۱۵۶
قطعات تاریخ تولد من کلام معجز
نظام فرید زمان جناب حاجی
الحرمین الشریفین سردار غلام محمد خان
متخلص بطرزی صاحب افغان
طول الله عمره اوم فیوضه

قطعه تاریخ تولد جناب طرزی صاحب
صد شکر کز الطاف خداوندی بیچون
نورسته گلی در گلشن فیض دمید
کز کوکب سعد آن سپهر جود
رنگ از رخ خورشید جهانتان پرید
وز طلعت میمون مبارک فالش
گردید شگفته غنچه باغ امید
تا شد بزمانه جلوه گر مقدم او
کاهید غم و غصه و عشرت بالید
از تهنیت عشرت با فرخت او
در چرخ برقصند ز فرحت ناهید
در گلبن باغ رحمت اقران سردا
بشگفت گلی کزان دل و جان بالید
انوار سعادت ز جبینش لامع
آثار کرامت ز معانیش پدید
بنهاد پدر غلام محمد نامش
کز رتبه آن نام بماند جاوید
در سفته ذیقعده شب یکشنبه
در نیمه شب طلوع کرد این خورشید
تاریخ ولادتش طرزی جستم
پیر خردم گفت پس از گفت و شنید
کز باغ بهار دل طلب تاریخش
زیرا که دل از ولادتش یافت نوید
۱۲۸۲
تاریخ تولد محمد اکرم خان
صد شکر کز الطاف رسول مدنی
در مرحمت و عنایت بو الحسنی
یکتا گهری از صدف آمد بیرون
در پاکی ذات همچو در عدنی


نهاد در محمد اکرم نامش وانگاه پدرش بخداد در سخنی
تاریخ ولادتش ز طرزی حتم کها بطلب زلفظ شکر سخنی
تاریخ تولد محمد زمان خان پسر طرز صاحب پیدا اوراق
در چمن با قد تو جلوه گر است قربان را بسوی تو نظرات
سرو پیش قدت فتاد ز پا کل پیش رخ تو جامه در است
از اسیران تو خبر نگرفت چشم مست تو سخت بخبر است
بین در کوشین بنا گوشش که درخشان چو اختر سحر است
شیشه دل مه بیم سنان تن شان کرچه سیم دل حجر است
دل ما بر نخورد هیچ ازو کرچه نخل قد تو بار ور است
از شب تار زلف مشکبیت روز ما میرخ تو نبر است
لاف با چشمت ار زند نرگس چه عجب زانکه شوخ بی بصر است
تا برآمد رخش ز پرده برون پنجه ما چو غنچه جامه در است
اشک از بسکو دیده من ریخت دامنم چون صدف پر از گهر است
بهر ایثار مقدمش در باغ نرگس از سیم و زر طبق بسر است
کل بپایش نهاده سرسخت خاکپای تو نور هر بصر است
چون قدش سرو دید با خود گفت این نه بالا بلای فتنه کر است
گفت عرعر سرو کاین کیست گفت این باغ خود را ثمر است
بعد ازان سال مولدش ز خرد خواست طرزی از انکه او خبر است
در جوابش بگفت پیر خرد مردم دیده را باد بصر است
ایضاً تاریخ تولد محمد زمان خان
بنگر آئینه رویت بصفا خود بخود طوطی شوخم سو است


وصلی خوانست بنمیدانم چیست
یار کویست ندانم زکجاست
امدی زنگ غم از دل بردی
رخ چون آئینه ات زنگ زداست
چون زبان شکر وصالت گوید
کمر شکر ازین بار دو تاست
بتمنای قدومت در باغ
غنچه را جامه جان سو قباست
سال تولید ترا چون گلرز
از در پیر خرابات بخواست
گفت کان بلبل شیرین سخنان
از گل گلشن گلزار وفاست
قطعه تاریخ تولد محمد امین جان مرحوم پسر طرزی صا۰
شبی کز جوش عشرت ساغر دهر
تهی از غصه و پر از شعف شد
جهان از خرمی قسم داد بر باد
ز بس جوش طرب از هر طرف شد
ز غصه جان خصم ناخلف سوخت
چو ایجاد چنین میمون خلف شد
ز انجم ناطبقهای جواهر
فلک بهر نثار او بکف شد
بی سامان رقص زهره چرخ
قمر در پنجه ناهید دف شد
طرب از بس بخود بالید شد عام
الم کاهید پس بر خود تلف شد
شب دوشنبه و دوازده صوم
ظهور این در از بطن صدف شد
پدر بنهاد نامش را امین جان
که ایمن ز افسوس و اسف شد
در تاریخ او طرزی خان سفت
چو ماهی طالع از برج شرف شد
۱۳۲۱
تاریخ تولد محمود جان پسر طرزی صا۰
هزار شکر که از فضل کردگار ودود
پدید شد دری از کان فیض و معدن جود
ز دودمان دوعالی نژاد والا جاه
ز خاندان دو سرور ساعت مسعود
یگانه گوهری دریای سرور و جلال
بهمین نقاده شاهان معدلت امود
چه گوهری که بحسن جمال و طلعت ان
ندیده دیده ایام و آسمان کبود


١٥٩
گشاده شد برخ دوستان مقدم او
بروز غره ماه ربیع الثانی بود
چو کرد اختر سعدش طلوع دور غرتین
پی شخص سال ولادتش طرزی
دواز حساب عدد کم کن و بگو پس از آن
سران دُری که مدار علوّش بستر سدّد
که آمد آن گل نو در سبزه بوستان شهود
نهاد نام گرائیش را پدر محمود
سؤال کرد ز پیر خرد چنین فرمود
شگفت نوگل عالی ز دوحه مقصود
١٣٨۴
تاریخ تولد عبدالرحیم اخند زاده
صد هزاران شکر کز الطاف بی پایان او
نوگل گلزار علم و معرفت عبدالرحیم
زانکه چون وی عالمی کم دیده چشم روزگار
مظهر تقوی و دانش سنج علم و حلم
سال تولدیش ز پیر عقل طرزی باز جست
بیست و پنجم از مُحرم یوم جمعه نیمروز
یک عدد بر ماه و تاریخ افزا طرزیها
گشت طالع نیّری از مطلع علم و ادب
در نسب پدرحبیب الله آن بالا حسب
گرچه گردیده بسی اندر بیابان طلب
معدن فضل و هنر کان علوم مُکتسب
در جوابش گفت کای در علم و دانش مُنتخب
گشت تولدیش باعث عیش و طرب
وانگه از نورستان معانی کن طلب
۱۳۴۲
تاریخ تولد پسر محمود جان عبدالقادر
لغمان ما در پروریم شب چون نقاب
شعر گوی دیت عمان اندر درون حجره ام
اندر بر خیره شبین برماگشای گوش
نوگلی از باغ وصلت بازخندان گشت
چشم از شادی جا گفتم که نامش را بگو
در جمادی اول شام دوشنبه نیم شب
نور چشم یحی نور دیده محمود بیک
با او اور ما بملائک نواحی چنگ و دف
گفت طرزی عمر تو در خواب غفلت تلف
مژده آورده ام پیش تو از شاه نجف
کز حیا پیشین کهرو شد رخ حور در صدف
گفت عبدالقادر اما بنده شاه نجف
ماه من طالع شد از برج سعادت باشرف
آمد از کتم عدم رخشان چو ماهی بکلف


