Afghanistan Digital Library

adl0197

http://hdl.handle.net/2333.1/4tmpg5kz

This is a PDF version of an item in New York University's Afghanistan
Digital Library (http://afghanistandl.nyu.edu/). For more information about
this item, copy and paste the "handle" URL above into a web browser.
When referring to or citing this item please use the "handle" URL
and not this document or the URL from which you downloaded it.

All works presented on New York University's Afghanistan Digital Library website are, unless
otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely
reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.
NYU Libraries, Digital Library Technical Services, dlts@nyu.edu


مت مید قرآن
من كان لله كان الله له
البته که درین با زمان همایون کار والانشان کتاب جهاد یے
با نظام نیک انجام بیا د پنها.
اثری کزر میں زمان
رساله تلخيه
میر محمد عظیم خانا ساجیح به دام مده
از تالیقات فاضل حل عالم مثل جامع علوم قائد عبد لرحمن خان
دار السلطنة كابل طبع شد


۲

بسم الله الرحمن الرحیم

ستایش بی غل و غش و نیایش بی آلایش سزای بارگاهش
حضرت کریم رحیم سراسر بخششی را سزاست که بمحض رحمت
بی علت و کرم بی قلت خود از خزانه جود و گوهر افروز
کتاب کریم و سنت واجب التعظیم را تاج افتخار ناجیان
که گل سر سبد امتیان صاحب لولاک اند عنایت فرموده


لِقَوْلِهِ تَعَالَى قَدْ جَاءَ كُمْ مِنَ اللَّهِ نُورٌ وَكِتَابٌ مُبِينٌ
قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ
وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ
و از لمعهٔ آن دو گوهر گران بها وازشعشعهٔ آن دو نیّرفیض
و صفا در ثمین ایمان بلعل نگین تبعیت نبی آخر الزمان و
اصحاب را از ظلمتکدهٔ بدع و اهو ا و شبستان ضلالت و غوا
بزمرهٔ تقیّهٔ مرضیّهٔ ناجیّه کشته قلادهٔ گرویدگان پیغمبر پاک را
کرامت نموده لِقَوْلِهِ تَعَالَى فَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَزَّرُوهُ
وَنَصَرُوهُ وَاتَّبَعُوا النُّورَ الَّذِي أُنْزِلَ مَعَهُ


۴
اولئك هم المفلحون جلت كلمته وتمت
نعمته وعظمت منته بارسال ذلك النبي
الكريم الذي هو بالمؤمنين رؤف رحيم
صلي الله تعالي عليه واصحابه وتابعيهم
افضل صلوة واكمل تسليما اما بعد چون
درین اوقات میمنت طبقات همت والا نہمت اعلیحضرت
پادشاه اسلام پناه دیانت دستگاه حجی امیر اسیر زاده خدوی
خدا داده مهد ارکان دین متین و شید بنیان حضرت سید المرسلين
شهریار با خبرت خسرو مظفر پر و والا قدرت امیر ممالک افغانستان از


شعر اَمِیْرٌ لَهُ عِلْمٌ وَفَضْلٌ وَرَحْمَةٌ + وَبِرٌّ وَّاِحْسَانٌ وَّلُطْفٌ
وَاِنْعَامُ وَلِلْمُلْكِ مِنْهُ عِزَّةٌ وَّمَهَابَةٌ + وَلِلدِّیْنِ
وَالدُّنْیَا نِظَامٌ وَّانْتِظَامُ + اَمِیر ابن الاَمِیر ابن الاَمِیر
اَمِیر عبدالرّحمٰن خان خَلّدالله ملکه وَاَجریٰ
فِی بحار العَظَمَةِ وَالجَلاَلُ فلکُه بعد از فراغ گونه از استحکام اساس
دین و دولت و استتمام مراسم قریبةالاندرس مملکت
از قبیل تکمیل امور مساجد و جماعت و ترویج بازار کاسدالله علیاً
سنت و جماعت اقتضا، آن فرمود که تمیز فرقه ناجیه سنتِ مرحومه
از سائر فرق ضالّه مبتدعه بوجهِ حسن و توجیه امین ازین دو خیر فقیر


۶
وتحریر درمده التجدید کوشش نزد قریب و بعید و جدید و پلید
و اصرار وعید مگرد و لهذا این خادم الشریعة المتوسل
الى الله باقوى الذريعة الراجي بلطفه الباری عبدالرحمن الابدالی
ابن سالک سلک التسدید قاضی محمد سعید شهیر بخان ملاباجو
عوائق و عموم علایق از بندگی خالق و خدمت خلایق مختصر
بعبارت سلیس بری از تکلف و روش روشن عاری از
تصلف محلو بلطائف آیات قرآنیه و احادیث شریفه عجا
در قید سلم آورده بفصل التفرقة بين الضال والناجية
نام نهاده بعرض ایستاده گان عتبه سریر خلافت مصیر
رسانیدم


رسانیدم شاید بعرض قبول و پسندیدگی خواطر عواطر ملازمان
سلطنت مشمول رسیده تمام رساله آنگاه کامل و کمال آن
در ان اوان تام که این خادم الشریعتیه را سبب نیکی نام در بدا
و ختام گردد و ماذلك على الله بعزيز ومنه حسن التسديد و توفيق التمني
فاقول وبالله التوفیق که شارح مواقف در خاتمه کتاب بیان فرقه
مبتدعه را بدین سیاق نموده که کبار فرق اسلامیه هشت اند
معتزله و شیعه و خوارج و مرجیه و نجاریه وجبریه
و مشبه و ناجیه پس هر یک ازین فرق بعقاید گوناگون منشعب
شده فرقه های دیگر از یشان برخاسته اند چنانچه معتزله است فرقه


۸
و شیعه بیست و دو فرقه و خوارج بیست فرقه و مرجیه پنج فرقه
و نجاری سه فرقه و جبریه یک فرقه و مشبه یک فرقه و ناحیه یک فرقه
که مقدار جمیع این فرق عدد منصوصی حدیث را تام و کامل مینماید
کما قال الشارح المواقف في كتابه في خاتمة بحث
الامامة فهذا هي الفرق الضالة الذين قال
فيهم رسول الله صَلَّى الله عليه وسلّم ستفترق
امتي ثلاثا وسبعين فرقة كلهم في النار الا الناجية
المستثناء الذين قال نبى صلى الله عليه وسلم فيهم هم
الذين هم على ما أنا عليه اصحابي فهم الاشاعرة
السائل فی جواب


۹

والسلف من المحدثين واهل السنة والجماعة
و مذهبهم خال عن بدع هؤلاء كذا ذكر نحوه
شارح المقاصد وهياكل النور وآخند سيو فـ
في مصنفاتهم

واز مضمون آیات شریفه و حدیث و جمیع کتب عقاید و کلامیه
پر ظاهر است که کسانیکه بتبعیت رسول کریم و صحاب ولایت نظیم
از صدق نیت بقصد جهاد کمر جهت دارا حُسن عقیده و اعتقاد
بسته متصدی امثال این شداید و مشاق گردیده بفخر شهادت
فایز شوند البته بحكم من كَانَ لِلهِ كَانَ اللهُ لَهُ محسوب


