[BLANK PAGE]


ART SILK
32x24 Yds
MADE IN JAPAN


۸۰


۲
كلام الملوك ملك الكلام
حسب الفرمان والاشان د امير الامراء كتابچه موسوم ده پر
سؤال و جواب دَ
دو سلطنت
و بندوبست
مؤلفه د ملا غلام محمد لغمانی پښتو نویس د سرکار ذوالاقتدار
بدار السلطنة كابل طبع شد


۲
بسم الله الرحمن الرحيم
پـس لـہ حمـده د الهی و درود نـامـحدود
پـہ جناب حضـرت رسـالت پناهي
مخفی و پټـہ د پاتي نـہ شي چـہ دا کتابچـہ
ده مشتملـہ پـر سـوال وجـواب د دولتـي
بنـد وبـسـت سلطنتی پـہ غـہ کال کښـی چـہ
سنـہ هجـري دِ نبو ي صـ يـو سـ لـہ و ديسـو


۳
ودوه کالدوه شند ۱۳۰۲ اعليحضر ت
امیر روشن ضمیر و پیر میانروهربانین
بي نظير مدبّر ومشیر تدبیر غمخوار
و پر اقوام وعزيزانو ترهبر سرکار
والاقتدار منبع الجود والاحسان شجاع
الزمان همایون ابوالفتح معين الدین
مبین امير ابن الامير ابن الامیر دست در جان
امیر عبدالرحمن خان بهادر والي
دممالکو دافغانستان ضاعف الله تعالی
عمر و اقبال واجلاله خلد الله ملکه
وسلطانه خلف الصدق شروي بهتونكي
س


۴
د جناب مرحمت و غفران مآب امير محمد
افضل خان ژوي شهيد دامير كبير فردوس
مير امير دوست محمد خان محمد زائي
په مقام د کابل پښي کښي سره له جناب
جلالت مآب اسل آف رفرن نائب
السلطنه د كشور هند ملاقات و مجلس کړي
تقریرات د يوه او د بلهم په مقام د تحریر
را وړي کيفيت دمجلس ملاقات دحضر
امیر صاحب سره له جناب ويسرای صاحب
په ورځ د پانشمبي شپاړلسمه د مياشتي
د اخيري خور سنه ۱۳۰۴ پس له جو ړتیا نه کي
خطاب

اقرعلی


۵
خطاب د حضرت امیر صاحب ویل ی وتر
چہ حضور ستأبینر حضور د جناب ملکه
معظمه وحضور د جناب مسٹر گلید استون
وزیر اعظم دانگلستان گنھم وشکر یادا
کوم شکر خا لد سببہ دہ چہ ھرڅہ ما پخلونی
کالو پخوا ویلی دی و س او سرپو ي
باور پر نہ وہ شه وي اوس ظھو روکہ
وما الحمد لله کا ندہ کړي چر نن ورځ
لہ شر مندہ ګي دولت ستاسي و ترخبري
ونشم کړي نو ځوک چه پداقسم ڜونډن
وکاند شکرا نہ پر ھغہ واجب ده جواب


۶
د وسیلی ډیر خوشحال شوم چرپ
مجلس ابتداء د خبر کښ دوه قطعی ښکلي
ستاسي پنامه د لاسه درين صاحب واورید؟
شوم و مضمونی ندیوه قطعي خط ستاسي
پر هغه کښي يا ديدل ډیر ناصادق خبتل
نو ليس دروس ده پر هغه وقت کښي
چه پر موم کښي وم بي له کبي وشيات
والي ما مطالعه کړي دی خطونه ستاسي ډير
صاف وصریح په نظر خام سید لي واقتداس
ستاسي په خبرو کښي ما ښه پیژندلي و پر
مښتياي كنمي خطاب د حضرت امیر


۷
صاحب ښوهی څو چه نن ورځ په هنګښ
خپري کړي و لند ي ليدلي و پوهيد
ولد مخي د پوهيد و ا مینانی د دولت
ستاسي لړ ي خبر و ل کړيدي غاړه ځا بد لہ
کسر ولد نا تمامي دکار و خلاصه وي اظهار
د و ليسر ای چه تاسي په ښه شان
سره ځان خپل له احواله دافغانستان
واقف کړیدہ جوا ب باصواب
حضرت امیر صاحب چه هو ښہ
له احواله دافغانستان خبر یم و دولت
ستاسي مي پر خبر کړیده اظهار دیسيای


۸
پر مثل ستا سيانن ويخ سري شجاع و زړه
ور و پر کار پوه به کم موجو د وي پر
مثل د قوم ستا قوم لوي و قوي و زړه ور
پر عالم کښ کم ده جواب با صواب
د حضرت امير صاحب نه په وه
توب و شجاعت شما خپل ما تر معلوم
ندۀ و پر کار پوهيدل تر عقل پوريده
الحمد لله له عقلہ خپل ځني راضي يم چہ تر
نن و رځي پوري پر کار د قوم شما را غلي
و خير و نيګنړه دکار و نو د دوئي اختيار
کړيده و اميد پر خداي لرم چه لا ښه
پکار


۹
په کار د قوم مخالاب شي اظهار د ولسی
چه دولت دافغانستان پر منیځ ددوه دولتو
قوي و لوي کښي وليدلي لاښته د ه
چه سله له یوه له سببه د ځنیو ماته دو ستي
ولري جواب با صواب د حضرت
امیر صاحب ما هم دامعني پرتحقیق
و ستا سر ګنډلي دوستي ددولت
ستاسي مي اختيار کړيده پهفروقت
چه له هند و ګش ځینی را تیر شوم مقصد
تما دوستي د دولت ستاسي وه اظهار
د وليلي تشریف ما وروستايي


۱۰

دولت ځما وته ثابت والي د جو رښت
د قول و دليل ظاهر د دوستي و يوالي
ده جواب باصواب دحضرت
امیر صاحب له دوستي د دولت سره
لغد تمامه قوم ځما وته رسیدلي وسيكي
د لبار د منفعت د قوم چي د دوستي دولت
ستاسي اختیار کړیده و امید کوم
چه لپاره د منفعت د قوم خپل سره دولت
ستاسي بيا ملاقات وکړم و د دوستي
هميشه وي اظهار د وليسه ي هرڅه
چه تاسي په مده د دوستي کښی دولت
ځما


شما و تر ظاهر کړي و لدهي احوال مر خبر ولر
کميډي ي خره که پر مروم او پر مروګشي
و مدرسه له فکر ستاسي مي موافقت
ده لو د لي جهت چہ لہ لند در نقل د خطوي
ستاسي بطريفه د روز نامچي احوالات
د دولت لپاره شما دوي ليکل جواب
با صواب د حضرت امير صاحب
بسي تر و ليده د کار خپل په مده
دظفروي کالمؤش له مخالفت د فکر د دښمنانو
د دوه قومه يَو ويك او بل توري
گنم چه نکر ديوَه قوم سره له بل قومه موفقي


۱۲
نه وه جناب لاس دسپن ملامت نہ کنم
ورنہ پرانو ذکر شد ویؤله هم نه وایم
چه خیر غوښتو نكي ددولت خپل نه دي
احتیاط طرئی کا وه له ډیر احتیاطہ خبري
لږ ته غوږ ږدي وه داده چه څلور
ای
کاله کار بید ته و لید اظهار دولیت
انکي
چه تیر شد وي تیر شوہ تدبیر د راتلو
ضرور ده جواب باصواب دحضرت
امیر صاحب کارہ راتلو نكي دي
سخت شو بیده و غوتي چه په لس
تطلق د مالو دغابش ته ولی پده پر توت
دتدبیر


١٣
د تدبیر کښی تاسي تاخير وكه اوس فرصت
د تدبیر نه یاتی پاتی نشه اظهار د
لوستي اوس چه دولت دیو سره مهلت
نه ورکوي تاسي تير شوي مه يا ده
وي جواب با صواب د حضرت
امیر صاحب اختیارات د افغانستان
پر مثل دخولي نده چه له سره خپلي
پوره تر کړم و بيای پس خپل باند كيده
حکم ځما پر قوم ځما جاریده ولی زره
د قوم پر قبضه د وسي واختيار ځما کښ
نده دومره قدریو ایم چه د دوستان


