کونین شاه ذالنورین
جناب حضرت عثمان ثالث اصحاب
سحاب علم و حیا آفتاب جود و سخا
سپهر حلم و حیا قبله اولی الالباب
امین شرع مبین کاشف علوم یقین
رواج ملت دین نور مسجد و محراب
زخالص جوان جان پاک رفت بخاک
ز چرخ نعره برآمد که لیت کنت تراب
شهی که حکمش اگر بر فلک سدید پی
فلک شکافته گردد ز مدتیه شهاب
دگر صلابت او بانگ بر زمانه زند
زنیم حد اقتداس خیره طیند طناب
زتیغ تیزش اگر شعله بحر افتد
ز تاب اتش قهرش شود نهنگ کباب
شها سپهر حیا با ستوده القابا
توئی که کرده ترا یار خود رسول خطاب
شده ز عدل تو همخانه باز با تیهو
شده ز پاس تو هم آشیانه کبک و عقاب


۱۲
به پیش چشم سیاه تو شد خران نرگس به پیش عارض ماه تو شد شرم گل
عدو ز خوف کجا جان برد که از ره طبع عدوست همچو کمان جان تست همچو شباب
ز بسکه از دم تیغ تو خون شود جاری ز خون خصم شود با مرکب تو خضاب
برون ز غار نیاید ز خوف تا دم مرگ خیال تیغ ترا مبیندار پلنگ بخواب
به پیش عارض ماه تو آفتاب شرم بسان ذره نهان گشته در حجاب سحاب
شها غلام تو طرزی که در مدایح تو ز بحر طبع فشاند هزار در خوشاب
نظر بدر که لطف تو دارد از هر در نظر برحمت فیض تو دارد از هر باب
امیدوار چنانست کزره احسان کنی دراز غلامان خود بحشر حساب
بود ضمیر تو سر از ضمیر خویش هیچ بود غلام تو در وار غلام خویش شتاب
همیشه تا که سردی شود مزاج یخ مدام تا که زباد انجماد یابد آب
بود محب تو همچون گهر عزیز القدر بود عدو تو همچون حباب خانه خراب
قصیده خریفیه در منقبت شاه ولایت حضرت علی رضی الله عنه
خزان رسید به بستان ز قدرت جبار ز حلت یرقان باغ یافت بیمار
ز برگ ریزی باد خزان درختانرا رسیده کاه ببیماری از کرانبار
اگرنه عارضه هست باغ را ز چه یافت بسرح روئی او راه زرد رخسار
چنان گرفت تب لرزه نخل بستانرا که نیست مرکز ش امکان خاستن زنهار
بسی بناز و نعم غره بود باغ کنون کشید نعمت و اقبال او بادبار
بسی به دولت و دار فخر داشت بها چه واقع است که او را را و شد از ادبار
مگر رسید به بلبل غم زبان بندی ق مگر بسار رسید است علت سار
که آن نمیکند آهنگ ناله سحر که این نمیکند آغاز نغز گفتار
شد انکه بلبل شیرین دم غنچه شیرین کنون بباغ شده زاغ دل سیه قار

نهاده


نهاده باد خزان بار غم بدوش چمن
اگرچه بود بهاران که درم ریزی
فکنده فرش زر اینک خزان بصحن چمن
بجو ببار ز بس باد برگ روانشاند
ز وضع باد مخالف چمن همی آید
درخت کل ز نسیم خزان کنون بنگر
ببوستان کل و لاله رنگ و بوئی نیست
نیکنی سیر چمن سبزہ نہ کل چیدن
بصحن باغ نسیم خزان بیا بنگر
چگونه شاهد کل را سموم باد خزان
کنون با و خزان از فراق لاله و کل
کلاه لاله ربود و قبای غنچه درید
ایا نسیم خزان تا بکی بباغ دلم
بکر ز صولت و خشم شهنشه عادل
شهی سریر امامت علی اعلیٰ قدر
مدار ملک و لایت بشیرع پیغه
بروز معرکه از ضرب تیغ خونریزش
بود بمملکت علم و حلم و جود و سخی
ز رمح اوست طراوت بمزرع ایمان
شها امام مبا نام دین و دنیائی
درخت شرع نبی از تو یافت سرسبزی

رسیده باد دی اندر پسین سر بار
کنون بوقت خزانست گاه زر کار
ستاده ابر کنون از پی گہر بار
بجای آب از ان گشته زعفران جبار
بدیده کاه زر اندود کاه زر کار
بجای سیم کلزار کرده زر مار
ز بس کشاده خزان دست جفا کار
درین زمانه عجب دولتیست نادار
چسان سبزه زنگار کرده زر کار
بدل نموده بزردی عذار گلنار
رسیده بلبل دلخسته را جگر خوار
رسید باد خزان در چمن بطرار
کنی چو باد سموم از جفا ستمکار
که میکنی بگلستان کین شرر بار
که بر شجاعت او ختم گشته کرار
ور است مرتبه سروری و سردار
بسان آب روان گشته جوی خون جبار
سزای سروری لایق گله دار
ز تیغ اوست نضارت بملک دیندار
توئی که از تو نیاید بجز نکو کار
بنای دین مبین از تو یافت معمار


۱۳
جناب دار بود خصم پوچ مغز بها کسی که با تو کند دعوی کله داری
بروز خلق تو گر نفحۂ صبا بگذشتن بنافه خون شود از رشک مشک تاتاری
پشتبانی عدل تو ای شہ عادل بچشم باز زند پنجه کبک کهساری
ندیده چو تو امیری جهان پیر و جوان ندیده چو تو دلیری سپهر دواری
بروز رزم توئی سرفراز بی عشر بروز جنگ دشمن مذلت و خواری
نزار ساخت دم خنجر ترا چون مو عدو ز تیغ تو از بسکه میکند زاری
ز علم و فضل و کمال تو کس نشد منکر مگر کسی که ز اسلام دین بود عاری
چهار عنصر و نه اسمان و هفت زمین کنند بر در تو طرح چار دیواری
ز بیم قهر تو ای شهسوار عدل شعار ق زپاس عدل تو ای شہر یار نامداری
ز باده نوشی هوای شراب شد آزاد زمیفروش فراموش گشته خماری
بوصف ذات تو ای شاه شیر گیر نکرد بسان طرزی افغان کسی شکر باری
همیشه تا که بود در پی بهار خزان مدام تا بجهان صحت است و بیماری
رخ محب تو بادا شگفته چون گل سرخ نصیب دشمن تو باد زرد رخساری
هر انکه حب تو دارد شود دلش روشن هر انکه بغض تو دارد دلش شود تاری
قصیدۂ شش گل بهار در نعت محمد مصطفی صلی الله
علیه و علی اله و سلم قصیدۂ کل در منقبت شاه بغداد
قدس الله و تعالی سره شگوفه در منقبت حضرت ابا بکر
صدیق رضی الله تعالی عنه بنفشه در منقبت حضرت
عمر فاروق رضی الله تعالی عنه لاله در منقبت حضرت
عثمان


١٥

عثمان رضی الله تعالی عنہر کس در منقبت حضرت اسد الله
الغالب علی ابن ابیطالب کرم الله تعـــاوجه قصید او

ای رخ گلدسته ات نسرین بستان بها
قامت برجسته ات سرو خرامان بہار

گل حیاین کرد نکشی از فرو فرودین کند
ہست چون گلشن سراسزیر فرمان بہا

در بهار و کل بخواسم سمی پیشتر ست
چیست عہد خسر و کل فصل دوران بہار

دست کل بر شاخ بند و عندلیان بخر
پیش و یت که کشد سر از گریبان بہار

شد صبا کلراز و کلبر تخت آصف عهد
باد ہمد ہمد غنچہ بلقیس سلیمان بہا

از ہجوم غنچہ گلشن صید پیکان خورده است
کلش از بس خنده روول نوک پیکان بہار

از رخ اطفال کل رنگ حلاوت میچکد
شیر شبنم میکد مردم پستان بہار

بکہ ہر کل از صفا آئینہ شبنم گرفت
کشت چون عینک مصفی سقف ایوان بها

لالہ و نسرین کل از بس ہجوم آورده است
نیست جای ماندن یکپا بمیدان بہار

عکس رخسار صفا پرورت از آئین حسن
ہر طرف آئینہ میبیند دکان بہار

خنده دندان نمایت جلوهای برج حسن
دامن حسن عرق ریز تو دامان بہار

تا قیامت موج کل سراز گریبانش کشد
روی کلگون پاک اگر سازی بدامان بہار

خاک پایت تا برد مشاطه با دصبا
میکشد چون سرمه در چشم غزالان بہار

دل دراغ سوختن سازد چراغان چمن
برق حسنت تا که شد شمع شبستان بهار

چشم جادوی تو از افسون گران جبر حسن
زلف ہندوی تو از آتش پرستان بہار

چشم مست تو یعنی می پرستان چمن
لعل خندان تو یعنی شکرستان بہار

تیغ ابرویت بود یا شهر طاؤس قدس
چشم مخمور تو باشد یا غزالان بہار

چیست خط مشگبارت سبزه کلزار جان
چیست زلف تابدارت سنبلستان بهار

طره همچون کمندت رشتہ جانها پاک
قامت سرو بلندت سردبستان بہار


عقل قدت سبزه خوابیدگی آید بچشم صد حیا بان سرو اگر ارد گلستان بهار
اه قمری سرو را چون بید مجنون میکند سرکشی از سر بند با خاکساران بهار
تا قد سرو تو سر افراخت در صحن چمن خاک میگردد چو سبزه سرفرازان بهار
دیده تاریک داغ از غم سیاهی میکند گرنباشد عارضت کلجام ایوان بهار
بسکه بروی تو چشم غنچه تنگی میکند تنگتر از حلقه میم است میدان بهار
بر لب گل و بند و بادش حیا پروین کرده نان غنچه شبنم بریخت دندان
زیر پایت گر بمیرم باغ حشمت تازه باد نقد جان بلبلان بادا لقربان بهار
ای رخ رشگین ات گلدسته باغ ارم وی لب چون پسته ات بادام خندان
باغ وبستان اینقدر مضمون رنگینی نداشت از خط و خال تو دارد زیب دیوان بهار
باغ رحمت گلستان لطف حق گلزار کبر ابشار ابراحسان سرو بستان بهار
احمد مختار کز بحر کرم هایش نمی ست تازه روئیهای گلشن ابر احسان بهار
در بهار گلشن فضل خداوند جهان اسیا کز ارومی چون آب باران
گرگل رویش نمیبست از گلستان قدم نه چمن بودی نه نسرین نه گلستان بهار
ابر لطفش گر نمی شد بیار باغ کین نی نمودر نامیه نی نم بباران بهار
آسمان از باغ قدرش یک سنبری پیش یک نمی از بحر لطفش شوکت شان بهار
تا عقیق آن لب از کام عدم آمد برون یافت رنگینی زعلش گوهرگان بهار
هر چه می بینی درین عالم ز نیک و زشت و بو از طفیل اوست کامد در بیابان بهار
روی گلگونش بود دیبا چه دیوان حسن خط مشگینش بود سرخط عنوان بهار
زلف پر چینش شکنجه سنبل باغ ارم لعل نوشینش گل گلزار خندان
قامت برجسته اش سرو خرامان جنان لعل همچون پسته اش شور نمکدان
نرجس فتان او بادام گلزار قدم گوهر دندان او دریای غلطان بهار

ای بر


ای لب جان پرورت سرچشمه آب بقا
ای خطت رشک ریاحین گلستان بهار
ای رخسار تو چون ماه تابان در جهان
ای قدت سرو خرامان در چمنزار بهار
در چمن گردد از رخسار بالا رنگ و بوی
از گل و از لاله و از سنبل و از یاسمن
در ازل چون شد چنین خرم چمن آباد بود
زان سبب سرسبز شد کشت دهقان بهار
سبزه با گل هر چه می بینی طفیل روی تست
رسته بر بوی تو این پیدا و پنهان بهار
گل پیش سبزه اقرار غلامی میکند
گر رسد پروانه لطفت بدیوان بهار
تا گل رویت شکفت از باغ امکان در وجود
سر کشد فردوس از جیب گریبان بهار
چونکه جان عزیزی جان سالار قدم
نعمت الوان کشد پیش تو بر خوان بهار
تا فشاند زیر پایت ای در یکتای حسن
لعل و یاقوت زمره آورد کان بهار
این غزل طرزی بیاد عارضت میخواند صبح
آب چون شبنم گل عندلیبان بهار
غزل
ای رخ گلگون تو سرمشق دیوان بهار
وی خط مشکین تو فصل گلستان بهار
بر فضن روی تو نقاش باد صبحدم
صورت گل نقش می بندد برایون بهار
آیت واللیل آمد خط مشکینت بباغ
سوره نور است رخسارت بقرآن بهار
نیست در دوران حسنت غنچه محتاج چمن
میدهد روی گل افشان تو مادان بهار
شاهدان گلرخ گلزار از روی شرف
خاک درگاه تو میبوسند در کان بهار
گلشن جان از فراق عارضت پژمرده شد
باغ خشک زرد میگردد ز هجران بهار
یا رسول الله یا سرورم یا باغ جان
گر تو دارد تازگیها باغ و اغصان بهار
طرزی مسکین ادای شکر نعمت چون کند
بلبل بیچاره نتوان گفت احسان بهار
بسکه مانندت نباشد در گلستان وجود
سایه هم رویت ندید ای ماه تابان بهار
نخل بزم انبیا گل جان پاکت میوه بس
این منیت سبزه اطراف دامان بهار
منکران از ابر لطفت خشک کام افتاده اند
بر نیارد شاخ خشک نخل بستان بهار


۱۸
از فروغت ان بوجهل لعین بی درما
بولهب که برق حسنت را ندید نارک است
حکم تیغت بر سر اعدای دین جار بدین
باغ دین از اب شمشیرت گشت سیراب
گر سموم باد قهرت جانب گلشن وزد
ای شفیع المذنبین وی رحمۃ للعالمین
کیت از باران الطافت سرسبزی نیا
من اگر نا قابلم سیفی قبولت قایست
بسکه از شوق گل رویت فشانم اشک چشم
بسکه حیرانم بکار و بار خود از نفلی
گوشه چشمی اگر سویم کشائی از کرم
عالم از شب تیر پیدا کرد در دئی هرچه
یا رسول الله تر ادادم بذات حق قسم
پیش تو قرآن شفیع اورده ام ہم جبرئیل
هم بروی فاطمه هم مرتضی هم مجتبے
ہم بکہ ہم مدینہ ہم بزمزم ہم نجف
گرترحم کی نظر بر حال زار افغان فکن
جز تو دندان طمع از هر دو عالم کنده ام
خواریم از حد گذشت و زاریم از آسمان
عید قربانست عید از تو خواهم یا
مجلس محروم از درگاه الطافت قرفت

گل نگردد خار ار ما شتر بر ان بیا
چشم خفاش است خورشید تابان
سبزه ماکل دجله مانند بر فرمان بیا
غنچه میخند و سان گل مدور ان بیا
بیچو شبنم آب ابد ساحت میدان
پیش پایت چون گدا افتاده خاقان
سبزه و خار و گلست ممنون احسان با
مطلب میخورداشی را از خوان بیا
دامن مژگان من شد ابر دامان بیام
گشتم از حیرت چو نرگس چشم حیران
میکند صد خنده چون گل در بیابان بیا
حکم تو جاریست چون بر سبز و فرماں بیا
یک نظر کن سوی من ای لطف احسان
ہم زمین تاسش هم وی را برامان بیا
ہم با صحاب غربی حکم لقران بیا
مید ہم سوگند ای خاک درت شان بیاد
زآنکه از خواری شد چون خاک دران ب
پس تو دستم گیر مستی جان سلمان
ہست برخواری من واقف جود آمان
ده برات عیدیم بر شاہ ایران بیا
من چنان نومید گردم ای سلیمان بیا

