Afghanistan Digital Library

adl0150

http://hdl.handle.net/2333.1/p5hqbzr9

[ILL]
رساله اول دینیات
[ILL]

This is a PDF version of an item in New York University's Afghanistan
Digital Library (http://afghanistandl.nyu.edu/). For more information about
this item, copy and paste the "handle" URL above into a web browser.
When referring to or citing this item please use the "handle" URL
and not this document or the URL from which you downloaded it.

All works presented on New York University's Afghanistan Digital Library website are, unless
otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely
reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.
NYU Libraries, Digital Library Technical Services, dlts@nyu.edu


قال النبی صلی اللہ علیہ سلم
مُرُوا صِبْیَانَکُمْ بِالصَّلٰوۃِ اِذَا بَلَغُوْا سَبْعًا وَاضْرِبُوْھُمْ
عَلَیْھَا اِذَا بَلَغُوْا عَشْرًا
یعنے پیغمبر صلی اللہ علیہ وسلم فرمودہ است۔ امرکنید کودکان خودرا
با دای نمازچون ہفت سالہ شوند۔ و بزنید آنہارا بترک نمازچون دہ سالہ شوند
رسالہ اول دینیات
کہ بعد از
تصدیق قاضی القضاة افغانستان وعلمای ممبران
التحقیقات الشرعیہ برائے تعلیم دینیات مکاتب ابتدائیہ۔
حسب الامر حضرت عالی متعالی معین السلطنہ
صاحب افخم در مطبع سنگی دارالسلطنہ
کابل طبع شد ..
(سنہ ۱۳۳۵)


در تاریخ بیست چهارم شهر ربیع الثانی طبع شد


۳
بسم الله الرحمن الرحیم
حمد بیحد برب عز و جل نعت بیحد باحمد مرسل
بر روان صحاب و آل کرام در رحمت کشاده باد مدام
چون از میاسن وجود مسعود اعلیحضرت شهریار
دیانت آثار اولی الامر مقدس ما اعلیحضرت
سراج الملۃ والدین خلد الله تعالی ملکه
الحمد لله تعالی امر تعلیم و تربیت تاسیس
یافته و از حسن توجّهات بلیغۀ حضرت عالی
معین السلطنه صاحب افخم اطال الله
تعالی عمره که بر طبق اوامر سنيّه و هدايات


۴
شریف اعلیحضرت والا در انتظامات تعلیمیه جهد
بلیغ نموده از وقتیکه نظارت معارف عمومیه
دولت در وظایف ذات عالی شمولیت
یافته با اینکه مدت قلیلی گذشته مگر بفضله تعالی
حالت تعلیمیه و نظامیه مدارس و مکاتب
ترقی نمایانی نموده است و تعداد طلبه
مدارس دارالسلطنه کابل هزاران هزار گشته بنا برین
رسایل تعلیمیه نیز زیاده بکار شده این است
که رساله اول دینیات که در ابتدای تأسیس
مدرسه مبارکه حبیبیه تالیف شده و تعداد
کثیری ازان بطبع رسیده بود بتمام رسید اکنون
حسب الامر حضرت عالی ممدوح در مطبع سنگی
دار السلطنه کابل بار دوم امر طبع آن صادر
شد از حضرت احدیت جل مجده بصد نیاز


۵

خواهانیم که وجود مسعود اعلیحضرت شهریار دین
مراحم شعار مارا بر اریکه سلطنت اسلامیه
مستدام داشته ترقی و تعالی دینی و دنیوی
و مادی و معنوی ملت باحمیت افغانیه
را در ظل عاطفت شان زیاده بر زیاده
گرداند؛ وحضرت عالی متعالی معین السلطنه
صاحب افخم را که قلباً پیرو اعلیحضرت شهریاری
و ذاتاً متوجه تحصیل رضای متبوع مقدس
خود میباشند در عامه خدمات دولت
و امر تعلیم و تربیت و تهذیب اخلاق افراد
ملت موفق و کامیاب گرداند اللهم آمین
(المؤلف حقیر عبدالرب افندم)


بسم الله الرحمن الرحیم
تکبیر تحریمه اللهُ اَکْبَرُ .
ثنا سُبْحَانَکَ اللَّهُمَّ وَ بِحَمْدِکَ وَ تَبَارَکَ اسْمُکَ
وَ تَعَالَى جَدُّکَ وَ لَا اِلَهَ غَيْرُکَ .
تعوذ اَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ .
تسمیه بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ .
سوره فاتحه اَلْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ . اَلرَّحْمَنِ
الرَّحِيمِ . مَالِكِ يَوْمِ الدِّينِ . إِيَّاكَ نَعْبُدُ
وَ إِيَّاكَ نَسْتَعِينُ . اهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِيمَ
صِرَاطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ غَيْرِ