۱۴
شما خواه ما خواه چه قدم پر کار کښ کیدم
متابعت كوي دكل اقوام به پر برابري
د فكر شما حركت و كاندي لكن پهغد وتكش
چه برا بري موي اوس چه سئله تاسي
دوست - بښتونكى يم دكاله ستاسي له
لپاره د صدق د دوستي لغايم بايد
رښتيا وايم چه خلقو دافغانستان
برابري نده میندلي خصوصاً پدي
ورځو کښ چه مدعي ولہ ندوالۍ کیږي
و سرحد و ناله لښكر و ځيني پك شد
دي ندي لښكري شما پر هر ګوښه وكنا
پرتي
اقر علی


۱۵
پرتي پيره كونكي د بداني د افغانستان
دي لکه داسی تکہ لښکر چي چري کښي کښيوتة
کهیږه لپاره دپيري د سید محمود
مقرر شو يده لښكر چري بشپلات کښي
پروت ده پیره کو نكي دخلقو د شينواریو
دي و لښکر چر سره لو حیدر خان جرنیل
منكل وتوتلي وه لپاره ددفعي دفساد
دبد انی دهغي علاقې تلې وه وبد غوښتنیکو
ځالو تاسي پرليسبناورکښې ځاي ورکړي
وه هرڅه خلق چي پسې د فساد راوستلي
وه دو ي راوستلي دي ربل سلسله


۱۶

پید غوښتونګیو چې پر ایران کښی ده
پتض ستاسي کښی د بندیان د لاس
ستاسي ندي نو پر ولایت کښی چه
داسي اسباب وي اګر که پوخ دولت
دوه نمره کلن وي هم بي ترتيبه برشي
شرخاصاً افغانستان اظهار دولتي اي
نن ورځ تحقيق وربنتیا ده چه روسي
پر تفقاته ومروکښی لښکر تیاره وي
لکن پدې ستر دنیا کښی برسره لهغہ
جنګ وي اعتماد ستاسي پر دولت
نما باید چې وي جواب باصواب

و حضرت

افر علي الرحمن


۱۷
حضرت امير صاحب بارہ غا شته
وي پخپله ځاو لكن باور دخلق دافغانستا
پرمخروی سره حاصليكي په هغو وخت كښی
چه وحشت و يا غي ولي و وين لمزبي
دهغو يو طرف شي كيګي چرا عتماد
حاصل كا ښه اظهار د وليسا یتايے
لره لهغد کا غذه چه په باب دمحكبي دتلا
دهغه كښی ښكلي ده څو تدبير و انديښن
شمه پخى اطركښس ده جواب باصوا ببه
دحضرت امير صاحب هغه له پا
لښكر خپل دهغه چه پښتا نه خلق دي


۱۸
محكم والي منظور لري يا پخپل لښكر اظهار
د وليسل يي كه تاسي امداد لښكري
قبول كآني امداد لښكري د سركار كيكي
جواب با صواب د حضرت امير
صاحب ما د د خبري مصلحت سره له
قومه خپله ندي كړي نه پوهيږم چه قوم
ځما رضا له كوي يا ندي ئي كوي اظهار
د وليسل يي له ويلو ستاسي دا معلوميگي
چه له امداد لښكري ځنك خالي كوي
جواب با صواب د حضرت امير صاحب
ځه لهغه خبري چه سته له قومه خپله ما
مصلحت


مصلحت کښي نه وي تاسو له جواب
ویلی شم ولـه امدا د ښکی ځنک
نه خالی کوم هر کله که خلق د افغانستاں
په اقل کښي وسله واسباب وجبه خانه
ونـسـخـه لـواتـسـم د امدا د لحاظ کاندِ
هغه وقت کښی بـه امـداد ښکـي
ستاسي كُمَك وقـوت د کاـ خپل وكڼي
وسه وايم چه ځه اه ما خواه امدا د ښکې
ستاسي لا نه میکۍ چه ښکې د افغانستاں
وسینکۍ ستاسي په اتفاق د یوه بل
پښابې دِ مدعّي ودـ يدلي جنک

افسوس


۲۰
و کاندی هرچه ترچه لښکر دافغانستان
کمر ته وری شي کمک دلښکر تستاسي
رسيكي و هرچه تر چه لښکر ستاسي
کمه تي ته وي مد د له لښکر دافغانستان
دې کاره شي په شل د جنګ دسپاستپوله
چه لښکر د سلطان هم وه و لښکر ستاسي
هم ده اظهار دوليل ي خلك د خلقتو
دافغانستان س لره وسي اي و يازي
نذكيكي په بحر اسود و روم وغيره ولد
هر طرفه به جنكو نه سره لهغه وي
جواب با صواب دحضرت امیر صاب
مثلا


۲۱
مثلاً داخولي چه پر مخ دچوکي پس تنده
نه خواهش لرم چه شما وي تاسي خواهش
لري چه ستاسي وي فلاني خواهش
لري چه د هغه وي و منظور د دستو
دا ده چه خولي له مینځه یوسي په غروق کيښ
چه یوه له ځلی سو کسو لاس واچوه و
خولي ئي یو په وت لاس ئي کښ دي
کسونور ولئ دعوي پر څـرشي با قي
پاتي شوه مد عاله مینځه لله هرڅوك
لمن ټوله کړي ښي بيره وباسي دورشا
ستاسي هم سه وي وجه مني وغير له دوي


۲۲
نو څوك چه وي كه لاس به ي ستاسي
په مخ سي باندي وليد خوا ماخواه قدم
و پا نديږدي او كنه پسني خپلي بيره ته
و باسي اظهار دِ وليسل ي تاسي تونكي
چه له لوري دِ خلقو دِ افغانستان دمدّ
اخيستونكي شي چه امداد ښکري ځالپاره
د مدافعي دِ مخ وسي قبول دارشي
جواب با صواب دِ حضرت امير صاحب
مطلب چه قوم و ته ما ظاهر كړي ندي
نن ورځ تاسي و ته وعده دکوم صبامرخي
د قوم نروي تاسي ندوايئي وعده خلاي
دوکړه
افریدی


۲۳
د و کړه آیا تاسي توانئګي چي بي له دغره ولو
د دولت خپل سره له چا جنګ وكاني اظهار
د وليګي په باب د امداد لښكري
و حكم والي د هراة تكلیف پر تاسي ندی
اظهار شما محضي له طریقی د دوستي ده بجوا
با صواب د حضرت امیر صاحب چي کم
چر تجویز ستاسي نفع د قوم شما ده و لكن
پر صلاح د قوم كار كيكي اظهار د ولياي
تاسي ثمر مطلب لري ظاهر ي كاني وتدبير
د مدافعي د روسي له ثمر مصلحت كڑي
جواب با صواب د حضرت امیر صاحب


۲۴

هر کله که و سلی و یراق و اسباب ځما کامل
ولي تدبیر په منافي دي وسي خواه ماخوا
په اسباب سړ کیده هر کله چه پوهیږی چه
اسباب نلری مقصود میندی دهند
بوله عدم د اسباب خماوي اظهار
د ولپسی اي تاسي توانیکی چه هر کله رفل
ولي وسي د نمد كاني جواب با صواب
د حضرت امیر صاحب دفرو یلی نشم
او سعیه خپله کوم آیا تاسي چه چينبن
دكل اسباب هستي توانیگی وایی چه
د نمدي وسي كولي شي و په باب
وسلي


۲۵
د وسلي کښې اختیار لري کدی ماکاني بند کاني
یا بده ما کاني ندی مده وم اوکدی ما ند کاني
هم نیشم ویلي لد جهته چه پر دولت ستاسي کښې
حق نه لرم خپل ما لپاره د دولت ستاسي
کارنده کړي چه غوښتولو لایق اوسم
قوم ځما لپاره ستاسي یو خدمتنده کړي
چه حق د قوم له تاسي وغواړم بلکه
تر پرونۍ ورځي پوري سر له تاسي
دښمني درلوده نن ورځ چه دوستان
کین
شوویدي هڅه چيم پر عالم دوي
ورکړه کړيدي له مهربانی و پر وربښتم ده


