{"book": "adl0164", "page": 1, "text": "سلسلۀ مؤلفات سراجيۀ علوم سپاهیۀ حبيبيّه\n\nسراج العقايد\nحصّۀ اوّل"}
{"book": "adl0164", "page": 2, "text": "سراج العقائد\nحصۀ اول"}
{"book": "adl0164", "page": 3, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0164", "page": 4, "text": "سلسله مؤلفات بیت العلوم مبارکه حبیبیه\n\nقال النبي عليه السّلام اطلُبوُا العِلمَ وَلَو بِالصِّين\nفرمُوده پيغمبر عليه السّلام طلب كنيد علم را اگرچه در چين باشد\n\nسراج العقائد\nحصه اول\nکه بعد از\nتصدیق قاضی القضات افغانستان و مواہیر اہل محکمه شرعیه\nدارالسلطنه کابل و محفل میزان التحقیقات الشرعیه بقرار تجویز سررشته\nتعلیم عمومی افغانستان برای تعلیم درجه صبیانیه الی سال سوم مقرر شده\nدر مطبع اسلاميه لاهور زيور طبع پوشید"}
{"book": "adl0164", "page": 5, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0164", "page": 6, "text": "بسم الله الرحمن الرحیم\nحمد بیحد بربّ عزّ وجل نعت بیعد باحمد مرسل\nبر روان صحاب و آل کرام در رحمت کشاده باد مدام\nاما بعد بر ضمائر ارباب دانش و اصحاب\nبینش مخفی نیست که عنصر مبارک علم و\nدانش مایۀ حیات قوم خصوص اسلام و\nسبب بقای سُنّت خیرالانام بوده و هست\nو جمیع ملل عالم و طوائف بنی آدم از\nبرکت این گوهر بی بها از حضیض ذلت\nباوج رفعت ارتقا جسته اند و عقلای زمان"}
{"book": "adl0164", "page": 7, "text": "۲\nبعد از تفتیش حقائق امور برین نتیجه\nرسیده اند که معرفت خداوندی و انتظام امور\nدنیوی و اخروی صرف وابسته دانش است\nو بس *\nو اینکه هر ملتی که از مایه این فضل عاری\nبوده از آسایش دارین محروم است و نیز ماهیت\nعلم را خداوند متعال و حضرت رسول باکمال\nبعالم ایضاح داده و در کلام قدیم کریم\nبدین نهج ارشاد فرموده شده است و قل رب\nزدنی علماً و در جای دیگر چنین والذین اوتوا\nالعلم درجات و همچنین حضرت مخبر صادق\nچنین خبر داده اند العلم حیوة الاسلام و عماد\nالدین و در هیچ یکی از مذاهب عالم این\nقدر تحریص علم موجود نیست که در ملت مقدس"}
{"book": "adl0164", "page": 8, "text": "۳\n\nاسلام ورود یافته است و ظاهر است که\nترویج این فیض عام در هر ملت والبته\nبتوجه شخص اول و فرد اکمل یعنی پادشاه\nو مربوط بارادۀ اوست *\nو چون اعلیحضرت پادشاه دیانت پناه\nهدایت آئین اعنی سراج الملۃ والدین\nامیر حبیب الله خان پادشاه خود\nمختار مملکت افغانستان و ممالک محروسه\nآن که یارب روزگار دولتش پاینده و\nکوکب اقبال و ابهتش تابنده باد برای\nتربیت و تعلیم کافه رعایای فدوی و\nجان نثار و پرورش روحانی صغار و کبار\nمملکت خود سرچشمه این فیض سرمد جاری"}