الْمَغْضُوْبِ عَلَيْهِمْ وَلَا الضَّآلِّيْنَ امِيْنَ
سوره اخلاص بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيْمِ
قُلْ هُوَ اللهُ اَحَدٌ، اَللهُ الصَّمَدُ، لَمْ يَلِدْ، وَ
لَمْ يُوْلَدْ، وَ لَمْ يَكُنْ لَّهُ كُفُوًا اَحَدٌ،
تکبیر اَللهُ اَكْبَرُ
تسبیح رکوع سُبْحَانَ رَبِّيَ الْعَظِيْمِ ۳ دفعه
تسمیع سَمِعَ اللهُ لِمَنْ حَمِدَهُ
تحمید رَبَّنَا لَكَ الْحَمْدُ
تکبیر اَللهُ اَكْبَرُ، تسبيح سجده، سُبْحَانَ رَبِّيَ الْاَعْلٰى ۳
تکبیر اَللهُ اَكْبَرُ
تشهد اَلتَّحِيَّاتُ لِلّٰهِ وَالصَّلَوَاتُ وَالطَّيِّبَاتُ
اَلسَّلَامُ عَلَيْكَ اَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللهِ وَبَرَكَاتُهُ اَلسَّلَامُ
عَلَيْنَا وَعَلٰى عِبَادِ اللهِ الصَّالِحِيْنَ اَشْهَدُ اَنْ لَّآ
اِلٰهَ اِلَّا اللهُ وَاَشْهَدُ اَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُوْلُهُ


٨
درود اَللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ عَلَى آلِ مُحَمَّدٍ كَمَا
صَلَّيْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَ عَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ
اَللَّهُمَّ بَارِكْ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ عَلَى آلِ مُحَمَّدٍ كَمَا بَارَكْتَ
عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَ عَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ .
دعا اَللَّهُمَّ رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَ فِي
الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَ قِنَا عَذَابَ النَّارِ .
سلام السَّلامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللهِ .
دعای قنوت اَللَّهُمَّ إِنَّا نَسْتَعِينُكَ وَ نَسْتَغْفِرُكَ
وَ نُؤْمِنُ بِكَ وَ نَتَوَكَّلُ عَلَيْكَ وَنُثْنِي عَلَيْكَ الْخَيْرَ وَ
نَشْكُرُكَ وَلاَ نَكْفُرُكَ وَ نَخْلَعُ وَ نَتْرُكُ مَنْ يَفْجُرُكَ اَللَّهُمَّ
إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَلَكَ نُصَلِّي وَ نَسْجُدُ وَإِلَيْكَ نَسْعَى وَنَحْفِدُ
وَنَرْجُوا رَحْمَتَكَ وَنَخْشَى عَذَابَكَ إِنَّ عَذَابَكَ بِالْكُفَّارِ مُلْحِقٌ
دعای بعد از نماز فرض اَللَّهُمَّ أَنْتَ السَّلاَمُ وَمِنْكَ السَّلاَمُ وَ
إِلَيْكَ يَرْجِعُ السَّلاَمُ حَيِّنَا رَبَّنَا بِالسَّلاَمِ وَأَدْخِلْنَا


۹

دارَ السَّلامِ تَبَارَكتَ رَبَّنا وَتَعالَيتَ يا ذَا الْجَلالِ وَالاكْرامِ
طریق وضو
چون وضو را شروع می کنی رو بروی قبله
بر جای بلند نشسته اوّل بِسمِ الله العلیّ العظيمِ
وَالحَمدُ للهِ عَلَی دِينِ الاِسلَامِ بخوان باز نيّت وضو
را نموده باين طريق نَوَيتُ اَن اَتَوَضّاَ لِرَفعِ
الَحَدثِ وَ اسْتِبَاحَةِ الصَّلوةِ .
باز هر دو دست را تا بند های آنها سه دفعه بشوی
بعد ازان بدست راست سه دفعه آب گرفته در
دهن انداخته بشوی اگر روزه دار نباشی یک
دفعه غرغره نیز بکن و مسواک بهر حال بکن اگر
مسواک نباشد انگشت شهادت بجای مسواک
است بعد از شستن دهن بدست راست