۱۰
بفرقه ناجیه اند و مؤیدات این مدعا از نصوص کتاب و احادیث
صحیح الانتساب زیاده از ان است که در امثال این مجال متعذر
ایراد آن تواند شد بنا بر ایجاز اکتفا بذکر بعضی نموده شد آیه شریفه
اَوّل اِنَّ اللهَ اشْتَرَى مِنَ المُؤمِنِينَ أَنفُسَهُم
وَأَمْوَالَهُمْ بِأَنَّ لَهُمُ الجَنَّةَ يُقَاتِلُونَ
فِي سَبيلِ اللهِ فَيَقْتُلُونَ وَيُقْتَلُونَ وَعْداً
عَلَيْهِ حَقَّاً فِي التَّوْريَةِ وَالإنْجِيلِ وَالفُرْقَانِ
وَمَنْ أَوْفَى بِعَهْدِهِ مِنَ اللهِ فَاسْتَبْشِرُوا
بِبَيْعِكُمُ الَّذِيْ بَايَعْتُمْ بِهِ وَذَلِكَ هُوَ الْفَوْزُ
العظيم


۱۱

تفسیر و ترجمه بدرستیکه بخرید خدای عزوجل از گروه بوگان
نفسهای ایشان را که مباشر جهاد شوند و مالهای ایشانرا
که در راه خدای تعالی نفقه کنند با انکه مرایشان را
بهشت است کارزار میکنند این مؤمنان که نفس ایشان
خریده شده است در راه خدای عزوجل و طلب رضا ر او
پس کاهی میکشند دشمنان را و گاهی کشته میشوند بدست
کفار غدار یعنی وعده کرد ایشان را خدای عزوجل با بیع و شرًا
وعده دادنی ثابت و باقی که خلاف نیست در ان در کتاب های خود
که نازل بموسی علیه السلام مثل توریت و انجیل که نازل بعیسی


۱۲
و قرآن که نازل بر محمد صلعم است و کیست و فا کننده تر بعهد
و پیمان خود از خدای عز وجل زیراکه خلف وعده زشت است قدم
نند بران کریمی از ما پس چگونه اکرم الاکرمین قدم زند بر خلف
وعده پس شادمان بشید ای مؤمنان بخرید و فروخت خود که
مبایعت کردید بآن و شاد شوید بآن بی نهایت شادی زیرا که
شما میفروشید فانی را که اموال وانفس است در بدل باقی
که جنت است و آن بیع که کردید در ان رستگاری بزرگ است
آیهٔ دویم قوله تعالي وَلاَ تَقُوْلُوْا لِمَنْ يُقْتَلُ فِيْ
سَبِيْلِ اللهِ اَمْوَاتٌ بَلْ اَحْيَاءٌ وَلٰكِنْ لاَّ تَشْعُرُوْنَ


۱۳
تفسیر و ترجمه و مکوئید مرانکسان را که کشته شد یا شود در
راه خدای عز و جل یعنی در جهاد که ایشان مردگانند بلکه ایشان
زندگانند در حضرت مالیکن نمی دانند انرا از امام مجاهد رحمه
الله علیه روایت است که رزق داده شوند شهیدان را از میوهٔ
جنت و در حق شهید طبرانی و عبید بن حمید بسند ثقات
روایت کرده از عبدالله بن عمر رض که گفته وقتی که بنده در راه
خدای تعالی مقتول کردد اول قطرهٔ خون او که بر زمین
افتد کنانان او بخشیده شود پس پارچهٔ از بهشت آید
و نفس او در ان پیچیده شود و او را جسدی از بهشت آید دران


۱۴

مرکب کرده شود روح او را با ملایکه بسوی آسمان رود و با ملایکه
باشد که از اول خلقت با فرشتگان بود تا که او را بحضور حضرت
رحمان حاضر سازند پس سجده کند پیش ملایکه و ملایکه بعد ازان
بسجده روند و حق سبحانه تعالی ارواح ایشان را در جوفهای
طیور خضرا در آورده تا بر انهار جنت ورود نمایند و از میوهای
بهشت بخورند و در زیر قنادیل ذهب که در سایه عرش
معلق اند می آسایند و میگویند که یارب العزت که باشد
که خبر ما را به برادران ما که در دنیا اند برساند که تا بر احوال ما اطلاع
یافته از امر جهاد تقاعد نمایند حق سبحانه تعالی فرمود


۱۵

که من میسازم پس این آیت نازل شد قوله تعالی وَلاَ
تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْوَاتًا بَلْ
أَحْيَاءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ فَرِحِينَ بِمَا
أَتَاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ الآیه ای گروه امتنان
احمدی عرق عصبیت دین و حمیت اسلام را در حرکت آورده دفع
فساد کفار فجار و قلع و قمع ایشان را بر همت خودها واجب دانید
و تیغ غزو و جهاد بنیاد زمرۀ ضلال و فساد را براندازید
و اگر بدرجۀ شهادت فایز شوید از عذاب الیم نجات
یابید و گویا تجارتی کرده باشید که ربح آن شمول منافع نشاتین


١٩

خواهد شد بفحوای ایۀ سؤم قوله‌تعالیٰ یَا أَيُّهَا الَّذِينَ
اٰمَنُوا هَلْ اَدُلُّكُمْ عَلَىٰ تِجَارَةٍ تُنْجِيكُمْ مِنْ عَذَابٍ أَلِيمٍ
تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَتُجَاهِدُونَ فِي
سَبِيلِ اللَّهِ بِأَمْوَالِكُمْ وَأَنْفُسِكُمْ ذَٰلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ
إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ. يَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ وَيُدْخِلْكُمْ
جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ وَمَسَاكِنَ طَيِّبَةً
فِي جَنَّاتِ عَدْنٍ ذَٰلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ وَأُخْرَىٰ
تُحِبُّونَهَا نَصْرٌ مِنَ اللَّهِ وَفَتْحٌ قَرِيبٌ. آيۀ چهارم
قوله‌تعالیٰ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ اٰمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ


۱۷

وَابْتَغُوا إِلَیْهِ الْوَسِیلَةَ وَجَاهِدُوا فِی سَبِیلِهِ
لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ الآیه صاحب تفسیر غنیة الطالبین
در تفسیر آیه مذکوره فرموده که مراد از وسیله رسول اکرم صلعم
و اصحاب او و یا کسانیکه بطریقه تبعیت نائب مناب حضرت
رسالت مآب هستند و تبعیت می‌کنند بسبب تبعیت او درآ
بمطالب و مآرب کمالات فایز شده مفلح میشوند و نجات می‌یابند
آیه پنجم قوله تعالی فَالَّذِینَ آمَنُوا بِهِ وَعَزَّرُوهُ
وَنَصَرُوهُ وَاتَّبَعُوا النُّورَ الَّذِی أُنزِلَ مَعَهُ
أُولَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ آیه ششم قوله الکفر الرسول


۱۸
وَالَّذِيْنَ آمَنُوْا مَعَهُ جَاهَدُوْا بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنْفُسِهِمْ
أُوْلَئِكَ لَهُمُ الْخَيْرَاتُ وَأُوْلَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُوْنَ
ولاشك ان تابع المفلح مفلح آيۀ هفتم قوله
تعالى لِلْفُقَرَاءِ الْمُهَاجِرِيْنَ الَّذِيْنَ أُخْرِجُوْا
مِنْ دِيَارِهِمْ وَأَمْوَالِهِمْ يَبْتَغُوْنَ فَضْلاً
مِنَ اللَّهِ وَرِضْوَانًا وَيَنْصُرُوْنَ اللَّهَ وَرَسُوْلَهُ
أُوْلَئِكَ هُمُ الصَّادِقُوْنَ وَالَّذِيْنَ تَبَوَّءُ الدَّارَ وَالْإِيْمَانَ
مِنْ قَبْلِهِمْ يُحِبُّوْنَ مَنْ هَاجَرَ إِلَيْهِمْ وَلَا يَجِدُوْنَ
فِيْ صُدُوْرِهِمْ حَاجَةً مِمَّا أُوْتُوْا وَيُؤْثِرُوْنَ


