صحیفه ۷۷ راپور در باب محاربهٔ میدان ۲۸ می جلد پنجم

جنگی طورپیدو های ما که به هجومهای دیشبهٔ خودشان کشتیهای دشمن را
تار و مار کرده بودند از راههای مختلف بموعد تلاقی یکسر پیش می آمدند.
« ساعت (۵) را (۲۰) دقیقه گذشته بود. در اثنایی که من برای سد کردن
خط رجعت دشمن دستهٔ کشتیهای جنگی کروزورهای زرهپوش خود
را بطرز زنجیر کشف از شرق بسوی غرب ترتیب میدادم از طرف دستهٔ
کشتی های کروزورهای ما که تخمیناً (۶۰) میل در عقب ، و بر استقامت
شمال برفتار بودند خبر داده شد که دستهٔ کشتیهای جنگی دشمن را در جهت
شرق دیده اند ، که بسی ستونهای دود های آن به آسمان بلند میشود .
« بعد از کمی این دستهٔ کشتیهای جنگی کروزورهای مابدشمن نزدیک
شدند و بما اشارت کردند که دستهٔ کشتیهای جنگی دشمن عبارت از ۴ قطعه
زرهپوش و دوکروزور میباشد ، و یکسر بسوی شمال در رفتار است. هیچ
شبهه برای مانماند که این کشتیها عبارت از قسم اصلی ویران شده کی دستهٔ
کشتی های جنگی دشمن خواهد بود. بنابرین دستهٔ کشتیهای جنگی اصلی
ما با دستهٔ کشتیهای جنگی کروزورهای زرهپوش ما برای بستن راه رابر
دشمن بطرف راست تبدیل حرکت کرده بر استقامت شرق رفتار نمودند .
لوی غند های ( توغو ) و ( اوریو ) نیز به دستهٔ کشتیهای جنگی کروزور
ها التحاق کرده در عقب آنها موضع گرفتند . به اینصورت بساعت ده و نیم
در ( ۱۸ ) میل جنوب ( تا که شیما ) دشمن از هر جهت احاطه شده بود .
« این قوت دشمن عبارت بود از کشتیهای زرهپوش ( اوره ل ) و
( نیکولای نخستین ) ، ومحافظهای ساحل ( آپراکسین ) ، و ( سه نیاوین)
وکروزور ( ایزمرود ) که همهٔ آن پنج قطعه میباشد . در همین وقت یک
کروزوردیگر دشمن در استقامت جنوب از بسیار دور پدیدار گردید ، و


صحیفه ۷۸ محاربه روس و ژاپان جلد پنجم

لی خیلی زود باز از نظر پنهان شد.
اینچند پاره کشتی که با قلی ویران شده کنی دسته کشتیهای جنگی دشمن
بود به آندارجه خسارت زده شده بودند که با قسای فایقه ما مجال محاربه کردنرا
نداشتند. و بعد از انکه کر و و ازورهای زرهپوش مايك چند کله بر آنها اندا
ختند قونتز امیرال (نه بوغانوف) که قوماندان این کشتیها بود اشارت کشید که با
همه قوای حربیه که در زیر اداره اوست آرزوی تسلیم شدن را دارد. من
این اشارت او را قبول کردم، و يك خوبی دیگر هم با آنها کردم که افسران شا
ن را اجازه محافظه کردن شمشیرهای خود شان را دادم . تنها کر و و ازور
(ایز مرود) دشمن پیش از کشیده شدن اشارت تسلیم با همه سرعتی که داشت
یکسر بسوی جنوب فرار نموده از پیش لوی غند (توسو) در گذشت، و بسوی
شرق يك راهی برای خود پیدا کرده توانسته از نظر پنهان گردید. درین
اثنا کشتی (شيطوزه) بما التحاق مینمود که از خلیج (آبورایا) عودت میکرد،
و در راه يك مخرب طور پیدوی دشمن را غرق کرده بود.
«وقتی که (شيطوزه) کر بختن سفینه (ایز و مرود) را مشاهده کرد، هماندم
تبدیل استقامت نموده (ایز و مرود) کریزیا را تعقیب نموده اما دشمن برهایی دا
دن گریبان خود کامیاب آمده در جهت شمال به میان مسافات بعیده بحر از نظر
پنهان گردید.
«پیش ازین وقایع، در وقتی که لوی غند (اوربو) بسوی شمال پیش میرفت
بساعت ۷ صبح در جهت غرب يك کشتی دشمن را مشاهده نمود هماندم کشتیهای
(اوتار)، و (نی ناقا) که در زیر قوماندانی کپتان (آریما) بود به تعقیب آن
شتافتند . ساعت (۹) بود که به آن رسیدند، و شناختند که کشتی (سوییه تلانا)
ست برفاقت این کشتی دشمن يك مخرب طور پیدو هم بود. این دو کشتی ما


صحیفه ۷۹ راپور در باب محاربه میدان ۲۸ می جلد پنجم

چون يك کمی بدشمن نزدیکشدند آتش بسیار شدیدی کشادند . و بعد از یکسا
عت محاربه کشتی (سوییه تلانا)ی دشمن را در نزدیکهای خلیج (شی بوک پی
یونغ ) غرق کردند . سفینه (نی تاقا) با مخرب طور پیدوی (موراقومو) که نو
بمددگاری شان رسیده بود (بیستری) نام مخرب طورپیدوی دشمن را که با
( سوییه تلانا) بود عقب گیری نمودند از (۱۱) (۵۰) دقیقه گذشته بود که او را به
ساحل نزديك کرده در زیر فشار گرفتند ، ونهایت در يك خلیج بی نامی انرا غرق
و ناپدیدساختند. مرتبات این دو سفینه که زنده مانده بودندجمله از طرف کشتی
های معاون( اسریكا مارو) ، و(قازوغامارو) رهایی داده شدند .
«در اثنامیکه قسم اعظم دسته کشتی های جنگی مرکب ما که دشمن را اسیر
کرده بودند هنوز در محل وقعه اسیر شدن امیرال (نه بوغاتوف) بودند، و با چهار
کشتی جنگی اسیر شده دشمن مشغول بودندینا گهان از دور کشتی امیرال ( او
شاقوف) مشاهده شده هماندم يك مفرزه بحریه که از کشتیهای (ایواته) و (یاقومو)
مرکب بودند بر او بحمله آوری مقرر شد . يك کمی از ساعت ۸ گذشته بود که این
دو کشتی ما به کشتی دشمن رسیدند، وهماندم تسلیم شدن او را تکلیف کردند .
اما کشتی روس به این تکلیف کشتیهای مابه آتش طوپ جواب دادند . بنابرین
بجز اینکه بر و هجوم برده شود دگر چاره نماند. نهایت الامر کشتی روس را
غرق کردند ، و ۳۰۰ نفر مرتبات آنرا از میان موجهای فروبرنده بحر محیط
رهایی داده اسیر کردند .
« ساعت۳ و نیم بود که (سازانامی) ، و(قازارو)نام مخرب طورپیدوهای
مادو مخرب طورپیدوی دشمن را تخمیناً (٤٠) میل در غرب جنوبی جزیره
های (اولنونغ ) مشاهده کردندکه یکسر بسوی شرق درگریختن بودند. یکی
ازین کشتیهای دشمن که در عقب مانده بود يك بیرق سفیدی برافراشته اشارت


صحیفه ۸۰ محاربة روس و جاپان جلد پنجم

تسلیم شدن خود را نمودار کرد. بنابرین طور پيدوی (ساز انامی) نام ما رفته انرا بدست تصرف خود در اورد. معلوم شد که این مخرب طور پیدوی دشمن ( بی په دودی) نام کشتی روس است . ویس امیرال (روژه ست وه نسکی) با همه ارکان حربیه خود درین کشتی بودند، و جمله شان با طایفه های خود اسیر افتادند . طور پیدوی (فازه روی) ما تا بساعت (٦) ونیم به تعقیب کشتی دیگر روسی دوام ور زید، ولی بگر فتار آوردن آن موفق نشده کشتی كوچك روس گريبان خود را رهایی داد .
لوی غندهای (اوریو) و (یازیما) بساعت (٥) شام کرووازورزرهپوش (دیمتری دونسقوی) دشمن را مشاهده کردند، و هماندم بعقب گیری آن شتا فتند . درین اثنا کشتی های «اوتاوا»، و (نی تاقا) نام ما بهمراه «آزاژیری) و (شیر اقومو) ، و (فوبوكى) نام مخرب طور پیدوها از خلیج (نی پونغ) بر می گشتند . بنابرین از جهت غرب به او تقرب کردند، و هماندم برکشتی مذکور آتش گشادند. و به ینصورت کشتی روس در میان آتشهای مقراضی کشتیهای مادر افتاد و تا بوقت شام که تاریکی شب جهان را فرا گرفت بشدت تمام بمحاربه دوام نموده کر و واز ور دشمن به بدصورت زده و زخمی شد . اما بازهم بشناوری دوام مینمود . تا آنکه در تاریکی شب از نظر نهان گردید. و کرو وازورهای ما آتش خودرا قطع نموده «فوبوکی» و (یاژیما) نام مخرب طور پیدوهای ما بر او حمله آوردند. اما نتیجه مشكوك وغير معین بماند. روز دیگر بوقت صبح این کشتی دشمن در نزدیکی ساحل جزیره های (اولونغ ) دیده شده هماندم از طرف کشتیهای ما بقعر دریا فرستاده شد. مرتبات آن که در جزیره ها برآمده بودند از طرف (قازوغا) ، و ( قوبوكی) جمع آوری شدند .
در اثنایی که قسم اعظم دسته کشتی های جنگی مرکب ما در شمال به این


