{"book": "adl0194", "page": 1, "text": "[ILL]\nسراج الاحکام\n[ILL]"}
{"book": "adl0194", "page": 2, "text": "والله سريع الحساب\nالمنة لله بفرمان همایون حضرت شهریار دام ملکه کتابدانش اکتساب مسمی به\n۱۳۰۳\nشهاب الحساب\nبتصحیح و ترجمه و خط کهف الحاج حاجی میراتب علیشاه لکھنوی سلمه الله\nبدار السلطنه کابل طبع شد"}
{"book": "adl0194", "page": 3, "text": "بسم الله الرحمن الرحیم\nسپاس بیقیاس مر صانع یگانه مطلق را سزاست که از معلوم مخفیه و عمه\nعدم اصناف وحدات را بوجود آورده بضروب محاسن پرداخت از حاصل\nمربع هستی فانی و جمیع اجزا منطق جاودان بناقص و تام تمام ساخت جذبه هان\nادنی حکمتی از حکم او و بیشمار جواهر و مرکبات آلاء نمونه قسمتی از نعم او است\nو درود بیعد و حد نثار در بار درباره مؤلفی که قواعد رستگاری و قوانین سیار\nدر دفتر مراتب او صفر لیست مکتوب دفتر لیست منسوب و از تألیف\nصحبت او جواهر اربعه را اعتدالی کامل حاصل و نسبتی پیکر و ضعف متواصل\nاما بعد در این اسعد اوان و حسن الزمان در عهد آسایش و آرامش مهد\nحضرت عدالت سریر ممالک تسخیر کیهان خدیو عادل باذل کامل شایه"}
{"book": "adl0194", "page": 4, "text": "۳\n\nرحمت یزدان الامیرابن الامیرابن الامیر که اسم اشرف همایونش\nاز کریمه آلملک یومئذ الحق للرحمن وكان يوما علي الکافرین\nعسیرا خلدالله ملکه چون آفتاب جهانتاب بر طارم چارم جهان کشور کشائی\nپیدا و هویدا فامتثالاً لامره الشریف حکمه الوريف كتاب بحر الحساب لغت اردو\nیعنی زبان هندی به رماحله ترجمه فارسی زیب و زینت یافت تا فائده آن عام\nو فیض بخش انام از خواص و عوام گردد و طراوتی تازه و رونقی بی اندازه اشر\nحاصل شود و آن مشتمل است بر یکصد و پنجاه سوال که هر سوالی قاعده ایست\nمرغوب و قانونیست در ریاضی بسی مطلوب که از استفهام و استعلام آن\nفکر را تیزمی وكان مِنش جواهر خیزی اللهم ضاعف عمره الشريف\nوعدله الحنیف ابدله الملک بدوام السنین\nمدودا وحزب بنی از اعدائه ولا تدع على ظهر الارض\nمنهم احدا پس این نمکخوار خوان الوان بیدریغ همایون حضرت سایه حقیت\nسنجا دام ملکه المولى الحاج باقر الرضوى الکهنوی به ترجمه آن پرداختم و در لقا\nلغت آن روان لهجه فارسی انداختم و به شهاب الحساب موسوم ساختم\nفحسبنا الله نعم الوكيل نعم المولى و نعم النصير"}
{"book": "adl0194", "page": 5, "text": "۴\nسوالات متفرقة\nسوال اوّل\n۲/۲۵ - {۶/۵ × ۱/۵} × ۱۲/۲۵ ۱۵ ۱/۳ ÷ ۲ ۳/۱۰ × ۱/۳\n۱/۲۱ ۳ ۳/۱۰ ÷ ۱/۳ ۵/۹ × ۲۱/۵۰۰\n۹ ۱/۲ × ۲/۵ {۱-۶ ۵/۱۳}  \nجواب سرا\n. صفر\nسوال دوّم\nکدام است آن چهار عدد که حاصل جمع آنها برابر باشد حاصل مربّع آنها را\nجواب س ۲\n۱/۳ و ۲/۳ و ۱ و ۱ ۱/۳\nسوال سوم\nمثلاً آـ ب ـ س سه نفر بحضرت پادشاه برای ملازمت حاضر آمدند\nو همگی ملازم شدند باین شرط که آ و ب را بیست روپیه ماهواری داده میشود\nو ب و س را سی روپیه و آ و س را بیست و چهار روپیه ماهواری از میان\nشود که برای هر کدام چند چند تنخواه مقرّر شده"}
{"book": "adl0194", "page": 6, "text": "۵\nجواب س ۳\nآ ۷ روپیه ب ۳ روپیه س ۱ روپیه\nسوال چهارم\nکدام است آن عدد که اگر بردو تقسیم کرده شود یکی باقی بماند و اگر برسه قسمت نمایند\nهیچ از آن نماند و اگر بر چهار منقسم شود سه بماند و اگر برپنج انرا تقسیم نمایند هیچ باقی نما\nجواب س ۴\n۱۵\nسوال پنجم\nیک سٹرک یعنی راه رست به درازی یک میل طیار کرده میشود که از برای آن ۱۴۰۸۰ فت\nسنگریزه بر لین یعنی رسته راه مکعب انداخته شده پس چقدر سطبر طه سنگریزه\nبر لین پهن کرده شود اگر عرض گوله ۹ فت گذاشته شده\nجواب س ۵\n۱/۲ ۲ انچه\nسوال ششم\nدو نشانه نوکدار ده ده فت بلند بر سطح زمین نصب اند و سر آن هر دو از یکدیگر بفاصله"}
{"book": "adl0194", "page": 7, "text": "۶\nهشت میل از دیدن باز میماند پس بیان شود که نصف قطر زمین چیست\nجواب س ۶\n۳۲۲۴ تقریبا\n\nسوال هفتم\nزید از یک صرافی - ۶۸۵۰ روپیه قرض گرفت باین تفصیل که چند مبلغ را بقرار\nفیصد پنجروپیه چندی بقرار فیصد چهار روپیه و چندی فیصد سه روپیه و چند\nفیصد دو روپیه و چندی فیصد یکروپیه لیکن صراف زید را گفت و قرار داد نمود هر زمان که\nسود با اصل مساوی شد هر دو را اداء ساز زید همچنان کرد پس بیان شود که از هر قسم\nسودی چند چند اصلی بوده و زید در چند مدت همه روپیه را ادا ساخت\n\nجواب س ۷\n۳ سال ۹ ۴/۳ ماه جواب دیگر\n۶۰۰ روپیه و ۷۵۰ روپیه و ۱۰۰۰ روپیه و ۱۵۰۰ روپیه و ۳۰۰۰ روپیه از سود تولدین صراف\n\nسوال هشتم\nیک دائره که قطر آن ده فُت است پس مماس قوس چهل و پنج درجه چقدر دراز خواهد بود\n\nجواب س ۸\n۵ فُت"}
{"book": "adl0194", "page": 8, "text": "۷\nسوال نهم\nنزد زید و عمرو متساوی العدد ترنجها است زید نصف از ترنجهای خود فی یکفلوس\nدو تا و باقی را فی یک فلوس سه تا فروخت و عمرو همگی ترنجهای خود را فی دو فلوس\nپنج پنج بفروخت و در این فروش از برای زید یک فلوس فائده ماند پس بیان شود که نزد\nهر یک چند چند ترنج بوده\nجواب س ۹\n۶۰ – ۶۰ ترنج\nسوال دهم\nدو مرد و هشت صبی در دو روز بجهت مقابل آن کاریرا بعمل می‌آرند که یکمرد و یک صبی\nدر یکروز بعمل آورده میتوانند پس بیان شود که هر دو آن کار را که یکمرد در نه روز\nمیتواند در چند روز بعمل خواهند آورد\nجواب س ۱۰\n۶ روز\nسوال یازدهم"}
{"book": "adl0194", "page": 9, "text": "۸\n\n۲/۱۲ : ۳/۴ {۱/۱۵ / ۶۳۲ : ۵/۳ / ۳/۶}\n----------------------------- - ۲/۱۲ : ۳۴/۵۵ هم مختصر کرده شود\n۱/۳ ۲ / ۱/۵۸۳ ۵/۶ / ۵۱۴۲۸۵۷ × ۵/۲۵ / ۱۶۰۶\n\nجواب س ۱۱\n. صفر\n\nسوال دوازدهم\n\nکلکته از دهلی چهارصد فرسنگ تحقیقاً در میان جنوب و مشرق است و بریلی از دهلی\nپنجصد میل تحقیقاً در میان مشرق و شمال است پس بیان شود که از کلکته بریلی چقدر\nدور است ع\n\nجواب س ۱۲\n۱۳۰۰ میل\n\nسوال سیزدهم\nچیست درازی آن دائرہ که ۵۳ درجه او برابر ۵۹۸۷۵ میل است ع\nجواب س ۱۳\n۴۲۴ میل"}
{"book": "adl0194", "page": 10, "text": "۹\n\nسوال چهاردهم\nدیواری که چهل فٹ بلند است از بیخ آن ماری برآمده شروع کرد به بالا شدن آن مگر\nاز فجر تا شام سه فٹ بالا میرود و از شام تا صبح دو فٹ بپائین می لغزد پس دریافت\nشود که در چند مدت بر این دیوار بالا خواهد رفت\n\nجواب س ۱۴\n۳۸ روز\n\nسوال پانزدهم\nقیمت اسپ چهارساله پنصد روپیه معین است پس دوصد روپیه چند ساله\nخریده میشود\n\nجواب س ۱۵\n۱۰ ساله\n\nسوال شانزدهم\nکدام است آن عدد که اگر آنرا مربع بسازند از اصلی نصف میماند\n\nجواب س ۱۶\n۰.۵"}
{"book": "adl0194", "page": 11, "text": "۱۰\nسوال هفدهم\nبعد از یازده بجه هر دو سوزن ساعت چه هنگام در یکجا خواهند بود و زاویه\nقائمه کی خواهد شد و چند مرتبه هر دو سوزن در سمت مخالف آمده دور کنند ع\nجواب س ۱۷\n۲۷ ۳/۱۱ دقیقه دفعهٔ اوّل بعد از آن ۴۶ ۲/۱۳ دقیقه بعد از آن باز ۱۲ بجه هر دو\nسوزن بیکجایی خواهند بود\nسوال هجدهم \nمقسوم علیه اعظم و ذو اضعاف اقل این اعداد کدام است ۱۳ ۱/۳ و ۱۷ ۱/۲ دریافت\nکرده شود ع\nجواب س ۱۸\nعاد اعظم ۵/۶ جواب دیگر ۷۰\nسوال نوزدهم\nحاصل جمع مربعات دو عدد مساویست - ۲۵۰۱۰ را و حاصل هردو\nعدد ۱۹۸ است پس بیان شود که کدام است آن دو عدد ع\nجواب س ۱۹\n۴۷ و ۱۵۱"}
