Afghanistan Digital Library

adl0158

http://hdl.handle.net/2333.1/1g1jwswt

This is a PDF version of an item in New York University's Afghanistan
Digital Library (http://afghanistandl.nyu.edu/). For more information about
this item, copy and paste the "handle" URL above into a web browser.
When referring to or citing this item please use the "handle" URL
and not this document or the URL from which you downloaded it.

All works presented on New York University's Afghanistan Digital Library website are, unless
otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely
reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.
NYU Libraries, Digital Library Technical Services, dlts@nyu.edu


[BLANK PAGE]


جلد پنجم
۵
کتاب الاقرار

نشود بر اقرار بلکه سوگند داده میشود بر مال اما دعوای اقرار در دفع که مدعی علیه بگوید که مدعی اقرار
کرده است که اینمدعا ملک مدعی علیه ست شنیده میشود بزیرا کتر علماء درود کرد شیخ الاسلام
برهن المطلوب علی اقرار المدعى بانه لا حق له في المدعى او بانه ليس بملك له او ما كان
ملکاله تندفع الدعوى ان لم يقربه لانه معرف وكذالوادعاله بالارث فبره الملق
علی اقرار المورث كما ذكرنا (رد المحتار) و ذکر کرده است شیخ اسلام رحم که گواهان گذران
مدعی علیه باقرار مدعی باینکه مدعی گفته است که نیست مراحقی در مدعا به و یا با قرار مدعی باینکه مدعا
به ملک من نیست و یا باقرار مدعی براینکه مدعا به مرا ملک نبود دفع میشود دعوای مدعی را اگرقرار
نکرده بود بآن برای شخصی معلوم و همچنین حکم ست اگر دعوی نمود مدعی که اینمدعا میراث
من است بعد از ان گواهان گذرانید مدعی علیه با قرار مورث باینطریق که ذکر کرده ایم و القو
الثانى و هو الانشاء لو رد المقر له اقراره لم يقبل لا يصح ولو كان اخبارا لصح
واما بعد القبول فلا يرتد بالرد در مختار) و از جهت وجه دوم که انشا، بودن اقرار ست
اگر آن کسیکه اقرار برایش شده رد کرد اقرار اقرار کننده را بعد از ان قبول کرد اقرار
او را صحیح نمیشود این اقرار او و اگر اقرار اخبار میبود صحیح می شد اما بعد از قبول کردن او اقرار
او را رد نمیشود آن اقرار بر د کردن او ولو اعاد المقر اقراره بصدقه لزمه لانه اقرارا خر
ثم لو انكر اقراره للثانى لا يخلف ولا تقبل عليه بيئة قال البديع و الاشبه قبولها
واعتمده ابن الشحنه واقره الشرنبلالی (درمختار) و اگر اقرار کننده باز گردانید اقرار خود رابان
شخصیکه اقرار برایش شده او را راستگوی کرد لازم میشود بر اقرار کننده این اقرار زیرا
که این اقرار دیگر است بعد از ان اگر اقرار کننده منکر شد از دوم اقرار برد سوگند داده
نمیشود و قبول کرده نمیشود بر این اقرار او گواهان و گفته است بدیع رح که اشبه این است


جلد پنجم
۶
كتاب الاقرار
كه قبول کرده میشود كواهان بران اقرار واعتماد كرده است براین قول ابن شحنه رح وثابت شده
این را شرنبلالی رح والملك الثابت بالاقرار لايظهر في حق الزوائد المستهلكة فلايملكها
المقوله و لوكان اخبار الململكها (درمختار) يفيد بظاهره انه يظهر في حق الزوائد الغير
المستهلكة وهو مخالف لما في الخانية قال رجل في يده جارية وولدها اقراز الجارية لفلان
لايدخل فيه الولد ولو اقربه بن على غلام انه اخوه و اولاده اوكذالوقا لهذالعبدابنة او هذا العبدرينك
لايجوز افراده للعبدكذاباتلخيص محمود المحبنا) ومليكه ثابت شده باشد باقرار ظاهرنميشود درحق
زوائد مستهلكه پس آن شخصیكه اقرار برایش شده مالك زوائد مستهلكه نمیشود واكر اقرار
اخبار ببود هرائنه مالك آنها می شد وظاهر این قول فائده ميكند این را كه ملك ثابت شده
باقرار ظاهر میشود در حق زوائد غير مستهلكه واین حكم مخالف آن است كه در فتاوای قاضیخان
گفته است كه مردی در دست او كنیزی بود باولادش اقرار كرد آن ذوالید كه این كنیزاز فلانه
داخل نمیشود درین اقرار ولداو واكر كذراید كوانما نراباینكه این كنیزاز من است مستحق اولاد آن نیز
میشود و همچنین حكم است اكر كفت كه این غلام پسر كنیز تست ویا این بزغاله از برتاده نست
درینصورت این اقرار او اقرار بغلام وبزغاله نمیشود همچنین آورده ست در کتاب حموی
(واماركنه فالالفاظ المذكورة فيمايجب به موجب الاقرار نتيجه الافكار) كقوله لفلانه
على كذا او مانيت به لانه يقوم به ظهور الحق وانكشافه حتى لا يصح شرط الخيار فيه بان اقر
بكن او بعلين انه بالخيارثلثة ايام فالمحيار باطل ورضد الطلاق والمال لازم كذا فى محيط السمر حجي
(عالمكيری) واماركن اقرار آن الفاظی ست كه ذكر كرده میشود در آنچه بسبب آن موجب
اقرار ثابت میشود ماند این قول اقرار كننده كه مر فلانرا بر من اینقدر جیز است یا مانند
آن زیراكه با قرار ثابت میشود ظاهرشدن حق و آشکارا شدن آن پس صحيح نمیشود

فائده
بیان رکن قرار

- سيمى كریم كی شماره ۱۶ اسمان -
است /۱۱۸/


کتاب الاقرار
جلد پنجم
خیار شرط در ان یا بنظر يق که اقرار کند بدینی یا بمال معینی بشرط اینکه او را سه روز خیار با شد پس
خیار او باطل است اگر چه راستگوی کند او را آن شخصیکه اقرار برای او کرده و آنمال لازم
میشود همچنین ذکر کرده شده است در کتاب محیط سرخسی رح و اما شرطه فالعقل والبلوغ
بلاخلاف واما الحرية فهي شرط فى بعض الاشياء دون البعض كذا في النهاية
حتى لو اقر العبد المحجور بالمال لا ينفذ في حق المولى ولوا قر بالقصاص يصح
كذا في محيط السرخسى و يتأخر اقراره بالمال إلى ما بعد العتق والماذون لا يتأخر
اقراره بماليس من باب التجارة كاقراره بالمهر بوطى امراة تزوجها بغير اذن مولاه وكذا
اذا اقر بجناية موجبة للمال لا يلزمه بالحال وكذا اقر بالحدود والقصاص كذافى التبيين (عالمگیری)
و اما شرط اقرار پس عقل و بلوغ است بدون اختلاف علماء رح و اما ازاد بودن اقرار
کننده در بعض چیزها شرط است نه در بعضی چنانچه در کتاب نهایه ذکر شده است پس
اگر غلام منع کرده شده از تصرف اقرار کرد بمالی جاری نمیشود اقرارش در حق خواجه اش
و اگر اقرار کرد بقصاص بر نفس خود صحیح میشود همچنین ذکر شده است در کتاب محیط سرخسی رح
و اقرار او بمال مؤخر میشود تا بعد از آزاد شدن او و همچنین غلامیکه برای او اذن کرده شده
در تجارت اقرارش مؤخر میشود بآنچیزیکی از باب تجارت نیست ماند او بمهر سبب
وطی کردن او زنی را که بنکاح گرفته باشد ویرابی اذن خواجه خود و همچنین اگر اقرار کرد بجنایئیکه
واجب کننده مال است در حال بر او لازم نمیشود بخلاف از اقرار او بحدود و قصاص که در حال
براو لازم میشود همچنین ذکر شده است در کتاب تبيين وكذا الرضاء والطوع شرط حتى لا يصح
اقرار المكره كذا فى النهاية (عالمگیری) واقرار السكران بطريق محظوراى ممنوع
محرم فى كل حق صحيح فلو اقر بقود اقيم عليه القصاص فى سكره وفي الشرب يحبس الى ان يصحو ثم يحد والا


جلد پنجم
۸
کتاب الاقرار

بها هذالا یصح کما لو وجد رائحة الخمر او سکر بطباع کثره سکرها لادیبال هولاء علما الانی سقوط قضا الصلاة
در همچنین رضا و رغبت اقرار کننده شرط است پس صحیح نیست اقرار شخصیکه بر او زُور
کرده شده باشد همچنین ذکر شده است در کتاب نهایه و اقرار شخصیکہ مست شده باشد
بطریق ممنوع حرام کرده شده شرعی صحیح است در هر حق پس اگر اقرار کرد بقصاص او را
قصاص بر او کرده میشود در حال مستی او و در اقرار او بحد وی تاوان میدهد مال دزدی شده را
مگر اقرار او صحیح نیست در چیز های که رجوع را قبول میکند مانند مرتد شدن وحد زنا و
آشامیدن خمر واگر مست شده باشد بطریق مباح شرعی مانند آشامیدن شراب در جایکه
بر اوزور کرده شده باشد اعتبار داده نمیشود اقرار او را بلکہ اینچنین مستی او مانند
بیهوشی است مگر مانند بیهوشی نیست در حق قضاء نماز که زیاده از یکروز فوت شده باشد
پس اگر به سبب بیهوشی باشد قضاء آن از وی ساقط است و اگر به سبب اینچنین مستی
باشد از وی ساقط نمیشود و شرط جوازه علی الخصوص كون المقربه مما یجب تسليمه الی
المقر له اما تسليم عينه کمالوا قر بعين في يده او تسليم مثله كمالوا قر بدین
في الذمة اما اذا كان المقربه بحيث لا يجب تسليمه الى المقر له فان الاقرار به
لا يجوز كما لو اقوانه باح من فلان شيئًا او استاجر منه شيئًا او اشترى منه عبد البق في يده غصبنه
كضا من تواب محبة من حنطة كان بطل حقه لا يجي على البيان كذا في المحيط (عالمگیری)
و شرط روا بودن اقرار بطریق خاص نظر بچیزیہ کہ اقرار بان کرده میشود این است کہ
همان چیزیکه اقرار بران کرده شده از ان چیزهای باشد که سپردنش لازم باشد بشخصیکه
اقرار برایش شده یا سپردن ذاتش لازم باشد چنانچہ اقرار کند بمال معین کہ در دست
اوست یا سپردن مثلش چنانچه اقرار کند بدینیکہ در ذمه اوست و اما اگر آن چیزیکه


کتاب الاقرار
۹
اقرار بان کرده شده ازان قبیل باشد که سپردانش واجب نباشد بشخصی که اقرار برایش
شده پس اقرار بان روا نیست چنانچه اقرار کند که بفلان شخص چیزی را فروخته است یا
از وی اجاره گرفته است چیزیرا یا از وی خریده است غلامی را بچیزی یا ازوی غصب کرد
یک کف خاک پاکه دانه گندم را این اقرار وی باطل است پس بر او جبر کرده نمیشود به بیان
کردن آن همچنین ذکر کرده شده است در کتاب محیط و حکمه ظهور المقربه ای لزومه علی المقر
بلا تصديق وقبول من المقر له فانه يلزم على المقر اقراره لوقوعه دالا على المخبر به لاثبوته
ابتداء كما في الكافي تكملة، صح اقراره بالزلام الأخريغم التسليم لا ان يكذبه المقر له لما صح (تكملة)
و حکم اقرار ظاهر شدن و لازم شدن آنچیزیست که اقرار بان شده است بر اقرار کننده
بدون راستگوی کردن و قبول از جانب آنکه اقرار برایش شده پس لازم میشود
بر اقرار کننده چیزیکه اقرار کرده است بآن از جهت واقع شدن اقرار دلالت کننده
بر ثبوت آنچیزیکه اخبار بران کرده شده نه اینکه حکم اقرار در ابتداء ثابت شدن آنچیزیست
که اقرار بآن کرده شده همچنین ذکر کرده شده است در کتاب کافی پس صحیح میشود
اقرار او مخمر برای مسلمانی پس امر کرده میشود او را بسپردن آن باو واگر نمیکند ابتداء
مجبور صحیح نمی شد و لو اقر لغيره بمال والمقر له انه كاذب في قراره لا يحل له ديانة الا ان يسلمه
بطيب من نفسه فيكون هبة منه ابتداء كذا في القنية (عالمكيرى)
واگر اقرار کرد شخصی برای کسی بمال و آن کسی که اقرار برایش شده میدانست که اقرار
کننده دروغگوی است در اقرار خود حلال نیست مر او را از روی دیانت مگر آنکه بسپرد
انرا باو بخوشی دل خود پس این سپردن او آنچیز را با وبخشش ابتدائی میشود از جانه
اقرار کننده همچنین ذکر کرده شده است در کتاب قنیه و انما یعبر الا قرار اظهر


جلد نسیم
۱۰
کتاب الاقرار
ملکیة المقر حتی یحکم بملکیته للمقر له بنفس الاقرار ولا یتوقف علی تصدیق المقر له او اخرالی
فصار ملکا مبتدآ کا لهبة حتی یبطل برد المقر له ولو كان مجعله لتصديقه لما بطل برد المقر له لا يعمل الرد (عالمگیری)
و جز این نیست که اقرار را اعتبار اظهار داده میشود در حق ملکیت اقرار کننده پس حکم کرده میشود
بملکیت آنچیز برای آن کسیکه اقرار برایش کرده شده بنفس اقرار او و موقوف نیست بر تصدیق
گر دانیدن آن کسیکه اقرار برایش شده و اندر حق رد نمودن اقرار پس اقرار را اعتبار تملیک
ابتدائی داده میشود مانند بخشش پس باطل میشود برد نمودن آن کسیکه اقرار برایش شده
و اگر رد کردن او بعد از تصدیق آن کس بود که اقرار برایش شده عمل نمیکند رد کردن او
ثم الاقرار انما یبطل برد المقر له اذا كان المقر له بالرد يبطل حق نفسه خاصة اما اذا كان
يبطل حق غیره فلا یعمل رده كما اذا اقر الرجل اني بعت هذا العبد من فلان بكذا فرد المقر له
اقراره وقال ما اشتريت منك شيئا ثم قال بعد ذلك اشتريت فقال البايع ما بعتكه لزم البائع
البيع تما سمح لانه مجعله للبيع بعد تمامه و جحود احد المتعاقدین لا يضر حق را لشیة متو قال
ما اشتريت وصدقه البائع وقال نعم ما اشتريت ثم قال الاجل اشتريت لا يثبت الشراء واذا سلم المبيعة
علی ذلك لان الفسخ بجحودهما في كل موضع يبطل الاقرار برد المقر له ولوا عادا المقر ذلك الاقرار
فصدقه المقر له كان للمقر له ان ياخذه باقراره هذا استحسانا هكذا في المحيط (عالمگیری)
بعد ازین بدانکه اقرار باطل میشود برد نمودن مقر له وقتیکه آن کسیکه اقرار برایش شده برد نمودن
آن اقرار باطل کرده باشد خاص حق خود را اما وقتیکه باطل میکرد حق دیگر شخصی را پس تاثیر
نمیکند رد او در حق غیر او چنانچه اگر شخصی اقرار کرد که فروخته ام این غلام را بر فلان باینقدر
بها پس آن کسیکه اقرار برایش شده رد نمود اقرار او را و گفت که نخریده ام از تو هیچ چیزی را
و بعد ازان آن کسیکه اقرار برایش شده گفت بعد از قول اول خود که خریده ام و فروشنده
گفت


جلد پنجم
۱۱
كتاب الاقرار
گفت كه نه فروخته ام بر تو لازم میشود بر فروشنده آن بیع بآنچیز یكه مسمی كرده زیرا كه فروشنده
انكار كرده از فروختن پس از تمام شدن آن و بعد از تمام شدن عقد انكار كردن یكی از متعاقدین
ضرر نمیرساند بصحت آن پس اگر خرینده گفت كه نخریده ام و راستگوی كرد او را
فروشنده و گفت كه آری نخریده بعد ازان گفت كه نه چنین است بلكه خریده ام ثابت نمیشود
آنخریدن اگر چه او شاهدان بگذراند بانخریدن زیرا كه فسخ عقد بانكار عاقدین در هرجائی
كه اقرار باطل میشود برد كردن آن كسیكه اقرار برایش شده واگر اقرار كننده آن اقرار
خود را باز گردانید و الشخصیكه اقرار برایش كرده شده راستگوی كرد او را درینصورت مرابحها
میرسد كه آنرا بگیرد بسبب اقرار او و این حكم استحسان است همچنین ذكر شده است در كفایه
فی یدۀ عبد فقال لرجل هو عبدك فرده المقر له ثم قال بل هو عبدی وقال المقر هو عبدك
فقول لذی الید المقر و لو قال ذو الید لاخر هو عبدك فقال لا بل هو عبدك ثم قال الاخر بل هو
عبدك و برهن لا یقبل (حموی) در دست شخصی غلامی بود و گفت مر مرد یرا كه این غلام
در دست من است غلام تست پس آن مرد رد كرد اقرار او را و بعد از ان گفت كه اری غلام
من است و اقرار كننده گفت كه این غلام از من است پس آن غلام از ذو الید اقرار كننده است
و اگر ذو الید مردیگر یرا گفت كه این غلام كه در دست من است غلام تست و او گفت كه
از من نیست بلكه غلام تست و بعد از ان آن دیگر مرد گفت كه بلكه آن غلام از من است
و شاهدان گذرانید باین قول خود قبول نمیشود شاهدان او واذا اقر الحر البالغ العاقل
اليقظان طائعا لمجر لمنع اقرارة اعلان الاقرار ملزم و هو حجة قاصرة لهداية و د مختار
حتی لو اقر مجهول الاصل بالرق لرجل جاز ذلك على نفسه وماله ولم يصدق على اولاده
[ILL] بخلاف البينة فانها تصير حجة بالقضاء (نتائج الافكار)