۱۹

عَلی اَنْفُسِهِمْ وَ لَوْ كانَ بِهِمْ خَصاصَةٌ وَ مَنْ

يُوقَ شُحَّ نَفْسِهِ فَاُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ وَ لا شَكَّ

اِنَّ تابِعَ الْمُفْلِحِ مُفْلِحٌ آيَهُ هشتَم قوله تعالی

وَ لْتَكُنْ مِنْكُمْ اُمَّةٌ يَدْعُونَ

اِلَی الْخَيْرِ يَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ يَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ اُولئِكَ

هُمُ الْمُفْلِحُونَ و این گروه ایشان رستگارانند از عقاب

عقاب و پیوستگانند بدرجات ثواب اَی الظّافِرُونَ

بِما طَلَبُوا النّاجُونَ عَمّا هَرَبُوا یعنی این گروه یابندگانند

بآنچه طلب نمودند آنرا و نجات یافتگانند از آنچه گریخته‌اند


۲۰

آیه نهم قوله تعالى وكذالك جعلنا كم امة
وسطا لتكونوا شهداء على الناس آیه دهم قوله
هو الذی ارسل رسوله بالهدى ودين الحق
ليظهره على الدين كله وكفى بالله شهيدا آيه
یازدهم قوله تعالى كنتم خير امة اخرجت
للناس تأمرون بالمعروف وتنهون
عن المنكر فان خيريتهم وجعلهم شهداء
على الناس يوم القيمة يدل قطعا على عدالتهم
وعصمتهم عن الضلالة كذا من تبعهم


۲۱
این نصوص قرانی بالکل دلالت دارند بر نجات یافتن کسانی
که پیروی و روش اصحاب کبار را می کنند خصوصا شهدا
زیرا که حق سبحانه تعالی گواهی داد باینکه ایشان بهترین مردمان
بقول خود مُحَمَّدُ رَّسُولُ اللَّهِ وَالَّذِينَ مَعَهُ أَشِدَّاءُ
عَلَى الْكُفَّارِ رُحَمَاءُ بَيْنَهُمْ تَرَاهُمْ رُكَّعًا سُجَّدًا
يَبْتَغُونَ فَضْلًا مِّنَ اللَّهِ وَرِضْوَانًا سِيمَاهُمْ
فِي وُجُوهِهِم مِّنْ أَثَرِ السُّجُودِ ذَٰلِكَ مَثَلُهُمْ فِي
التَّوْرَاةِ وَمَثَلُهُمْ فِي الْإِنجِيلِ كَزَرْعٍ أَخْرَجَ
شَطْأَهُ فَآزَرَهُ فَاسْتَغْلَظَ فَاسْتَوَىٰ عَلَىٰ سُوقِهِ


۲۲
يُعْجِبُ الزُّرَّاعَ لِيَغِيظَ بِهِمُ الْكُفَّارُ وَعَدَ اللهُ
الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ مِنْهُمْ مَغْفِرَةً
وَأَجْراً عَظِيماً و مقام بزرگ تر و بلند تر نیست از مقام قومی
که خدای تعالی ایشان را بصحبت و نصرت پیغمبر خود و اصحاب
او اختیار کرده در حق ایشان فرموده مرایشانرا وعده امرزنش
و مزد بزرگ نموده ازین آیت صریح معلوم شد ناجیه آن کسانند
که در روش بر طریقه آنحسان روند که بمرامی محمد صلی الله علیه
وسلم بودند و نصرت میدادند و جهاد میکردند و بقر شهادت نام
می شدند زیرا که موافق ممدوح ممدوح است چون شهدا باین قصد


۲۳
بی توقف عزم جهاد با کفار فجار جزم نموده مردانه وار بغوصی بحر
حرب فرود می آیند اگر گوهر شهادت بچنگ افتد فَقَدْ
فَازَ فَوْزًا عَظِيمًا* واگر جان در طلب برآید فَقَدْ وَقَعَ
اَجْرُهُ عَلَی اللهِ آیه دوازدهم اِنَّ الَّذینَ امَنُوا وَالَّذینَ هادُوا
وَالنَّصاری وَالصّابِئینَ مَنْ امَنَ بِاللّهِ وَالْیَوْمِ الْاخِرِ وَعَمِلَ صالِحاً فَلَهُمْ اَجْرُهُمْ عِنْدَ
رَبِّهِمْ وَلا خَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَلا هُمْ یَحْزَنُونَ*
تفسیر و ترجمه ای گروه امت مرحومه انکسانیکه گرویدگان باید
بخدای عزوجل در روز آخرت و عملهای صالح کننده
با خلوص اعتقاد مثل جهاد و غیره از آنها که بعمل آید برای


۲۴
آنها اجرهاست از نزد پروردگار در روز حشر و نباشد که اندوهگین
شوند در وقت مجازات آیه سیزدهم قوله تعالی
وَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ أُولَئِكَ أَصْحَابُ
الْجَنَّةِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ تفسیر و ترجمه و انکسانیکه
گرویدگان باشند بخدای عزوجل و رسول او و عمل کردند نیکو و
پاکیزه با خلوص صدق و اعتقاد مثل جهاد و غیره در راه خدای
سبحانه تعالی آن گروه اهل بهشت اند و مستحق آنند ایشان که
در بهشت جاوید باشنده گانند آیه چهار دهم قوله تعالی
وَقَاتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ الَّذِينَ يُقَاتِلُونَكُمْ وَلَا


۲۵

تَعْتَدُوا اِنَّ اللهَ لَا یُحِبُّ الْمُعْتَدِینَ ٥ وَاقْتُلُوْا
هُمْ حَیْثُ ثَقِفْتُمُوْهُمْ تفسیر و ترجمه بکشید

و کارزار کنید در راه خدای عز و جل آنهارا که با شما کا
زار میکنند و از حد مگذريد یعنی در ابتداء کارزار کردن
و یا بکارزار کردن کسانیکه منع کرده شدند از زنان و پیران
و یا مثله کردن کشتگان مثلا مثل گوش و بینی
بریدن بدرستیکه خدای تعالی دوست نمیدارد ستمگا
ران را و بکشید مقاتلان خود را هر جا که یابید ایشان را

ایه پانزدهم قوله تعالى وَقَاتِلُوْهُمْ


۲۶
حَتَّی لَا تَكُونَ فِتْنَةٌ وَيَكُونَ الدِّينُ كُلُّهُ لِلّٰهِ
فَاِنِ انْتَهَوْا فَاِنَّ اللّٰهَ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ
وَاِنْ تَوَلَّوْا فَاعْلَمُوا اَنَّ اللّٰهَ مَوْلیٰكُمْ نِعْمَ
الْمَوْلیٰ وَنِعْمَ النَّصِيرُ تفسیر و ترجمه کار زار کنید
ای مؤمنان اهل کفر را تا وقتی که نباشند سرکش یعنی شرک
نمانند و باشند همه دین خالص که توحیدست با پرستش خدای
را عز و جل و بس پس اگر باز بستند از کفر و اسلام آرند پس
تحقیق خدای عزوجل بآنچه شما میکنید بیناست ثواب
و پاداش دهد آنها را بر اسلام آنها و اگر اعراض کردند در آن