طوفی


طرزى کر ابرا هم کند بر دعا کین ختم کار
پیش کل شو حلیت آہ عندلیبان بھار

تا چمن را از کل و از سبزه باشد رنگ و بو
تا که کل را تازگی باشد بدور ان بھار

ما ھوا در حب کل کو ھر شبنم میدر
تا صبا از غنچه ساز و طرح همیان بھار

کلستان دین تو رنگین با دار کلھای شرع
چون کلستان چمن در عین طغیان بھار

دشمنانت سر نګون و خم چو مجنون بید باد
دوستانت سرخ رو چون کل بدور ان بھار

ھر که در دین تو با چشم حقارت بنکرد
نخل جانش اوفتد از جا ببوہ ان بھار

فرق اعدای دغا محکوم شمشیر تو باد
همچو کوی غنچه در فرمان چوکان بھار

هر که در پای توافتاند زحسرت خار غم
مثل کل در رحم بسپاندش هم سایبان بھار

قصیدهٔ کل در منقبت شیخ عبد القادر کیلانی قدس سره

بار سو میها زدوی بر کوشه دستار کل
شد چو نقش پار نجمت بر یمین جوار کل

اینقدر کل کر درخت سرو کلستان هم ندارد
خط کل و کاکل کل و عارض کل و رخسار کل

از نگاه چشم مستت بسکه شبنم کلست
خم کل و ساغر کل و مینای کل و خمار کل

قامتت در بن شاخ کل از بس که بر کلست
قد کل و قامت کل و بالا کل و رفتار کل

بسکه همچون غنچه کلوش امدی در صحن باغ
پیرهن کل جامه کل کالا کل و دستار کل

باغ رخسارت زبس کل بر سر کل میزند
شد دهن کل خنده کل بھا کل و کفتار کل

بسکه تیر بازت از شاخ کمان کل کل است
پیکان کل ناوک کل پیکان کل و سوفار کل

حجاب امدی اکر یک شب بکلشن بگذری
کل کند برجای کل خورشید ز اشجار کل

چون صبا هر کس براه کلشن کویت رود
کل کند از نقش پای او دو صد کلزار کل

کلشن رویت از ان از سبزه خط فارغ است
از زمین باغ حسنت میدمد بخار کل

تا صبا بوی خط و روی تو در کلزار برد
رسته جای سبزه ریحان وبجای خار کل

اینقدر کل کر درخت سرو د کلستان هم ندارد
کس ندید فرق کلشن هم باینمقدار کل


در سراغ گلشن رخسار گلگونت بباغ
میدود دیوانه وش در کوچه و بازار گل

در چمن از جوش اب عیش عشرت میکشد
قصر مینا کار گلشن باشد اشعار گل

شد چمن دارالشفا باران ابادش طبیب
دایم اب سبز مالین پر و بیمار گل

بسکه دارد اشتیاق دیدن روی ترا
میکشد هر لحظه سر از رخنه دیوار گل

بر خمار بلبل مخمور خود هشیار است
در چمن ارد بکف چون ساغر سرشار گل

غنچها از جای تک بو بکش رسید
همچو بلبل بسکه از شوق تو شد طیار گل

هست از شور کلامت صد نمکدان پر
ست از طرز خرامت صد قتار بار گل

از گلاب آب چشم میفشاند زان گلاب
تا کند بر دوش گلشن غنچه را بیدار گل

کر شد عکس لب لعل تو بر رخسار گل
میکند جای عرق یاقوتش از رخسار گل

عقرب تا بکل از عذارت حلقه زد
از خجالت آب خود میخورد چون مار گل

از هجوم لاله گردد چون به تخشان بهار
کر چمن آید در نقش گل بر روی کار گل

بسکه صرف کارگاه جفت آمد خوش قماش
مخمل روی ترا باشد بجای تار گل

اطلس گلدار پوشد جای خارا سنگ هم
بسکه از صد جا بر امد از سر کهسار گل

قامت برجسته دانرو حی این گلدسته است
هست گویا سر و ازادی که ارد بار گل

سوزن تار ار زنی بر سر درین فصل نمو
روید از هر چشمه سوزن بجای تار گل

سوی بلبل گز بخون غلطه بیند از نظر
از رعونت بسکه افتاده است پندار گل

غنچه از خود اینقدر سامان نگینی نداشت
سوده رخ بر خاک پای احمد مختار گل

خاک درگاهش بسن دارد بهار رنگ وبو
غنچه گل کرده در باغ حیدر کرار گل

پیر پر ان غوث اعظم دستگیر بیقزارن
کز بهار رحمتش هر کل کند صد بار گل

گر نسیم لطفش از سوی گلستان بگذر
از طراوت خار خشک اور دی بار گل

تا صبا حرف لب خندان او اورده است
خنده جای ناله کردن کرده در منقار گل


شهد لعلش اگر عقرب بخاطر آورد
در دهان چون غنچه میگردد زبان مار گل
ابر اگر بردارد از دریای انعامش نمی
میفشاند جای باران ابر کوهسار گل
بهر اعدایش کمان شاخ میسازد بباغ
غنچه پیکان خار ناوک کبرگ سوفار گل
در گلستان مصاف از عکس گلزار رخش
گشته خنجر گل کمان گل تیغ جوهردار گل
استعداد کل کز نم خون دو تیغت فشاند
باغ پر گل را نباشد هم بدین هنجار گل
دست تیغ ترا از بس نکردن میکشد
میکند چون شمع سر از چوب خشک دار گل
تا که دیوار امیدم پایه از لطفش نهاد
بر زمین افتد بجای سایه از دیوار گل
گر نسیم باغ خلقش سوی گلشن بگذرد
تا قیامت حرف خلقش میکند تکرار گل
گر صبا بوی ز خلقش جانب باغ آورد
چشم شبنم میکند بر سبزه زنگار گل
تا سواد نسخهٔ خلقش نویسد در چمن
میکشاید هر طرف بر شاخ گل طومار گل
گر خیالش بگذرد سوی چمن باد صبا
در رهش ریزد بجای درهم و دینار گل
ابر احسان عطایش در چمن دامن فشاند
در میان برگ شبنم چون گوهر شهوار گل
گر سموم قهر جانسوزش بگلشن بگذرد
سبزه زهرآلوده میگردد بدل افکار گل
یا محی الدین اگر آوازهٔ دینت رسد
میکند تسبیح چارشته زنار گل
عکس رخسارت اگر بر صحن گلشن اوفتد
روید از برگ خزان چون غنچه گلنار گل
در چمن گر پرده از رخسار بالا افکنی
باغ پر گوشه صد خرمن کند انبار گل
هر که بر گلزار دامان تو زد دست امید
چون گلستان میزند بر فرق سر بار گل
خامهٔ طرزی بصف آرائی ان گلدسته است
بلبل مستی بود کاورده در منقار گل
در خیال روی خوبت ای گل رخ اندرم
از خجالت ماند چون اکسیر سارخسار گل
گر کند عکس جمالت از دل گلزار گل
آب گردد همچو شبنم پیش آن رخسار گل
بسکه شوخ و شنگ و طرارست در صحن چمن
نقد صبر بلبلان را میبرد عیار گل


٣٢
نوبهار دلکش لطفت بس گل گل شکفت  در چمن چون یک ره افتاد پیمان گل
اگر گل رویت اگر عکسی بدر ما اوفتد  از تن ما میرود غنچه بی خار گل
سبزه بالین دایه ابر و باد نوروزی  نرگس دلداده بیمار آه و عطار گل
تا صبا بوئی ز چین زلف مشکین تو برد  شد ختن گلزار و ناف آهو تاتار گل
طرزی مسکین ناامید بهار لطف تو  عمرها شد سبز اندر فرق جویبار گل
کیست کز گلزار امید تو گل بر سر نزد  غیر طرزی کز گلستانش دمد چون خار گل
یازده نام ترا بر دل نوشتم از شرف  تا ز هر نام تو روید صد چمن گلزار گل
عفو باشد بر امید وی ز لطفت مانده ام  یک نظر کن تا زنم بر سینه دردار گل
دستگیر عالم طرزی لیک چون من عاجز  در گلستان هم نبیند کس چنین بیکار گل
حرف درد و غصۀ دل به ورقی سازم  میکند از تار مسطر شور موسیقار گل
غوث قطب شاه و مولا ما وسطا و شیخ  یک نظر کن کز تو دارد گلشن اسرار گل
چون نگردد دامن امیدم از تو پر ز گل  عارضت آمد گلاب و احمد مختار گل
سالها شد از ده نامت مجاور در زبان  زان اسامی میکند از سینه بیخار گل
پس حباب طرزی و نویسد ز لطف  گر رخت در دید مینا میکند دوار گل
در طفولیت آئینه اسرار حق  در فر ماه روزه باشد همچو برین اسرار گل
گاه در گهواره شیرین شوی جان جسم  گاه بهر دوستان آری ز مشت خار گل
از گل صدقت نشان هنرمندان او دین  جای انکار آور و بیرون بیاستغفار گل
در چنین فصلی که از لطف بهاران میدمد  همچو شاخ گل ز طرف غنچه و بازار گل
طرزی هم خواهد که از باران لطفت ای صنم  دست امیدش زند بر گوشه دستار گل
ساز مستغنی مرا از احتیاج این خسان  خود بهاتم مهر کن ای مشفقون چون خار گل
دشمنانم سرقوی ستند از پهلویم ها  با شد از خواری نمی آرد بروی کار گل


ماسمهر سال ارامداد با د نوبهار
در گلستان اور د هر دم بروی کار گل
از قوی نامیه کز اعتدال نوبهار
در چمن آرد بروی بر کنار هر اشجار گل
دشمنانت باد همچون شهر باد خزان
دوستانت را بر ایدار در دو نوار گل
هر که با تو لاف همجشمی زند در بوستان
از گل چشمش کند اندر عوص بیدار گل
تا ابد ماند تو باد در گلستان جهان
روز و شب بو چو طرف دامن گلزار گل

قصیده شکوفه در منقبت خلیفه اول ابوبکر صدیق رضی الله عنه

باغ آمده شاخ نوبر شکوفه
زده تاج الماس بر سر شکوفه
بطرف بهار گلستان نماید
افق شاخ گل مهر انور شکوفه
چمن از گل و لاله بتخانه بر چین
در بوستان سمنبر شکوفه
گل شاخ بادام حور است گلشن
نماید چو چشم بتان در شکوفه
سپهر است گلشن که ماه است نسرین
گل و لاله خورشید و اختر شکوفه
هوا میدهد اش از شیر شبنم
چو طفل است در دوش مادر شکوفه
بلی خواب راحت بگهواره شاخ
مده در برسهره با لشک پر شکوفه
بر د تا ز شوخی دل بلبلانرا
نماید رخ از زیر چادر شکوفه
برد تا که خوابش ز آواز من
کند پنبه در گوش خود در شکوفه
گل نوبر نوبهار است داند
گرفته ز گل مایه برتر شکوفه
ز طوفان همش حلاوت بگلشن
کدو بته همچون شناور شکوفه
زنجوی سحر روی نا شسته است
که چون صبح آمد منور شکوفه
چمن گشته طوفانی موج گلها
که افکنده از شاخ لنگر شکوفه
بگلشن سرشاخ چون کا سه زنان
کند کاسه بازی بساغر شکوفه
رخ از گرد ره تا که پوشیده ماند
فکنده سر شاخ چادر شکوفه


عصا برکف در شاخ بکر قد زانو
زکلی بهای مصفای شبنم
از آن پرده بار و مارست صعیت
زشفتالو و سیب بیدا د اطرم
بتان زوسیم در صحن گلشن
زنبس جشن در خون اندام غنچه
رگ ارغوان میکشاید بکشن
کشادست قرآن ببالای کرسی
مکدر شود یار از آه سردم
گل و ویت ارگریه ام آب دارد
از ان پیش تاب سخت آب گردد
بگلشن میان بنات نباتات
قدم رنجه فرما بوی گلستان
یوسف خت این غزل میرودم
بیا درخت چون کبوتر شکوفه
گذر سوی گلشن که ار لطف دارد
زگلشن برون کر بیایی سیادت
زشوق تماشای کلزار حسنت
طراوت باغ جمال تو دارد
زشرم جمال تو ای کلکلانم
زشرم گل وویت ای باغ خوبی

که شد از غمت زار ونلا غر شکوفه
پیدا آینه در برابر شکوفه
که با خاکساران بپرد شکوفه
طبقهای پر میوه تر شکوفه
نشایند مانند آذر شکوفه
چو جراح زد آستین برشکوفه
کمر رفته در دست نشتر شکوفه
کند سوره نور از بر شکوفه
بلی ما ور د تاب صرصر شکوفه
زباران شود گرچه ابتر شکوفه
که خورشید سازد مخمسر شکوفه
نشسته است دوش مادر شکوفه
که چشاب شیرینت و شکر شکوفه
شد از شرم در آب رو تر شکوفه
برآرد زپهلوی خود پر شکوفه
زیر قدم سبزه بتر شکوفه
بخاک افکند تاج از سر شکوفه
کشد سر چو عینه منظر شکوفه
نباشد چرا تازه و بر شکوفه
فکندست سر بر حادر شکوفه
کشد بر رخ خویش چادر شکوفه

صفحات


صفای رخت مرهم زلف مشکین
نماید چو در سنبل تر شکوفه

کشائی اگر زلف بر شاخ گردون
چو ناف غزالان معطر شکوفه

ز صد جا اگر بشکفد در گلستان
کی با تو گردد برابر شکوفه

ز رخ پرده بردار امید گلشن
که باشد بمهتاب خوشتر شکوفه

زه دامنت تا زنم کش رها شد
ز حسرت درید دست بر سر شکوفه

بگلشن ز بس جفت اتش فکنده
بود مجمر رز اخگر شکوفه

پریشان کند تا که رقص سپند
گرفت از لاله مجمر شکوفه

کند تا نثار قدوم خیالت
کشیده ست در رشتۀ گوهر شکوفه

ز شبنم فشانی لطف هوایت
بود چون صدف پر ز گوهر شکوفه

نهالیست کلک گل افشان طرزی
که گل کرده از پای تا سر شکوفه

بنور صفا سبزۀ گلها برآرد
چو بو بکر را صحابی دیگر شکوفه

بباغ صداقت محمد شه دین
بود نخل و صدیق اکبر شکوفه

عصا در کف دست و عمامه بر سر
چو بو بکر بر روی منبر شکوفه

بپایش گر سود سر نخل گلشن
که شاخشد پر بار و هم پر شکوفه

مگر دیده نور صفای دلش را
که چون صبح آمد منور شکوفه

به پیش صفا دل با صفایش
بود از سر صدق چاکر شکوفه

برد باد اگر بوی خلقش بگلشن
ز هر سبزه روید گل تر شکوفه

وگر باد با خود برد نکهتش را
بگلشن دمد بر مکرر شکوفه

کند با اد ا وصف خلق نکویش
دهن بسته تا پای تا سر شکوفه

شبخون کند تا بر اعدای جانش
زهر سویار است لشکر شکوفه

شها سرورا باد شاها جنا با
توی کز هوای تو زد سر شکوفه


زز بخشي دست جود و سخایت
شقایق زده تاج وز نور شکوفه
زجیب سخای تو ای بحر احسان
کف واستین کرده پرزرشکوفه
چو نخل سخایت فشاند استین را
ز خجلت برون شد چو صرصر شکوفه
به پیش ندا فشا دست جودت
چو عرعر بود شاخ بی بر شکوفه
بگزار از دست برد سخایت
زند بر نفس دست سر شکوفه
چو هم یار غاری و هم یار حجره
ازانی در اصحاب غمبر شکوفه
بصدق از همه پایه برتر گرفتی
بلی سید پیشتر بر شکوفه
به پیش تو طرزی یکی عرض دارد
که از باغ دل رسته این برشکوفه
زلطف تو خواهم که من هم بکشن
ز غم تاج زر چون توانگر شکوفه
درین فصل چون شاخ خشکم برهنه
بود جامه صرف در بر شکوفه
چنان استینم پر از سیم در کن
که از رشک سوزد چو اخگر شکوفه
چنانم توانگر کن ای ابر احسان
که پیشم بود دست نی زر شکوفه
رسید عید و خواهم حنا عیدی ازتو
که گردد زخیرت معنبر شکوفه
بده صله شعر چون کوهرم را
که دارد ز تو جیب پر زرشکوفه
کشد تا که از لطف باد بهاری
بهر سال از شاخ سر بر شکوفه
دمد تاز شاخ کهن در گلستان
ز لطف هوا تازه دربر شکوفه
بفرق سر دشمنان تو دائم
کند کار تیغ دو پیکر شکوفه
بتهذیب دوستانت همیشه
ز الماس در کو برافهر شکوفه
قصیده بنفشه در منقبت حضرت عمر فاروق رضی الله عنه
تا خواند سبق از خط دلدار بنفشه
چون آیت خوبی است بگلزار بنفشه
تا نبتت


با صبحت دوری بخطت تافته از باز
کج کرد بسر طرهٔ دستار بنفشه

شیر خط ریحان تو از چشمهٔ لطافت
خشک است چو خار سرد یوار بنفشه

تاروم با بخت خط تو بگلشن
خوشبو شده چون طبلهٔ عطار بنفشه

نامه کشی سنبلی کیهان خطت دید
خم کرده سر از شرم بگلزار بنفشه

گر بخت خطت گذرد سوی گلستان
روید بچمن از در و دیوار بنفشه

مردام خط تو زند دست تمنا
زان بسته بگلشن گل بخار بنفشه

گرد حاشیهٔ خط ترا شرح مطول
زان شد بچمن عالم اسرار بنفشه

سودای خطت کرده چنان زار و نزارم
کز پهلوی خود میکشد آزار بنفشه

تا ما و غبار خط ریحان تو آورد
خسته است بساخن گل رخسار بنفشه

تا حسن تو از غایت گل گفت انا الگل
از شوق برآمد بسر دار بنفشه

تا سبزهٔ تراز گل رخسار تو سر زد
با خاک ز حسرت شده هموار بنفشه

از شوق گل روی تو ای غنچهٔ خوبی
چون بلبل مست است بگلزار بنفشه

از بسکه درین میکده تا قحط شرابست
می میکشد از جام نکو نسار بنفشه

هر چند بپرور دن بادام بنفشه است
با دام تو پرورده بگلزار بنفشه

گرداست نسیم سحری خط تو پیدا
تفریح دماغ و دل بیمار بنفشه

تا عقرب خط بر گل رخسار تو دیدم
آید بنظر چون آهن ما ربنفشه

کوه غم هجران خطت بسکه گرانست
خم کرده از ان پشت ازین بار بنفشه

این خط تو یا جوهر آئینه حسن است
یا رسته زبرگ گل ریحار بنفشه

گر روی بسر چشمهٔ خورشید شوید
نبود بصفا خط آن یار بنفشه

بی سبزهٔ نوخیز خط و عارض آن گل
خار است بچشم اولی الابصار بنفشه

در گلشن اقبال جهانگیر تو ای شاه
چون شمنت افتاده در ادبار بنفشه


تا حلقه گیسوی خم برلفت دید
مشکین شده چون نافه تاتار بنفشه
گل راست باین صفت نامی بگلستان
کان خورده زر دارو و معیار بنفشه
باشد زغلامان کنیزان تو درباغ
شمشاد و گل لاله و گلزار بنفشه
تا نسخه خوبی بردارد اثر حسنت
بگشوده بگلشن سطر مار بنفشه
تا یوسف حسنت چو زلیخا بکف آرد
امد ز چمن بر سر بازار بنفشه
تا چشم کماندار تو تیر مژه برداشت
گل زخم بجان آمد و افگار بنفشه
تا پای خیالت بسر خاک نیاید
کرداست چمن را همه گلکار بنفشه
خواهد که زغنچه رباید ز کف گل
دامن کمر بر زده طرار بنفشه
عمریست که رنجور فتاد است بگلشن
از حسرت آن نرگس بیمار بنفشه
زان رو که ز گل برد بجالاکی و چستی
آورده بکف جامه زر تار بنفشه
در میکده باغ بپای خم گلبن
مدهوش شده نرگس خمار بنفشه
از بهر نثار تو ز در دانه شبنم
آورده بکف گوهر شهوار بنفشه
اوازه خلقت چو صبا برد بگلزار
جان و خرد انداخته بیمار بنفشه
چون مردم افعی زده شد پیکر او سبز
از زهر دم خنجر خونبار بنفشه
خرم تو چو بر باد کند عزم سوار
خود را شمرد غاشیه بردار بنفشه
تا برق شرربار ی شمشیر ترا دید
پیچیده بخود ده است گلزار بنفشه
از بسکه عدو زیر دم تیغ تو نالید
از زاری او گشت دل آزار بنفشه
تا سینه اعدای تو از سهم شگافد
برداشت بکف خنجر پیکار بنفشه
گر خیل سپاه ظفر آیات تو اید
در پاس کشد اطلس زنگار بنفشه
گر بخت خجل میرود در گلزار
افتد چو خس خار ز مقدار بنفشه
از رشک گل خلق تو شمس شده تیره
زانرو شده روزش چو شب تار بنفشه