صحیفه ۸۱ راپور در باب محاربه میدان ۲۸ می جلد پنجم

صورت حاصلات حرکات شدیدانه جوانمردانه خود را بجمع کردن مشغول بودند. در جهت جنوب نیز بسیاری از سفاین حربیه دشمن اسیر میشدند. سفینه های معاون (شینانومارو) و (تنان مارو) و (یاواتا مارو) برای تحریات و تجسسات بوقت صبح (۲۸) می حرکت کرده بودند. این کشتیها بعد از یکمدتی در (۳۰) میل شمال شرقی (قازازاکی) (میصوبی وه لیقی) نام کشتی دشمن را مشاهده کردند که این زرهپوش دشمن یکشب پیشتر با طورپیدهای طورپیدوهای ما زخمدار شده بودند. و درین وقت که سفاین معاونه ما میرسیدند، در حالت غرق شدن بود. کشتیهای معاون ماهماندم بگر فتار کردن آن، و خلاص کردن طایفه آن حاضر شدند. اما ساعت (۱۱) بود که این زرهپوش بسیار بزرگ دشمن نیز در زیر دریا از نظرها نهان گردید.
«در دیگر طرف از ساعت (۵) (۲۰) دقیقه گذشته بود که مخرب طورپیدوی (شیرانووی)، و سفینه معاون «سادومارو» به کشتی جنگی «آمیرال ناخیموف» در «۵» میل شرقی ساحلهای «چوشیما» تصادف کردند که کشتی مذکور در میان یک تهلکه عظیمه مانده بود. در عقب این تصادف «ولادیمیرمونوماق» نام کشتی جنگی دیگر دشمن را دیدند که این هر دو کشتی بحالت غرق شدن بودند. کشتی «سادومارو»ی ماهماندم بتدارکات ضبط کردن آنها آغاز کردند. ولی کشتیهای دشمن آنقدر خسارت زده شده بودند که از هر طرف انهار خنه های حسیمی پیدا شده آبها بشدت دران هجوم مینمود. کشتی ماهم بانقدر توانستند که مرتبات آنها را رهایی بدهند. بساعت «۱۰» هر دوی آنها در زیر بحر پویان شدند. در همین اثنا بود که «غرومکی» نام مخرب طورپیدوی دشمن دران جوار پدیدار شد و دفعته بسوی شمال بره پیمائی آغاز نهاد. (شیرانووی) همان دم اورا عقب گیری کرد و درین اثنا طورپیدوی نمبر (۶۳) نیز رسیده هردوی شان


صحيفه ۸۲ محاربه روس و ژاپان جلد پنجم

بر کشتی دشمن هجوم برده آن را ضبط و طایفه اش را اسیر کردند . اما سفینه مذکو
ر به آنقدر خسار دوچار آمده بود که از ساعت (۱۲) (٤٦) دقیقه گذشته بود که
از سطح آب الوداع ابدی گفته در قعر بحر شتابان گردید .
بعد از محاربه دیگر اقسام دسته کشتیهای جنگی ما و سفاین معاونه ما هر هر
طرف میدان محاربه ، و سواحل همجوار را بخوبی جستجو کرده بسیاری از
مرتبات سفاین غرق شده دشمن را بدست آوردند . همه اسیرانی که درین محا
ر به اسیر دست ما شدند بضمیمه مرتباتی که در کشتیهای اسیر شده بودند به (۶۰۰۰)
هزار آدم بالغ شدند .
« نتیجه محاربه که از روز (۲۷) می بعد از پیشین آغاز ، و در روز (۲۸)
می بعد از پیشین به انجام رسید عبارت از همین بود که بیان گردید . بعد از
محاربه يك قسمی از دسته کشتیهای جنگی ما تا بسیار جاها بسوی جنوب برای
جستجوی دشمن پویان شدند ، ولی دران جهتها هیچ یکی از سفاین دشمن
دیده نشد . تقریباً (۳۸) قطعه کشتی دشمن بداخل شدن دریای (ژاپان) تشبث
ورزیده بودند . که ازین جمله تنها يكچند کرووازور ، ومخرب طورپیدو ،
و يکچند سفينه معاون بی اهمیت از دم سلاح قهر و تدمیر ما گریبان خود را
رهایی داده توانسته اند . درین محاربه عظیمه که دو روز دوام نمود ضایعات
ما تنها بر سه طورپیدو منحصر مانده است . بعضی دیگر سفینه های مانیز اگر چه
کم و بیش دوچار خسار شده اند ، ولی هيچ يکی از آنها بدرجه که از خدمت خود
پس بمانند زده وزخمی نشده اند. ضایعات نفوسی که در همه دسته کشتی های
جنگی ما بوقوع آمده از افسران و نفر بها (١٦٠) مقتول و (٥٣٨) مجروح میباشد .
« در مابین نفوذ و اقتدار این دو قوت معارض یعنی دسته کشتی های جنگی
ما و روس يك فرق بزرگی موجود نبود ، و این راهم اعتراف میکنم که افسران


صحیفه ۸۳ راپور در باب محاربه میدان ۲۸ می جلد پنجم
ومرتبات دشمن به بسیار غیرت و شدت جنگ کردند، ولی باوجود آنهم دسته
کشتی های جنگی ما مظفر آمده نتایج مذکوره را حاصل کردند که اینهم اثر
جسارت ودلاوری خودمانی بلکه از فضایل برگزیده حضرت ایمپراطور ما
يك نشانه علوی ایست. اینقدر کم بودن ضایعات ما نیز بجز تاثیر حمایه ارواح اجدا
دایمپر اطوری بر دیگر هیچ چیزی عطف و اسناد کرده نمیشود . وهمه افسران
و افراد ما كه بيك شدت و دلاوری مردانه حقیقی محاربه کرده اند چون به
سوی این نتیجه مظفریت ، و بی نسبتی ضایعات خود می بینند بجز اینکه آن را
بر اثر شفقت وحمایه ارواح متقدمین حمل نمایند دیگر چیزی گفته
نمیتوانند . »


صحیفه ٨٤ محاربه روس و جاپان جلد پنجم
ملاحظات

در باب محاربه میدان چوشیما
عاقبت الیم – و طرز ساخت سفاین حربیه روس

انجام الم انگیز کشتیهای جنگی روس ازینقرار است :
(١) – کشتیهای زرهپوش روس (٨) قطعه بود (٦) قطعه آن
غرق کرده شد که اینهاست : (قیناز سواروف ؛ الکساندر دوم ؛ بوردینو ؛
اوسلی یابیا ؛ سیسویی وه لیکی؛ ناوارین) دو قطعه آن اسیر شد که اینهاست :
[ اوره ل ؛ نیقولای نخستین ]
(٢) – کروز ا زورها (٩) عدد بود (٤) قطعه آن غرق شد که
اینهاست : [امیرال ناخیموف ، سوبیه تلانا ، و لادیمیر، ایزومرود ] سه
قطعه آن به (مانیلا) فرار کردند ، و در انجا محبوس شدند که اینهاست :
[ اورورا ، اوله غ ، ژه مچوغ ] یکی به بندرگاه (ولادیو وستوك) گریخت
که نامش [آلماز] است .
(٣) – محافظهای ساحل (٣) عدد بود . دو عدد آن اسیر شد که
[اپراکسین، و دیگرش سه نیاوین] بودند. يك عدد آن غرق شد که [امیرال
اوشاقوف] بود .
(٤) – مخرب طورپیدوها (٩) عدد بود (٤) قطعه آن غرق کرده شد


صحیفه ۸۵ ملاحظات در باب محاربه میدان چوشیما جلد پنجم

که اینها ست : [ بوئی نی ، بیستری ، غروءکی ، و یکی دیگر ] . یکی اسیر افتاد که نامش ( بی یه دووی ) بود . یکی در اثنای گریختن به [ شانفهای ] بسبب خساراتی که یافته بود غرق شد ، نامش ( بله ستیاجی ) یکی به شانفهای گریخت و در انجا تجهیزاتش برداشته شده محبوس ماند که نامش [ بودری ] بود . یکی به ولادیوستوک فرار نمود که نامش ( براوی ) بود . آخری آن معلوم نشد که چه شد .
( ۵ ) — کروزر های معاون یکدانه بود که آنهم غرق کرده شد . نامش ( اورال ) بود .
( ۶ ) — واپور های معاون ( ٦ ) قطعه بود . ( ٤ ) قطعه آن غرق کرده شد . نامهای شان [ قامچالقا ، ایرتیش ، آنادیر ، روس ] بود. دو قطعه آن به شانفهای فرار کرده در انجا حبس شدند که نام شان [ قوره آ ، و سویر ] بود .
( ۷ ) — واپور های خسته خانه دو قطعه بود که هر دوی آن اسیر شدند . و یکی بعد از اسیر شدن آزادی داده شد که نامش [ قوستروما ] بود ، و دیگرش که ( اوره ل ) نام داشت در غنایم بحریه داخل شد .
— اجمال —
کشتیهائیکه غرق شده ۲۰ قطعه
کشتیهائیکه اسیر شده ٦ قطعه
کشتیهائیکه گریخته اند و غرق شده ۲ قطعه
کشتیهائیکه ببندر گاههای بیطرف رفته و حبس شده ٦ قطعه
کشتیهائیکه اسیر شده و رهایی داده شده ۱ قطعه
کشتیهائیکه فرار کرده اند ۲ قطعه