جلد پنجم
۱۳
کتاب الاقرار

وقتیکه اقرار کرد مرد آزاد عاقل بالغ بیدار برضا خود بحقی لازم میشود بر او اقرار او بدانکه تحقق
اقرار لازم کننده حق غیر است بر اقرار کننده و آن اقرار حجت قاصره است بر نفس اقرار کننده
پس اگر اقرار کرد مجهول النسب بغلام بودن خود برای شخصی روا است اقرار او بنقض مال او
و صادق کرده میشود بر اولاد و ام ولدها و مدبرها و مکاتبهای او بخلاف از شابد گذرانیدن که آنحجت
میکرد و بحکم قاضی و تعدی میکند بهمه آنچه در و شرط المربة ليصبح قراره مطلقا اي المال وغيره
فان العبد الماذون له وان كان ملحقا بالحر في حق الاقرار حتى اذا اقر بدين او رجل
وبوديعة او عارية او غصب يصح لكن المحجوز عليه لا يصح قراره بالمال ويصح بالحدود والقصاص
فيذل به للحال (هداية وشايح) و شرط کرده شد آزادی اقرار کننده برای اینکه صحیح شود اقرار او
مطلق یعنی در مال وغیر مال پس انغلامیکه اذن شده باشد برای او بسوداگری اگرچه ملحق است بحر
آزاد در حق اقرار تا اینکه اگر اقرار کرد بدینی و یا امانتی و یا بعاریتی و یا بغصبی برای شخصی صحیح میشود
اقرار او ولیکن انغلامیکه منع شده باشد از تصرف صحیح نمیشود اقرار او بمال و صحیح میشود بحدو و
قصاص پس در حال گرفته میشود بآن اقرار خود ولابد من البلوغ والعقل لان قرار الصبحى محتون
والمعتوه غير لازم لانعدام اهلية الالتزام الا اذا كان الصبى والمعتوه ماذونا له
في التجارة كان اقراره جائز ابدين ار جل او غصب او وديعة او عارية او مضاربة ولا يصبح قراره بما
والجناية والكفالة والمغمى عليه كالمجنون ( هدايه وعینی کنز و کفايه وابو المكارم )
و چاره نیست از بالغ بودن و عاقل بودن قرار کننده زیرا که اقرار کودک و دیوانه
و معتوه لازم نیست از جهت انکه اہلیت التزام در ایشان نیست مکرو قتیکه کودک و کم عقل
اذن شده باشد در سوداگری که اقرار ایشان رواست بدینی برای شخصی و یا بغصبی
و یا بامانتی و یا بعاریتی و یا بمضاربتی و صحیح نمیشود اقرار ایشان بمهر زن و جنایت و ضامنی


جلد پنجم
۱۳
کتاب الاقرار

و حکم اقرار شخصی خوابیده و یا انکه مدهوش بر او امده باشد مانند حکم اقرار دیوانه است
الباب الثاني فيا يكون اقرارا ومالا
باب دوم ثابت است در بیان انچیزیکه اقرار است و در بیان آن چیزی که اقرار نیست
لو قال الرجل هذا الثوب او هذه الدار عندى عارية بملك فلان او بميراثه او بحق فلان صار كله
قراراً وكذلك لو قال عارية عندي من ملك فلان و من ميراثه او من حقه و لو قال عارية عندي
لملك فلان صار اقراراً كذا في المبسوط للسرخسی (ترجمه) اگر مردی گفت که این جامه
یا این سرای نزد من عاریت است بملک فلان یا بمیراث فلان یا بحق فلان پس همه
این قولهای او اقرار است برای آن فلان و همچنین اقرار است اگر گفت که عاریت است نزد
من از ملک فلان یا از میراث فلان یا از حق فلان و اگر گفت که نزد من عاریت است
برای ملک فلان یا برای میراث فلان نیز اقرار است و لو قال الثوب او الدابة عارية عندي
فایده
لحق فلان لا يكون اقراراً وكذلك لو قال هذه الالف مضاربة عندي لحق فلان لا يكون
در بیان الفاظی که
اقرار است
اقراراً بمضتي بخلاف ما لو اقر بالقرض لحق فلان فانه يكون اقراراً ولو قال هذا الدرهم عندي عارية
لحق فلان صار اقراراً كذا في المبسوط للسرخسی (ترجمه) و اگر شخصی گفت که جامه و یا چهارپای عاریت است
نزد من برای حق فلان درینصورت اقرار نمیشود و همچنین اگر گفت که این هزار درم مضاربه است
نزد من برای حق فلان اقرار نمیشود بخلاف از ان صورت که اگر اقرار کند بقرض در همها برای حق فلان
که ان اقرار میشود و اگر گفت که این درم با عاریت است نزد من برای حق فلان پس اینقول
اقرار است برای آن فلان بان درمها همچنین ذکر شده است در کتاب مبسوط على و قبلی
اقرار بالدين كذا فى فتاوى قاضي خان قال له علي قبلي يقال له اقرار بالدين و لو قال المقر في قوله علي


جلد پنجم
۱۴
کتاب الاقرار

او قبلی هو ودیعة و وصل صدق وان فصل لا يصدق واقرضنى كذالك
واستقرضت لا وليس هذا براء عن الدين والامانة هدايه نتایج و در مختار و بحر رايق )
اینقول اقرار کننده که بر من یا بر جانب من حق فلان است قرار بدین است پس اگر شخص گفت
که فلانرا بر من یا بجانب من اینقدر است پس تحقیق که اقرار کرد بدین و اگر اقرار کننده درین
قول خود که بر من یا بجانب من اینقدرست گفت که انچیز اقرار کرده شده ودیعت است
و اینقول دوم خود را پیوست گفته بود با قرار اول خود راستگوی کرده میشود و اگر جدا ازان
گفته بود راستگوی کرده نمیشود و باینقول او که فلان مرا اینقدر قرض داده است لازم
میشود براو و باینقول که اینقدر قرض خواستم از فلان چیزی بر او لازم نمیشود و اینقول او
که مرا بجانب فلان حقی نیست ابراء است از دین و امانت وفي فتاوی النسفي اذا قا
مرا بفلان در هم دادنی است قال لا یلزمه شئى ما لم يقل هو على او في
رقبتي او في ذمتي و هو دین واجب وحق لازم كذا فى الظهيرية (عالمكيرى)
وذكر الصد الشهيد في الصفر انه ينبغي ان يكون اقرارا لحكم العرف ( ابو المكارم)
در فتاوای نسفی رحم آورده است که اگر شخصی گفت که مرا بفلان ده در هم دادنی است لازم نشود
برا قرار کننده هیچ چیزی تا که نگفته باشد که آنده ما لازم است بر من و یا در رقبه من است و
یا در ذمه من است و یا آن در همها دین واجب است و یا حق لازم است همچنین ذکر کرده
شده است در کتاب ظهیریه و ذکر کرده امام صدر شهید رح در کتاب صغری که میشاید که این
قول مذکور اول اقرار شود بحکم عرف عنده في بيتي في صندوقتي في كيسي مانه (كنز) فلو قال عندى
او معى او في بيتي او كيسي وفي صندوقي فهو اقرار بالامانة في يده (هدایه)
اینقول اقرار کننده که نزد من یا با من یا در خانه من یا در صندوق من یا در کیسه من اقرار امانت است

فائده
اینکه بگوید که مرا بفلان
ده در هم دادنی است

فائده
دربیان الفاظی که
اقرار با مانت است

بس اگر شخصی


جلد پنجم
۱۵
كتاب الاقرار
پس اگر شخصی گفت که فلانرا نزد من یا با من یا در خانه من یا در کیسه من یا در صند وق من اینقدر
مال ست پس اینقول او اقرار با مانت ست در دست او عندانی مائة درهم ودیعة قو
او بضاعة قرض او مضاربة قرض فهى قرض كذا فى محيط السرخسى (عالمكيرى)
فلذا قال له قبلى مائة درهم دين ووديعة او وديعة دين فانه اقرار بالدين لا بالامانة
(نتائج الافكار) رجل قال لفلان عندى الف درهم عارية كان اقرار بالقرض وكذا
كل ما يكال او يوزن لان اعارة ما لا يمكن الانتفاع الاباستهلاكه تكون قرضا (قاضیخان)
و اگر شخصی گفت که فلان را نزد من صد درهم امانت قرض ست و یا بضاعت قرض ست
ویا مضاربت قرض ست پس این درمها قرض ست همچنین ذکر کرده شده است در کتاب
محیط سرخسی و پس اگر گفت که مر فلانرا بجانب من صد درم دین ودیعت یا ودیعت دین
پس تحقیق اینقول او اقرار بدین ست نه با مانت مردی گفت که مر فلان را نزد من ہزار درم
عاریت ست اینقول او اقرار بقرض ست و همچنین ست حکم در هر چیزیکه پیمانه و وزن کرده
میشود زیرا که عاریت دادن آنچیزیکه نفع گرفتن بآن بدون تلف کردنش امکان ندارد
باشه قرض میباشد و اذا قال اشهد وا انى قد وصيت لفلان بالف واوصيت
لفلان في مالى الفا فالاولى وصية والاخرى قرار وفي الاصل اذا قال في وصيتة
سدس دارى لفلان فهو وصية ولو قال لفلان سدس دارى فاقرار واذا قال له الف درهم من مالى فهو
استثناء اذا كان في ذكر الموت وان الم ما قبله قرار وان قال الثلث لي وللفلان اخلا فهو قرار (المحطة)
و اگر شخصی گفت که شاهد باشید که تحقیق وصیت کرده ام برای فلان بهزار درم و وصیت
کرده ام که مر فلانرا در مال من هزار درم است پس وصیت اول او وصیت ست و وصیت
دوم او اقرار ست بحق آن فلان در کتاب مبسوط آورده است که اگر در وصیت خود گفت
لفلان


جلد پنجم ۱۶ کتاب الاقرار

که ششم حصه سرای من مر فلان راست پس اینقول او وصیت ست و اگر گفت که مر فلانرا
ششم حصه است در سرای من پس اینقولش اقرار است و اگر گفت که مر فلان را هزار درهم ا
از مال من پس اینقولش وصیت ست از روی استحسان اگر در میان وصیت بود
و اگر گفت که در مال من ست پس اینقولش اقرار است و اگر گفت که آن دیگ مرامرفلان
مر فلانرا است پس اینقولش اقرار است ولو قال له رجل لي عليك الف فقال اتزنها
اول نقدها اواجلنى بها او قد قبضتها ولحوز لك فهو في هذه الصورتكلها اقرار
بالمدعى هدايه وحموى ونتائج ) وهذا اذا لم يكن على سبيل الاستهزاء (درمختار)
و يستدل عليه بالقرائن (تكملہ ) فان كابر بعد الشهور لك لم يلزمه شيء امالواد
الاستهزاء لم يصدق الزعيلى ) ولو قال اتزنها وانقد ا واجلس او قضيتك واحتلك عنى مجا صير
اقرارا (قاضيخا ) وكذ المحاسب ما سمى من الحد سواك وغيرك او قبلك او بعد كلا يكون قرار رده حجر
و اگر گفت او را مردی که مرا بر تو هزار درم ست پس گفت اورا که وزن کن آن هزار درم
و یا سو کن آنرا و یا مهلت ده مرا بآن و یا تحقیق اداه نموده ام انرا بتو یا مانند آن گفت پس
اینقول او در همه این صورتها اقرار است بمدعی و این حکم وقتی است که اینقول او بطریق استهزا
نباشد و دلیل بران گرفته میشود بقرینها و علامها پس اگر بطریق استهزاء بود و گواهی داد
گواهان بان لازم نمیشود بر او هیچ چیزی اما اگر دعوی مینمود استهزارا راستگوی کرده
نمیشود و اگر اینقول خود را بدون ضمیر گفت باینطریق که وزن کن و یا سوکن و یا مهلت
ده مرا و یا اداه نموده ام بتو یا حواله کرده ام ترا از طرف خود اقرار نمیشود و همچنین اگر گفت که
با هم حساب میکنیم و یا گفت که قرض نگرفته ام از پیچ کسی سوای تو و بغیر از تو و یا قرض نگرفته
پیش از تو و یا بعد از تو اینقول اقرار نمیشود ولو قال رجل لي عليك الف درهم فقال فعال

اوقال


جلد پنجم
۱۷
كتاب الاقرار
او فلا فود قاحد لا يكون اقراراً (قاضيخان) و اگر مردی گفت که مرا بر تو هزار درم است پس
آن شخصی که دعوا می درمها براه شده در جواب گفت که فردا بیا یا گفت که زودست که بگیری آنرا
اینقول وی اقرار نمیشود و لو قال لى عليك الف درهم فقال المدعى عليه انا ضامن مائة منها فلا [آخر؟]
يكون اقرار الخمسة مائة (قاضيخان) و اگر شخصی گفت که مرا بر تو هزار درم است پس
مدعا علیه گفت که انا پنجصد درم را از ان نمی شناسم پس اینقول وی اقرار نمیشود به پنجصد درم
ولو قال له عليك الف درهم فقال كيسه بده و او ترازو بیار تا پر كنی لا يكون اقراراً (قاضیخان)
و اگر مردی گفت که مرا بر تو هزار درم است پس در جواب او گفت که کیسه بده و یا ترازو بیار تا
پر کنی اینقول وی اقرار نمیشود و لو قال لی علیك الف درهم فقال المدعى عليه مع
مائة دينار قال الفقيه ابو بكر رح لا يكون اقراراً وقال الفقيه ابو الليث رحمة الله عليه
ان صدق في الدنانير صح اقراره بالمالين التركهم في الدنانير صح اقراره بالدرهم (قاضیخان)
و اگر گفت شخصی که مرا بر تو هزار درم است و مدعا علیه گفت که با صد دینار گفته است فقیه ابوبکر رح
که اینقولش اقرار نمیشود و فقیه است فقیه ابولیث رح که اگر راستگوی نمود او را در دینارها صحیح است
اقرار او بهر دو مال و اگر دروغگوی کرد او را در دینارها صحیح است اقرار او بدرمها رجل ادعی سرا في يد
رجل فقال المدعى عليه بول من عن هذا السر لا يكون اقراراً (قاضيخان)
مردی دعوی کرد سرائی را در دست مردی و مدعا علیه گفت که ابوله کردة تو برای من ازین سرا
اینقول مدعا علیه اقرار نمیشود و لو ادعى مائتی فقال المدعی علیه قد قضيتك مائة
(قاضیخان)
بعد مائة قلوال على الايكون اقراراً وكذالواد عائة درهم فقال المدى عليه قضيتك لا يكون اقراراً
و اگر دعوی کرد شخصی دو صد درم را پس مدعی علیه گفت که ادا کرده ام برای تو صد درم را بعد از صد
درم پس ترا حقی نیست بر من اینقول او اقرار نمیشود و همچنین اگر دعوی کرد صد درم را پس مدعی علیه


جلد پنجم
۱۸
کتاب الاقرار

گفت که اداء کرده‌ام برای تو پنجاه درم را اینقول مدعی علیه اقرار نمیشود و لو قال لرجل لی
عليك الف درهم فقال المدعی علیه لی عليك الف درهم عن ابي يوسف انه لايكون اقرارا وكذا
لو قال المدعى عليه و لی عليك الف درهم او قال لي عليك مثلها او قال ولی
عليك مثلها و كذا لو قال المدعى عليه ولي عليك ايضا الف درهم او قال رجل
اعتقت عبدك فقال المخاطب انت ايضا اعتقت عبدك او قال قتلت فلانا فقال المخاطب
ايضا قتلت فلانا لايجوز اقرار في شيء من ذلك وقال محمدرح يكون اقرارا في جميع ذلك قاضيخان
واگر مردی مردی را گفت که مرا بر تو هزار درم است و مدعی علیه گفت که مرا بر تو هزار درم است
روایت شده است از امام ابو یوسف رح که اینقول او اقرار نمیشود و همچنین اقرار نمیشود اگر مدعی علیه
گفت که مرا بر تو هزار درم است یا گفت که مرا بر تو مانند آن است یا گفت که و مرا بر تو مانند آن است
و همچنین اقرار نمیشود واگر مدعی علیه گفت که و مرا بر تو نیز هزار درم است یا گفت مردی را که آزاد
کرده ئی غلام خود را پس آن مخاطب گفت که تو نیز آزاد کرده ئی غلام خود را یا گفت که کشتی فلانا را
پس مخاطب گفت که تو نیز کشتی فلانا اینقول او اقرار نمیشود در هیچ چیزی ازان و گفته است
امام محمد رح که اقرار میشود در همه این صورتها رجل قال لامراته بين يدي الناس غفر الله لك
حيث وهبت لي مهرك فقالت آرى بخشيدم فقال القوم هل نشهد على هبتك فقال
هل ترون كواها قالوا هذا الكلام يحتمل الرد ويحتمل انها تصديق المقرته وان قال المرأة ارى يحتمل الرد لايكون اقرارا
مردی گفت بزن خود را در حضور مردم که خداوند تعالی ترا بیامرزد که بخشیدی برای من مهر خود را
پس گفت آری بخشیدم و گفتند آن قوم که آیا شاهد باشیم ببخشیدن تو پس آنزن گفت که
هزار تن گواه باشند گفته اند فقهاء رح که اینقول آنزن احتمال رد و احتمال تصدیق را دارا پس
جزاین نیست که اقرار میگردد بقرینه و دلیل اگر گفت آنزن که آری بخشیدم بداد اقرار نمیشود


جلد پنجم
۱۹
كتاب الاقرار
رجل ادعی علی رجل الفافق المدعی علیه قد اعطيتك دعواك لم يكن اقرار ا و كذا لو قال
المدعی علیه اخرجنی شو اك ثم او قالا جزا لدع دحيت لم يكن اقرار ا (قاضیخان)
مردی ادعوی کرد بر مردی هزار درم را پس مدعی علیه گفت که دادم ام بتو دعوای ترا مقبول و اقرار
نمیشود و همچنین اگر مد عاعلیه گفت که مهلت کن دعوای خود را یک ماه یا گفت که مهلت کن
انچیز برا که دعوی کر ده ئی اقرار نمیشود و لو قال آخر دعوای عواك حتی يقاص مالى اعطينكها ليون
اقرار ا ولو قال استمحلنی اياما فاعطينكها عن دعواك فليس باقرار (قاضيخان)
واگر گفت که مهلت کن از من د عوای خود را تا وقتیکه بیاید مال من مید هم تو انرا اقرار میشود و کز
گفت که مهلت کر تا که بیا ید مال من پس بدهم بتوان دعوای تو پس امقول واقرار نیست
ولو قال لجاریة عندی علی يك فلان او قال لفلان على الف درهم لحصته او لشركة
او بشركة اومن شركة اولاجرة أو باجرة اومن اجرة اومن بضاعة أو ببضاعته
فهو اقرار لا با محيط السرخسی عالمین واگر شخصی گفت که عاریت ست نزد من بدست
فلان یا گفت فلانر ابر من هزار درم است از جهت حصه یا از جهت شرکت یا بشرکت یا
از شرکت یا از جهت مزدوری یا بمزدوری یا از مزدوری یا از جهت بضاعت یا ببضاعت
پس اینقول او اقرار است همچنین ذکر کرده شده است در کتاب محیط سرخسی رحمة الله علیه
وان قال لفلان على كر حنطة من سلم او بسلم او سلف او من سلف لزمه ذالك
وعلى هذا لو قال له على مائة درهم من ثمن بيع او بمبيع اوليع او من قبل مبيع او من
قبل احارة او لاجارة او باجارة او بكفالة او لكفالة أو على كفالة لزمه المال (مبسوط)
واگر شخصی گفت که مر فلانزا بر من یکر وار کندم است از سلم یا بسبب سلم یا بسبب سلف یا
از سلف لازم میشود بر او آن یکزوار کندم و بنابر این اگر گفت که فلانرا برمن صد درم است از بیان