۲۷

اگر دانیدند از ایمان و باز نماندند از کفر پس بدانید انکه خدای
عزوجل یاری کننده شماست و اعانت و مددکننده شما
پس اعتماد کنید بنصرت و اعانت او سبحانه که نیک یاری
دهنده و نیک نصرت و مدد دهنده است خدای عزوجل
ضایع نمیکند کسی را که دوست دارد او را و مغلوب نشود
کسی که او را یاری کند خدای عزوجل آیه شانزدهم
قوله تعالی یَا اَيُّهَا الَّذِيْنَ امَنُوا اِذَا لَقِيْتُمْ
فِئَةً فَاثْبُتُوا وَاذْكُرُوا اللَّهَ كَثِيْرا لَّعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ
وَاَطِيْعُواللَّهَ وَرَسُولَهُ وَلَا تَنَازَعُوا فَتَفْشَلُوْا


۲۸

وَتَذْهَبَ رِيْحُكُمْ وَاصْبِرُوْا اِنَّ اللهَ مَعَ الصّٰبِرِيْنَ

تفسیر و ترجمه ای گروه مؤمنان چون ببینید گروه

کفار را و هرگاه جنگ کنید گروهی از کافران را پس بایستید

برای کارزار آنها و مگریزید از مقاتله ایشان و یاد کنید

خدای عز و جل را بدل و زبان در جاهای جنگ حال

آنکه قوت و پشتی گیرندگان باشید بیاد او سبحانه

و یاری جویندگان و خوانندگان باشید او را جل شانه

در ضرر عدو خویش باین قول اَللّٰهُمَّ اخْذُلْهُمْ

اَللّٰهُمَّ اقْطَعْ دَابِرَهُمْ یعنی بار خدایا خوار گردان ایشانرا


۲۹
ما را و بار خدایا بریده کن بیخ دشمنان ما را مکر با شید شما
ظفر یافتگان برادر نامی خود از منصور شدن در دنیا و پاداش
نیک یافتن در سرای آخرت و فرمان ببرید خدای عزوجل را
و فرستاده او را صلی الله علیه وسلم در حکم با مر جهاد و
در ثابت قدم ماندن با دشمن در معرکه قتال و خلاف
نکنید پس از مخالفت بد دل میشوید و برود دولت و قوت
شما و شکیبائی کنید در کارزار کردن با دشمن وغیره از
تکالیفات شرعیه که حدیث شریف الصبر نصف الایمان
بر لزوم آن در بسیاری از امور اسلامیه دلالت دارد بیدریغ


۳۰

خدای عزوجل با صابران است ای معینهم وحافظ
یعنی یاری کننده و نگهدارنده آنها اوست حق
آية هفدهم قوله تعالى يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا
وَهَاجَرُوا وَجَاهَدُوا بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنْفُسِهِمْ
أُوْلَئِكَ أَعْظَمُ دَرَجَةً عِنْدَ اللهِ وَأُوْلَئِكَ
هُمُ الْفَائِزُونَ * ایشان ظفریافتگان اند
يُبَشِّرُهُمْ رَبُّهُم بِرَحْمَةٍ مِّنْهُ وَجَنَّاتٍ وَرِضْوَانٍ
لَّهُمْ فِيهَا مُقِيمٌ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا إِنَّ اللهَ
عِندَهُ أَجْرٌ عَظِيمٌ تفسير و ترجمه آنانکه بکر و بدیدند و مجادله
ابر ۶


۳۱
عز وجل و بآنچه آنها را است از نزدیک او و هجرت کردند
از دیار خود و جهاد کردند با مشرکان ببذل کردن مالهای خود
بر مجاهدان و تهیه اسباب قتال ایشان و در باختن نفسهای
خود را در معارک حرب آن گروه بزرگتر اند از روی درجه
یعنی بلند مرتبه تراند نزدیک خدای عز وجل و آن گروه که
مستجمع این کمالات اند و ایشان ظفر یافتگان بآمال دو جهان
و آن گروه موصوف بصفات مذکوره ممتاز اند بر رستگار
شدن غیر از شما مژده میدهد ایشان را پروردگار ایشان
برحمت فایضه از و برایشان و بوستانها و خوشنودی


۳۲

کامله ازیشان مرایشان را باشد دران بوستانها
نعمتی پاینده که همیشه باشد در حالتی که این گروه جاوید با
دران بوستانها همیشه تأکید خلود ست تا خلود را حمل
طویل نفرمایند بدرستیکه خدای عز وجل نزدیک ا
مزد بزرگ که بریده نشود نسیم دنیا در جنب او حتمی را
ایّه مجدهم قوله تعالى وَعَدَ اللهُ المُؤمِنِينَ
وَالْمُؤْمِنَاتِ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَا
خَالِدِينَ فِيهَا وَمَسَاكِنَ طَيِّبَةً فِي جَنَّاتِ عَدْ
وَرِضْوَانٌ مِنَ اللَّهِ أَكْبَرُ ذَالِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَ


۳۳
تفسیر و ترجمه وعده داد خدای سبحانه تعالی مردان
مؤمنان و زنان مؤمنات را که بغز شهادت فایز شده اند
بوستانهائی مشتمل بر میوها که میرود از زیر درختان آن بستانها
جوی ها جاوید باشند در ان و دیگر وعده داد ایشانرا
مسکن های پاکیزه که خوب شود در آنها زیستن و زندگانی
کردن آنها در بهشت های پاینده و چیزی از رضاء خدا
عز وجل بزرگترست ازین چیزها همه چیزها زیرا که رضائی او
سبحانه سبب هر خلاصی و سعادت است یعنی وعده های حق
سبحانه آنست که فیروزی بزرگ است نه آنرا که میشمرند مردم


۳۴

فیروزی از نعمت دنیا آیهٔ نوزدهم قوله تعالی
یَا اَیُّهَا النَّبِیُّ جَاهِدِ الْكُفَّارَ وَالْمُنَافِقِینَ وَاغْلُظْ
عَلَیْهِمْ وَمَاْوَیهُمْ جَهَنَّمُ وَبِئْسَ الْمَصِیرُ تفسیر و ترجمه ای
پیغمبر صلعم جهاد کن با کافران بشمشیر و باقامت حجت
بر آنها و درشت باش برایشان در هر دو جهاد یکی بشمشیر دیګر
بزبان و بازگشت اینها در دوزخ است بد جای باز گشتی ست
آیهٔ بیستم یَا اَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا قَاتِلُوا الَّذِینَ
یَلُونَكُمْ مِنَ الْكُفَّارِ وَلْیَجِدُوا فِیكُمْ غِلْظَةً وَاعْلَمُوا
اَنَّ اللهَ مَعَ الْمُتَّقِینَ ای آنحسانیکه ګرویدید


۳۵
کارزار کنید با آنکه قریب و نزدیک شما از ناگرویدگان اند
پس قتال فرض است با همه کافران نزدیک و بعید آنها
و باید که دریابند کافران از شما سختی و درشتی در سخن
و گفتگوی پیش از قتال بآنها و بدانید که خدای عزوجل با پرهیز
گاران است بیاری نمودن آنها و غالب ساختن آنها
بر غیر اهل تقوی خطاب مستطاب ملک ذوالجلال بافضل
و اکمل اهل فضل و کمال صلی الله علیه و سلم و علی اله خیرال
حيث قال جل جلاله آیه بیست و یکم قوله تعالی
يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ حَرِّضِ الْمُؤْمِنِينَ عَلَى الْقِتَالِ اِنْ