۲۶
نو زه شابه د غو ښتني نه لرم اظهار د
وليسراي چه په هره کښي څومره تو پو نه
لري جواب با صواب د حضرت امير
صاحب يو دير ش مړ به جلوي وپنجلس
مربه تو پ كا وي اظهار د وليسراي
توپو نه لوي لري د پښتو نکی هر کله که
تاسي و ته در کړي شي توانګی چه هره
وتئی و سسروي جواب باصواب د
حضرت امير صاحب ممکنه ده چه رتبه
کښي
ول شي له جهته چه پر د س ياب دهیند
بيماري كاني لپاره دجش جوړي شوي دي
توپ


۲۷
توپ لوي تير يكي اظهار د ولسیلی
تاسي نه راضي کيکی چه انجنیزان یعنی ستا
کاسان د تعیر تھا پر مخ د تلا د هراة كنب قليد
وری جنگی جو ري کاند جواب با صواب
د حضرت امیر صاحب جوروی دی کا نو
آیا روسي له ورپا ندرا تلو ممانعت کوي
و ویره وي كه جنك وشي فرصت د جورد
نکنبی
ولو د قلا کانو چریده و پدی وقت د بالیا
چر خیمی ستاسي له لمند والي نه وچیگی
دیوال رختی به خړ نگد وچ شی او که جنك
و نشي فرصت له لاسه نه وثي جوړ به شي
افغان


۲۸
اظهار د ولیسراي چرتاسي
ښه وایي احوال د تل بڼګيا نو څـه طور ده
ريم
اوريد لي مي دي سرکوب ونژد ي ده قلاده
جواب با صواب د حضرت
امیر صاحب پورته کول د تل بګياتي
کار کذارانو دهغـه وتـر حـکـم کړی وء لکـن
غن نـد ي د خـاورو نـد ه پـښـتـه د تـيـګـوده
په ر‌حمت تمام سره پورته کيږي و له هغـه لريـد
كولي د تـوب لـه تـل بـنـګـي خـيـنى لـه خاكريـن دهغـه
نه تيريګی له مصله تو پك پڅنك دكيدونكى
دبننه هـغـه وي لـكـن حـکـم مـي كـړ يـده چـر لا نـدِ


۲۹

له بنا کانو د مقصد ئې لغوند کینو دي دي
هر وقت چه مدئي پښه ايبښودونکي د خاوري
د هراة شي لغونقته اوس وس کري مقصدهوا ڼري
اظهار د وايسراي له محكمي هراة
د تدبير د لغولو د مقصد ډير خوشحال شوم
مخاطبه دحسرت اميرصاحب
په غوټه کولو بي سببي د روسي بخاري نستیان داف
واوس چه وايند والي ئې په سر حدونو
د هراة کې ږده ولښکر شماسره له لښکر
د هغه مقابل شو بده صاحبان د دولت
بهيّه له قرار د خط چه حاضر


۳۰
و يوچي د ده ذمّہ اخيتونکي د دفعي دي
څر تد بير يي كم يدي إظهار د وليياري
د  ست  دولت وملّت څأ ثيا رو متسود
دي وتو انګي چہ بہ سبب د غټی بی بی
د س وسي جنګونہ سخت و ګران بہ و چہ
ودس يا ب کښ له دوي سر بنا کا نډو هم
دا سا نګر نوے دولتونه به له هڅه لو سي
ګريوان نيو نكي د هغوي جواب
با صواب د حضرت امير صاحب
ښتيا وا يئ تاسي له عز تہ د څلو سنہ
ښرو كانو تيريدي نشي و شه لركو نې
وهيے


۳۱
وهستي وسنك آتند ره كلني ځني تير يدي
نشم ولكن لوم دولتونہ چې خپل پد يا ري
و دوستي ځار ستاسي کښ جګہ وياتن وقتہ
بروي چه اميد د بهبود لري هر کار که
امید دبهبودلپاره دهغو نه وي پښي
چيا بيرته باسي نه پا کیكم وتاسي دنه
تر خو ځان لرم کار کوم اظهار دوليائي
فوج ځا لپاره دامداد ستاسي موجوده
ولكن پريئي نګد و چه افغانستان وتہ
داخل شي تر څو چه تاسي خپل طلب وكاني
ر وئي غواړ ي جواب با صواب دحصه


۳۲
امیر صاحب خیال شخصي خما داده
چه لښکر ستاسي سره له لښکر ځاپه ورڅ
دجنګ کښ یَو ځاي وي ونه چه پدا
وقت کښ دي لوري و ته مَا قلم اظهار ديَګ
خبري مي خپل قوم وته نده کړي و اوس
وینم چه روسي له پس د ي ځني وتلي
له مصالحي تیره شدو بده جنګ و ته
وبه انديښي وخوامخواه بـدادمداد لښکري
ستاسي خپل قوم وته ښکاره کړم اظهار دِ
ولیسراي هر کله که لښکر دروسي سره له لښکر
ستاسي چه اوس مقابله لري جنګ وکاندِ مناسب


۳۳
په نوي چم کښ د دولت ځا پر ځاي
دضرر وخطر کښ وي فکر ستاسي په باب
د هغو کښ څه ده چه سختي ورته ونه سيګي
جواب باصواب دحضرت امیرصاحب
کمیشن دِ دولت ستاسي له خا به د مقابلي
دواره لښکرو له يدي وهغه وقت کښ
چه مقدمه وشي که لښکر ځا بي ميند ونکي
شه نو مخلق دِکمیشن ستاسي به په امن
و سلامتي کښ وي او که لښکر ځا هزيمت
مينده قلا د هراة وته تلنځي د وه کسه له هما
دِکمیشن ستاسي له لسو نوکرو سره به دښمنه


۳۴
پر قلعه د حله کښ داخل شي و باقي د بطرف
د غولات وسر حداتو د حلات جات
ځانو ته و باسي پاره د حاکم د بعض ځايونو
به و ښکم چي هغو له پناهي و ځاي ورکاندي
تر څو چي لېنکسي لډکا پله ولد نو مي وطرفو
ځيني غولات و تروي سروم و هغہ لېنکس
لديي و نۀ سټلہ خلقو دي وسي جنګ وکاندي
اسانه نده چي وسي هله ونېسي و پھغہ
وقت کښ چي ھله پلاس د ونیں یا محمد بنغا
و خراب وه هم د محمد شاہ قا چاری پخوالس
مياشتو کښ لہ لاسہ ل نقلہ چي وي نېسي


۳۵
و مشران د دولت روس و روم و فرانس
و دولت ستاسي سه لهغه وه تر څو چي له هراة
يې له حصو له د مراد بيي تر وکرئ يده اوس
چي قلا د هراة آ با د شولهغه نمانځي ولسنکر
تيا ر وقوي شو جير خانه و کدام فراوان
له ټول شو ويره څرخاي دا ند ليسنږي
و پر ليسنباڼي ده چي روسي بئي ونسي ظهراً
د وليلي يي هر کله که خلق د افغانستان
سنکرځالیات د امداد خپل قبلږونکي ندي
سپي د کميشن ځاېځرنکه پر هراة كبني وساتي
الوم تا۱۲
جواب باصواب دحضرت اميرصاحب


۳۶
خلقو دافغانستان له لدلینکى پيرستاسي
داهم د دین پیدا کیږي چه مبادا قصد د
مداخلت د ملك دښمنك به لرى اولدسپې يوا
تګو ځینی داوهم نه کوي چه داخليږه به
ملك دښمنك وتدوكاند پوهيكي چه لپاره
دښيګني دكار دښمنك پر خاوري دولت
دښمنك داخل شو يدي خوله ماخواه بيلي
ويږي و خونـد دوي وساتي اظهار د ورليسوي
شه دولت خپل له مصلحتو لن ستاسي پټاه
بر قي سه خبر وم ربيا به له تاسي سه مجلس
وملاقات وكړم جواب با صواب در خنرت
امین