جلد پنجم
۲۰
کتاب الاقرار

فایده بیان الفاظیکه اقرار که بخشش میشود
بیع یا بسبب بیع یا از بابت بیع یا از طرف بیع یا از طرف اجاره یا از جهت اجاره یا باجاره یا بضامنی یا از بابت ضامنی یا برضامنی لازم میشود بر او انمال ولو قال الرجل جمیع مالی او جمیع ما املکه لفلان اوله من مالی او من دراهمی کذا فهذا اقرار بالهبة لا یتم الا مقبوضة وان امتنع من التسلیم لم یجبر علیه رجو هره نیره و در مختار ولو قال هذه الالف لك كان اقرارا ولم يكن هبة من جهته حتي يجبر على التسليم والمسلم رعا الکری و اگر مردی گفت که همه مال من یا همه آن چیزیکه مالک آن هستم مر فلانر است و یا مر فلانرا از مال من و یا از درمهای من اینقدر است پس اینقول او اقرار است ببخشش روا نمیشود مگر آنکه قبض کرده شده باشد و اگر منع آرد از سپردن آنچیزیکه اقرار بآن کرده جبرکرده نمیشود بر واسپردن آن واگر گفت که این هزار درم مر تراست اینقول او اقرار است و نیست بخشش از طرف او پس جبر کرده میشود بر او سپردن آن هزار درم همچنین ذکر کرده شده است در کتاب محیط امراة قال لزوجها هر چیز بمیاست از تو یافتم لا یکون اقرار ابقبض المهر كذا نقل عن صك الشمي سي و قيل يكون اقرار اكذا في الخلاصة (عالمگیری) زنی گفت مرشوهر خود را که هر چیز میبایست از تو یافتم مهن اقرار نمیشود بقبض مهرش همچنین نقل کرده شده از امام صدر شهید رح و بعضی گفته که اقرار میشود همچنین ذکر کرده شده است در کتاب خلاصة الفتاوی ولو قال له الف در هم فی مالی و دسرال هذه فلها قرار ثمان كان متميزا فهو وديعة والافشركة فان عين المقر له في ماله وقال المقر له بل عالالف هذا فهو يكون رد الا قرارة قبل يكون برا وقيل لا يبطل اقراره بالشريكة ولو عين المقر المقا من اله وانكره المقر له فالقول قوله كذا في محيط السرخسي (عالمگیری) و اگر کسی گفت که مر فلانر اهزار در هم در مال من است یا درین درمهای من است پس اینقولش اقرار است بعد از ان اگر انچیزیکه اقرار بآن شده جدا کرده شده بود پس آن قولش اقرار بودی است

فایده بیان الفاظیکه اقرار بودیعت است یا بشرکت


جلد پنجم
۲۱
کتاب الاقرار

واگر اینچنین بود پیش آن قولش اقرار بشرکت است واگر اقرار کننده معلوم کرد آن هزار درهم را در مال
خود و آن شخصی که اقرار برایش شده گفت که این هزار درهم این است نه آن آیا اینقول آن شخصی که
اقرار برایش شده رد اقرار او میشود یا نه بعض علماء رحم گفته که رو میشود و بعضی ایشان رحم گفته که
باطل نمیشود اقرار او که بشرکت بود و اگر اقرار کننده معلوم کرد هزار درهم را از مال خود و آن
شخصیکه اقرار برایش شده منکر شد پس معتبر قول اوست همچنین ذکر کرده شده است در کتاب
محیط فتوى و اذا قال لاه من الى الف درهم لا حق لى فيها فهذا اقرار به الان كذافي الفتاوى العالمگيرى)
واگر کسی گفت که مر فلانرا از مال من هزار درهم است پیچ حقی نیست مرا در ان پس اینقول او
اقرار است بدین همچنین ذکر کرده شده است در کتاب مبسوط رجل قال جميع في يدي ا وجميع في
بينى ومبيع نضاب فهو لفلان فهذا اقرار (خلاصه الفتاوی) ولو قال جميع ماتحتى
لفلان كان اقرارا ( قاضیخان) مردی گفت که همه انچیزیکه در دست من است
و یا همه انچیزیکه شناخته میشود بمن یا همه انچیزیکه نسبت میشود بمن مر فلانرا است پس این قول او
اقرار است و اگر گفت که همه انچیزیکه در خانه من است مر فلانرا است اقرار میشود این قول او
واذا اقر الاجير ان ما في يدكا من قليل او كثير من تجارة او متاع او مال غير ذلك
فهو لفلان وقال انما اجير له فيه فهو جائز وما كان في يده يومئذ من شئ فهو لفلا
كله لا حق للاجير فيه غيراني استحسن فى الطعام والكسوة فاجعلهما للاجير ولو قر
الاجران ما في يده من تجارة كذا فهو الفلان كان ما في يده من تلك التجارة وقت اقرارة لفلان
وما كان يده من غيرتيك التجارة فليس لفلان شئ والقول في بيانه قول المقرد كذا عما كان
في يده من تلك التجارة وادعى انه اصابه بعد اقراره فالقول قوله مع يمينه (عالمگیری)
و وقتیکه اقرار کرد مزدوری باینکه انچه در دست من است از کم و بسیار از مال سوداگری یا از متاع یا مال

مزدوری اقرار کرد که انجیریکه
در دست من است
مر فلانرا است


جلد پنجم
۲۲
كتاب الاقرار
که آنحال معین باشد یا دین باشد پس آن مر فلانر است و گفت که من مزدور هستم برای او دران
پس این اقرار او رو است و انچیزیکه در دست او باشد در ان روز همه آن مر فلانراست که
ہیچ حقی اقرار کننده را دران نیست گفته ست امام محمد رح که باستحسان عمل میکنم د خضورت
و پوشیدن پس هر دوی آنرا برای آن مزدور میگردانم و اگر مزدو را قرار کرد باینکه آنچه در دست
من از چنین مال تجارت است پس آن مر فلانراست درینصورت انچیز یکه در دست اوست
ازین تجارت در وقت اقرار او مرآن فلانرا میشود و انچیزیکه در دست او از غیر آن تجارت است
پس آن فلانرا از ان ہیچ چیزی نمیشود و معتبر قول اقرار کننده است در بیان آن و همچنین انچیزیکه
در دست او از مال آن تجارت باشد پس دعوی کرد آن اقرار کننده که اینمال تجارت مرا
رسیده است بعد از اقرار من پس معتبر قول اوست با سوگند شرح ان اقر الا جير ان با یدی کا
من تجارة او مال لفلان وفي يده صكوك و مال عين فهو كله لفلان و لو اقران ما
في يده من طعام فهو لفلان وفي الحنطة وشعير و سمسم و تمر لم يكن من ذلك
لفلان الا الحنطة و لو لم يكن في يده من الحنطة شيئ فلا شيئ المقر له (مبسوط الخسى)
و اگر مزد و را قرار کرد باینکه انچیزیکه در دست من است از مال تجارت یا دیگر مال فلان است
و در دست او کاغذهای وثیقه حقها و مال عین بود پس این همه مرآن فلانرا است و اگر اقرار
کرد باینکه آنچه در دست من است از طعام و خوردنی مر فلانر است و در دست او گندم و جو و کنجد خرما
بود درینصورت مر آن فلانرا از همین چیز ها نمیشود مگر گندم و اگر در دست او از گندم چیزی نبود پس
مرکسی را که اقرار شده برای او هیچ چیزی نیست اقر لابنته في صحته بجميع في منزله من الفريا
والاوانى وغير ذلك مما يقع عليه اسم الملك من صنوف الاموال كلها وله فى الدربيع
دواب و غلمان وهو ساكن فى الدار قال ابوبكر الاسكاف يصح اقراره على القا
الذي
فایده
د اقرار پدر در همین صحت
بدان خود برای دختر خود همیه
انچیزیکه در منزل است


جلد پنجم
۳۳
كتاب الاقرار

الذي هو ساكن فيه وما كان فيه من الدواب من اللياقر يوما بالنهار ويرجع الى منزله
ذلك بالليل يدخل تحت الاقرار وكذلك العبيد الذين يخرجون بالنهار في حوائجهم ويأوون بالليل
الى منزلهم يدخلون تحت الاقرار وما سوى ذلك لا يدخل كذا فى الظهيرية (عالمكيرى)
مردی اقرار کرد در حالت صحت خود برای دختر خود بهمه آنچه نيز که در منزل اوست از فرشها و ظرفها
و غیر آن چیز ها بنکه نام ملک بران واقع میشود از همه اقسام مالها و مرآن اقرار کننده را چار پایان و
غلامانی در و هاست بودند و خود او در شهر سکونت داشت گفته است فقیه ابوبکر اسکاف رحمه که این
اقرار ا واقع میشود بر آنچه که موجود باشد در آن منزل که وی سکونت دارد و ران و آنچه که او را دران
منزل باشد از چارپایان که آنها را در روز بکار گاه میفرستاد و در شب باز میگردیدند بأن منزل او
داخل میشوند زیرا قرار او و همچنین آن غلامانی که در روز میرفتند دحاجتهای او و در شب جای میکردید نظر
او داخل میشوند در قرار و هر چیزی که غیر از نهاست داخل نمیشود در اقرار او همچنین آورده است در کتاب حمیه
رجل اقر في صحته بدنه وعقله ان جميع ما هو داخل في منزله لامرأته بين وما عليه من الثياب
وتوفى الرجل وترك ابنا فادعى الابن ان ذلك من تركة ابيه فكل شئ علمت المرأة
انه صار لها بتمليك الزوج اياها ببيع صحيح او بهبته صحيحة وكان لها عليه مهر فهي فى سعة
من منعه والاحتجاج بهذا الاقرار وما لم يكن لها ملك لايصير لها بهذا الاقرار
فيما بينها وبين الله تعا وهو تركة المتوفى اما فى الحكم فلا يقبل ذلك منى على كلا لقرار و القضاء
بما كان فى الدار يوم الاقرار فتاوى النتابح مردی اقرار کرد در حال صحت بدن و عقل خود بائی که
انچه نیکه داخل است در منزل من مرزن مر است بغير از جامهائیکه بر من است و آن مرد مرد و یک
پسر وارث گذاشت پس آن پسر او دعوی کرد که این چیز ها از ترکه پدر من است پس هر چیزیرا
که آنزن بداند که آنرا شوهرش ملک او گردانیده بفروختن صحیح یا بخشش صحیح یا بسبکه اولا

فایده
در این که در حال صحت بدن
خود بگوید که هر چیزیکه در منزل
من است از زن من است


جلد پنجم ۲۴ کتاب الاقرار

بر شوهر مهر حور پس انزن را رواست که منع کند انچیز را و حجت و دلیل بگیرد بهمین اقرار شوهر و
هر چیزیکه ملک انزن نباشد بفر و ختن و مانند آن ملک او نمیکرد د بسبب این اقرار شوهر ما بین او و
خداوند تعالی و انچیزیکه ترکه مرده است و اما در ظاهر حکم قاضی پسر اگر شاهدی داوند شاهدا ان بهمین
اقرار شوهر واجبست حکم کردن برای انزن بانچیزیکه در ان سرای باشد در روز اقرار اذا
قال لامراتی هذا البيت وما اطلق عليه باب و في البيت متاع فلها البيت والمتاع بخلاف
لو كان مخا الامزر بيعا بهذا اللفظ حتى لا يدخل المتاع في البيع بمجردة قال عندا البيع درعاي
اگر مردی گفت که مزن مراست این خانه و انچیزیکه قفل کرده شده بران در این خانه و ها
انکه در ان خانه متاعی بود پس در بصورت انزن راست خانه ومتاع بخلاف ازینکه اگر بجای اقرا
بیع باشد باین لفظ که گفته باشد که فروختم همین خانه را و انچیزیکه قفل میشود بران دروازه خانه
درینصورت مناع خانه داخل نمیشود در بیع واینقول او مانند آن میشود که گفته باشد که فروختم برای تو انخانه
فايدة
در اقرار کردن والد برای
والد و بعد از تلف کردن
ما لبال ویا
با بقهای آن ولو اتلف مال والدته ثم قال لها في صحته جميع في يدى من المال فهو لك ثم مات
والمال الذي اقريه قائم بعينه فهولها وان كان الابن استهلك ذلك وهو ما لا يكان
ولا يوزن وقد ترك الابن دراهم و دنا يتر يقضى سعة له تناول من الدراهم والدنانيم
مقدار ما استهلك بقدر جميع في بلدى من المال فهولك كذا في الذخيرة (عالمگیری)
واگر مردی تلف کرد مال مادر خود را بعد از ان گفت مادر خود را در حالت صحت بدن خود که همه
انچیزیکه در دست فت از مال تر است بعد ازان مرد آن پسر و معین انمالیکه اقرار کرده بود بان
موجود بود پس آنمال مرما در اور است و اگر آن پسر انمال را تلف کرده بود و انمال از جمله انچیزها
بود که پیمانه و وزن کوه نمیشد و ترکه گذاشته بود آن پسر درمها و دینار مارا پس آن مادر او راست
که بگیرد از در مهاود بنا رها باندازه انچیزیکه انرا تلف کرده است پسر او بعد ازان قول خود که همه


جلد پنجم
۲۵
کتاب الاقرار

آنچیز یکه در دست من است از مال تراجت همچنین ذکر کرده شده است در کتاب ظهیریه
اذا قال الرجل ما فی یدی من قلیل او کثیر من عبد او غیره لفلان فهذا الاقرار صحیح فان جحہ
فلان لیا خذ ما فی ید لمقرا اختلفا فی عبد فی یدیہ فقال فلان کان فی یدک یوم اقررت
فھو لی و قال المقر لم یکن ھذا فی یدی یوم قررت وانما ملکتہ بعد ذلك فالقول قول المقر الا
ان یقیم المقرلہ بنية انہ کان فی یدی یوم اقر فیجعل لہ بقولہ کذا فی المحیط (عالمگیری)
و اگر مردی گفت که همه انچیز یکه در دست من است از اندک و بسیار از غلام وغیر آن برا
فلانرا است پس این اقرار او صحیح است پس اگر حاضر شد آنفلان که بگیرد انچیز برا که در دست
اقرار کننده بود و با هم اختلاف کردند در غلامی که در دست اقرار کننده بود پس آنفلان گفت که اینغلام
در دست تو بود در روزیکه اقرار کرده بودی پس اینغلام از من است و اقرار کننده گفت که
نبود این غلام در دست من روزیکه اقرار میکردم و بتحقیق مالک آن شده ام بعد از ان پس
معتبر قول اقرار کننده است مگر وقتیکه آن شخصیکه اقرار بنفعش شده است گواهانی بگذراند اینکه
آن غلام در دست اقرار کننده بود در روزیکه اقرار میمرد پس در ینوقت حکم کند قاضی بانغلام
برای انشخصیکه اقرار برای او شده است همچنین ذکر کرده شده است در کتاب محیط و او ادعی طر
فی یدی سراة فوالمندم علیہ ان هذا البستان لیدل المار لا یکون مقر ابالی الیمہ (قاضیخان)
واگر دعوی کرد مردی سرائی را که در دست مردی بود واقرار کرد مدعی علیه که مدعی سکونت میکرد
درین سرای در نضورت اقرار کننده نمیشود باین سرای برای مدعی کذا مینك اشتواء اى كتب السنانی
فی صک القبالہ و ختم علی صک اشهادة قوله مخاصم دعواه لا لم یکن به البہ نامة او امانۃ الطابع (رد المحتار)
اگر کسی شاهد شد بخریدن یعنی نوشت شهادت خود را در قباله و مهر نھاد بر آن قباله و بعد از ان دعوی
نمود آنچیز را برای خود صحیح نیست دعوای او و نوشتن شهادتش اقرار میشود باینکه ان چیز


كتاب الاقرار
۴۶
بارنجم
الملک لرو شنبه است و خوا بوده امته مقتضیه اقرار بالملك للبايع كنوب في جوابه كذالا
والاستيداع وقبول الوديعة والاستعارة والاستيهاب الاستئجار ولو من وكيل وكيل حمالك
للمال ذى اليد فيمنع دعوا لنفسه ولغيره بوكالة او وصاية التناقض بخلاف ابراءه
عن جميع الدعاوى ثم الدعوى بهما لعدم التناقض ذكره فى الدر وقبيل الاقرار صحيح
في الجامع خلافا للتصحيح الوهبانية (درمختار) اى فى مساله الاستيام (تكمك)
و وفق شارحهما الشرنبلالی بانه ان قال یعنی هذا كان اقرارا وان قال اتبيعني
هذا لا (درمختار) لا يكون استيها ما واظهر الشحنا على اقراره بإرادة بيع ملاك القاتل قبل موته
يعزل له تم مالا (رد المختار) تويله مساله كتابة وختم على صك البيع فانه ليسا بقرار مع ملكه ( در مختار)
و خریدن کسی کنیز را در نصاب اقرار است بملک بودن آن برای فروشنده مانند خریدن جامه
و اثبان و همچنین اقرار بملک فروشنده است طلب کردن خریدن و طلب کردن ودیعت قبول
کردن ودیعت و طلب کردن عاریت و طلب کردن بخشت و طلب کردن اجاره اگر چه کف وکیل
ذوالید باشد پس همه این چیز با اقرار است باینکه آن چیز ملک ذوالید است پس هر کدام از پنها
منع میکند دعوای او را برای خودش و برای غیر خودش بوکیل شدن یا وصی شدن از طرف آن
غیر از جهت تناقض در دعوای او بخلاف از ابراء کردن کسی از همه دعوی ها و باز دعوی کردن او
بسبب وصی شدن یا وکیل شدن از جانب غیر که این دعوای او صحیح است از جهت اینکه تناقض
نیست با ابراء همراه او و دعوای او بوکالت یا وصایت ذکر کرده است این حکم را در کتاب درر و پیشتر
از کتاب افزار و مصحح گفته است منقول را در کتاب جامع بخلاف از تصحیح کتاب هانیه یعنی
در مسئله طلب کردن خریدن در کتاب و هانیه طلب خریدن را اقرار بملک بودن فروشنده نگفته
و موافقت کرده میان هر دو قول شارح كتاب و بانه که شرطا لی است باینکه اگر طلب کند و خریدن


جلد پنجم ۲۷ کتاب الاقرار

گفت که بفروش برمن این چیز را در ینصورت اقرار میشود بملک فروشنه بجا اگر گفت که بایع مفرو
برای من اینمال را در ینصورت اقرار بملک او نمیشود بلکه استفهام میشود و طلب شاپد شدن میشود بر
اقرار ذوالید باراده کردن او فروختن ملک آن کوسیند را که لازم میگردد بعد از ان او را بان اقرارا و چنانچه
در کتاب خیر نالای ذکر کرده شده است و حکم میکرد انداین حکم اسلم در نوشتن و مهر کردن کسی بر کا غذا
فروختن که آن نوشتن و مهر کردن اقرار ببالبون ملک او نمیشود و الحاصلان رواية الجامع ان الاق
والاستجاء والاستعارة ونحوها اقرار بالملك للساوم منه والمستاجر منه ورواية
الزيادات الايكون ذلك اقرارا بالملكيه وهو الصحي كذا في النهاية ويقر السائم على الا يقر على والاشقر
على تصحي لزيادات وانه ظاهر الرواية حك يفقهية لترجمه لكونه ظاهر الرواية والحا صح الرد حمار
و حاصل این است که روایت جامع این است که طلب فروختن و طلب اجاره و طلب عاریت
و مانند آن اقرار است بملک بودن برای کسی که طلب فروش واجاره و مانند ان از وی شده و روا
زیادات این است که طلب این چیزها اقرار نمیشود بملک بودن او و همین قول زیادات صحیح ست
همچنین ذکر کرده شده است در کتاب نمادیه و نقل کرده است علامه سامانی از انقروی پر اینک
اکثر فقها ء متفق اند بر تصحیح کردانیدن حکمیکه درکتاب زیادات ست و بر اینکه آن حکم کتاب زیادات
ظاهر روایت است و من میگویم که فتوی بهمین حکم زیادات داده میشود از جهت رانج بودن آن زیرا
که ان ظاهر روایت ست اگر چه تصحیح مخالف ست الاشتراء من غير المدعى عليه فى كونه اقرا
بانه لا ملك للمدعى كالاشتراء من المدعى عليه حتى لو برهن يكون دفعا قال في جامع الفصولين
بعد نقله عن الصغر اقوال ينبغى ان يكون الاستيداع وكذا الاستيهاب الجوه كالاستيراء (رد المحتا)
طلب خریدن چیزی از کسیکه مدعاعلیه نباشد در اقرار بودن آن باینکه اینچیز ملک نیست مرباعی
مانند طلب خریدن است از کسیکه مدعاعلیه باشد پس اگر شاهد گذرانید مدعا علیه بان طلب خرید