سال مولود مرا از مصرع نامم بجو هستم عبدالقادر اما بندہ شاہ نجف
تاریخ وفات حضرت غلام صدیق صاحب مجدد
افسوس که از جور و جفای دوران وز ظلم و ستمهای سپهر گردان
نشگفت گلی نبو بهاران در باغ کز صرصر باد غم نگردید خزان
قصری بفلاک سرنکشید از رفعت کز زلزله مرگ نگردش ویران
حضرت آن غلام صدیق که بود فرزند مجدد ولی شیخ زمان
هم مرشد کامل و مکمل در فقه هم هادی و رهنمای اهل عرفان
عارف بمعارف و رموز توحید واقف بمواقف حدیث و قرآن
قطب ، دین، مرشد اہل یقین سر حلقه اهل علم و فضل وایقان
در علم و عمل ستون شرع و سلام اندر ره دین چراغ نور ایمان
سوم روز محرم و یوم خمیس گردید شتابان بسوی باغ جنان
زین محکمه جهان بجان بود ملول اکنون بجوار حق رسید رضوان
شد مرغ دلش از قفس تن آزاد نمود بشاخسار جنت طیران
میبود ز جان منتظر وعده قرب جان داد بجاناں رسیدش فرمان
تاریخ وفاتش ز خرد پرسیدم گفتا کہ مباش طر زیاران حیران
کم کن دو عدد ز نامش از روی جمل تاریخ زما بقی طلب پس از ان
یا انکه بنه تاج هدایت بسرش وانکه ز چراغ دین بجو رحلت آن
تاریخ وفات سردار شهید سردار محمد علیخان بزا در طرزی صاحب
فغان کہ باز پئیر جفا بکین آمد کمان چرخ بپی سیدار لمین آمد
سموم دہر بتاراج بوستان بوزید ز روز گار خزان بهر یا سمین آمد
جهان بجود محمد علی کہ مر بستغش برای غمزدگان ناصر و معین آمد


۱۶۱

به پیش قامت او سر و پای گل ماند
به پیش عارض او ماه خوشه چین آمد
ز بس جواد بسری شد جهان پیر عقیم
ز فیض او خلفی دهر دون چنین آمد
بلند مرتبه سردار قندهاری که او
ز روز گار سزاوار آفرین آمد
بجنگ با تن تنها بسان شیر ژیان
به دشت کین پی دفع مخالفین آمد
بعزم قتل وی از هر طرف نموده کمین
سپاه از بک بیدین ز راه کین آمد
عدو چو ناله داود در میانه سپاه
عدو چو خاتم داود در میان نگین آمد
بسی بکشت از ان ناکسان آخر کار
شهید از ستم قوم ظالمین آمد
تبارک الله از ان شیر شرزه مرد
صد آفرین بروانش که خوش متین آمد
ز روز گار جفاکیشته بود ملول
ببوی روضه رضوان حور عین آمد
چو آفتاب بمغرب زمین غروب نمود
بسان گنج بخاک سیه دفین آمد
ز عقل سال وفاتش طلب نمودم گفت
که طرزی از پی سبط علی حزین آمد
بمیر از شرر مصرعی کنون جو
که سال فوت محمد علم حسین آمد
وگر ز مقطع آن سال فوت جوئی کو
ز روی نامین علم فتح بر زمین آمد
تاریخ وفات عیال سردار غلام محی الدین خان
دارم از دور چرخ مینائی
دل چو مینای باده پر خوناب
بر سر اشم نشانده سپهر
خونم از دیده میرود چوکباب
موی آتش رسیده‌ام در پیچ
ماهی روی تابه‌ام در تاب
نه در ان هیچ رس پیچ سخن
نه در ان تاب هیچ هیچ عتاب
قامتم چنگ میدهد گردون
گوشمالی حصه‌ام چورباب
چون بنالم بسان رعد سحاب
چون نگریم بسان چشم سحاب
بیدرین حصه چرخ سفله بخاک
لؤلؤئی را که داشت عالم آب


اغانى كه رخ نهان ميكرد
بستاني كه داشت عارض او
غنچه در پيش لعل او خاموش
كيهان نازد يك فلك تمكين
مايه عيش و شادى و عشرت
كمرس نكمنه بيحرف شعو
نوكلي را فلك بخاك افكند
سال او بيت هشت بد كه بهت
بست رخت سفر بشهر صغر
دوش سال غروب آنمه نو
تيره شد روز روشنم از غم
كه بطرزى دگر بخود ميگفـت

عصمتش نيام مستر از جلباب
طعنه بر آفتاب عالمتاب
لاله در پيش رنگ او بی تاب
يك چمن سرخ رنك بهار آداب
غرمى بخش موسم عهد شباب
همه معنى چو لفظ اهل كتاب
كرد من غنچه ريختی بخواب
چون بمه بيست هشت رح شتاب
روز سوم ازين جهان خراب
جستم از پير عقل خيم پر آب
چو شب هجر عاشقان خراب
دورم از آفتاب عالمتاب
١٣١٨ عم

ايضا فى تاريخه

از جور و جفاى فلك بو قلمون
كه چون قل لاله داغدارم از غم
در ديده من ديده كل خار بود
از بار غم عذار بي پيش من
در دست غم فراق آن غنچه ناز
در حسرت طره چو دال كج او
كرد برغم او بكوه و صحرا كردم
از بسكه غمش بدل هجوم آور دست

چون غنچه طپيد دلم رحسرت در خون
كه چون كل كنم سر بپای كگون
تا دامن آن كل زكفم رفته برون
خم كشته قدم بسان بيد مجنون
مركز نبودى كسى چون من زار و زبون
قد الفم شد از غم و درد چو نون
عاقل نكند مرا ملامت بجنون
در خاطر من نمانده لفظ و مضمون