{"book": "adl0164", "page": 9, "text": "۴\nو گلستان علم و هنر را آبیاری فرموده\nبیت العلوم حبیبیه را در اصل دار السلطنته\nدولت خداداد مفتوح و حقائق علم و ادب\nرا بواسطهٔ آن مشروح گردانیده از برای\nتتمیم این امر خطیر و تکمیل این خطب جلیل\nحضرت عالی متعالی نائب السلطنته دولت قوی\nشوکت افغانستان را که روح علم و روان\nدانش است مامور فرمودند که به قرار سجاویز\nسررشته دار تعلیم عمومی افغانستان\nکه دارای کمالات وافی و والای\nتجارب کافی صیغهٔ تعلیم است در ترویج\nعلم و اشاعت تعلیم مساعی جمیله بکار\nبرده تخم دانش را در ملت افغانستان\nبکارند و سررشته دار ممدوح علاوه بر اجرای"}
{"book": "adl0164", "page": 10, "text": "مدرسة العلوم حبیبیه و شعب متفرقهٔ مدارس\nابتدائیہ کہ برای تعلیم علوم ضروریۂ دینیہ\nو دنیویہ اطفال مسلمانان باز شده اند و\nعلاوه بر مدرسهٔ طبی و کان شناسی وغیره\nتالیف خانہ را نیز یکی از فروع کامله بیت العلوم\nمبارکہ حبیبیه مقرر داشته و امور ذیل را ملحوظ\nنمودند:-\n(۱) تالیف و تصنیف کتب و رسائلے که\nدر مدرسة العلوم حبیبیه و باقی مدارس متفرقه\nدولت خداداد در علوم متفرقه تعلیم داده\nمی شود*\n(۲) تالیف و تصنیف کتب و رسائلے که\nعلاوه از کتب تعلیم برای بهبودی و ترقی\nملت و دولت اسلام ضروری باشند *"}
{"book": "adl0164", "page": 11, "text": "۶\n(۳) انتخاب و ترجمه کتب و رسائل که در\nممالک اسلامی دیگر عثمانی و ایران و هند\nبالسنه متفرقه عربی و فارسی و ترکی و انگریزی\nو اردو طبع شده تا عموم رعایای این دولت\nقوی صولت علاوه بر تحصیل علوم دینیه و\nکمالات جدیده در مدارس عمومی از مطالعه این\nمؤلفات مفیده نیز حظی وافر گیرند و این سلسله\nمبارکه را باسم سلسله مؤلفات بیت العلوم\nحبیبیه مقرر ساختند.\nلهذا شکرانه این نعمت عظمی و موهبت\nکبری بر کافه رعیت افغانستان لازم و علی بقای\nاین پادشاه جوان بخت هنر پرور بر قاطبه\nملت اسلام متحتم است که همواره همتش\nمصروف اشاعت علم و دانش و ضمیر منیرش"}
{"book": "adl0164", "page": 12, "text": "خواهان اجرای هنر و کیش است و ختم\nکلام بر دعای مزید عمر و اقبال این خسرو\nکامگار\nو خدیو\nنامدار\nمیرود\nای در بقای عمر تو خیر جهانیان\nباقی مباد آنکه نخواهد بقای تو\nالمولف حقیر قلیل الفهم کثیر التقصیر\nعبدالرب عفی الله عنه"}
{"book": "adl0164", "page": 13, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0164", "page": 14, "text": "بسم الله الرحمن الرحیم\nسراج العقائد\nباید دانست که بر هر انسان به شش\nچیز باور داشتن لازم است :-\nاول بخدای تعالی- دوّم بفرشتگان خدای\nتعالی- سوّم به کتابهای خدای تعالی- چهارم\nبه پیغمبرهای خدای تعالی- پنجم بروز آخرت-\nششم ب包含ن اندازۀ خیر و شر از جانب\nحق تعالی *"}
{"book": "adl0164", "page": 15, "text": "پس بر هر مسلمان لازم است که بزبان\nبگوید و بدل باور کند این را اَشْهَدُ اَنْ لَا\nاِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ وَ اَشْهَدُ اَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَرَسُوْلُهُ\nیعنی گواهی می دهم باینکه نیست هیچ\nسزاوار پرستش مگر خدای تعالیٰ و گواهی\nمی دهم باینکه حضرت محمد علیہ الصلوٰۃ\nو السّلام بنده و فرستادۀ اوست بعد ازاں\nبزبان بگوید و بدل باور کند این را اٰمَنْتُ\nبِاللّٰهِ وَ مَلَائِكَتِهِ وَ كُتُبِهِ وَ رُسُلِهِ وَ الْيَوْمِ\nالْاٰخِرِ وَ الْقَدَرِ خَيْرِهِ وَ شَرِّهِ مِنَ اللّٰهِ\nتَعَالٰی وَ الْبَعْثِ بَعْدَ الْمَوْتِ یعنی ایمان\nآوردم بخدای تعالیٰ و فرشتگان وی و\nکتاب های وی و فرستادگان وی و\nروز آخرت و ایمان آوردم ببودن اندازۀ"}