۱۰
آب گرفته سه دفعه بینی خود را شسته بدست چپ
بیفشان و صاف کن باز سه دفعه بر روی خود
آب انداخته بشوی باز هر دو دست را تا
آرنجها سه سه دفعه بشوی اوّل دست راست
دوم دست چپ باز آب جدید گرفته همۀ سر
خود را مسح کن و گوشها و گردن خود را نیز بهمان
آب سر مسح کن باز هر دو پای خود را تا
شتالنگ سه سه دفعه بشوی اوّل پای
راست دوم پای چپ .
تیمم
اگر آب یافته نشود یا از ضرر آن ترس باشد
پس در عوض وضو و غسل نیت تیمم کرده شود
باین طریق نویت ان اتیمم لرفع الحدث


١٣
وَ استبَاحَةِ الصَّلٰوةِ - و ترتیب تیمم چنانست - که
اوّل خاک پاک یا چیزی که بر آن خاک پاک
باشد طلب کرده شود و هر دو دست خود را
بر آن زده بر روی خود بمالد باز دفعهٔ دوّم هر
دست را بر خاک زده هردو دست خود را
تا آرنجها بمالد چنانچه در وضو شسته می شد.

اذان
در پنج وقت نماز در مسجدی باید که اذان
گفته شود و اذان گوینده را مؤذن گفته میشود
و مؤذن می باید که در جنوب شرقی مسجد ایستاده
شود برجای بلند و هر دو انگشت شهادت
خود را در سوراخهای گوش های خود گذاشته
بآواز بلند بگوید - اَللّٰهُ اَکْبَرُ اَللّٰهُ اَکْبَرُ اَللّٰهُ اَکْبَرُ اَللّٰهُ اَکْبَرُ -


۱۲
اَشْهَدُ اَنْ لَا اِلٰهَ اِلَّا اللهُ - اَشْهَدُ اَنْ لَا اِلٰهَ اِلَّا اللهُ
اَشْهَدُ اَنَّ مُحَمَّدًا رَّسُولُ اللهِ - اَشْهَدُ اَنَّ مُحَمَّدًا رَّسُولُ
الله بعد ازین روی خود را بطرف راست
گردانیده بگوید حَیَّ عَلَی الصَّلٰوةِ - حَیَّ عَلَی
الصَّلوةِ باز بطرف چپ روی خود را
گردانیده بگوید حَیَّ عَلَی الْفَلَاحِ - حَیَّ عَلَی الْفَلَاحِ
باز روی خود را بطرف قبله کرده بگوید
اَللهُ اَکْبَرُ اَللهُ اَکْبَرُ لَا اِلٰهَ اِلَّا اللهُ - در اذان
صبح بعد از حَیَّ عَلَی الْفَلَاحِ دو دفعه اَلصَّلوٰةُ
خَیْرٌ مِّنَ النَّوْمِ بگوید - بیرون مسجد اگر نماز
بجماعت خوانده شود نیز می باید که اول
اذان گفته شود.


۱۳

جواب اذان
چون اذان گفته شود می‌باید که شنونده همه
کار خود را گذاشته و سکوت نموده بآذان متوجه
شود و گوش بنهد و هر لفظ را که مؤذن بگوید
وی هم بگوید مگر خفیه بزبان خود بگوید و چون
مؤذن حَیَّ عَلَى الصَّلَوةِ و حَیَّ عَلَى الْفَلَاحِ
بگوید شنونده در جواب آن لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ اِلَّا
بِاللهِ بگوید و چون در اذان صبح اَلصَّلوةُ خَیْرٌ
مِنَ النَّوْمِ بگوید وی صَدَقْتَ و بَرَرْتَ در
جواب آن بگوید .

دعاء اذان
چون مؤذن از اذان فارغ شود می‌باید که


۱۴
همه شنوندگان این دعا را بخوانند اَللّهُمَّ رَبَّ هٰذِهِ
الدَّعْوَةِ التّامَّةِ وَالصَّلوةِ الْقَائِمَةِ اتِ مُحَمَّدًا
الْوَسِيْلَةَ وَ الْفَضِيْلَةَ وَالدَّرَجَةَ الرَّفِيْعَةَ وَ
ابْعَثْهُ مَقَامًا مَّحْمُودَا الَّذِي وَعَدْتَّهُ وَارْزُقْنَا
شَفَاعَتَهُ يَوْمَ الْقِيمَةِ اِنَّكَ لَا تُخْلِفُ الْمِيْعَادِ .
بعد ازان در مسجد رفته نماز بجماعت خوانده
شود و زنان در خانه نماز بگذارند و در مسجد
حاضر نشوند .
وقت نماز فجر
از طلوع صبح صادق است تا برآمدن آفتاب
و درین وقت دو رکعت سنّت و دو رکعت
فرض خوانده شود .