ناگاه


ناگاه وزید صر صر باد خزان
پژمرد گلی که ساخت دل را مفتون
رویش چو بهار غنچه گل رنگین
قدش چو نهال سرو بستان موزون
طرزی پی تاریخ وفاتش میگفت
در طرف چمن با دل پر غصه و خون
ناگاه بناله بلبل غم زده گفت
صد وای که نوگل از چمن رفته برون
۱۳۸۶
وله ایضا
تا ز چشم آن گل سیراب رفت
خون دل از دیده جای آب رفت
چشمه چشم ترم گرداب شد
از نظر چون گوهر نایاب رفت
در غم نادیدن رخسار او
از تنم تاب از مژگان خواب رفت
در فراق چشم چون بادامنم
از دو چشم اشک چون عناب رفت
در فراق آن گل گلزار حسن
خون دل از چشم شیخ و شاب رفت
در جوانی شد جدا از دوستان
زان توان و طاقت از احباب رفت
در دو ده و هشت نام شد بخاک
زان ضیا تو ر از مهتاب رفت
سوم ماه صفر آن نو سفر
در دل خاک سیه در خواب رفت
سال تاریخش ز طرزی خواستم
بر خود از حسرت چو در تاب رفت
گفت بیرون یک علی دکن پس بگو
آه آب از ماه عالمتاب رفت
۱۳۸۶
ایضا فی تاریخه
از تیغ جور گردون از بسکه زخم خوردم
دل همچو مرغ بسمل در موج خون طپیده
هجران دوستا نرا نادیده می طپیدم
بسیار فرق باشد از دیده و شنیده
سنبل بتاب ذکر سنبل ده حیران
زنگ از هجوم حسرت از روی گل پریده
قمری بیاد قدش در سو گرفته کوکو
بلبل ز شوق رویش از دل فغان کشیده
تا از چمن برون شد آن نوبهار خوبی
پیرامن صبوری گل از غمش دریده


۱۶۴

يارب چسان توان ديد بر خاك تيره تن
او را چو غنچه از ناز در جيب پروريده
در سال بيست و هشتم از جور تازه دهر
شاخ بلند بشكست زان باغ نورسيده
سال وفات او را طرزي ز عقل جستم
زيرا كه تلخ و شيرين در دهر او چشيده
همچون مژه كريمان صد جاويد گفتا
رفتي ز ديده من اي نور هر دو ديده

تاريخ وفات مير كبير كه بعد از فتح هرات در هرات وفات شد

فغان از جور چرخ و گردش گردون بي پروا
كه شانا برانشاند چون گدا بر خاك در تنها
جفا و ظلم بيداد فلك بنگر كه هسث او
سه گردنكش را ميكند چون خاك زير پا
گهي خار كل شويد بكون غنچه در گلشن
كهي از حليه پوشاند كفن بر صورت زيبا
بگواي آسمان پيروت تا بكي آخر
نه رويمين تن گذاري زنده نه ناز كدلان قطعا
گذر از ظلم اي چرخ جفاجوي ستم كستر
و كرنه نالم از دستت به پيش خالق دانا
كه يارب از جفا گردون باين سرنگون آخر
صباغ عيش را شام محرم ميكند برپا
درين سر منزل غربت ز مرك ان امير حق
جهان تاريكتر سازد برويم از شب يلداي
درين ماتم جهان نيلي نسازم جامه چون سوسن
ازين حسرت چسان اتش نگيرد دل تو را اسما
درخشان در در شاه اقليم افغاني
سراي تخت سلطاني امير شير دل اعلي
ببزم و رزم چون رستم بفضل وعدل چو حاتم
بفهم و عقل چون ادم بعدل و داد بي همتا
ازين دنياي پر غوغا بگردونش ملائكها
كه رفت از پيش چشم ما بسوي جنت الماوا
صبوري پيشه كن اي دل كه اخر بر شكيابها
ندارد در جهان ديگر دو ا اين درد جانفرسا
ز پير عقل جستم سال اين ماتم روان گفتا
به صورت بگو طرزي به پيش مردم دانا
چو شهر ذو الحجه آمد وفات و رجعش غرا
بگو انشهر ذو الحجه بود تاريخ او پيدا
بگريه ال و نيارا بگو از بهر تاريخش
بجاي عيش ميگريم از ستم زو بيوفا دنيا
دگر بر جسته خواهي بگو با چشم خون فشان
برفته آه از عالم امير و عادل و دانا
۱۲۷۶

تاريخ


تاریخ وفات محمد رحیم خان
محمد رحیم آن میدان عالی
که در جنگ بوداست همچون پلنگ
بهر جوانمردی از پردلی
دریدی بشمشیر کام نهنگ
زبس کرده مردانگی روز جنگ
جهان بر عدو ساخت چون حلقه تنگ
ولی عاقبت پیش سردار خود
فدا کرد جانرا بناموس و ننگ
زسال وفاتش اگر طرزیا
بپرسد کسی در زمان بیدرنگ
بکش پای امید و انکه بگوی
بشمشیر جان داد آن مرد جنگ
تاریخ وفات حافظ عطامحمد
دوش از اشک دیده ام تر بود
دل پراتش ببان اخگر بود
چشم از بس نداشت ذوق نگاه
مژه در دیده ام چو نشتر بود
دلم از بیقراری طاقت
برتنم خار تار بستر بود
بسکه آشفته بود خاطر من
طبع چون زلف یار ابتر بود
بسکه مخمور جام غم بودم
جای می خون مرا بساغر بود
نی سر حرف نه دماغ سخن
بسکه طبعم زغم مکدر بود
دل ببیابیم چو دید بگفت
کی چنین وضع تو با ور بود
گفتم ای دل چه سخت تعجبی
شبم از غم چو صبح محشر بود
شنیدی که از جفای فلک
از میان رفت آنکه بهتر بود
پیر کامل جناب حافظ جی
انکه مقبول شاه و لشکر بود
در نصیحت گذاری مردم
که بمحراب بکه منبر بود
بیت هفت از صفر به یکشنبه
مرگش از نزد حق مقرر بود
عاقبت میرویم ازین همه
کزازل این چنین مقدر بود


سال رحلتش از خرد بستم
یک عدد کم کن و بگو که ز
گفت چون رهنمای در میر بود
مرشد قطب پیر رهبر بود
تاریخ وفات سردار خوشدل خان
چنان در محشر هم هم زول در آمد
ز بس خاک غم ریخت عمال گردون
چه نسرین و در و چه گلهای رنگین
مجویوه خوشدلی از در ختم
چسان غنچه خوشدلی کل بر آرد
فغان زیر کل رفت پای کل من
بماه ربیع دوم روز شنبه
ز مه بود بیست و سوم آنکه ناگه
چنین گفت طرزی بتاریخ فوتش
که بوشت ز دامان قاتل بر آمد
سرا پای این بحر ساحل بر آمد
که از لای این مهر پر کل بر آمد
که نخل امیدم ز حاصل بر آمد
گزین باغ سردار خوشدل بر آمد
بگلشن اگر چه گل از گل بر آمد
مهی مهذریجو ز منزل بر آمد
میان پرده مرک حائل بر آمد
که از چاه اندوه خوشدل بر آمد
تاریخ وفات مراد علی نواسه سردار خوشدل خان
بر کس چنین ستم نرسیده است از فلک
از بسکه غصه و غم و در دم بدل رسید
کس را وقوف نیست کزین دهر هموار
یک دیده نیست کز ستمش غرق خون نشد
طبعم ازان چو غنچه تصویر بشکفد
زان دیده چون شگوفه ما دام شد سفید
آن غنچه مراد که گل گل نگشته بو د
هر چند خود مراد دل نا مراد بود
ظلمی که بر من ازین کج بها درفت
شادی و سر و عشرت و عیشم بیاد رفت
جمشید کی گذشت و کجا کیقبا د رفت
یک دل جورا و نشنیدم که شاد رفت
کز بوستان من گل رعنا بیا د رفت
کان نور دیده ام ز نظر بلسوا د رفت
از صر صر خزان حوادث بیا درفت
از بوستان دهر چو گل نامراد رفت
طرزی