{"book": "adl0164", "page": 16, "text": "۱۱\nنیکی و بدی از جانب خدای تعالی و ایمان\nآوردیم به بر انگیختن بعد از مرگ *\nاما تفصیل کیفیت باور داشتن به هر یک\nاز عقائد ششگانه ازین قرار است که اوّل\nبخدای تعالی باور کند باین طریق که وی\nتعالی یگانه است هیچ مددگار و مثل و نظیر\nندارد. و چیزهائی که در دنیا دیده و شنیده\nو دانسته می شود هیچ یکی از آنها بخدای\nتعالی مانند نیست و هیچ یکی از مخلوقات\nنه در ذات و نه در صفات مثلیّة دارد *\nبرای جناب باری تعالی و تقدّس شکل\nو صورت نیست *\nاز پدر و مادر و پسر و دختر و زن منزّه\nاست *"}
{"book": "adl0164", "page": 17, "text": "۱۲\nاز خوابیدن و خوردن و آشامیدن و گریستن\nو خوش شدن و غمگین شدن پاک است +\nنه از کسی زائیده و نه کسی از وی زائیده\nشده است +\nنه بجانب بالا و نه بجانب پائین و نه\nبجانب پیش و نه بجانب پس و نه بجانب\nراست و نه بجانب چپ است + لیکن بر همه\nاشیا عالم بوده و همه جا حاضر و ناظر است +\nجناب حق تعالی جل شانه همه مخلوقات را\nپیش از آفریدن هم چنین می دانست که بعد\nاز آفریدن می داند +\nجناب حق تعالی بزنده گئی خود زنده است.\nو زنده گئی وی از طرف دیگر نیست +\nجناب حق تعالی مرگ ندارد و همیشه بوده"}
{"book": "adl0164", "page": 18, "text": "۱۳\nوهست و خواهد بود *\nجناب باری تعالی هرچه را می خواهد میکند\nو هیچ شی مانع مراد او نیست *\nتوانائی او تعالی بحدی است که آفریدن\nکرنک و پشه و آسمان و زمین نزد او\nیکسان است *\nجناب حق تعالی گویا است - مگر گویائی او\nمانند گفتار ما نیست یعنی نه بزبان است و\nنه بدهن و حرف *\nهر چیز را شنواست لیکن شنیدن او مانند\nشنیدن ما نیست یعنی بگوش نیست *\nهمه چیز را می بیند مگر دیدن او مانند\nدیدن ما نیست یعنی بچشم نیست *\nدوم به فرشتگان باور کند باین طریق حضرت"}
{"book": "adl0164", "page": 19, "text": "۱۴\nحق تعالی را فرشتگانی است که امر او را اجرا\nمی دارند و آنها از صفت مردی و زنی پاک\nاند ـ نی خورند و نی آشامند و مانند ما از\nگوشت و پوست و استخوان ترکیب نیافته اند ـ\nنزدیک و مقرب همه آنها در نزد حق تعالی\nجبرئیل و میکائیل و اسرافیل و عزرائیل اند :\nسوم به کتاب های حق جل شانه باور نماید\nباین طریق که خداوند تبارک و تعالی جهت\nدانا نمودن بندگان بدین حق بواسطه جبرئیل\nعلیه السلام برای پیغمبران خود کتاب ها و\nصحیفه ها فرستاده است و امر و نهی خود را در\nآنها بیان نموده است :\nپس برای کسی که امر او را بجا آرد وعده\nجنت نموده است و برای کسی که از نهی"}