۳۷
امیر صاحب پر هغه خبر کښ چي ول دغويته
پيدا کیګي تاسي لند ن وته خبر لیګی وله خلوت
سره کښی ونیږی نو ددولت خپل خنځي مشوره
ومصلحت پوښتي و احوال دافغانستان
ای وایی یی لماځنی غواړي وښه به له خپله
خدا یه خپل سلامش وایم وصلاح دی کا خپله
به له حضرت باریتعالي ځيني غواړم ظهار
دولپساي په خند ا و تو قع سره چر تاسي
پښتنہ ومصلحت لماځني وکړي جواب
با صواب د حضرت امیر صاحب
مصلحت ستاسي به قوم ځما خوښ نه کاندي


۳۸
پر کار و بیں وینوکښ بې بې له مصلحته ستا
کارونه کړم و پر امور و داخلهٔ دِ ملک
خپل کښ مصلحت ستاسي و ته کار نلرم
اظهار دِ وليږلي ما ستا له سلطان سره
و پادشاه دِ روس خبري ډيري پدي رقم
کلامي و هم زباني شوي يم پر مثل ستاسي
مه بنتيا ويونکی و خبر سنجدُونکی و پرنکته
پوه کم سړي پر نه ما نه خپل کښ ماليدلي
ده جواب باصواب دِ حضرت
امیر صاحب رحمت چه پر ځان خپل
باند ما اخيستده لپاره د راحت
اصغر علی


۳۹

و منفعت د قوم ده او کند چرسي لكه ما
غوندي پر ږبنه کښی ده دو په انداموکښی
ٹکسري و ده ست عمر مگر دا پنځه کاله
حکومت دافغانستان چہ پہ خوش طبعی
وبغی سه ئي تير کړي وي او شوق د ښکارئي
پہ حدّ دکمال مسرولي وي چر حکومت
وسلطنت خپل پريږه وي ئي سیل دښکارہ
برابر نہ کاندي باید له مملکت نه د وپړ چاټکی
سه نت لايځہ وکړم چه با مه دننګ ناموس
د قومي پړ مخ کښی وليدلي بايد پہ ولي د
همتي اخيستي پر مولدئ ورسہ وم فقط


۴۰
کیفیت د مجلس ملاقات د حضرت
امیر صاحب سره د جناب وایسراي صاب
پر ورځ دهفتي آتلسه د ۱۱ د میاشتي د جدي
خه سنه۱۳۰۲ پر خپل ځاي د حضرت امیر صاب
کښی اظهار د وايسراي سوال وجواب
د پرونى و رځي مي لندن کښي لبار د دولت
خپل آگاهي ور که ياره نن ورځ پر واسطه
د تار برقي سه چه رسيم ده خبر لمانځي له مخي
د خبر د تار چه صاحبانو د پار لامنت جنګي
کړي دي سره له تاسي خبري کوم لينکر خالپان
دامداد ستاسي پر جنگ کولوسره له روسي
اماده


۴۱

اماده و موجود ده ولکن له خبري چہ تاسی
نی مایلی دي چه ما پدي کا رکښ سره له قومہ
خپل مصلحت ندي کړي و خبر کړي يي ندي
و اعتماد د قوم ثخانن و مخ پتاسي نشته
مګر په مرور به حاصل شي وهغه وقت کښ
چہ منافع ستاسي نسبت دوي و ته پوسیله
دا تصال و پیهم والي ظهور وکاند و خپلو
سترګو ئي وګوري ووئي ويني امید کوم
چہ باور د دوي به حاصل شي ټول جهانه
د پاره لمنت په گرداب د حيراني کښ ولیدی
دي چه لښکر ثحنګ له په سبب دبي رعيايی


۴۲
د قوم ستاسي پر سرحد د د ولایت ستا
سي کښی لاندي دي و خپله تاسي یعنی لښکر
د قوم ستاسي پکاره و خپلو کښي مات و تاما
وي پر شکستګي و نیم جوړ والي خپل سیّاد
ستر خلقو د روسي بلاد شکر خدا يي و بربادي
بر د افغانستان دي و لھغہ وقت کښي چې
تاسي خراب و بي آب شۍ امداد لښکري
ځما خواهش ګاڼي هغه وقت کښي بر چاته
و علاج د کار پر منګ سخت و ګران وي
و تاسي ښه سنجولي و رشتیا هم ويلي دي
چي قوم د افغانستان له پر منګ اعتماد

اوسني چاپ کښي :


۴۳
نشتہ منګہ خپلہ پر خطائي خپلي باند اقرار
کونکي و قائل يوْ چہ ولي سھ لہ خلقو د
افغانستا نھ جنګ کاوہ خو اما خواہ پس لہ
جنګہ پدي کم فرصت کښ اعتبار د دي
پر منګ نھ حا صليږي جنګ و دښمني
کول سھ لہ خلقو د افغانستان خطائي ه
لويہ چہ لہ منګہ ځنی صادرہ شوي
منګ ښہ وند ګړو چہ سھ لہ خلقو د افغانستا
جنګ وکہ جواب با صواب د
حضرت امیر صاحب رښتيا
و پرځاي وايي چہ کار ونہ د افغانستا


۴۴
سرشته شوي ندي امات و
نا تمامه دي ماهم ښتیا و برا بر ویلي دي
و پر ښتیاي تاسي و ترغږ در کړم چه
بآور د قوم ځان مخ پر تاسي حاصل نده
هر کله تاسي له حقیقت د حال خبر نه کړم
صبا به مي پر دوستي خپلي کښ خیانت کړی
وي و شرمنده گي به یُوسمه ون معتی کله
دوست خیانت کاري نمره وعیب د
شرمنده گي پر ځان نه خوښه وم امّا
امید پر خدای لرم چه سعیه و کوشش ونوا
کمالی لله اعتبار د قوم ځا پر تاسي حاصل
شی


۴۵
شي و پر دوستي کښ سره له تاسي يو لوري
وي ترنن ورځي پوري هم دغه قدر
کار ما کړيده چي دا جمعيت و خلق چي ما
ځان ته راوستلي دي و سره له ما دوستی
وا خلاص لری تاسي پښرګو د دښمني
سره نه ګوري و دوستانم کڼي و له با
خلقو خپلو هم امید لرم چي له بې شم و
دلائل د نفعی د دوستی ستاسي بيادوي
وته ثابت کړم زړو نو ددوي لويه
دوستي ستاسي ميل ور کړم اګر که تاسي
پہ خطائی خپلي له جنګ و دښمني سره له


۴۶
خلقی دافغا نستان اقل سري نه بردا
خطائی ستاسي لره عذر معقول وير
نما ي اد اکريم مشرو امیر دهغه زمانی
خطاکړي وہ چرتاسې يې پر حال دقوم
و خیالاتو د دوی خبر کړي نه و له
قومرخیني مصلحت ومشورې کار نه
پښتید لی بل له خبر ولو دقومي دوستي
ستاسي وته ويا ند والي وتعهد
کارونويې وکړ چې رضا د قوم په هنګښي
نه وہ وخپلريی له لاسه ولشو، چرتام
والي دهغه کارونو وکاند ترځو سري


۴۷
د دولت ستاسی ضایع و تلف شوی
تاسی لره علاج و ساتنه ډیره دی دغره
خپله لاشمه ولو بیده ولدنا علاجي خبلی
د افغانستان له تیاره شوی ترخی
آب و عزت د دولت خپل پر ځای
کاڼي که جنگمه ندوای کړي آب وعزت
د دولت ستاسي نه پر ځای کیده
هر څه چیم کړي دي حقي لا چاري و
علاجی ده اظهار دوليري
پاس لامنـت د دولت شما هیڅ لاره و چاره
و علاج و پر کولو د کام نن ورځ ندی په ما
افسری چاپخانه