طرزی زجور چرخ شکایت چه میکنی
از شکوه تو ظلم فلک خود زیاد رفت
آن نوجوان که حاصل باغ مراد بود
در سال هجدهم زبرم هم چو باد رفت
از حقه چهارشنبه و هفتم زماه حج
سوی جنان ز عالم کون و فساد رفت
طرزی ز بهر ماده تاریخ فوت او
پیش معلم خرد از بهر داد رفت
آوازه میان کشید بی سال رحلتش
گفتا نکو وے علی نامراد رفت
تاریخ وفات میان عبدالباقی مجددی غفر الله لها
آه و فغان از جفای گردش گردون
الخذر از کینه زمانه فانی
سینه احباب زمی ناله ستانست
بلکه بدلها نهاده داغ نهانی
از ستم چرخ دون و جور زمانه
قصۀ دارم اگر بلطف بخوانی
کیست که از ناوک جفای عقابش
بر جگر و دل نخورده زخم بیانی
باغ گلی را که دید پر گل و بیدار
داد ببادش ندید با د خزانی
حضرت باقی چو انقلاب زمان دید
کرد از ین خار زار قلب مکانی
طائر روحش ز دامگاه جسد رست
تا ببر سدره شد ببال فشانی
سینه کینه اش عالم لدنی بود
پرزگهر های شاهوار معانی
بود وجودش زجود ظاهر و باطن
مظهر فیضان حق بفیض رسانی
سالک راه سلوک حق بریایست
کاشف سر لطایف و جهانی
طبع سلیش بسبق در مضمون
برده زآب روان گره بروانی
طوطی شیرین سخن بوقت تکلم
داشت از و سر خط فصیح بیانی
باقی باقی بماندو و بـعـا لم
زانکه بدا و ثانی مجدد ثانی
بیست و یکم از سنه وفات نبی بود
روز شنبه گذشت قطب ربانی
طرزی افغان بسال رحلت او گفت
مرشد باقی حی مجدد ثانی
۱۳۸۲


۱۶۸
تاریخ وفات عیال سردار عطاء الله خان فرمود
عرصه شطرنج دهرنچه بازی نمود بر رخ فرزین شاه فیل برانداز کین
کار حریف فلک چال دغا بازیست گرچه بود فیل تن نیز بدرش زمین
پیچ نریس کجروی پس پر فیل بند اسپ اجل افگند رخ رخ شاه چین
گاه رخ حال او شاه دود دور فیل گاه چیدق ز یر افگند از پشت زین
اسب رخ و فیل و شاه مهره پنج و شند هست همه بر نشین مرخ انش مبین
ای فلک غثه جو دشمنیم با تو چند کافکلی در پای فیل دلبر مارا رزین
انکه ریس نازکی خورشید بیش ثبت پا گر بنهادی زناز پا بر خ یاسمین
انگر شرم و حیا در رخ ائینه در میکندش انفعال جائی ق ال جبین
بیست ربیع اول روز دوشبنه بصبح جانب فردوس رفت چاک تن نازنین
ان گل گلزار حسن ارنب نگین و ناز داشت چو نرگس شرم چشم وی باین
از سم اسب اجل در نظر مردمان جای قبا چاک گشت جان و تن نازنین
پیکر روشن زمین رفت سر مغزو هوش بیخود و بیهوش رفت جانب خلد برین
مادۀ تاریخ او خواستم از پیر عقل زانکه رخ او مر است ائنه دور بین
گفت که طرزی مباسشر بخدا دیم ایل نکته گویم ترا خوب چو در ثمن
تاج ملاکت نهاد بر سرش و زد بگشت پادشه نیکر قا وز اسب اجل بر زمین
تاریخ وفات قتل سردار فتح محمد خان فرموده
از بسکه ظلم جا از زمانه بدر رفت جفا و جور برون از شماره عدد است
جفا و جور فلک ارحساب میرو نیست نه یک نه یک نه هزار و نه نیم نه صد دست
جفای او نه جاه تا میرسد تنها که جور او بسر ام وات دسم حد است
ولا چه شکوه کنی از جفا و جور که چرخ بفرق آدم خلیش حو آب در مد است
کی


۱۶۱
گهی بناله بود کارم و گهی با آه گهی ز دیده پر خون سرشک بیحد رفت
چرا بخون نطپد داغ رون سینه من که سوی گور بصد غم شیخ محمد رفت
بسن سی و چهاران جوان وار فتا به بست سخت سوی بارگاه سرمد رفت
بشام شنبه و هفت ده ز محرم بود که با نفوس و فغان سوی خاک مرقد رفت
عجب ندانم که بیجا نگشته است او را بخون طپیده بظاهر با در بدر رفت
ازین است که مدربا سر سبک بالین بداد جان بآئین دین احمد رفت
ازین زیاده دگر گفتگو مکن سرد که خوب طینت جهانی ز جانب بدم رفت
ز بر عقل چو سال وفات او جستم بگفت آه ببازی شیخ محمد رفت
تاریخ وفات شمس الدین خان
من چگویم ز جور چرخ فلک که دلم شد ز دست او خونین
هر زمان دست ظلم این ظالم شهسواری ز عذر زین بزمین
شمس الدین خان که بود مرد جوان کرده طی بیست و چار دار سنین
بیست و یکم ز ماه ذیقعده شد به بخشید او بمرگ قرین
از پی سال فوت او طرزی کرد پیر خرد مرا تلقین
دو عدد کم کن از میان و بگو از میان رفت آه شمس الدین
۱۳۸۸
تاریخ وفات طبیب عبد القادر
دلم از ظلم چرخ فتنه بنیاد هزاران زخم کاری بر جگر خورد
کس از وی روی آزادی نه بیند خوشا مردی که پیش از مرگ او مرد
چو عبد القادر آن دانای حکمت ز دست حور او جام فنا خورد
بسال شصت و نه چون پای بنهاد که تا کیج تیر مرکش از رو
ز شهر ذی الحجه بیست و چهارم بشام چار شنبه دم فرو برد