{"book": "adl0194", "page": 12, "text": "۱۱\n\nسوال بیستم\nقیمت چوبیکه یک گره مکعب است یک آنه است پس چوبیکه عرض وطول وعمق\nآن یک یک گز است قیمت آن چند است\n\nجواب س ۲۰\n۲۵۶ روپیه\n\nسوال بیست و یکم\nمختصر و کوتاه\n\nجواب س ۲۱\n. صفر\n\nسوال بیست و دوم\n۱۲\nبعد از دوازده بجه سوزنهای ساعت و دقیقه در یک راسته کدام هنگام خواهند بود\nاگر رفتار سوزنها در سمت مخالف باشد\n\nجواب س ۲۲\n۲۷ ۹/۱۳ دقیقه بر ۱۲ بجه"}
{"book": "adl0194", "page": 13, "text": "۱۲\nسوال بیست و سوم\nبافنده نه روپیه را پنبه خریده ۲/۳ را ململ باقی تنزیب بافته در بازار به هشتاد هفت روپیه فروخت و بافنده دیگر نه روپیه را پنبه خریده ۵/۹ را ململ و باقی را تنزیب بافته در بازار فروخت نسبت به بافنده اول چهار روپیه نقصان کرد پس بیان شود که پنبه یکروپیه چند حاصل کرد ۸\nجواب سر ۲۳\nململ ۱۱ روپیه تنزیب ۴ روپیه\nسوال بیست و چهارم\nزید از عمرو ده روپیه قرض گرفته قرار داد نمود که ده روپیه را تا یک سال دوازده روپیه میدهم باین شرط که ماهی یکروپیه تا یک سال اداء میسازم و زید در خط[؟] دشت دوکانیکه ماهی یکروپیه کرایه او برای من می آید آنرا بقسط داده تا دوازده ماه اداء میسازم اتفاقاً دوکانش از تصادم باران منهدم و کرایه موقوف شد زید نزد عمرو آمده ماجری بیان نموده گفت که هیچ آمدنی و جایداد برای من نیست که قسط ماهواری مقرره را اداء سازم مگر آنچنان وقتی را برای من بنائی که همگی روپیه ادا نمایم و در آن نقصان طرفین هم نباشد عمرو همچنین کرد"}
{"book": "adl0194", "page": 14, "text": "۱۳\nپس بیان شود آن بیک وقت\n\nجواب س ٢٤\n٦ ١/٢ ماه\n\nسوال بیست و پنجم\nدورۀ شهری هشتاد و پنج میل است زید بر دور آن گشتن شروع کرد مگر در\nدو روز بر فتارسی و پنج میل گشت و عمر و نیز در سه روز ده میل گشتن شروع\nکرد پس بیان شود که هر دو بیکوقت از یک جای که روانه شوند بکدام وقت و\nکدام جای بهمرسند و از جائیکه شروع دوره کرده بودند در چند روز باهم\nآنجا میرسند\n\nجواب س ٢٥\nدر ٦ روز با هم یکجا خواهند شد و ۲۰ میل از جا شروع پیش رفته یکجا شدند\nو در ۱۵۲ روز بر جای شروع بازگشته خواهند رسید\n\nسوال بیست و ششم\nزید و بکر برای خریدن پارچه بر آمدند و هر دو برشت ویسه داشتند و نزد هر دو"}
{"book": "adl0194", "page": 15, "text": "۱۴\n\nآن تعدادی که روپیه داشتند بقدر همان تعداد گز فی روپیه پارچه خریدند\nچون دیده شد شانزده گز پارچه نزد بکر زیاده برآمد پس بیان شود که\nپیش هر کدام چند چند روپیه بوده\n\nجواب س ۲۶\nزید ۳ روپیه و بکر ۵ روپیه\n\nسوال بیست و هفتم\nدر طاقت گاو میش و نرگاو نسبت ۳ و ۵ است و در طاقت اسپ و قاطر\nنسبت ۷ و ۹ است و در طاقت قاطر و نرگاو نسبت ۳ و ۸ است در\nگاو میش و فیل نسبت ۱ و ۶ است اسپ شصت من بار می برد اگر یک یک\nحیوان از حیوانات مذکوره بکار داشته پس ۱۳۴۷ من بار چند روز نقل کرده\nخواهد شد\n\nجواب س ۲۷\nدر ۱۰ روز\n\nسوال بیست و هشتم\nزنگتره فروشی از باغبانی بحساب فی یک فلوس دو تا خرید و فی دو فلوس پنج پنج"}
{"book": "adl0194", "page": 16, "text": "۱۵\nفروخت پس بیان بشود که در سوداگری یک صدر و په از برای رنگره فروش\nچه نفع و نقصان رویداد\nجواب س ۲۸\n۲۰ روپیه منفعت شد\nسوال بیست و نهم\nیکخانه را که ۳ مرد در پنجروز طیار میکنند پس چند خانه را در ۳ روز طیار\nخواهند کرد\nجواب س ۲۹\nیک خانه\nسوال سی ام\nعددی که اگر بر دو تقسیم کرده شود علی ہذا القیاس تا هفت بر هر کدام که تقسیم نامید\nیکی باقی می ماند پس آن عدد کدام است\nجواب س ۳۰\nسوال سی و یکم\n۴۶ ن۴۲۸۵ آ۲ : ۲ ن ۱۴ء۷۵ن + ۲۴ - ۱۲ - ۱۳ × ۱۳\n۱×۱ ۱۲ / ۵ / ۷\n۱۸ / ۲۴۸۵آء ۴"}
{"book": "adl0194", "page": 18, "text": "۱۷\nسوال سی و چهارم\nبیضه فروشی ثلث کل بیضهای خود را بشخصی فروخت و انچه باقی ماند ثلث\nآنرا به شخصی دیگر مکر این شخص بیضه را سر سودائی برد و هر چه باقی ماند بشخص سومی\nفروخت بیضه فروش چون حساب کردند در هر یک در حساب مساوی یافت پس بیان\nشود که بیضها در شمار چند بوده \nجواب س ۳۴\n۹ بیضه\nسوال سی و پنجم\nشخصی دو قسم از حشم گندم خرید قسمی بقرار فی روپیه یکمن و انرا بقرار فی یک روپیه ۲۴ سیر\nفروخت و قسم دیگر را بقرار فی یک روپیه ۳۰ سیر خرید و بقرار یکمن فروخت پس بیان\nشود که در بیع و شراه برای بائع چه نفع یا نقصان رویداد\nجواب س ۳۵\n۵ آنه و ۴ پائی\nسوال سی و ششم\nبیان شود که کدام است انعدد که اگر آنرا از یک تا هشت بر هر عددیکه تقسیم کنند"}
{"book": "adl0194", "page": 19, "text": "۱۸\n\nبیکسر قسمت میشود مگر چون بر ۵ تقسیم باید سه کسر باقی بماند\n\nجواب س ۳۶\n۸۴۰\n\nسوال سی و هفتم\nاگر شخصی سپلداری را بجهة حفر گودالی که طول و عرض و عمق آن یک یک گز هست\nبیکروپیه اجاره داده اگر سپلدار مذکور گودال را چهار گره دراز و چهار گره پهن\nو چهار گره گود کنده برود پس سپلدار را چند داده شود\n\nجواب س ۳۷\nیک فلوس\n\nسوال سی و هشتم\nزید و بکر برای تفریح شطرنج میبازند اوّل زید یکروپیه می‌بُرد پس زید و بکر در چند جیت\nو تعداد روپیه با هم مساوی شدند اگر بکر از زید یک روپیه می‌بُرد نزد بکر پنج چند زید\nمی‌شد پس بیان شود که پیش هر کدام چند چند روپیه بوده\n\nجواب س ۳۸\nنزد زید ۲ روپیه و نزد بکر ۴ روپیه"}
{"book": "adl0194", "page": 20, "text": "۱۹\nسوال سی و نهم\nعمارتی در ارگ مبارکه که تعمیر میشود از سقابی ستی مشک آب بقرار فی یک\nفلوس دو مشک دستی مشک بقرار فی فلوس سه مشک و از یک سقاب دیگر\nنیز بقرار نرخ مذکور ستی ستی مشک خریده شده و هر دو را بحساب فی دو فلوس\nپنج پنج قیمت داده شد پس بیان شود که نقصانی بکسی از اینها رسید یا نه و اگر رسید\nچند نقصان کرده\nجواب س ۳۹\nسقا بے درمی فی فلوس نقصان رسید\nسوال چهلم\n۲۸۶/۵۷۵ ÷ ۱۱/۲۵ × ۳/۲۶ / ۲۵/۵۲ ÷ ۱۱/۲۶ × ۵/۶ × ۳/۴ { ۱۱/۱۳ + ۲/۳ ÷ ۳ ۱/۹ - ۲ ۱/۳ } مختصر\nو کوتاه کرده شود\nجواب س ۴۰\n. صفر\nسوال چهل و یکم"}
{"book": "adl0194", "page": 21, "text": "۲۰\n\nدر امتحان داخله مدرسه نمبرهای انگریزی امیر علی نسبت به نمبرهای ولی محمد\nدو زیاده و نمبرهای حسابی ولی محمد نسبت به نمبرهای حسابی امیر علی ده زیاده\nونسبت به نمبرهای انگریزی سی و دو زیاده نمبرهای حسابی انگریزی ولی محمد\nنسبت به نمبرهای انگریزی امیر علی هشتاد و شش زیاده و نسبت به نمبرهای\nانگریزی ولی محمد نمبرهای جغرافیه و تواریخ امیر علی بیست و چهار کم و نمبرهای اردوی\nامیر علی نسبت به نمبرهای فارسی خودش یازده کم و نمبرهای فارسی ولی محمد\nنسبت به نمبرهای حساب امیر علی سی و پنج کم و نمبرهای جغرافیه و تواریخ و انگریزی\nبا نمبرهای حسابی خودش برابر و نمبرهای اردوی ولی محمد نسبت به نمبرهای\nجغرافیه و تواریخ هفت زیاده و نسبت به نمبرهای اردوی امیر علی دو کم نسبت ها\nهر یک بیان شود ج\n\nجواب سوال ۳۱\nامیر علی انگریزی حساب جغرافیه و تواریخ اردو فارسی\nولی محمد ۵۶ ۷۸ ۲۴ ۴۳ ۵۴\n۵۴ ۸۸ ۳۴ ۴۱ ۴۳\n\nسوال چهل و دوم\nاز گور کھپور میرزاپور تحقیقا در میان مغرب و جنوب بفاصلهٔ ۴۹۰ میل است"}