۴۸
چه څو کاندوکم کار اختیار کاند
چه مدافعی دی وسي لدینود افغانستا
پرعمل راشي وکوی ودولت ستاسي
برباد لاری نشي او که جنگ د روسي
سولد تاسي وراندی راځي و خلقوستایی
له ناتمامی دکارونوشکست وخوږو
ملک ستاسي دښمن ځمکۍ دستایی
ونيو عزت د دولت ځماچه پر ذمت دي سو نگی
د ساتني د ملک ستاسي له لاری چه
ولو د دښمن بيري وني يوبر باد به شي
وغواړي که نه غواړي جنگ ځما سره له
دولتـر


۴۹
دولت د روس بايد وشي تر هغه حده
چې دولت خپل پسې د کار تمام کړولاي
د چاره و علاج پخپله له تاسي غواړي
و هر تدبیر چې ښونکي دخیر و مصلحت
د نن ورځ و پځای پاتي کيده دعزت
د دولت ځا وكوى وملك ستاسي ده
خپلدي تاسي بيان كړي و سر شترپلاس
له کاني تر څو پر هغې عمل وکړونګرا پر
چاره و علاج دکار نه سيګي بهتر ليده
ستاسي هر څه چروي با دشاه و وزیر
اعظم و نور وزیران ځاي قبلوي و


۵۰
منظومي جواب با صواب
د حضرت امیر صاحب دولت
ستاسي چنەن وسر لاہ و چاره و علاج
د کار لمانحي غواړي وما دوست نيكي
و ستاسیام پيشني و مصلحت دان د کار
د دولت خپل ودولت نماي کزي تدبير
نيك و انديښنی لري ليدونكي ثمره
مقتضي داده چريوه تهوته وجزه لهضر
ځکي جګړه داري لدسرحداتو دافغاستان
چرا لان جګړه خما و خلقو د سروسريو
پس دهني حاصلہ ده صاحبان دکميشن


۵۱
ستاسې هم منصف وهم دوست د
دولت ځما ويل کېږي حوسيت د بې ننګۍ
ونږه داسې پوهېږم چې خاورې وځاي
دترکمانېردی سارق رعيت ځما ندي
وضبط وربط يې پر کارو د دوی کښ
نده کړی وطائفه ده چې هېڅکله دين و
تکیه پرخداي وعهد وپيمان نلري
ودارننګرې وينم چې پر وقت د جنګ
دلښکر ځماسته لرلښکر د حوسي خلق ذکر
شروي له مال و دولت خپل څخه تېر
نه شي و پر واسطه د نه پايهما ليدوله

اورنګ چاپ کوونده


۵۲
روسي سره يو ځاي شوي له دولته
د اسلام خپل مخ ګرځه ونکي شي نو س پسرد
کوه وځاي دطائفي چه دومره بي دينه
و بي ناوي جنك سره دولت بزي
ولوي کول وځان خپل له نا تمامي دکام و
خپلي و له نابودي د اسباب پر عين
ما نند وكني و بي خو رښتو خابرو ل
و دولت د دوست خپل سوله دښمن
قوي پنجه ګي فناه ول کام دهمسایګانو
نده کميشن خپل لره اذن وركري چه يوه بوهات
له سرحداتو جګړه داره وځني لپاه دغته
د دولت


۵۳
د دولتِ روس چه پادشاه ليده
پريكدي وما چه اهالي دکمیشن ستاسي
منصف و دوست خير غوښتونكي خپل
مقرر کړيده په حصرو و ليشه چه سره له
روسي وکر وحد جدا کاندي راضي ايمه
امضا وحکم به پس و کړم مثلاً يو شخص
مجبور كاندي چه خنجر پرلس ديده کښند
باسي وبيا دا غوره کاندي چه په پر يكيدو
د بند دگوتي چي راضي کيگي يا په ځنده
د خنجر چه پرلس ديده کښي ښي باسي
خواه ناخواه قطع د بند دگوتي لپاره ديده


۵۴
له چې بد و بدنس بهتره ده له دې نقص
اندك نفعي لو يبر دثرواندمومي وله
هغه سحتي ډيرخ دحيات دثروتمندانه
په وند وينی وحال دا چه هر څه لپاره
دي وسي پس ليښودي شي جزئياتي د
چه پر دوه کاله پخوا لپاره دگفتگوي دنن
ورځ و مايه دصورت تهه لو دمصالحي
يې ښولي وه اوس له هغه زياتي ځيني بنا
پر خير د وقت تيریگيم که کار ونش ځا جویه
وايي و خلقو نما خبري شما اوريدلي ولي
و غافله له پيبني دنن ورځ ندواي و

اوعا پچاپ کننده


۵۵
دولت ستاسي لره چا ر پي يي بدل د معاملو
د مصر پر مخ کښۍ ندواي وقت د جنګ سه لیږ
دولتر د روسي نن ورخ ۍ چه خلق
ترکستان زمین پر وسیلر د دعا وا
امین جنګ د خلقو دافغانستان سه له
روسي غواړي ۍ خو شوۍ وقت د لوير
جګړکښي بلوا عا مرو کانډو لمن دملك
خپله له لاندې له پنۍ د روسي وبا سي شۍ
ورخ انتظار امر شحاو تر لړي چه کله وكه
ساعت دوي لره اشارت وکړم و فرمان
دغزا وجها د ور کړم پر لکو نو نفوس


۵۶

دښمني د روس لك اماده و تيار دي ولي
كام نځانا تمام و تاسو لره چاپير والي
دعاملو د مصر پر مخ کښ جنگ دنن ورځ کښي
خير ند و وينم وراضي پر مصالجي کېكم تاسي
انتقام خپل له مخالفانو د مصر اخلي ونۀ
جوړه ول دکار و خپلو پر مهرباني د
خداي وسعي وكوشش خپلو پرنصيحت
د قوم و تقويت د دولت ستاسي له
مد دونو دوستانۀ وکوم و سرحدونو
لره محكم وم كړم و قلاعکاني جنگي پر سر حداتو
کښ جوړه وم وجوړ يده د کار دافغانستان

هر


۵۷
هر څو چه نه پوهیگم آته کاله مهلت و فرصت
غواړي پس له آته کاله اگر که خلق د ترکستان
ځمان به په یو قسم مغلوب د روسي شي
چه هغو وقت کښی به مجال د حرکت و شوه
و بلوا نه لري و تصرفات د روسي په
ترکستان ځمکه کښی ښه محکمیکی و نن
ورځ حکم کوم چه هغورځ لاس و پښي د
خلقو د اذبکښو به تړلي وي ولي که
خداي وغواړي کاون د افغانستان
به جوړشي و ناتمامی به نه لي و په مقابله
د دښمن کښی به په ښه شان سره کار وکاندی


۵۸

اظهار دولسراي لد تدبير
خرد مندان وصوابدید عاقلان
ستاسي دست صاحبان د پاراست
واینان د دولت شما له کرد ار بر دخي الحي
د ولته و غوثہ چہ پر کار كښ وليد لي
پټوك د فکر ستاسي واثر ه شوه پري
فکر خوښ کړي شروي ونيك ده امینان
د دولت شما پر فکر و بهتر لید و خوا نخوا
کار کوی او که خلقو د سوسي عزت
خپل پر غر قدس چہ تاسي راضي شروي
هستي قدر و پیژانده و مصالحہ پر منځ كښ


۵۹
له غله يريږه او که قدم په پيش نډونكي
د عزت خپل نه ده و جنگي کاوه پس له هغه
له سببه دضرور ترجنک شما و ستاسي په
با ، تفاق سره له هغوي و پر و چرودي شما
كښ به سره له هغه جنک کوو و تاسي بيا
اي ويا نړي پر مقابل د دښمن نه پي دو
اوکردست دولت شما بر با د لده شي
پاك بئي ندي و پر دي تدبیر چه آلان
مدا، م کا، تدو، كړي اميد كوم چردوست
د،وس لاضي وخوشحال شي وپرايماني
د دولت شما سختی د کار ولي آسان شوه
او علي