جلد ششم ۲۸ کتاب الاقرار

دفع میشود دعوای مدعی گفته است در کتاب جامع الفصولین بعد از نقل کردنش از فتاوای صغری
که من میگویم که میشاید اینکه حکم طلب ودیعت وطلب بخشش در ماند آن مانند حکم طلب خریدن با
قال الهامش ان الدعوى الدفع ببيع عينا من ابيا الموقفك لم يكن افقاً وكذا المرتهن الأراء الارن
سيل من فيكت ليه بطل الرهن (رد المحتار) گفته است مصنف در در حاشیه که اگر خواجه غلام خود را
دید که میفروخت یک مال معینی را از مالهای معین او وسکوت کرد این سکوتش اذن میشود برای
آن غلام بتجارت و همچنین کرد گیرنده وقتیکه گرو دهنده را دید که مال گروی را میفروخت وسکوت
کرد باطل نمیکند سکوت او گروی را و لو قال هذالداية لفلان ارسلها الى مع فلان قال ابو يوصف
يردها على المقرله ويضمن قيمتها للك فعوان دفعها الدافع لنفسه ودفعها المقر على الاول
بغير قضاء وان دفع بقضاء لا يضمن في قياس قول ابي حنيفة رحمة الله عليه (قاضيخان)
واگر شخص گفت که این چهارپای مر فلانست فرستاده آنرا برای من ببا فلان گفته است امام
ابو یوسف رح که رد کند آن چهارپای را بشخصی که اقرار برایش شده است و تاوان ده میشود
قیمت آن چهارپای را برای کسیکه باو داده بود آنرا اگر آن دهنده دعوی میکرد آن چهارپای را
برای خود و حال انکه آن قرار کننده داده بود آن چهارپای را بآن شخص اول که برایش اقرار
کرده بود بدون حکم قاضی واگر داده بود آنرا بحکم قاضی تاوان ده نمیشود در قیاس قول امام ابوحنیفه
رجل قال للغير ابتع مني عبدى هذا او قال استاجره منى او قال اعرني دارى هذا فقال
كان قوله نعم اقرارا له بالملك وكذا لو قال له ادفع الى غلة عبدك هذا اواعطني ثوب عبدك هذا
فقال نعم هذا قريا لثوب العبادله و لو قال افتح باب دارى هذا او حصر دار هذا او قال
اسرح دابتي هذه اولجم بغلى هذا او اعطني سرج بغلى هذا او بلجام بغلى هذا فقال نعم مجدا اقرار
و لو قال لافي جميع ذلك لا يكون اقرار اكذا في الظهيرية (عالمكيرى)

فایده
مدعی دگر پر اگفت که
این غلام مرا بخودی پس
گفت آری


جلد پنجم
كتاب الاقرار

مردی گفت دیگر خود را که بخر از من اینغلام مرا یا گفت که باجاره بگیراز من اینغلام مرا یا گفت که
بعاریت دادم بتو این سرای خود را وانشخص دیگر گفت که آری پس اینقولش که آری اقرار
میشود بملک آنچیز برای آن مرد و همچنین اگر گفت او را که بده بمن حاصل اینغلامم را یا بده مرابها
اینغلامم را و وی گفت که آری پس تحقیق که اقرار کرد بهمان جامه و غلام برای او و اگر گفت که
بکشاه دروازه این سرای مرا یا کج کاری کن این سرای مرا یا زین کن این چارپای مرا یا لجام کن
این استر مرا یا بده مرا زین این استر مرا یا بده لجام این استر مرا و آن دیگر گفت که آری
پس این آری گفتن او اقرار است و اگر در همه این صورتها گفت که نه پس اینقولش که نه
اقرار نمیشود همچنین مذکورست در فتاوای ظهيريه لو قال لى عليك الف درهم فقال نعم يكون اقرار
و كذلك ثوب في يد فقال لا خوله و هبنى فلان فقال نعم وقال صدقت او قال اجل او قال ذلك

فائده
کسی را گفته شد که آیا فلان
بر تو اینقدر است و وی
اشارت کرد بسر خود
که آری

بالفارسية فهو اقرار كذافى محيط السرخسى وح (عالمكيرى)
اگر مردی دیگر را گفت که مرا بر تو ہزار درم است و آن دیگر گفت که آری پس اینقولش که آری
اقرار میشود و همچنین اگر جامه در دست مردی بود و گفت و یرادیگری که بخشیده است بمن
اینجامه را فلان پس او گفت که آری یا گفت که راست گفتی یا گفت که آری یا همین جواب را
بفارسی گفت پس اینقول او اقرار است همچنین ذکر کرده شده است در کتاب محیط خشری و
لو قيل هل لفلان عليك كذا فاو فى برأسه نعم لا يكون اقرار اكذا في التبيين ( عالمگيرى)
اگر کسی را گفته شد که آیا مر فلانرا بر تواین قدرست پس بسر خود اشارت کرد باینکه آری پس این
اشارت او اقرار نمیشود همچنین ذکر کرده شده است در کتاب تبیین ولو قال لغیره اخبر فلانا
او اعلمه او قل له او اشهد او بشر ان له على الف درهم كان اقرار او كذا لو قال اخبره نا
ان له عليك الف درهم او اعلم فلانا اواشهد له عليك بالف درهم او اقول له


کتاب الاقرار

فقال نعم فهذ ا کله اقرار هكذا في المحيط ( عالمگيرى ) واگر گفت مردی دیگر را که
کمن فلانرا یادانا کن او را یا بگوی او را یا گواه باش یا مژده بده ویرا که بدرستی بر تو واببر
من هزار درم ست پس اینقول وی اقرار میشود و همچنین اگر او را دیگری گفت که خبر کن فلانرا
که بدرستی مرا و را بر تو هزار درم است یادانا کنم آن فلانرا یا شاهدی بدهم برای او بر تو هزار درم
یا بگویم او را پس در جوآگست که آری پس همه اینقولهای او اقرار است همچنانکه شده است در کتا محلی
واجمعوا على انه لو قال علمت ان لفلان على الف درهم او قال لفلان على الف درهم و عملت
ذالك كان ذلك اقرارا صحيحا كذافى الذخيرة (ردالمحتار)
واتفاق کرده اند فقها برینکه اگر شخصی گفت که دانستم اینکه مر فلانرا بر من هزار درم است یا گفت که
مر فلانرا بر من هزار درم است و تحقیق دانسته ام انرا بر انکه اینقول او اقرار صحیح است همچنان گر شده اس بات
(قاضیخان)
فایده
در اینکہ گوید کہ مر فلانزا بر من الخیره و لو قال له على الف درهم فيما اظن وفيما احسب او فيما ظننت او حَسَبتُ
اینقدر است در گمان
با در علم
او فيما أرى فهوا ياطل (ردالمحتار) كان باطلاً فى قولهم (قاضیخان) و اگر شخصی گفت که مر فلانزا برمی
هزار درم است در انچہ گمان میکنم یا می پندار م یا در انچه گمان کرده ام یا پنداشته ام یا در انچه می بینم یا درانچه
فایده
دیده ام پس اینقول او با طل است در قول همه امامان رح و لو قال لفلان على الف درهم في حساي
در اینکه گوید که مر فلانرا بر من
او من حساب او بحساب کذا فی اقرار الكافي المحيط (عالمگيرى) واکر شخصی گفت که مر فلانزا بر من هزار در متم
اینقدرست در حساب
در حسابی یا از حسابی یا بحسابی اینقولش اقرار است همچنین ذکر برده شده است در کتاب محیط
یا بحساب
ولو قال في قول فلان او بقول او فى حساب فلان او بحساب او فى كتاب فلان
او بكتابه لا يلزمه شيئ (قاضيخان ) واگر شخصی گفت که مر فلانزا بر مانتی ہے
در قول فلان یا بقول او یا در حساب فلان یا بحساب او یا در نوشته فلان یا بنوشته او پس
لازم نمیشود بروی بسیج چیزی و لو قال له على الف در هم فی حصابی
ادنی


جلد پنجم ٣١ كتاب الاقرار

وفي كتاب كان باطلا (عالمگیری) واگر گفت كه مر فلانرا برمن هزار درم ست
در حساب من يا در نوشته من باطل ست اين قولش و لو قال لفلان على الف درهم
في صك فلان او بصكه (قاضيخان) او فى صكى وبصكى (عالمكير) او قال بصك
او فى صك ولم يضفه احد يلزمه المال وكذا لو قال بحبل او فى سجل او بكتاب وفى كتاب
او من كتاب بيني و بينه او من حساب بيني و بينه كل ذلك اقرارا (قاضيخان)
واگر شخصى گفت كه مر فلانرا بر من هزار درم ست در قباله فلان يا بقباله اويا در قباله من يا بقباله
من یا گفت که بقباله یا در قباله و نسبت نکرد قباله را بكسی لازم میشود بر وی المال و همچنین اگر
گفت که بحکم نامه قاضی یا درحكم نامه او يا بنوشته يا در نوشته یا از نوشته که در مابین من و او بود يا از
حسابیکه ما بین من و او بود پس همه اینقولهای او اقرار است و لو قال له على صك بالف درهم
او كتاب او حساب بالف يلزمه المال وكذالوقال له الف درهم من شركة بيني و
بینه
او من تجارة بيني وبينه او من خلطه بيني وبينه (عالمگیری) واگر شخصی گفت که مر فلانرا بر من قباله ایست بهزار
درم يا نوشته نیست یا حسابی ست بهزار درم لازم میشود بروی انمال و همچنین اگر گفت که او را بر من هزار
درم است از شرکتی که میان من وا و بوده است یا از تجارتیکه میان من و او بود یا از خلط شدن مال
فايده
ما لازم ست بروی آن هزار درم ولو قال له على الف درهم فى فتيا فلان ا لفقيه او بفتياه او در اینکه گوید که فلانرا بر من
فقهه لايلزمه شي كمالوقال بقول فلان ( قاضيخان ) واگر شخصی گفت که بر انقدرست در فتوا
فلان فقیه
فلانرا برمن هزار درم است در فتوای فلان فقیه یا بفتوای او یا در فقه او لازم نمیشود بروی هیچ چیزی چنانچه
لازم نمیشود اگر گفته باشد که بقول فلان ولو قال له على الف درهم بقضاء فلان وفلان قاض
يلزمه المال كمالو قال بشهادة فلان اوبعلم فلان وان لم يكن فلان قاضيا فقال الطالب
حكمنا القاضي لمجله علية بالف يلزمه المال وان شآا قال ان فلانا لم يكن حكما بيننا لايلزمه شى (قاضيخان)


جلد پنجم
۳۲
كتاب الاقرار

واگر شخصی گفت كه فلانرا بر من هزار درم است بقضاء فلان واقضاء قاضی ہزار درم میشود بر
مال چنانچه لازم میشود كه بكويد كه فلانرا بر من ہزار درم است بشهادت فلان ویا بحكم فلان واگر آن
فلان قاضی نبود و گفت كه حكم كرده است بودیم اورا واو حكم كرد برای من بروی بہزار درم لازم میشود
بروی آنمال واگر با هم راستكونی كردند ہر دوى ایشان یا اینكه فلان محكم نبود در میان ایشان لازم
میشود بروی چیزی ولو قال لاخر لا تشهد لفلان على الفا هبة لا يكون اقرار و كذا لو
ما لفلان على شئ فد خفيره بان له على الفا وقال لا تقران له على الف درهم لا يكون اقرارا
و لو قال ابتداء لا تخبر را ان له على الف درهم كان اقرار وذكر الناطفي رحمة الله عليه
في اجناسه عن الكرخي رحمة الله عليه انه قال لا تخبر كقوله لا تشهد لا يكون
اقرارا في الحالين جميعا والصحيح هو الفرق بينها كذا محيط السرخسي (عالمكيرى)
اگر گفت شخصی مردیگر را كه شاہدى مده برای فلان بر من بہزار درم شہی اینقولش اقرار میشود و
ہمچنین اگر گفت كه فلانرا بر من ہیچ چیزی نیست پس خبر كن او را یا اینكه اورا بر من ہزار درم است یا
اورا نگوی كه بر من ہزار درم اوست این گفته او اقرار نمیشود و اگر در اول گفت كه خبر مكن فلانرا با اینكه او
بر من ہزار درم است اینقول او اقرار میشود و ذكر كرده است امام ناطفی رح در كتاب اجناس خود
از امام كرخی رح كه این گفته او كه خبر مكن فلانرا مانند این گفته اوست كه شاہدى مده پس اقرار نمیشود در ہر دو
حال و قول صحیح این است كه فرق است ما بین این دو قول همچنانچہ كى كرد ہ شدہ است در محیط سر
ولو قال اكتموها انى طلقتها او قال اكتموها طلاق اياها فهذا اقرار بخلاف قوله
لا تخبر وها انى طلقتها ولو قال اكتموها طلاقها لم يكن طلاقا كذا فى الذخيرة (عالمكيرى)
واگر شخصی گفت كه پنهان كنید از زن این را كه بدرستی او را طلاق كرده ام یا گفت كه پنهان كنید از
وی طلاق كردن مرا در پس اینقولش اقرار است بطلاق بخلاف از این قول او كہ


كتاب الاقرار
جلد پنجم
۳۳
که شما خبر ندهید او را باینکه بدرستی من طلاق کرده ام او را زیرا که این قول او اقرار بطلاق نیست
واگر گفت که پنهان کنید از وی طلاق او را طلاق میشود همچنین ذکر کرده شده است در کتاب فیر
اذا ولدت جارية في يد رجل فقال الجارية لفلان والولد لي فهوكما قال وعلى هذا ولديعائز الحيواناً
والتمار المجددة من الاشجار (مبسوط) و قتیکه کنیزی در دست مردی زاد بعد از ان گفت آن
مرد که این کنیز بر فلان است و ولد او مر است پس امر همچنان است که وی گفته و بر همین قیاسرا
دیکر حیوانات و میوه ما نیکه چیده شده باشند از درختها ولو قال هذه الحنطة من زرع كان
ني ارض فلان او من زرع حصل من ارضه فهو اقرار بالحنطة وكذا لوقال هذا لبيع من بيكم
فلان او هذه التمرة من نخل فلان يا قاضيخان) او من ارض فلان او من بستانه ر خزان المفتان
او قال الصوف في يدي هذا من غنم فلان او هذا اللبن او هذا السمن او هذا الحابش من عة
فلان كان اقرار ابذلك لصاحب الغنم (قاضيخان ) ولو قال الدقي
هذا من طحن فلان لا يكون اقرارًا
( خلاصة الفتاوى ) واکر گفت شخصی که این کندم از کشتی است که درد
فلان بود یا از کشتی است که حاصل شده است در زمین او پس این قولش اقرار است بآن
کندم و همچنین حکم است اگر گفت این مویز از تاک فلان است یا این خرما از درخت خرمای فلان
یا از زمین فلان یا از باغ فلان است یا گفت پشمی را که در دست او بود که این پیشم از کوسفند
فلان است یا این شیر یا این روغن یا این پنیر از گوسفند فلان است اینقول او اقرار میشود
بان چیز با برای صاحب کو سفند و اگر گفت آردی را که این آرد از آسیای فلان است اقرار نمی شود
ومن اقر بتمر فى قوصرة لزمن الثمن والقوصرة و نصرها فى الاصل بقوله غصبت و نو
وكذا الطعام في السفينة و الحنطة فى الجوالق بخلاف ما اذا قال غصبت عمرا

فايده
كنيزي بدست کسی براد
ازان كفت که کنیز مر فلان
و ولد از من است

فايده
در اقرار بانکه این کندم
از کشت فلان و یا از من
فلان است

فايده
در اقرار بجیزی در ظرف دن یا
بچیزی از ظرف آن با تغلیط
دران چیزی
میباشد


جلد پنجم
۳۴
کتاب الاقرار

من قوصره (هدايه) واذا قال هذا الكيس لفلان فهو لفلان بما فيه من الدراهم
وان قال اردت به الخرقة دون الدراهم لم يصدق وكذلك اذا قال هذه القوصره لفلان ففي الم يعلم ما
من التمر وكذلك اذا قال هذا لدبه لفلان وفيها مجلا وقال هذا الجر الفلان وفيها متاع هو لها وقال هذا الجراب لفلان
وفيه دقيق او قال هذا الجوالق لفلان وفيه حنطة ولو قال عنيت نفس الجراب ونفس
الجوالق صدق وانما يقع هذا على ما يصنع الناس ويعاملون ( عالمكيرى )
و کسی که اقرار کرد بخرا ما و ظرف خرما لازم میشود بروی خرما و ظرف آن و تفصیر اینقول را در کتاب تعلیم
باینقول او کرده ام غصب کرده ام خرما را در ظرف آن و همچنین است طعام در کشتی و گندم در جوالق
بخلاف اینکه بگوید که غصب کرده ام خرما را از ظرف خرما که در ینصورت تنها خرما لازم میشود و ظرف
آن بروی لازم نمیشود و اگر گفت که این خریطه مر فلانرا است پس انخریطه مر آن فلانرا است با
درمها ئیکه دران است و اگر اقرار کننده گفت که قصد کرده بودم درین اقرار خود تنها خریطه را نه درمانها
راستگوی کرده نمیشود و همچنین اگر گفت که این ظرف خرما مر فلانرا است پس انظرف تکه مسمی
میشود که اقرار برایش کرده شده با خرما ئیکه دران است و همچنین حکم است اگر گفت که این حم
مر فلانرا است و آن حم سکر داشت یا گفت که این انبان مرفلانر است و در ان متاع یراقی
بود یا گفت که این انبان مر فلانر است و در ان آرد بود یا گفت که این جو الها مر فلانرا است و
دران گندم بود اکرد ری صورت گفت که قصد کرده بودم باقرار خود نفس انبان ونفس جو الهارا نه متاع
آنها را راستگوی کرده میشود و بتحقیق واقع میشود این راستگوئی بعادت وضع مردم