{"book": "adl0194", "page": 22, "text": "۲۱\n\nو از کوکهپور شاهجهانپور تحقیقاً در سمت مشرق بفاصله ۳۰ میل است\nپس بیان شود که میان میرزا پور و شاهجهانپور چقدر فاصله است ع\nجواب ۴۲م\n۵۰ میل\nسوال چهل و سوم\nیک دائره که دورۀ آن یعنی گردی آن بیست و دو فت۲۲ باشد در داخل\nآن دائره جیب نودی درجه چه اندازه مستوی خواهد بود ع\nجواب ۴۳م\n۷ فٹ\nبه امید انعام چند کس ارادۀ حضور پادشاه کردند چون بر دروازۀ ارگ\nمبارک رسیدند دربان نصف آنها را گذشت که داخل شدند چون\nبه دروازۀ دوّم رسیدند دربان آن دروازه نصف را نگذاشت نصف\nداخل شدند بر دروازۀ سوّم نیز حاجب آن دروازه نصف را گذشت\nتا در دروازۀ هفتم بر هر دروازه نصف نصف بماند پس نصف دروازۀ\nهفتم چون بحضور پادشاه رسیده تعظیم بجا آوردند پادشاه ایشان بدین قرار"}
{"book": "adl0194", "page": 23, "text": "۲۲\nدستار انعام و عطاء فرمود اول را یکی دوم را دو سوم را سه علی\nهذا القیاس همگی را انعام بخشیده شد چون از حضور واپس آمدند و کسانیکه\nبر دروازهها مانده بودند با خود آوردند و چون همه جمع نموده تقسیم کردند بهر\nکدامی یک یک دستار رسید پس بیان شود که همگی چند بودند و چند کس بحضور\nپادشاه رسیدند\nجواب سوال ۴۴\nجمع همگی ۳۲۶۴۰ و بحضور پادشاه ۲۵۵ نفر رفته بودند\nسوال چهل و پنجم\nچاهی که بیست فت آب دارد و در این هنگام شانزده فت ریسمان باو\nمیرسد وقتی که آن چاه هفت گز ریسمان می برد چند گز آب دارد\nجواب سوال ۴۵\n۵ گز\nسوال چهل و ششم\nخریداری نزد بزازی آمده نرخ میرنه و ململ دریافت نمود بزاز گفت میرنه\nفی گز سه روپیه ململ فی روپیه ۳ گز خریدار ۵ روپیه بزاز را داد که از هر دو قسم"}
{"book": "adl0194", "page": 24, "text": "۲۳\nنه گز پارچه بمن بده و از مبلغ هیچ واپس نمیخواهم پس بیان شود که بزاز از\nهر دو جنس چقدر چقدر گز بدهد که نه روپیه را نه گز شود\nجواب ۴۶\nمرینه ۲ ۲/۴ گز ململ ۶ ۳/۴ گز\nسوال چهل و هفتم\nدر استیشن ریل دو مسافر آمدند در بقچه یکی چند درعه چرمه و کناری زری\nبقرار قیمت فی درعه دو آنه ۱/۲ پائی بود و در بقچه دومی چند کلاه بقرار\nقیمت فی کلاه یک آنه ۱/۲ پائی بود اتفاقاً بسبب جلدی و شتابی بقچها\nهر دو باهمدیگر بدل شدند چون بخانهای خود رسیدند و اشیاء مذکوره\nبفروختند قیمت و بهای هردو مساوی حاصل شد پس بیان شود که اشیاء\nهر کدام چند چند بوده\nجواب ۴۷\nچرمه و کناری ۵۴ درعه کلاه ۹ عدد\nسوال چهل و هشتم\nمزروعی که درازی آن ۶۰ ۶ گز و پهنائی آن ۴۰ ۴ گز است و ۱۴ چهارده مرد"}
{"book": "adl0194", "page": 25, "text": "۲۴\nدر سی و دو روز آن را درو میکنند و مزرعه دیگر که پهنای آن ۶۶۰\nگز و درازی آن چقدر گذاشته شود که هشت مرد در هشتاد و چهار روز\nآنرا درو کنند ع\nجواب س ۴۸\n۶۶۰ گز\nسوال چهل و نهم\nآ کاریرا در ده روز و ب در نه روز و س در دوازده روز میکند\nهر سه با هم کار را شروع کردند و س تا آخر کار میکرد و آ بعد از سه ۵/۳ روز\nترک کرد و ب در ۴ ۵/۳ روز ترک نمود پس در چند وقت آنرا تمام خوا\nکرد ع جواب س ۴۹\n۵ ۵/۳ روز\nسوال پنجاهم\n[۱ ۴/۱ را ۳/۱۳} / {۴/۱ ۳ را ۷ ۳/۱-۲} / ۷ - ۹/۲ * ۲/۱ مختصر و کوتاه کرده شود ع\nجواب س ۵۰\n. صفر"}
{"book": "adl0194", "page": 26, "text": "۲۵\nسوال پنجاه و یکم\nق کاری را در بیسیتی و ز هرگاه بقرار فی یوم هفت ساعت عمل نموده\nتمام میکند و ن در چهارده روز بقرار فی یوم هشت ساعت بعمل آورده\nتمام می سازد پس همان کار را ق و ن در ده روز چند چند ساعت بعمل\nآورده تمام خواهند کرد\nجواب س ۵۱\n۶ ۱/۲ ساعت\nسوال پنجاه و دوّم\nق و ج باتفاق یکدیگر کاریرا در ۳/۸ روز تمام میکنند ق\nعلیحده در ۱/۳ روز آنقدر کار را بعمل می آرد که ج در ۵ روز تمام\nمیکند پس همان کار را جدا جدا در چند چند روز خواهند کرد\nجواب س ۵۲\n۱/۴ ۱۴ و ۲۱ ۱/۲\nسوال پنجاه و سوم\nسه کشتی پر از مال در دریا میروند کشتی پیش بسبب گرانی بار مشرف بغرق شد"}
{"book": "adl0194", "page": 27, "text": "۲۶\nمالک کشتی آنقدر مال از آن کشتی برآورد که در کشتی دنبال بود و دو چند\nآن همچنین از کشتی دوّم که مشرف بر غرق شد و دو چند سوّمی برآورد پس\nچون مالک نظر کرد در هر کشتی بار برابر شده بود بیان شود که اوّل در هر\nکشتی چند چند مقدار بار بوده ع\nجواب س ۵۳\n۱۹ و ۵ و ۳\nسوال پنجاه و چهارم\nدر گاو خانه سرکاری بیست راس گاو سه نمبری هستند گاوهای نمبر اوّل پنج سیر شیر\nمیدهند و نمبر دوّمی یک نمبر سوّمی ۴/۱ سیر شیر میدهد و شیرهای همگی یکجائه\nبیست سیر میشود پس تعداد هر یک از نمبر مویشیهای مذکوره بیان شود که چند\nاست ع جواب س ۵۴\n۳ و ۱ و ۱۶\nسوال پنجاه و پنجم\nیک دائره که قطر او هشت فِٹ است در میان آن مماس قوس شصت درجه چه خواهد\nبود هر گاه جیب مستوی برابر ۳۴۳ فِٹ است ع"}
{"book": "adl0194", "page": 28, "text": "۲۷\n\nجواب س ۵۵\n۴ مسافت\n\nسوال پنجاه و ششم\nمیوه فروشی رنگتره ها در بازار آورد شخصی نصف آنها را خریده یک رنگتره را\nسرسودائی گرفت و شخصی دویم نصف باقی را خریده یکی سرسودائی برد شخص\nسیومی نصف آنرا خریده یکی سرسودائی برداشت برد همچنین شخص چهارمی نصف را\nخریده یکی سرسودائی گرفت پیش میوه فروش چیزی از آن نماند پس\nبیان شود که چند رنگتره آورده بود\nجواب س ۵۶\n۳۰ رنگتره\n\nسوال پنجاه و هفتم\nشخصی زید را چند روپیه برسود فی صد ۴ روپیه ماهواری و عمرو را ۳۴\nروپیه فیصدی سالیانه قرضداد و از هر دو سود ماهواری مساوی وصول\nمیکرد پس بیان شود که هر دو را چند چند روپیه قرض داده بود\nجواب س ۵۷\nزید ۵ روپیه و عمرو ۲۰ روپیه"}
{"book": "adl0194", "page": 29, "text": "۲۸\nسوال پنجاه وهشتم\nکشت زاری که مدورست سه صنمبی برگرد آن میخواهند گشت یکی در ده\nدقیقه دور آنرا میگردد و دو می در هفت دقیقه و سومی در پنج دقیقه دور\nمیکند هر سه به یک وقت روانه شدند پس بیان شود آن جائیکه راهی شدند\nکدام وقت هر سه در آنجا می آیند\nجواب س ۵۸\n۷۰ دقیقه\nسوال پنجاه و نهم\nکدام است آن عدد که اگر جذر آنرا بگیرند از اصل عدد دو چند شود\nجواب س ۵۹\n۱/۴\nسوال شصتم\n{ ۴/۵۰ ÷ ۲/۵ } { ۱/۲ + ۳/۸ / ۴/۷ } { ۶۰۰۱۷ / ۶۰۳۴ + ۱۳۷۵ / ۷۲۲۵ / ۱۵۶۹ } ۶۰۱۵ / ۶۵۱ ÷ ۳۵\n= ۹/۱ مختصر وکوتاه کرده شود\nجواب س ۶۰\nصفر"}