صحيفه ٨٦
محاربة روس و ژاپان
جلد پنجم

در روسیه بملیونها نفوس به حوادثی که از آشیای (چوشیما) بیاید منتظر بودند . حتی این انتظار بتمام ساکنان کره زمین شامل بود .
آرزوی شدیدیکه در دلهای روسها برای غالبیت دسته کشتیهای جنگی شان جایگیر شده بود اگر بگمان یگان حساب میشد يك جمع بسیار بزرگ وحشتناکی از امید تشکیل مینمود ! قسم اعظم مردمان به تدقیق بعضی حسابها و رقمها مشغول بود . مثلا بعضی عدد سفاین حربیۀ روس را ، و بعضی مقدار جنس و توپهای سفاین حربیۀ شانرا ، و بعضی شجاعت و دلیری تاریخیۀ افسران و مرتبات شانرا حساب کرده دسته کشتیهای جنگی امیرال (روژه ست وه نسکی) را از دسته کشتیهای جنگی امیرال (توغو) قوتمند تر و مافوق تر تصور میدادند . ولی هزار افسوس که این تصورات منتظره از قوه بفعل نیامد ! خبر حقیقت بسیار تلخی همه این حسابها و تخمینها را زیر و زبر نموده اینهمه امیدها را با خاك يكسان نمود .
این يك امر طبیعیست که شاهدی ظفریت بحری به تفوق عددی روی التفات ندارد ، بلکه در آغوش قوتمندتر ، و تجربه دیده تر ، و با تدارك تريك دستۀ کشتیهای جنگی میاندازد که در يك دارالحربی که بخود او خوب معلوم باشد حرکت کرده بکمال سهولت و زودی نواقص خود را اکمال، واحتياجات خو درا بر طرف بتواند . اینست که این محاربه چوشیما این حقیقت تجریه تاریخیه را باز بما بخوبی روشن و مبرهن نمود .
«روژه ست وه نسکی» هنگامیکه از (لیباو) بسوی اقصای شرق میرفت امید مشخص همه دولت روس شده برفت ؛ اما در اول مصادمه که بادشمن نمود يك ناامیدی مجسمی تشکیل داد ! و سنگ خوش عیار موفقیت و کامیابی را در پله میزان روسها نتوانست نهاد .


صحيفه 87 صورت تلگراف جلد پنجم

مع هذا همۀ این قباحت عدم موفقیت را بر او انداختن گناه است!
در خصوص يك محرر روسی اینچنین مطالعات بیان میکند:
«آمیرال روژه‌ست‌وه‌نسکی» چرا از ابنای‌های (په‌روز) یا (چوغازو)
مرور نکرد و از ابنای (قوره) گذر کرد، تا اینکه این فلاکت را بر خود بیاورد؟
پس اگر چه اینگونه يك اعتراض معقول بر او وارد میشود؛ اما اگر او بجواب
بگوید که (برای طی کردن اینقدر مسافه بدرجۀ کفایت زغال نداشتم) در ا
نوقت چه حق داریم که به او چیزی بتوانیم گفت.
«اما اینهم جای دقت و اندیشه است که آیا میرال (روژه ست وه نسکی)
بدر آمدن آبنای قوره قطعیاً مجبور بود؟ آیا وقتی که آن دمهٔ کثیفه را دیده بود
نمیتوانست که پیش رفتن خود را تا بر طرف شدن دمه معطل بگذارد؟ آیا نمی
توانست که در سواحل قوره يك خلیجی را برای خود اس‌الحرکات گرفته برای
داخل شدن در آبنای مذکور موافقتريك زمانی را انتظار بکشد؟ این است که
این سوالها را خود (روژه ست وه نسکی) باید جواب بدهد!
جناب زار روس در عقب محاربۀ (چوشیما) به امیرالهای خود به اینصورت
بیان تبریکات کرده است:

- صورت تلگراف -

در توکیو: به یاور حریم و پس امیرال روژه‌ست‌وه‌نسکی
«بشما و دیگر همه افسران و مرتبانی که در دستۀ کشتیهای جنگی شما بوده
از صمیم قلب تشکر میکنم. در اثنای محاربه در خصوص بجا آوردن وظیفهٔ
مقدسۀ خودتان حرکات فداکارانه که برای من و تمام روسیه اجرا کرده‌اید
شایان تقدیر و ثناست. بموفقیت و کامیابی تشبث شما ارادۀ الهیه شرف تعلق
ننمود. اما بمقابل آن شما آن امر عظیم را بجسارت و شجاعت فوق‌العادۀ‌تان


صحيفه ٨٨ محاربه روس و ژاپان جلد پنجم

تزئین و اعلا كرديد . روسيه دايما بوجود شما مغرور خواهد بود . در نزديك وقت اعاده عافيت كردن شما را ، وصبر ومتانت نشاندادن شمارا از جناب حق تمنی و نياز ميكنم . »
دیگر

در مانيلا : به قونترا ميرال نه نكيست
« قوماندانها ، وافسران ، ونفر های کرو و ازورهای ( اولفا ، و اورو را ، وزه مچوغ ) همه شما جدا جدا تشكر ميكنم . و خدمات برگزيده شما را كه در اثنای ان محاربه دهشتناك بجا آورده ايد تقدير و ثنا ميگويم . جناب حق بخاطر اينكه وظايف مقدسه خودتانرا بخوبی بجا آورده ايد بدلهای شما صبر وتسكی احسان بفرماید . »
دیگر

در ولاديوسستوك : به قوماندان ( آلماز ) ياور حرب ( چاغين )
« بشما بكمال صمیمیت تشكر ميكنم در اثنای محاربه بد بخت چوشيما از حركات فداكارانه كه بجا آورده ايد به قوماندان و افسران ، ومرتبات سفينه های ایزومرود ، آلماز ، غروزبوی ، و براوی از طرف من بيان ممنونیت بكنيد در میان اینهمه المها وكدرهائيكه روسیه را از یكسو تا دیگر سر استيلا كر ده بياد آوریهای وظيفه مقدسه شما حسان فرمودن تسلی و قوت را بشما از جناب حق دعا و نیاز میکنم . »

نتایج این محاربه از تصور بد بين ترین مردمان نيز وخيمتر ومؤلمتر كرديد. طالع درین بازی بروی روسها خنده نكرد . هنوز در اول محاربه اميرال (روژه ست وه نسكی) زخمدار كرديد . واگر چه مشار اليه از سفینه اميرال بکشتی طور پیدوی ( بوئی نی ) نقل نموده توانست ولی اداره کردن دسته


صحیفه 89 صورت تلگراف جلد پنجم

کشتیهای جنگی برای او ممکن نشد . تا آنکه این امیرال بدبخت آخر الامر
با همه ارکان حربیه خود بدست دشمن اسیر افتاده فلاکت خودرا بکمال رسانید.
بعد ازو ، قدیمترین قوماندانها امیرال (فه‌لکرسام) بود که او نیز آنقدر
نا جور وضعیف بود که پیش از رسیدن دسته کشتیهای جنگی روس به ( چو
شیما ) ترک سفینه حیات نموده است . پس به اینصورت قوماندانی دسته
کشتیهای جنگی بعد از روژه ست وه نسکی و فه‌لکرسام ، اول به امیرال
( نه‌بوغاتوف ) وبعد ها به امیرال ( ئه‌نکیست ) که معلوم نشد که چه شد
انتقال می یافت امیرال ( نه‌بوغاتوف ) مدهشترین رذالتها و نامردیها ئیکه
خیال بشر آنرا تصور نتواند قبول نمود . یعنی باچار کشتی جنگی زرهپوش
و يك مخرب طورپیدو خودرا بدشمن تسلیم کرد .
نقطه مدهشترین این فلاکت نوی که بسر روسها آمد عبارت از همین عار اسا
رتیست که از طرف امیرال (نه‌بوغاتوف) قبول کردید .» .
*
* *
در نظامنامه بحری روسها در باب تسلیم شدن بدشمن این سطر ها
مندر جست :
«در اثنای محاربه شخصی که قوماندانست به افراد و افسرانی که بهمراه اوست
دلاوری باید بدهد . وبکمال فداکاری و شجاعت تابه آخر درجه جنگ باید
کند . اما اگر ازین سه حال یکی پیش شود همه افسران بزرگ و خوردرا در
پیش خود جمع کرده و همراه آنها مشورت کرده هرگاه رایهای همه شان در باب
قبول کردن اسارت قرار گرفت از بهر آنکه خون ریزی بیهوده نشود کشتی
خودرا بسبب حالات ذیل بدشمن تسلیم میتواند :
حال اول – : هرگاه گله های دشمن آنقدر شگافها ورخنه ها در کشتی


صحیفه ۹۰
محاربه روس و ژاپان
جلد پنجم

او پیدا کرده باشد که بستن آن ممکن نباشد ، و کشتی بغرق شدن آغاز نهد .
حال دوم – : هر گاه جبه خانه در کشتی هیچ نماند، وطوپ های کشتی
بتأثیر کله های دشمن سراسر از کار بیفتد ، و الحاصل هنگامیکه از همه اسباب
جنگ و دفع کردن دشمن محروم بماند ، و یا در مرتبات آنقدر ضایعات و
کمبودی ظهور کند که تاب آوری بیرون دایره امکان شود .
حال سیوم – : هرگاه در کشتی يك احتراقی یعنی سوختنی که قابل کن کردن
نباشد ظهور نماید .
« اما با وجود این سه حال باز هم اگر قوماندان دید که عسکر خود را بواسطه
قایقها و کشتی های كوچك بهیچصورت رهایی داده نمیتواند و بهیچصورت
کشتی خود را غرق کرده نمیتواند در انوقت قبول کردن عار اسارت برای
او جائز است . »
این سخن و مقصد نظامنامه بحری روس بسیار واضح و صریح است كه يك
افسر بحری ازینکه خون ریزی بی فائده بکند تسلیم شدنش اولتر است . اما
کشتی خود را نی بلکه خود را و نفری های بحری خود را تسلیم کند، و کشتی
خود را بهمه حال بدست دشمن نداده بهمه حال غرق باید کند. و اگر از غرق
کردن کشتی خود سراسر محروم گردد و بهیچصورت نتواند که کشتی خود
را غرق کند در انوقت تسلیم میتواند نمود .
در پیشها که کشتیها از چوب ساخته میشد خراب کردن و غرق ساختن
آنها حقیقتاً خیلی مشکل بود ، و برای خراب کردن آنها لازم میشد که آنها را
بر هوا کنند یعنی پرانند . و پراندن آنها بموجود بودن باروت بسیار زیادی
موقوف بود. حال آنکه در وقت آخرهای محاربه باروت بدرجه کفایت در
کشتی پیدا نمیشد . دیگر اینکه اگر کشتی را بر هوا میکردند همه طایفه های آن