فایده
در قاعده کلیه در کلم فی من
و علی در باب اقرار

الاصل في حنس هذه المسائل ان من اقر بشيئين احدهما ظرف للآخر فاما ان يذكر
بكلمة فى او بكلمة من فان كان الاول كقوله غصبت من فلان تمرا في قوصرة وثوباً
في منديل او طعاماً فى سفينة او حنطة في جوالق لزما لا فان كان الثاني كقوله تمرا

من قوصرة

سراج الاحکام حصه سویم سال ۱۳۳۲


جلد پنجم
۳۵
كتاب الاقرار
من قوصرة و ثوبا من منديل وطعاما من سفينة لم يلزمه الا المظروف ومن اقر
بشيئ من لم يكن كذلك كقوله غصبت درهما في درهم لم يلزمه الثاني (عنايه)
وان كان الثاني ممايحتمل ان يكون ظرفا وان لا يكون ظرفا كما فى قوله غصبت
ثوبا فى عشرة اثواب عند ابي يوسف رح و هو قول ابى حنيفة رح لم يلزمه الاثوب
هذا في كلمة في واما الحكم في كلمة من فضاذكره فى الكتاب هوان يكون اقرار بالغصب فى الاول
خاصة واما الحكم في كلمة على الجوان يقول غصبته بكا فاعلى حار فيكون اقرارا بعض الكا في بطانة (كفايه)
قاعده در جنس این مسئله ها این است که اگر کسی اقرار کرد بدو چیز یکه یکی آنها ظرف و دیگرش
بود پس خالی نمیباشد یا هر دو را بلفظ فی ذکر کرده میباشد یا بلفظ من پس اگر بلفظ فی باشد
مانند اینیقول او که غصب کرد مام از فلان خرما را در ظرف آن و جامه را در دستمال وطعام ادیشتی
و گندم را در جوال تا لازم میشود بر او ظرف و مظروف هر دو و اگر بلفظ من باشد مانند اینقول دی که
غصب کرده ام خرما را از ظرف آن و جامه را از دستمال و طعام را از کشتی لازم نمیشود
بر او مگر مظروف و اگر اقرار کرد بدو چیزیکه یکی آنه اظرف دیگرش بنود مانند اینقول او
که غصب کرده ام در می را در در می لازم نمیشود بروی دو مه آن و اگر چیز دوهم احتمال ظرف
و غیر ظرف را داشت چنانکه بگوید که غصب کرده ام جامه را در ده جامه نزد امام ابو یوسف رح
لازم نمیشود بر او مگر یک جامه و همین قول امام اعظم رحمة الله تعالی علیه و این حکم در لفظ
فی است و اما حکم لفظ من پس آن است که انرا در کتاب ذکر کرده و آن انیست که اقرارشو
تنها در اول و اماحکم در لفظ علی چنانکه بگوید که عصب کیته ام پالان را بر خر او پس اقرا میشود تنها بالان
واعلم ان الامام الزاهد قال فى شرح مختصر القدور قال شتبه على فى هذه المسائل
كلها ان المقربه مع معين مشار اليه ام يستوى المعين والمنكر فى ذلك الى ان طفرت


جلد پنجم
۳۶
کتاب الاقرار

بالرواية الحمد الله تعالی و منه انه یستوی فیه المعرف والمنکر پرقم
فی بیان المنکر الیه وهو ما قاله فی المحیط فلو قال غصبتک ثوبا فى منديل نفو
اقراد بغصب الثوب والمنديل و يرجع فی البیان الیه و لو قال درهما فی درهم
او در هما فی طعام لم یلزمه الامرهم (نتائج الافكار) و يظهر ان هذا الاقرار ابتداء اما
التفضیل نے الظرف فيه کا بی غصبت در هما في كيس على هذا التفصيل درهم في تور (رد المحتار)
بدانکه امام زاهدی رح در شرح مختصر قدوری گفته است که بتحقیق پوشیده بود بر من در چهار شین
اینکه مراد از جهته این مسئله ا این است که مظروف معلوم باشد و اشارت بآن کرده شد
باشد یا اینکه درین مسئله ا برابرست حکم آنکه معلوم باشد و انکه معلوم نباشد تا که ظفرو دستیرس
یافتم بروایت آن بحمد و منت او تعالی که بدرستیکه برابرست درین حکم مظروف معلوم
و نا معلوم و در بیان کردن مظروف نا معلوم رجوع کرده میشود با قرار کننده و آن روایت
آن است که در کتاب محیط آنرا گفته است که اگر کسی گفت که از تو غصب کرده ام جامه را
در دستمال پس اینقولش اقراریست بغصب کردن جامه و دستمال و رجوع کرده میشود
در بیان آن بآن اقرار کننده و اگر گفت که از تو غصب کرده ام در می را در در می یاد رهم
را در طعامی براو لازم نمیشود مگر یکدرم و مراد ظاهر میشود اینکه اینحکم در اقرار ابتدا نیست اما درم
پس بر او ظرف نیز لازم میشود چنانچه در ینقول که غصب کرده ام در می را در خریطه و بناء
بهمین تفصیل است که گفته باشد که غصب کرده ام در می را در جامه و من اقر بدابة فی اصطبل
لزمه الدابة خاصة عند الحنيفة وابي يوسف و مثله الطعام في البيت (هدايه وهدايه عنايه)
و اگر کسی اقرار کرد بچار پائی در طویله لازم میشود بروی تنها چارپائی نزد امام ابو حنیفه و ابو
یوسف رحمهما الله تعالی و مانند حکم این است حکم طعام در خانه و من اقر لغيره

فایده
در اقرار بچارپای
در صطبل


جلد پنجم
۳۷
کتاب الاقرار

بخاتمه لومه الحلقة والفص بمنزلة بيغ النصل الموز للباب من حلى لم نعبد و المذكور هندی
و اگر کسی اقرار کند پای دیگری با انگشتری لازم میشود بروی حلقه و نگین آن و کسی که اقرار کرد برای
دیگری بشمشیری پس مرا کسی را که اقرار برایش شده است تیغ و غلاف و کمرون بند آن
و کسی که اقرار کرد برای کسی بچه رکشی پس مرا نکی که اقرار برایش شده است چه در پوش رستم
ولو قال هذا السيف لفلان الاحليته فانها لي وهذا الخاتم لفلان الافصه فانه لي وهذا الحلقة
لفلان الافصها فانه لي لم يصدق كذا في المبسوط (عالمكيري)
اگر شخصی گفت که این شمشیر مر فلانراست مگر زیور آن که آن مراست و یا این انگشتر
مرفلانراست مگر نگین آن که آن مراست یا این حلقه مر فلانراست مگر نگین آن که مراست
راستگوی کرده نمیشود همچنین در کر کرده شده است در کتاب مبسوط و فی المنتقى اذا قال
لغيره هذا الخاتم لي وفصه لك وهذا المنطقة لي وحليتها لك وهذا السيف الحيليته
وهذه الجبة لي وبطانتها لك وقال المقرله الكل لي فالقول لما قوبه المقر فينزع الايتى
ينظران لم يكن في نزع المقربه ضرر للمقربه عمر المقر بالنزع والدفع الى المقر له
وان كان في النزع ضرر واجب المقران يعطيه قيمة ما اقر به فله ذلك وهذا كله
قول ابي حنيفة وابي يوسف رحمها الله تعالى كذا في الذخيرة ( عالمكيرى )
و در کتاب منتفی مذکور است که اگر شخصی گفت دیگر برا که این انگشتر مراست و نگین آن
مرتر است و این کمربند مراست و زیور آن مرتر است و این شمشیر مراست و زیور آن مر
تراست و این قبا مراست و استر آن مرتر است و آنکسی که قرار برایش شده گفت که همین
چیز با مراست پس معتبر آن قول است که اقرار کننده بآن اقرار کرده است و بعد از ان دیده شود کرا
در کشیدن انچیزیکه اقرار بآن کرده شده است ضرر نبود برای اقرار کننده امر کرده شود اقرار کننده را


جلد پنجم ٣٨ كتاب الاقرار

بکشیدن آن و بدادن برای آنکسیکه اقرار برایش شده و اگر در کشیدن آن ضرر بود اقرار کننده را
و اقرار کننده رضا بود باینکه قیمت آنرا بدهد بآن کسیکه اقرار برایش شده پس میدهد او را که بدهد
قیمت آنرا باو و اینکه بیان شد همه آن قول امام ابو حنیفه و ابو یوسف رح است همچنین ذکر کرده
شده است در کتاب ذخیره و لو قال على ثوب في ثوب لزماه ( هدايه ونتائج الافكار )
و اگر شخصی گفت که فلانیرا بر من جامه است در جامه لازم میشود بروی هر دوی آن و لو قال الفلان
على خمسة في خمسة يريد الضرب والحساب لزمه خمسة ولو قال اردت خمسة
مع خمسة لزمه عشرة ( هدايه ) ولو قال عندي خمسة وخمسة لزمه عشرة ايضاً ( نتائج الافكار )
و اگر شخصی گفت که فلانیرا بر من پنچدرهم پنچدرهم است و اراده کرد و بود باینقول خود ضرب حساباً
لازم میشود بر او پنچدرهم و اگر اقرار کننده گفت که اراده کرده بودم بهمین قول خود اینرا که بر من
پنچدرهم با پنچدرهم است لازم میشود بر او ده درهم و اگر گفت که قصد کرده بودم پنچدرهم و پنچدرهم را
لازم میشود بر او ده درهم رجل قال لفلان على عشرة في عشرة درهم لزمه عشرة دراهم عند الامام مبسوط )
مردی گفت که مر فلانیرا بر من ده درهم درده درهم است پس برو ده درهم است نزد امامان ما رح
وقال ليابنيه على درهم مع درهم او معه درهم لزماه وكذا قبله او بعده وكذا
درهم فدرهم او و درهم بخلاف درهم على درهم او قال درهم درهم لان الثاني
تأكيد وله على درهم في قفيز بر لزمه درهم وبطل القفيز كعكسه وكذاله في ذمتی في
عنقها يمر حنطة و در هم لزم مائة و درهم بدرهم واحد لانه للبدلية (رد المحتار)
و در کتاب بیانیه آورده است که اگر شخصی گفت که فلانیرا بر من درهم یا درهم است یا بر من درهم
که با آن درهم است هر دو در هم بر او لازم است و همچنین دو در هم بر او لازم میشود اگر گفت که بر من
در هم است که پیش از ان درهم است یا بعد از ان در هم است و همچنین دو در هم بر او لازم میشود

فایده
درینکه اقرار کند که برمن یک درهم
با یک در هم یا بگوید که با آن یک درهم یا پیش
از ان یا بعد از ان یکدر هم است

سبحان
تصحیح و مقابله این سالانه تحریر یافت اکبر ٣٦ سنه ١٣٣٤


جلد پنجم ۳۹ کتاب الاقرار

اگر گفت که بر من درم پس درم است یا درم و درم است بخلاف از انکه گفته باشد که درم است
بر من درم یا بر من است درم درم زیرا که درم دوم تاکید درم اول است پس یکدرم لازم
میشود و اگر گفت که بر من درم است در پیمانه گندم لازم میشود یکدرم و پیمانه گندم باطل میشود مانند
عکس اینقول که بگوید که بر من پیمانه گندم است در درم و همچنین حکم است که بگوید که فلانه را بر من
پیمانه ایست از روغن زیت در ده پیمانه گندم که دوم باطل است و اول لازم میشود و اگر گفت
که بر من درم است بعد از ان دو درم است بر او لازم میشود سه درم و اگر گفت که
که بر من درم بدرم است یکدرم بر او لازم میشود زیرا که کلمه با برای بدلیت است رجل قال
لفلان على عشرة دراهم في عشرة دراهم بلزمه عشرة دراهم وكذا لو قال عشرة دراهم مع
عشرة دنانير بلزمه عشرة دراهم ويبطل اخر كلامه الا ان يقصد بمئنية المالين فلزماه (قاضيخان)
مردی گفت که فلانه را بر من ده درم درده درم است لازم میشود بروی ده درم و همچنین اگر گفت که ده
درم در ده دینار است لازم میشود بروی ده درم و باطل میشود آخر کلام اور ا ینکه بگوید که قصد کرده بودم
هر دو مال را پس لازم میشود بروی هر دو مال ولو قال على خمسة دراهم في ثوب يهودى
لو متم خمسة دراهم فان قال بعد ذلك الثوب لليهودى سلم والخمسة الدراهم اسلمها
ولا لقولا يصح الا ان يكون موصولا او متصلا امام (قاضيخان) اگر گفت شخصی که فلانه را بر من پنجدرم است
در جامه یهودی لازم میشود بروی پنجدرم پس اگر بعد از ان گفت که جامه یهودی مسلم است و ان
پنجدرم را بسلم داده است با من در این جامه صحیح نمیشود امین ایمان وی مگر صحیح میشود اگر متصل بان
با قول اولش یا را ستگوی بگرداند او را انکسیکه اقرار برایش شده است و لو قال على درهم على دهم
لا يلزمه الا درهم واحد وكذا على درهم وعلى درهم بلزمه درهمان (قاضيخان)
و اگر گفت شخصی که فلانه را بر من درمیست بر من درمی است لازم نمیشود بروی مگر یکدرم و اگر بگوید گفت


کتاب الاقرار
۴۰
فايده
در اقرار بلفظی که بعد از ان عطف بل
بالفظ لا باشد

که بر من درمیست و بر من درمیست لازم میشود بروی دو درم و لو قال له علی مائة درهم
بل مائتان فی الاستحسان یلزمه مائتان و کذالو قال علی مائتان لا بل مائة فی الاستحسان
یلزمه اکثر المالین و کذا الواستدرک فی الصفة بان قال بیض لا بل سود اوسود لا
بل بیض یلزمه افضلهما و لو اختلف الجنسان قال لفلان علی الف درهم لا بل مائة دینا وا وقال
کر حنطة لا بل کر شعیر یلزمه المالان جمیعا (قاضیخان)
واگر گفت شخصی که فلانرا بر من صد درم است نه بلکه دو صد درم است پس در استحسان
لازم میشود بر او دو صد درم و همچنین اگر گفت که بر من دو صد درم است نه بلکه صد درم است
در استحسان لازم میشود بروی بسیار تر هر دو مال و همچنین اگر استدراک کند در صفت
باینکه بگوید که درمهای سفید بود نه بلکه سیاه و شش دار بود یا گفت که سیاه و غش دار بود
نه بلکه سفید بود لازم میشود بروی بهتر آنها و اگر جنس انها با هم اختلاف داشت چنانکه گفت که
فلانرا بر من هزار درم است نه بلکه صد دینار است یا گفت که یکخروار گندم است نه بلکه یکخروار
جو است لازم میشود بروی هر دو مال و لو قال لفلان على مائة مثقال ذهب وفضة نصفا
نصفان و لو قال كرحنطة وشعیر علیه من کل واحد كر و لوقال كرحنطة وشعير و سمسم كان
اثلاثایلزمه من کل واحد ثلثه (قاضیخا ) واکر شخصی گفت که فلانرا بر من دو صد شقال زر سرخ
و نقره است پس بان هر دو رو نصف میشود واکر گفت که یکخروار گندم و جو است لازم میشود
بر او از هر کدام آنها یکخروار واگر گفت که یکخروار گندم و جو و کنجد است لازم میشود بروی از هر کدام
انها سوم حصه خروار ولو قال عبدى حو فی اثواب هرايه و مروية يلزمه من كل واحد خمسة (قاضيخان
واگر شخصی گفت که فلانرا نزد من ده جامه هراتی و مرویست لازم میشود بر او از هر کدام آنها پنج قا
و لو قال اودعتنی ثلاثة اثواب زطى ويا كروك يلزمه زطى ويعود والبيان في الثالث اليه

فايده
در اینکه اقرار نمود بست
مقدار برامید و چیز یا سه چیز

فايده
درینکه اقرار کند که نزد من سه
جامه زطی و یهودی


جلد پنجم ۴۱ کتاب الاقرار
ان شاء جعله زطیا وان شاء جعله یهودیا مع یمینه علی ذلک (قاضیخان)
واگر گفت شخصی کسی را که امانت گذاشته نزد من سه جامه زطی و یهودی را لازم میشود بروی نجا
زطی و یکجامه یهودی و بیان جامه سوم باختیار اوست اگر میخواهد انرا زطی بگرداند و اگر میخواهد آنرا فایده
در اقرار که برین یازده و نیا
یهودی بگرداند با سوگند وی برآن ولو قال علی حقه عشردینارا و احده عشر درهما لزمه در کل واحد احد عشر
و یازده درم است
و اگر شخصی گفت که فلانا بر من یازده دینار و یازده درم است لازم میشود بروی از هر کدام آنها یازده فایده
ولو نظر الی ذی سمن وقال هذا الزق لفلان فهو علی الظرف بعینه (عالمگیری) نظر بمشکی کرد و گفت که
واگر نظر کرد بمشکی اندر روغن و گفت که این مشک مر فلانراست پس این اقرار وی بر خود آن این مشک فلانرا
مشک است نه بردیگر چیز ولو قال ان هذه الحنطه لفلر مالتبن لفلر ولو قال حنطه هذا السنبل فایده
در اقرار بکاه گندم و گندم
لفلر ملز الحنطه والسنبل (عالمگیری) و اگر شخصی گفت که کاه این گندم مر فلانراست پس کل با من فلانرا
و خوشه
و اگر گفت که گندم این خوشه مر فلانراست پس آن فلانرا گندم با خوشان است ولو قال ظهاره فایده
در اقرار بروی قبا و یا
لفلان فالقباء کله لفلان ولو قال بطانه هذا القباء لفلان فهو ضامن للبطانه (عالمگیری)
واگر گفت که روی قبا مر فلانرا پس همه آن قبا آن فلانراست و اگر گفت که استر این قبا استر آن
فایده
مر فلانراست پس وی تاوان دهنده استر آن قباست عن محمد اذا قال هذه الراویه لفلان در اقرار بمشک آب
وفیها ماء كان الماء للمقر له ولم یکن له الراویته کذا فی المحیط (عالمگیری) برای کسی
از امام محمد رح روایت شده است که اگر گفت شخصی که این مشک آب مر فلانراست و در آن مشک
آب بود پس آب آن مرانکسی راست که اقرار برایش شده و مشک را آن او را نمیشود همچنین فایده
ذکر کرده شده است در کتاب محیط و لو اقران فلانا زرع هذه الارض او بنی هذه الدار در اقرار برای کسی بکشت
او غرس هذا الکرم و ذلک کله فى يد المقر فادعى المقر له البقاله وقال المقر كان ذلك لى تنها کردن یا نهال نشاندن
یا بنا کردن
استعنت بك وفعلت او فعلته باجر فالقول للمقر كذا في الكافي (عالمگیری)