۶۰
و پر تدبير فکر و اندليښنه رهیچا له
خلقو د پاره لامت ځانته رسيدلي
تر اوسه پوري پر شجاعت و زړه ورتوب
و جوهر د ټرانګي ستاسيم اقرار درلود
و قائل و و و دارنګر پوهنيدلي وو
چہ کار د سلطنت و سپاه داري له لاسه
ستاسي بندريځي و پر کار د مشوره وصلاح
و تدبير د اموروکښ للئ توجر تاسو
کمي ده اوس داسي تدبير جوړ و نکړ مستحسن
له تاسي و ليد شد اقرار کړو چه پر مثل
ستاسي يوسړي نهايت دوه سړي يوځي

اروښتي چار که نه ده
چي پيښه شوه


۶۱
مدبّر و پر مصالحو پوه پر دولت ويښ بوي
او کۀ پر يوه شي باندي يقين لارشي پردئ
باندي بي شك ولرئ پر مدبّر و پر کار
پوه هستي اوس هر قسم چي لپاره د خپلو
و اولاد خپل و دوستانو خپلو لماځني
عهد و پيمان غواړي سۀ له تاسي همغه
کوم جواب با صواب د
حضرت امیر صاحب نه چي پر
دولت ستاسي راغلي يم و ځان خپل دوست
ستاسي ګڼم و له دوستي د دولت ستاسي
اميد د منافع لپاره د اقوامو خپلو لرم و پر


۶۲

تقویت د دولت ستاسي کارونخپل بر

انشاءالله تعالي جو بـ کړم لـ هـمـت ویرلنی

د مصلحت دائي ثمالري وه چـر لپـاره د دو

قـوتي څها چـر لـه ز ياتي دس حدات وخپلو

م دسي تر ونـنه کړم تاسي پر جنګ وچګړو

شه له دولت ذکر شدوي کړتار کړم ته

و غرت د دولت ستاسي له پاس ونـکړم

و قدسـدات د دوستي تر اوسـم دوست

مـښتو نیکي باید پر خیر و منفعـت د کار

کوښـنکي وکار اختیار کانـه چـرضره

دوست خپل و تـر ونـر مـسـروي مالو


۶۳
عهد و پیمان ندي سر له تاسي پر کار
نده لفظ وقر استاسي خوښی و معتبر کنم تاسي
هم قول و لفظ ځا پر دوستی کښي ښتیا
وکړئ او که غواړي عهد و اقرار
پدوستی خپل به پر خط خپل سره نوشته
کړي پتاسي و سپارم ونره هینحکله له دوستي
ستاسي و دشمني دِ روس بئی تر نہ کړځم
سره له همغہ بہ دوست لنشم وسره له تاسي
بہ دښمني و نکړم که دولت دِ روس پر
ځي دِ شيرعليخان تند هايي جوړول
ډېر دي دِ عزت ځانر وا يُ کړي ونره ئي


۶۴
له سمرقنده بندي تاشکند و ترند وي
وخپ دیوه شخص چرته لمایې چې برابري
نه مالومد و پرکومې ځاکښ نوکر ومحکوم
وه پر بامه ځماکښې اند اومېد اي ممکنر نده
چې له دوستي د دولت د هغه برسېر تر
کښېږدم بلکه له لويي د هغه بر پر قدم
د دښمني جانب ستاسي و تر وندار غواړ
پېښ له هغه چرپاس دخو اطرځايي ونکه
و قدم د نوم ونښان ځايي ماته کروله
کوم د هغز زړه خفه شاو و تم و ست له تاسې
مي ځنې د دوستي بنا کړه ممکن نده ولر محالاتوا


۶۵
پہ وي چہ دوستي ستاسي ترك كړم
اظهار د وليسرای دولت
شمالره پر دوستي وصدق د كفتار ستاي
اعتماد تمام حاصل ده تر نن ورځ پوري
پر وښت و آبا دي ستاسي مي دوستانہ
منظور درلود د ملكري د احوال ستاي
تر یو حدہ پوري وم و اوس وجود
مسعى دستاسيم نماي د اعضا د دولت
خپلم مقرر کړیده هر خہ چہ لخير ونښيکڼي
وسلامتي پر وجود خپل روا دا هسي
پر تاسي هم مقرر نلئ روا داريو وطن


۶۶
چلدد و الم وشادي وخوشحالي
هر خر چہ پر نیمه د اعضا ور سيكي نيم
نور له له مينه و د هغه کیفیتر چا ترو
علاج نه وي ونه له ملاقات ستاسي
پر ټولو آرزو خپلو مقصود میندونکی
شوم اوس وقت د اظہار ستاسي ده
چهر مطلب و مرا دلري بياني كافي شي
خواهشونه ستاسي قبول کړو جواب
با صواب د حضرت امیر صاب
خواهش شما دوستي د دولت ستاسي
واقل دستاسي پر رښتيني وجوړوالي

اقر علی چاپ کننده


۶۷
د تول شما وہ پر عمل راعي بل خواهش
نلرم و پر دولت ستاسي تکلیف نكدم
او که خپلہ تاسی نظر بشان د دولت خپل ولرحنسته
د محبت و مهرباني لرویہ كړو خُرسُئي چه
تقویت دکار د خلقو د افغانستان
لهفہ ځنی حاصل شی ظھور ته ئي ویرسوي
قدر دان د احسان د دولت ستاسی
بريم لكه دولس لكه روپي كاليا نه را
کوي و شكر كونكي د احسان ستاسي يم
و مبلغ ذكر شوي سر له ماليا ته د افغانتا
یو ځاي كړي پر تنخواہ دلبنکر ئي صرفوم


۶۸

که منظور ستاسي دا وي چه لینکر د افغانستان
نه پات ونه وي و ساته شي وجه د سځوله
د نه وي لینکی نه لرم و له مالیا ته دافغانستان
و وجهی کالياندي ستاسي څه نه ياتي
پاتي نه يي چه ذخيره وخزانه ولرم احوال
د ملك و دولت خپل مي له تاسي پته
کري نده باقي اختيار لري فقط
اظهار د ولیراي چه موازي
پنځه سوه تو پك پځنك دکيدونكي
سه در حبه خاني في الحاله پرطوس
دپيشكشی ومهر باني تاسي له در کا وه
کينګي


۶۹
كيږي و دوه ئې د هندي ماموريني چي تايي
پر خريداري خواهش کړي و هغه به
هم سول د جبر خاني د روسيكي فقط
كيفيت د مجلس ملاقات
د حضرت امير صاحب
سول د جناب ويسراي صاحب پر خپل
ځاي د ويسراي صاحب پر ورځ د
يکشنبي ١٩ نولسمه د مياشتي د اخيري
خور سنه ١٣٠٢ اظهار د حضرت
امير صاحب مشتمل پر شپږ فقره
فقره اول هغه څه دسترس ځاوي


۷۰
و وتوانيګو چې وقتاً پر وقتاً خروجۀ
نقده په ځاي کې روپي وسلۀ وجبۀ خا
لد دولت دستاسي خریداري و کړۀ
بايد سې دا کړو سلۀ خڅۀ ؤنکي د دولت
ستاسي سۀ له ما اشنا و معاملہ دار وي
و بي له تکلیفۀ وسلۀ چې پکار لرۀ له
سې دا کړ و ذکر شو یو ته لاس راشي
و پنځه هم سۀ له جناب لایق در پن صاحب
بها در پړ يا ده ولو د د مد عا ويل کړي
وۀ و صاحب موصوف پر برابري د د
مطلب په واسطه د ښکليو خپلو وعده


۷۱

و سكري وه فقره دويمه لد دار
السلطنه د کابل څوكه کار يګر هرفن لره
لپاره د ياده و لو د هنر و نو مقره وم
چه لندن و ته تلي هنر و نه چه په کار د
دولت خداي ور کړي د افغانستان
تري و ترقي و جو ړښت د دولت له
هغو ځني حاصليكي نه ده يي كا ند فقره
دري يمه څوكه انجنيران قابل
يعني استاد كاملان د تعمير له دولت
ستاسي غواړم چه حاضر د دارالسلطنه
د کابل شي ترڅو تار کما في چه په هر ځاي