صحیفه ۹۱ صورت تلگراف جلد پنجم

نیز با آن کشتی محو و تلف میشدند که اینگونه يك فداکاری را هیچ یك قانون بشر امر و تعیین کرده نمیتواند. واگر این چنین يك تشبثی بشود عبارت از يك حرکت قهرمانانه فوق‌العاده خواهد بود.
از دیگر چیزها صرفنظر، حالا اینرا بگوئیم که يك سفینه چوبی را خراب کردن بسیار مشكل يك كاری بود. اما امروزه روز که سفاین حربیه را از فولاد و آهن بساختن آغاز کرده‌ایم خراب کردن آنها در وقت ضرورت خيلی يك امر آسانی شده است. زیرا بمجردیکه سرپوشهای متحرک فولادی که در قسم زیر آب وابور موجود است باز شود هماندم آبها در درون وابور هجوم نموده وابور را بقعر بحر میبرد که در انوقت برای طرف غالب بجز اینکه برای رهایی دادن مرتبات کشتی غرق‌شده کوشش ورزند دیگر کاری نماند، زیرا کشتی را از غرق منع کردن غیر ممكن يك چيزيست. چونکه برای رهایی دادن کشتی را از غرق اولاباید سرپوشهای (که نستون) را که نام همان سرپوشهاست – و در درون مخزنهای وابور پنهانست شناختن لازم است که آنرا نیز بجز خود صاحبان همان وا بور دیگر کسی نمیشناسد. و گیرم که دشمن ترتیبات عمومیه آن کشتی سرپوش بازشده را مفصلاً بداند، در آنحال نیز بند کردن آن از طرف غالب غیرممكنست زیرا بمجردیکه سرپوشهای مذکور باز شود هماندم آبهای بحر در مخزنهای مذکور از زیر هجوم کرده مخزنها را در آن واحد پر میکند، و بستن آنرا محال میسازد.
مثلا قایمقام (ایوانوف) که در سفینه (روریق) روس در (شه‌مولپو) بود بعد از مقاومت مردانه که بمقابل دسته کشتی‌های جنگی ژاپان اجرا کرد، و کپتان اول و دوم کشتی تلف‌شد. نوبت کپتانی بخود او رسید و از سلامت کشتی خود مأیوس شد بفر و آوردن بیرق کشتی نیز تنزل نموده سرپوشهای (که نستون) کشتی‌زده و زخمی خود را باز کرده در میان موج‌های بحر ناپدید گردانید. برای


صحیفه ۹۲ محاربه روس و جاپان جلد پنجم

ژاپانها در انوقت بجز اینکه طایفه‌های بدریا افتاده روسها را رهایی دهند دگر کاری
باقی نماند .
(سته روغوجی) نام کشتی طورپیدوی روس نیز بهمت دو نفر فدائی کشتی
مذکور بهمین صورت غرقشده از اسارت دشمن رهایی یافت . در وقتیکه ژاپانها
بکشتی مذکور رسیدند و بر ان تسلط یافتند همین دو نفر عسکر فداکار بحری
بوجهو د خود شان سرپوشهای مذکور را از نظر دشمن پنهان ساخته و پیش از انکه
ژاپانها به بندکردن انها کامیاب ایند انها را باز، و با خود یکجا غرق نمودند ، و از
عار اسارت دست دشمن طورپیدو را رهانیدند .
حالا مردانگی ، و نامردی ، وغیرت و بی غیرتی امیران (نه بوغانوف) رابا
این دومثالی که بیان شد مقایسه نمائیم! اما این مقایسه را در مابین کشتی که امیرال
(نه بوغانوف) و همراهان او سوار بود، وکشتی طورپیدوی (سته ره غوجی)
که تا به آخرین نفرنی او تلف شده بود اجرا میکنیم . زیرا از ان کشتی بزرگ
امیرال که بصدها نفوس انسانی در ان موجود بود فدا کاری (سته ره غوجی) را
طلب کردن جایز نیست لکن از جناب (نه بوغانوف) وهمراهانش میپرسیم که
چرا مانند قوماندان (روریق) حرکت نمودند ؟ و بچه مجبوریت با چهار سفینه
زرهپوش عار تسلیم و اسارت را قبول کردند ؟
زیرا چیزیکه از همه بیشتر دلهای قوم روس را پاره پاره کرده وعوض اشک
خون از دیدگانشان بارانیده همین مسئله شده است درین فاجعه مدهشه (چوشیما)
که روسها محاربه قطعیه بحریه را پسراسر بای دادند ، وامید های حاکم شدن
بحری را بیکقلم وداع ابدی گفتند بازهم از همه این فلاکتها این عار اسارت (بوغا
نوف) بدتر بود .
آیا روسهای بیچاره بعد از ین نیزچگونه خبرهای فلاکت آوری خواهند


صحيفه ۹۳
صورت تلگراف
جلد پنجم
شنید ؟ آیا خواندن راپورهای شرمسارانه سقوط (پورآرتور) که عدد طوپ های نیاز وسالم آن را، ومقدار باروت های ناسوخته آن را دران خواندند کم نبود که بر سر آن همه این راپور عار اسارت (نه بو غاتوف) را نیز خواندند.
این خبرها بقوم روس بسیار تلخ میآید . زیرايك ملتى که در وقت فرستا دن دسته کشتیهای جنگی خود را بسوی اقصای شرق بر مظفریت قطعیۀ خود بنای فکر کرده باشند ، و بعوض مژده و بشارت خبر مغلوبیت و اسارت را بشنو ند البته که دلخون و داغ درون خواهند شد !
آیا امیرال (نه بو غاتوف) چار زرهپوش خود را در زیر کدام شرایط و چسان قواعد به اسارت تسلیم نمود، و تا به بندر گاه های ممالك ژاپان بچه صورت رسیده توانست ؟
اين يك معلوم است که در وقت اینگونه اسارتها در و اپورهای اسیر کرده شده بیرق دشمن ، بر بالای بیرق ملیتی خود آن واپو ر برافراشته میشود. آیا امیرال (نه بو غاتوف ) وارکان حربیۀ او باینگونه معاملۀ ناموس شکنانه چسان تحمل کرده توانستند؟ اینست که از همه پیشتر اینها را باید بدانیم که چه بود و چه شد؟
امیرال (نه بوغاتوف) برای خراب کردن زره پوشهای خود که اسیر دست دشمن نشود بهیچ یکی از اصولهائیکه در زیر احوال و شرايطيكه يك قوماندان بقبول تسلیم و اسارت به آن مأذون باشد تشبت و اقدام نورزیده . حتی نظر بقول ژاپانها زر هیپوش های مذکورا ز جائیکه اسیر افتاده بودند یعنی از پیشگاههای جزیره های ( اوکینوشیما) تابه لنگر گاههای ( مه جورو) و (ساسه بو) بپای خود شان آورده توانسته شده اند . پس معلوم میشود که لوی غند اميرال (نه بو غاتوف) بعد از انکه تسلیم شده اند چنان درست و توانا بوده اند که (۳۵۰) فرسخ يك مسافه را قطع کرده توانسته اند ! حیرت !!


صحيفه ٩٤ محاربه روس و ژاپان جلد پنجم

پیش از تسلیم شدن مفرزه (نه بوغاتوف) ضایعات وتلفیات مرتبات ان نیز آنقدر حائز اهمیت نبوده زیرا بنابر قول ژاپانیها عدد اسیر هائیکه بدست ژاپانیها درین کشتي ها در افتاده اند عبارت از (٢٣٠٠) نفوس بودند.
پس چون حالا این واقعه اسارت (نه بوغانوف) را با واقعه سفینه (رورق) که تفصیلات آن پیش از ین ذکر شده بود مقایسه نمائیم شایان حیرت يك فرق و مباینتی می یابیم. ومردانگی و بیغیرتی را در وجدان ودماغ اشخاص می یابیم نه در همه يك قوم و ملت!
در نظر افسرانی که دلهای شان بحسیات وطنیه، وغیرت ملیه مملو باشد مرگ ومردن هزار بار شیرینتر و شرفدارتر است ازینکه پیش از صرف کردن همه قوت و قدرت خود بدشمن سر فرو آرند. الحق که برای جنس عسکر ازین بیشتر ذلت وحقارت تصور نمیشود که پیش از انکه حق سلاح خودر اند هد، وهمه زور بازوی خودرا صرف بکند، وهمه آمال مقدسه خودرا بجوش و خروش نیاور دبدشمن تسلیم نفس نماید!!
یکی از اخباره ئیکه در روس نشر میشد و نام آن اخبار (سن پترسبورغ) بود بنابر فلاکت (چوشیما) در یکی از صحایف خوداین سطرها رادرج کرده بود:
«امیرالهای ما چنان يك دلیری وشجاعتی نشان ندادندکه مرگ را بر اسارت ترجیح کنند! و از سر افسرکل گرفته همه شان بدشمن اسیر شدند! این فلاکت عظیمه روسیه حصه کی از نتیجه دنائت آنهاست. زیراشاهد مظفریت را در آغوش کردن بحقیر شمردن مرگ موقوفست.»
این سخن اخبار مذکور برای يك مغلوب مجروحی که در بسیار دور بدست دشمن اسیر افتاده يك تحقیر بسیار بزرگیست. بلی! ازين يك هيچ انکار نمیشود که اميرال (روژه ست وه نسکی) از نقطه نظر اداره حرب بسی خطا