جلد پنجم
۴۲
كتاب الاقرار

واگر کسی اقرار كرد كه بدرستی فلان كشت كرده است این زمین را یا بنا كرده است سرای را
یا نشانده است این تاك را و همه انچیزها در دست آن اقرار كننده بود پس آنشخصیكه اقرار
برایش شده دعوی كرد كه بدرستی این چیزها مراست و اقرار كننده گفت كه همه این چیزها مراست
و جز این نیست كه از تو یاری خواسته بودم پس تو كار كردی یا كردی اینها را بمزدوری پس
معتبر قول اقرار كننده است همچنین ذكر كرده شده است در كتاب كافی ولو قال غصبتك كذا
و كذا فهو اقرار بغصبها فاذا قال غصبت عبدا او جارية كان اقرار بغصبهما وكذا
لو قال كذا مع كذا لخوان يقول دابة مع سرجها وكذا لو قال كذا بكذا لخوان يقول غصبت
فرسا بلجامه او عبدا بمنديله فهو اقرار بغصبهما وكذا لو قال كذا فكذ الخوان يقول
غصبت عبدا فجارية وكذا لو قال كذا وعليه كذا لخوان يقول غصبت دابة
وعليها سرجها وان قال كذا من كذا بان قال غصبت عبدا يلا من غلامه وسرجامن دابته كان اقرارا
بالغصب الاول خاصة وكذلك لو قال كذا على كذا لغوغصبت اكافا على حمار كذافى المبسوط (عالمكيرى)
واگر شخصی گفت كه غصب كرده ام از تو این انرا پس اینقول او اقرار است بغصب كردن
آن دو چیز پس اگر گفت كه غصب كرده ام غلامی وكنیزیرا اقرار میشود بغصب كردن هر دوی انها
وهمچنین اگر گفت كه غصب كرده ام این را معه آن چنانچه بگوید كه غصب كرده ام چهار پای را
معه زینش اقرار بهر دوی آنها میشود و همچنین اگر بگوید كه این را با آن چنانچه بگوید كه غصب كردهام
اسپ را با لجامش یا غلام را با دستمالش پس اینقولش اقرار میشود بهر دوی آن و همچنین اقرار
میشود بهر دو چیز اگر گفت كه این را پس انرا چنانچه بگوید كه غصب كرده ام غلام را پس كنیز را
وهمچنین اقرار بد و چیز میشود اگر گفت كه این را و بر آن چنین چیزیرا چنانچه بگوید كه غصب كردم
چهار پائی را و بران زینش بود واگر گفت كه این را ازان چنانچه بگوید كه غصب كرده ام دستمال

فایده
در اقرار بغصب كردن
دو چیز كه لفظ دو مرا با لفظ واو
یا بلفظ فا یا بلفظ علیه یا بلفظ با
یا بلفظ مع یا بلفظ علی ذكر كرده
باشد


جلد پنجم
۱۰۳
كتاب الاقرار

فایده
شخصهای اقرار نوشتن

از غلام او یا زمینی را از چاکرهای او اینقول واقرار بغصب میشود تنها در اول چپیر و همچنین اقرار
میشود تنها در چیز اول اگر گفت که این را بر آن چنانچه گوید که غصب کرده ام پالان خرد با برخره همچنین
ذکر کرده شده است در کتاب مبسوط الاقرار بالكتابة على وجوه منها ان يكتب على وجه لا يكون
مستبينا بان كتب على الهواء او على الماء او على الجلد لا يلزمه شئی و ان اشهد عليه معنى
قوله اشهد ان يقول الجماعة اشهد واعلى بهذا و لم يقرأ عليهم ذلك اما اذا قرأ عليهم
ذلک
يلزمه ذلك وحل لمن سمع ان يشهد عليه بذاك هكذا فى الذخيرة ومنها ان يكتب
على وجه يكون مستبينا وانه على وجوه منها كتاب الرسالة وهو ان يكتب على بياض متصلاً
بالتسمية ثم بالدعاء ثم يبين المقصود فيكتب ان لك على كذا درهم من قبل كذا يكون
اقرار الاستثنا وحل لمن عاين كتابته ان يشهد عليه بذلك بشرط ان يعرف المكتوب
ما كتب اشهد على ذلك او لم يشهد هكذا فى المحيط ولوكتب رسالة من فلان الى فلان
ن
اما بعد فانك كتبت إلى انى ضمنت لك من فلان الف درهم لدار ضمن لك الفا انما
ضمنت لك خمس مائة وعنده رجلان شهدا لكتابته لم يجز كتابته شهاد بذلك عليه
لزمه وان لم يقر لهما اشهد ولا احتما و كذاك الطلاق والعناق وكل حق يثبت مع الـشهادة
كذا فى المبسوط وان كتب على وجه الرسالة في تراب او خوص لم يكن ذالك اقرار احدا
لهوان يشهد واعليه بذلك المال الا ان يقول اشهد واعلى هذا المال كذا في فتاوى
قاضیخان ولو كتب غیر مرسل علی القرطاس مستبينا ان لفلان كذا لا يجوز الا
ن على حقاً
اذا قال اشهد وا بما كتبت فیجوزلهم ان يشهد واكذا في محيط السرخسی و (عالمگیری)
اقرار نوشتن بر چند قسم است بعضی از انها ان است که نویسد بطریقی که ظاهر نشود چنانچه نویسد
بر هوا یا بر آب یا بر چرم پس واجب نمیشود بر او باین نوشتن پیچ چیزی اگر چه شاهد بگیر دبان نوشتن


جلد پنجم
۳۴
كتاب الاقرار

ومعنای مشاہد گرفتن انیست که بگوید جمعی از مردم را که شاهد باشید بر من باین نوشته و بخواند
آن نوشته را برایشان اما وقتیکه آنرا برایشان خواند باشد لازم میشود بروی آن اقرار او
در دست هر انکسی را که سنده باشد آن اقرار او را که شاهدی بدهد بروی بآن اقرار همچنین
مذکور است در کتاب ذخیره و بعضی از انها باین جهت که نوشته باشد بوجهیکه ظاهر شود و آن
بر چند نوع است بعضی از انها نوشتن فرستادن است و آن انیست که بنویسد اقرار
خود را بر کاغذ سفیدی و سرنامه دار بسازد آنرا باب التصمیم بعد ازان مدعا بعد ازان بیان کند مقصود خود
پس بنویسد که ترا بر من هزار درم است از فلان سبب پس این نوشتن او اقرار میشود از روی
استحسان و رواست هر شخصی را که دیده باشد نوشتن او را که شاهدی بدهد بآن بشرطیکه نشان
بداند انچیز یرا که نوشته است برابر است که شما بد کرده باشد او را بر این اقرار خود یا نکرده باشد همچنین
آورده است در کتاب محیط و اگر نوشت فرستادنی از طرف خود که از جانب فلان برای فلان
برسد اما بعد پس بدرستیکه تو نوشته بودی برای من که ضامن شده ام برایتو از طرف
فلان بهزار درم و حال آنکه ضامن نشده ام برای تو بهزار درم و جز این نیست که ضامن شده ام
برایتو به پنجصد درم و نزد او دو مرد بودند که نوشتن او را دیدند بعد ازان محو کرد نوشته خود را
و شاهدی دادند آن مرد بآن نوشته بروی لازم میشود بروی انمال اگر چه نگفته باشد ایشانرا
که شاهد باشید و اگر چه نگفته باشد که مهر کنید بر آن کاغذ و همچنین است طلاق کردن و آزاد کردن
غلام و هر حقی که ثابت میشود باشتبهات همچنین ذکر شده است در کتاب مبسوط و اگر نوشت
بوجه فرستادنی بر خاکی یا بر پاره جامه یا بر مانند آن پس این نوشتن او اقرار نمیشود و
روا نیست شاهد انرا که شاهدی بدهد بر او با عمال کرو قتی که بگوید ایشانرا که شاهد باشید بر من
با عمال همچنین اورده است در فتاوای قاضیخان و اگر نوشت نه بوجه فرستادن بر کاغذ وجیکه


جلد پنجم ۴۵ كتاب الاقرار
ظاهر و معلوم شد که بدرستی فلانرا بر من حقی ست این قدر روا نیست شما بدانرا شاهدی دادن
مگر وقتیکه گوید که شاهد باشید بآنچه نوشتم پس رواست ایشانرا اینکه شاهدی بدهند همچنین ذکر کرد
در كتاب محیط سرخسی رح و منها كتابة صك اذا كتب لرجل ذكر حق على نفسه بشهادة قوم
او كتب وصية ثم قال اشهد وا بهذا الفلان على ولم يقرأ عليهم الصك ولم يقرء وعليه
(عالمگیری)
فهذا جائزا ذا كتبه بين يديون او املاه على ان يقرأو والحضرو كتابه و املا الم تقر شهادتهم كذا ف المبسوط
و بعضی از اقرار بنوشتن نوشتن کاغذ وثیقه ست اگر شخصی نوشت یاداشت حقی را بر خود
بشاهدی قومی یا نوشت وصیتی را و بعد ازان گفت که شاهد باشید باین نوشته مر فلانرا برمن
و آن کاغذ وثیقه را بر آن قوم نخوانده و آن قوم آنرا برا و نخواند ند پس این اقرار وی رواست وقتیکه
نوشته باشد آنرا بحضور آن قوم یا انرا اقرار کننده نوشته باشد بر انسانی و اگر آن قوم حاضر نبودند
نوشته او را و نه املاسی او را بمر د یگری روانمیشود شاهدی ایشان همچنین ذکر شده ست در کتاب مبسوط
وان كتب الصك بنفسه بين قوم ولم يقرأ عليهم ولم يقل اشهد واعلى ذكر في الكتاب انه
لا يكون اقرار احتی لا يحل لهم ان يشهد واعليه بذلك المال وقال القاضي الامام
ابو على النسفى رحم ان المكتوب مصدر امر سوما الخوان يكتب بسم الله الرحمن الرحيم
هذا ما اقر فلان بن فلان على نفسه لفلان بالف درهم وعلم الشاهد بما فيه ويسعه
ان يشهد عليه بالمال المكتوب وان لم يقرأ عليهم ولم يقرء ما هم ولوانه كتب الصك
وقرأ على الشهود حل لهم ان يشهد وابذلك المال وان لم يقل اشهد وا (قاضيخان)
واگر کاغذ وثیقه را بدست خود نوشت بحضور قومی و بر ایشان آنرا نخوانده و گفت که شاهد باشید
بر من ذکر کرده است امام محمد رح در کتاب که بدرستی که این نوشتن او اقرار میشود پس روایست
آنشا بدان را که شاهدی بر او بآن مال بدهند و گفته ست قاضی امام ابو علی نسفی رح که اگر نوشته


جلد پنجم
۴۶
کتاب الاقرار

او سنزامد دار بطریق رسم بود چنانچه نوشته باشد که بسم الله الرحمن الرحیم این نوشتهٔ آن
چیزی است که اقرار کرده است فلان پسر فلان بر خود برای فلان بهزار درم و شاهد نیز بآن
علم داشت رواست او را که شاهدی بدهد با کمال نوشته شده اگر چه نخوانده باشد برایشان
و شاهد نگردانیده باشد ایشانرا و اگر کاغذ وثیقه را نوشت و بر شاهدان خواند رواست مر
ایشانرا که بآن شاهدی بدهند اگرچه ایشان نگفته باشند که شاهد باشید ولو از غیر ان کاتب و العقد
بین یدی الشهود قال خاتم اشهدوا على مافيه كان اقرارا وان لم يقرءا شهد الا يكون اقرار ا (خزانة المفتين)
و اگر غیر نویسنده ان نوشته را بر نویسنده خواند بحضور شاهدان و نویسنده گفت که شاهد شوید
بر من بآنچیزی که درین نوشته است این گفته اقرار میشود و اگر این را نگفت کها شاهد شوید اقرار نمیشود
رجل كتب على نفسه صكا بخطه ثم قال اختموا عليه لم يقرء اشهدوا عليه لم يكن ذلك اقرار الا
ان يقول اشهدوا عليه بذلك المال وكذا لو قال اشهدوا نشهد عليك بهذا فقال اختموا عليه
ولو قالوا الختم هذا الصك فقال اشهدوا عليه كان اقرار احرره لون بين يد عليه (قاضيخان)
مردی نوشت بر ذمه خود کاغذی را بخط خویس بعد از ان گفت که مهر کنید بران و گفت که
شاهد باشید بر آن این نوشته او اقرار نمیشود و روا نیست ایشانرا که شاهدی بدهند بروی
بآنمال و همچنین روا نیست شاهدی دادن اگر گفتند شاهدان که آیا شاهد باشیم بر تو باینما
پس وی گفت که مهر کنید براین کاغذ و اگر گفتند که آیا مهر بختم این کاغذ را و گفت که شاهد باشید بر
ان انيقول او اقرار میشود و رواست مر شاهد انرا که شاهدی بدهند بآن ولو كتب على نفسه است
كتابة قال اشهدوا علي بما فيه ان لم يعلموا بما فيه لم يقرأ عليهم لا يشهدوا به كان محتوما أو لم يكن (خزانة المفتين)
و اگر نوشته کرد نوشته را با مین قومیکه ناخوان بودند و گفت که شاهد باشید بر من بآنچیزیکه
درین نوشته است اگر انقوم دانستند بآن چیزیکه در ان نوشته است رواست ایشانرا


جلد پنجم
٤١
کتاب الاقرار

که شاهدی بر او بدهند و اگر نمیدانستند بانچیزیکه در ان نوشته است روانیست ایشانرا که
شاهد می بدهند برابر ست که ان کاغذ مهر کرده شده باشد یانه ومنها كتاب حساب وهو ما يكتبه
التجار في صحائفهم ودفاتر حسابهم كذا في المحيط لوكتب فى صحيفة حساب ان لفلان على
القدر همرو شهد الشاهد ان حفر الحكاا واقر هو عند الخصم لا يلزمه الا ان يقول
اشهدوا على كذا فى المبسوط (عالمگيرى) وبعضی از نوشته نوشت حسابست و انچیز
کی مینویسد انرا تاجرها در ورقهای خود و دفترهای حساب خود همچنین مذکورست در کتاب محیط
اگر نوشته تاجری در ورق حساب خود که فلائرا بر من هزار درهم است و شاهد شدند دو مرد که
حاضر بود در ان مجلس یا اقرار کرد خود او نزد قاضی بر اینکه نوشته ام در ورق حساب خود
که فلانرا بر من هزار درهم ست لازم نمیشود بروی اعمال مگر اینکه بگوید که شاهد باشید بر من
بان همچنین آورده است در کتاب مبسوط و من المتاخرين من اذا كان روز نامجا لفلان
على كذا وكذا فانه يعد مرسوما ولا يكون الاشهاد عليه شرطا كذا في المحيط ( عالمگیری )
وبعضی از متاخرین کسی است که گفته است که اگر در روز نامه تاجری بود که بدرستی مقرات
بر من اینقدر داین قدرست پس بدرستیکه این نوشته از جمله نوشته های رسم دار شمرده
میشود و شاهد گرفتن بران شرط نیست همچنین ذکر شده است در کتاب محیط الامر بكتابة
الاقرار اقرار حكما (تنویر) فلو قال الصك اكتب خطأ اقراری بالف على او اكتب بيع دار
او طلاق امراتى مع عبده لم يكتب حال الصك ان يشهد الا نيجد وقود (الدر المختار)
امر کردن بنوشتن اقرار اقرار ست در حکم شرع شریف پس اگر شخصی گفت نویسنده وثیقه
را که بنویس خط اقرار مرا بهزار درهم که بر مست یا بنویس فروختن سرای مرا یا طلاق زن
مرا صحیح است همان اقرار او خواه نویسنده وثیقه انویسد انرا و او را یا ننویسد در واست


جلد پنجم
۴۸
کتاب الاقرار

آن نویسنده را که شاهدی بدهد در حدود و قصاص که شاهدی او صحیح نیست و لو قال
للصكاك ثانيا اكتب لها طلا بكون اقرار بتطليقة رجعية كذا في الخلاصة (عالمگیری)
واگر گفت آن نویسنده را ووم بار که بنویس مر این زن را طلاق اقرار میشود بیک طلاق
همچنین مذکورست در کتاب خلاصه الفتاوی ولو قال وجدت فی کتابی ان لفلان على الف درهم
او قال وجدت في تذكرتى او فى حسابي بخطى او قال كتبت بيدي ان لفلان على الف درهم فهذا كله
باطل كذا في الظهيرية (عالمگیری) واگر گفت شخصی که یافتم در نوشته خود که مر فلاناً
بر من هزار درم است یا گفت که در یاد داشت خود یا در حساب خود یا بخط خود یافتم یا گفت که
نوشته ام بدست خود که مر فلانا را بر من هزار درم است پس اینهمه قولهای او باطل است
همچنین مذکور است در کتاب ظهیریه وجماعة من ائمة بلخ رحمهم الله تعالى قالوا
فی یادگار الباعة ان ما يوجد فيه مكتوبا بخط البياع فهو لازم عليه فعلى هذا اذا قا
البياع وجدت فى يادگارى بخطى و كتبت في يادگارى بيدى ان لفلان على الف درهم
كان هذا اقرا را ملزما اياه كذا في المبسوط والظهيرية ( عالمگيرى )
و جمعی از امامان بلخ رح گفته اند در باب نوشته یادگار مردم بیاع که آنچه یافته شود در نوشته
بیاع بخط بياع پس آن لازم است بروی پس بنابرین اگر بیاع گفت که در یادگار خود بخط خود
یافتم و نوشته کرده بودم در یادگار خود بدست خود که مرفلانا را بر من هزار درم است اینقطاع
اقرار لازم کننده میشود بروی اقرار او را همچنین ذکر شده است در کتاب مبسوط و ظهیری
خط الصراف البياع والسمسار حجة وان لم يكن معنونا وكذك ما يكتب الناس فيما بينم جواري
يكون حجة كذا في الذخيرة يعالمية خط صراف وبياع وسمسار حجت و دلیل است اگر چینه نامدار
نباشد و همچنین است انچیر که مینویسد مردم در مابین خود را جهت که محبت باشد همچنین ذکر

فایده
حکم خط صراف و بیاع
و سمسار


جلد پنجم
۴۹
كتاب الاقرار

شده است در کتاب ذخيره ولو قال له علی الف درهم فیما اعلم او قال اشهدان وان له علی کذا فیما اعلم
او قال له علی الف درهم فی شهادة فلان او علمہ قال له علی الف درهم الا ان بینه لی والا
ان وی غیرہ فالاقرار باطل سواء بین له وما بينی از مبدله او از غیر ذلک (عالمگیری ورد المحتار)
و اگر شخصی گفت که فلانیرا بر من هزار درهم است در انچیزی که میدانم و یا گفت که شاهد باشید
که او را بر من اینقدر است در انچیزی که من میدانم و یا گفت که فلانرا بر من هزار درهم است در شهادت
فلان و یا در علم فلان و یا گفت که فلانرا بر من هزار درهم است مگر وقتی که ظاهر شود بر من غیر ان
و یا مگر وقتیکه گمان کنم غیر آنرا پس این اقرار او باطل است برابرست که ظاهر شود برای او غیر ان
و یا میرد پیش از آنکه ظاهر شود برای او غیر ان یا گمان کند غیر آنرا ولو قال وجدت في كتابي في ذمة
انه علی كذا فهو باطل (تکمله) و اگر شخصی گفت که در نوشته خود یافتم یعنی در دفتر
خود که بر من اینقدر است پس این اقرار او باطل است و لو قال لفلان علی الف درهم بشهادت
فلان او بعلمه كان اقرارا (تکمله) و اگر گفت که فلانیرا بر من هزار درهم است
بشهادتی فلان و یا بعلم فلان اقرار میشود الباب الثالث في تكرار الاقرار
باب سوم ثابت است در بیان تکرار اقرار واذا اقر الرجل على نفسه بمائة درهم واشهد
شاهدین ثم اقر له بمائة درهم فی موطن آخر واشهد شاهدین آخرین (مبسوط
وقاضيخان ) فقال المقر هى مائة وقال الطالب هى مائتان فهذه المسألة على وجوه
اما ان اضاف اقراره الى سبب والسبب واحد او مختلف او لا يضيف الى سبب فان اضاف
الى سبب بان قال له على الف درهم من ثمن هذا العبد ثم اقر بعد ذلك في ذلك
المجلس وفي مجلس آخر ان عليه لفلان الف درهم من ثمن هذا العبد والعبد
واحد ففي هذا الوجه لا يلزمه مال واحد على كل حالة في المقر جميعاً (قاضيخان )