۱۷۰
پی تاریخ سال رحلت او
خرد بر روی کار این نقش آورد
براعداد جمل چون یک فزائی
ازین مصرع که طرزی روشنش کرد
بخوان پس بهر فوتش مصرع را
حکیم حاذق ما در میان مرد
١٣٨٧
تاریخ وفات سردوست خان
فریاد میکنم زجفاهای آسمان
گردی چه فتنها که بر اهل زمین رسد
هر دم زدی هزار بلاهای ناگمان
برخسروان روم و بخاقان چین رسد
این چرخس چنین نکه پر دوست خا کشد
ازوی بلای مرگ بشاهان دین رسد
طرزی زمرگ شکوه چه داری که در قضا
هر کس که زنده گشت با و خود همین رسد
یک سر ز دست مرگ خلاصی نیافت
گرنی مثل کسی بپیمبرین رسد
خوشدل دلی که تا بدم واپسین سحر
ایمان ببر در شه بجان آفرین رسد
طرزی چوسال رحلت اوخواست از خرد
گفتا که پای او بهشت برین رسد
تاریخ وفات عیال امین الدوله خان
کردم گذر چو باد صبا نیمه در چمن
تا روی کل نظاره کنم برکنارجو
دیدم که عندلیب هزارنده زارزا
دیدم که سرود فاخته وارد گفتگو
سوسن کبود کرده رخ از بس طپانچها
از غصه بر دو نچه شقایق بخون فرو
نسرین عذار خسته و با دام کنده چشم
گل پیرهن دریده و سنبل کشود دمو
رفتم به پیش غنچه و گفتم چه حالتست
گز هر کنار شور و فغانست نای و ہو
رخسار شست غنچه بخون سپس از دو
بگشود اب دور در آمد یگفتگو
کامروز دست باد اجل شاخ گلینی
بشکست کان بمرغ کل و ده زنک بو
بینی که رفت حبا سلطان کوی گشت
از چشم ما بجاک نهان کرد رو ومو
آن عارضی که داغ شدی از نگاه گرم
بر روی سنگ خاره چنان دید جائی او
یا رب


یارب بکام مور جهان دیدنش رواست
جستم زعندلیب مهر و سال فوت او
طرزی بکوی از پی تاریخ رحلتش
آن لب که لب دریغ حمید شت از سبو
آهی ز دل کشید و بمن گفت او برد
بر دور لاله زار جناست جای او
۱۳۲۱
تاریخ وفات میان عبدالباقی
واویلا بیدا و چرخ فتنه جو
بسکه کرد تیره بر عالم فتاند
تا مگر مردم بپاکی سرشت
خاک ماتم بسکه بر سر مرغ بخت
آسمان سرکشته انجم سفته را
سینه ها از اتش غم شد کباب
مرد و زن از درد و وار فریاد و هم
چون نکرید بر زمین مردم ز غم
روز فوت شیخ مخدوم دوست
کاشف اسرار لولاکشف
سینه پاکش پر از اسرار غیب
عاشق روی نبی از جان دل
بیست و یک از ماه مولود نبی
از پی تاریخ سال رحلتش
تاج ایمان بر سرش بنهاد و گفت
گر خطایش شور محشر شد عیان
دیده خورشید چون سر دروان
بسکه گرد و گشت خاک از آسمان
آفتاب و ماه و انجم شد نهان
خلق شد لرزان زمین آمد طپان
دید ها از اشک حسرت ناودان
شیخ و شاب سوز در آه و فغان
چون نمیگرید ملک بر آسمان
خواجه عبدالباقی ان سر دروان
واقف رمز رموز کن فکان
لیک زان حرفی نگفتی بر زبان
بنده خاص خداوند جهان
روز دوشنبه برون شد از جهان
رفت طرزی پیش عقل نکته دان
خواجه عبدالباقی باشد بمان
۱۳۲۲
تاریخ وفات سید احمد خان
سید احمد خان بودا و سید عالی
در سخاوت بیعدیل و در شجاعت بی بینه


از فتوت و ز مروت در جوانمردی و داد
نی کسی مثلش شنیده نی کسی مثلش بدید
بی سبب از دست سید شیا و شقا جخت
این چنین ظلم نمایان کس بعالم کم شنید
طائر روحش درین دنیای فانی تنگ بود
جانب کلزار جنت روح پاک او پرید
هر که آمد در جهان باید چشد جام اجل
خوشدلی انرا که از دست شهادت می چشید
سال فوتش را ز پیر عقل و حشت خواستم
مصرعی موزون و ان از هاتف غیبی شنید
گفت طرزی بهر سال رحلتش برحسته کو
اه وی کر و پدر روز عید قربانی شهید
۱۳۳۱

تاریخ وفات
چنان دل ز درد غم یار مالید
که بر لب نفس همچو تبخاله بالید
چنان ناله و آه فریاد کردم
که بر من دل سنگ هم آب کردید
چنان اشک خونینم از چشم آمد
که جای سر شکم دل از دیده غلطید
چنان سوختم ز آتش دل محفل
که از شعله مندل سر شمع مالید
چرا اشک خونین ز مژگان نریزم
که شاخ کلم مرک از بیخ ببرید
چو کل در عشش غنچه نو شکفته
چو بلبل بر شاخ بسیار نالید
بروز جوانی و ایام عشرت
اجل از سرشاخ نشکفته اش چید
دو اصل نجابت شرافت فرودش
که این آب کوهر بهم خوب پیچید
کذر زین سخن با قضا با ش ساز
بکرید بسی مر که یکبار خندید
بتا ریخ سال و مه و روز طرزی
قلم روی خود بر سر صفحه مالید
ز دل سال عمر شریفش بخستم
دو ده یکی پنج با هم شمارید
ده و پنج ز ایام ماه سیانی
بروز سه شنبه برو مرک خندید
سر از گریه بردار احسبه بر کو
که شاه صالح چشم من دور کردید
۱۳۳۱

تاریخ وفات سلطان علی

۱۷۲


۱۷۳
آه و فغان ز ظلم و جفاهای روزگار
کز تیغ او نفسی جان بدر نبرد
هر نوجوان که سر ز جوانان کشید راست
اول هم از کمان کینش خدنگ خورد
کدم شاخ گل که چرخ بر او دست کین نکشاد
نگشود چشم و باد خزانش بباغ برد
ای چرخ بیوفا چه جفا کرده بیا
کز دست ظلم تو جگر تیر درد خورد
سلطانعلی که نور دو چشم کمال بود
آن نور دیده را ز نظر چون نگاه برد
تنها ز هجر او نه دل من کباب شد
کز درد او دل همه عالم ز غم فسرد
بیگانگان ز حسرت او خون ز دیده ریخت
چون مادر و پدر ز فراق رخش نمرد
مینای خاطر من و یاران دهر کیه است
یارب بفضل خود بچنین غم مساز خورد
ماه رجب که چارده از ماه رفته بود
روز دوشنبه او نفس واپسین شمرد
عمرش بسال پانزدهم چون نهاد پا
برد حیات مرگ بظلم از برش ببرد
طرزی برای رحلت او گفت این سخن
سلطان علی بمرگ جوانی فتاد و مرد
تاریخ تولد
نطبع کس چنین یاقوت سفته
نه کوش کس چنین معنی شنفته
لب طرزی سخن پر صاف گوید
بکاروب قلم تا صفحه شسته
تولد شد یکی مولود می چون ماه
که بخشش جیب دولت را گرفته
چه مولودی که از بس تازه رو
بود روشنتر از ماه دو هفته
چگویم وصف آنمه پاره نور
بود ماهی که در گهواره خفته
بوقت شام و روز عید قربان
بهستی آمد از راه نهفته
پی تاریخ آن مولود مسعود
زبان خامه ام این نکته گفته
سحر جانزا برونگذار و بر گوی
نهال سرو با گل گل شگفته ۱۳۰۱
قطعه تاریخ مسجد جامع سلطان عبدالحمید خان غاز