۱۵

وقت نماز ظهر
از زوال آفتاب است تا وقتیکه سایه هر چیز دو چند شود غیر از سایه اصلی و درین وقت چهار رکعت سنت خوانده شود و چهار رکعت فرض باز دو رکعت سنت .

وقت نماز عصر
از دو چندی سایه است تا غروب آفتاب و درین وقت چهار رکعت فرض خوانده شود .

وقت نماز مغرب
از غروب آفتاب است تا وقت گم شدن سفیدی که بجانب مغرب میباشد و درین وقت سه رکعت


۱۶
فرض و دو رکعت سنت خوانده شود.
وقت نماز عشا
از گمشدن سفیدی که بعد از سرخیت تا صبح
صادق و درین وقت چهار رکعت فرض و دو
رکعت سنت و سه رکعت وتر خوانده شود.
طریق ادا کردن نماز
برائے ادا کردن نمازی باید بدن و جامۀ
نماز گذارنده و جای نماز او پاک باشد. و
عورت او پوشیده باشد اگر مرد باشد و از زیر
زانو تا زیر ناف وی برهنه باشد نماز او درست
نی شود و همچنین است زن کنیز مگر سینه
و پشت و شکم او نیز عورت است و اگر زن


۱۷
آزاد باشد و ماسوای روی و دو کف
و دو قدم وی برهنه باشد نماز وی صحیح
نمی شود و هر عضوی که عورت باشد به
برهنه شدن ربع آن نماز فاسد می شود حضرت
رسول مقبول عليه الصلوة والسلام همیشه نماز
فرض بجماعت ادا می کردند پس هر مسلمان
که پیروی آنحضرت را بنماید می باید که نماز
فرض بجماعت ادا سازد برای نماز جماعت
اول اذان گفته شود بعد از اذان چون نماز
خوانان جمع گردند یا خود مؤذن یا شخص دیگر
اجازه مؤذن در پس امام ایستاده شده رو
به طرف قبله نموده اقامت بگوید و ترتیب
اقامت چنین است که بی گذاشتن انگشتان
در سوراخ گوشهای خود الفاظ اذان را


۱۸
بزودی بگوید - مگر بعد حی علی الفلاح دو
دفعه قد قامت الصلوة نیز بگوید بعد از آن
باقی الفاظ اذان را بگوید.
جواب اقامت
چون اقامت گوینده به حی علی الصلوة برسد
امام ایستاده شده و مقتدیان صفها را درست
کنند و چون قد قامت الصلوة بگوید امام بطرف
قبله درست ایستاده شده نیت نماز نموده تکبیر
تحریمه بگوید و هر دو دست را تانرمه های
گوشها رسانیده بعد از ان هر دو دست را
زیر ناف گذاشته باین طریق که بدست راست
بند دست چپ را بگیرد یعنی سه انگشت
میانه دست راست را بر بند دست چپ


۱۹
بگذارد و دو انگشت دیگر را که انگشت نر ـ و
انگشت كوچك می باشند بر بند دست چپ
حلقه کند و مقتدی نیر همچنین کند باز امام و
مقتدی همۀ ایشان ثنا را آهسته بگویند و
بعد از ان امام تعوّذ و تسمیه را آهسته خوانده
سورۀ فاتحه بخواند چون امام سورۀ فاتحه تمام کند
پس امام و مقتدیان بآہستگی آمین بگویند بعد
ازان از كلام الله شریف یك سوره یا یك آیۀ
در از یا سه آیت كوتاه امام بخواند .
در نماز ظهر و عصر این همہ قراءت را امام
بآہستگی بگوید و در نماز مغرب و عشا و
فجر بآواز بلند بگوید و در نماز جمعه و عیدین
نیز بآواز بلند بگوید مگر مقتدی درین وقت
ساکت ایستاده باشد و قراءت امام را بشنود


۲۰
و در وقت ایستادن نظر خود را بجای سجده
بیندازد بعد از قرائت - امام بآواز بلند و
مقتدی آهسته تکبیر بگوید و همه ایشان رکوع
کنند اوّل امام دوم مقتدیان باین طریق
که هر دو زانو را بهر دو دست محکم گرفته انگشتان
هر دو دست را کشاده داشته باشند و سر
خود را همراه پشت خود برابر و هموار بگیرند و
همه ایشان در رکوع سه دفعه یا پنج دفعه یا
هفت دفعه بآهستگی تسبیح بگویند و در رکوع
نظر خود را بر پشت پایها بیفگند باز امام بآواز
بلند تسمیع گفته ایستاده شود بعد ازان مقتدیان
نیز ایستاده بجای تسمیع تحمید بگویند و برای
امام گفتن تحمید ضرور نیست باز امام بآواز
بلند و مقتدی آهسته تکبیر گفته همه بسجده روند.