با کو ہر جان نا که خرد سخت لفت
باداده دلال و خریدار بنفشه

از ذوق سجود درت از بسکه حصوور
سیلی شده اش چهره و افکار بنفشه

در پیش کل خلق تو مانند غلامان
بر کردنجان بسته بتی نار بنفشه

تا کرد تو خیزد پی امداد ضعیفان
کردن کشد از سند بیدار بنفشه

طرزی تو خواهد که درین فصل بهاران
از ناز زند بر سر دستار بنفشه

پسند که طرزی و از لطف تو نویسد
وز ناز کند زر همه ایثار بنفشه

با کوشه چشم از نکری سوی من از لطف
ریزد بکفم کو هر شهوار بنفشه

تا از مدد باد بهاری بکستان
روید سمن ولاله و اشجار بنفشه

با واسطه حبات تو در اخت جوان
اعدای تو با دا چو نکو نسار بنفشه

قصیده لاله در منقبت حضرت عثمان ذی النورین رضی الله عنه

بیا بباغ که کردید جلوه کر لاله
قدح کرفته بکف کل ز ده بسر لاله

شکست شاه ریاحین چو شکر سرا
زده است چار میخ نعل را بسر لاله

رسید از سفر و باد کردش استقبال
کرفت سبزه نو شیشه را بر لاله

رخش سیاه شد و کرد راه بادی شهر
چرا که خانه نشین بود نو سفر لاله

مکر هوای تو دارد که کلستان امروز
کرفته دامن پر کل زده بسر لاله

سحر خیال کل روی تو بباغ کشت
چو غنچه کشت بجو ناب ایده تر لاله

ز خجلت حستان عارضت در یبان
بجیب سبزه فرو برده اسرا لاله

بباغ از قفس پاره ی دل ریزد
که تیغ ناز تو خور دست جکر لاله

زباغ قامت کلچره ام برون آمد
ز ده بدیده خونبار نیشتر لاله

از ان پیاله کل از شراب رنک پرسات
که شیشه ساز شد آب و کار کر لاله

بو چشم


چو چشم مست تو سودایش بشود چشمانش
گرفته چون کل بادام زارن بهر لاله
بغیر باغ رخت کان ماند سر فرا کل
همیشه سبزه بزیر است و برز بر لاله
فرو در ولق حسن تو ارزد میدان
بلی سبزه و بدر زیب بشیر لاله
چو آب در چمن دهر سر بسر کشتم
ندیدم از کل رویت شگفته تر لاله
سحنوتی دیوانه کرند در چه رو
همیشه کوه بکوه است و در بدر لاله
سیخ کوه ز ند نا چوک بک از شوق
بجای سنگ اور دبال و پر لاله
امان زبس حمن سرخ رو و عذار فخار
که داغ عشق ترا داشت بر جگر لاله
پیش حسن تو چون دلبران صحیحی است
پخیره کرچه نهد خال شک بر لاله
ز شرم رو تو و از رشک حار شهر زدا
بکوه و دشت گرفت آشیان مقر لاله
ز دست عارض گلگون تو بطرف چمن
گرفت طشت پر آتش ز غم بسر لاله
چراغ دانش از ان جن عشق پر باد
که آب جوی چمن کرده است و لاله
چمن از آب و ان میکشد سرکحرش
که شوخ تیره درونست فتنه گر لاله
شده سیاهی داغش چو مردمک نین
چو کرد خا کدرت سرمه بصر لاله
جناب حضرت عثمان ثالث ایتی
که باغ منزلتش داشت تا سحر لاله
چو دست جود و سخای تو گاه در باره
ز ژاله کاسه خود باخت پر گهر لاله
صبا بوی گلستان نیم خلق تو برد
چو نافه داغ دلش یافت شک در لاله
نسیم اگر خبر حلم تو برد بچمن
چو سنگ کوه در آویز و از کمر لاله
ز دست خط تو پوشید تا به پوشن
ز نا عمال خزان کشته بخطر لاله
بباغ از بی خیل مخالفان نرسید
گرفت شحنه در داشته سپر لاله
درون باغچه قدرت از بلند یها
شد آفتاب کل سرخ سرخ تر لاله
عدو جاه ترا سرخ روی گرد شبت
که شیخ خویش کند ناب که در تر لاله


۳۳
نسیم عاطفتت حلم اگر کند بنمو
برون بجای شرر آید از حجر لاله
وگر بگلشن کوی تو باد لطف وزد
زجای گرد بر آید ز رهگذر لاله
بروی مجمره گر عکس عارض توفتد
بجای شعله برون ید از شرر لاله
ز لطف جود و سخای تو ای سخی باز
بباغ تاج زمرد زند بسر لاله
زشوق مدحت ذاتت به آهن کسا
گرفته قطره مانند کبک زر لاله
بو صفت این غزل تازه صبح سکیختم
زرشک سوخت کلزار چون سقر لاله
چو عکس آن لب میگون فتاد بر لاله
میشد و آنکه گردید و نوشه لاله
چو ز هر سبزه نماید نش ز رشک رخ او
بجواب دیدن او خون فم جکر لاله
بروی سبزه کل با مداد دوده مشک
نوشت وصف رخت را به نیشکر لاله
طراوت کل رویت بگریه ام افزود
چنانکه در چمن از قطره مطر لاله
ز بسکه داغ تمنای آن کل رویم
چکد بجای سرشکم ز چشم تر لاله
زعکس لعل می آلود روی گلگونت
شراب ناب و بالا شدست در لاله
چه هست کو بر و آتش در و در میان
کلاه چرخ اور وزان بسر لاله
بباغ پیر بن باز می کند بکتا
ز بس بدست غمت کشته جاره لاله
زدوری کل رویت ز بس نشاند اسف
بخون بد نشسته است تا کمر لاله
بکارسخت دل پاره جگر آورد
که بیزر است همین داشت محضر لاله
ز ابر لطف توی مستلفت ایکیوان قدر
که میزند بسر فرق خود سلاله
همیشه لاله بروید سبز و و ین حجت است
که عارض تو بر آورد سبزه بر لاله
بقدر ریختن خونت صیحه صحرا
بخاک کوهکلم کشت و بسپرا لاله
بهان غزیز بود داغ سینه در نظرش
مجید ول پر داغ زان ببر لاله
بباغ سبزه ل داغدارم اربینی
مطر چیکی از باز بروکر لاله

با نور ریخت


زبر رفت بنرم تو ای بت سمنبر
شده است غنچه لب باز کار گر لاله
سبز خاک تبدل داغ دیده پر نم
زعاشقان جگر خون باد خبر لاله
بپای بخت تو سر جای پا انداخته
که داشت کف قدرت همین قدر لاله
هوای سجده خاک درت بسر دارد
که بر کشد ز سر کوهسار سر لاله
تو ان غنی جوادی که در تبوک از تو
صحابه را صله رو ندد ما حضر لاله
چوکاسهای سر دشمن تو پر خونست
بجیب دامن کهسار جام پر لاله
اگرچه دشمن جاه تو نیست از همه سال
سفید داغ و بخون کرده جوهر لاله
ز خیمه سار دم خنجر تو سیر است
که چون سپاه تو بگرفت بحر برلاله
توئی چو بحر سخا ابر جود و کان کرم
بداغ سکه تو هست همسفر لاله
منم فقیر گدا و توئی غنی بغنا
سرم بتاج سارا چو تا جور لاله
غمم بطرزی افغان لطف و جود توام
که خاک جنکت میشد نمد بباله
بچشم خلق ز افلاس زرد و گر کشتم
برات سرخی رویم نویس بر لاله
زسیم و زر شده تا جب آرزوها
بباغ هم نکند سوی من نظر لاله
دماغ غنچه ز پهلوی زر شگفته بود
ز بیزری زده صد داغ بر جگر لاله
چو داغ معصیتم بر جبین بود از سرم
گذاشت شهر برون خیمه سوی بر لاله
درین زمانه پر درد مفلسی سرت
بخون طپید بمن گفت این خبر لاله
تو دستگیر شو درین بلا خلاصم کن
که نیست طاقت گفتن مرا دگر لاله
بپای مدح تو از خامه یکنیابان کل
فشانده ام که دهی باج جای هر لاله
نه من کا نیم کم نه تو ز محمد وحش
که تاج زر بسرش روز جنگ ترا لاله
بپیش اهل سخا بیش ازین نکو طرزی
بزن بفرق دعایش همیشه فر لاله
همیشه تا که امدا د باد نوروزی
شود ز دامن کهسار جلوه گر لاله


۳۴
عدوی جاه تو با دا چو سایه در قدم محب جاه تو با دا چو تاج در لا له
قصیدۀ نرگس در منقبت اسدالله الغالب علی ابن ابیطالب رضی الله تعالی عنه
یارم از جلوه گری تا زده بر سر نرگس کو نه چشم چمن است نظر بر نرگس
زان منور شده چون جیب سحر دا من باغ که بود صورت خورشید و سحر در نرگس
کس ندید است که انجم بر خورشید بود بر خورشید نمود این همه اختر نرگس
تا که در بزم چمن پیش کل افروزد شمع بر سر خویش نهاده لکن از زر نرگس
بچمن شاد کل با بتو سران باده کشی است ساغر چشمه می کرده میسر نرگس
چشمش از باده تهی کشت کازر رنج خمار سر نگون کرده قدح مانده بنا سر نرگس
سر خوش دست سکندر فلک ده کل بچنگ کرد مستی چشم که کرد است اثر در نرگس
از غم چشم تو چون مردم بیمار بباغ ساخت از سبزه زیبا لنش بستر نرگس
دفتر نسخه خوش چشمی او کرد سواد زان کشاید بچمن این همه دفتر نرگس
تا نوبد صفت قامت و ابروی ترا صورت نون و شلم کرده مصور نرگس
در تماشای کل روی تو ای شوخ نگاه چشم خود سرخ کن چون کل احمر نرگس
تا تماشای رخت با مد و صد چشم کند چشم حیران نمود از همه پیکر نرگس
خواند از دور بروی تو مکه بکشاید چشم حسرت شد از شوق مقر نرگس
تا که بر روی تو از هر طرف انداز د چشم رسته از دامن کل زار مکرر نرگس
بهر کلگشت چمن میرسد آن شوخ بباغ پر زکل کرده کریبان د ه بر سر نرگس
بچمن جلوه کنان میرسد آن سر خوش مست سر و شد بنده آزاده و چاکر نرگس
تا نثار کف پای تو کند در کلشن بر کف دست کرفته در و کوهر نرگس
تا که بر تخت چمن شاه نشان بنشیند بسته بند کمر و سم زده افسر نرگس
افسر نرگس


افسرش سر سر تاج سکندر شده است
زان عبه بر خاست چمن ساخت مسخر نرگس
گوی زرین بکف خسرو پرویز بود
یا چو جمشید گرفته قدح زر نرگس
درمیان شبنم سبزه اطراف چمن
خیمه زر بر سرش افراشته چون چتر نرگس
چشم را با رو بری نیست بجر یک نگاه
گل خجلت از ان آمده بی بر نرگس
تاکه بر گل کند از ناز نظر باز بها
گوشه چشم نمو دار بر مخبر نرگس
تا برو شق شد چشم جوانان چمن
میکشد بر رخ خود گوشه چادر نرگس
سوده مارخ بکف پای شه کشور دین
می نهد پای عزت همه بر سر نرگس
شاه دین والی ایمان علی اعلی قدر
که بود در سخنش عید کل بی بر نرگس
عرف خوش خشمی او معمل کل میفکند
شد بآب عرق خجلت خود تر نرگس
گر سموم غضبش سوی گلستان گذرد
آتشین بشود از هم چو اخکر نرگس
ور صبا حرف کشد باز تیغش گوید
سپر از شعله کند همچه سمندر نرگس
سبزه زان خاک کف پای کدائی دارد
کاسه بر دست گرفته چو قلندر نرگس
ای که از حسرت چشم ستمت در گلشن
میشگافد دل صدپاره بخنجر نرگس
تا صبا خاک کف پای تو آورد بباغ
شده چون دیده خورشید منور نرگس
تا نسیم سحری سوی چمن بوی تو برد
گشت چون جیب کل وغنچه معطر نرگس
چون سوسن ببر عمامه و بکرفته عصا
تا کند مدح ترا بر سر منبر نرگس
صبحدم دید کر خواب رخ خوب ترا
که بکشن شده چون مطلع خاور نرگس
تا غبار سر کوی تو صبا برد بباغ
گشت پر نور چو چشم خوش دلبر نرگس
تا که در سایه سرو تو رساند خود را
همچو قمری کشد ار پهلوی او پر نرگس
تا که بر فرق سر دشمن جاه تو زند
بسته بند کمر افراشته شمشیر نرگس
تا که با چاکر تولاف بر چشمی زد
زده بر نوک سنان دیده قیصر نرگس


۳۶
این غزل بر شق طرزی نومیخوانم که زغم سوخت چو پروانه بی پر نرگس
چشم مست تو مگر کرفکند بر نرگس روید از خاک چمن با دم محشر نرگس
کر چشمت یکه با چشم تو سازم تشبیه که بود پیش تو چون دیده اعور نرگس
چشم شوخت بچمن با سر برداشت بناز شده از سبزه خوابیده فروتر نرگس
بسکه از حسرت چشم سیهت چال بلند و مد از خاک شهیدان تو یکسر نرگس
با وجود قدرت ارنیت امد در نظرش چشم دار در چه بر سهره صنوبر نرگس
اندکی نور بصارت بنظر کر میداشت پیش چشمت نیکشید بجمن سر نرگس
زان شادی نکند تا سر خورشید کلاه کر کشد بیضه زرین ته اسر نرگس
نیست برکس زبرک شکوفه بچمن که شکوفه است چو بهمن بود آذر نرگس
تاکه منظور نظر پیش تو کرد در باغ کرده بر هفت عذار در و در نور نرگس
می نهد ساغر عشرت بچمن در کف دست تاکه شد باده کش ساقی کوثر نرگس
سر کرسود بدر کاه وی از روی نیاز که کند سرکشی از چرخ مدور نرگس
یا زخاک کف پایش سر افسر زده است که جہانکر بود چو سکندر نرگس
تا شبیخون بسر دشمن جاه تو زند شمشیر و تیغ و سنان داده بلشکر نرگس
عرضکی است مر ا پیش تو از روی نیاز کر در تسلیم مرا پیر مکرر نرگس
چند ای ابر سخا با یکی ای بحر کرم من تہیدست مگر غوطه زنر زر نرگس
رنگ من رو شد از بسکه بیا د رسم میکنم سرخ چوک چشم طمع بر نرگس
من اگر لاغر و زارم غم ارسیم و زراست سیم و زر دارد و باشد ز چه لاغر نرگس
وافر ار زر و سیمت لبالب چه را سر فرو برده وشسته گدریز نرگس
چون دم نیست سرافکنده ام از شهر یتیم سیم و زر دارد و ز اموخته خود شرم
پیش از نیم سینای شه با جود و سخا که ز ند خنده بر بی برکی من هر نرگس
یک نظر


یک نظر کنی بر من بی برکت و نوا
از زر و سیم زند بر سرم افسر کس
زان کنم پیش تو زاری زغم ناداری
که منم مفلس و نادار و توانگر کس
نهم از مفلسی خویشتن برینه چون سیر
پوشد از پهلوی خود جامه شبرنگ کس
گرسرا پا کند از خنده دهن چا دارد
سیم در روار دو خورد است مرعطرنگ کس
من که بی سیم وزرم گر نبود کار مرا
خنده غنچه رخ نزر کرده میسّر کس
دارم امید فضل تو درین فصل بهار
که نهد بر من طشت پر از زر کس
کاتی از مد وطبع چو گلزار ارم
گرچه در باغ معانی زده بر سر کس
لیک بر فرق کسی نرگس خرد را زده ام
که بود پیش سرش تاج سکندر کس
با همه عزت بیقدری کم جامی جاه
کرد جیب طمعش را همه پر در کس
منکر در مدح تو شاهی که نداری مانند
زده ام بر سر شعر از سخن تر کس
چون کنم بشود از زر و از سیم امید
که زلطف تو شده صاحب زیور کس
تاکه در باغ جهان لاله برافروزد رخ
تا فرازد بچمن افسر پر زر کس
رخ احباب برافروخته چون لاله بود
تن اعدای تو افراخته بیبر کس

در نعت سرور کائنات مفخر موجودات محمد مصطفی
صلی الله علیه و سلم

شد برون درگر و دین از تنگنای حجب
محوطه در شد تا میان حجم از بیمین بسب
زنگی شب گشت اندر خور که ظلمت نهان
رومی خور کرد بر پا خیمه در عین طناب
زاهد شب منتکف رحجره ظلمت نشست
عابد شب زنده دار صبح سرزد از خواب
شد عیان کشمیر روز از سوی بابی شرق
رفت و توران غرب چین شب افراسیاب
منهزم شد شکر دارای شام از جوش غم
چون نهاد اسکندر روز از شغب در رکاب
بازندین بال خور بگشود پر از بام شرق
شدنهان آشیان غرب با پیش عقاب