اقر علی چاپ کننده


۷۲
لپاره د محکمې د سرحداتو لا ندم کنم جوړ ي شې
فقره څلورمه څو کسه دانايان
د علم معادن يعنې استادان کان
پیژند ونکي له دولترستاسي غواړم
چې حاضرې دارالسلطنرد کابل شي و پر
غرونو د افغانستان کښ نيدلي کان
وهرشي پيدا کاند فقره پنځمه
پر باب د توپولو يوکښ چې لپاره د محکمې
د قلاد کر د هغو په منځ کښ راغلي و
لاندی معروض ویر ده چې له لو ي ي ستاسي
مهرباني وسې شترې وشي تر څو پخاورم
افسري علی پارکر


۷۳
د افغانستان هغه چيرته مقرر سوي او رسيګي
قضیه شپږمه که تکلیف ستا
دا وي چه لښکر نه وي جوړ کړم مګر
د افغانستان له خاوري جوړيدي لښکر
چونن وسړي لرم هیچ نه پاتي
کیګي چه لښکري نوي جوړي شي
ګنجایش نیست و امکان د زیات والي
د لښکر لږ مداخل چه افغانستان لري
نشته او که تکلیف نه وي زه هم اراده
نه لرم چه بي له جائیداده د مواجب لښکر
زیات کړم هم دغه مداخل پر لښکر چه


۷۴
ما جوړ کړي صفردي فقط جواب
د ولسراي د اشپز
فقري اظهار ستاسي له مخي
د تجويز د صواب جواب وايم کيفيت
د مجلس ميلمستيا د حضرت
امير صاحب پر ځاي د ولسراي
صاحب پر شپږ د نګه شنبي ۲۱ يولشتمې
مياشتي د اخيري خور سنه ۱۳۱۲ په ساعت
د اتمې بجې د شپي ذکر شوي جناب
حضرت امير صاحب پر اطهر د آسي سپور
شو دي ځاي د جناب ويسراي صاحب
د تګ


۷۵
وتری تشریف یؤپر دوه محفلرئی
ترتیب و مریت کړي وه یو مجلس ځاي
خاص و بل مجلس ځاي عام پر محفل خاص
جناب و يسراي و شهزاده دانگلستان
و در ست افسران نامدور بي يورپين
د حضوري د ملو د حضرت امیر صاحب
پر کسي د عزت تمكن كهي وه جناب
ويسراي ل طرف دِ ښي و جناب شهزاد
د انگلستان پر جانب دِ چپ دحضرت
امیر صاحب پر کر سيگاني قرار مي نيدے
باقي افسران پر چپ و ښي لو مر يو


۷۶
پہ ځاي خپل باندي كينا ستيده پر انواعو
اطعمی و اقسا مو اشربي پر سر د خوان
و خوان دپسر د ميز حاضر و موجودٌ
حضرت امیر صاحب لد تولو مطبو خا
چه پر هغو کښی غوښه وغوړي وه
اجتناب و احتراز وکړ و لاس
مبارک خپلي پر طرف د هیچ شي کړي
شوي او مكد نكړ مگر يوه توته د وي
و قدرِ آلی د چرګي چه پر اوبو کښي
ایشولی وه صرف کړ حاضر ينو د
يورپين شراب ناب د اوبو پشان
شکل


۷۷
شکل وليدل ي صاحب حضرت اميرصاحب
و تہ خطاب وکړ چہ منکہ خلق شراب پہ
وقت د طعام کښي پہ ځاي د اوبو شکو
حضرت امير صاحب وويل چہ نۀ اوبہ
پہ ځاي د شرابو شکو پس لہ صرفولو
دطعام وښو څښلو د شرابو درست
لہ ځايہ پاڅيدل وشو ننديي پہ دعا
د دوام د دولت خپل واوکد والي
عمر دهغديي وا ندي کړي حضرت امير
صاحب هم پہ دغہ شہر سو دعا وکړہ
چہ لہ خداو نده ترقي و د بد بیدلت


۷۸
ستاسي غوارم چرنی وریخ يې سؤال دولته
ستاسي دوستي کهیده دوستي خماسه
له دولتر ستاسي خاص لپاره ځان خما
نده خیر و منافع د اقوامو خپلو پر نظر
لرم امید خما دادي چې له دوستي نفعه
تمامه اقوامو خما و ترورسیګی نور دولت
ستاسي دې ډیر پاي وارکه پاتي شي ترڅو
قوم خما بھره میندونکي شي حاضرينو د
مجلس له قسم دعاچې پر اصل د مدعاوي
ډير فراخرو خوشحال شو. دوم
کرت ټول پر پښو دریدلي
قانون


٧٩

قانون د دعائي په ترانه سره ساز كره
چه له خداونده سرسبزي د نهال
عمر د جناب حضرت امير صاب د افغانستا
غواړو چه سره له دولته څنګ يي د دين
وكړه و له دوستي د دولت څنګ آبادي
د قوم خپله منظور لري وآبادي د قوم
د ده په همسايګي سره باعث د محكم والي
د عزت د دولت ځما ده و په آبادي
د قوم د ده كښي خښي د خرابي د دشمن ځما
مندرجه ده ختم د مجلس خاص بدعا
شروع شد حضرت امیر صاحب و جناب


۸۰
وايسراي و شهزاده د انگلستان و نور
افسران تول په هغه ځاي عام کښی واړه
شوه په مجلس کښی راجګان د هندوستان
و نوابان د هر ضلعي و ځاي انتظار
د شرف ملاقات و لاس ښکلولو
حضرت امیر صاحب د ~ لود يّو يّو پر
مقصد خپل و ~ سیده و مجلس په اخر
و ~ سید جناب وايسراي و ښځی ئې
متابعت کړی نګی و عذر غوښتونکی دي
خپل و تړګن یوه و حضرت امیر صاحب
خپل ځاي و ته تشریف راوړ فقط
کیفیت


۸۱

کیفیت د دربار نائب
السلطنه چه حضرت امیر صاحب
رونق نـَویا ته ورنکید هـه غه ځای نـِوی شـو
پس له هغہ مجلسہ قصد دِرا تلو د دارالسلطنه یی
پخې اطراف کښ محکم کړ و رخ
د چهارشنبی دوه ویشتمه ۲۲
د میاشتی داخیری خور
سنه ۱۳۰۲ په وقت دِ یولس بجوکښ
فارن سکرتری صاحب و سکرتی صاحب
خاص خپله جناب ویسرای و دوه کـسـه
مصاحبان دِ جناب ویسـرای صاحب شرفیاب


۸۲
د حضور لامع النور د حضرت امیر صاحب
شروي اظهار وکړ چې مجلس ځاي لپاره
د تشریف وړوستاسي ترتيب شوي
چه پر هغه مجلس ځاي کښي ټول افسران
د يو رپين و راجګان د هندوستان
حاضر وموجود دي بايد پر دي مجلس
لوي کښي څي د اتحاد د دولتينو في مابين
ستاسي و جناب ويسراي صاحب ياديږي
حضرت امیر صاحب پر ساعت ددوسي
بجي له صاحبانو ذكر شد ويوسره پر لابه
د اسي سپور شوي روان شوله د روژي
د عمارته


۸۳
دعا تر قرول گاه د حضرت امير صاحب
تر دروازي د خيمې د وايسراي صاحب
فوج و لښکر دوه طرفو لار ومودي
ويستلي و صف يې تړلي وه پر هر فوج
چه لا پياده و سپاره و توپخانې تيريدي
باجي د سلامتي وږغولي كيدې او پر
وقت د رسيدو پر اطراف د خيمې
وايسراي و ښکته کيدو سلام يې يويشت
ضربه توپ شليک د سلامي يې پر عمل
را وړ جناب وايسراي صاحب و جناب
شهزاده د انگلستان و جناب سپر