۲۱
در وقت سجدہ اوّل هر دو زانو را بر زمین
بنهند بعد ازان هر دو دست بعد ازان بینی
بعد ازان پیشانی و انگشتان هر دو دست را
باهم چسپانیده در میان هر دو دست روی
خود را بنهند و انگشتان هر دو دست و هر دو
پای را بطرف قبله کنند و بازوهای خود را
از بغل و شکم خود را از رانهای خود دور
دارند و ساقهای خود را از زمین دور دارند
و نظر خود را در حالت سجدہ بر نرمۀ بینی خود
بیفگنند و در سجدہ سه دفعه یا پنج دفعه یا هفت
دفعه تسبیح بگوید باز امام بآواز بلند و مقتدی
بآہستگی تکبیر گفته اندکی بنشینند تا اینکه
اعضای ایشان آرام گیرد - باز اوّل امام
بآواز بلند و دوم مقتدی بآہستگی تکبیر


۲۲
بگویند و باز بسجده بروند و به قسم سابق سجده
کنند بعد ازین امام بآواز بلند و مقتدی آهسته
تکبیر گفته همه برخیزند و اوّل روی خود را از
زمین بردارند و دوّم هر دو دست و سوّم هر
دو زانو را بر داشته ایستاده شوند.
باز رکعت دوم را بطرح رکعت اوّل ادا
کنند مگر ثنا و تعوذ نگویند و چون رکعت دوم
ادا کنند بعد از هر دو سجده تکبیر گفته بنشینند
و نشستن باین طرح باشد که پای راست
ایستاده باشد و پای چپ فرش کرده شود
و بران بنشینند و انگشتان هر دو پای را
بطرف قبله برابر کنند و هر دو دست را بر هر
دو ران قریب دو زانو بنهند و نظر را برسینه
بیفکنند و تشهد بخوانند اگر نماز سه یا چار رکعتی


۲۳
باشد بعد از خواندن تشهد همه برخیزند و باقی
رکعات را نیز بهمین طرح بخوانند مگر درین وقت
امام سورۀ فاتحه بآهستگی بخواند و هیچ آیه و
سورۀ قرآن عظیم را بعد از فاتحه نخوانند و
چون همه در رکعت اخیر تشهد بخوانند - بعد
ازان درود و دعا بخوانند بآهستگی باز امام
بآواز بلند و مقتدیان بآهستگی اوّل بطرف
راست دوّم بطرف چپ سلام بگردانند.
اگر نماز فرض تنها بخواند پس هرچه برای
امام خواندنی بود خود وی تنها بخواند بآهستگی
و نمازهای سنت را نیز بهمان طرح فرض
بخواند مگر در سنت چهار رکعتی لازم است که
در دو رکعت اخیر نیز سوره یا آیت کلام الله
خوانده شود که تنها سورۀ فاتحه کافی نیست.


۲۴
دختران و زنان بالغه نیز بهمین طرح نماز ادا
کنند مگر در وقت گفتن تکبیر تحریمه هر دو دست
را تا بشانه بالا کنند و هر دو دست را بر سینه
بنهند و در سجده شکم را بر رانها بچسپانند
و در وقت گفتن تشهد بر سرین چپ نشسته هر
دو پای خود را بطرف راست برآرند.
کوشش کنید که سوره‌های دراز و آیات
دراز کلام الله شریف را حفظ داشته باشید تا در
نماز قراءت کنید و هر شخص که آیت و سورهای
دراز را یاد ندارد سوره اخلاص را در نماز قراءت
کند.
اگر جماعت بر پا باشد تو بهیچ کار مشغول
مشو و علیحدہ نماز ادا مکن در هر حالت که امام
باشد با وی داخل شو و هر قدر نماز بخواند


۲۵
همراه او بخوان هرگاه چیزی از نماز را امام پیش
خوانده باشد پس بعد از اتمام نماز چون امام
بطرف راست سلام بگرداند تو سلام نگردان و
ساکت بنشین و چون سلام دوم بگرداند تکبیر
گفته برخیز و باقی نماز خود را کامل کن و تفصیل
آن در رساله دوم مذکور است .
و میباید که الفاظ و اذکار نماز بزودی خوانده
نشود هر لفظ را بخوبی آهسته آهسته گفته باش و
هر قدر افعال نماز باشند همه را بآهستگی ادا
ساز بطرف راست و چپ نباید دید و در
دل لحاظ خدا را باید داشت هر چیزی که به
زبان جاری باشد خیال خود را بمعنی آن متوجه
باید کرد تا در خیال بزرگی خدا پیدا شود .
بعد از خواندن نماز امام و مقتدیان را میباید