فايده
اقرار کرد بصدر درم در دو مجلس
پس اینصد درم است


جلد ششم ۵۰ كتاب الاقرار

ولو اتحد السبب والمال الثانى اكثر يجب المالان وعند هما يلزم الاكثر
سالخانى (تكملة) وان كان السبب مختلفا بان قال لفلان على
الف درهم من ثمن هذه الجارية ثم قال لفلان على الف درهم من ثمن
هذا العبد ففى هذا الوجه يلزمه المالان فى قولهم سواء اقر بذلك
فى موطن احداو موطنين (قاضیخان) وفى البزازية جعل الصفة
كالسبب حيث قال ان اقر بالف بيض ثم بالف سود فمالان و لوادعى
المقر له اختلاف السبب وزعم المقر اتحاده او الوصف فالقول للمقر
(تكملة رد المحتار) وان لم يضف لاقراره الى سبب لكن عقد على نفسه مالما
صكا فان كان الصك واحدا كان المال واحدا عند الكل وان عقد على نفسه
صكين كل صك بالف درهم واشهد على ذلك لزمه المالان على كل حال
واختلاف الصك يكون بمنزلة اختلاف السبب وان لم يعقد صكا ولكنه اقر مطلقا
فان كان اقراره الاول عند غير القاضى بحضرة الشاهدين واقراره الثاني عند القاضي
يلزمه مال واحد (قاضیخان) وكذا ان اقر او لا عند القاضي ثم اقر في مجلس آخر
عند غير القاضي كذا فى الخلاصة (عالمگیری) وكذا لو اقر او لا عند القاضي بالف اثبت القاضي
ذلك في ديوانه ثم اعاده الى القاضي في مجلس آخر فاقر بالف وادعى الطالب المالين والمطلوب
يدعى انه مال واحد كان القول قول المطلوب وان كان الاقراران بحضرة غير القاضي
اوكان الاقراران الاول عند القاضي والثانى عند غيره فان كان اشهد على كل اقرار شاهدا
واحدا فالمال واحد عند الكل كان ذلك في موطن او موطنين وان اشهد على اقراره الاول
شاهدا واحدا وعلى الثاني شاهدين او اكثر في مجلس اخر يكون المال واحدا (قاضيخان)


باب الاقرار
۵۱
جلد پنجم
دونیکه مردی اقرار کرد بر نفس خود بصد درم و ما به کرد انمقد رساما بعد ازان اقرار کرد بران
بصد درم دیگر جاو شاه کردانید در مقدا دیگر این اقرار کننده گفت که آن در مها نیکه اقرار بران
کرده ام یکهدیست و طلب کننده حق گفت که آن در مباد و حده است پس این مسئله بر چن دسمرت
یا نسبت اقرار خود را بسبی کرده میباشد و ان سبب در هر دو اقرار یکی میباشد یا سبب کے اقرار
مخالف میباشد از سبب دیگر اقرارش و یا اینکه نسبت اقرار خود را بسببی کرده نمیباشد پس
اگر سببت انرا بیک سب کرده بود چنانکه گفته بود که فلائرا بر من هزار درم است از سبب بهایت
این غلام بعد ازان افراز کرد در همان مجلس یا در مجلس دیگر برینکه فلائرا بر من هزار در است از
سبب بهای اینغلام و حال انکه غلام یکی بود پس درین وجه لازم میشد، مروری یکو یک مال در هر حال
بقول همه علماء مارچ واکر سبب یکی بود و مال دوم زیاده نر بود ا رمال اول لازم میشود بر اقرار
کننده هر دو مال ونزد صاحبین رحمهم الله تعالی لازم میشود برا و زیاده تر آن دومال واکر سیب
اقرار یک با دیگر خود مخالف بودند یا بطریق که اقرار کند و گفت که مرفلائرا بر من هزار درم است
بسبب بهای این کنیز بعد ازان گفت که مران فلائرا بر من هزار درم است بسبب بهای اینغلام
پس در یتوجہ لازم میشود بر وی هر دو مال در قول ہر مساما نان ما رحهم اللہ تعالیٰ برا برست در بین
حکم انکه اقرار کرده باشد بآن در یک جای ورد و جا دور فتا وای بزاز به حکم صفت را مانده حکم سبب
کردا نید است در آنجا که گفته است که اگر اقرار کرد بهزار درم سفید بعد ازان بهزار درم سیاه مش
وار پس لازم است بر او هر دو مال واکر دعوی کرد شخصی که اقرار برای او شده اختلاف صیہ
و دعوی کرد اقرار کننده یک بودن آنرا یا دعوی کرد اختلاف کا غذا شقه یا اختلاف وصف را
پس معتبر قول اقرار کننده است و اکر نسبت اقرار خودرا بسیبی نکرده بود ولیکن نوشته بود
بر نفس خود با عمال کاغذ وثیقه را پس اگر آن کاغذ د یثیقه یکی بود در پنجصورت اعمال یکی میباشند نند


جلد پنجم
۵۲
کتاب الاقرار

همه امامان ما رحمهم الله تعالی و اگر نوشته بود بر نفس خود دو کاغذ وثیقه را و در هر کاغذ وثیقه
نوشته بود هزار درم را و شاهد گرفته بود بر آن لازم است بروی هر دو مال بهر حال و اختلاف کاغذ
وثیقه بمنزله اختلاف سبب است و اگر نوشته نبود کاغذ وثیقه را ولیکن بمطلق اقرار کرده بود
پس اگر اقرار اول او نزد غیر قاضی بود بحضور دو گواه و اقرار دوم او نزد قاضی بود لازم میشود بروی
یکمال و همچنین حکم است اگر اقرار کرد اول نزد قاضی بعد ازان اقرار کرد در دیگر مجلس نزد غیر قاضی
همچنین ذکر شده است در کتاب خلاصة الفتاوی و همچنین اگر اول اقرار کرد نزد قاضی و نوشت
قاضی آن اقرار او را در دفتر خود و بعد ازان بازگردانید اقرار خود را نزد قاضی در دیگر مجلس و اقرار
کرد بهزار درم و دعوی کرد طلب کننده حق هر دو مال را و دین دار دعوی کرد که هر دو مال یکی است
معتبر قول دین دار است و اگر هر دو اقرار نزد غیر قاضی بود یا اقرار اول نزد قاضی بود و اقرار دوم
نزد غیر قاضی بود پس اگر بر اقرار خود یک شاهد گرفته مجلس آنحال یکی است نزد همه علماء ما رح
برابر است که این اقرار در یکجا باشد یا در دو جا و اگر با قرار اول خود یک شاهد گرفته بود و برا قرار دوم
خود دو شاهد یا زیاده از ان در دیگر مجلس گرفته بود درینصورت آنمال یکی میشود وان اشهد
علی اقراره الاول شاهدين واشهد علی اقراره الثاني في موطن اخر
شاهدين فعند ابي يوسف ومحمد رحمهما الله تعالى المال واحد سواء اشهد
على اقراره الثانى الشاهدين الاولين أو غيرهما وعند ابي حنيفة رحمه الله عليه
ان اشهد الشاهدين الاولين فالمال واحد وان شهد غيرهما يلزمه المالان ظاهرة
هكذا ذكر الجصاص رحمه الله وذكر الجصاص رحمه الله على عكس هذا كذا في محيط السرخسي رعاير
واگر بر اقرار اول خود دو شاهد را گرفته بود و بر اقرار دوم خود نیز دو شاهد گرفته بود در موضع دیگر
پس نزد صاحبین رحمهم الله تعالی یکمال لازم است بروی برابرست که شاهد گرفته باشد


جلد پنجم
۵۳
كتاب الاقرار
بر اقرار دوم خود دو شاهد اول را و يا غير ايشانرا و نزد امام ابوحنيفه رح اگر شاهد کردانیده بود همان شاهدان
اول را پس بر او يکمال لازم ست واکر شاهد كردانیده بود غیر ایشانرا لازم میشود بروی هر دو مال
در ظاهر روایت همچنین ذکر کرده است امام خصاف رح و ذکر کرده است امام جصاص رح عکس این را
همچنین ذکر کرده شده است در کتاب محیط شمسى رح وان كان الاقرار في موطن واحد
فان عند ابي يوسف ومحمد رحمهما الله تعالى يكون المال واحد بكل حال واما
عند ابي حنيفة رحمة الله عليه اذا شهد على اقرار الاول شاهدین ثم يشهد علی
الاقرار الثانی شاهدان احد او اکثر ففيه قیاس واستحسان فالقیاس على حالهم
ان يكون المال مثنى واستحسن وقال المال واحد واليه ذهب الامام
السرخسى رح هكذا في شرح ادب القاضى للصدر الشهيد حسام الدین (عالمگیری)
واکر اقرار او در يک موضع بود پس بدرستیکه نزد صاحبین رحمهما الله تعالی لازم میشود بر او يکمال
بهر حال اما نزد امام ابوحنيفه رح اگر شاهد گرفت بر اقرار اول خود دو شاهد و بعد از ان شاهدان کرت
بر اقرار دوم خود يكشاهد یا زیاده تر از انرا پس درین حکم قیاس واستحسان ست پس قیاس فول
امام اعظم رحمة الله عليه این است که آنمال دو باشند و حکم کرده ست امام اعظم رح باستحسان وكفتة
که آنمال یکی ست و بر اینقول رفته است امام سرخسی رح همچنین ذکر شده است در شرح ادب القاضی
تصنیف امام صدر شهید حسام الدین رح وان جاء بشاهدين على اقراره بالف ثم
جاء بشاهدين آخرين على اقراره بالف ولا يدرى ان ذلك كان في موطنين
في موطنين ولعنى الشهود ذلك تاما لا الا ان يعلم انه كان في موطن واحد (قاضيخان)
واکر آن شخصیکه اقرار برایش شده آورد دو شاهد را باقرار اقرار کننده بهزار درم بعد از ان آورد دو نفر
شاهد ديكر را بر اقرار او بهزار درم و معلوم نبود اینکه آن دو اقرار در یک موضع بودند یا در دو موضع ولایتی


جلد پنجم
۵۴
کتاب الاقرار

کرده بودند شاهدان بجای آن اقرار را پس اینچیزها نیکو شاهدی بران داده اند و و مال است مگر
اینکه معلوم باشد که آن اقرار در یکجای بود و فی نوادر ابن سماعة عن ابي يوسف رحل
ادعی علی رجل الف درهم ومائة دينار وكانت الالف بصك قد كتب عليه كتب
فيه ان لاشیء علیه غیرها وكانت المائة الدينار في صك وكتب فيه ان
لاشیی علیه غیرها والوقت واحد او لا وقت فيهما فالمال كله لازم كذافي المحيط (عالمگيري)
و در نوادر ابن سماعه رح از حضرت امام ابو یوسف رح روایت شده است که مردی دعوی کرد
برمردی هزار درم و صد دینار را و آن هزار درم در کاغذ وثیقه بود و دران کاغذ نوشته بود اینکه
هیچ چیزی نیست بر اقرار کننده غیر آن هزار درهم و آن دینار ها در دیگر کاغذ وثیقه بود و در آن کاغذ نوشته
بود اینکه هیچ چیزی نیست بر اقرار کننده غیرآن صد دینار و وقت هردو اقرار یکی بود یا نوشته نبود
وقت دران دو کاغذ وثیقه پس همه مال از درم ها و دینارها لازم است بر اقرار کننده همچنین ذکر شده است
در کتاب محیط ان شهد شاهدان علی الف سود وشاهدان علی الف بيض فهما مالان
ولواقر بالف درهم ومائة دينار في موطن ثم اقر في هذا الموطن في هذا المجلس بالف درهم
في اختلاف زفر ويعقوب الله يلزمه الا الف درهم ومائة دينار في قول ابيحنيفة وابي يوسف (قاضيخان)
واگر شاهدی دادند دو شاهد بر شخصی هزار درم سیاهش داد و شاهدی دادند دو شاهد دیگر بر او هزار درم
سفیدس و پس آن دوچیزیکه شاهدی بان داده شده دو مال است و اگر اقرار کرد بهزار درم و صد
دینار در یکجا بعد ازان اقرار کرد در همانجا در همان مجلس بهزار درم ذکر شده است در کتاب اختلاف
امام زفر و امام ابو یوسف رحمہما الله تعالی اینکه لازم میشود بر اقرار کننده هزار درم و صد دینار در قول
شيخين رحمها الله تعالی وفى نوادر هشام عن محمد رح اذا اشهد رجل شاهدين على نفسه آخريل
بالف درهم الى شهر واشهد اخرين على نفسه بالف درهم الى شهرين فهما مالان كذا في المحيط (عالمگیری)

فایده
شخصی دعوی کرد هزار درهم
و صد دینار را که هزار درم در یک وثیقه
بود که در ان نوشته بود که بدون این
دیگر چیز ینراد است و آن صد دینار
نیز در چنین کاغذ بود

فایده
در شاهدی شاهدان بر شخصی
هزار درم سود و هزار درم
بیضا

نجم الدین الطبع بدار سلطنه کابل بفرمان اعلیا حضرت سراج الملته والدین امیر حبیب الله خان خلد الله ملکه و سلطنته ۱۳۲۹ هجری اعیان


جلد پنجم
۵۵
كتاب الاقرار

در نوادر امام هشام رح از امام محمد رح روایت شده است كه اگر شاهد گردانید مردی دو شاهد را بر خود
برای مرد دیگر بهزار درم تامدة یكماه و شاهد گردانید دو شاهد دیگر را بر خود بهزار درم تا مدة دو ماه پس آن
دو چیز یكه شاهدان بران گرفته دو مال است همچنین ذكر كرده شد و ست در كتاب محیط و لو ان
رجلا اقر و قال قتلت عبدا لفلان و سماه ثم رجع او قال ابن فلان او اخاه وسماه اول يسمه
ثم اقر بمثل ذلك مرة اخرى فقال الطالب قتلت عبدی او ابنان او اخوین فهذا اقرار بقدر واحد
اى باحد واخ ولحد الا ان یكون سمى اسمین مختلفین فحينئذ لزمه اثنان قال القاضی الامام
ابو الحسن علی بن الحسين السغدی رح الجوز ان یكون هذه المسائل على الاتفاق اذا كان
في موضع و هو الصحيح كذا في شرح ادب القاضى للصدر الشهيد حسام الدين رح (عالمگيرى)
و اگر بدرستی مردی اقرار كرد و گفت كه كشته ام غلام فلانرا و نام آن غلام را ذكر كرد یا ذكر نكرد یا
كشته ام پسر فلان را یا برادر فلانرا و نام آن پسر یا برادر او را ذكر كرد یا نكرد بعد از ان اقرار كرد بمانند آن اقرار
اول خود دیگر بار پس این اقرار او اقرار میشود بكشتن یك غلام ویك پسر ویك برادر مگراینكه اقرار كننده
ذكر كرده باشد دو نامی را كه یكی با دیگر خود مختلف باشند پس در ین وقت بر او لازم میشود دو قتل
گفته است قاضی امام ابو الحسن علی بن حسین سغدی رح كه روا است اینکه این مسئله ها بر اتفاق هدا
باشد اگر اقرار او در یکموضع باشد و همین قول صحیح است همچنین ذکر کرده شده است در شرح ادب القاضی تصنیف صدر شهید حسام الدین رح
الباب الرابع في بيا من يصح الاقرار مر لا يصح ومن يصبح منه اقراء
باب چهارم ثابت است در بیان آنكسى كه صحیح است اقرار برای او و در بیان آنكسى كه صحیح
اقرار برای او و در بیان آنكسى كه صحیح میشود از او اقرار من اقر بحمل او محمل وحملين سقطاً حياً
يصح الاقرار والا لا (عالمگيرى) و اگر كسی اقرار كرد بحمل یا برای حمل و بیان كرد

فایده
در تكرار اقرار بقتل

فایده
اقرار بحمل یا برای
حمل

مجله الاحكام
تمت تحریر طبع این کتاب در سنه سوم هجری قمری ۱۳۳۳


جلد پنجم
۵
کتاب الاقرار

سببی را که صلاحیت داشت صحیح میشود اقرار او و اگر بیان نکرد سببی را که صلاحیت داشته
باشد صحیح نمیشود اقرار او و من قال لحمل فلانة علی الف درهم فهذا علی ثلثة اوجه احدها
ان یبیّن سببا صالجابان قال اوصی له فلان ابوه فورثه فاستهلکته فانا ضمین له فصح هذا دعاء
و اگر کسی گفت که مر حمل فلانه را بر من هزار درم است پس این اقرار او بر سه وجه است یکی از ان
وجوه این است که بیان کند سببی را که صلاحیت دارنده باشد چنانچه بگوید که فلان کس وصیت
کرده است برای آن حمل با ان چیز یا بگوید که مرده است پدر او و میراث برده است این چیز را
و من هلاک کرده ام اینچیز را پس اقرار او صحیح است و لازم میشود بروی انمال اقر ان كان القاضي رح
لواوصی لدابة رجل ان تعلف بعلفه يجوز الوصية و فى المحيط فى باب اقرار الصبي والمعتوه
والسكران والاخرس الاقرار للهم لو قال لدابة فلان علی الف درهم او اوصی لها بالعلف
او استهلكته يصح ويكون لصاحبها ( بدايع وعنایه ورد المحتار وتكمله وجوهره)
و من میگویم که گفته است امام اتفانی رح که اگر مردی وصیت کرد برای چارپای مردی باینکه علف داده
شود بان بعد از مردن من رواست آن وصیت او و در کتاب محیط در باب اقرار كودك و كم عقل
و مست و گنگ و اقرار کسی برای ایشان ذکر شده است که اگر شخصی گفت که مر چارپای فلانه را
بر من هزار درم است یا گفت که فلان وصیت کرده است برای آن چهارپای به علف پس هلاک
کرده ام آن علف را صحیح میشود این اقرار او و میشود اینچیز که اقرار بآن کرده است مرصاحب آن
چهار پای را ثم اذا جاءت به حیا فى مدة يعلم انه كان قائما وقت الاقرار بان وضعته لا
من ستة اشهر ما مات المورث والموصى لزمہ ما اقربه وان وضعته لاكثر من ستة اشهر او لستة
لم يستحق شيئا الا ان تكون المرأة معتدة فحينئذ اذا ولدت لاقل من سنتين او لسنتين
يستحق لثبوت النسب الى ان حكما الوجوده فى البطن حين مات المورث والموصى واقتل
به لاكثر