صحیفه ٩٥ صورت تلگراف جلد پنجم

ها کرده است. اما این گونه خطاهای او يك دليل ذلت و دنائت او نمیشود.
چونکه اگر يك قوماندان بر خلاف قواعد مخصوص حرب بصورت بی
تدبیرانه حرکت کند، دنائت و پست فطرتی اونی بلکه بی و قوفی و بی تد
بیری او ثابت میشود .
بناءً علیه آن اخبار (سن پترسبورغ) که بیست و چار ساعت پیش (رو
ژه ست و فسکی) را با همه قوت و قدرت قلمیه خود مدح و ثنا میگفت حالا یکی
یکبار تبدیل لسان کرده آن بیچاره را به دنائت متهم ساختن موافق انسانیت نیست .
*
**
اینست که محاربه میدان (چو شیما) به اینصورت جریان کرده بود .
حالا یکقدری در مابین این محاربه ، و محاربه بحری که در (١٠) م آگست
یعنی ده ماه پیش ازین بوقوع آمده بود ملاحظه و مطالعه نموده قیاسات
اجرا نمائیم :
اولا چنان معلوم میشود که نتیجه های این محاربه خونریزانه بزرگ با
نتیجه های محاربه میدان (١٠) آگست بعکس همدیگر بعمل آمده . در
طرف ژاپانها این محاربه عیناً باهمان آدمها ، وهمان مانوره ها ، و همان آدمهای
(١٠) م آگست اجرا کرده شده بود، حالاً نکه در نتیجه های این محاربه
و آن محاربه چقدر فرق بزرگی پدیدار است ! زیرا در محاربه میدان (١٠)م
آگست روسها شکست فاحش خورده از هم پاشیدند ولی سراسر محو نشدند.
ولی درین محاربه (٢٧) مى يك دسته کشتیهای جنگی بزرگ يك دولت
بزرگ تا بفرد واحد سراسر محو و بی نشان گردید .
در (١٠) م آگست ژاپانها از خودشان شبهه میکردند، چونکه هنوز قوت
خودشان را تجربه نکرده بودند . موفقیت و کامیابی نخستینی که حاصل کرده


صحيفه ٩٦ محاربه روس و ژاپان جلد پنجم

بودند عبارت از نتيجه يك شبیخونی بود. و خودشانرا از درجه که بودند کم قوت ترگمان میکردند ، و روسهارا از درجه شان افزونتر پر قوت میدانستند . و ازین است که در انوقت امیرال (توغو) به احتیاط ، وتأنی، و بصیرت زیادی حرکت می کرد . و در وقت شام آن محاربه ازین آسانی کامیابی خود خودش نیز بحیرت افتاده ، و بریدن خط رجعت روسهارا بخاطر و خیال خودهم نیاورده پس به اس الحركات قدیم خود بر گردید .
اما به بینید که بعد از ده ماه سر از نو اميرال ژاپانی چه اصول های دیگر در میدان محاربه تطبیق میکند ، و چه نیرنگهای عجیب و غریب بروی کار می آورد زیرا خطاهائیکه در اول بار از دستش سر زده بود در ینبار آنرا تصحیح ، و ایرادها ی اعتراض کنندگانی که برووارد آمده بود همه را تصديق و اعتراف نمود.
بلی ، درینبار چنانچه در محاربه (١٠)م آگست کرده بود در مسافه های دور ایستاده نشد. از ( ٣٠٠٠ تا ٤٠٠٠ ) متر دور تر آتش گشاد. و هر وقتی که اندا خت خود را بیفایده دید آتش خود را قطع نموده جبه خانه خودرا تصرف و اداره کرد. و دمبدم مانند شاهینی که شکار خودرا در پیش بیند از ددشمن را تعقیب نمود .
بلی، در ینبار کار بسیار خوب اداره کرده شد، نتایج مانند صاعقه مهلك گردید ! حالا نکه محاربه در داخل يك شكل بسيار بسیطی جریان یافته بود . كرووازورها برکرووازورها گله اندازی میکردند ، زرهپوشها بر زرهپو شها هجوم میبردند . در اول امر بايك مانورۀ بسیار درخشانی بکار آغاز کرده میشد . بعد ازان در مابین دو خط موازى يك آتش بسیار شدید طوپ کشاده میشد .
اصل هنر و معرفت سر افسر ژاپانی عبارت ازین بود که اول قوای حربیه


صحیفه ۹۷ صورت تلگراف جلد پنجم

خود را بیکطرز بسیار معقول و پسندیده بردشمن هجوم میداد، و به آنصورت
برای خود یک فائدهٔ ابتدائیه و استقلالیه بوجود می آورد. و بعد از انکه این
شد در اثنایی که طوفان دوام داشته باشد بعضی حرکات بی نظام اجرا کردن
غیر جائز است . بلکه بغل خود را بدشمن داده باین صورت کوشش ورزیدن
لازم است .
چونکه یک محاربهٔ بسیط در پانی خوب شده میتواند. ولی اگر در یک
آن صدر تک حرکت اجرا کرده شود از چنین محاربهٔ بحریه خیر نیست.
حوادثهای تلگرافیه که فردای روز محاربهٔ عظیمه (چوشیما) شنیده شد با
حقیقت حال قنئی حرب خیلی فرق و مباینت دارد. مثلا شنیده شد که دستهٔ
کشتی های جنگی روس از سرو، دنبال، و پهلو احاطه شده است. حال آنکه این
چنین یک مانورهٔ حاطه هیچ بوقوع نیامده بود. بلکه تنها به تجمع و تمرکز آتشها اکتفا
کرده شده بود. سبب این هم بسیار بسیط ست، یعنی در مسافه هائیکه در مابین (۳۰۰۰
و ۲۰۰۰) متر باشد مانوره های احاطه ممکن نمیشود. حالا این مسئله را یکقدری
واضح کنیم:
مثلا دو خطی را که از سفینه ها مرکب باشد بریکدیگر بپیچانید. و یکی
ازیندو خطها را نسبت به آندیکر در سرعت و تیز رفتاری تا یکدرجهٔ مهم یک تفو
قی بدهید.
می بینید که خط اول بر سر خط دیگر دور خورده به اینصورت دشمن را
بیک وضعیت غیر مساعد در آورده میتوانند.
حالا باز همچنین یک دو خط را از همدیگر (۳۵۰۰) متر دورتر تصور
کنید. هرگاه ازین مسافه باز بهمین مانوره آغاز شود دو خط موازی بدو
قوس دایرهٔ متحدالمرکز تحول میکنند.


صحیفه ۹۸ محاربه روس و ژاپان جلد پنجم

خط روس بسیار عمیق یعنی تابسیار جایه ابجی همدیگر بود . و خط ژاپانها
نسبت به این خط یکقدری پیشتر بود که این حرکت دائره وئی دسته کشتیهای
جنگی ژاپان برای آنها مهم يك فایده میرسانید. اما اميرال (توغو) در راپوری
که نوشته است از یك محاربه که بر دو خط موازی بوقوع آمده بحث میراند. و
چون مشارالیه برای خود این را يك خط حرکت گرفته بوده از (۳۰۰۰)
متر نزدیکتر نشود از انرو همینقدر مانوره کرده میتوانست .
وقتیکه ازین سه محاربه بحری روس و ژاپان که یکی در (۱۰) م آکست
سنه ۱۹۰٤ و دیگری در (١٤) م آکست سنه مذکور ، و سومش همین
محاربه (۲۸) م می سنه ۱۹۰٥ بوقوع آمده بحث و بیان میشود سبب یگانه
مظفریتهای ژاپانها را از ( تفوق سرعت ) آن ها که موجب حاکم شدن مسا
فه محاربه میباشد تخمین کرده اند .
اما ما حالاسرعت را بیکطرف بمانیم ، و درجه تاثیر آنرا بعد ازین مطالعه
کنیم ، بلکه اول امر با (مسافه محاربه ) مشغول شویم :
در اثنای جریان يك سفر حرب از طرف کسانیکه بفن حرب آشنا نیا
شند بسی مطالعات غریبه نشر کرده میشود . اینحال اگرچه در هر مملکت
در هر وقت بوقوع می آید اما به ایندرجه که درین محاربه اقصای شرق این
مطالعات غریبه ، بسیار بوقوع آمده در دیگر جا نشده .
مثلا پیش از محاربه بحری (چوشیما) به یکچند روز مخابراخبار (تان)
فرانسوی اینگونه يك فقره در جریده خود نشر کرده بود :
«بسببی که امیرال (روژه ست وه نسکی) توپهای بزرگ چاپ بسیاری
دارد از مسافه های نزدیك بمحاربه در آمدنش ایجاب میکند . »
حالا نکه این مطالعه اخبار فرانسوی خطاست . اگرچه در باب فایده