کرد عالم را مسخر خسرو سیارگان	همچو شرع دین پناه شاهی عالیجناب
مصطفی شاهنشه اوج سریر کل کفی	دارد از ما اوحی شاهی مالک رقاب
شاه دین ختم النبیین بهر او تعیین	زیعت عرش برین دیباجه ام الکتاب
واقف رمز حقائق کاشف اسرار حق	عالم علم لدنی شافع یوم الحساب
گر برد باد صبا بوی ز کویش سوی چین	خون شد در رشک ناف غزالان مشک ناب
سر زد از بحر دلم در مدحت از معجزه	مطلعی بر جسته روشنتر از در خوشاب
هر که رخسار عرقناک ترا بیند بخواب	تا قیامت جای اشک از دیدگانش ریزد گلاب
بر سر پر عزت و تمکین و جاه و برتری	انبیا همچون نجومند و تو همچون آفتاب
بود الحق ذات پاکت مشتق از انوار حق	زان نبودت سایه ای شاه نبوت انتساب
در ازل نقاش قدرت از همه پیغمبران	کرد نقش عارض ماه نکویت انتخاب
گر دو نعلین تو باشد زینت عرش برین	خاک درگاه تو باشد توتیای شیخ و شاب
شد یکی از معجزاتت انشقاق القمر	وز دعای مستجابت در یمن شد فتح باب
عنکبوتی از پی دفع کمان مشرکان	پرده بست از معجز در غار در محکم حجاب
خوابگاه مرقدت چون گشت خاک ای جان پاک	گفت عرش از آرزو یا لیتنی کنت تراب
هر سحر که خسرو خاور پی کسب شرف	سر نهد بر آستانت ای شهی عالیجناب
یا شفیع المذنبین یا رحمة للعالمین	من سگ کوی توام رو از سگ کویت متاب
دوزخ سوزان بود با یاد تو باغ جنان	جنت رضوان بود بی روی تو عین عذاب
دوری از خاک جنابت شد مرا بئس المصیر	طوف خاک آستانت باشدم حسن المآب
علت غائی ایجاد جهان یکسر توئی	زان سبب خلاق عالم کرد لولاکت خطاب
قرب درگاه تو کردستم در د فع الثواب	سجده جانگاه تو گردستم کند بهر العقاب
یا رسول الله بپا افتاده ام دستم بگیر	عاجزم درمانده ام بنما بمن راه صواب
یا نجا


۳۹
تاکی از حسرت دیدی تو دور از کوی تو
ز اشک غم این صفحه رخساره را سازم خضاب
یا بجهد از سوز دل همجون سپند بیقرار
زاتش حران حرمانم نمانم اضطراب
ایخوش انروزی که طرزی بطرف مرقد
بند و احرام و کند سعی صفا با صد شتاب
رود از جاروب مزگان خاک پاک روضه ات
وز دو چشم خونفشانش جون سحاب ندات
تا شود هر صبح و طالع بنام ممدوح مهر
تا شود هر شام ابن چاه مغرب آفتاب
در مسانت سامیان از طلعت بدر منیر
دشمنانت نالهان از فرقت مه در سحاب
مناجات پیش رسول رب العلمین محمد صلی الله و علیه وسلم
یا رسول الله غریب عاجزم از وطنین
رحم کن بر حال زار خاکسار خود ببین
از شر نفس بد خود در عذاب معصیت
سخت افتادم بپادستم بگیر ای شاه دین
گر نگرد و لطف عامت دست عاجزان
میدرد از ره مرا شیطان ملعون لعین
نفس شیطان از دوشب دشمنیهای قدیم
سوی عصیان میکشندم گاه آن گاه این
زهر بسیار فریب نفس کام در کلم
کرده شیرین چون بطبع طفل کو چابک سبین
مرغها چون حلقه در گوشه پسی میکنم
لیک نفس بد بخانم هست هر سو در کمین
گر نباشد ماست ای خورشید چرخ معرفت
نفس سرکش میدند از اسمانم بر زمین
یا رسول الله کناه شفاعت خواهم
زانکه از لطف کرم هستی شفیع المذنبین
بیکو از بدنیست رو خود کردم سیاه
در حضورت میکشم از شرم بر دوستتین
خاک پای هر دوان کهبت را از شرف
میکند جون تو تیا در دیده خود حورعین
طرزی سگین شوق بوسه خا کدرت
هر زمان چون نقش پا برخاک میبالید جنبین
قصیده در التجا بجناب حق تعالی جل جلاله و عم نواله
سحر گوش دلم از فضای عالم نور
رسید مژده لا تقنطوا ز رب غفور
سروش عالم غیب این چنین صدا در داد
کدای مایوس عمل از جناب با شده


ز ششجهت در رحمت کشوده اند بیا
چه دل نهی بسرای که متصل بیند
همیشه غنچه این گلشن ست خونین دل
رخ از حرارت صفر است و مغز از یاردا
ببین که جامه سوسن حبان شده بنے
چگونه عارض مر شد سپهر زرین هو
مدام در کف نامحرمان گرفتار است
مکن دو روزه عمر ای پسر فریب مخور
ز آنکه مال تو مار است و جاه تو چاه است
دل از جهان همه بر کن بخالقی پیوند
چو این نوید شنیدم ز خود شدم بخو
پس از دمی که بهوش آمدم بیوی
جمال شاهد لا ریب از در یچه غیب

بکوش و سعی نما آن رفیعکم مشکور
همیشه خار کل و نوش پیش نام دسو
مدام در یر قانت نرگس مخمور
بزنج علت سردیست مبتلا کافور
ببین که داغ دل لاله چون شده ناسور
چسان درد کسوف افتاب شد سنجور
چوشاهد سر بازار دختر انگور
بجاه و مال منال ای جوان مشو مغرور
تو غافلانه چرائی باین و آن مسرور
که هم غفور ورحیمست و هم صبور وشکور
چنانکه رفت ز من عقل و هوش و فهم شعور
دلم قرین خرد گشت و دیده منبع نور
بطور سینه تجلی نمود و کرد ظهور

در نعت اشرف الرسل والانبیا محمد صلی الله

ای فرش زیر قدمت عرش
اسرار کماهی زلعل تو ظاه
ذات تو بر ایجا دجهان علت عا
بر مقطع اوراق ابد نام تو تاریخ
ممسک نسیم ست ز خلقت دم
شهد لب تو چاشنی طینت ادم

علیه وسلم

جاروب کش خاک درت طره حورا
انوار الهی زجبین تو هویدا
نور تو بر انوار همان علت اولی
بر مطلع دیوان ازل اسم تو طغرا
در زیر کلیمت دو سقت ید بیضا
شور سخن تو نمک خوان مسیحا


آمده بستان تو یک طفل نو آموز
ادریس بتدریس تو یک کودک نوپا

یاد تو بود مونس یونس بزمانی
ذکر زکریایست خیال تو بشبها

از نفحه انفاست ای سرور عالم
وزشمه انفاس تو ای شاه برا یا

بر جان خلیل آتش سوزان شده گلزار
در پنجه داود چو موم آمده خارا

از باد تو بر باد رود تخت سلیمان
وز شوق تو بر آب رود خضر بدریا

تاراج شد از دبدبه ات دبدبه خسرو
بر باد شد از مرتبتت دولت کسری

ذکر تو کند از دل جان آهوی وحشی
تسبیح تو گوید زبان صخره صما

فرداست همان را که بست حالت امروز
امروز عیان از سخنت صورت فردا

بسته است پیش عرمت طاق مقرنس
خاکت ببر قدس کند جبهه خضرا

از بحر سخای تو بود بحر کم از نم
وز بحر عطای تو بود قطره چو دریا

طبعم بحکال تو چنان نظم دری سفت
کاندر روکش شعله کشد حست از شعرا

در وصف تو سر زد ز دل صبح مشالم
چون مصرح برجسته چو مطلع غرا

ای کون و مکان از اثر نور تو پیدا
وی پیشروان کرده بدین نور تولا

گردید. پرتو عیان انجم و افلاک
آمد ز طفیل تو برون آدم و حوا

شاهی لبیان تاج ردا بر سر بهرام
ردی همه را خواست چو عزم تو بیغما

ایوب بلطفت شده پرورده شکیبا
ادریس بفضلت شده بر ذروه علیا

سنگت عدو تا در دندان تو با سنگ
سوراخ شد از غصه دل لولوه لالا

یک لمعه از ماه جمالت شره طور
یک لقمه از خوان نوالت من سلوی

از گرد رهت روشنی سینه تاریک
از خاک درت تازگی دیده اعمی

ای واقف اسرار رموزات الهی
وی عالم اسما خدا وند تعالی

با همت عالی تو دین بست براد هم
بگذشت پی برق براق تو ز اریی


بدل تو بود گاه عطا ویل شفاعت
نازل شده در شان تو قران معرب
از طنطنه عدل تو شد کوش فلک کر
از شرم خرد سایه صفت کوته و پوا
ای مدح تو یاسین و ثنائی تو مزمل
طرزی بتمنای امید کرم تو

نزل تو بود بر سر خوان سمیه مصطفی
منزل شده با منزل تو کعبه و بطحی
از شعشعه لطف تو خوب کشت مطرا
نا کرده رخ ماه تو از پرده تجلی
طاهات قبای تو لوای تو فتحنا
بر دامن لطف تو زده دست تولی

در نعت رسول مکرم سید ولد ادم محمد صلی الله و
علیه و سلم در صنعت لزوم شیر هر بیت

میچکد از لب شیرین شکر بار تو شیر
شیر و شکر شب مهتاب چه لذت دارد
شیر پاکی بلب پاک تو همشیره بود
کر شیر اهو مست تو فرود ارد لب
ور شود شیره بشیر لب شهد تو سفید
بوی شیر از لبت وقت خطا امد بشام
شیر در شیر کر اب ندارد زچه رو
ناله ها میکند و زور بدر میکشد
یار من گفت لب پر شکرم هست طمیع
همچو طفلم بهوس شیر سزد وا نشود
میچکد شیر هنوز از لب شور انگیزت
رخ چون شیر لب پر شکرت جانی است
شیر با لعل تو ظاهر چه حقیقت دارد

شیر را شیره جان و شکرش شیر مسیر
پیش دویت لب شیر سخن صاف چه سیر
لیک لعل تو کبیر آمده و شیر صغیر
شیر مرغ اورد از قاف پری ریز پر شیر
خجلت شیره درونش کندش چیره چو قیر
لب شیرین تو در شیر بود کودک و شیر
کرده در پشت و پیش رخ از شرم زپیر
تا براید بحضور لب شیرین تو شیر
کر چه خوبان دکر راست مهیا چون شیر
کر چه در عشق لبان شکرین کشتم پیر
کر چه حسن تو چو حورست و عالمگیر
شیر و شکر ز بهم شکر و شیر بپذیر
در نوشتن چه شد ار شیر نویسد چو شیر

دولش


روشن باطن چو شیر شیرین شصتم
کف این لب چون شیر شمی می زدم

سید و سردار دارنی نوع بشر
احمد و حامد و محمود و محمد نامش

شیره شیره اشرت شهدادم
اول جمله رسولان بود از شیر شرف

از پی انه طالب شیر بودش
نیستان جهان شیره جان آدم

گرسگ محمدم از همت همش و با
شیر اخوان ز دل با کجامیری که است

شیره نا خادم ملک خوان جلیل
پادشاه دو جهان شیره شیر ملکوت

پهلوان دردی کرده که شیرش سر است
خط موج است که بر شرفه دست بنیاد

شیر مالی شد چون شیر حلال از دینش
یا رسول عربی شمع شبستان رسل

گرچه موید شده چون شیر لی ال گناه
بر سرش عشق تو چو شیرم در جوش

مرگ بر من چو شتر مسلط نشو و
سینه پاک تو چون شیر ندارد مونسی

غرات از طبع تو بس شجاعت خورد
از بحر اصل آب چون شیر مرانیست نظیر
خاک درگاه شهنشاه عرب بالضمیر

که همش کوثر و تسنیم حسن جن شیر
شیر ما خورده در حق گشت مخاطب بشیر

خسرو ملک و باشی عرشش سر بر
گر چه ظاهر بظهور آمد است از همه دیر

طائر سدره و طوبی زند از عرش صفیر
سبب هستی دور فلک عالم پیر

شیر خوار عرب از پشتی چشم حسن شیر
همه را جان تنی چه زبرین پست چه زیر

شکر مصر کرامت کهر اب قطیر
خواجه کون مکان سرور بی تاج وقیر

کی زند که سم در زرد و بیا و حریر
یا نماید تین نازک انگشتش حصیر

زان حرام امده بر طبع مصیفا خنزیر
گشته چون شیر مراموی شهرسم تفسیر

تیره و تار کبو د است سپاه است و قیر
بر لب آورده کف سبیک ا ند نظیر

مالب جان شکر و شیر کرم گونکی میر
چشم بو جهل همه مور حصد دیده بصیر

راست ثابت سگان شد در وی شمشیر


تیر طفل نورس شیر شرخ خورده مدام
با د را فسر خون شیر می و جم ندید
این سجن سلب پوش تو خط کرده رقم
با می شیر دوصد صورت اگر پردازد
چرخ هر چند که با شیر شریک گشته بریز
یا رسول عربی طرزی افغان تا غمت
گر بخوشم چکتم زانکه مرا آتش شوق
عارض خوب تو بر چرخ نبوت شاء
همچو در شیر سفید است جوایت بیان
شیر خون کرد و دو خون شیر بر سمحت چمیدن
برق تیغ تو با جسام بستان بیمان
چهارم شیر تو کر خار براه تو کند
شیره شیر توسن شهد مرا ساخت شیر شک
تا که سر پنجه پستان هوا پر شیر است
علم جوش مصطفا تو باد شیرین

جای خون شیر چکد از لب زخم آن تیر
تاج فخری که زده لطف تو بر فرق فقیر
ماند از آبا و ابد آنکه ترا گشت اسیر
کی کند نقش حجر تصویر تو کلک تقدیر
پیش ما پهنی بحساب تو خورد مسلم تقصیر
میکند ره جوش چو شیر و کشد از سینه نفیر
شد بدل شیر بجون آن شده همرنگ پنیر
است از شیر مصفا بنظر بد منیر
است مهریت دلم همچو سد او در ز بخیر
یا در محت کند ذار کیال تصویر
شیر کرم است و شکرا ضل و قهار است شیر
حق جوار شس ندہد کر چہ مجاور است بخیر
نظم افگند ز با بهر خدا دستم گیر
تا شکر و کره هندی افتاده اسیر
دین حق شهد تو هرگز که مبینا در نظیر

قصیده در منقبت اسد الله الغالب علی ابن ابیطالب

سپیده دم چو نیم سحبا شدم د بان
در آمدم زد و حجر و با دل خرم
بر از مصافحه ام بود از صفا سینه
اکنون طبیبم و کشم کجائی اوریون
چراد می ننشینی در اغوشم از نهاز

باتفاق رفیقی حمیده خو و وبان
بلب دو انگشت و در دست داشتم سعدان
دل از مشاهده ام بود مائل اعناق
بخاک رفتم و گفتم که ای تو غنچه حراق
چرا دمی مکنی با من از کرم اعناق


بخنده گفت که ای در فزانم ای مشکین
بچه دل بغم عشق آزمون کردی
بگفتمش که نداریم شکوه ز تو زان
دوان دوان ببر امد چولعبت چین
که کم مزه بکواب ارغوانی ایر
نوای راست برار بربط وارغن
بیاراب از رسا بوش انتش سر
بیار چنگ بچنگ گیر بربط ونا
ز آب گشتن خرد شرم و آب بسته بیا
ز جای جستم و گفتم که ای مه افلاک
شراب ناب در چشم کباب بخت بار
بغم گفت که ای اسمتند مزمول
نوای راست ار و شراب ناب بده
ز طبع خویش لو صنفم بدهه گو غزلی
زبان کشادم و پیشش نشستم وگفتم
بوصف عارض تو مطلعی تو انم گفت
ز پرده عارض ماه تو کر شود براق
دهان تنگ تو ایچ د عارضت اشو
بگوش کل سخن از خوبی رخت گفتم
بیاد موی میانت مویه اچون مو
بانگار پر اختش مرا بخدمت تو

بعشوه گفت که ای دیر جای غم پر طاق
که شهد وصل خوش افتاد پاکه بر فرا
بگفتمش که نداریم غیر تو و شاق
ژگان کان من از ناز گفت ای مشتاق
که اقرح است بر آب شیر یراق
بساز نغمه شاق نغمه ای فراق
بخواه پر غم اب دوای حماق
بسیای کف چنار سوق دمرع بربطا
ز آب خفته مندیش و خیر آباباق
بکاک جفتم و گفتم که ای مه آفاق
رباب باز قرای کن کرده ام بوثاق
بصد غین من دید و گفت ای غراق
و یاشین بدوز انوبرم جدانقاق
که چون غزاله بود کر میشود اغراق
که ای رخ تو چو اپماج وجهه ات اخلاق
که همجو عارض خوبت بود بخو بی طاق
ز شرم سایه صفت خود نخرد مکو شد طاق
خط تو رسته چواکوز اب ای احداق
بباد در وکل از شرم عارضت اوراق
بیاد جفت و ابروت طاقتم شد طاق
زصال دل دو سه عرض است کلکی مسداق


خالص
صرف بی آمیزش
در حال
باقرینه چنگ
مغفر
تیر سر کج
معمای تیر
پره های سبک
آفتاب
شگفتی آور گلها
آب در متی کردن
تازیانه
سینه سپر
پیوستن