۸۴
سالام د افوا جو دهند بقدم د تعظيم
ت لا ند له سايد باند چہ ښي وئي له خیمي
د هره و لي ده و باند راغلي يو تر بله لاس
ورکړي پر خيمه کښی ننو وا ترورهشوخان
ځلئ و لوي صر صفر ئي جوړه کړيا وه
و پس د صفد ئي د دي کر سي ر ژيئ
اليښي و ځاي کړي وي کر سي دجناب
نائب السلطنہ پس مينځ وکرسي دحضرت
امير صاحب پر ښي ځنګ و کر سي دشها
پر طرف دچپ اليښو د ي شوي وه
و لا ند له كرسي د شهزاده پر چپ لوه
افغان


۸۵

افسران د يورپاين يعني نى نگلستان
و ښکته له هغو څگان د هندوستان
ولاړيدل کرسي د حضرت امیرصاحب
پر فاصلہ کرسه پنځه کرسي د معتمدانو
د حضرت امیرصاحب و ښکته تر هغو
نوابان دهر ضلعي و مقام مقرو هغو
د خلقو دوږو سترگو سه صف اول يا تيريدل
تړلي وهرڅه چه حضرت ظل اللهی راښکيل
و کړووئي ويل نایب السلطنه رښتيا
گڼل نه ر څلور سوه کسه پر کرسيگانو
باند ناست وه پد مجلس ښه راي ورکول


٨٦
کښي کښینائ د خبرو ویلو وه اول
بیا د کلام له جانبه د حضرت
امیر صاحب و شوه خطاب حاضرانو
مجلس و ته و کرو وي ویل چه خداي
لره شکر کوم چه اقوام د افغانستان
ځه پخوا له سږ له دو لتر ستاسي دښمن
نن ورځ په واسطه د دوستان شوه و علامه
د دوستي داده چه دولت ستاسي دښتر
راغلي يم و يوتويلي خلق له هغو غرو
پيښو ندو نکیو دهر قوم له اقوامو
افغانستان سره لما حاضر دي و قول ځما
پخودي


٨٤
څخه ستاسي ښتيا كوي چه اقوامو
دافغانستان دوستي ددولت ستاسي
لټكې د زړه لپاره د فوائد و خپلواختيا
کوي ده وسره لدښمن د دولت خپل و
دولت ستاسي چه دولت د روس وي
دښمني لري هيچكله به دوستان نشي
لدي جهته چه ضررونه يى لد دوستي
و دښمني د هغه متصق دي فارن
سكرتري صاحب فقره دكلام دجناب
حضرت اميرصاحب يې پرشبرد انگريزي
سټرتیجمد كړي حُضار د اهل مجلسي پرتهنا


٨٨

و پوه کړ درست خلق دیوې پين تنې

وينځي فخريد و سلو يئۍ وکړو پر وجد

و ذوق له خوشحالي ډير تند واتڼو

غويې ځلي يو تر بله سره وصل فقره يايي

بنا کړه ووي ويل چه ئو وا يي و ديي

ځما و ستاسي پر عالميا نو ظاهر شوه و

خبر د د مجلس و شرح د گفتار ځما

نورځ کل دولتو و پر غولۍ د درستو

پا دشاها نو د عالمته رسيکي و بايد

پدې مجلس ځاي لو ي کښ هر څه زه

و وايم يو س د ولېښتۍ قدم پرقول

ځما کښ


۸۹
تھا کښ ددريغ ندي تا سولرن ږيري
درکوم وخره وهم چرهر کله پرمملکت
د هندوستان کښ فتنه پاته ستاپي
پيداشي واختلال پدامور و دحکمراني
ستاسي کښ مخ راوري اقوام دافغانستا
توانيکي ويرقدرت کښ يئي لري چي
امداددوستانر خپل لپار دحفاظت
دسرحدات دهندو تاسي و تردي مه
وي وير ترکولو د هغرنښتيله لاسه
ستاسي پر امداد ددوستانرستاسي
چرا قوام دافغانستان دي پر عمل راشي


۹۰
و اظهار د دي نکتی عوض د هغد عهد
و پیمان ده چه تاسي پر دفع د نني
دښمن يي وئي د دولت افغانستان
پر عهده مقرر ده يعني په غار د حتيده
چه هر دښمن له دولتو خاره جوقصد
لاس آچولو پخاوره د افغانستان
وكاندي دولت ستاسي سره له دولت
نجا متفق ويولاسي شروي هغوله
میانه پورته کاندي په مخفي ختم د
کلام بیا دست خلق ديوروپ
له کرسیگانو حرکت کونکی شوء و
ولايتي


٩١
لمني د وجده وس غوي ئي سر ووهل
لكن دا جګا نو د هندوستان له مغره
د ملك له رخسار الوتی چهره
افغاني ئي نه غصاني شه . فقره
ډير يمير دا ده چه پس له هغه چه
تحايف و پيشكشي ډير پر مجلس و
حضور د حضرت امير صاحب بيهم
را وړي و بيروني و وليستي وبياني
را وړيا و بيرون يُوړي تُوره
چه مكلله پر الماسويعني
جواب كري پر الماسوسره وه جناب


۹۲

ويسري صاحب غوښتي پرنهايت
د تعظيم وادب سره ئې پلاس مبارک
د جناب حضرت امير صاحب ورکړه
ووي ويل هر کله چه ذات مسعود
ستاسي يوله شجاعانو د زمانې
شميرل کيږي لايق وينم چه داومد پر
طريقه د يادګارې ستا ددولت د
خوا پلاس د دولت ستاسي کښ
وي حضرت امير صاحب فوراً
پحواب کښ وويل ماهم قبول
کړه و انشاالله تعالي غابه ددښمن

ددولت


۹۳
د دولت خپل و دولت ستايي
به ې د توم، و وهم خوشحالي
د حاضرینو د بساط لد و يلو
دومره قدر شوه چه پر تحریر
نه ځائيګی بيا دستواو اتولیست
ووم غويئ سړ و وهلو
مجلس پر آخر وی سید حضرت
امیر صاحب پاڅيده جناب
وایسراي صاحب و جناب
شهزاده د انګلستان پر
مکتوب و متابعت کښي


۹۴
ترځايه پوري چه پدا راپرسپړلي
داغلووکرنديده و په وقت
دسپړلي کښ يو وليشت دږبه
توپ شرليک شوه و فوجونه
هم مقدساتك حد پرحلاف
ځاي پرځاي حاضرولونه
دسلامي ئي تر دروازي د
عمارتر دارامگاه د جناب
حضرت اميرصاحب پرمخ کښ
داوه فقط
تمت
٢٠


۹۵
الطبع
په احسان تمام د خداوند جهان و ترين دکلام سره
داکتابچه چه مشتمل پر مفید بنوجر و لکه مرغلوو
عقلیه دولتیه ویانده چه کل خلایق د علاقجاتو
د دولت باسطوت دافغانستان پر پوهشان سره
پوه شي له اوله دا کتابچه مرقومه په لفظ د فارسي سره
لپاره د آگاهي و پوهيد و د تمامو طوايفو د پښتو
پرحسب الفرمان واجب الاذعان د جناب مستطاب
فیض مآب حضرت امیر کبیر د دین صاحبقران زمان
فرماي د ممالکو دافغانستان امیرعبد الرحمن خان


۹۶
بهادردیها درانوما کمندوکمترین غلام جان پښتو
نویس
زويد مرحوم صالح محمدخان خدمتگار دحضرت
امیرصاحب پر پښتو ژبه سره تقریر و تحریر کړه چي
شوه
مسمی
سلطانی
سره
داکتابچه پ سؤال وجواب ددولتيو بندوبست
پمطبع ددارالسلطنۂ دکابل کښي په اهتمام و غم خواريي
وسعي وكوشش بلیغ د کمترین آفاق میرزا عبدالرزاق
دهدوي چاپ شوه پر سلخ د مياشتي ربيع الثانی
چی دپښتو ورترا ولدخوروايي وره
دچها شمي تلنډله یو زرد
د ر لسیوه و دري کال کښي
زه یوسرد ختنام
ساعت
فقط


[BLANK PAGE]


۸۱۵۰
۹۷۵۰