صحیفه ۹۹ صورت تلگراف جلد پنجم

تقرب ( روژه ست وه نسکی ) بدشمن این گفته مخبر فرانسوی درست است بسبب اما این فوائد تقرب ، بسیاری طوپهای بزرگ نی بلکه سراسر دگرگونه سببها دارد . يك افسر بحری روسی در بخصوص چنین میگوید :
« در يك محاربه بحریه ( فائده مندترین ) يك قاعده بسیار آسانی تعیین و ایضاح شده است: مثلا اگر فرض شود که درینجا با دشمن يك زد و خورد گله اندازی بعمل میآید ، قاعده مذکور درینباب به اینصورت بیان کرده میشود:
« هر افزونی و برتری که بر دشمن داشته باشید میباید که مسافه انداخت شما را بقدر لازمی آن افزونی دهد ، و هر نقصان شما بمقابل دشمن میباید که مسافه مذکوره را کم کند .
« حالا این مسئله را بايك مثالی واضح سازیم :
« فرض بکنید که ما تنها مالك طوپهای بزرگ دور اندازی میباشیم . و دشمن بمقابل ما طوپهای نزديك انداز ولی سریع آتش را مالکست . پس در بحال هیچ شبهه نیست که ما مسافه خود را بدرجه که از تاثیر گله های سریع آتش دشمن متأثر نشویم دور کرده برای تأثیر گله های دور انداز خود کو شش ورزیم که دشمن نیز در انحال به كوچك كردن مسافه بعكس ماسعی و کو شش خواهد ورزید .
مع هذا ، قصد ما از ینسخن اینهم معلوم نشود که مسافه خود را با دشمن آنقدر بزرگ بکنیم که تاثیر آتش ما نیز بر دشمن کم شود . زیرا در انوقت بجز آنکه بیهوده جبه خانه صرف شود هیچ ثمره حاصل نمیشود .
« حالا بر همین مطالعه بفرضیات دوم بگذریم : این فرضیات از فرضیات اول يك کمی فرق دارد . چونکه درینبار چنان فرض میکنیم که طوپ های هر دو جهت از يك جنس و يكطرز است . اما طوپچیهای خود را از طوپچیهای دشمن


صحيفة ۱۰۰ محاربة روس و ژاپان جلد پنجم

ماهر تر، و نشان اندازتر، و تجربه دیده تر فرض کنیم . در انحال نیز مسافه را
باید چنان تخاب کنیم که از مهارت و نشان اندازی توپچیهای خود فایده برداریم.
زیرا اگر مسافه را نزديك كنيم در ان وقت در مابین نشان اندازهای ماهر، وطوپ
چی های غیر ماهر دشمن هیچ فرقی نمی ماند .
« يك حال سوم که موجب جنگ کردن از مسافه دور میشود اینستکه کشتی
های ما از کشتیهای دشمن خوبتر زره دارتر باشد. یعنی زره های شان کلفت ترو
متینتر باشد . در انجال اگر چه با يك رنگ و يك طرز طو پها مجهز هم باشند هر گاه
از دور محاربه شود گله های کشتیهای خوب زره دار تر بر کشتی های که زرههای
شان کمتر مکمل باشد خسارتهای زیادی میرساند، واگر برعکس آن باشد یعنی
از نزديك محاربه شود احتمال ضرر رسانیدن گله های دشمن بر کشتیهای ما
بیشتر میشود .
« اما اینراهم فراموش نکنیم که برای گرفتن و محافظه کردن مسافه های
فايده ناك تفوق سرعت ما بهمه حال بر دشمن لازمست. مثلا در یجا دو سفینه
فرض کنیم که یکی زرهپوش و یکی بی زره باشد . پس هرگاه کشتی بی زره بسبب
کمبودی سرعت خود بيك حالی بماند که از محاربه احتراز کرده نتواند ، بهمه
حال میباید که تا میتواند خود را بدشمن نزدیک کند. زیرا اگر دیگر رنگ
کند بی آنکه بدشمن هيچيك ضرری برساند خود را محو میسازد. اما در اینهم
شبهه نیست که کشتی زرهپوش نیز برای بی تاثیر ماندن این مانوره کشتی بی زره
سعی میکند ، و در دور شدن از و کوشش میورزد .
« این مطالعاتی که در حق ( تعبیۀ بحریه ) یعنی فن جنگ بحریه گفته شد
در نظر مردمانیکه به (تعبیۀ بریه) یعنی فن جنگ خشکه عادت گرفته اند خیلی
غریب دیده میشود. چونکه آنها این عقب کشیدن زرهپوش را که برای نزديك


صحیفه ۱۰۱ صورت تلگراف جلد پنجم

نشدن دشمن را به خود اجرا میکند مطلق معنای (رجعت) یعنی گریختن را مید
هند . وهم درینباب حق دارند! زیرا در خشکه هر رفتاری که به عقب اجرا کرده
میشود نتیجهٔ آن موجب از دست بر امدن يك قطعه اراضی که برای رجعت کنند
گان فائده مند و مستحکم بود، میگردد .
« حال آنکه در دریا این چنین نیست . چونکه در انجانه پیش رفتاری و نه
رجعت موجود است . بلکه هر چیزی عبارت از همین است که يك آن ولتر
بر دشمن يك ضربهٔ قطعی فرو آورده شود و برای این کار هر رنگ مانوره ها و
حرکت هائیکه لازم باشد جائز است .
« بناءً علیه چنانچه پیش از ین بیان کردیم كه يك كشتی زرهپوش از پیش
يك كشتئی بی زره اگر دوری گیرد البته که برای فایده و منفعت خود میگیرد .
چنانچه اگر بيك كشتئی كوچك طور پید و نیز برابر شود باز مجبور است که به
همین رنگ حرکت کند . زیرا کشنئی طور پید و دایما سعی میکند که برای اندا
ختن طور پید خود را بدرستی و صحت تامیتواند بدشمن نزدیک شود . حال
آنکه کشتی زرهپوش بزرگ مجبور است برینکه این دشمن كوچك خود را نگذار
رد که به او نزدیك شود . بنابرین در پیش رفتن بر او هیچ فایده برای زرهپوش
ملحوظ نیست . و در دور شدن از و، و از دور او را غرق کردن ، ویا او را سرا
سیمه ساختن سراسر خیر و منفعت است .
« حالا چون این قاعده های اساسی بحری را آموختیم بما معلوم میشود
که در محاربهٔ (چوشیما) بسببی که امیرال ( روژد ست وه نسکی ) چار قطعه زره
پوش بسیار مکمل باطوپ های بزرگ چاپ دور انداز مجهزی بدست داشت لهذا
برای او فایدهٔ کلی در همین بود که از مسافهٔ دور و بزرگ محاربه کند . وبرای
زرهپوشهای محافظ ساحل ( نه بو غا نوف) نیز همچنین بو د .


صحیفه ۱۰۲ محاربه روس و ژاپان جلد پنجم

اما برای زرهپوشهای (نیقولای نخستین) و (ناوارین) و کروزوازورزره پوش (ناخیموف) لازم بود که از نزدیک محاربه میکردند . زیراطرز ساخت وزره . و تجهیزات کشتیهایی که ذکر شد بقرار قواعدی که تاحال ذکر و بیان کردیم همچنین محاربه کردنها را اقتضا میکرد .
«بنابرین (امیرال روسی) که از مسافهٔ نزدیک بجنگ تشبث و قیام نموده بلکه از مختلف‌الجنس بودن کشتیهای او ، و یا آنکه اجرا کردن محاربه را بصورت قطعی پیش آمده باشد .
«والحاصل هیچ کس این را پیش از وقت تعیین کرده نمیتواند که بگوید آیامسافه در از لازم بود یا کوتاه ؟ بلکه حل و فصل کردن این مسئله مهمه را در چنان آوان مدهش يك کاری بود که بخود امیرال روس عائد و راجع بود. ولکن هیهات! زیرا این مسئلهٔ انتخاب مسافه يك چیزی بود که بفکر و آرزوی (روژه ست وه نسکی) نیز تابع نمیشد! چونکه در دستهٔ کشتیهای جنگی او بسی کشتیهای سست رفتار و تیز رفتار و غیره موجود بود که حرکات دستهٔ کشتیهای جنگی را بمشکلات می انداخت و مطالعات روژه ست وه نسکی را فشار میداد .
«حال آنکه دستهٔ کشتیهای جنگی ژاپان بسببی که خیلی یکرنگ و يك طرز بود امیرال روسی را همیشه تابع حرکات خود میساخت . خلاصه کلام در يك محاربهٔ میدان بحری چیزیکه از همه اول در انباب دقت و تدبر شود همین است که در داخل مسافهٔ فائده مندی محاربه کنند. و اگر دشمن خواهد که نزديك شود، و شما میخواهید که دور شوید میباید كه بر يك استقامتی که بعکس استقامتیکه او گرفته عقب بکشید که درینباب نیز شما دائماً آزادید .
«حالا دیدیم و دانستیم که در محاربات بحریه ( مسافهٔ مفیده ) چه چیز است پس در انجال باز اینرا بیاد بداریم که درین محاربهٔ (چوشیما) بسببی که طوپهای