{"book": "adl0194", "page": 30, "text": "۲۹\nسوال شصت و یکم\nآ و ب دو مدرسه هستند و در هر دو پنج پنج ساعت تعلیم داده میشود لیکن ساعت\nآ مدرسه شصت دقیقه مقرر شده و ساعت ب مدرسه چهل و هشت دقیقه مقرر\nشده اگر دروازه آ مدرسه تحقیقا ده بجه مفتوح شود پس دروازه ب مدرسه را کدام\nوقت بکشایند که هر دو بیک وقت بسته شوند\n\nجواب س ۶۱\n۱۱ بجه\n\nسوال شصت و دوم\nنزد من اسپ است که بپنصد روپیه آنرا خریده ام و یک بگہی و یک ٹمٹم دارم\nاگر اسپ را به بگہی به بندند نسبت به ٹمٹم قیمت بگہی دو چند میشود و اگر اسپ به\nٹمٹم بسته شود نسبت بقیمت بگہی سه چند میشود پس قیمت بگہی و ٹمٹم بیان شود که چند\nاست جواب س ۶۲\nبگہی ۳۰۰ روپیه ٹمٹم ۴۰۰ روپیه\n\nسوال شصت و سوم\nکدام است آن عدد که اگر مربع آن در او شامل نمایند برابر شود ۱۳۲ را"}
{"book": "adl0194", "page": 31, "text": "۳۰\nجواب سر ۶۳\n۱۱\nعمل\n۱۱ را در ۱۱\n۱۲۱\n۱۹۳۲\nسوال شصت و چهارم\nمربع ۴۲۵۲۰ است پس مربع هم هم چند خواهد بود بغیر عمل\nجواب سر ۶۴\n۱۹۳۲\nسوال شصت و پنجم\nشهری را ده دروازه و نه در بچه ست و هشت بدر رفت دارد و بیرون شهر\nهفت مسجد و دور مسجد شش تالاب برگرد تالا بها پنج قبرستان بگرد\nقبرستانها چهار شهرک برگرد شهرکها سه کشت زار است و شبان دو نفراند\nپس بیان شود که در شهر چقدر چارپایان تنبی نقص کسر همگی تقسیم کرده شوند\nجواب سر ۶۵\n۲۵۲۰ چارپان\nسوال شصت و هفتم\nبیان نمائید که از یک تا ده مکعبت را حاصل جمع چند است"}
{"book": "adl0194", "page": 32, "text": "۳۱\nجواب س۶۶\n۳۰۲۵\nسوال شصت و هفتم\nزید شش راس بز و چهار راس ماده گاو و دو راس گاو میش یکصد و سی و ۱۳۰ روپیه\nخریده و عمرو سه راس بز و شش راس ماده گاو و سه راس گاو میش یکصد و\nشصت و پنچ روپیه خریده پس بیان شود که قیمت یکراس چند است\nجواب س۶۷\nبز ۵ روپیه گاو ۱۲ روپیه گاو میش ۲۶ روپیه\nسوال شصت و هشتم\nیک قطعه زمین کشتی قائمه الزاویه آ ب د را که قاعده آن بیست و یک\nیک فٹ و وتر آن چهل و دو فٹ است از زاویه د ماده گاو زید برسمانی که سی\nیک فٹ در از است بسته است و علف درون کشت را میچر و باقی علف انرا گا و\nعمرو میچرد پس بیان شود اگر قیمت یک بیگه علف یکروپیه است هر یک\nاز زید و عمرو چند قیمت چراندن میدهند\nجواب س۶۸\nزید ۱۵۰۱۵ روپیه و عمرو ۲۴۳۱ روپیه"}
{"book": "adl0194", "page": 33, "text": "۳۲\nسوال شصت و نهم\nزید بقرار نفع فی صدی یک و نیم روپیه ماهواری و عمروبقرار فیصدی یک ونیم روپیه\nسالیانه چند چند مبلغ روپیه از صندوقخانه بر این اقرار قرض کردند که هر وقت\nاداء کردیم نفع آنرا متساوی میداده باشیم مگر نفع را مع اصل هر دو شخص در یک\nسال ۲۷۲۶ روپیه اداء کردند پس بیان شود که هر یک چند چند روپیه قرض\nگرفته بودند جـواب سـ ۶۹\nزید ۲۰۰ روپیه عمر و ۲۴۰۰ روپیه و هر دو ۳۶ و ۳۶ روپیه نفع دادند\nسوال هفتادم\n۱- {۱- {۱-۱} } +۱ اختصار کرده شود\nجـواب سـ ۷۰\nصفر\nسوال هفتاد و یکم\nدو عدد که حاصل تفریق آنها ۵ است و حاصل جمع مربعات آنها ۶۲۵ است پس بیان شود\nکه آن دو عدد کدام است جواب سـ ۷۱\n۱۵ در ۱۵ و ۲۰ در ۲۰\n۲۲۵ ۴۰۰\n۶۲۵\n۱۵ و ۲۰"}
{"book": "adl0194", "page": 34, "text": "۳۳\nسوال هفتاد و دوم\nبعد از دوازده بجه هر دو سوزن ساعت یعنی سوزن ساعت گرد و سوزن\nدقیقه گرد بیک جای چه هنگام خواهند بود و در میان کدام ساعت اگر سوزن\nساعت و دقیقه در سمت مخالف دوره کنند\nجواب س ۷۲\nهر ۵۵ ۵/۱۳ دقیقه بعد از ۱۲ بجه و در میان ۱۲ و ۱ بجه بهم میرسند\nسوال هفتاد و سوم داد\nاگر سوال ۶۸ نرگاو عمر و بزاوية ابته تباع بیان شود که عمر و چند و زید چند خواهد\nجواب س ۷۳\nزید ۶۵ ، ۲۶۵ میدهد و عمر و ۵ ، ۱۱۵ میدهد\nسوال هفتاد و چهارم\nدوره یکفرد عراده دنباله گادی ۲۲ ۱/۲ فت است و دوره عراده پیش\n۱۱ ۱/۲ فت است پس بیان شود که گادی چقدر خواهد رفت اگر هر یک از عراده\nبی کسر درست دور کند\nجواب س ۷۴\n۸۵۵ فت"}
{"book": "adl0194", "page": 35, "text": "۳۴\nسوال هفتاد و پنجم\nدو عدد که حاصل جمع آنها ۴۵ است و حاصل تفریق مربعات دو عدد که\n۲۲۵ است پس بیان کن آن دو عدد کدام است\nجواب ۷۵\n۲۵ و ۲۰\nسوال هفتاد و ششم\nزید و عمر و بکر و خالد بر دور شهر یك احاطه آن مدور است گشتن شروع کردن\nو دوره شهر ۵۷ میل است و رفتار هر یك فی یك ساعت ۵ - ۹ -\n۱۴ - ۲۰ میل است پس بیان کرده شود از جائیکه هر چهار نفر از یكطر\nگشتن شروع کردند بر همان جای در چند مدت آمده یکجا خواهند شد\nجواب ۷۶\n۵۷ ساعت\nسوال هفتاد و هفتم\nمجموع مربعات اعداد از یك تا بیست را بیان کنید\nجواب ۷۷\n۲۸۷۰"}
{"book": "adl0194", "page": 36, "text": "۳۵\nسوال هفتاد و هشتم\nبغیر از عمل مربع ۳۵ چه خواهد بود\nجواب س ۷۸\n۱۲۲۵\nسوال هفتاد و نهم\nیکم ماه جنوری ۱۸۸۴ زید از عمرو صد روپیه بقرار نفع ماهوازی فیصدی\nپنچروپیه قرض گرفت باینقرار داد که بعد از یکسال روپیه نفع شامل اصل کرده\nشود اگر عمر را ضرورت افتد در آخر ماه ستمبر ۱۸۸۶ از زید روپیه خود را\nمطالبه نماید پس بیان شود که زید مع نفع چقدر روپیه بعمر و اداء خواهد نمود\nجواب س ۷۹\n۴۰۹۵۶ روپیه\nسوال هشتادم\n۱/۵۹ + ۱۱/۸۳ + ۱/۴ ÷ ۵۹/۲۳۲ + ۱/۲ ÷ ۱۱/۱۲ ۲۷۹/۲۸۸ رام ۱/۵۳ ÷ ۱۱/۱۵۹ + ۱۶/۱۷ - ۱۱/۱۲\n÷ ۴۶۴/۴۶۸ } ۱/۲ ۱/۱۰ - ( ۱/۳ ) ۳ ۱/۲ + ۱۰ ۱/۷ ÷ ۳/۴ ÷ ۲۷ ۲/۱۱ { ) را مختصراً نمائید\nجواب س ۸۰\nصفر"}
{"book": "adl0194", "page": 37, "text": "۳۶\nسوال هشتاد و یکم\nزید چند روپیه عمرو را بقرار سه روپیه پنج آنه فیصدی ماهواری بر نفع داد\nو چند روپیه بکر را بقرار دو روپیه پانزده آنه فیصدی ماهوار بر نفع داد و\nگفت که آنه و پائی هرگز نمیگیرم هر وقت که روپیه برابر شدند آنوقت بدهید\nپس زید بعد از شانزده ۱۶ ماه روپیه خود را از هر دو مطالبه نمود عمرو و بکر هر دو\nروپیه را متساوا اداء کردند پس بیان شود که هر یک از عمرو و بکر چند چند روپیه\nقرض کرده بودند\nجواب س ۸۱\nعمرو ۴۷۰۰ و بکر ۵۳۰۰ روپیه\nسوال هشتاد و دوم\nسوداگری در معامله او شکست افتاد و نزد او ۵۵۵ را مال برآمد و سه پسر\nداشت به پسر بزرگ ماجرا گفت و استمداد خواست او جواب داد که نزد شما چقد\nروپیه ست سوداگر گفت که نزد من ۵۵۵ روپیه ست پس آن پسر بزرگ بر\nپنج درجه سوم تعداد مذکور یک نقطه گذاشت یعنی این ۵۰۵۵ همچنین پسر\nدومی بر پنج درجه دوم یک نقطه و همچنین پسر سومی نیز بر پنج درجه اول یک"}
{"book": "adl0194", "page": 38, "text": "۳۷\nنقطه گذاشت پس بیان کرده شود که هر یک ازین سه پسر چند چند با پدر خود\nامداد کردند\n\nجواب س ۸۲\n- پسر اول ۴۵۰۰ روپیه - پسر دوم ۴۵۴۵۰ روپیه - پسر سوم ۴۵۴۵۴۵ روپیه\n\nسوال هشتاد و سوم\nاز میان دو زاویهٔ مثلث قائم الزاویه یک زاویه ۳۰ درجه است ضلع\nمقابل ۹۰ درجه را بضلع مقابل ۳۰ درجه چه نسبت خواهد بود\n\nجواب س ۸۳\nنسبت ۲ و ۱\n\nسوال هشتاد و چهارم\nکاریرا آ در ۲۵ روز میکند و ب در ۵۰ روز و س در ۴۲ روز هرسہ\nتا دو روز آن کار را کردند بعد آ و ب کار را ترک کردند و س تا ۳/۵ ۸\nروز کار میکرد باز آ آمد و د را با خود آورد و هر سه با هم آن کار را در سه روز\nتمام کردند پس بیان شود که آن کار د علیحده در چند روز خواهد کرد\n\nجواب س ۸۴\n۲۲ ۱/۲ روز"}