{"book": "adl0164", "page": 20, "text": "۱۵\nاو باز داشته نشده است و عصیان ورزیده\nاست خبر در آوردن دوزخ داده است ناسخ\nجمله کتاب های حق جل شانہ و عظم برهانه\nقرآن عظیم الشان است و تورات و انجیل\nو زبور و باقی صحیفه های که بر انبیاء متفرق\nنازل شده است نیز کلام الهی است*\nقرآن عظیم عند الحاجت بتفاریق نازل\nشده است و در عرصه بیست و سه سال نزول\nآن تکمیل یافته است*\nقرآن عظیم کلام حضرت حق جل شانه\nاست و بواسطهٔ حضرت جبرئیل بر پیغمبر ما\nمحمد مصطفےٰ علیه الصلوٰة والسلام بطریق وحی\nنازل شده است*\nتورات بر حضرت موسیٰ علیٰ نبینا و علیه الصلوٰة"}
{"book": "adl0164", "page": 21, "text": "۱۶\n\nوالسلام نازل شده است توراتی که الحال\nدر دست یهود و نصاریٰ است همان تورات\nحقیقی نیست بلکه تحریف کلمات آن را در جایی\nهای بسیار نموده اند و آیاتی که بر حقانیت\nدین اسلام و پیغمبر ما دلالت واضح می\nکرد اکثر آن را تغییر داده اند *\nهمچنین چهار حصهٔ انجیل که در دست\nنصاریٰ است نه همان انجیل است که\nبواسطهٔ حضرت جبرئیل بر حضرت عیسیٰ نازل\nشده است بلکه این چهار انجیل بمنزلهٔ کتاب\nتاریخ است که بعد از مدت دراز از عروج\nحضرت عیسیٰ بآسمان تالیف نمودهٔ چند\nاشخاص است و بر قول آنها هیچ اعتماد\nنیست *"}
{"book": "adl0164", "page": 22, "text": "۱۷\nزبور بر حضرت داؤد علیہ السلام نازل شده\nاست و ہمیں زبوری که الحال در دست یهود\nو نصاری است در بودن آں ہماں زبور داؤد\nشک و شبه کلی موجود است *\nچهارم : پیغمبران خدای تعالی باور نماید\nبایس طریق که جناب حق تعالی برای نشان\nدادن راه راست بنوع انسان یک جماعته را\nاز پیغمبران علیہم السلام که اول ایشان حضرت\nآدم علیہ السلام است و آخر همه حضرت محمد\nعلیہ السلام است فرستاده است و شمار همه\nپیغمبراں را خداوند تعالی می داند پیغمبرا نی\nکه در قرآن عظیم ذکر شده اند بیست و شش\nنفر می باشند که اسامی آنها از یقرار\nاست *"}
{"book": "adl0164", "page": 23, "text": "آدم ۴ ادریس ۴ نوح ۴ ہود ۴ صالح ۴\nابراہیم ۴ اسحاق ۴ اسماعیل ۴ یعقوب ۴ یوسف ۴\nشعیب ۴ لوط ۴ یحییٰ ۴ زکریا ۴ موسیٰ ۴\nہارون ۴ داؤد ۴ سلیمان ۴ الیاس ۴ ایوب ۴\nالیسع ۴ ذوالکفل ۴ عیسیٰ ۴ یونس ۴ عزیر ۴\nنبی خیرالانام۔ حضرت محمد علیہ الصلوٰۃ والسّلام\nاما در پیغمبری لقمان و ذوالقرنین و خضر ۴ اختلاف\nاست بعضے گفتہ اند کہ پیغمبراند و بعضے گفتہ اند\nکہ اولیاء اللہ اند *\nہر قدر پیغمبرانی کہ آمدہ اند ہمہ گی آنها امر و\nنہی حق تعالیٰ را برای امتان خود خبر دادہ\nاند و افضل آنها و محبوب رب العالمین محمد صلی\nاللہ علیہ وسلم است *\nجمیع پیغمبران از گناہ و خطا و دروغ و خیانت"}
{"book": "adl0164", "page": 24, "text": "۱۹\nپاک می‌باشند ܀\nبعد از پیغمبر ما علیه السلام هیچ پیغمبری\nآمدنی نیست وی پیغمبر آخرالزمان است ܀\nدر مکه مکرمه تولد مبارک ایشان پدید آمده\nاست ܀ و در سن چهل سالگی وحی خدا بتوسط\nحضرت جبرئیل ۴ نزد وی آمده ܀ و در شصت\nو سه سالگی از دار فنا به دار بقا رحلت نموده\nاند- معجزات وی بسیار است ܀\nبعد از رسول اکرم افضل امت حضرت\nابوبکر صدیق رضی الله تعالی عنه است ܀\nبعد ازاں حضرت عمر فاروق است رضی الله\nعنه ܀\nبعد ازاں حضرت عثمان ذی النورین است\nرضی الله عنه ܀"}