صحيفه ۱۰۳
صورت تلگراف
جلد پنجم

امیرال (روژه ست وه نسکی) هم بسیار، و هم از چاپ بزرگ بود از مسافه دور
بمحاربه در امدنش فائده مند بود، و بسبب بسیاری توپ های وسط چاپی که امیرال
( توغو ) بدست داشت از نزديك محاربه کردنش فائده مند بود.
« دیگر اینکه (روژه ستوه نسکی) به آزادی حرکات خود مالك نبود چو
نکه دایما میبایست که بر استقامت راه (ولادیووستوك ) به پیش برود. حالا نکه
امیرال(توغو) بسببی که برهيچيك استقامت معينه تابع نبود برای هر رنگ مانور.
کردن سراسر آزاد بود .
« دیگر اینکه آفتاب ، و بادنیز در محاربه بحریه دخل و تعلق کلی دارد. مثلا
وقتیکه جنگ میکنند آفتاب را در طرف پشت گذاشتن خیلی فواید دارد علی
الخصوص در وقتهای صبح و شام که آفتاب به افق نزديك باشد . چونکه در چنان
وقت اگر پشت به آفتاب و رو بدشمن داده شود تابش آفتاب چشمهای طوپچی
دشمن را سوختانده از نشان گرفتن درست محروم میسازد . و هم برای طرف
مقابل کشتیهای دشمنرا خوب روشن ساخته هر چیز آنها را بصورت نمایان و
و درخشانی بنظر نشان میدهد . پس معلوم شد که در محاربه بحریه افتاب از نقطه
نظر فن انداخت تأثیر بسیار مهمی اجرا میکند . چنانچه در محاربه (١٤) آکست
(سنه (١٩٠٤) امیرال (ژه سن) روسی بسببی که امیرال ( توغو) او را به طر
ف تابش آفتاب ، و خود را پشت به آفتاب مانوره کرده ، و امیرال ( ژه سن )
نیز به این کار موافقت کرده بود خطای عظیمی نموده بود .
باد نیز در محاربه بحریه خیلی اهمیت زیادی دارد . چونکه از هر استقامتیکه
يك باد بسيار شدیدی می آید نظر به استقامت آمدن باد موجهاى بسيار بلند و
بزرگی بر روی آب پیدا میکند . پس در انحال اگر چنان يك وضعیتی گرفته
شود که موجها از دنبال کشتی ما خورده منکسر شوند، و جبهه کشتیهای دشمن
را استیلا کرده پارچه های موجهاطوپهای سرکشتی های دشمن را در استعمال


صحيفه ١٠٤ محاربه روس و ژاپان جلد پنجم

بمشکلات انداز د بسیار فائده دارد .
« دیگر اینکه اگر محاربه در نزديك يك ساحلی بوقوع آید .وضع گرفتن
مادر مابین دشمن و ساحل فایده مند است . زیرا در آنوقت طوپچیهای دشمن
محیط کشتیهای مارا که با سواد ساحل آمیخته شده بخوبی نمی بینند، وکشتیهای
ما بسبب خط افقی که محیط کشتیهای دشمنرا احاطه کرده خوب نشان گرفته
می توانند .
« بناءً علیه فائده برداشتن ازین چیزهائیکه ذکر شد موقوف بر آزادی
حرکاتست . حالانکه در آبنای (چوشیما) امیرال(روژه ست وه نسکی) به ازا
دنی حرکات خود اصلا مالك نبود . واميرال(توغو) بوجه دلخواه خود سراسر
ازاد بود . »
این بود مطالعه افسر روسی که در باب محاربه (چوشیما) بیان کرده است .
حال انکه افسر مذکور در بعضی جاها بسیار نظریات پرستانه اداره کلام کرده است .
اگر چه طرز فکران این دستور که : « در محاربه های بحری ، هر طرفیکه به
ان طرف دیگر مسافه محاربه را بجبر وزور قبول بكناند انطرف غالب میشود.»
بسیار است. اما در اول امر این عبارت از يك ( دستور) است و بس. ثانياً
این قاعده کلیه را اسرازمیدان محاربه در ميان يك شكل مبهمی احاطه میکند . دیگر
اینکه دشمنرا به اینگونه يك اطاعت کردن انقدر اهميت تاكتيك چيزى نيست .
خلاصه کلام این يك علاجیست که هر کس انرا میداند . راست ترش اینکه این
يك سفسطه ایست ، وهم يك سفسطه تهلكه ناك !
مثلا دو کشتی بهم مساوی را که در عدد ومکملیت تجهیزات هیچ فرقی از
هم نداشته باشند بمقابل همدیگر بیارید که مسافه مابین همدیگر شان نیز عیناً با هم
مساوی باشد ، و بیکدیگر شان یك رنگ فائده بر ساند .


صحیفه ١٠٥ صورت تلگراف جلد پنجم

درین يك هيچ شبهه نيست كه هر سفينه ئيكه نشان اندازهای خوبتر و ماهرتر را مالك باشد بر هدف مطلوب زياده تر و بمقدار بيشتر گله ها ميتواند انداخت . اما مسافه هر قدر که باشد باشد ؛ درستی وصحت انداخت سفينه مذكور ثابت میماند . و اینرا هم اعتراف ميكنيم كه بمقابل این نتایج عملیه بدور شدن از همدیگر تبدل میکند . بناءً عليه حالا این را جستجو باید کنیم که برای طرفيكه مالك تفوق انداخت است آيا در كدام منزل مسافه این تفوق يك اعظم تأثير نافع حاصل میکند ؟ چون چنین است میگوئیم که این اعظم تأثیر در مسافه های كوچك حاصل شده میتواند .
سفينه ئيكه خوبتر انداخت میکند در منزلهاى بزرگ از گله های دشمنی که بدتر انداخت دارد محفوظ مانده یگان یگان گله برو خواهد خورد . اما بمقابل این ، عدد گله های خود او نیز که بر هدف مطلوب روانه میکند کمتر میشود . وغير ازين تأثیر انداخت تنها بعدد گله ها ئيكه بر هدف اصابت کند تابع نيست . زیرا وقتيكه بر بدنه کشتی گله هامانند جاله پی هم بریزد افسران ونفر یها را معطل میسازد ، و آنها را کور میکند ، و مانع انداخت ، و تعمير خسارات ، وسكونت مانورۀ شان میشود . واگر گله ها یگان یگان بیفتد — که این از مسافه های بسیار دور بوقوع میآید — افراد و افسران خودشانرا جمع آوری کرده میتوانند ، و هیچکس موازنت فکریه خود را گم نمیکند ، و راههای آبی که از تأثیر گله های دشمن در کشتی باز شود بخاطر جمعی آنرا می بندند ، واگر يك حریقی بظهور رسد بزودی چاره اطفای آنرا میتوانند .
در استعمال منزلهاى بزرگ استحصال فائده در انوقت ممکن میشود که دوسفينه به يكرنگ و يكطرز تجهیزات را مالك نباشند . مثلايك سفينه مانند کشتی (کینگ ادوارد هفتم ) طوپهای چاپ بزرگ بسيارى رامالك باشد . اینچنين


صحيفه ۱۰۶ محاربه روس و ژاپان جلد پنجم

کشتی در مسافه های بزرگ از طوپهای وسط چاپ متأثر نمیشود . زیرا از
طوپهای مذکور کله هائیکه انداخته میشود تا بوقتی که بهدف برسد همه قوت
زندگی خود را ضایع میکند . حالانکه کله های بزرگ چاپ دور انداز قوت
خود را از ان مسافه هنوز ضایع کرده نمیباشد . بناء علیه از نقطه نظر مدافعه
مسافه های بزرگ فائده مندتر است . و برای تعرض در کم مدت بسیار کله اندا
ختن جمع شرط است. پس اگر (کينگ ادوارد هفتم) ازين يك امین باشد که از دشمن
خود خوبتر کله میاندازد در نزديكشدن بدشمن فائده دارد.
در سه محاربهٔ بزرگ بحرئی (محاربهٔ روس و ژاپان) که بوقوع امده نظریهٔ
مقولهٔ (مسافه محاربه) عبارت از همین قواعدیست که ذکر شد . در محاربهٔ
(۱۰) هم آگست تفوق انداخت ژاپانها در ابتدای محاربه به تحقیق رسیده بود که
این را هیچکس انکار کرده نمیتواند. اما بسببی که از مسافه (۵۰۰۰) و (۶۰۰۰)
حتی (۷۰۰۰) متر آتش کرده بودند پیش از انكه يك کشتی دشمنرا غرق بکنند
همه جبه خانه شان خلاص شده بود. اگر دل قوماندان دسته کشتی های جنگی
روس بقدر زره کشتی (سه زارویچ) متین میبود این وضعیت ژاپانها برای خود ژاپانها
خیلی خطرناك میشد . دیگر اینکه در محاربهٔ (۱۰) م اگست اگرچه حریقهای
بسیاری در کشتیهای روس بظهور امد ولی هیچ حریق ان نتیجه های وخیمه
حاصل ننمود. بلکه در هر کشتی که حریق ظهور نمود به بسیار چابکی و اسانی جلو
گیری ان را توانستند اما در بن محاربهٔ (۲۷) م می کشتیهای روس در میان شعله
ها و علوها مانده بودند که چار کشتی بسیار مهم و نامدار آنها در میان همان شعله
ها و علوها غرق و نابود گردید . پس اگر کله ها مانند ژاله پی همدیگر باریدن
نمیگرفت ، وافسران و مرتبات کشتی های روس را آنقدر سراسیمه و پریشان
نمیساخت که از جلوگیری خاموش کردن کشتیهای خود عاجز میماندند احتمال که


صحيفه ۱۰۷
صورت تلگراف
جلد پنجم

هیچ یکی از آنها به این حال تهلکه ناك نيافتادند .
لهذا معلوم شد که به ایندرجه تاثیر حاصلکردن کله ها، و به ایندرجه سر
عت و پی همدیگر رسیدن خسارتها از (مسافۀ مؤثر محاربه كردن) بظهور پیوسته
است. سفاین ژاپان درینمحاربه به تهلكه زیاده تر معروض بودند . مع هذا ضایعات
و تلفات شان زیاده از محاربۀ (۱۰) م آکست نبود . حتى يك کشتی خود را هم
غایب نکرده بودند. در (۱۰) م آکست در کشتی (میقازا ) (۲۳ مقتول و ۸۸
مجروح بوقوع آمده بود . حالا نکه درین محاربۀ (۲۷) م می ( ۸ مقتول
و ۵۵ مجروح ) در ین کشتی بعمل آمده بود .
پس ازين يك معلوم میشودکه (توغو) دران محاربه که از مسافۀ بزرگ
محاربه نموده بود ؛ در خصوص سرعت خود سوء تطبیق بعمل آورده بود و باین
صورت به اصول(تصرف قوا) رعایت نکرده بود . حال آنکه درین محاربۀ (۲۷م)
می اکرد رکتر ازین مسافه که استعمال کرد. بود هم محاربه میکرد ضایعاتیکه در
محاربۀ سابق به آن دو چار شده بود بیشتر ضایعات نمیداد . زیرا خود را به آتش
خود حمایه میکرد .
بناءً عليه در محاربه میدان چوشیما موفقیت و کاميابی حقيقتی از شدت و
کثافت آتش بوجود آمده . این کثافت آتش که ازین چند عنصر مرکب است
یکی (سرعت انداخت) ، دوم (قطعیت نشان گرفتن) ، سوم (تاثیر و نفوذ مرمییات) ،
چهارم ( مانوره های تعبیه ) از حمایۀ که مسافه آن را بوجود آرد عاليتريك حمايه
تشکیل میکند . و هر انقدر که مسافه کمتر شود قیمت حقیقیۀ آن چابکتر افزو
نی میگیرد .
(سرعت) يعنی تیز رفتاری نیز یکی از عنصرهای بسیار خوب و مهم ( تعبيه)
یعنی فن جنگ است. سرعت ، معین قوتست. اما هیچ وقت بجای قوت قایم