{"book": "adl0194", "page": 39, "text": "۳۸\nسوال هشتاد و پنجم\nیک کتاب که صد صفحه است مع جلد ۱۳ روپیه خریده شد کتابی دوم که ۳۰\nصفحه است مع جلد ۳ روپیه و ۱۳- آنه و یک پائی خریده شد پس کتاقیمت\nجلد چند است و قیمت یک ورق کتاب چند است\nجواب س ۸۵\n۲ آنه ۱۱ پائی قیمت جلد ۲ ۱/۲ پائی قیمورق\nسوال هشتاد و ششم\nاسپ پنجساله بقیمت دو صد روپیه خریده شده پس بیان شود که پنصد روپیه را\nچند ساله اسپ خریده خواهد شد\nجواب س ۸۶\n۲ ساله\nسوال هشتاد و هفتم\nاز شاهجهان آباد کرنال بسمت جنوب بفاصلهٔ ۲۹ کروه آباد است و از کرنال\nحصار بسمت شمال بفاصلهٔ ۳۱ کروه آباد است و از دہلی مراد آباد بسمت مشرق بفاصله\n۳۴ کروه آباد است و از مراد آباد بریلی بسمت مغرب بفاصلهٔ ۳۴ کروه آباد است"}
{"book": "adl0194", "page": 40, "text": "۳۹\n\nپس فاصلۂ بریلی را از حصار بیان نمایند ع\nجواب س ۸۷\n۹۰ کروه\n\nسوال هشتاد و هشتم\n\nحاصل جمع زید و عمر و بکر ۱۶ است و حاصل ضرب هرسه مساوی بهم است\nپس هر یک را جدا جدا بیان نمایند ع\nجواب س ۸۸\nزید ۳ عمرو ۴ بکر ۵\n\nسوال هشتاد و نهم\n\nشخصی دوازده راس ماده گاو شیری و سه پسر دارد و گاوها بقرار تفصیل ذیل شیر میدهند\nاول یک سیر دوم دو سیر سوم سه سیر علی ہذا القیاس تاوازدهم و دوازده سیر هر سه پسر بپدر\nخود گفتند چون که عمر شما بسیار و نزار هستید اگر در حضور خود گاوها را برما تقسیم نکنید البته بعد از\nشما در میان ما برادران گفتگوئی واقع خواهد شد قسمی که شما تقسیم میکنید ما را منظور است\nپس پدر حساب کرده و سنجیده گاوها را بر هر سه پسر خود تقسیم نمود پس هر کدامی چون شیر\nگاوهای خود را وزن کردند از هر یک مساوی بود پس بیان شود که نزد هر یک از آن"}
{"book": "adl0194", "page": 41, "text": "۴۰\nپسران کدام کدام ماده گاو رسیده ع\nجواب س ۸۹\nپسر اول ۱ و ۶ و ۷ و ۱۲ پسر دوم ۲ و ۵ و ۸ و ۱۱ پسر سوم ۳ و ۴ و ۹ و ۱۰\nسوال نودم\n۲۳ + ۵۳۲۳ - ۶۰۲۳ } ۳۲۳ ۴ ۱۵\n۱۲ : ۱ ۲ + ۳ + ۴ ۳ + ۴ ۲۱ ۵۳۱ ۴ / ۶۰۲۳ ۲۱۰۵\nرا ۴۵م را ۳ ۴ - ۱ ۹۳\nاین را اختصار کنید ع\nجواب س ۹۰\n. صفر\nسوال نود و یکم\nپنج شتر بقطار زیر بار براه میروند چون شتر پیش بسبب گرانی بار خواست\nبنشیند مالک آنقدر مال را از شتر پیش برداشت که بر شتر دنبال آن بود\nشتر دنبال نیز بسبب گرانی بار خواست بنشیند مالک آنقدر بار را از او برداشت\nکه بر شتر دنبال آن بار بود یعنی سومی چون سومی چهارمی خواست بنشیند بار را متقلاً\nدنباله تا برداشت وقتیکه بر شتر اخیر بار کرد بار همگی مساوی شد پس بیان شود وقتی که\nشتر پیش کسل شده بود بر هر شتر چقدر چقدر مال بار بود ع"}
{"book": "adl0194", "page": 42, "text": "۴۱\nجواب سوال ۹۱\n۳۱ و ۵ و ۱۵ و ۴ و ۱۲ و ۸\nسوال نود و دوم\nاز دهلی کلکته تحقیقا در شمال واقع است از کلکته بنارس بر پنجاه درجه است بلند شهر\nبر ۲۱۰ درجه است لیکن آن فاصله که از کلکته در میان بنارس است همان فاصله\nاز کلکته تا بلند شهر است پس از بنارس بر درجه بلند شهر واقع است و هرگاه فاصله\nکلکته و بلند شهر ۲۰۰ کروه فرض کرده شود پس فاصله کلکته را از دهلی بیان کنید؟\nجواب سوال ۹۲\n۳۰۰ کروه\nسوال نود و سوم\nاکبر پادشاه برای استراحت بحجره تشریف فرما شدند حرم محترم نیز تشریف آوردند\nپادشاه چون آن گل ارم حسن و نزاکت را دید بمیل استشمام بسوی خود کشید در اثنای\nملاعبه و دستباز حمایل مروارید که در گردن آنسیمتن بود بگسیخت و مروارید غلطان\nبهر جانب بریخت و چیزی از آن لالی بر دامن آنصدف بحر دلربائی بماند در آن\nهنگام آن آب گوهر درج طهارت از جاریه استفسار فرمود که این حمایل چقدر"}
{"book": "adl0194", "page": 43, "text": "۴۲\nمروارید داشت جاریه کورنش بجای آورده بعرض رسانید که حال وقت\nعلاقه بندی آن این خاکسار نمیداند مگر از مضمون این رباعی چندیت مروارید توان\nدریافتن رباعی پا گرفته ربع آن در بر سریر + سدس این اندر حضورت جلوه گر\nنصف میخالد بد ریا سر بزیر + سُتی بدا من در صدف ده منیر\nپادشاه از استماع اینکلام نهایت مسرور و فرحناک شدند پس بیان فرمائید که\nآن حمایل چقدر مروارید داشت\nجواب سر ۹۳\n۳۶۰ دانه مروارید\nسوال نود و چهارم\nپادشاه - زید و عمرو و بکر و خالد و والد را ۱۳۸ روپیه انعام و بخشش نمود\nمگر باین تفصیل که حاصل جمع زید و عمر و ۲۴ است و حاصل تفریق زید و بکر ۲۴ است\nو حاصل ضرب زید و خالد ۱۴۴ است و حاصل تقسیم زید و والد مساوی است و را\nو حاصل جمع عمرو بکر ۳۰ است و حاصل تفریق عمرو و خالد ۲ است و حاصل ضرب\nعمرو و والد ۷۵۲ است و حاصل تقسیم عمر و زید ۳ است و حاصل جمع بکر و خالد\n۳۲ است و حاصل تفریق بکر و والد ۸ است و حاصل ضرب بکر و زید ۳۸۴ است"}
{"book": "adl0194", "page": 44, "text": "۴۳\n\nاست و حاصل تقسیم بکر و عمرو ۲۵ است و حاصل جمع خالد و والد ۸۰ است\nو حاصل تفریق خالد و زید ۱۰ است و حاصل ضرب خالد و عمرو ۴۸ است\nو حاصل تقسیم خالد و بکر ۳ است و حاصل جمع والد و زید ۹۰ است و\nحاصل تفریق والد و عمرو ۶۶ است و حاصل ضرب والد و بکر ۷۲ است\nو حاصل تقسیم والد و خالد او می آید پس بیان شود روپیه هر یک که چند\nچند بوده\n\nجواب س ۹۴\nزید عمرو بکر خالد والد\n۱۸ ۶ ۲۴ ۸ ۷۲\n\nسوال نود و پنجم\nزید از عمرو صد روپیه و از بکر یک هزار روپیه دادن داشت وقتیکه هر دو بر زید\nتقاضای شدید نمودند زید یک راس اسپ بعمرو و دو راس کبر را داد و بهر دو\nسوداگر گفت که شما هر دو روپیه خود را مجری گرفته باقی را هر دو مساوی بین پسرو\nبدهید آنها همچنین کردند پس قیمت هر یک از آن اسپها بیان شود که چند است\n\nجواب س ۹۵\n۹۰۰ روپیه"}
{"book": "adl0194", "page": 45, "text": "۴۴\n\nسوال نود و ششم\nده تفنگچی که در ۳ دقیقه ۵ فیر میکنند و هزار کس را در یکساعت بقتل میرسانند اگر\nضرورت کشتن ۸۰۰ کس باشد و تفنگ داران در ۵ دقیقه ۳ فیر کردند پس بیان\nشود که چند تفنگ دار دیگر زیاده کرده شوند ع\n\nجواب س ۹۶\n۴۰ تفنگچی\n\nسوال نود و هفتم\nشخصی چند روپیه دارد و میگوید اگر این روپیه سه چند شوند مسجدی عمارت خواهم کرد\nاز فضل و لطف الهی مراد او برآمد مسجد را تعمیر نمود باز گفت که اگر باقی مانده روپیه\nباز سه چند شوند مسجد دیگر بناء خواهم کرد همچنان شد باز همچنین مسجد ساخت علی\nهذا القیاس سه مرتبه چنین کرده بمسجد پرداخت پس نزد او چیزی باقی نماند بیان\nشود که آن شخص چند روپیه داشت و چند چند روپیه بر هر مسجد مصرف رسید\n\nجواب س ۹۷\n۱۳ روپیه داشت و بهر مسجدی ۲۷ روپیه بمصرف رسید\n\nسوال نود هشتم"}