۳۶
يكن منكم عشرون صابرون يغلبوا ماتين
وان يكن منكم مائة يغلبوا الفا من الذين
كفروا بانهم قوم لا يفقهون الان خفف
الله عنكم وعلم ان فيكم ضعفا فان يك
منكم مائة صابرة يغلبوا ماتين وان يك
منكم الف يغلبوا الفين باذن الله والله مع
الصابرين تفسیر و ترجمه ای پیغمبر صلی الله علیه وسلم
برانگیزر و یدگان را بر کارزار اگر باشد از شما بیست کس
کنند گان غالب شوند بر دو دویست واگر باشد صد کس از


۳۷

غالب شوند برهزاراز آنانکه نکرویدند با آنکه ایشان کروهی اند
که نمیدانند اکنون سبک کردانید خدای تعالی از شما و دائت
بدرستیکه در شماستی است پس اکر باشد از شما صد کس
صبرکنندگان غالب شوند بر دویست کس واکر باشد
ازشما هزارکس غالب شوند بر دو هزارکس بامرخدای تعالی
و خدای عزوجل با صبرکنندگان ست این آیت دلیست
قاطع بر فضیلت محاربه و قتال با اعدا ردین و فرقه ضلال
آیۀ بیست و دوّم قولہ تعالی كُتِبَ عَلَيْكُمُ
الْقِتَالُ وَ هُوَ كُرْهٌ لَّكُمْ وَعَسَى أَن تَكْرَهُوا شَيْئًا


۳۸
وَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ وَعَسَى أَنْ تُحِبُّوا شَيْئًا وَهُوَ شَرٌّ لَكُمْ
وَاللَّهُ يَعْلَمُ وَأَنْتُمْ لَا تَعْلَمُونَ * تفسیر و ترجمه فرض
گردانیده شد بر شما جهاد کافران و آن قتال مکروه است
مرطبع شمارا یعنی آن قتال در نفس خویش ناخوشی است و آن
قتال ناخوش داشته شده است شما را و شاید که شما مکروه
دارید چیزی را وحال آنکه آن نیکو باشد مر شمارا و شما ناخوش
میدارید جنگ کافران را و در جنگ آنها یکی از دو عاقبت است
یا فیروزی و مال غنیمت یا شهید شدن و بهشت و شاید که
دوست دارید چیزی را و آن نشستن است از جنگ محتدا


۳۹
و آن بدی باشد شمایان را زیرا که در ترک جهاد خواری و
درویشی و محروم بودن از غنیمت و مزد آخرت است و
خدای عزوجل میداند چیزی را که آن بهتر است برای شما
و شما نمیدانید آنرا پس شتاب کنید بسوی چیزی که امر کند
شما را بآن چیز اگر چه بر شما دشوار باشد آیه بیست و سوم
قوله تعالی وَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ أُولَئِكَ
أَصْحَابُ الْجَنَّةِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ تفسیر و ترجمه
آنانکه گرویدند بخدای عزوجل و آنرا که در نزد تو آمد از احکام
اوامر و نواهی و کردند عمل نیکو و پاکیزه چون جهاد مثل آن سه گره


۴۰
اهل بهشتند و مستحق انند و ایشان در بهشت جاوید باشند
ایه بیست چهارم قوله تعالى وَلَا تَشْتَرُوا
بِعَهْدِ اللهِ ثَمَنًا قَلِيلًا إِنَّمَا عِنْدَ اللهِ
هُوَ خَيْرٌ لَكُمْ إِن كُنتُمْ تَعْلَمُونَ
مَا عِنْدَكُمْ يَنْفَدُ وَمَا عِنْدَ اللهِ بَاقٍ
وَلَنَجْزِيَنَّ الَّذِينَ صَبَرُوا أَجْرَهُمْ بِأَحْسَنِ
مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ اى گروه گرویدگان بدل مکنید
بعهد خدای عزوجل و بیعت پیغمبر او صلی الله علیه وسلم
ببهاء اندک از متاع دنیا بدرستیکه انچه نزدیک خدای عزوجل


۴۱
است برای وفاداران از جزائی آخرت همان بهترست مر
شمارا از مخالفت نمودن امر جهاد و نشستن و ترک نمودن
جهاد و اگر بستید و میدانید آنچه نزدیک شماست از متاع
دنیایی فانی و منتفی گردد و آنچه نزدیک خدای عزوجل است
از خزانه رحمت او باقی و همیشه است و هر آینه جزا میدهد و میجاند
تعالی آنان را که صبر نمودند بر ایذاء مشرکان و رنجها
اسلام یعنی تکلیفات شرعیه مزد ایشان را که نعیم بهشت است
یا ثواب مضاعف به نیکوترین آنچه بودند که از روی
اخلاص عمل مینمودند آیه بیست پنجم


۴۲
قوله تعالی وَاُدْخِلَ الَّذِيْنَ امَنُوا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ
جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِيْنَ
فِيْهَا بِإِذْنِ رَبِّهِمْ یعنی در آرند نیکان را که عملهای
کردند مثل جهاد در راه خدای تعالی مثلاً فرشتگان
در جنت باذن خدای عزّوجل و حکم او سبحانه آیہ
بیست و ششم اِنَّ الَّذِيْنَ امَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ
كَانَتْ لَهُمْ جَنَّاتُ الْفِرْدَوْسِ نُزُلًا خَالِدِيْنَ فِيْهَا
لَا يَبْغُونَ عَنْهَا حِوَلًا بدرستیکه آنانکه گرویدند و عما
خوب پاکیزه کردند از هر نوع برای آنها با غهای فردوس


۴۳
حال آنکه همیشه باشند دران باغها نخواستند ازان
باغها گردیدن بجهة رضا بچیزی که داده شده بآنها انزا پس
هرگاه تفتی اشتمال ازان باغها از مؤمنان نمود دانسته شد
که بهتر ازان باغها دیگری نیست همیشه باشند دران باغها که مرکز یگد
کرده نشوند و احادیثی که در فضیلت جهاد و علو مرتبه شهدا وارد
شده کثیر وشهیر ست چون این رساله مختصر گنجایش آنها
نداشت اکتفا بذکر بعضی از انها نموده شد و عَن اَنَسٍ قَالَ
قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّی اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا مِنْ أَحَدٍ
يَدْخُلُ الْجَنَّةَ يُحِبُّ أَنْ يَرْجِعَ إِلَى الدُّنْيَا فَيُقْتَلُ


عَشَرَ مَرَّاتٍ لِمَا يَرَي مِنَ الكَرَامَةِ مُتَّفَقٌ عَ
وَعَنْ عَبْدِ اللهِ ابْنِ عَمْرِو ابْنِ العَاصِ اَنَّ النَّبَ
صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ القَتْلُ فِي سَبِيلِ اللهِ
يُكَفِّرُ كُلَّ شَيْءٍ اِلَّا الدَّيْنَ رَوَاهُ مُسلِم وَعَ
اَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَ
مَاتَ وَلَمْ يَغْزُ وَلَمْ يُحَدِّثْ بِهِ نَفْسَهُ مَادَ
عَلَى شُعْبَةٍ مِنْ نِفَاقٍ رَوَاهُ مُسلم وعن
اَبِي أُمَامَةَ عَنِ النَّبِي صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ سَلَّمَ قَالَ مَنْ
لَمْ يَغْزُ وَلَمْ يُجَهِّزْ غَازِيًا أَوْ يَخْلُفْ غَازِيًا فِي اَهْـلِـ