بنای مسجد سلطان عقل طرز یچست بخنده گفت که تاریکئی زین زیاده مجوی
زاحتساب برآری چوبی نمازا مرا بنای مسجد عبدالحمید غازی گوی
تاریخ مجموعه حمد باری تعالی ونعت محمد مصطفی صلعم
نویسنده که این اشعار شادآب روان کرد وز نوک خامه‌اش آب
چنین شعری که از روشن معانی زند صد طعنه بر خورشید و مهتاب
ز گرمی معانی قطعه‌هایش جهد همچون سپند از جای بیتاب
بدوش هر عبارتش معانی چو طفل ناز پرور رفته در خواب
ز زیر هر خط مشکین سوادش بود ظاهر معانیهای نایاب
چرا رنگین نباشد این چنین شعر که آمد جمله حمد ونعت والقاب
بلی محمود از دیوان طرزی بصد فکر و بصد اندیشه و تاب
ز حمد ونعت این مجموعه پرداخت که میخندد برویش لعل خوش آب
بملک شام در باغ شهیدان برآمد این گهر بیرون ز گرداب
بتاریخ تمامش میزدم دم گرفت از دور گفت از دو بشتاب
چو طرزی از میان بالا برآری بعطر ناز حسن جلوه آداب
من این مصرع ز تاریخش بگویم همه اشعار حمد ونعت او آب
تاریخ مجموعه
محمود خوش نوشت در اوراق این کتاب شرح بدایعی زمعانی کند بیان
هر قسم نثر ونظم درین نسخه کرده جمع از قول فتیان وز گفتار شاعران
اندر حضور شیخ بغداد ماه عید این نسخه شد تمام چو رخسار گلرخان
هر شعر و فرد او همه سنگین و بشدت هر نظم ونثر آن همه ترصیع و درفشان
خود بر ذکای طبع وی این شاهد معدلت در پیش مردمان سخنگوی نکته‌دان
طرزی


طرزى ز عقل سال تمامش چو خواستم
از جيب فكر سر بدر آورد و در زمان
پس از ميان پرده چو بد جور كشيد
گفتا بكو صنايع اشعار شاعران
تاريخ مجموعه ابيات
نه صد وبيست و هشت فرد بود
شعر اين جزو هاى زرافشان
نه صد وبيست هشت را بعدد
در حساب جمل بكن ميزان
اين عدد ها كه در حساب آمد
بديد او را بكش ز نسيان
سال اتمام اين چنين طرزي
عرض كن در حضور شاه جهان
عمر وجاه تو باد پاينده
تا كه بر پا بود زمين و زمان
١٣١٥
تاريخ مجموعه خط شكسته
لب طوطى خامه بى جسته
بكل صفحه را دسته از غنچه بسته
درستى معنى در و ميجويا
نوشته اكر چه بخط شكسته
درست و شكسته زهم دور باشد
كه ديده است يجا درست و شكسته
ز معنى نمكين و الفاظ شيرين
تو كوئى كه كلكى يكى دسته بسته
بماه محرم بروز دو شنبه
شد اتمام با خاطر و طبع خسته
ز حيرت هزار و فزون بود سخته
بملك كراچى چنين غنچه بسته
بتحفه طرزى بضمان مخردان
يكى نكته خوب مرغوب بسته
با تمام تاريخ سال تمامش
چنين مصرع از طبع برجسته جسته
غلطهاى بيجاى او را بر آور
رقم كرده طرزى بيانش شكسته
١٣١١
تاريخ مجموعه صنايع
قلم چونكه برداشت محمود طرزى
سخنهاى مرغوب محمود بنوشت
صنايع مرغوب و اشعار مطبوع
زسعد و سلمان و مسعود بنوشت


١٧٤
چنین کارکان بود بسیار مشکل زبس شوق از زود هم زود بنوشت
بباغ حسینی و ملک کراپے بوقت خوش و سال مسعود بنوشت
سر هفته از شهر شوال آخر که این نکتہای در آمود بنوشت
بتاریخ اتمام او کلک طرزی بتمید این حرف مقصود بنوشت
ورقصهای بد را انو دور افکن چه مجموعه خوب محمود بنوشت

تاریخ اشعار منتخبات دیوان طرزینا ١٣٠٠

نسخه خوبی عجب محمود بیکٹ کرده از اشعار طرزی انتخاب
خوش خط خوش سطری کوچک و در نقطهها بر صفحه اش چون مشکناب
از جواهر های معنی صفحه اش پر بود چون بحر از در خوشاب
جلوه حسن معانی زیر خط هست چون خورشید پنهان بسحاب
خط مشکین است بر طرف ورق یا بروی یار کاکل خورده تاب
این چنین خط خوش و اشعار خوب چشم روشندل مگر بیند بخواب
یافت در بغداد تحریرش بنا از ره سرگشتگی و انقلاب
در دمشق شام روشنتر ز صبح در محرم یافت اتمام این کتاب
سال اتمامش زطرزی خواستم از سر عقل و خرد داد این جواب
را می زن دال خای نعمی دال رو کن بدر از مصرعش بهر حساب
بعد از ان در سال اتمامش بکو کرده از دیوان طرزی انتخاب

تاریخ اشعار عُراق و هِند ١٣٠٣

این نسخه که هست در نکوئی طاق طرزی بنوشت در ره شام و عراق
این صفحه چند را رقم کرد بقلم در روز بلای هجر و در شام فراق
در ماه حج این نسخه با تمام رسید در اهل دمشق شام همچون نفاق

از حرف
۲۲۸


از حرف بکوگذر بکو تاریخش
اشعار جدید سفر هند و عراق
۱۳۰۵
تاریخ سراپا
چه رنگین سراپای خوبی نوشته
با وراق رنگین یکی نو بهار
زربط مضامین و ترکیب معنی
شب عید قربان و صبح سه شنبه
پی سال اتمام او گفت طرزی
زبیگانه پرداز تا بگویم
مضامین در و همچو سن نوشته
ریاحین معنی در و پشته پشته
گهر را در رشته صد جا برشته
ملک کراچی بهم جمع گشته
به پیش حریفان از سر گذشته
باین سان سراپا کی کس نوشته
۱۳۰۱
تاریخ مجموعه
این کلام نغز اسا دان که محمودش بود
در کراچی شد با تمام در بغداد یافت
پیرپیران شاه جیلانی که خاک درگش
در میان نیمه شعبان بغداد شریف
از شمار شعر این مجموعه تاریخش بدان
یکصد و دو ما جعل را دور کن وانگه بگو
خط و جوش سطر و زیبها و چوش قلب آمد
صد شراف برخشش از خاک مرقد آمد
از فراز فرقدان بالاتر از قد آمده
این جواهر ها بهم یکجا معقد آمده
این چنین تاریخ طرزی طاق هم فرد
هفت هزار و چار صد یکدو سه فرد امد
این قطعه تاریخ وفات شاعر مرحوم قبل گاه طرزی صاحب
در نسخه دیگر یافته در اخر قطعات تحریر یافت
بر چرخ نه خیر خبر نیست بهم گردان
نی صورت شان ظاهر نی حشمت شان باهر
هرپای که بردارند بر باد و هد خلقی
سخت است جفای شان سست است وفایشان
که دور واسد خوانند که وسع بر هیران
نی مقصدشان قاهر که سر خوش و حیران
هر جای که رو ارند صد شهر کند ویران
پیش است بلای شان برجان دل ایران