{"book": "adl0194", "page": 46, "text": "۴۵\nشخصی دو طاقه پارچه خرید طاقه خورد بقدر تعداد گنز که دارد همان تعداد درو چند\nپنس فی گز قیمت او است و قیمت کل این طاقه ۲ پوند- و ۴ اشلنگ نسبت\nبه طاقه کلان زیاده است و نسبت گزهای هر دو- ۳- و- ۴- است و قیمت\nطاقه کلان فی گز آن قدر پنس است که تعداد گز دارد یعنی بقدر تعداد گز فی گز\nهمان قدر نیز قیمت دارد\n\nجواب س۹۸\n۵۴- ۲ ۷ درعه\n\nسوال نودونهم\nبر کنج کشت زاری مستطیل درختی واقع است گاوى بآن درخت بر ریسمانی بسته\nاز میان کشت زار مذکور علف زمینیم ۱۵- گز مربع چرید خورد پس بیان\nشود که گاو مذکور بچقدر در از ریسمان بسته بود\n\nجواب س۹۹\n۱۴ درعه\n\nسوال صدم\n۱۵ / ۱۱۲۵ + ۹ / ۲ در ۴ / ۱ : ۵۱ / ۴۰۰۰۱۶-۱ / ۱۳\nرا ۴۹ / ۶۵۸۷۵ - ۴۰ / ۵۰۱ ) ۱۰۰۷۲۵ / ۲۹ <۲۵\nرا ۱ / ۳ ۱۲ / ۲۲ / ۵ : ۴۲\nمختصر و کوتاه نمائید"}
{"book": "adl0194", "page": 47, "text": "۴۶\n\nجواب س ۱۰۰\n. صفر\n\nسوال صد و یکم\nزید و بکر و عمرو سمتی سفر کردند زاد راه زید دو قرص نان از بکر سه قرص از عمرو چهار قرص\nوقتیکه بر منزلی هر سه باهم نشسته خواستند که نان بخورند خالد و والد اتفاقا وارد شده\nهمگی آن نانها را بخوردند خالد و والد نه نه فلوس در عوض خوراک خود داده رفتند پس\nبیان شود که زید و عمرو و بکر آن فلوسها را چه قسم در میان خود تقسیم نمایند ۸\n\nجواب س ۱۰۱\nزید یک فلوس بکر ۶ فلوس عمرو ۱۱ فلوس\n\nسوال صد و دوم\nدر لشکر گاه پادشاه در دوازده مقام ساعت نواخته میشود باین دستور که اول ساعتی که\nنواخته میشود یک دقیقه پس از ساعت دومی و سومی یک دقیقه پس از دومی ساعت چهارمی\nیک دقیقه پس از سومی نواخته میشود علی هذا القیاس دیگر ساعتها را نیز مینوازند پس بیان\nشود که هر دوازده ساعت در یک حین بکدام وقت نواخته خواهند شد\n\nجواب س ۱۰۲\n۴۲م ساعت"}
{"book": "adl0194", "page": 48, "text": "۴۷\n\nسوال صد و سوّم\nآ و ب و س و د یک حوض است بسمت آ و ب -۱۰- دهنه درآمد\nآب و بسمت س و د -۱۰- دهنه بدر رفت آب هستند دهنه اولی درامد آب\nسمت آ و ب در یک ساعت حوض را پر میکند و دهنه دوّمی در دو ساعت و دهنه\nسوّمی در سه ساعت علی هذا القیاس دهنه دهمی در ده ساعت حوض را پر میسازد همچنین سمت\nس و د یازدهم دهنه بدر رفت آب تمام آب حوض را در یک ساعت خالی میگرداند\nو دهنه دوازدهم در دو ساعت علی هذا القیاس دهنه بیستم در عرصه ده ساعت خالی\nمی سازد دهنه اولی سمت آ و ب و دهنه بیستم سمت س و د تحقیقاً دوازده بجه\nروز کشاده شد و بر هنگام یک بجه دهنه دهم سمت آ و ب و دهنه یازدهم سمت\nس و د کشوده شد و همچنین برهنگام دو بجه دهنه دوّم سمت آ و ب و دهنه\nدوازدهم سمت س و د باز نموده شد علی هذا القیاس یکساعت از این سمت\nو در ساعت دوم از آن سمت همچنین نیز تا دوازده بجه شب دهنه های درآمد و برآمد\nکشوده شدند پس بیان شود که بعد از دوازده بجه چقدر آب در حوض خواهد بود اگر\nگنجایش ۲۰ کر آب دارد پس آن آب چند کر خواهد بود\n\nجواب س ۱۰۳\nصفر کر"}
{"book": "adl0194", "page": 49, "text": "۴۸\n\nسوال صد و چهارم\nیعنی میله که\nعبارت از\nاجتماع خلق\nدر محل\nمخصوص\nاست ۱۲\nشنبهی که روز اول سال عیسوی میباشد در همان روز وقت نه بجه عشرت\nعام در عیدگاه میشود اگر یکم ماه جنوری سنه ۱۸۸۴ع روز سه شنبه نه بجه\nعشرت عام شروع شد پس بیان نمائید که در ماه جنوری سنه ۱۸۸۵ع روز شنبه\nعشرت عامی که شروع خواهد شد در میان هر دو عشرت عام چند ثانیه فاصله\nخواهد بود\nجواب س ۱۰۴\n۳۲۱۴۰۸۰۰ سکنڈ یعنی ثانیه\n\nسوال صد و پنجم\nدو عدد که حاصل تفریق آنها مساوی ۵ - است و حاصل تفریق مربعات\nآن عدد - ۲۲۵ - است پس بیان شود که آن دو عدد کدام است\nجواب س ۱۰۵\n۲۵ و ۲۰\n\nسوال صد و ششم\nدر دائرهٔ که یک جیب مستوی - ۹۰ - درجه دارد پس در آن دائره\nچه خواهد بود"}
{"book": "adl0194", "page": 50, "text": "۴۹\nجواب س ۱۰۶\n۳۲ ۸ ۲ ۶\nسوال صد و هفتم\nرأس مثلث متساوی الساقین زاویۀ قایمه است اگر از رأس بر قاعده عمودی\nانداخته شود پس ثابت کنید که در عمود و قاعده چه نسبت خواهد بود\nجواب س ۱۰۷\n۱ و ۲\nسوال صد و هشتم\nمساحت یک مستطیل ۳۰۰ فث است و در اضلاع آن نسبت ۳ و ۴ است\nپس وتر آن چه خواهد بود\nجواب س ۱۰۸\n۲۵\nسوال صد و نهم\nمساحت یک دائره ۶۱۶ فث است پس حبیب التمام ۹۰ درجۀ آن\nدائره چه خواهد بود"}
{"book": "adl0194", "page": 51, "text": "۵۰\nجواب س ۱۰۹\n۱۴ فٹ\nسوال صد و دهم\n۳۱ء + ۲۱ء — ۵ء + ۲۱ء ÷ ۵ء ۴۵ — ۱۳ء — ۰۳ء — ۲۷ء مختصر و کوتاه سازید\n۱۰۳/۴۲۵ را ۱۱۵/۶۰۲۴ را ۴۸۱/۱۰۰\nجواب س ۱۱۰\n. صفر\nسوال صد و یازدهم\nزید صد من شکر تری به نرخ فی من ده روپیه خرید و چیزی شکر تری که نرخ\nآن فی من پنجه روپیه بود در آن مخلوط ساخته همگی را بقرار قیمت فی من ده روپیه\nبفروخت حصہ یازدهم سرمایه فائده شد پس بیان شود که چقدر شکر قیمت\nمخلوط ساخته بود\nجواب س ۱۱۱\n۲۰ من\nسوال صد و دوازدهم\nدر مساحت دو مربع نسبت ۹ و ۴۹ است اگر موافق اضلاع هر دو مربع ضلعیها"}
{"book": "adl0194", "page": 52, "text": "۵۱\nکشت زاری مستطیل گذاشته شوند پس وتر مستطیل مساوی ۲۵\nمیشود پس اضلاع مربعها را بیان نمائید\nجواب س ۱۱۲\n۱۵ ۲۰\nسوال صد و سیزدهم\nزید و عمر و مساوی روپیه بهمرسانیده تجارت کردند زید ۲۰۰ روپیه\nنقصان کرد و عمر و را ۲۰۰ روپیه منفعت رسید باین سبب مبلغ عمر نسبت\nبمبلغ زید سه چند شد پس بیان کن از هر یک چند چند روپیه بوده\nجواب س ۱۱۳\n۴۰۰ روپیه\nسوال صد و چهاردهم\nدرختی ۱۰ فٹ بلند ایستاده است و از بیخ آن درخت بفاصله ۲۰ فٹ\nغدیریست بر درخت دو میمون نشسته بودند یک میمون از درخت فرود آمد\nبرای آشامیدن آب بر غدیر رفت و میمون دومی طرف بالای در خت\nجسته از انجا بجانب غدیر خزید بر انجائیکه اولی از انجا آب می اشامید"}
{"book": "adl0194", "page": 53, "text": "۵۲\nاو نیز از آن محل بنوشید مگر هر دو مسافت را مساوی طی کردند پس بیان شود که میمون دومی به بالای درخت چقدر بلند برجسته بود ❁\nجواب س ۱۱۴\n۵۰ فٹ\nسوال صد و پانزدهم\nپنج جهاز پر از مردم در دریای سمندر بیک قطار میرفتند جهاز پیش بسبب زیادتی آدمیان نزدیک بود که غرق شود مالک جهاز آنقدر آدمیان از آن فرود آورد که در چهار جهاز دنبال بودند پس در جهازهای دنبال در هر یک دو چند شدند و همچنین جهازیکه دنبال جهاز پیش بود چون مشرف بر غرق شد باز مالک از جهاز دومی آنقدر آدمیانرا بر جهازها نقل نمود که در آنها بودند مع جهاز پیش باز جهاز سومی چون مشرف بر غرق شد همچنین باز مالک جهاز نقل و تبدیل نمود غرض تا آخر همچنین اتفاق افتاد و نقل و تبدیل بعمل آورده شد تا آدمیان بر همه جهازها مساوی شدند پس بیان شود که ابتداء بر هر جهاز چند چند از آدمیان بودند ❁\nجواب س ۱۱۵\n۸۱ - ۴۱ - ۲۱ - ۱۱ - ۶"}