٤٥

بِخَيْرٍ اَصابَهُ اللهُ بِقَارِعَةٍ قَبْلَ يَوْمِ الْقِيْمَةِ
عذاب ۱۲
رَوَاهُ ابوداؤد وعن المقدامِ بْنِ مَعْدِيكَرِبَ
قال قال رسول الله صلى الله عليه وسلم
لِلشَّهِيدِ عِنْدَ اللهِ سِتُّ خِصَالٍ يُغْفَرُ لَهُ فِى اَوَّلِ
دُفْعَةٍ وَيُرَي مَقْعَدَهُ مِنَ الْجَنَّةِ وَيُجَارُ
يُحفظ ١٢
مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ وَيَأْمَنُ مِنَ الْفَزَعِ الْاَكْبَرِ
وَيُوضَعُ عَلَى رَاْسِهِ تَاجُ الْوَقَارِالْيَاقُوتَةُ مِنْهَا
خَيْرٌ مِنَ الدُّنْيَا وَمَا فِيهَا وَيُزَوَّجُ ثِنْتَيْنِ وَ
وَسَبْعِينَ زَوْجَةً مِّنَ الْحُورِ الْعِينِ وَيُشَفَّعُ فِي سَبْعِينَ


۴۶

مِنْ أَقْرِبَائِهِ رواه التّرمذي وابن ماجة وعن
ابی مالك الاشعري قال سمعتُ رسول الله صلي
علیهِ وَسَلَم يَقُولُ مَنْ فَصَلَ فِي سَبيلِ اللهِ
فَمَاتَ اَوْقُتِلَ اَوْ وَقَصَهُ فَرَسُهُ اَوْبَعِيرُهُ
اَوْلَدَ غَتْهُ هَامَّةٌ أَوْمَاتَ عَلَى فِرَاشِهِ
بِاَيِّ حَتَفٍ شَاءَ اللهُ فَإِنَّهُ شَهِيدٌ وَاِنَّ
لَهُ الْجَنَّةَ رواه ابوداود وعن
اَبي سَعِيدٍ اَنَّ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ
وَسَلَّم قالَ مَنْ رَضِيَ بِاللهِ رَبًّا وَبِالْاِسْلاَمِ دِينًا


۴۷

وَبِمُحَمَّدٍ رَسُولاً وَجَبَتْ لَهُ الْجَنَّةُ فَعَجِبَ لَهَا
اَبُوسَعِيدٍ فَقَالَ اَعِدْهَا عَلَىَّ يَارَسُولَ اللَّهِ صَلَّى
عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاَعَادَهَا عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ وَاُخْرَى يُرْفَعُ
اللَّهُ بِهَا الْعَبْدُ مِائَةَ دَرَجَةٍ فِى الْجَنَّةِ مَابَيْنَ كُلِّ
دَرَجَتَيْنِ كَمَا بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْاَرْضِ قَالَ وَمَا هِىَ
يَارَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْجِهَادُ
فِى سَبِيلِ اللَّهِ الْجِهَادُ فِى سَبِيلِ اللَّهِ الْجِهَادُ فِى
سَبِيلِ اللَّهِ رَوَاهُ مُسْلِم وَعَن حَسْنَاءَ بِنْتِ
مُعَاوِيَةَ قَالَتْ حَدَّثَنَا عَمِّى قَالَ قُلْتُ لِلنَّبِىِّ صَلعَم


۴۸

مَنْ فِي الْجَنَّةِ قَالَ النَّبِيُّ فِي الْجَنَّةِ وَالشَّهِيدُ فِى
الْجَنَّةِ وَالْمَوْلُودُ فِي الْجَنَّةِ وَالْوَئِيدُ فِي الْجَنَّةِ
دختر زنده درگور کرده شده ۱۲
رواه ابوداود وعن عقبة بن عبد السلمى
قَالَ قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
الْقَتَلَى ثَلثَةٌ مُؤْمِنٌ جَاهَدَ بِنَفْسِهِ وَمَالِهِ
فِي سَبِيلِ اللهِ فَإِذَا لَقِيَ الْعَدُوَّ قَاتَلَ حَتَّى يُقْتَلَ
قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيهِ فَذلِكَ
الشَّهِيدُ الْمُمْتَحَنُ فِي خَيْمَةِ اللهِ تَحْتَ عَرْشِهِ
لا يَفْضُلُهُ النَّبِيُّونَ إِلَّا بِدَرَجَةِ النُّبُوَّةِ


٤٦
وَمُؤْمِنٌ خَلَطَ عَمَلاً صَالِحاً وَآخَرَ سَيِّئاً حَتَّى
جَاهَدَ بِنَفْسِهِ وَمَالِهِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ إِذَا
لَقِيَ العَدُوَّ قَاتَلَ حَتَّى يُقْتَلَ قَالَ النَّبِيُّ صَلْعَمْ
فِيهِ مُمَصْمَصَةٌ اى مطهرة مَحَّتْ ذُنُوبَهُ وَخَطَايَاهُ
إِنَّ السَّيْفَ مَحَّاءُ لِلْخَطَايَا وَادْخِلَ مِنْ
أَيِّ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ شَاءَ وَمُنَافِقٌ جَاهَدَ
بِنَفْسِهِ وَمَالِهِ فَإِذَا لَقِيَ العَدُوَّ قَاتَلَ حَتَّى
يُقْتَلَ فَذلِكَ فِي النَّارِ إِنَّ السَّيْفَ لا يَمْحُوا
النِّفَاقَ رَوَاهُ الدَّارِمِي وَعَنْ اَنَسٍ


۵۰
عن النبيّ صلی الله علیه وسلم قالَ جَاهِدُوا الْمُشْرِكِينَ
بِأَمْوَالِكُمْ وَأَنْفُسِكُمْ وَالْسِنَتِكُمْ رَوَاهُ ابوداود
وَالدَّارِمي وَالنَّسَائى وَعَن سَهْلِ ابْنِ حَنِيفٍ
قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
مَنْ سَأَلَ اللَّهَ الشَّهَادَةَ بِصِدْقٍ بَلَّغَهُ
اللَّهُ مَنَازِلَ الشُّهَدَاءِ وَإِنْ مَاتَ عَلَى فِرَاشِهِ
رواه مسلم و ديگر فَضَّلَ اللَّهُ الْمُجَاهِدِينَ
بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنْفُسِهِمْ ونَصَ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ
الَّذِينَ يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِهِ صَفًّا كَأَنَّهُم


اه

بُنيانٌ مَرصُوصٌ برهانیست قاطع و دلیلی است
ساطع بر مرتبۀ درجۀ مجاهدان بالجمال و عُلوّ رتبۀ غازیان سعا
آمال بَنَفس و مال و بر کافۀ اُمّتان مُحمّدی لازم است
که قصد و نیّت غزا و جهاد که فرض عین است بالنّفس
و اموال از قوّه بفعل آورده بر حسب فرمودۀ وَقَاتِلُوا
المُشرِكِينَ كَافَّةً ونصّ وَاقْتُلُوهُم حَيثُ
ثَقِفتُمُوهُم بتيغ آتشبار روانۀ جَهَنَّم و بِئسَ
المِهاد گردانند فَسُبْحَانَ اللهِ ایّده بنصرۀ
الغزاة ورفع بعضهم فوق بعض درجاتٍ