مرا ز هجر جمال تو ای سیم صنم
هزار بار چو بسمل دلم بخون غلطد
بیاد عارض گلگون تیر مژگانت
دو چشم مست خمار دار ناوک انداز
رسانده تا برک حاتم آور مژگان
خدنگ غمزه زند سیکر دلم پی هم
ز سهم تست دلم همچو از گن در بر
گذر ز جور و جفا اینقدر سپهر علا
وگرنه از ستمت میروم بنزد شهی
شهی سریر امامت علی اعلی قدر
جهان حلم و حیا آسمان جود و سخا
به پیش رتبه و شانش چو چاک غرس عظیم
عطای اوست مر مردمان کل نوال
شموس پر ستی از یک پرور؟
بسان کل شکفد حوریان باغ بهشت
توان بحال عاصی گذشت نستقبو
ز کو شوار فلک کند دلیر ز بیم
دل سپهر و سر آفتاب و سینه ماه
به تیر و خنجر و شمشیر صاحب صفین
روز معرکه از بیم برق شمشیر او
شوارق دم شمشیر شه روی کین

مرا ز دوری روی تو ای کل رعناق
هزار باشد از اشک کلبه ام در ثاق
دلم بسان پر تیرن شد در خم بسراق
ز بس بخون دل عاشقان بود شلتاق
نشانده بر دلم انجای غمزه را نافاق
بگوش آید م از دل صدای جاقا جاق
ز عدل تست مرا کام تلخست زبواق
گذر ز ظلم و ستم پیش ازین مکن شلتاق
که او رحیم ست اندر پناه و خو قشلاق
که او بخلق کریمست صاحب اخلاق
سپهر لطف و عطا سر بر مهر اشفاق
به پیش مرتبه اش ست این بلند رواق
سخای اوست بر خلق ضامن ارزاق
ز روی معجر هر صبح سرشدس اشراق
اگر دو پیچ خلقش کند استنطاق
پشت ابلق ایام کر زند مطراق
بر آفتاب اگر از غضب زند فجر انق
ز سهم درید و برید و شکافت در اعماق
که او ببرده جهیم انشت بنکوی طاق
بهام چرخ زجوزا بهم گسست نطاق
بوارق دم شمشیر شکاقت سبعت طباق

ببریده و پاره


بریده نوک پرندا و گرش دل ضیغم
نشسته تیر خدنگش پلنگ را بحقاق
فغان زار عدو از مهیب هبیت او
بسان مرغ شب از هجو ناله عشاق
بود بسان پریان شعشعه اش روشن
بود چو سالخه ارسل او دل شقاق
زآب خنجر او باز دیده اسلام
ز آب بسته او آفتاب دین براق
اگر کسی بستیغش با و در آویزد
ملک کجه اثرا ز عرش افکنده بزان
در آفتاب بپوشش بکشیم بد بیند
زصل تیر بر آرد ز دیده اش شقاق
ایا شهی که توشی نور دیده ذات
ایا شهی که توئی چشم ذات را احماق
بهشت و چهار عزاصد قسم که مانندت
کسی ندید و نه بیند درین و هفت طباق
بگاه نطق و بیان ای یگانه امکان
کند ناطقه و منطق از تو استنطاق
به پیش رای منیر آفتاب سها
ز برق فکر ضمیر تو تیرگی بزراق
گرفته طبع رسایت دل صباع الارض
گرفته نور فکرت رخ مه آفاق
صفات صبح تو صفی زند بروی گناه
صلای جود تو افاق را دهد اتفاق
نمی تو در دل شجعان نشد زن صارم
زنی تو در جگر شب ز ناوک غیداق
بعز و شان نبی بست مدحت تو خلاف
بحق حق که بو صفت نمیکنم اغراق
توئی که بسته کلک دل قضا پیوند
توئی که بسته بدستت کف قدر میثاق
به پیش سنگریت آسمان شبان
به پیش حلم و وقار تو کوه قاف حماق
بگاه نطق و بیان نیست چون تو کس ناطق
بوقت جود و کرم نیست چون تو کس غیداق
فلک بخاک چو قارون فرو رود از بیم
زروی قهر برویش اگر زنی از ماق
کلید قلعه خیبر اگر نی شمشیر
ز پیشگاه ازل تا ابد بدی مغلاق
بزیر خیمه خورشید آسمان بلند
بزیر قبه ماه در بر هفت طباق
کسی نگفت که مثل تو هست در گیتی
کسی نگفت که مثل تو هست میثاق


زسیم شام شود مس صبح کرد وشام
به پشت ابلق ایام کر زنی مطراق
سریر وعرش امامت تراست اندر خور
فراز مسند شاهی تراست استحقاق
تو شاه کلحی و از لطف سیتو اسما
بیک نگاه صد اعلاق را بسان یلاق
بزهر قهرکنی شهد شیر را چون مر
بشهد لطف کنی زهر مار را تریاق
شها امام مبیبنا مروج دینا
توئی که صاحب خلقی و عالم اشفاق
تو شکیب شوای شاه شیر یزدانے
که کرگ نفس چو سگ بامدت شد عراق
بدام دیو و دد نفس مدہ اسیر شدم
شعله شرر حرص گشته ام حراق
ہو ا و حرص بپاه ضلالم انداخت
یکی زروی عداوت یکی ز روی نفاق
کنم زشائی شیطان مدرکه خبث
کنم ز اشتیلم نفس بر درت بعراق
ز دست نفس شدم طیش طیش اہل خرد
ز دست حرص شدم شش بش اہل عقل و حقا
ازین دو یار مخالف همیشه ام سیر
ازین دو یار منافق همیشه ام بشقاق
گہی ز دست هوا و ہوس شوم طیرو
کہی ز حرص شود رنگ روی من سیراق
ز دست حرص چو بیچارگان خرم پیغام
زدست نفس چو بیوارگان خورم ارزان
ترابعرّت قرآن ترا بروح ننے
ترابروح امامین و خالق ارزاق
ترا بسوره یاسین وسورۂ طاها
ترا بعرش عظیم ترا بہفت طباق
ترا بعصمت بی بی ترا بجود علی
ترا به تیرگی شام ومطلع افلاق
کہ دست حلمی می افغان گیر از سطرطف
ز دام حرص و ہوا و ہوس کنش اطلاق
دلم ملول شد از کارو بار اہل دول
دلم خمول شد از مکر گنبد زراق
ہمیشه تا که بدور است اطلس مهر و قمر
مدام تا بجہان ثابت است عقد طاق
عدوی جاه ترا باد در سطر کام
محب قدر ترا ز هر باد چون تریاق
قصیده در منقبت شاہ ولایت مآب حضرت علی رضی اللہ عنہ
چون یار


چون ماه با رخ تو تواند مقابله	باشد یک آسمان تو تا ماه فاصله
رویت بهر صید دل عاشقان زار	بر برگ گل ز سنبل تری نهد تله
جوز لفتان و بوی تو مرغوله بسته است	کس ماه را ندیده که بندد بسلسله
آن گل میان حلقه سنبل نشسته بود	یا جا گرفته ماه ببرج سنبله
آنانکه نسبتش برخت بگل کنند	گویا در آفتاب فروزند مشعله
پیش قد تو سرو بود حرف منحرف	پیش رخ تو لاله ز افراط باطله
دی شمع بزم حسن گلو ساز باز کرد	شد آتش درون لب پر ز آبله
زان غنچه سان نفس بگلو میکشم فرو	کآواز حشر بود از آه در گله
دارند میگشان لب لعل تو مدام	از نقل نقل لعل تو در بزم مشغله
چشمم فکر کرده و تان غمزه‌راه تنگ	بر پای عقل زلف کجت بسته سلسله
لعل لبت گرچه طبیبم کجا کند خون	تسکینم از زبان تو یکبار بیسله
از شه‌دال ملک غمت با متاع درد	خشمم ز نور اشک و آهم قافله
سر تا بپای شمع صفت حالم است سوخت	گویا که داغ عشق تو بود است آکله
در دل نیم بسان صنوبر درین چمن	چون غنچه ام بکش عشق تو یکدله
خون دل از پیاله گل میکشم مدام	چون بلبلان است و آواز بلبله
ما را که بلبلان گلستان هزار جا	بر شاخ گل ز شوق فکنده است غلغله
دست تطاول غم عشق تو عاقبت	در کشور وجود من افگند زلزله
بگذر ز ظلم ورنه کنم شکوه با شحن	کز صیت عدل اوست جهان پر ز غلغله
یعنی علی عالی و والی ملک دین	شاه بلند مرتبه شیر مجادله
در عالم مثال ندارد دگر مثال	بنی کرد را میه او را مماثله
ببند اگر شراره شمشیر او بخواب	آتش فتد بجان عدو همچو مقله

بآهنگم محبت در زدی یانق
نمی‌گویم که آه دردی سر


در خون نشست نامر ماه ومـــــر
در پیش حلم اوست چه که کوه با وقار
حیف است تصرف دیم که آفتاب
ای شاه انس جان سرسردان دین
آن شیر حمله که کمرگاه کوه را
شد نوک خنجرت بسپر خصم ما کچب
در انکشاف راز سرا پردۀ عدم
ای کان جود و بخر سخا معدن کرم
گر حل عقده کنی کردن دلم
چاهی است پر بلا که بدو بسته نام جان
خوش آنزمان که سه اخلاص سرم در
دارم هوای طوف حریم در ترا
در قطع راه در که عالميقه ام تو
نی نی که شوق سعی صفای حریم تو
تا نفخ صور کرد بر آرد ز ممکنات
تا روز رستخیز د سحرگاه حشر باد
از بسکه ریخت خون عدو در مقاتله
در پیش خلق اوست گلستان مزیله
باشد بپای با زحملاتش چو زنگله
کس با تو چون کند ز عداوت معامله
چون که کنی زجای بروز مضادله
شد نوک نیزه ات مرینخ تشکله
کی عقل کل زند بتولاف محاضره
دارم امید از تو کعبه ناکام غله
زیرا که حرمیست بکویم مرسله
زنجیر مدعاش دل بصید امر این مزاجه
جویم پیش با بجنابت مواصله
هر چند در میانه بود بعد و فاصله
خواهم ز لطف عام تو طرزی مبادله
باشد کفیل زاد غریبان مرحله
بر دشمنان جاه تو با داسبابله
بر جان خصم جاه تو با دا مشاعله

قصیده در منقبت مظهر العجائب علی ابن ابیطالب که
الله عنه و همین ابیات در مزار شریف بخط خوش تحریر شده

تهی شتر یکنج غم و شکنج فراق
شده بفکر خیالات خویش مستغرق
نظر الم یار را فگنده بدر
ز الفت همه فرد و ز صحبت همه طاق
چنانکه صوفی صافی بحجر استغراق
تصور غم اغیار را هبا و بطلان
دیار


ولیک از هوش مست و شب بمهتاب
که تا کسان بدلم پرتوی فتاد از دور
چه بارگاه که از حسرت درش دایم
بچشم حور مکر منظر قصورش را
کر از کرشمه غلمان ببسته طاق و درش
بمنظری که بود از ذوق آنمنظور
ملک بیکدرش مانده رو بنقش قدم
زپی عقل نمودم سوال کاین درگاه
جواب داد که این بارگاه سلطانی است
جهان جود و سخا آسمان حلم و حیا
علی ولی خدا نفس پاک پیغمبر
توئی که امر قدر عهد کرده با رایت
تو آن خلیق نژادی که برده تا دم حشر
اگر نه دست تو شیرازه جهان بستی
اگر نعل براق تو بر جهد برقی
ملک سراز فلک آرد برون که آه کجاست
ببارگاه تو زان اوفتاده ام شانا
رسم بلطف تو از شیر نفس اماره
بکو مان تو نامی چو حصه او بنجات
ز پیز مهر تو اشفاق کرده بر نفس
ببارگاه رفیعت پناه آوردم

چو شمع سوخته و ساخته بسوز فراق
ز طاق بار که عالی سپهر رواق
برنگ حلقه در او فتاده مه بمحاق
کشاده اند که گردید چشم دل عشاق
بود جو ابروی جانان جزا کونی بطاق
چه غرفه که بود غرق نور چون صبراق
فلک بخاکدرش او فتاده چون رمق
بود مقام کدامین شه رفیع وثاق
که او فتاده بسطامش بخاکش از اعماق
سپهر مجد و علا سرور علی الاطلاق
امیر جن و بشر میر انفس افاق
توئی که حکم قضا بسته بر کفت میثاق
ز حسن خلق تو خلقی محاسن اخلاق
شدی صحائف افاق یکقلم اوراق
شبان تیره درین گنبد بلند رواق
زما رحلوه گر این شهسوار برق براق
که از تری عالم مرا دهی اطلاق
که نیک چاره کند ز هر ما را تریاق
بعاجزان تو شوی دستگیر روز مشاق
مدام جود تواشفاق بر او بد انفاق
ز مکرو حیله کردون از رق زتراق


باستان توجو خاکسان نهادم رو
بسایه کرم خود مرا پناهی ده
چرا ز رزق کشم بار منت دونان
بداد وازی افغان شہا بکس لطف از
مدام تا بجهان توام است صبح و مسا
چو سقف عرش عظیم چوبت ابراهیم

که در چرخ ستمکار مین کند شقاق
که سوختم زتف احتیاج بی اعراق
توئی بعالم امکان چو قاسم الارزاق
که گشته حوصله اش تنگ و طاقتش طاق
همیشه تا بمیان ثابت است عقد طلاق
زحادثات مصون باد این خجسته رواق

قصیده در مرثیه شاه شهیدان امام برحق امام حسین
رضی الله تعالی عنه

سلطان صبح دم که ز لعل است افسرش
خورشید رخ نمود چوعیسی زبام چرخ
زنگی شب مهول گریزان بطرف شام
بر عزم رزم زنگ شه چین سید صبح
شبرنگ شب زبیم شبیخون خنگ صبح
شب زنگی کشته پس چرخه فلک
شهباز صبح بین وزراندود شهپرش
خور آشکار شد ز افق با قبای زر
از دشت خاوران چو دم کرگ شد عیان
عذرای روز سرز حجاب افق کشید
هنگام صبح دم که در فیض باز بود
دیدم فلک چو مردم سرگشته میرود
دیدم بآسمان سیاه و سفید و سرخ

از شام تا بروم جهان شد مسخرش
دجال شب بخاک در افتاد از خرش
رومی خورگرفته سنان از پس سرش
کوس و علم بدوشن و بک تیغ و خنجرش
در تک گذشت ابلق ایام از برش
ور زود شامی مجرد نیلی ست چادرش
باشد سیاهی رخ شب سایه سرش
در شرم ریخت از کف مه ریزه زرش
شب را رسید گله آهوی اخرش
انجم چو اشک وامق شب ریخت از برش
کردم نظر بگرخ و بر خار و بیرش
بی مقصدش معین و بی راه و رهبرش
دیدم بجرخ منطقه و طوق و محورش

دیدم


دیدم ستاره را که ز مژگان شام تار
چون اشک سرخ ریخته بر طرف چادرش

دیدم شفق نشسته بزخم جگر بخون
دیدم که شام جامه نیلی است در برش

مه کنده رخ بناخن و شب کرده زلف تار
مخور از غصه زرد شده رنگ احمرش

از غصه صبح دم کشد از سینه آه سرد
در ورد خون دوان شده بر روی اصفرش

دیدم زمین بلرزه و چرخ است بیقرار
دیدم زمانه مضطرب از شورش و شرش

گفتم چه ماجراست که بر چرخ ماه نو
چون من خمیده قامت و اندام لاغرش

گفتا محرم است شب قتل شاه دین
کز رتبه بود کرسی نه چرخ منبرش

یعنی حسین بن علی جان فاطمه
گر ناز بود جای بدوش پیمبرش

فرزند مصطفی که خداوند کبریا
با نام خویش کرد ز احسان برابرش

در دشت کربلا ز جفای زیاد و شمر
با خنجر ستم ببریدند حنجرش

بستند آب راه خداوند ظلم و کین
شد تشنه کشته گشته مظلوم و اصغرش

قاسم که با عروس عیان بسته بود دل
با تیر کرد شمر برون آن دل از برش

از بسکه گروه از پی قتلش کمان کمین
قندیل بر ز تیر شد از پای تا سرش

یکتن شنیده ایم که ظالم کشد به تیغ
یک خاندان که دید که سازند بی سرش

از سوز تشنگی شهیدان کربلا
آخر فتاد شعله بخزگاه و چادرش

آن خاندان شرم و حیا کز ره ادب
مه چشم بر نمیکرد و شام از درش

بی پرده در برهنه سر و خوار و موکشان
نی یار و غمگسار و نه غمجوار و یاورش

بردند تا به پیش یزید لعین و شر
از بهر جاه و منصب از خواهش زرش

یا رب تو خالقی و تو دانا و قادری
خود ده سزای قاتل و بدکار کافرش

یا رب بحق او چو مگس پست باد و زار
انکو به تیر ظلم بسرد دوخت مغفرش

چون آستین زکار فتد دست و پنجه‌اش
انکو کشید جامه خونین ز پیکرش


۵۴
طرزی بصدق دل چو شد از جمع دوستان
یا رب بحشر هم تو شوی یار و یاورش
دوازده بند در مرثیه شاه شهیدان امام حسین رضی الله
تعالی عنه در جواب محتشم فرموده بند او ل
باز چشم سرزین غافلی می گوش و هوش
ماه محرم آمد و هنگام عزاست
برخیز در مصیبت فرزند فاطمه
زین روضه قیامت که بوده‌ست نین و مات
در ماتم و مصیبت آل علی نگر
کشتی صبر طاقت آل عبا شکست
گر گوش هوش باز گشائی هنوز هم
آمد چو حرف قتل حسین بگوش دل
فریاد نخل قد علی اکبر جوان
یا رب چسان به نیزه توان دید آن سر
لب تشنه شاه دین و لب شط و فرط
طرزی بطرز محتشم از شعر آبدار
کها که بطرز یار خبر گشته رخنموش
عالم بما تمند و تو در فکر نای و نوش
آه و فغان برآر و لباس عزا بپوش
زین ماتم است خیل ملایک سیاه پوش
کوه از کمر فتاد زبس ناله و خروش
از بسکه موج خون شهیدان در جنبش
از خیمه‌گاه ناله زینب رسد بگوش
کردم چنان فغان که ز سر رفت عقل و هوش
طوفان بپای کرد امام ز سرگذشت هوش
کز ناله می‌نهاد رسول خدا بدوش
سیراب بود دیو و دد و طائر و وحوش
بس کن که سوختی دو جهانرا بیک شرار
بند دوم
دل گفت طرزیار چه رو می بنوع خواب
گفتم چه ماتم و چه عزا و چه غلغله است
چون این سخن ز دل بشنیدم بجوش غم
زان پس بسوز سینه بریان بچرخ پیر
ایکاش از زمان که بریدی سر حسین
بیدار شو ز خواب که عالم گرفت آب
گفتا که هست قتل حسین پور بوتراب
بر خاک و چو سایه فتادم ز اضطراب
گفتم که کرده چه ستم خانه ات خراب
کشتی سرادقات ندا فلک بطناب