که شاهجهانی را بر تخت نهند تختش
که مرد دلیری را بر چرخ کشد ایوان
بر تخته مرک افکنده در بیکسی و غربت
شاهی که نشان او شاهان جهان حیران
بر مرد و زن افغان میکرد ز بس رحمت
شد نام شریف او سردار رحمدل خان
سر خیل همه افغان در اصل در دران
از سوی وطن آمد شادان ببرۀ ایران
شاهنشه ایرانش از رتبه و جاه او
بر صدر نشانیدش با عزت با صد شان
آخر بد و صد حسرت از دست اجل نوشید
پیمانه مرگی را کرد در برفتش جان
در وقت وفات خود با شاه وصیت کرد
نعشم برسان شاها در پای شه مردان
از پهلوی دینداری این رتبه و عزت یافت
آسود دران مرقد از همدمی قرآن
بر نیمه شوال در آخر یکشنبه
بر ملک فنا زد پا در مملکت طهران
چون بود بهار جان در باغ دل طرزی
جو سال وفات او در باغ بهار جان
قطعه برای عاکف پادشاه وزیر سلطان ۱۳۲۸
آصف جم مرتبت یعنی که عاکف پادشا
انکه یک قدرش از جوزا فراتر آمد
اصل پاکش آب از ابریز کی خورده
زان چو کوهر های او بر فرق سرها سر آمده
با بزرگیهای دانش ماه چرخ و آفتاب
از سها و نقطه و از ذره کمتر آمده
در بلندیهای اوج هردال چرخ عقل
رای او روشتتر از خورشید انور آمده
پیش ماجوج ستم از تیغ سدی بسته است
تا ارسطو عاکف سلطان سکندر آمده
خاک پایش از شرافت بسکه دارد آبرو
سرفرازان را بسا از جای افسر آمده
طرزی افغان بیمال هر دلی پابند
از برای التجا بر خاک آن در آمده
چون بزرگان بیدماغ و کم سخن افتاده اند
گفتگوزان مختصر بر طبع خوشتر آمده
طاس نرد چرخ بر حکم تو بندد نقش کار
تا کشا و دست در برد بای وششدر آمده
قطعه در بغداد شریف گفته شد.
هیچ


صبح و روسیا برغوث و شب سیاهی کاظلمین برد قلم زان سفینه قدس و نور اقدس می‌رسید
شد زر خالص دل قلب سیاه چون سمم بسکه فیض کیمیایازان در برین جس میرسید
بسکه بغداد است مالامال از انوار فیض نور حق هر دم بدل از پیش و از پس می‌رسید
بسکه نخل با ور گشته است در دهقان قدس زین کهن گلشن بکف گلهای نورس میرسید
فیض آب ابر این دریای رحمت نیزئی نی بمن تنها رسد این غم بهر کس میرسید
قطعه میرزا عبدالواسع خان در تعریف طرزی صاحب
آنرا که بخت و دولت اقبال سرمد است از جان و دل غلام غلام محمد است
یارب چه جوهر است هیولای صورتش کز امتزاج عنصر و ارکان مجرد است
یا روح یا که عقل ندانم چه خوانمش نی حد ذاته نه مرکب نه مفرد است
کاهی فصاحت ار بکشاید زبان نطق سحبان پیش او چو سخن نادان ابجد است
نحوی بود جاعت در مکتب کلام او کافی خطیب مسقط کو چون مبرد است
حرف است قصۀ دیگران با وجود او او مسند الیه بود نیز مسند است
محدود در محاوره عقل کی توان ذاتی که در ستایش خود برتر از حد است
دستش از ان مساعد باز و بمعنی است کا ندر صف مجاز یدالله مؤید است
با منطقش ناطقه را است جای نطق کز جنس و نوع و فصل همان ذات مقصد است
شاء مدایح دولت تو واسع حزین امروز نیست بلکه خود از ابد و از حد است
قصیده من کلام میرزا احمد علی خان در تعریف
دیوان بلاغت نظام طرزی صاحب افغان
تبارک الله ازین دفتر و ازین دیوان که میبرد دل می‌کشد از مقابل جان
کجا نوشته دبیر فلک چنین دفتر کجا نگاشته کلک زمان چنین دیوان


ز لفظ و معنی این حفل در زمین بید
نه قهرنی است ز اشعار بلکه در معنی
مقرر است که باشد سفینه اندر بحر
صفای صفحه او چون بیاض کردون جر
ز زینت رقمش کل شمردم غرق عرق
خطوط آن فلک پر ستاره روشن
برشک از خط مرغوب آن دل یاقوت
سیاه پوشش از خط پر معنیش پیچیب
نه آن سواد مداد است بربیاض که هست
ز نقش لوحه آن عکسی آفتاب منیر
مرقش بخط رومی خطان خوشخط
به بیند از قطعات مصورش مانی
قصایدش بمقاصد نموده دل را را
ز شوخی غزل آن غزاله خونین دل
ز بس لطافت ابیات حسن ترجیعات
مخمسات لطیفش حواس خمسه جسم
ز خوبی قطعات نگوی رقعات
نو بهار شود گر چه باغ و بستان سبز
دگر بروضه رضوان چه حاجت اینرا
چسان موافق خاطر نیفتد این اشعار
که هست قائل آن معدن سخا و کرم

ز حسن و خوبی آن هم پس پر حیران
سفینه ایست پر از در و لؤلؤ و مرجان
کنون ببین که شده بحر در سفینه نهان
سواد نقطه او همچو خال مهرویان
ز زیب صفحه آن داغ لاله نعمان
حروفی آن صدفی پر جواهر غلطان
سجل ز خوبی مکتوب آن بجان سبحان
از انکه چشمه حیوان بظلمت است نهان
بروی صفحه کافور مشک کرده عیان
ز تاب جدول آن پرتو ی مه تابان
بکمال شده جمع از خطوط استادان
شده به پیش بنانش چو نقش بت حیران
متاقش به نقیبان صدق داده روان
ز خوبی سخن آن سخنوران حیران
بود بسند و محقق بعقد جان ارزان
رباعیات بدیعش چهار رکن جهان
شبیه باغ جنانست روضه رضوان
شود ز دیدن این نو بهار پیر جوان
که ممکن است چنین باغ بخیران امکان
چسان قبول طبایع نباشد این دیوان
که هست جامع آن فخر زمین و زمان