۵۲
از پرتو آفتاب هدایت انتساب وحی آسمانی معانی نص
وَمَنْ يُهاجِرْ فِي سَبِيلِ اللهِ يَجِدْ فِي الْأَرْضِ مُرا
غَماً كَثِيراً وَسَعَةً ونصر انَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَالَّذِينَ
هَاجَرُوا وَجَاهَدُوا فِي سَبِيلِ اللهِ أُولَئِكَ
يَرْجُونَ رَحْمَةَ اللهِ وَاللهُ غَفُورٌ رَّحِيم
آنچه بر ساحت ادراک واقفان اسرار تنزیل می
و بر پیشگاه میز تمیز از نار تاویل می افتد روشن است
که هر موقفی سعادت مندی که از برای رضار خُدائی
مرارت مهاجرت اوطان را بر حلاوت مواصلت ا


٥٣

و خویشان اختیار کرده مرکب اخطار اسفار گردد و در
راه نیکوبندکی در گاه حق جلّ و علا تلخی بُعد و مشقت غربت را
بکام همت شیرین گوار اساخته در موقف هول خطر ستیقات
ورزد بی شائبه ریب مصدوقه نَصْرٌ مِنَ اللَّهِ وَفَتْحٌ
قَرِیبٌ بظهور پیوندد و میامن متسنان لَقَدْ نَصَرَكُمُ اللَّهُ
قرین روزگار گردد و هر غازی و مجاهدی که
از صدق نیت عصا بدست اخلاص گرفته مقدار یک
فرسخ راه پیاده سیر فرموده بقصد جهاد از حسن اعتقاد کمر حتهاد
بسته متصدّی مثال این شدائد و مشاق گردد لاجرم بحکم


۵۴
مَنْ كَانَ لِلَّهِ كَانَ اللَّهُ لَهُ یقین است که در تمامی
اوقات حیات روی همت عالی سمات خود را بهر لحاظ
و شکل متوجه سازد بآسان توجهی میسر گردد ای عزیز
مجاری امور عالم و هرچه واقع میگردد از اقبال و ادبار
و نیک و بد و بیش و کم و نصرت و هزیمت نتیجه تقدیر ملک
قدیر ست در حیز تسخیر پادشاه بی وزیر وَهُوَ الْقَاهِرُ
فَوْقَ عِبَادِهِ وَهُوَ الْحَكِيمُ الْخَبِيرُ و تخصیص کسانیکه
قبله نیت صفا طویت ایشان فصل اعمال مشق
عبادات باشد و مطرح انظار قصد و اهتمام در حرکت و آرام مجرد که


انتظام امر جهاد کردد و باحراز فضیلت جهاد بپحوای
حدَیثِ لَغَرْوَةٌ وَاحِدَةٌ خَيْرٌ مِنَ الدُّنْيَا
وَمَا فِيْهَا عَلَى قَائِلِهَا أَفْضَلُ الصَّلَوةِ
وَأَكْمَلُ التَّحِيَّاتِ تقصیرات خود تاراتلافی نموده
وظایف جهاد را بتقدیم رسانیدۀ از بیم جان و خوف نیستی
نشد
بر آنیه در معالم وَابْتَغُوْا مِنْ فَضْلِ اللَّهِ
باببی عنایم از عطایم فتوحات دنیوی و مُدّخرات
مُثوبات اخروی فایز کرد د بتخصیص سعادتمندی
که بارشاد رفیق توفیق پیش از حلول واقعه ناگزیرموت


٥٦
عنان اهتمام از صوب اشغالی که مجرد اغراض دنیوی باشد
باز گردانیده و بصدق همت متوجه تدارک و تلافی جرایم
و زلات گذشته گردیده باقی عمر بقیتی را در
و خاطر خطیر بکلی در بند آن شود که فیما بعد اوقات فرخنده
ساعات را بامری صرف نماید که کفاره آثام سوالف ایام گردید
و در محو نقوش تقصیرات گذشته مصداق وَهُوَ الَّذِي
يَقْبَلُ التَّوْبَةَ عَنْ عِبَادِهِ وَيَعْفُوا عَنِ السَّيِّئَاتِ
تحقق یابد و غازیان پاک اعتقاد مصدوقه كَمْ مِنْ
فِئَةٍ قَلِيْلَةٍ غَلَبَتْ فِئَةً كَثِيرَةً بِإِذْنِ اللَّهِ


۵۷
و کریمه وَاللَّهُ يُؤَيِّدُ بِنَصْرِهِ مَنْ يَشَاءُ الآیة بگوش
بگوش صدق و اخلاص از هاتف توفیق خواهند شنید و درآئینه
دولت دین روز افزون که بصیقل تائید سمانی جلا بخصر یافته
بدیده یقین خواهند دید يَا مَعْشَرَ الْمُسْلِمِينَ
بگوش جان باید شنید و مردانه وار باید کوشید و هیچ وهی
و اضطرابی بخاطر خود راه ندهید که ظفر و فیروزی از جنبش تفنگ
و با همت نه از بسیار لشکر و اسباب و هرگاه احیانا افواج
اسلامیه را بمعاونت احتیاج افتد بموجب وَمَا النَّصْرُ إِلا مِنْ
عِنْدِ اللهِ مدد و نصرت از حق سبحانه خواسته ثبات


۵۸
دست قماست ورزیده كريم رَبَّنَا أَفْرِغْ عَلَيْنَا صَبْرًا
وَثَبِّتْ أَقْدَامَنَا وَانْصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ
را ورد زبان سازند بر آئينه فتح و نصرت الهی از درگاه
حَقًّا عَلَيْنَا نَصْرُ الْمُؤْمِنِينَ چهره نماید و وخامت
عاقبت گروه طاغيان وغرورطغراء جُنْدٌ مَا هُنَالِكَ
مَهْزُومٌ مِنَ الْأَحْزَابِ بر منشور شقاوت آن مغرور
كشند و سوء خاتمت بيیاكی و بدكرداری بفحوای
سَيُهْزَمُ الْجَمْعُ وَيُوَلُّونَ الدُّبُرَ بر صحيفه ادبارشان
نگاشته پشت هزيمت نموده رو بگریز آرند و خذلان


۵۹
وَلَئِنْ كَفَرْتُمْ اِنَّ عَذَابِي لَشَدِيْدٌ بوضوح پیوسته
شکسته و مقہور گردند آخر الامر نسیم نصرت که مجاهدین پاک
دین را بحسب وعدۀ الهی مقرر و مضر بود از مهب تائید
پرودگار وزیدن گیرد و صبح فیروزی از مطلع
وَمَنْ يَشَآءُ وَهُوَ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ دمیدن آغاز
نهد زیرا که باری تعالی از کمال قدرت بازوی مجاهدین راه
دین سبازران میدان یقین را بتعویذ انَّ جُنْدَنَا لَهُمُ
الْغَالِبُونَ تقویت بخشیده و منشور سعادت حامیان
حوزۀ اسلام توقیع منیع اَلَا اِنَّ حِزْبَ اللهِ هُمُ