{"book": "adl0194", "page": 54, "text": "۵۳\nسوال شانزدهم\nسوداگری ۱۶ درج دارد و بقرار تفصیل ذیل در هر درجی مروارید گذاشته\nاست در اولی یک و در دومی دو و در سومی سه علی هذا القیاس در شانزدهم\n۱۶ دانه بودند در خانه سوداگر دزدان ریختند و در چهار اوز دید بگریختند\nو چون در تقسیم آن مسروقه در میان دزدان گفتگو بر وائی کشید اتفاقاً\nریاضی خوانی حسابدانی در رسید سبب منازعت را از اینان پرسید دزدان\nماجرا بیان نموده گفتند که این مروارید و در چهار برا چنان تقسیم کن که مروارید\nو درجها هم مساوی برابر سند آن حسابدان چنانکه میخواستند تقسیم نمود پس\nبیان شود که هر دزدی را کدام کدام درج داد که مساوی تقسیم شد\nجواب س ۱۱۶\nاول را - ۱۶ و ۹ و ۸ و ۱- دوّم را- ۱۵ و ۱۰ و ۷ و ۲- سوّم را- ۱۴ و ۱۱ و ۶\nچهارم را- ۱۳ و ۱۲ و ۵ و ۴\nسوال هفدهم\nکرایه کشی فی یکروز ۱۴ آنه مزدوری میکند مگر اسب خود را روزمره دو آنه علف\nو دو آنه را دانه میدهد و روزیکه بمزدوری نمیرود دور اعلف و یک آنه را"}
{"book": "adl0194", "page": 55, "text": "۵۴\nدانه میدهد باین قرار داد در میان سیتی روز هشت روپیه و دو آنه جمع\nنمود پس بیان شود که چند روز اسپها بیکار ایستاد و چند روز بکرایه فریت\nجواب س ۱۱۷\n۱۰ یوم بالیستاد و ۲۰ یوم به کرایه فریت\nسوال صد و هجدهم\nشخصی چند راس گاومیش بچهار هزار روپیه خریده است و اگر ۱/۴ از همه\nگاو میش دیگری بود و قیمت همان بودی پس قیمت فی گاو میش هشت روپیه\nکم میشد پس بیان شود که انشخص چند راس گا و میش خریده بود ع\nجواب س ۱۱۸\n۵۰ گاومیش\nسوال صد و نوزدهم\nاز دهلی بلند شهر بر ۴۵ درجه بفاصله ۳۰ گروه آباد است و از\nکرنال دهلی بر ۱۳۵ درجه بفاصله ۴۰ کروه آباد است پس\nبیان نمائید که از بلند شهر تا کرنال چقدر فاصله است ع\nجواب س ۱۱۹\n۵۰ کروه"}
{"book": "adl0194", "page": 56, "text": "۵۵\n\nسوال صد و بیستم\n\n۴۱ / ۶۶ + ۳۱ / ۲ ÷ ۵ × ۱ ۱ / ۳ - ۵ = ۱۱ / ۱۴ / ۳ / ۸\n\n۳ / ۲۰ را ۵ / ۹ ÷ ۱۶ ۱ / ۵ مختصر کرده شود\n\n۴۱ / ۶۶ + ۳۱ / ۲ ÷ { ۱ ۱ / ۳ - ۵ / ۱۱ / ۱۴ / ۳ / ۸ }\n\nجواب س ۱۲۰\n. صفر\n\nسوال صد و بیست و یکم\nروپیه زید و عمرو و بکر و خالد و والد باهم یکجا ۲۷۵ روپیه مخلوط است و زید : عمرو :: ۵ : ۶ - عمرو : بکر :: ۲ : ۳ - بکر : خالد :: ۹ : ۷ - خالد : والد :: ۱ : ۴ - والد : زید :: ۵ : ۸ پس بیان نمائید روپیه هر یک را\n\nجواب س ۱۲۱\n۱۵ روپیه - ۳۰ روپیه - ۴۵ روپیه - ۳۵ روپیه - ۱۰۰ روپیه\n\nسوال صد و بیست و دوم\nپوشش در مدسه علیگده ۵۲ ۱ / ۲ دراز و ۱۶ فټ پهن است و بفاصله ۱ / ۲ ۷ شتیر ۱ ۱ / ۲ فټ مربع عرضا انداخته شد ند و برآن شتیر با هم ۱ / ۲ ۵ انچ مربع چوبهای پوشش بفاصله یک یک فټ انداخته شده و هر شتیر با یک یک فټ"}
{"book": "adl0194", "page": 57, "text": "۵۶\n\nو پر چوبها شش شش انچه بر دیوار سوارست اگر ۱ ۱/۲ فٹ مکعب چوب\nدو روپیه قیمت دارد پس مصارف چوبها و شتیرها چند مبلغ خواهد شد\n\nجواب س ۱۲۲\n۲۱۶ روپیه ۷ ۱/۲ پائی\n\nسوال صد و بیست و سوم\nچاهیکه قطر او ۷ فٹ باشد حفر خواهد شد و چک چوبی یک فٹ سطبر برای او\nساخته شده است و پخته کاری ۱۵ فٹ زیر آب فرو بردن است و آب\nاز زمین ۴۰ فٹ پائین است اگر عمارت درون آب دو روپیه و هشت آنه\nو عمارت دومی یکروپیه و هشت آنه فی مکعب فٹ خرج شده و فرو بردن\nپخته کاری چاه فی فٹ پانزده روپیه و هشت آنه پس بیان شود مصارف\nآن چاه چند خواهد شد قطر را بمحیط آن نسبت است که یک را ۲۲/۷ است یعنی\n۱ : ۲۲/۷\n\nجواب س ۱۲۳\n۲۲۷۸ روپیه ۵۳ ۱/۲ پائی\n\nسوال صد و بیست و چهارم"}
{"book": "adl0194", "page": 58, "text": "۵۷\nپنج پنج فٹ دو چوب برزمین نصب اند و در سر چوب ۵ فٹ ریسمانی\nو در چوب دومی ۳ فٹ ریسمانی بسته است و بهر دو ریسمان دو اسپ\nبسته اند و از چهار طرف آن هر دو چوب علف میچرند پس بیان نمایند که مین\nعلف یک اسپ بادومی چه نسبت است هر گاه هر دو چوب یک یک فٹ\nدر زمین نصب اند\nجواب س۱۳۴\nنسبت مساوی دارند\nسوال صد و بیست پنجم\nزید و بکر کاریرا با هم بالاتفاق شروع کردند اگر علیحده علیحده میکنند پس در\n- ۳۴ و ۳۸ - روز با تمام میرسانند لیکن زید تا آخر کار میکرد و بکر\nچهار روز پیش از اختتام کار ترک کرد پس بیان نمائید که زید آن کار کی\nتمام خواهد کرد\nجواب س ۱۲۵\n۱۹ ۴/۵ روز\nسوال صد و بیست و ششم"}
{"book": "adl0194", "page": 59, "text": "۵۸\n\nا و ب و س سه جویچه هستند ا و ب در ۴ ساعت حوضرا\nپر آب ساختند بعد ا و ب چون باز نموده شدند در ۲۰ ساعت تمام\nآب حوضرا خالی کردند و ب و س چون جاری باشند در ۶۰\nساعت حوض مملو میشود پس بیان نمایند ا و ب علحدہ علحدہ در چند\nچند ساعت آن حوض را پر خواهند کرد\n\nجواب س ۱۲۶\nا ۳ ۹ و ب- ۴/۴\n\nسوال صد و بیست و هفتم\n\nحاکمی سه نفر بدمعاش را جدا جدا در یک یک حجره محبوس ساخت وقتیکه نان از\nخانه آنها آوردند یک محبوس را حکم شد که حصه خود را خورده بیا آن محبوس ثلث\nآنرا خورده آمد دومی را نیز حکم شد که حصه خود را خورده بیا چون سر نان\nآمد خیال کرد که هنوز کسی ازین نان نخورده باشد باین خیال او ثلث این نان را\nبخور دو رفت سومی هم موافق حکم سر نان آمده بهمان خیال که محبوس دومی\nکرده بود پنداشته او هم ثلث را خورده بازگشت پس چند نان باقی ماندند\nزندان بان باقیمانده نانها را بحاکم اخبار نمود حاکم فرمود که این باقی نانها را"}
{"book": "adl0194", "page": 60, "text": "۵۹\nمساوی برآنها تقسیم کن زندان بان همچنان کرد و نان هم نشکست پس\nبیان کنید تعداد نانها را\nجواب س۱۲۷\n۸۱ نان\nسوال صد بیست وهشتم\nجواهر فروشی صد نگین از الماس دارد و آنها را در هفته قطی چنان تقسیم نموده گذاشت\nبود که هر قدر کسی خرید نماید از همان قطیها بقدر آنچه بکار افتد برمی آورم تاکشو\nهمه قطیها حاجت نباشد پس بیان نمایند که جواهر فروش در هر قطی چند چند\nدانه الماس نهاده بود\nجواب س ۱۲۸\n۳۷ - ۳۲ - ۱۶ - ۸ - ۴ - ۲ - ۱\nسوال صد بیست ونهم\nاز کنار دریا بر فاصله ۱۰۰ فٹ مسجدی بناء شده است که گلدسته آذران\nدو صد فٹ بلند است و بر آن گلدسته دو بوزینه نشسته بودند آن\nهر دو بر کنار دریا طرفی که مسجد معمور بود ماهی را دیدند و اراده کردند که"}
{"book": "adl0194", "page": 61, "text": "۶۰\nاول کدام یک او را بگیرد یک بوزینه از گلدسته فرود آمده است\nطرف دریا را گرفت و بوزینه دوم چون از بالای سر گلدسته\nبطرف دریا بر جسته و خزید بر کنار دومی دریا رسید و از آنجا دوت\nبطرف کناره دوم راه گرفت هر دو بوزینه نزد مار در یکوقت رسیدند\nمار چون آنها را بدید بگریخت و بسوراخ در آمد پس بیان شود که عرض دریا\nچه بوده اگر هر دو بوزینه فاصله را برابر طی کرده باشند\nجواب س ۱۲۹\nعرض دریا - ۵۰ فت\nسوال صد و سی ام\nرا مختصر نمایند\nجواب س ۱۳۰\nصفر\nسوال صد و سی و یکم\nزید علف سبز لگاهمی که یک ضلع آن- ۲۸ جریب چمن است بقراری بیگهم"}
{"book": "adl0194", "page": 62, "text": "۶۱\n\nیک روپیه اجاره گرفت و بکر را باین شرط اجاره داد که بر چهار کنج آن\nچهار میخ نصب نموده بهر میخ - ۱۴ جریب ریسمانی دراز بسته چهار پایان\nخود را بچراند و فی بیگهه صد روپیه بدهد بکر قبول نمود و در باقی زمین\nچارپایان خود را بچراند پس بیان شود که در چنین اجاره گرفتن و باز باجاره\nدادن زید را چه نقصان خواهد شد ع\nجواب س ۱۳۱\n۱۶۸ روپیه برای زید نفع شد و چار پایان مفت بچریدند\nسوال صی سی و دوم\nزید یک چیز را بچند روپیه خرید مگر بخند روپیه که خریده بود بر نفع همان\nچیز است فیصدی بفروخت پس آن چیز - ۲۶۴ روپیه فروخته شد\nپس بیان نمائید که زید بچند خریده بود ع\nجواب س ۱۳۲\n۱۲۰ - روپیه\nسوال صی سی و سوم\nمستطیلی را که و تر آن ۵ - و مساحت آن - ۱۲ - است پس ضلع مستطیل را"}