جلد پنجم ۵۱ کتاب الاقرار

به لاكثر من سنتين هو معناه فكذلك لو يستحق شيئا ( هدايه وعينى )
بعد از ان اگر زن حمل را زنده د بیاورد در مدتیکه معلوم میشد که آن حمل موجود بوده بوقت اقرار وی
باینطریق که آنزن زاده بود حمل خود را در کم ان مده ششماه از وقت مردن اشخص که آن حمل از
او میراث میبرد و یا از وقت مردن وصیت کنندہ لازم میشود بر اقرار کننده انچیز یکه اقرار کرده با
و اگر زاده بود حمل خود را در مدت زیاده از ششماه و یا در مدت ششماه حقدار نمیشود این حمل هیچ چیز را مگر
حقدار میشود اگرچه زیاده از ششماه ولداً اورده باشد اگر آنزن درعدت شوهر خود باشد پس درین وقت
اگر زائید در مدت کم از دو سال و یا در مدت دو سال تا که حکم شد بثبوت نسب او پس انحکم که بثبوت
نسب او حکم میشود بوجود حمل د شکم مادر د ر و قتیکه مرده است کسیکه میراث از و برده میشود و کسیکه وصیت
کرده است و اگر آور د آنزن حمل را در مدت زیاده از دو سال و حال آنکه آنزن در عدت شوهر خود بود همچنین
حقدار میشود آن حمل چیز را وانجاء قوله مینا قا لما العوهي المناقا ل لوجبه له فلا دل و ربط قال صاحب
توضیح صحیم و نشو (هدایه) و اگر آنزن انحمل خود را مرده آورد پس آنمال موصیت کننده راست
در صورتیکه گفته باشد که فلان وصیت کرده است بانمال برای انحمل و موروث راست در صورتیکه گفته
باشد که مرده پدر او و آنمال را میراث برده از و پس تقسیم کرده میشود آنمال میان وارثان مورث ولو حكام
لو قال هذا المال بيني ما نصفان نا ذ كر بن او انثيين وا كاهما ذكرا والاخر انني و او كذلك فى الدار
نكون منهما لا ذكر منهما الانقاذ النقر والاكوتامن دا الميعة وان ذكر هما معا بخر الدار الفنة ما
و اگر آنزن دو ولد زنده آورد پس آنمال میان آن هر دو ولد بدو نصف است اگر هر دو ولد نر بودند یا
هر دو ماده بودند و اگر یکی از ایشان نر و دیگر ایشان ماده بود پس در صورت وصیت همچنین است که انمان
میان ایشان بد و نصف است و در صورت میراث انمال میان ایشان برای نر باندازه حصه دو ماده تقسیم
میشود اگر که در ماده هست در حصه های مادر شریکند و این حکم در ان وقتی است که آن دو ولد از اولاد


كتاب الاقرار

مادر مرده نباشند فرحت یکی تصریح کرده اند صبا رحمه الله تعالی علیهما با یکه نزد ما دو اولاد مادر مستحق براد
مورث واقع بودن یارند وثانيها ان یبین سببا مستحیلا بان قال المقر
با على الحمل شيئًا بالف درهم او اقرضنی الف درهم لم يلزمه شئ (هدا)
ونائج وما تكبرى او جد الخلاف ما اذا اقر لرضيع بان عليه الف درهم لقال الصغير منم شين من
البيع اولا قراض او الاجارة فانه صحیح يكذبه (تنابع) وان باب المقرسيا غير مسلح من حقيقة معالم
وجه دوم از ان سه وجه آنست که اقرار کننده بیان کند سببی را که محال باشد با ینطریق که گفته باشد که
فروخته است حمل فلانه زن بر من چیز یرا بهزار درهم یا قرض داد هسست مرا هزار درهم لازم نمیشود اینقرار کننده
باین اقرار صحیح چیزی و اینحكم بخلاف آن ست که اگر اقرار کند شخصی برای طفل شیر خواره باینکه بکوید
هزار درهم این طفل شیر خواره برمن است بسبب فروختن او چیز را بزمن یا بسبب قرضدادن او مرا
يا بسبب اجاره دادن او چیز برا بمن پس بدرستیکه این اقرار صحیح است گرفته میشود اقرار کننده بان اکره
بیان کرده است سببی را که ظاهراً صلاحیت ندارد از ان طفل شیر خواره و ثالثهما ان يعيم الامام
عالمگیری) ولو يبين السبب صلا بان قال لحمل فلانه على الف درهم ولم يزد
عليه لم يصبح عند ابی یوسف رح وقيل ابو حنيفة رح معہ و اختار صاحب الهدا
قول ابی یوسف كا هو دأ به في ترجيح الاعيان وتبعد صاحب الوقاية حيث قراج قول محمد و اما اشارات
الامتحان قول ابی یوسف عليه اكثر الشرا حيث قوه او دليله فظهران والمرح هو المختار اقولا المدارس
وجه سوم از ان سه وجه آنست که معلم نکند اقرار خود را و هرگز بیان نکند سبب را باینطریق که گفته باشم
که بر حمل فلانه زن را بر من هزار درهم است و زیاده نکرد و باشد برین قول خود صحیح نمیشود این اقرار او
نزد امام ابو یوسف رح و بعض علماء ر گفته است که امام اعظم رح درینقول با امام ابو یوسف است
و اختیار نموده است قول امام ابو یوسف رح را صاحب کتاب هدایه بنا بران که عادت او است


کتاب الاقرار
۵۶
در ترتیب مسئله ابو يوسفي او را نمود و سبت صاحب کتاب و غاية البیانست زیراکه از سبر ترک نموده است
قول امام محمد رح را از جهت اشارت بقوت قول امام ابو يوسف رح و بر همین قول امام ابو يوسف رح اکثر
شارحین اند که قوی کرده اند آنرا پس ظاهر شد که قول امام ابو يوسف رح مختار فتوی تر اوست الخ توجيه الچاپیه و رحمدالله
بان قال حمل امتی و حمل شاتی لفلان صح افراره ولزمه وان لم یساق له سبها لان تصحیحه
وهو الوصية من غيره بان كانت الجارية او الشاة لواحد اوصی بحلها له وبناء المقرادر
وربما عالما بوصيته ورثه هذا اذا علم وجوده فى البطن وقت الوصيته وذلك بان یولد
لا قل من ستة اشهر من وقت موت الموصى ان ولد لستة اشهر فصاعدا بعد الموت
فالوصية باطلة الا اذا كانت الجارية فى العدة قال الحدادئ الوصية بالحمل جائزة اذا لم
من المولی و کذا ما فی بطن دابته اذا علم وجوده في البطن و يقدر بعادة مدلا
يتصور ذلك عند اهل الخبرة (زيلعي) لكن الجوهرة اقامدة حمل الشاة اربعة
فائدہ
بیان اندک مدت حمل برای
آدمی و چهار پایان و بیان
مست چوزه کشیدن
واقلها لبقية الدواب ستة اشهر اقول سياتى فى كتاب الوصايا نقلا عن القهستانی
ان اقل مدة الحمل للادمي ستة اشهر و للفيل احدى عشر و للابل والخيل و الحمير سنة
والبقر تسعة اشهر وللشاة خمسة اشهر و مثله للمعز و للسور شهران ولكلبك الم بيعوت
يوما وللطير احدى وعشرون يوما بله به وقد وروده المختار من وجه نبار خيار فيكفيه)
و اگر کسی اقرار کرد حمل کنیزی یا حمل گوسفندی چنانچه گفت که حمل کنیز من و یا حمل پیش من مر فلاند اسبت
صحیح است اقرار وی و لازم است بر وی انچیز که اقرار بان کرده است اگر چه برای آن بیان نکرده باشد
سبی را زیرا که صحیح کردانیدن این اقرار را بوجهی است که وصیت کردن است از غیر اقرار کننده یقینا
که کنیزه کو سفند از کسی باشد و وصیت کرده باشد محل آن برای آنفلان و مرده باشد آن وصیت کننده
و اقرار کنندة وارث وصیت کننده باشد و بمیراث برد و باشد آن کنیز را در حالیکه خیر باشد بوصیت مورث


جلد پنجم
۶۰
کتاب الاقرار

نمود و انحکم بان وقتیست که معلوم باشد موجود بودن انحمل در شکم مادرش در وقت وصیت و انچنان است
که زاده شود بعد کمتر از ششماه از وقت مردن وصیت کننده و اگر زاده شد بمدت ششماه یا زیاده
از ان پس از مردن وصیت کننده پس آن وصیت باطل است مگر باطل نیست اگر آن کنیز در عد
باشد گفته است امام محمد در بحر که وصیت کردن بحمل رواست اگر اتحمل از خواجه نباشد و همچنین بودا
بآن حملی که در شکم چهار پای اوست بشرطیکه موجود بودن آن در شکم مادرش معلوم باشد و اندازه
آن کرده میشود کم مدتی که نزد اهل خبر صورت زادن دانسته باشد چنانچه در کتاب زیلعی ذکر شده است
ولیکن در کتاب جوهره نیزه آورده است که اندک مدة حمل بز و گوسفند چهار ماه است و اندک مدة ان
برای دیگر چهار پایان شش ماه است و من میگویم که زودست که در کتاب وصایا می یاید که در کتا
جامع الرموز نقل کرده است اینکه بدرستی اندک مدت حمل برای آدمی ششماه است و برا
پیل یازده ماه است و برای اسپ و خوک بسال است و برای کاونه ماه است و برای گوسفند پنج ماه است
و مانند گوسفند بز است و برای گربه دو ماه است و برای سگ چهل روز است و برای مرغ
فایده
در اقرار کسی بضامنی برای بیست و یکروز است و لو اقرانه كفل لهذا الصبي عن فلان بالف درهم والصبي لا يعقل
کودکی که سخن گفته نمیتواند ولا يعقل الكفالة باطلة لا ان يقبل عنه وليه الذي له ولاية التجارة على الصبي
علی بحديقة رحمه الله عليهما وان خاطبه من ولى التصرف في النفس لا في المال
كالاخ والعم فان الكفالة منعقدة موقوفة على الاجازة فان ادرك الصبي
ورضى بها جازت فان جمع الكفيان عنهما صح رجوعه هكذا في المحيط (عالمگیری)
و اگر شخصی اقرار کرد که ضامن شده ام برای این کودک از طرف فلان بهزار درم و حال آنکه
آن کودک سخن گفته نمیتوانست و عاقل نبود پس آن ضامنی باطل است مگر وقتیکه
قبول کند از طرف آن کودک آن ولی او که مزو را تصرف تجارت است بیان کودک نزد امام نام


جلد پنجم ۶۰ كتاب الاقرار

و امام محمد رح و اگر خطاب کرد با آن ضامن آنوالی كودك كه تصرف در نفس او دارد در مال او مانند
برادر و عمو پس بدرستيكه آن ضامنی منعقد است و موقوف است باجازه او پس اگر آن كودك بالغ
شد و رضا شد بآن ضامنی روا است و اگر رجوع کند انضامن از ان ضامنی صحیح است رجوع او
همچنین ذکر کرده شده است در کتاب محیط و لو اقرانه كفل عن ملك انا ضبط له ان
عامة دراهم واللقيط لا ينكر حاز على الكفيل و لم يلزمه الصبي شي (محیط)
و اگر شخصی اقرار کرد که ضامن شده ام از جانب این كودك برداشته شده و یافته شده برای
فلان بصد درهم و آن كودك برداشته شده و یافته شده سخن گفته نمیتوانست رو است این ضامنی
بران ضامن و لازم نمیشود بران كودك هیچ چیزی اذا اقر الصبى الماذون في التجارة
بدين لرجل يصح اقراه لا بما كان من دين التجارة ولم يصح اقراره با لیس
من دين التجارة و كذلك اقراره بالوديعة والعادية جائز و كذاك قراره بالغصب
وكذلك اقراره بعيب سلعة باعها جائز وكذلك الا قرار بعبد يدير به صيح سقاء
كان العبد من تجارته او لم يكن من تجارته بان ورث من ابيه ولا يصح
اقراره بالمهر والجناية والكفالة كذا في الذخيرة (عالمگیری)
و اگر اقرار کرد كودك اذن کرده شده در تجارت بدینی برای مردی صحیح است اقرار او بآنچیزیکه
از دین تجارت باشد و صحیح نیست اقرار او بآنچیزیکه از دین تجارت نیست و همچنین اقرار او بودیعت
و عاریت روا است و همچنین اقرار او بغصب نمودن چیزی و همچنین اقرار او بعیب متاعیکه فروخته
باشد انزار و است و همچنین اقرار او بغلامیکه در دست او باشد از طرف آن كودك صحیح است بر آبرابر
که آن غلام از تجارت او باشد یا از تجارت او نباشد باینطریق که میراث برده باشد انرا از پدر خود
و روا نیست اقرار او بمهرزن و بجنایت و بضامنی همچنین ذکر کرده شده است در کتاب ذخیره

قاعده
قرار بضامنی از جانب
كودك یافته شده برای
--۱۶۱--
قاعده
اقرار كودك اذن کرد
بدینی برای مردی

اقرار او بغلام که در دست او باشد صحیح است


كتاب الاقرار
جلد پنجم

فایده
در اقرار كودك منع شده
از تصرف و شخص بيهوش
و كه عقل و خواب برده

اقرار الصبي المحجور عليه و المعتوه والمغمي عليه والنائم باطل وغيرهم سائغ وشرطهم كذا في محيط السرخسي علي رحمة
اقرار كودك منع شده از تصرف و شخص كم عقل و كسيكه بيهوشي براو آمده باشد و شخص خواب برده
باطل ست بمنزلة باقي تصرفات ايشان همچنین ذكر كرده شده است در کتاب محيط سرخسي رحمة الله

فایده
در اقرار مست

واقرار سكران جائز بالحقوق كلها الا بالحدود الخالصة لله تعالي والردة بمنزلة سائر
تصرفات السكران كانعقاد الضمان كذا في الكافي (عالمگيري) واقرار مست رواست در همه حقها مگر روانیست در حدها
خالصة حقتعالي و مرتد شدن بمنزلة باقي تصرفات ست که جاری و صحیح میشود از مست چنانکه صحیح میشود
از هشیار همچنین ذکر کرده شده است در کتاب كافي ولو اقر الحر لعبد تاجر او محجور عليه بدین او بعین
ولم يصدق مولاه اخذه من المقر بخلاصة العبد لم يكن كذلك ولو اقر الحر لعبد بوديعة خافق
العبد انه لغيره فان كان ذلكم الاقرار و ذلكم محجورا عليه قراء له بالغير باطل (مبسوط)
و اگر اقرار کرد مرد آزاد برای غلام تاجر یا برای غلام منع کرده شده از تصرف بدینی یا بمال معینی پس اراده
کرد خواجه او گرفتن آن دین یا المال را از اقرار کننده در حال غائب بودن آنغلام درینصورت نمیشود
مر او را این گرفتن و اگر اقرار کرد مرد آزاد برای غلامی بودیعتی پس اقرار کرد آن غلام که آن ودیعت
از دیگر شخص است پس اگر آن غلام را اذن کرده شده بود در تجارت رواست اقرار او و اگر منع شده
بود از تجارت پس اقرار او بآن ودیعت برای دیگری باطل است اذا اقر العبد المحجور بلد سرقه انه لا يقع
فعفي احدهما لم يكن للآخر مال في عنقه و لو اقر بسرقة لا يجب في مثلها القطع كان اقرار هم
باطلا في حق المولى كذا في الحاوي (عالمگيري) وقتيكه اقرار کرد غلام منع شده از تصرف بخون
عمدا و مر آن کشته شده را دو ولی بود و عفو کرد یکی از یشان نیست مران دیگرو لی را مالی در ذمه آن غلام
و اگر اقرار کرد بدزدیکہ واجب نمیشد در مثل آن بریدن دست این اقرار او باطل است در حق خواجه او
همچنین ذکر شده است در کتاب حاوي اقرار العبد المسرح الاجنبي بدين او وديعة او غصب صحيح

فایده
در اقرار مرد آزاد برای غلام
تاجر یا غلام منع کرده شده
از تصرف

فایده
در اقرار غلام سود اگر برای بیگانه
بودیعتی یا دینی یا غصبی یا اجاره
یا خواجه خود


جلد پنجم
۶۳
کتاب الاقرار

او اجارة جائز وان كان عليه دين يحيط بقيمته وما في يده وان لم لمولاه
لمولاه
بدين عليه او وديعة في يده و عليه دين مستغرق لم يجز اقراره ولا
عليه
اقرار العبدل لنا جو للاجنبي بجناية ليس فيها قصاص واذا اقر يقتل عمدا جاز اقراره و
القصاص وكذا اذا اقر على نفسه بجميع موجب بحد كالقذف والزنا وشرب الخمر(مبسوط)
ولو اقر بسرقة يجب فيها القطع اولا يجب فالمودمصدق على ذلك كذا في المحات (عالمگیری)
واقرار غلام سودا گر برای بیگانه بدینی یا ودیعتی یا غصبی یا فروختی یا باجاره دادن چیزی رواست اگرچه
بر او دینی باشد که فرا گیرنده باشد قیمت او را و انچیزیرا که در دست اوست و اگر اقرار کرد برای خوا
خود بدینی بر خود یا بودیعتیکه در دست او بود و بر او دینی بود که فراگیرنده قیمت و مال او بود روا نیست
این اقرار او و روا نیست اقرار غلام سودا گر برای بیگانه بجنایتی که دران قصاص نباشد و اگر اقرار کرد
بکشتن کسی بقصد رواست اقرار او و لازم ست بر او قصاص و همچنین رواست اگر اقرار کرد برخود
بسبیکه واجب کننده حد باشد مانند قذف و زنا و آشامیدن خمر و اگر اقرار کرد بد ز دیکه واجب باشد دوران
قطع دست یا واجب نباشد پس او را مستعکوی کرده شده است در اقرار خود همچنین ذکر کرده شده است
در کتاب حاوی ولا يجوز اقراره بمهر امراة ولا كفالة بنصر ولا بمال ولا بعتق عبده ولا بكتابته
ولا بتدبيرة واذا اقر بنكاح امرأة جاز اقراره غير ان المولى له ان يفرق بينهما (مبسوط)
و روا نیست اقرار کردن غلام اذن کرده شده بمهر زنی و نه بضامنی سرو نه بضامنی مال و نه رواست
اقرار او بآزاد کردن غلام خود و نه بمکاتب کردن و نه بمدبر کردن غلام خود و وقتیکه اقرار کرد بنکاح
زنی رواست اقرار وی مگر اینکه خواجه و را میرسد که جدائی کند ما بین آنغلام وزن او و اقرار العبد الحجر
بالطلاق جائز لان اقرار العبد المحجوب بالطلاق جائز فاقرار الماذون اولى
كذا في المحیط (عالمگیری) و اقرار کردن غلام سودا گر بطلاق زن خود رواست زیرا که

فایده
در اینکه روا نیست اقرار
غلام مهر زن را بضامنی و
بر آزادی غلام او و بمکتاب
کردن و مدبر کردن غلام

فایده
در اقرار غلام ماذون
بطلاق زن خود

اقرار کردن غلام بطلاق زن خود روا نیست اگر چه اذن داده شده باشد بمهر زن خود (عالمگیری)