{"book": "adl0164", "page": 25, "text": "۲۰\nبعد ازاں حضرت علی مرتضے رضی اللہ عنہ\nاست *\nہمہ صحابۂ حضرت رسول مقبول را دوست\nمے داریم *\nکسانیکہ با وے ہجرت کردہ اند و کسانیکہ\nنصرت وے را در تایید دین نموده اند ہمہ را\nبدل و بجان محبوب مے داریم *\nپنجم بروز آخرت باور نماید باین طریق کہ\nانسان بعد از مردن بواسطۀ تکمیل اجزا باز\nزندہ مے شود و روح وے واپس بقالب\nوے رجوع مے کند *\nسوال منکر و نکیر که دو ملک مهیب و\nہولناک مے باشند و در قبر از ہر انسان\nسوال از پروردگار و دین مے کنند حق است"}
{"book": "adl0164", "page": 26, "text": "۲۱\nعذاب قبر - و صراط - و میزان - و بهشت - و دوزخ\nحق است در روز محشر شفاعت انبیا و اولیا\nدر حق گناه گاران امت حق است *\nجمله مخلوقات از قبرهای خود برخاسته در\nمیدان محشر جمع می گردند * و دفتر اعمال هر\nشخص در دستش داده می شود و ذره ذره\nاعمال نیک و بد وی بمیزان سنجیده می شود\nو مقدار آن ظاهر می گردد *\nهمه مردمان بر پل صراط می گذرانند - پس\nاهل جنت بسهولت تمام بران گذشته بجنّت\nمی درایند و اهل دوزخ به دوزخ می افتند *\nشخص مومن اگرچه فاسق باشد در دوزخ\nابدی نخواهد ماند اگر حق تعالی خواهد او را عفو\nمی کند *"}
{"book": "adl0164", "page": 27, "text": "۲۲\nدر روز آخرت حق مظلومان از ظالمان گرفته\nمی شود و عدالت حق تعالی برپا شده در\nحق هیچ کس ضیاع نمی آید *\nجناب حق تعالی در قبر برای مرده نوعی\nاز زندگی می دهد که بآن دریافت لذت و الم\nرا نموده می تواند *\nعذاب قبر برای عامه کفار و فاسقان و گناه\nکاران مؤمنان حق است *\nاین دنیا فانی شونده است و ترتیب و انتظام\nآن خراب شدنی است و قیامت برپا شدنی\nاست *\nقبل از روز قیامت یک دفعه همه مخلوقات\nمی میرند که بغیر ذات پاک باری تعالی دیگری\nزنده نمی ماند و باز پس زنده می شوند *"}
{"book": "adl0164", "page": 28, "text": "۲۳\n\nششم بودن اندازهٔ خیر و شر از جانب خدای\nتعالی باین طریق باور کند که در دنیا هر چیزی\nکه واقع میگردد وابسته بارادهٔ و ایجاد خداوندی\nاست و هر بنده را در کارهای خود اختیار کردن\nو ناکردن از جانب او تعالی داده شده است\nو بنده بهر جانب خیر و شر که قدرت خود را\nمتوجه نماید اگر ارادهٔ الهی باشد بر مقتضای\nاراده بنده همان مطلوب بنده را خلق می\nکند و بنده بمطلوب خود می رسد پس هرگاه\nهمان مطلوب بنده مطابق رضای الهی باشد\nدر حساب طاعت محسوب می گردد و برای بنده\nثواب همان اراده و توجه حاصل می شود - و\nاگر مخالف رضای الهی باشد گناه شمرده\nمی شود و بنده مستحق عذاب می شود فقط"}