{"book": "adl0194", "page": 63, "text": "۶۲\nبیان نمایند\nجواب س ۱۳۳\n۳ و ۴\nسوال صد سی و چهارم\nصدفٹ بلند ستونی بر زمین ایستاده است از بیخ آن کرمی\nشروع کرد بالا شدن آنرا روزمره یک فٹ بالا میرود و هنگام\nشام - ۱ - فٹ بہ سفلی فرو می لغزد پس بیان شود که آن کرم در چند\nروز بر آن ستون بالا خواهد شد\nجواب س ۱۳۴\nدر ۱۰۰ روز\nسوال صد سی و پنجم\n- ۴۷ را چنان دوجایی کنید که حاصل تفریق مربع آنها برابر\n- ۷۸۳ باشد\nجواب س ۱۳۵\n۴۸ - ۳۹"}
{"book": "adl0194", "page": 64, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0194", "page": 65, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0194", "page": 66, "text": "۶۵\n\n۱/۴ را { ۳۵/۳۸ ÷ ۵ ۱۱/۱۲ + ۱۶/۲۵ } - ۱/۳ { ۳/۱۳ ÷ ۱/۹ را ۵/۶ + ۱/۲ } ۹/۱۱\nمختصر و کوتاه کرده شود - ؏\n\nجواب س ۱۴۰\n. صفر\n\nسوال صد و چهل و یکم\nقاعدهٔ مثلث قایمة الزاویه از مجموعهٔ دو ضلع باقی حصهٔ پنجم است پس بیان\nکنید که از کدام هر سه ضلع مثلث را ؏\n\nجواب س ۱۴۱\n۵ ۱۲ ۱۳\n\nسوال صد و چهل و دوم\nنزد من نفع چند روپیه جمع است و آن نفع برابر زیاده شده میرود\nو از آمدنی آن نفع ۱۵- کاریگر را تا - ۱۱ - هفته یا - ۳۱ - کاریگر را\nتا - ۵ هفته یکشابر مزدکاری داشته میتوانم پس بیان نمائید که - ۱۹\nنفر کاریگر را بدین دستور تا چند روز برکار داشته میتوانم ؏\n\nجواب س ۱۴۲\nتا - ۲۰ هفته"}
{"book": "adl0194", "page": 67, "text": "٦٦\nسوال صد و چهل و سوم\nزید اسپی را بچند مبلغ خرید مگر مبلغی که خریده بود همان قدر فیصد\nنقصان کرده بقیمت ١٦ روپیه بفروخت پس بیان نمائید که اسپ\nرا بچند خریده بود\nجواب س١٤٣\n٨٠ روپیه\nنقصان فیصدیک\n٨٠ روپیه\nاز ٨٠ روپیه --- ٦٤ روپیه\n١٦ روپیه\nسوال صد و چهل و چهارم\nزید ٤٧ روپیه دشت آنرا بر سه تقسیم نموده بر انتفاع داد قسمت\nاوّل را بقرار فیصدی پنجروپیه و آن تا هفت ماه ماند و قسمت دوّیم را\nفیصدی سه روپیه و ان تا ده ماه ماند و قسمت سوّم را بقرار فیصدی چهار روپ\nو آن پنجماه ماند لیکن انتفاع هر سه قسمت مساوی حاصل آمد پس تعداد\nهر سه قسمت را جدا جدا بیان نمایند\nجواب س١٤٤\n٢١ ١٢ ١٤\nسوال صد و چهل و پنجم"}
{"book": "adl0194", "page": 68, "text": "۶۷\n\nرئیسی ۹ نفر ملازم داشت بزرگ آنهارا ۱۰۰ روپیه و دوم را\n۹۰ روپیه و سوم را ۸۰ روپیه و چهارم را ۷۰ روپیه و پنجم را\n۶۰ روپیه و ششم را ۵۰ روپیه و هفتم را ۴۰ روپیه و هشتم را ۳۰\nروپیه و نهم را ۲۰ روپیه داد و گفت که همگی شما در نخاس ترکستان\nرفته اسپها خریده بیارید مگر اسپها از هر کدام شما از یکدیگر کم و زیاد نباشد\nو در قیمت مساوی باشند از شما خوشنود خواهم شد و در این امر امتحان\nهوشیار شما منظور خاطر دارم پس ملازمان تعمیل نموده چون اسپها را خرید\nآوردند رئیس نهایت تحسین و آفرین فرمود پس بیان شود که چند چند اسپ\nبچه نرخ خریده آوردند\n\nجواب س ۱۳۵\nهر یک ملازم ده ده اسپ خریده برد\n\nسوال صد و چهل و ششم\nبافنده ۱۲ روپیه را پنبه خریده ۱/۴ ململ و ۱/۴ را تنزیب ۱/۴ صحن سفید\nساخته قیمت همگی در بازار ۸۲ روپیه شد و بافنده دیگر هم ۱۲\nروپیه را پنبه خریده ۱/۴ را ململ ۱/۴ را تنزیب ۱/۴ را صحن سفید ساخته"}
{"book": "adl0194", "page": 69, "text": "۶۸\nقیمت همگی در بازار – ۲۰۱ روپیه شد پس بیان نمائید که اگر یک یک\nروپیه را پنبه آورده اشیاء مذکوره بافته می شدی چه قیمت قرازا\nمی یافتی\nجواب س ۱۴۶\nململ ۱۲ روپیه تنزیب ۷ روپیه صحن سفید ۲۱ روپیه - جواب\nململ ۱۲ روپیه تنزیب ۱۹ روپیه صحن سفید ۷ روپیه\nسوال صد و چهل و هفتم\n۱۲۳۴۵۶۷۹ - را در کدام کمتر عدد ضرب نمایند که در\nحاصل ضرب همه اعداد سه سه آیند\nجواب س ۱۴۷\nدر ۲۷ عدد\nسوال صد و چهل و هشتم\n۱۲۲- را به - ۴۸۱۲۴ ضرب نمایند مگر در عمل ضرب باید از سه سطر\nزیاده نباشد\nجواب س ۱۴۸\n۵۸۷۱۱۲۷"}
{"book": "adl0194", "page": 70, "text": "۶۹\n\nسوال صد و چهل و نهم\nمربع ۲۵ روپیه ۵ آنه ۴ پائی برابر است\n۴۰ + ۱۶ / ۱۲\n۲۵ + ۱۲ / ۱۶\n۲۵۰ + ۲۰۰ / ۱۲ + ۱۶\n\n+ ۶۲۵ را ثابت کنید که\n\nصحیح است یا غلط و نام قاعده را بیان نمایند\n\nجواب س ۱۴۹\nمساوات برابر است بموجب قاعده چلیپا\n\nسوال صد و پنجاهم\nنزد من دو قطعه طلاّ رنا جیده است که یک قطعه آن بنرخ ۱۸ روپیه\nو قطعه دوّم بقرار نرخ ۱۵ روپیه ست مگر وزن آن هر دو\nپاره طلاّ معلوم نیست و بسبب گداختن نرخ آن\n۱۲ روپیه شد پس بیان نمایند که هر دو قطعه در وزن\nچقدر چقدر بودند\n\nجواب س ۱۵۰"}
{"book": "adl0194", "page": 71, "text": "قطعهٔ که نرخ آن- ۸ روپیه است و قطعهٔ که نرخ آن - ۱۵ روپیه است\n۳ ػ ۶ ػ\n\nعلاماتیکه\nدر این زمان ریاضی دانان هند از قرار داد حکماء انگلیس استعمال مینمایند\nبدینموجب است\nعلامت جمع علامت تفریق علامت ضرب\n+ - x\nعلامت تقسیم علامت مساوات علامت تناسب\n÷ = :\n\nتنبیهه در جائیکه اینصورت ء همزه در شمار واقع باشد باید دانست\nکه در یسار همزه مراتب صحیح و در طرف یمین همزه کسر مرقوم می باشد\nو بر این قیاس اگر نقطه در طرف یمین کسر باشد آن کسر بر همان نسبت که داشت\nباقیست چنانچه ۵ء ۵۰ء ۵۰۰ء یعنی ۵ نصف ۱۰ و ۵۰ نصف ۱۰۰\nو ۵۰۰ نصف ۱۰۰۰ - و اگر نقطه در یسار کسر باشد ده چند مقدار آن\nکم می باشد چنانچه این کسر را ء ۱ یک نقطه یا زیاده که در طرف یسار با نظر\nنیز ء\nاز نقطه کم\nدر طرف راست\nهمزه ۱۳"}
{"book": "adl0194", "page": 72, "text": "مرسوم باشد ۰۰۱، ۰۰۰ معنى حصهٔ صدم وحصهٔ هزارم می بخشد\nتَمَّـت\nالْكِتَابِ بِعَوْنِ الْمَلِكِ الْوَهَّـابِ\nخاتمة الطَّـبع\nبحمد الله تعالی شانه در این زمان فیض تو امان و بهنگام مسرت فرجام بفرمان سعادت\nاقتران کیهان خدیو رعیت پرور جهان بان عدالت گستر که اسم اشرفش از طارم\nچهارم الرحمن على العرش استوی طالع نور بخش عالم اسلام است\nخلد الله ملکه با نتظام شایسته و سرانجام بایسته شجاعت پناه جناب سار جن میجر\nاقا میر محمد عظیم خانصاحب دام الله ظلاله این قواعد لائق و قوانین فائق به ترجمه پرداز\nو تصحیح سازی رسید و سند سید حاجی میر باقر علیشاه لکهنوی باهتمام حقیر\nسراپا تقصیر کمترین نقش آفاق منشی عبد الرزاق دهلوی\nدر مطبع دار السلطنه کابل جنت تقابل بتاریخ\nهفتم ذی الحجه الحرام سنه ١٣٠٣ھ پیرایۀ\nطبع و زیور انطباع پوشید"}
{"book": "adl0194", "page": 73, "text": "۷۲"}
{"book": "adl0194", "page": 74, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0194", "page": 75, "text": "[BLANK PAGE]"}