ایکاش


کاش از زمان که بخون قاسم اوفتاد
کاش آنزمان که علی اکبر جوان
مردم بسان دیده من پر زخون شدی
اصغر ز تیر حرمله غلطان بخون چو گل
زینب برای نشئه بیمار کربلا
کلثوم بینوابنوای سوزناک
یارب سزای شمر چه باشد در آنسرا

از خون حلق غنچه خور میشدی خضاب
بر خاک میطپید چو ماهی جفاز آب
بر خاک پر سایه در افتادی آفتاب
در هجر او سکینه چو سنبل بپیچ و تاب
میریخت خون دل عوض اشک چون گلاب
شادان یزید باده کش چنگ و نی رباب
زین ظلم و کین جواب چگوید بمصطفی

بند سوم

چون بهر قتل آل علی شمر تیز شد
در دشت کربلا ز شهیدان کربلا
از تیغ شمر کافر بیدین بدنهاد
دست قضا بنای قدر را بریده
ظلمی که کرده با مامان دین یزید
چون شهسوار دین سوی میدان روانه شد
کای جان پاک و سبط نبی عشرت بتول
زینب که بود سیده جمله زنان
یکدانه گوهری که دو عالم بهای تست
تا تیغ شمر سبط نبی را بقتل داد
تا گریه طفیل حسین علی کنم
ای چرخ تیغ کین بدل شاه دین زدی

چندان بریخت خون که زمین چشمه سیز شد
از بسکه ریخت خون بزمین رستخیز شد
جسم حسین و قمر کل ریز ریز شد
ای چرخ دستت ارکه تیغ تو تیز شد
چشم کواکب از غم آن اشک ریز شد
چشم سکینه در ره آن اشک ریز شد
یکدم شیر که شمر لعین در ستیز شد
بیقدرتر به نزد یزید از کنیز شد
کمتر ز پیش لعین از پشیز شد
طرزی بخون نشست که فلک بی تمیز شد
طفل سرشک در نظر من عزیز شد
برداشتی کلاو کرا بر زمین زدی

بند چهارم


تا شاخ گل ز گلشن صدق و صفا شکست
از غم چو غنچه رنگ بر خسار ما شکست
در حیرتم که تیشه ظلم و جفا چرا
آن سرو بوستان وفا را ز پا شکست
گردون دست کش نگر از راه دشمنی
شاخ نهال دوستی مصطفی شکست
تنها نه سر و گلشن زهرا ز پا فتاد
دست علی و پشت رسول خدا شکست
خود از شفق بخون جگر تا مگر نشست
زان شاخ گل که در چمن کربلا شکست
زان ناوکی که بر دل پاک حسین رسید
صد چاک غم بسینه خیر النسا شکست
از موج خون حلق شهیدان کربلا
کشتی صبر و طاقت آل عبا شکست
از بس صدای ناله زینب بلند شد
مینای چرخ چون دل من زان صدا شکست
آن سینه که مخزن علم رسول بود
از دست شمر ستمگر دل ایا چرا شکست
پشت سپهر و دست قضا و دل قدر
حکم یزید بین ز کجا تا کجا شکست
در نی نوا ز ناله کلثوم بینوا
طرزمی فغان برار که نی از نوا شکست
در حیرتم که چرخ چرا سرنگون نشد
زین خون که ریخت چون ز جهان غرق خون شد

بند پنجم

فاش ار جهان ناله شبگیر گریستی
بر گریه اش زمانه بهمراه گریستی
تنها نه من گریستمی بهر شاه دین
چشم سپهر و دیده اختر گریستی
در خاک و خون فگنده شهی را که در غمش
مانند چشمه چشم پیمبر گریستی
چون چشمه آبکم ازین جوی روان شده
ارغرقش گر این تن لاغر گریستی
ای دیده خون ببار که در ماتم حسین
میبایدت که تا دم محشر گریستی
کروبیان ببار که در الجلال هم
با چشم تر بر ان تن مبتر گریستی
بر حلق تشنه شهی عطشان کربلا
ایکاش چشم شمر در اختر گریستی
در حیرتم که چون نچکید آب چشم سر
بر حال آنکه دیده کافر گریستی

کين مرد


بین هزار چو چشمم زغزم سوزد آه
چشمم بآب داد صغیر و کبیر را
زین ماتمی که پشت ملک چون فلک بخم
بسلسبیل تسلی بگو نگیرد پی
از بس بحال اصغر و اکبر گریستی
عالم اگر با شک بشویم هم کمست
بند ششم
ظلم یزید را چود لم یاد میکند
از دیده عروس صله خون می شکند
بنیاد دین تیشه کین میدهد بباد
فرعون با کلیم و نه نمرود با خلیل
آن ظلم و کین که کرد بسبب چیر دیم
ای کرد گار دادرس دادگر ببین
با آب چشم و آتش دل مرتضی علی
ماندم که تم سر زن شاه دین بچه
رفت از زمان گمان که مکرد و در ستحفر
طرز ی غمین مشو که طفیل حسین محشر
زین ظلم چون هنوز بجرخند ماه و مهر
بی اختیار ناله و فریاد میکند
برگه بیا د قاسم داماد میکند
بیداد چرخ بین که چه بنیاد میکند
کرد انچه این ستمگر شداد میکند
هرگز بهیچ صید نه صیاد میکند
بر اهل بیت شرع چه بیداد میکند
زین ظلم خاک بر سر خود باد میکند
تاروز حشر فاطمه فریاد میکند
ایزد بدشت ماریه ایجاد میکند
ایزد زحوف دوزخت آزاد میکند
زین جورچون مه در بود کرد شش دهم
بند هفتم
روزی که شد به نیزه سر انور حسین
کشتند بی کجاره به پشت شتر سوار
بردهان ستمزده کانرا بقتل گاه
افتاد چشم زینب غمدیده ناگهان
بیخو د شد و فتاد زپشت شتر بخاک
گردید اسب ظلم و ستم خواهر حسین
ذریه مطهر نام آور حسن
تابشنوید مکرد ر خون حسین
برجسم چاک چاک و تن بی سر حسین
امد بخود گرفت بر پیکر حسین


رو کرد سوی مرقد شیر کیبریا
بنگر بحال زینب خود در پسین
دست و الم ست کجا بود ای پدر
خنجر کشید شمر چو بر حنجر حسین
پوسته بود خواهش او دست مصطفی
گردیده یک کرمه کنون بستر حسین
یکجا بخاک خفته دو دست آند بدن
عباس آن برادر با مهر اور حسین
یکسو فتاده قاسم دست از خون خضاب
یکسو بخون طپیده علی اکبر حسین
افسوس و صد دریغ که طرزی ازینزمان
میمود رو می نهاد سر خود بر حسین
چون عرض حال کرد بان باب نامدار
رو کرد سوی فاطمه با چشم اشکبار
بند هشتم
کز خاک سر بر آر و حسینت بخاک بین
وان جسم پاره پاره او چاک چاک بین
چون صید دست و پا زده در خون بخاک
از دست قوم کوفی بیدین بلاک بین
در کربلا بیاد یتیمان خویش را
تن چاک سینه ریش و دل دردناک بین
آل علی بماتم و ال یزید را
شادان بر بر سایه خود و دار الک بین
آنکو ندیده کرد و باماش کوب
جسم عزیز کرده زهر است بخاک بین
طوفان اشک جن و ملک تا سمک نگر
آه و فغان آل نبی علی تا سماک بین
از نصرت تیغ و ناوک بیداد اشقیا
صد جوی خون روان شده زین جان پاک بین
بکش از خواب چشم چو نرگس ببوستان
برخیز و چشم اسب خود خواننا ک بین
سرها ی بی تن شهدا بر سنان نگر
تنها ی بی سر مصلی در مغاک بین
از بهر اشک چشم منیان کریم
صد چشم پر راشک چو کوشه پاک بین
از عین لطف و مرحمت ای بضعة الرسول
بر طرزی حزین فلک و حی غمناک بین
در حیز تم از ین که قیامت شد عیان
ز آن دم که گشت شاه شهیدان بگان طپام
بند نهم
از تیغ


از باد تیغ خسته تن پاک شاه دین
از پشت زین چو برگ گل افتاد بر زمین
انتبعت تیغ کینه در سینه اش نشست
تا سر برآرد از تنش آن کافر لعین
در حیرتم که تیغ چنان حنجرش برید
چون بود جای بوسه که عقل اولین
چون تیغ دم زبخت بجای دم حسین
چون عرش بد بپای چو افتاد بر زمین
ابی مداد و خاک شهیدان بیا دوان
آتش فگند شمر به بستان یاسمین
تنها حسین لشکر کوفی ز حد برون
کرده کمان بقتل و بی از هر طرف کمین
از دست شمر و بود در اتمین قضا و حیف
در دشت کین ز خاتم پیغمبری نگین
آمدم که شاه دین زفرسن بین فتاد
آیا چه حال داشت زم غم زینب حزین
از یک طرف مصیبت اطفال بی پدر
و ز جانبی شماتت قوم مخالفین
تنها نه مو کشوده ازین غصه اهل بیت
آشفته گشت زلف برخسار حور عین
طرزی بمانم شهدا خون دل ببار
زیرا که کس ندیده چنین غم بروزگار
بند دهم
در خاک خون فتاده حسین علیست این
یا انکه کرده صید حرم را کسی شکار
آن شاخ گلبن چمن جان مصطفی
در چشم شمر قدر ندارد بقدر خار
در خون کشیده تن سلطان دین حسین
بکر چه ظلم کرده ای چرخ کجدار
آن سر و نو نهال گلستان فاطمه
آورده بار غنچه پیکان آبدار
اصغر ز قحط آب ز تاثیر تشنگی
بر خاک و خون طپیده چو ماهی بیقرار
قاسم که عارضش بنظر میگرفت داغ
اکنون نشان سینه بود بر تنش هزار
بیدست پا فتاده علی اکبر همچو گل
کبپاد تند برگ گل افتد ر شاخسار
یا رب بسوز د آتش حسرت ز جود گیر
مر آن سان که زد بخیمه آل نبی شرار
بر جسم چاک چاک شهیدان کربلا
هر چشم زخم گریه کنان بود زار زار


خنجر بکش بحنجر فرزند مصطفی
شرمی نکرد کار کن ای شمر نابکار
خون گلوی شاه شهیدان طراز
در جویبار لاله که روید بهر بهار
از تیغ ظلم شمر برافکنده ز پا
ای چرخ سروهای گلستان مصطفی

بند یازدهم
از تیغ شمر نعش حسین علی تر است
جسمش ز زخم همچو سپهر پر اختر است
شاهی که بادوش پیمبر همی نهاد
بالین او ز نیزه و ز خاک بستر است
آن نبی که چشم خدا از وی حجاب داشت
روی برهنه در نظر شمر کافر است
اصغر که جای شیر شکر می مکید دوش
امروز زاب آهن و پیکان لبش تر است
یک سو نوای حشرت شادی قاسم است
یکسو بخون فتاده تن چاک اکبر است
داماد را به پیش عروس جوان کشی
ای زال چرخ ظلم تو با آل حیدر است
از آه زار و ناله کلثوم بینوا
نی گوش چرخ بلکه سماک تا سما کر است
زینب ز قحط آب گر خشک کام بود
عالم ز آب اشک دو چشم ترش تر است
زین غم نه پشت طاقت زهرا خمید بس
پشت سپهر و قامت افلاک چنبر است
چوب جفا بلعل لبش آشنا مکن
شرمی کن ای یزید که سبط پیمبر است
طرزی ز خوف آتش دوزخ ترا چه باک
در حشر یاور تو شفیعان محشر است
یارب ز ظلم شمر بنالیم یا یزید
زین سان که جسم شاه شهیدان بخون کشید

بند دوازدهم
خاموش طرزی که دل خلق داغ شد
عالم ملول گشت و جهان بیدماغ شد
خاموش طرزی که درین دار سپیدار
از خون حلق آل نبی دشت باغ شد
خاموش طرزی که درین دشمن انجمن
از باد تیغ شمر جهان بیچراغ شد
خاموش طرزی که بود خون شادمین
هر لاله که رنگ گل باغ و راغ شد
خاموش


خاموش طرزیها که بخون می طپید دلم شهباز شاخ سدره مگر حب زاغ شد
خاموش طرزیها که ز لب تشنگی حسین پر آب خشک کام بدشمن ایاغ شد
خاموش طرزیها که شب روز متصل آن نور دیده را غمه خور در سراغ شد
خاموش طرزیها که زجور وجفای شمر آسودگی ز آل نبی در فراغ شد
براین ست کرد جهان تنگ روزگار گر تنگ گشت قافیه بر ما عجب مدار
قصیده در منقبت امام ثامن علی موسی رضا رضی الله عنه
بهار آمد چو رخسار و خط دلدار شد صحرا زجوشش سبزه و گل وز هجوم لاله حمرا
بگلشن سبزه و ریحان و گل گوئی دران ماند که نقاش صبا کردست صحن باغ مینا
دمید از گل بجای سبزه اکنون دسته سنبل فتاد بر گل بجای شبنم اکنون لؤلؤ لالا
زفیض باد نوروز گیاه مرده شد زنده تو گوئی در گلستان گشته برپا محشر کبرا
زمین از بس یاسمین گشته رشک دامن گلچین هوا از بس لطافت گشته رشک جنت الماوا
پریشان شد بفرق بید مجنون طره چون [word?] فروزان شد سحر لاله همچون طره لیلی
هوا گردید زان سان معتدل کز اعتدال او چو شبنم از تف هور منهزم شد لشکر سرما
بروی سبزه غلطد گل ز جوش غنچه چون پیکان که در گلشن بجای آب جاری شد شراب ناب
گل از شادی فروزان شد و رخ چون طلعت زهرا شگوفه سر زد از شاخ درختان چون کف خضرا
بر آن سنگین دلها کو به سیم این آرزو دارد که پوشد اطلس دیبا بجای جامه خارا
چنان پرگشت بوی مشک ناب از باد نوروزی که جای سبزه میروید ز خاکش عنبر سارا
صبا بستر زند در خار ز بخت سبز هوا مشک ختن بیزد بروی لاله حمرا
شد از بوی یاسمین مست اطفال چمن یکسر از آن آب روان زنجیر بندد سبزه زار
بباغ از بانگ صوت قمریان هر جانبی کوکو به بستان زنوای عندلیبان هر طرف غوغا
سحرگاهان بستان زان نسیم صبحدم خرم ز بوی گل فتادم از خود و چون او شدم از جا


چوزان بوست گردیدم پسرعقل پرسیدم
که ای روشن ضمیر بی نظیر مرشد دانا
بگوکاین باد از خاک کدامین روضه می آید
که میبالد ز فیض آن نگه در دیده اعمی
بگفتا ای طرازی افغان نسیم روح بخش است
که اید عنبر افشان از حریم گلشن سولی
اما م ثامن ضامن کین از خاک سرکویش
هزاران دیده اعمی شود در یک زمان بینا
هوای کوشه مقصود اگر داری جو غواصان
بیا و غوطه زن اندرین دریای گوهر زا
پروگر طائر فکرت هزاران سال با پرفت
با دل پایه قصر جلال اورسد حاشا
پیشه عارضش خار است گلهای چمر سر
به پیش قامتش پست است نخل سدره طوبی
برامد ماه لولا غر شرم آن خم ابرو
شود دره پنهان جور شرم آن رخ زیبا
رخش چون در نظر آید رود از دیده خون دل
بگفتن چون کشاید لب بریزد لولو لالا
اگرچه صامتم از درک کنه ذات تمثیلش
بسان خامه ام وصف صفاتش میکند گویا
بگلشن صبحدم مشاطه باد سحرگاهی
فروشد خاک پایش را برای غازه گلها
نه بر نسرین بود برنجان نه برکل سبزه غلمانی
بود کیدوی مشک افشان طواف عارضش پیدا
شهنشانأ حق آگاه عطا بخشا خطا پوشا
بود مدح و ثنای ذات تمثیلت کرا یارا
نیاید یکسر مو درک ذات و از مآثر کو
اگر روید بجای هر سر مو چشم از اعضا
ندارم روی راهی جز در دولت سراتو
زروی مرحمت راهی من ای رهنما بنما
نباشد جز در لطف تو ما را مسکن وما من
نباشد جز سر کوی تو ما را ملجا و ماوی
بطوف مرقد خویشم طلب زان خاک ان شاہا
شدی چون ضامن صیاد آهو آوگی را
جدا زان خسته ام باشد همیشه سینه چون تنور
جدازان در هم باشد همیشه دیده ام ژالا
برای طوف کویت عمرها شد آرزو مندم
که هچون لاله ایم با دل پر خون در آن صحرا
چو بود بر کل بو و مضمر مراشوق تو اندر سر
چو جان در تن بود مذکور مهر تو در اعضا
چسان کشتی شہید از زہر مامون حیرتانم
که لطفت هر را شکر کند در کام از درها