٢٦

که یک دفعه آیت الکرسی بخوانند و سی و سه دفعه
سبحان الله و سی و سه دفعه الحمدلله و سی و
سه دفعه الله اکبر و یک دفعه لا إله إلا الله وحده
لا شریک له له الملک وله الحمد وهو علی کل
شیء قدیر بآهستگی بخوانند و در اخیر اینهمه دعا کنند
لفظ دعا را امام بگوید و مقتدیان آمین بگویند اگر
علیحده نماز ادا سازند نیز بهمین طرح اوراد ادا
سازند و بعد ازان دعا کنند.
(آیة الکرسی) اَللّٰهُ لَا إِلٰهَ إِلَّا هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ لَا تَأْخُذُهُ
سِنَةٌ وَلَا نَوْمٌ لَهُ مَا فِي السَّمٰوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ مَنْ
ذَا الَّذِي يَشْفَعُ عِنْدَهُ إِلَّا بِإِذْنِهِ يَعْلَمُ مَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ
وَمَا خَلْفَهُمْ وَلَا يُحِيطُونَ بِشَيْءٍ مِنْ عِلْمِهِ إِلَّا بِمَا شَاءَ
وَسِعَ كُرْسِيُّهُ السَّمٰوَاتِ وَالْأَرْضَ وَلَا يَؤُودُهُ حِفْظُهُمَا وَهُوَ
الْعَلِيُّ الْعَظِيمُ (دعا) رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ


۲۷
وَتُبْ عَلَيْنَا اِنَّكَ أَنْتَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا
حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ رَبَّنَا اَفْرِغْ
عَلَيْنَا صَبْرًا وَثَبِّتْ أَقْدَامَنَا وَانْصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ
رَبَّنَا لَا تُزِغْ قُلُوبَنَا بَعْدَ إِذْ هَدَيْتَنَا وَهَبْ لَنَا مِنْ لَدُنْكَ رَحْمَةً
اِنَّكَ اَنْتَ الْوَهَّابُ اَللّٰهُمَّ إِنَّا نَسْئَلُكَ الْهُدٰى وَالتُّقٰى
وَالْعَفَافَ وَالْغِنٰى اَللّٰهُمَّ اغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا وَاهْدِنَا وَارْزُقْنَا
وَعَافِنَا .
نماز بیمار و مسافر
هیچ وقت آدمی را ترک نماز جائز نیست در هر حالت که باشد بالضروره نماز بخواند اگر وضو نتواند یا آب نیابد تیمم کند و اگر ایستاده نماز خوانده نتواند نشسته بخواند و اگر نشسته نیز نتواند خوابیده باشارۀ سر بخواند و ترک نکند ـ و اگر باشارۀ


۲۸

سر نیز نتواند تا خیر کند .

مسافر بجای چهار رکعت نماز فرض دو
رکعت بخواند مگر چون بمقیم اقتدا کند کامل چهار
رکعت ادا سازد و چون مسافر امام باشد و مقتدی
مقیم مسافر دو رکعت نماز خود را خوانده سلام
بگرداند و مقتدی که مقیم است باقی نماز خود را
کامل کند و قرائت نخواند اگر دو رکعت کابل
ادا نموده بود و اگر همراه امام یک رکعت خوانده
بود دران وقت در یک رکعت قرائت
می خواند و در دو رکعت می خواند .

نماز جمعه

در وقت نماز پیشین خوانده شود و دران روز
سنت است که غسل کرده شود و جامه بدل


۲۹

شود و خوشبوئی به بدن خود زده شود باز در مسجد
جمعه رفته چهار رکعت سنت ادا کرده چون
خطیب خطبه بخواند می باید که مردمان ساکت
نشسته خطبه را گوش نهند - و در آن
وقت هیچ نماز سنت و نفل نخوانند - بعد
از خطبه دو رکعت نماز فرض همراه امام خوانده
امام بآواز بلند قراءت بگوید و بعد ازان
چهار رکعت نماز سنت و دو رکعت باز
سنت ادا کرده شود بعد ازان دعا کرده شود .