فریزدیم؟


۱۸۱
فرید عهد و اوان خسرو بلند مکان
یگانه داور دوران غلام محمد خان
جهان جود و سخا بحر لطف و کان عطا
فلک مطیع قضا بر سپهر قدر او عان
رسپهر جلال آفتاب اوج کمال
خدیو کشور جان شیر شاه نشان
بدل قوی و بکف بازل و بدست جواد
بعقل پیر بکان کامل و ببخت جوان
بذہن ہندسه خوان و بفہم حکمت دان
بطبع موی شکاف و بنطق عذب بیان
بعلم و فضل و بلاغت مسلم آفاق
برتبه فخر جمیع طوائف افغان
سلیم نفس و غنی طبع و اعلی همت
سعید فطرت و صائب ضمیر و عالی شان
ز آبداری نظمش شد و بنظامی آب
خجل شده ز مضامین عالمیش سلمان
ربوده دل بخیالات نازک از بیدل
ربوده جان بمعانی بکر از طوفان
ندامی انور او انوری گرفته سبق
شده مرید کمال فصاحتش سبحان
ز بس نتائج فکر وز بس معانی بکر
رواست کویم اگر اوست ثانی حسان
بلطف شعر و سخن داد شاعری دادہ
اگر غلط نکنم اوست سعدی دوران
بطرز شعر جواز شاعران بوده چنان
از ان شده متخلص بطرز افغان
ز چشمه سار ضمیر و ترشح قلمش
چکد زلال معانی چو قطره نیسان
ضمیر انور او همچو خور از ان صافت
که خورده شیر صفا با سحر ز یک پستان
بلی کلام ملوک است چون ملوک کلام
ربوده زان ز میان کوی سبقت از میدان
برزم و بزم از و با نظام سیف و قلم
برای و حزم از و بر دوام شوکت و شان
تخم آتش سوزان بلطف آبحیات
برزم رستم دستان بجو شیر ژیان
بپیش ابر کفش قطره ایست مایه بحر
بنز د همت او شمه ایست حاص کان
نسیم خلقش اگر سوی بوستان گذرد
دهد بجای کیا از کلیش کل و ریحان
زبی تجشم خرد فکر روشنت چو بصر
ز بی تکیم هنر رای انورت چو روان


توئی که شعر تو سحر است لیک سحر حلال
ولیک انکه ترا حاصل است طی لسان
بنظم و نثر تو منظوم ناطقان بی نظم
نظیر شعر تو اشعار شاعران هزیان
ز بحر فیض تو همواره مفلسان منعم
بخوان جود تو پیوسته سائلان مهمان
درین جهان بنره فضل از تو شد معلوم
درین زمان صفت شعر از تو گشت عیان
بچشم عقل بود قند بار ویرانی
توانه کمال هنر گنجی اندرین ویران
زا بر لطف تو شد کشت عالمان سرسبز
ز فیض جود تو شد کار شاعران سامان
شدی هلاک ز بیقدری اهل علم و هنر
اگر نه پای شریف تو آمدی بمیان
ز قحط جود شدی شاعر از جهان معدوم
طبیب لطف کرمی مگر ویش درمان
کمین محب صمیمیت صدق دل احمد
که مین غلام قدیمت محمد اکرم خان
یکی بمدحت تو روز و شب بجان مشغول
یکی بخدمت تو سال و ماه بسته میان
چو حاصلست چنین نعمت مشو غافل
تو نیر وقت غنیمت شمار و قدر بدان
بشادی دل احباب دکوری دشمن
بخور بپوش ببخش و مخور غم دوران
بپاش غزه بمیناکه تا نظاره کنی
بچار عنر چنان بگذرد که برق یمان
سپهر مرتبا سرورا شهنشاها
توئی خلاصه دوران وسائه یزدان
اگر چه وصف تو ز اشعار من بدان نارد
که کل ریز به بستان و زیره در کرمان
ولی ز صدق دل خویش اندکی گفتم
که یاد کار بماند ز من درین دیوان
و گرنه ذات تو ز اوصاف خلق مستغنی است
که نور خور نشود زائد از مدیح کسان
همیشه تا بود از شعر معتبر دفتر
مدام تا بود از نظم منتظم دیوان
بود بمدح تو مشحون دفاتر ایام
بود بوصف تو احمد همیشه دست خوان
محب ذات تو مقبول باد چون آدم
عدوی جاه تو مردود باد چون شیطان
ولی نعمت عصرا و حاتم عبدا
با بر نسبت دستت کنم زهی بهتان
کدابر


۱۸۳
که ابر قطره آبی بحر بد گوید گفت چون بحر در ریزد و بوی خندان
سخا و جود تو بر مفلسان همیشه شفیق کف کفیل تو بر سائلان همیشه ضمان
درین زمان که بود قحط بود و عالم عجائب است مرا از غرائب دوران
که کر شدش به غزنین به هر فردوسی نمود وعده بیک بیت اشرفی حسان
ندا و عاقبت الامر انچه وعده نمود به بخل کشت مسمی میان عالمیان
تو آن شهی که بدادی درین قصید برا صد اشرفی صله ناکرده وعده احسان
بنظر وسعت آن شهر بار روی زمین که بود بر همه شاهان سروران سلطان
عطای بخشش وجودت درین اواصا کرار سید که شود منکر از چنین برهان
خدا و خلق ز تو با در راضی و خشنود تنت درست ولت شاد باد جاویدان
شوی زعمرو جوانی زبخت برخوردار بحق جمله مردان حرمت قرآن

مت تمام شد بعون الملک المنان قصائد سراسر

فوائد جناب فصاحت و بلاغت نشان فرید عهد

د آوان سر د فتر اهل زبان منبع الجود و الاحسان سرا

غلام محمد خان المتخلص بطرزی صاحب افغان

بدست خط حقیر العباد محمد زمان

خلف طرزی


۱۸۳

صاحب افغان طول عمره
یوم چهارشنبه بیستم رمضان
المبارک سنه ہجری ۱۳۰۹
بحرج دار بمشتری نشان چاپخانه
نشان دولت جمدتید افغان

قطعات تاریخ تولد و وفات و غیره قطعات
طرزی صاحب افغان متصل با قصائدات
سعی و اهتمام سردار محمد انور خان پسر سردار
محمد سرور خان برادر سردار غلام محمد خان
خلف الصدق سردار رحمدل خان درانی قندھاری
نور اللہ مرقده چونکہ این کتاب در دفتر سرکار رجستر
شده باید که هیچکس این کتاب را بغیر اطلاع سردار
محمد انور خان چاپ نکند حرره محمد زمان ۱۳۰۹


[BLANK PAGE]