{"book": "adl0164", "page": 29, "text": "۲۴\n\nپس وقتیکه مسلمان بامور مذکوره باور نموده\nو اقرار کرد لازم است که بفرض بودن نماز\nو زکوة و روزه و حج نیز باور نماید و اقرار\nکند *\nپس اوّل بفرضیت نماز بایں طریق باور\nو اقرار کند که خداوند تعالی بر هر مسلمان\nمکلف در شبانروز پنج وقت نماز بشرائط معیّنه\nفرض گردانیده است *\nهرگاه مسلمان آن را فرض نداند از مسلمانی\nمی برآید و هرگاه بی عذر شرعی ادا نسازد\nفاسق و گناهگار می گردد *\nدوم بفرضیت زکوة باور و اقرار نماید که\nخدای تعالی بر هر شخص مسلمان مکلّف که\nمال وی باندازه معیّنی که در شرع شریف"}
{"book": "adl0164", "page": 30, "text": "مقرر شده است برسد و شرائط مقرره شرع شریف\nموجود گردد زکوۃ را فرض گردانیده است *\nهرگاه فرضیت آن را قبول نکند از مسلمانی\nمے برآید و هرگاه عمل آن را ننماید فاسق و\nگناہ گار عظیم مے شود *\nسوم بفرضیت حج بیت اللہ اقرار و باور\nکند که خدای تعالیٰ بر هر مسلمان مکلف کہ\nقدرت رفتن را داشته باشد و شرایط شرع انور\nموجود باشد یک دفعہ در عمر خود زیارت بیت اللہ\nرا فرض گردانیدہ است هرگاہ آن را قبول\nنکند از مسلمانی مے برآید و اگر عمل آن را\nترک کند فاسق مے شود *\nچهارم بفرضیت روزه ماه رمضان المبارک\nباور و اقرار کند کہ خدای تعالیٰ بر هر مسلمان"}
{"book": "adl0164", "page": 31, "text": "۲۶\nمکلف در سال یک ماه که ماه مبارک رمضان\nباشد روزه را از طلوع صبح صادق تا غروب\nآفتاب بشرائط مقرره فرض نموده است هرگاه\nکسی بغیر عذر شرعی همه روزه ماه مذکور را یا\nروزی را ازان بخورد فاسق میگردد و هرگاه\nفرضیت آن را قبول نکند از مسلمانی می برآید\nاین بود عقاید ضروریه اهل سنت و جماعت\nکه بر هر انسان یاد کردن و یقین دانستن آن\nفرض و لازم است و بر پدران و اختیار داران\nاطفال لازم است که در ابتدای نشوونمای\nاطفال همین عقاید مبارکه را باطفال خودها یاد\nکنند و درجه بدرجه ساعی باشند تا معنی آنها\nرا فهمیده و اقرار زبان و باور داشتن دل\nکه شرط صحت ایمان است هر دو حاصل شود-"}
{"book": "adl0164", "page": 32, "text": "٢٦\nو هر یک از افراد انسان که از دین\nدیگر به دین اسلام مشرف گردد\nنیز لازم است که همین عقاید را بزبان\nبگوید و بدل باور کند و علاوه بران از همه دین\nها غیر از دین اسلام بیزار شود تا مسلمان کامل\nاو را گفته شود باخر رسید حصه اول سراج\nالعقاید : اَللَّهُمَّ احْفَظْنَا مِنْ عَقَائِدِ الْفِرَقِ\nالضَّالَّةِ وَ ثَبِّتْنَا عَلَى عَقَائِدِ اَهْلِ\nالسُّنَّةِ وَ الْجَمَاعَةِ امین *"}
{"book": "adl0164", "page": 33, "text": "۲۸\nنقل دستخط قاضی القضات صاحب\nاین رساله از ابتدا تا انتها از ملاحظه این بنده\nدرگاه اله و فضایل بنیان میر غلام محمد که از طرف محفل\nمیزان التحقیق وکیل شده بود گذارش یافته همه\nمسایل آن صحیح می باشد\nدستخط قاضی القضات دستخط میر غلام محمد خان\nرئیس محفل میزان التحقیق\nالشرعیه\nمهر قاضی محکمه عسکر مهر نائب قضای محکمه شرعیه کابل\nملا نظام الدین ملا عبدالمجید\nمهر نائب قضای کابل\nملا سید احمد"}
{"book": "adl0164", "page": 34, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0164", "page": 35, "text": "[BLANK PAGE]"}