نماز عیدین

در روز عید فطر غسل کردن مسواک کردن حست
پاک پوشیدن و خوشبوئی زدن سنت است
و بعد از نماز صبح پیش از رفتن به عیدگاه قدرے


شیرینی خوردن نیز سنت است بعد ازان
صدقه فطر ادا کردن واجب است و آهسته
تکبیر گفتن تا وقتیکه به عید گاه برسند نیز سنت
است - نماز عید دو رکعت بجماعت واجبست
باین طریق که در رکعت اول بعد از ثنا و پیش
از فاتحه سه تکبیر بآواز بلند امام بگوید - و مقتدیان
آهسته گفته همه ایشان دست ها را تا گوش ها
رسانیده در میان تکبیرات دست های خود را
بسته نکنند مگر در اخیر تکبیر سوم دست ها را
بسته امام بآواز بلند فاتحه و سوره خوانده به رکوع
بروند و در رکعت دوم اول قرائت گفته بعد
ازان سه تکبیر گفته بطرح رکعت اوّل ادا
نموده برکوع بروند - و چون هر دو رکعت را
ختم کنند امام بر خطبه ایستاده شود و همه مقتدیان


۳۱
بر خطبه گوش نهند و همه کار های خود را واگذار شوند
عید اضحی نیز بطرح عید فطر است مگر در عید
اضحی صدقه فطر نیست و پیش از نماز عید
اضحی روزه داشتن سنت است یعنے از
نماز صبح تا نماز عید اضحی چیزی نخورد و
نیاشامد و در راه عید گاه بآواز بلند تکبیر گفتن
نیز سنت است و دولت مند بعد از نماز
اضحیه کند کیفیت اضحیه در رساله سوم مذکور میگردد
انشاء الله تعالیٰ .
بر زنان نماز عیدین لازم نیست و اگر
بخوانند رواست مگر زنانیکه در برآمدن ایشان
خوف فتنه نباشد .
تکبیر - اَللهُ اَکْبَرُ اَللهُ اَکْبَرُ لَا اِلٰهَ اِلَّا اللهُ وَاللهُ اَکْبَرُ
اَللهُ اَکْبَرُ وَ لِلّٰهِ الْحَمْدُ .


۳۲

روز عید اضحی دہم ذی الحجه می باشد پس
واجب است که از نماز صبح روز نهم تا نماز
عصر روز سیزدہم بعد از هر نماز فرض که بجماعت
ادا شود تکبیر مذکور بآواز بلند گفته شود و
بر هر فرد جدا واجب است و می باید
که متصل خلاص شدن نماز فرض باشد .

نماز وتر

در هر سه رکعت وتر فاتحه و سوره خوانده شود
مگر در رکعت اخیر بعد از فاتحه و سوره دست ها
را بگوش برده و تکبیر گفته دعاء قنوت خوانده شود
و بعد از کامل کردن رکعت سوم تشهد
و درود و دعا گفته سلام گردانیده شود .


۳۳

تراویح
در ماه مبارک رمضان بعد از نماز عشا و پیش
از نماز وتر بیست رکعت نماز تراویح دو دو
رکعت ادا کردن سنت است که بجماعت خوانده
شود و بعد از هر چهار رکعت بقدر همان چهار
رکعت استراحت نمودن سنت است و اگر
تنها بخوانند نیز جایز است .
در تراویح همه ماه رمضان یک ختم کلام الله
شریف سنت است چون ختم کلام الله شریف
نباشد سوره های دیگر در تراویح خوانده شود
خاص در رمضان بعد از تراویح نماز وتر
بجماعت خواندن صحیح است در دیگر اوقات
صحیح نیست و بعد از چهار رکعت چون استرحت


۳۴
کند بنشیند و این تسبیحات را بخواند سُبْحَانَ
ذِى الْمُلْكِ وَالْمَلَكُوتِ سُبْحَانَ ذِى الْعِزَّةِ وَالْعَظَمَةِ
وَالْهَيْبَةِ وَالْقُدْرَةِ وَالْكِبْرِيَاءِ وَالْجَبَرُوتِ
سُبْحَانَ الْمَلِكِ الْحَيِّ الَّذِي لَا يَنَامُ وَلَا يَمُوتُ
سُبُّوحٌ قُدُّوسٌ رَبُّنَا وَرَبُّ الْمَلٰئِكَةِ وَالرُّوْحِ
اَللّٰهُمَّ اِنَّا نَسْئَلُكَ الْجَنَّةَ وَنَعُوْذُ بِكَ مِنَ النَّارِ
يَا خَالِقَ الْجَنَّةِ وَالنَّارِ بِرَحْمَتِكَ يَا عَزِيزُ يَا
غَفَّارُ يَا كَرِيمُ يَا سَتَّارُ يَا رَحِيمُ يَا جَبَّارُ يَا خَالِقُ
يَا بَارُّ اَللّٰهُمَّ اَجِرْنَا مِنَ النَّارِ يَا مُجِيرُ يَا مُجِيرُ
يَا مُجِيرُ بِرَحْمَتِكَ يَا اَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ .

نماز جنازه

هر قدر عزیز و قریب باشد و بمیرد بر مرگ او
فغان و نوحه نباید کرد و صبر باید نمود ـ و بدن


۳۵

- او را شسته در کفن نموده شود - باز بیرون
برده نماز برؤ ادا شود باین طریق که میت را
بطرف قبله سر او بطرف شمال و پای او
بطرف جنوب بگذارند و امام مقابل سینه او
ایستاده مقتدیان هر قدر باشند سه صف
یا پنج صف یا هفت صف که عدد صفوف
طاق باشد ایستاده شوند و نیت ثنا برای
خدا جل شانه و درود برای پیغمبر و دعا برای
میت حاضر نمایند و بقسم باقی نماز ها تکبیر تحریمه
گفته دستهای خود را بسته کنند و امام با
مقتدیان ثنا بگویند باین طریق سُبحَانَکَ
اَللّٰهُمَّ وَ بِحَمْدِکَ وَتَبَارَکَ اسْمُکَ وَتَعَالٰی
جَدُّکَ وَجَلَّ ثَنَاءُکَ وَلَا اِلٰهَ غَیْرُکَ .
در کلیه باست مقتدی هم رساله نفع المسلمین


٣٦

(و بعد از تکبیر دوم این درود بخوانند)
اَللّٰهُمَّ صَلِّ عَلٰی مُحَمَّدٍ وَّعَلٰی اٰلِ مُحَمَّدٍ
كَمَا صَلَّيْتَ وَسَلَّمْتَ وَبَارَكْتَ وَرَحِمْتَ
وَتَرَحَّمْتَ عَلٰی اِبْرٰهِيْمَ وَعَلٰی اٰلِ اِبْرٰهِيْمَ
اِنَّكَ حَمِيْدٌ مَّجِيْدٌ .
(اگر میت بالغ باشد این دعا را بخواند بعد از
تکبیر سوم) اَللّٰهُمَّ اغْفِرْ لِحَيِّنَا وَمَيِّتِنَا وَشَاهِدِنَا
وَغَائِبِنَا وَصَغِيْرِنَا وَكَبِيْرِنَا وَذَكَرِنَا وَاُنْثٰنَا
اَللّٰهُمَّ مَنْ اَحْيَيْتَهٗ مِنَّا فَاَحْيِهٖ عَلَی الْاِسْلَامِ
وَمَنْ تَوَفَّيْتَهٗ مِنَّا فَتَوَفَّهٗ عَلَی الْاِيْمَانِ .
(و اگر میت پسر نابالغ باشد این دعا خوانده شود)
اَللّٰهُمَّ اجْعَلْهُ لَنَا فَرَطًا وَّاجْعَلْهُ لَنَا اَجْرًا
وَّذُخْرًا وَّاجْعَلْهُ لَنَا شَافِعًا وَّمُشَفَّعًا


۳۷
(و اگر میت دختر نابالغ باشد این دعا خواند شود)
اَللَّهُمَّ اجْعَلْهَا لَنَا فَرَطًا وَّ اجْعَلْهَا لَنَا
اَجْرًا وَّ ذُخْرًا وَّ اجْعَلْهَا لَنَا شَافِعَةً
وَّ مُشَفَّعَةً .
در همه تکبیرات دستها را بگوش نبرند مگر
در تکبیر تحریمه و بعد از دعای تکبیر سوم تکبیر
چهارم گفته ایستاده سلام بگردانند چون نماز
جنازه خوانده شود بعد ازان به قبرستان
برده دفن کرده شود .
تمت بالخیر
(بقلم الفقیر سید محمد ایشان الکاتب تحریر شد)


۳۸
نقل تصدیق قاضی القضاة افغانستان
این رساله اولی دینیات از ابتدا الی
انتها مطالعه شد همه مسائل آن مطابق مذهب
حنفی میباشد که هیچ مسئله از ان مخالف مذهب
شریف نیست صحیح است فقط
الراقم قاضی القضاة دستخط سیّد غلام محمّد
رئیس محفل میزان التحقیقات
مهر نائب قضای کابل مهر نائب قضای کابل
ملا میر فضل الله ملا عبدالمجید
مهر نائب قضای کابل مهر مفتی محکمۀ کابل
ملا سیّد احمد ملا شاه ملوک
مهر مفتی محکمۀ کابل - ملا عبدالحکیم


[BLANK PAGE]