نباشد


نباشد درحقیقت کر به بیند دیده حق بین
دو عالم قیمت یکتار مویت ای علی یکتا
چوغازی را بود امروز مدحت بر زبان جبار
تو هم از لطف احسان شافع او باش در فردا
خدا یا بهاران شاهد کل سرخ بر افروزد
الا تا شکر باد خزان بر کل کند یغما
مجان ز اباد این باغ از شادی جو کل رنگین
حسودان تو باد از درد و از غم زرد اسا
قصیده در تعریف قطب الاقطاب شیخ عبدالقادر قدس سره
سپید، دم چو شدم در حریم قرب مقیم
رسید این دم جانخش از شمیم نسیم
کجا ای بطیح استیم از کلیم برده سبق
برنج معجز تخته نموده هشت اقلیم
چرا محوش نشنی رومخ کبار
ولی حضرت پرورد کارحی قدیم
گل ریاض حس سرو بوستان حسین
سرور جان بنی نور چشم ابراهیم
بنی نژاد و علی قدرت و حسن سیرت
که هست شان رفیعش قرین بعرش عظیم
به دیده حق بین درکشن بیست برین
بود چشم یقین و نه پاش نیاز تنیم
بکوش الزمان که رسم بزار پردوش
خوش انزمان که شوم اندر ان مقام مقیم
بی نثار قدوم مجاوران درش
ز چهره در بفشانم ز دیده ریزم سیم
بنیزان مهش جان روان بر افشانم
بساکنان درش نقد دل کنم تسلیم
چودل بر بند ازل بر ارادتش بستم
کرم رود سر و جان تا نهم بعهد قدیم
بیم کویش اگر بومی آرد م بشام
بمرده جان بفشانم بران نسیم بهیم
شد باغ جنان فخر کشور جیلان
که هست کشور جیلان چوطور او چو کلیم
کراب کوثر و حور و قصور میخواهی
بنوش از شط بغداد و کوثر و تسنیم
زہی! چو تو خلف باب درز کا نین
زہی! چو تو پسر مادر زمانه عقیم
ندیده دیده افلاک چون تو کوہر پاک
نچیده دست قضا چون تو کل ز باغ نعیم
بحق انس بود لطف ہی تو لطیف
بخاص و عام بود فیض بیحد تو عمیم


نبود بر فلک جاه چون تو بدر منیر
نبود در صدف رتبه چون تو در یتیم

شمیم روضه تو هوشتر از نسیم بهشت
غبار درگه تو بهتر از نعیم مقیم

بلطف رحم رحیمی بحسن خلق خلیق
بفیض جود جوادی بفضل علم علیم

تو شیخ جم و شبونی و قطب اقطابی
ترا ولیاست ترا فخر رتبه تقدیم

نظر بسرعت عزم تو نیست باد عجول
بظن بسایه حلم تو کوه نیست حلیم

دم ترا بلطافت اثر چو باد مسیح
کف ترا بکفایت صفت چو دست کلیم

اگر نه فیض عمیم تو عاطفت کردی
بجفتی که نمانده بروز گار کریم

ببوستان ندمیدی ز خاک سنبل و گل
اگر نه خلق تو دادی نسیم را تعلیم

دلم ز هجر تو افتاد در غم جانکاه
تنم ز فرقت تو ماند در عذاب الیم

نه در چرخ بمن مهربان نه در شفیق
نه روز گار بمن یار و نه سپهر رحیم

غبار کوی تو گر نگذرد بچشم من
ز شوق روی تو یا بد روان عظام رمیم

شها غلام تو طرزی بطرز مداحات
مدیح ذات تو اکش بار و مونس دیم

ببحر صفات تو دائم بود ملول دخول
ببحر ثنای تو دائم بود صمیم و کیم

بر آستان خودش کن طلب که دور از تو
ندیده در رنج غم روز گار گشته سقیم

همیشه تا بود از امر ایزد یزدان
مطاف قبله ایمان مقام ابراهیم

حریم روضه پاکت برغم بد خواهان
ز حادثات مصون باد همچو کن حریم

مزار مرقد تو دائما ز پارنگاه
طواف روضه تو فرض دائما چو حریم

حریم عدل تو همچون حرم بود مأمن
ز باد فتنه چو دار السلام باد سلیم

قصیده در تعریف پیر پیران شیخ محی الدین عبد القادر

در دیار درد افغان میکنم
ناله را از نی سوران میکنم

بسکه مد ناله ام آمد رسا
چون فغان بر چرخ جولان میکنم

هر قدر


هر نفس در دل گریه می آرد بیاد
ناله را هم دوش افغان میکنم
میزنم بر ناله خود ریشخند
خنده با هر گریه تا دان میکنم
بسکه از بیم عدو نتوان گریست
ناله را نذر گریبان میکنم
ناله ام با گریه یکجا میرسد
بر صدای رعد باران میکنم
گریه ام از ناله کوتاهی نکرد
ناله را در گریه پنهان میکنم
سینه ام از ناله تنگی میکند
هر چه باداباد افغان میکنم
ناله تا بگریه می آید بگوش
آه چون در سینه پنهان میکنم
رفته ام از خود اگرچه بیدمم
در نگاه مور جولان میکنم
باز بپای خود خوردم گره
چرخ را در ذره پنهان میکنم
باز بگریه بدل کوه گران
زان سبب هر لحظه افغان میکنم
بند در بگریه شب سان بدلم
ناله از دست جوانان میکنم
بسکه دلگوئی کند صوت حزین
خنده با بر وزن سندان میکنم
لخت دل ریزم ببزم ناکسان
جغد شوم زاغ مهمان میکنم
تا کنم هموار طبع دشمنان
ناله را بر تیغ سوهان میکنم
بسکه در زندان چکد خون دلم
دامن مژگان گلستان میکنم
میدمد از هر بن مویم شرار
بزم زندان را چراغان میکنم
از تجب بینم بسکه حیرت میدمد
خانه را اغنیه بستان میکنم
هر نفس از آه سرد بندیان
چون حباب شکر جولان میکنم
عرض خود از ظلم و بیداد عوان
در حضور شاه جیلان میکنم
بگذر از آزار حواری بد سرشت
ورنه عرض خود بسلطان میکنم
سید و درویش و قطب شاه و غوث
دستگیرم پیر پیران میکنم


چون خیالش مگذر در خاطرم
لشکر غم را پریشان میکنم

بر دل خود من بیاد نام او
کارهای سخت آسان میکنم

چون کنم اسباب لطفش را بیان
پشت با اسباب امکان میکنم

بسته شاخ گل وصف رخش
نالها چون عندلیبان میکنم

در میان چاه زندان روز و شب
ناله برطرز غریبان میکنم

بشنوید ناله زندانیان
نغمه سازی با اسیران میکنم

خاک راه پای گلگونش مدام
پاک با جاروب مژگان میکنم

خود بلائی صعب تر باشد کجا
آه را در سینه پنهان میکنم

آه سرد عاجزان را کم مبین
من بآه زنجیر سوهان میکنم

از برای خاک پایش از شرف
سرمه دان از چشم گریان میکنم

گر رساند خاکپایش را صبا
سرمه برخاک صفاهان میکنم

از خیالش سینه گلشن میشود
چون فرو سر در گریبان میکنم

میبرم از خود اگرچه بندیم
خانه در چشم غزالان میکنم

بندیم ای دستگیر عاجزان
بردرت زاری ز زندان میکنم

گر نمی از بحر جودت در رسد
قطره را چون بحر عمان میکنم

با و لطفت گر وزد برخواریم
غنچه بیرون از مغیلان میکنم

از گلستان بهار لطف تو
پر گل منهم گریبان میکنم

شاه شاهانی رسید عاجزان
وا د و بیداد می افغان میکنم

گرچه افغانت طرزی بر درت
آه و افغان هم ز افغان میکنم

تا مگر لطفی کنی بر حال من
چهره را از خون افشان میکنم

تیغ خونریز ترا از اشک خود
سرخ چون کوه بدخشان میکنم

بیا


بسکه خون از دیده بر زمین چکانم
روی میدان گلستان میکنم
وصف روی خوب تو در پیش تو
از زبان عندلیبان میکنم
سطر اه نا کشیده در جگر
لب خاموش بهتان میکنم
از خط نوشته دیدم سرنوشت
توبه از خط و قلمدان میکنم
دستم از خالی شدن پر میشود
نفع سود خود ز نقصان میکنم
چون نسازد لطفت از بندم خلاص
منکه جان پیش تو قربان میکنم
یازده بر یازده بر نام تو
بر فقیران نذر و احسان میکنم
شحنه بپاست منادی میزند
شیر از زنجیر بند ان میکنم
کن ز زندانم خلاصی پادشا
ناله و فریاد از جان میکنم
سیدا شاها نقب پیش تو
من شفیع خون شهیدان میکنم
با غم زندان بصد اندوه و ان
طبع را مست غزلخوان میکنم
مطلبی پیش تو میخواهم بگو
کز صدا پر نغمه زندان میکنم
پیش لعلت گریه باران میکنم
اشک را من همچو عمان میکنم
چشم پوشم چون بیاد عارضت
خار مژگان را گلستان میکنم
گر ز گلزار رخت گویم سخن
بندوان را همچو رضوان میکنم
گر کنم در دیر وصف روی تو
بت پرستانرا مسلمان میکنم
گر برم نقش ترا در سومنات
قبله اتش پرستان میکنم
گر بتخانه برم نام ترا
بت پرستانرا خدا دان میکنم
من گنه ناکرده در بندم اسیر
گرچه هر شب صد گناهان میکنم
چون بپیران یوسف گلرخ تو
ناله زان چون پیر کنعان میکنم
با گناه و بی گناهم گر خلاص
گریه ها ای پیر پیران میکنم


در نجات خویش پیش شاه من
ای خداوند ا و پیش من شفیع
گر بنالم تا ابد در پیش تو
به که باشم در دعادش زنم
تا که وقت گریه از اشک مژه
تا ابد در زیر ترکان کجت
غنچه گفتا من دعایت بهر بهار
هر سحر گا، ان عایت در چمن
من دعای استان تو
طرز ی مادری خوست از خاک

من شفیع اسمای یزدان میکنم
نام خوب شاه گیلان میکنم
غصه را کی دل اسان میکنم
گرچه در فریاد طوفان میکنم
هر سحر که کوی چوکان میکنم
چون سر خود کوی امکان میکنم
در چمن با عندلیبان میکنم
یاد چون ایات قران میکنم
هم نهانی هم نمایان میکنم
بچه بوی غنچه پنهان میکنم

قصیده بهاریه در نعت اشرف الانبیا و المرسلین محمد
مصطفی صلی الله علیه و علی اله و اصحابه و سلم

چو رعد کوس زند بر در سرای بهار
مار زوی تماشا شگونه کل کرد
هزار بلبل قمری پرده عشاق
مکر که باد بهار است صور اسرافیل
زسبزه و کل و نسرین و ارغوان سمن
بدوش غنچه چو شبنم سحر کواکب
برای زیت بزم چمن نیم سب
برای روز تماشای محفل کلشن
در ان چمن که منم ابیار کلبن وصل

چنار درد در و در چمن لوای بهار
دوند بر سر دیوار کوچه ای بهار
مقام راست نواز ند بر نوای بهار
که زنده گشته کل و سبزه از صدای بهار
فکنده فرش بکلشن صبا برای بهار
کسی که از دل و جان کشته اشنای بهار
رواست از رک کل بجهد فبای بهار
ز غنچه ریخت چمن طرح نگبهای بهار
شود زکام دماغ من از هوای بهار


سحر بگوش دلم عندلیب گفت برا
که ساز می تپد ای سبز پیر پای بهار
بگیر دامن آن گلشن همیشه بهار
مرو بسان صبا از پی هوای بهار
چراکه آن گل خودرو مدام سرسبز است
همیشه باد خزانست در قفای بهار
محمد عربی شاه خطه لولاک
که بیصفاست به پیشش صفای بهار
زرنگ آل محمد ز بسکه آب چکید
دمید رنگ طراوت بلالهای بهار
ز شیشه عرق روی مصطفی باشد
شراب ناب که بینی بکاسهای بهار
چه باک خون بپای رارنجا که برمیخون
که خاک پای رسول است خونبهای بهار
بهر کجا که از رفت دم شود گلزار
رسید ناکه بخاک مدینه پای بهار
اگر بطرف چمن بی نقاب بگذرد
زشرم برگ شگوفه فتد بپای بهار
اگر بروی محمد شبی کشایم چشم
بسان غنچه سفر دورم از لقای بهار
به پیش غنچه و در پیش گل بپرجم او
بود بوصف رخ او نوای نای بهار
چو دید بر گل روی و قد چو شمشادش
نکرد میل قمری دگر تماشای بهار
تو آن گل چمنستان صنع یزدانی
که هست آینه روی تو جلای بهار
بجا رحسن تو از بسکه شوخ در مکین است
کفیل رنگ گل دلاله شد کجای بهار
بدور حسن تو از بس بهار بیقدر است
بقهر باد صبا میدرد درای بهار
هوای کوی تو ما را بود پیش چمن
هوای روی تو ما را بود کجای بهار
خدای را ز کرم یک نظر بحالم کن
که خورد خارستم بر دل از جفای بهار
دلم ز غصه بپوشیده ام زمی خجلت
درین فضای گلستان این هوای بهار
بسان غنچه گره از جبین من نکشود
شگوفه وشی گلها و خنده های بهار
شگوفه سیم فشانست گل درم ریزان
چمن چو گنج روان گشته از غنای بهار
کیم ز سیم تهی کیسه ام زدر خالی
از ان چو دزد بشب میروم بیای بهار


دگریه مشت زر غنچه را چو کیسه مهران
نهان بروز ربا یغم رزید بها بهار

بیا و طرزی از ین فکر ناصواب که
بدوز دیده امید از عطا بهار

بجز رسول بدا د تو هیچکس نرسد
کد رنشت زر غنچه دعای بهار

درخت شرع تو سرسبز تا زنده بقدام
چو غنچهای درخت کل از هوا بهار

همیشه روضه پاکت مطاف عالمنا
چو ما نمیر که هجوم آورید بها بهار

قصیده در مدح سید جلال الدین که از روم امده بود فر مو

نسیم صبح انکلش و زید ار جانب صحرا
خبیرا نیز و عنبر بیز و روح انکیز و روح افزا

طراوت بخش روی کل پریشان کن بوی کل
موافق همچو خوی کل مطیع مردم دانا

چوبوی لاله جان پرور چوبوی کل روان در
دما دم ستان پرور سراسر بوستان پیما

حبیب یاور کلشن رقیب د ر بگلشن
خطیب منبر کلشن حسیب نیست صحرا

از و طبع چمن تازه وزو بر روی کل غازه
از و در گلشن آوازه وزو در بوستان غوغا

بطفل غنچه او دایه بچنک لاله او مایه
بفرق زاغ او سایه بید رش باغ کلارا

بوری رنک آب و می سنبل پیچ و تابی از وی
شده سرسبز خط اب و می چشم نسر س ملا

بطرف باغ کو شید بکل چون رنک پیچ شید
بقدشاخ پوشیده ز غنچه دیده دیبا

رخ چون کل عرق کرده جواهر در طبق کرده
قبای غنچه شق کرده چوجیب لاله حمرا

بشاخ سرو تخنت کل نشسته قمری بیل
یکی در شیون غلغل یکی در ناله و اوا

رخ کل در بهارستان انسان روز کارستان
که مانی در نکارستان نقش دکش زیبا

بجسم لاله نعمان چنان از لطف کشد جان
که بر طبع خرد مندان کلام نغز مو لا نا

جلال الدین نام آور سخن فهم و سخن پرور
خرد مندی شکر گستر فلک قدری ملک سا

فلاطون از غم دوش کند تب ده در کوی
اشارات و ابردین شفای بو علی سینا

زاطرزی شا کوید هزاران حماکو
بصدق دل دعا کوید چه در سر چه در چرا

نوشت


توئی عالم توئی عابد توئی عارف توئی کامل
فصاحت را توئی جابلاغت را توقسا
توئی کشف نکوکاری توئی برهان دینداری
توئی برسالکان رهبر توئی بر کاملان بهتر
تو شمع بزم ایقانی دلیل راه ایمانی
کدامیں قطره استی که رشک در تماستی
چه نسبت باشداری که صد گینتی نیرزا
تو نور هستی جهان انخل تو عودستی ای نیچه
الاما تو بهار اید درخت کل ببارآید
بهار خاطرت خرم مبادا از خزان غم

توئی فاضل تو باذل توئی عاقل توئی دانا
عرب را سیره حاتم عجم را دیده سینا
توئی فرهنگ هشیار توئی شمعون استیعا
توئی بر سروران سرور توئی بر خواجگان آقا
تواند بحر عرفانی درخشان گوهر والا
بقول خاص عامستی کجا با خا و عما ستا
بها در زیر سر داری که سرداری ز تو پیدا
تو جانستی جهان پیکر تو رو جستی جهان اعضا
زخاک مرغزار اید نسیم عنبر سارا
چو بوی نافه مشکین ز هم پوی غنچه روح افزا

مخاطبه با سید جلال الدین در عطیه تیغ

خیال روی تو کر بگذرد مرا بضمیر
بمردم وصل ندیدست و نظر نمی کشم
بیاد دانی من از من بپرس حال دلم
مرا که مدتها کار بید العطی
عزیز دیار و رفیق و برادر و پیوند
که بخل وخست و امساک در دو دل
مخور سر شش مه و جمله را ذخیره بنه
بکار نوکری دستت چو اوفتد از کار
و گر بخانه ترا مایه بود از پیش
هزار نکته باریکتر ز مو گفتند

دهد ز هر بن مویم سر امد میر
ز روی ناز چشم اگر زنی با تیر
بسان غنچه بگلشن نشسته ام دلگیر
دو نکته است اگر بشنوی کنم تقریر
نشسته کرد مکروهم حوصله در نکیر
با غد سیم چنان شو که میکشی ز خمیر
که نیست تا بابد مهربان امیر و وزیر
دریغ جوع کنی ناله و فغان و نفیر
ز مفلسی نشود طبع نازکت دلگیر
که با زبان قلم آن نمیشود تحریر