۶۰

الغالبون کشیده و درین آیت از کلام معجز نظام
اشارت بشارت انجام کرامت فرموده که غلبه و فیروزی
مخصوص والیان کشور دین و تابعان احکام شرع مبین است
هر مویدی صاحب توفیقی که نصرت شرع و برافراختن
اعلام اسلام و ویران کردن بنیان شرک و برانداختن معابد
اصنام را وجهه همت عالی سازد سزاوار لقب حزب الله
التبه بر مخالفان راه دین و معاندان طریق سعادت
و منصور گردیده غالب آیند و بی سعادتی که از
طریق حق و جاده صواب انحراف و اجتناب جسته


۶۱

از فریب شیطان باشد البته در تیه ضلالت و بادیهٔ
جهالت سرگردان شده بی شک و ریب مغلوب و منکوب
گردد چنانکه اگر اندک سستی پیش آید بفحوای کلام معجز
نظام اَلَمْ تَرَ اِلَى الْمَلَاِءِ مِنْ بَنِیْ اِسْرَآئِیْلَ مِنْ
بَعْدِ مُوْسٰى اِذْ قَالُوْا لِنَبِیِّ لَّهُمُ ابْعَثْ لَنَا
مَلِکًا نُّقَاتِلْ فِیْ سَبِیْلِ اللهِ قَالَ هَلْ عَسَیْتُمْ
اِنْ کُتِبَ عَلَیْکُمُ الْقِتَالُ اَلَّا تُقَاتِلُوْا قَالُوْا وَ مَا
لَنَآ اَنْ لَّا نُقَاتِلَ فِیْ سَبِیْلِ اللهِ وَ قَدْ اُخْرِجْنَا
مِنْ دِیَارِنَا وَ اَبْنَآئِنَا فَلَمَّا کُتِبَ عَلَیْهِمُ الْقِتَالُ


٦٢

تَوَلَّوْا إِلَّا قَلِيلًا مِّنْهُمْ وَاللَّهُ عَلِيمٌ
بِالظَّالِمِينَ در زمره ظالمان محسوب خواهید شد
ای مجاهدین پاک دین لازم که در وقت جهاد و درکعت
با اخلاص و نیاز گزاریده روی تضرع و خشوع سنجاک
استکانت و خضوع نهاده دست اخلاص با دعا برد
از درگاه پادشاه نصرت بخش تعالی و تقدس دتار
نصرت طلبیده و بر حسب سیدۂ نبویه علیه فضل
الصلوات واکمل التحیات کریمه يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا
اذْكُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ هَمَّ قَوْمٌ


٦٣
ان يَبْسُطُوا إِلَيْكُمْ أَيْدِيَهُمْ فَكَفَّ أَيْدِيَهُم
عَنْكُمْ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَعَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ
وَكِرِيمْ وَاُفَوِّضُ امْرِي الَى اللهِ بر زبان اخلاص گرانده
وَشَاهَتِ الْوُجُوهُ گویان خاک بر جانب دشمنان
دین پاشیده توکل بر فضل نامتناهی او سبحانه تعالٰے
کرده نائره قتال را با طائفه ضلال اشتعال نمائید بی شأن
ریب بمعاونت او سبحانه تعالی باعداء دین مظفر و منصور
شوند و بعد از ظهور فتح بر کافه اسلامیان لازم
که شکر و سپاس کنند خدای را که دست گردانید و عدد[ه] خودرا


۶۴

و یاری داد بندهٔ خود را و غلبه بخشید لشکر خود را و هرمت
داد گروه های کفار بد کردار را چنانچه سرور عالم صلی الله
علیه وسلم در روز فتح مکه هر دو دست مبارک
هر دو حلقهٔ در کعبه معظمه را بگرفت و بآواز بلند فرمود
که اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِي صَدَقَ وَعْدَهُ وَنَصَرَ
عَبْدَهُ وَاَعَزَّ جُنْدَهُ وَهَزَمَ الْاَحْزَابَ وَحْدَهُ
وَلَا شَيْءَ بَعْدَهُ بنده کمین ضعیف میگوید که
لله والمنه که بتمام رسید و باختتام انجامید تحریر طومار
رسالهٔ فصل التفرقه بین الضال والناجیه بطریق استعجال


۶۵

و با وجود توزع بال و تشتت احوال و تعدد اعمال و
اشغال و توارد اسقام و علال از جناب اقدس متعال
بدعا و سوال و تضرع و ابتهال میخواهم که ازین
ضعیف آنچه در حیز تحریر درآمده اجر و ثواب برحسب فضل و
کرم بیحساب عنایت نماید و ملتمس از عارفان حقیقت
بین و ناظران مروت آئین انصاف گزین آنکه چون حظی
ازین رساله بردارند بدعاء خیر یاد آرند و چون بر حرف
سهو و نسیان که لازمه وجود انسان است اطلاع یابند بقلم
اصلاح تدارک نموده بطریق صواب بر نگارند و جو ضعیف


۶۶

این حقیر معترف بقصور و تقصیر را هدف سهام ملامت
سنان قدح وطعن ندارند فنسال الله
التوفیق لما یحب ویرضی و الهدایة الی
طریق الهدی وان یجعل اخرتنا خیرا من
الاولی و اخر دعانا ان الحمد لله رب
العالمین والصلوة والسلام علی خیر خلقه
محمد و اله و اصحابه اجمعین قد حصل
الاختتام بفضل الملك العلام وحسن توفیقه
سنة ثلث مائة واثنین بعد الالف عن


۶۷
هجرة نبي الثقلين صلعم قبيل عصر يوم الاثنين
سلخ شهر ربيع الثاني في بلدة المعروفة
بكابل في اوان جلوس الامير ابن الامير الامير
البرئي من الشرك والخذلان أمير عبد الرحمن خان
وفقه الله تعالى وايا نا خير الدارين من العالم
العلوي والسفلي بحرمة محمد الرسول الامي النبي الولي
اللهم ارنا الحق حقا وارزقنا اتباعه وارنا الباطل باطلاً
وارزقنا اجتنا ربنا اتنا من لدنك رحمة وهيء لنا
من امرنا رشدا والسّلام على عباد الذين اصطفى علم من


۶۸

اتبع الهدی برحمتک یا ارحم الراحمین
تمت
خاتمة الطبع
سپاس بیقیاس مر خالقی را سزاست که نور چراغ هدایت ذات حضرت
احمد مجتبی محمد مصطفی علیه الصلوة والتحیات را بشاهراه ناجیان است
بطی نهاده و بفضل بی کران انعام بی پایان خود علم جهاد واجتہاد
را درین اخرالزمان در عرصه گاه عالم رفعت داده و مبین آین بانی
باغبان پروری و عدالت گستری خسرو خدیو کشورستان امیر
ابن الامیر امیر عبدالرحمن خان والی ملک خدا داد افغانست
نخل کهن بشریعت غرا باز سرسبزی گرفت و این رساله که مسمی بفصل
التفرقه بین اصال و الناجیه است از تالیفات فضل العلما و مبلغ البلغا
جناب قاضی عبدالرحمن خان موسوم به خان علوم زمان سعید با نتظام نیام
انجام سیادت پناه میر محمد عظیم خان سارجن میجر دام مجده بتعلیم میرزا
شیر محمد و اهتمام بنده جابر حاجی میر باقر لکهنوی در دارالسلطنه کابل لطبب
سنه ۱۳۰۴


[BLANK PAGE]