۷۲
زصد جواب یکی شان با ادم و گفتم که گفتهای شما کی بدل کند تاثیر
چرا که در نظرم زر ز خاک هم خوار گنج سیم چشم متالم زشعیر
هزار جلد کتاب از نظر گذشت مرا همه زگفته پیران و عالمان کبیر
بیک کتاب ندیدم که حب زرخو مگر شنیدم ازین جاهلان بی تمیز
شنیده‌ام که پس از مرگ صاحبدیم کنند داغ تن مار گش بمار سعیر
مرا بحرف خدا و رسول گوش بود که حرف زشت خسان نیست در دلم جایگیر
سخ خطا و خط هست مال دنیا است تو هم شنیده اندر حدیث یا تفسیر
جواب ما بشنیدی مخور زوی غمی که قول کیست کچ و فعل کیست را چع غیر
بخیل اگر تکلف سخا کند وبسا جواد را بکجا نیز سخت و ممسک گیر
حسان زجر حسودان چوسگ زگریم که پیش همت من زر کم آمده ز زبیر
درم چو قلب کنی مرد میشود ظاسر تو مرد باش و درم ده بمردمان نصیر
میان ما و بود چون عمارت و بیمار محب او تو خود اندیشه کن کجا است سیر
تو باش در پی اطوار کار خود غرز بگفتگوی خسان غصه‌ره مده بضمیر
قصیده در تعریف سلطان عبدالعزیز شهید غفر الله له
رایت رومی روز گشت ز مشرق عیان زنگی شامی شب رفت سوی قیروان
قیصر رومی کلاه ساخت فلک خیمه گاه هندوی انجم سپاه شد ز نظرها نهان
عیسی خور در رسیدم از پی دجال شب تیغ بکف شد عیان از طرف آسمان
شعله آفتاب نا که برافروخت صبح گشت ز انجم تهی انجمن کهکشان
نانج الماس گون کرد برون آفتاب ناوک تیر شهاب گشت نهان در کمان
صبح زبازی لعب شعبده آغاز کرد مهره زرین مهر ساخت برون ز دکان
خشت تنور فلک تافته شد صبح ماه سوخت کباب از تف ان چوقان
سوخت


سونی صبح از خاوران چون آفتاب
بر پر غاز سحر شابلقک در دندان

بر سبوی صبح دیده از خواب ناز
از چمن آمد بگوشش چهچهه بلبلان

یار جبالین رسید جلوه کنان صبحدم
با قد چون مارون با لب چون ناردان

گفت که خرمی بیا طره دگر ساز کن
چند نشینی خموش پیش بت نکته دان

دفتری بکشم بخوای بت شیرین عذار
مطلعی آمد بیاد در صفت آن دهان

ای دبین تنگ تو داده زهیچیم نشان
ہستی اوئیکه بصرف عدم رایگان

آن دہانی کو جلی است بخط چون نقطه
آن کمر از نازکی است چو مو در میان

ہست برخ خوب تو حرز دل و خط روح
است لب لعل تو قوت تن قوت جان

عارض گلگون تست دولی بی کلف
قامت دلجوی تست سرد ولیکن روان

سرمه در آید برون بسکه تماشا تو
گر بشنود وصف تو حور بباغ جنان

ناله و فریاد ما گم نشود کوش تو
زانکه ز یاقوت و لعل گوش تو پر شدگان

گشت تن از غم خوات سانه صفت یک جا
کشت دل از رکست تیره تر از سرمه دان

سید کجا نم کشی برون از خیام
چند بقلم از هی تیر کمین در کمان

بگذر ازین جورو ظلم ای مه نامهربان
ور نه بسلطان برم شکوه این داستان

پادشهی جم نشان خیصر فغفور غلام
کوشده سلطان بارث بر همه اسلامیان

بنده بنازو ندر تخت ز بهرام گور
برده بشمشیر تیز تاج سر اردوان

کرده بنوک سنان سینه دشمن شکاف
کرده بپیکان تیرجان عدو چون چنگان

ای چو وجودت بدمام شریعت عزیز
گرچه وجود ترا نیست مثال نشان

آمده از نام تو رونق ایمان و دین
امده از جام تو تازه برخ ردسیان

گرچه سکندر کشید بر رخ یاجوج سد
تیغ کجت سد کشد گرد بگرد جہان

حکم ترا میرد دومی در روس و فرنگ
امر ترا میکشد هند و سند دستان


ست کمین بنده این پادشه مصر شام
چونکه سنیافت که قصه تو بدخواه را
کیست که از حکم تو سرکشد ای تاج بخش
دوش پی مدح تو از مدد فکر تیز
کنه باندیشه غرق هم چو گهر تا بفرق
من بخیال بکر ژرف بی سخن سفته کار
سید عالی نسب عالم علم و ادب
بردیمانی بر حیثه رومی بهر
امده بر پشت ذکمت طرزی علی فخار
چند بمدح خسان طبع تو ریزد گهر
از ره عجز و نیاز رفتم و گفتم بچشم
ای در عالی تو قبله اهل جهان
منزل اول بود قصر ترا بام چرخ
بحر بر پیش کفت است زیک قطره کم
جود تو چشم طمع کرده ز انعام سیر
خجلت انعام تو آب کند بحر را
جود تو بر باد داد بخشش حاتم بطی
هم زمن عدل را داد تو چون نو بهار
از سخط عدل تو بره و امانده را
چون روش ظلم را پاس تو برهم ریم
پاس تو گر باز دا حکم عدالت بدر
هست کمین چاکرت خسرو مازندران
از احسان و تیغ و اکشتی میزمان
حکم تو چون تیغ بر شاهان دوان
کرده باندیشه طی منزل هفت اسمان
خالی از اغراق و رزق عاری از نعت و ان
کا مدم از در درون دلبر شیرین زبان
کا ه بیانش رطب ریخته از نان
از همه ادیبان خر حرف سخند ان
خیز بیا شعر نغز پیش من از مکولان
در صفت شاه ما صنعت خود کن عیان
انچه تو کوبی مرا طیعت عمر و در ان
تیغ تو خط امان داده باسلامیان
پایه زیرین بود قدر ترانستمان
چرخ بخن دست پست تر از استان
بخش تو از را بسته راهزنهان
خجلت اکرام تو دود برار دز کان
عدل تو در اب شت ز نمره شیران
هم چمن امن را رای تو چون باغبان
گرگ رساند بدوش تا بچهور سگبان
چین نفت از هوا بر رخ آبروان
بهر کبوتر کند شهپر خود سایبان


اسکه بدران نوشته بود کوه شکیسه
پودان مژه خوابیده است فتنه بچشم شبان
کر بضعیفان دهد قوت تقویت
تن ندهد تیر را پشت خمید کمان
ازره دون هستی پی ظلم و فساد
جغد نشاند شهان بدلا کیان
و بژ او بزرگ شه زبلندی طبع
شحنه عادل دهی در عوض ظالمان
در برعزت چو کوه کران سنگ گاه
در برعزت چو بود اسبها کران
بسکه خلایق هجوم کرده بران بارگاه
شد چو کدا پایمال بر در تو اسمان
تا پس هر بامداد شام شود آشکار
تا پی هر شام تار صبح کند رخ عیان
جره بخت بود مطلع رخسار صبح
روی عدویت چو شام باد بمغرب نهان
قصیده ذی بحرین در مدح مظفر شاه غازی غفرالله
ای خجل از روی تو صبح بهار
منفعل از موی تو مشک تتا
از قد رعنای تو شمشاد خم
وز رخ زیبای تو کل شرمسار
چون شب کیوی تو روزم سیاه
چون خم ابروی تو جانم نزار
زلف تو برد از دل من صبر و تاب
عشق تو برد از کف من اختیار
از رخ نیکو و قدت الحذر
وز خم کیو و خدت القرار
غمزه جادوی تو سرشار ناز
نرکس خمار تو مست خمار
از غم رخسار تو جانم بطب
وز خم کیسوی تو جان بیقرار
ریخته خون در دل فضای باغ
چهره کلنر توای کلعذار
فاخته از محنت شب تو بخم
چشم من از فرقت تو اشکبار
دل خور داند بر من پیچ و تاب
در خم زلفین تو مانند مار
بس کن ازین کینه و جور و ستم
ای بر سیمین بر شیرین عذار
در نه من از هندوی زلفت برم
شکوه دل در بر شاه کبار


ای نصر عالم پناه ای حامی دین مبین
رحمت حق سایه پروردگار
داور عادل دل والا جناب
صاحب بذل کف جم اقتدار
سرور دوران کل بستان رسل
قاتل نصرانی بی اعتبار
ناصر دین حبیب ذوالمنن
خسرو عادل شهی گردون وقار
انگیخته از سعی وی ایمان عزیز
وانگشته از کوشش وی کفر خوار
از دعم تیغ کج اور است شد
از سر نو پایه دین استوار
خنجر بران وی اندر مصاف
ساخته از خون صف کین لاله زار
میشود از گرد ستم مرکبش
دیده انجم همه دم پر غبار
ای ستم سرکرده اسلامیان
ای شده از تیغ تو دین پایدار
آتش شمشیر تو در روز کین
ریخته در خرمن اعدا شرار
رمح تو شاخیست که در رزم چنگ
از سر اعدای تو آورده بار
جوهر شمشیر تو روز نبرد
ساخته از یک دو واز دو چهار
ناوک پران تو سندا شکاف
آهن پیکان تو خارا گذار
دشمن بیدین تو روز مصاف
از اتش خود سوخته همچون چنار
در صف کین چن روی اندر ستیز
کی رهد ای خسرو جم اقتدار
از دم شمشیر تو خاقان چین
در خم چوکان تو اسفندیار
خنجر خونریز تو در روز رزم
میکشد از لشکر کافر دمار
کی جهد از ناوک قهرت پلنگ
گر شود از سهم تو پنهان بغار
کی رهد از هیبت تیغت نهنگ
گر رود از بیم تو اندر بحار
طرزی افغان پی یاری دین
میکند اوصاف تو در قندهار
تا بود این گنبد گردان بپا
تا بود این گردش لیل و نهار

حافظ


حافظ تو حضرت فاروق باد
حامیت ای والی دین یار غار
ناصر تو حضرت عثمان شود
یاور تو حیدر دلدل سوار
قصیده در مدح خود طرزی صاحب افغان از زبان
متبل گویا و غنچه خاموش در قندهار فرموده
نسیم صبح عجب دلگشا و روح افزاست
مگر رسیده ز گلزار بوی دلبر ماست
عبیر گش فردوس یا شمامه خلد
نسیم باغ جنان یا شمیم باد صباست
ز خاک پای که می آیدین خجسته شمال
که کحل دیده مخمور نرگس شهلاست
ز چین سنبل زلفت مسیر گویا
که باد مشک فشانست و خاک عنبر ساست
دما ز طره طرار بر حم تو رسید
که پر زخون جگر نافهای مشک ختات
ز آن کلی که ز رشک عذار گلگونت
چولاله غرق بخون جگر دل گلهاست
بباغ از اثر چشم مست میگونت
بجای سبزه نورسته ریزه میناست
ز سکه محک گل عارض تو شد بلبل
بسان ملکه مالا اش بثیر صداست
ز ناتوانی چشم تو نرگس بیمار
ستاده در چمن از ضعف تکیه بر عصا ست
ز گریه دیده گلشن لب می آلودت
که ژاله برج گل سرخ شیشه صهباست
ز داغ بر رهت افروخته چراغ بباغ
یکی بست نظر ان تو لاله حمراست
تا خطار قدت سر کشیده از دیوار
بباغ قامت سرو سهی از ان بالاست
توان چو آئینه دیدن رخ از در و دیوار
ز عکس روی تو از بسکه باغ پر ز صفاست
بدان امید که عکسی زعارضت افتد
بلاله زار و چمن آب جوی روی نماست
وگر روی تو بکشود دیده شاهد کل
که بهر خنده عشرت این ز سر تا پاست
ز پای بوس توام عمر خضر حاصل شد
گزینش پای تو مارا چو عین آب بقاست
عذار ماه تو ظاهر چو چشمه خورشید
در ان تنگ که پنهان میان آب بقاست


بگلشنی که خیال رخ تو جلوه کند
زخجلت روی تو گل چین در یا است

سحر بطرف گلستان شنید لم بلبل
که می سرود بصوتی که جان دل میخواست

که شعر طرزی افغان نتو ناله من
که در کمال فصاحت شعر بیتا است

یگانه قبله این جهان که گاه بیان
بحر نظم کلامش چو گوهری یکتا است

چو کان نظم کشاید زبان بسحر بیان
به پیش گوهر نطقش نطق گرا ما را است

علو رتبه نظمیش بلند تر ز سهیل
عروج پایه شعرش فرا تر از شعری است

زچنگ بازیخابیش نمیرود بیرون
اگرچه طائر مضمون به بیضه عنقا است

بصفحه جای سخن ار قلم در ریزد
مگر که خامه او همچو بحر گوهر را است

ازان برشته مسطر کشیده ذره گهر
که گوهر سخنش همچو لؤلؤ لالا است

چو زر سکه معنی بنام خود نزند
که سایه قلمش در ظل بال هما است

حدیث بلبل شیرین بیان گل بشنید
بخنده گفت که ای بلبل این چه فکر خطا است

ترا چه حد که کنی وصف سحر بازی سخن
که از فضای جلالش قسیر فهم رسا است

کسی که هست بو صفش زبان ناطقه لال
چه جای مدحت هر ناسزای هرزه درا

بنزده گر شعر از مداد زنگ کشد
ترا فصاحت رنگینی سخن ز کجا است

مرا تو شعر بدیعش بدید مجنون شد
که شوخی سخنش همچو طره لیلی است

شکسته رونق بازار ساحران سخن
که دست قدرت او در سخن ید طولا است

شنیدن سخنش میرباید از دل هوش
که چاشنی کلامش چو نشئه صهبا است

عروس معنی شیرین او چو حور العین
برد عبارت رنگین چو حله دیبا است

مداد نقطه الفاظ شعر شیرینش
سواد مردمک نور دیده بینا است

خیالهای متینش نزد اهل کمال
برای جذب دل عاشقان چو کاه ربا است

نظم شعر خودش نظم شاعران جهان
همان مقابله قطره در بر دریا است

بطرزی


بلندى سخن او دو شعر پست حسود
ترا چه حد که زنی لاف مدح ممدوحی
مصاحبان ندیمان محفلش بسخن
بلی عزیز تخلص که هست جان عزیز
خموش بلبل شوریده از فغان و خروش
ز باغ بلبل و گل طنزیات بطول کشید
عذار شاهد طبعت شگفته باد چو گل
زبان طوطی نطقت همیشه گویا باد
عیان چو شعشعه آفتاب و نور سهاست
که خادمان درش چون تو هر یکی گو با ست
ز فیض دانش طبع لطیف او داناست
یکی چو اسمعیل بیدل که در سخن یکتاست
چه جای ناله بیجا و شورش و غوغاست
برآردست که ختم کلام وقت دعاست
همیشه تا که بگزار گل به نشو و نماست
مدام تا بچمن عندلیب نغمه سراست

قصیده فخریه جناب طرزی صاحب و گریه بمدح
سردار غلام حیدر خان پسر امیر دوست محمد خا

منم که جای سخن ریزم از زبان گوهر
منم که هست عبارات من بکیفیت
منم که گاه بیان از معانی رنگین
منم که چون قلم درفشان بکف گیرم
منم که معنی شعرم رباید از سر هوش
منم که هست معانی من نهان در لفظ
منم که تیغ زبانم بگاه نظم سخن
زبان خامه من از معانی رنگین
شوم عبارت خود بر بیاض دیده حور
ز نظم گذارم چو خامه بر کاغذ
بمحفلی که کشم از نیام تیغ زبان
منم که گاه بیان میكشم زلی شکر
طرب فزا و مفرح چو نشئه ساغر
سواد نقطه خطم بود چو نور بصر
بفکر غنچه دهانم زشعر جای شکر
منم که لطف کلامم بدل زند نشتر
بسان شعله اخگر نهان بخاکستر
گرفته ملک بخود بر چو اسکندر
بود مدام چو منقار طوطیان احمر
که هست رنگ مدادم زدوده عنبر
کشم برشته سطر هزار لؤلؤ تر
عدو بخویش پیچد ز بیم چون جوهر


خداین لفاظ مداد است یا بیاض رق
طبیعه ز حسن نمکین من بچون گلشن
منم که ندارد در قدر گاه سخن
بطبع عارض چون دادر عنایت شده
من آن کس که سلیمان طبع من در نظم
منم که کشته دل شاعران ز مضمومم
منم که افسر مان روانی نظم
منم که تیغ زبانم چو جلوه آغازد
منم که بخنجر طبعم کرشمه روی زمین
خدیو کشور افغان غلام حیدر خان
ز هرچه بگذرد اندر ضمیر تست فراوان
اگرچه کوه وقار است دلسنکر تمکین
زیاری شه حبیب الان که شه ملک بتا
ز بیم اوست نهان آتش شرر در سنگ
برای رزم عدو پیش شقایق سوسن
شهاب در جا ما تو آن شهنشاهی
بدو رزم چو شب دی کما قیرنگ است
تو آن جواد کریمی که شد بکاه سخا
منم بطبع مه مهر تست چون خورشید
در تو ز جیب لطف خود دریغ مدار
ززاغ د بلبل شیرین سخن بسی کویت

سواد خال سیاه است بر رخ دلبر
قند ز چاشنی شعر من زئی شکر
رزوی شاہد مضمون چور شک هم جادا
با بزمسرو خاور کند نهان پیکر
گرفته از کف سحبان خسرو انگشتر
طبان بر آتش غم چون سپند درمجمر
بسان سایه ظل هما بود بر سر
عدو چو بید کشد از سر بخود خنجر
چو تیغ خسرو قبه غلام جم چاکر
سپهر جود و سخا افتاب علم و هنر
ز هر چه در نظر آید از ان بود برتر
بود لطیف و سبکروح چون نسیم سحر
شده خدیو جهان از غلامی حیدر
زتیغ اوست عیان شعله در دل آذر
یکمیست تیغ بدست دیکی سپر مغفر
که از کمال کسی نباشدت همسر
ز سهم تیر تو خود بکشد سپر بر سر
ز بار منت اوت قد فلک چنبر
منم چو آئینه در لطف تست روشنگر
که من چو ذره ام و مهر تو همی انور
تو نیز از سر انصاف خود ز حق مگذر