صحیفه ۱۰۸ محاربه روس و ژاپان جلد پنجم

نمیشود . سرعت را مانند يك سلاحی دانستن هم خطاست . سرعت بسیار خوب چیز است اما جایش را دیده استعمال باید کرد .
آمدیم برینکه آیا کشتی های جنگی را چقدر سرعت باید داد ؟ این مسئله بقوه مالیه هر دولت منحصر است . مثلا دولت انگلیز که دعوای حاکمیت دریا ها را میکند و این ادعای خود را بقوت ثروت عظیمه که دارد اثبات هم کرده میتواند ، هر قدر که دلش بخواهد حجم استیعابی کشتیهای خود را بزرگ کرده میتواند . اما مانند فرانس يك دولتی که به بودجه (۳۰۰) ملیون بدشواری اداره موازنت میتواند کار دگر گونست .
يك دولت بحريه بمجردیکه در کشتی های جنگی خود خواه از جهت سر عت و خواه از جهت تجهیزات يك تجددی نشان بدهد همان دم دیگر دولتهای بحری پیروی او را کرده روز بروز تبدلات بوقوع میآید . مثلا امروز می بینیم که دولت فرانس زرهپوش های (۲۰) میل سرعتی میسازد ، هماندم دید یم که ژاپان ، المان ، امریکانیز هم چنان زره پوشها ساختند ، وانگلیز آن را به (۲۱) میل سرعت بالا بر اورد .
اما برای سرعت اعظميه يك دسته کشتی های جنگي يك حد معینی مو جود است که آن حد نیز لایتغیر نیست بلکه نسبت بدرجه تحرك دسته کشتی های جنگی تبدیل مییابد . مثلا دسته کشتیهای جنگی که کشتیهای ان سریع گفته شود این چنین نیست که تیز رفتارتری ان منظور باشد . نی بلکه هر کس که از سرعت خود خوب فائده بردارد همانطرف سریعتر گفته میشود .
(ناپولیون بوناپارت ) میگفت که : « من با گامهای پاهای عسکر خود حرب میکنم . » اینسخن بسیار راست است . اما این چنین نیست که پاهای عسکر ناپو لیون از پاهای عسکر اوستریا در از تر بود ، نی بلکه عسکر فرانس نسبت به عسکر


صحیفه ۱۰۹ صورت تلگراف جلد پنجم

اوستریایای انداختن را خوبتر و بهتر میدانستند . و از انسبب ناپولیون با پاهای عسکر خود بر اوستریا غالب امد .
این حال عیناً در سفاین حربیه نیز قابل تطبیقست . بناءً علیه این چنین لازم نیست که سرعتهای سفاین حربیه جدا جدا بر سرعتهای سفاین دشمن جدا جدا فایق باشد . نی ، بلکه هر دسته کشتی های جنگی ئیکه به هیئت عمومیهٔ خود از دیگر دسته کشتی های جنگی چابک تر حرکت کند، یعنی از سرعت خود بهتر فایده بردارد آن دسته کشتیهای جنگی با سرعت تر و چابک تر شمرده میشود . زیرا این ممکن نیست که در یک دسته کشتیهای جنگی همه کشتیها بيك طرز و یکرنگ سرعت را مالك باشند .

محاربهٔ میدان (چوشیما) منفعتی که از يك تعقیب شدتناکی حاصل میشود بمیدان بداهت و ثبوت رسانید . اگر راست بگوئیم این يك از بسیار وقتها يك كیفیت معلومی بود که از تعقیب شدید نتیجه های بسیار درخشانی محصول میآید . اما مثالها ئیکه درینباب موجود بود بدرجهٔ کهنه شده بود که نزدیک بفراموشی رسیده بود. و این محاربه آنرا تازه کرد .
ژاپانها از بسیار وقت قدر و قیمت اهمیت حرکات تعقیب رانشناخته بودند. در حربی که بهمراه چین کرده بودند ، در محاربهٔ (یالو) زرهپوشهای چین از دست شان گریخته توانسته بودند . درین محاربه روس نیز در (۱۰)م آگست منع کردن دسته کشتیهای جنگی روس را به (پور آرتور) بخیال و خاطر خود هم نیاورده بودند. لکن زده زده حرب آموخته میشود؛ اینست که ژاپانها نیز همچنین حرکت کردند . اما آخر الامر استاد عالم شدند .


صحيفه ۱۱۰ محاربه روس و ژاپان جلد پنجم

يك قوة بحريه كه چاره را بر خود منحصر ديد سلامت خود را در فرار می بيند . اما بسببي كه در اول به بسيار تلفات و ضايعات دو چار شده ميباشند بمحافظه ارتباط و انتظام جزو تامهای خود موفق شده نميتوانند ، و در كم مدت انقاض قوای موجوده اش يكان يكان از هم ميپاشد . بنابرين در انحال چون تعقيب شود در پيش روی خود بجز بعضی سفاين منفرده و يا بعضی گروپ های غير مقتدره بديگر چيزی تصادف نميكند . و چون دسته كشتی های جنگی تعقيب كننده به آن برسد بسببی كه برای آنها هيچ اميد سلامت نميباشد يا كشتيهای خود را غرق ميكنند - كه اولتر همين است - يا تسليم ميشوند. اين است كه نتايج عظيمه كه از تعقيب انتظار ميشود از همين انقلابی كه در قوة معنويه محصول مييابد و نا اميدی های طرف گريزنده بحصول می آيد .
بنابرين در اثنای تعقيب به تدبيرهای بسيار بزرگی نيز حاجت نيست . على الخصوص بسبب نقصان مهمات نيز در تعقيب توقف نبايد كرد ، و دايما تعقيب بايد كرد . چونکه درين محاربه چوشيما بجز كشتی ( ديمتری دونسقوی ) كه بصورت بسيار سستی تعقيب شده بود ديگر هيچيكی از كشتيهای روس كه گرفتار آمده اند يك مقاومت و توانایی جدی نشان نداده اند .
از راپور اميرال ( توغو ) اگر چه چنان معلوم ميشود كه سفينه های ( سو ييه تلانا ) و ( اميرال اوشا قوف ) بتأثير گله ها غرق شده اند ، ولی احتمال دارد كه اينها هم مانند كشتی ( مونوماق ) خود را خود غرق كرده باشد كه اين هم از نتيجه تعقيب شديد است . لهذا بعد از محاربه جهتی كه غالب آمده باشد نبايد كه شكار بچنگ آورده خود را سست بماند .
*
* *
مطالعاتی كه تا بدينجا ذكر شد بر تعبيه ژاپانها مؤسس بود . حالا نيز يکقدری


صحيفه ۱۱۱ صورت تلگراف جلد پنجم

تعبیه روسهارا تحليل و تدقيق ميكنيم :
اين يك قاعده است كه هر طرفيكه مغلوب باشد همه قباحتها برو انداخته
میشود اما اينچنين حکم نباید کرد که همیشه خطا بر خطا بهمان طرف مغلوب باشد .
چونكه كاهی میشود که در كشف و استدلال خود غلط میخورد ، و يا آنكه
هر چه كه از دستش بيايد ميكند و همه جهد خود را صرف میکند ولی موفق
نمیشود . حتی بعضی اوقات همه ترتیبات او از ترتیبات طرف غالب بهتر
میباشد ، ولی يك حادثۀ ناگهانى مثلا مانند يك خسارت عظيمه كه در خيال
و خاطر نباشد ، يايك غلط فهمى كه در اشارات واقع آيد، يايك مانورۀ غلط
همه پلانهای بسيار درست و متنظم را زيروزبر ميتواند ساخت .
اما هزار افسوس كه در جهت روسها ازين گونه چيزها هيچ اثری موجود
نبود . از همه اول يك چيزيكه هیچ معنی آنرا ندانستیم این است که در
خدمت كشف چر اينقدر بی اهميتی و بی مبالاتی نشان دادند . در دنیا هيچ
وقت هيچيك دسته كشتیهای جنگی در باب حركات دشمن خود به ايندرجه
بیقيدی نشان نداده است ! سفاين خفیفه بجای اينكه در سرقول يعنى سر
قطار حركت بکنند در نهایت قطار میرفتند . حيرت ! على الخصوص كه روسها
هر انقدر که به آبنای (قوره) نزديکشد میرفتند اين عدم اهتمام و بیقیدئی شان
بیشتر شده میرفت . صدبار حيرت ! هزاربار حيرت !!
حالا از اميرال روسی میپرسیم كه آيا جناب شما نمیدانستيد كه مانند (اورورا)
و (ژه‌مچوغ) کشتی‌های كشاف برای چه مقصد ساخته شده ، و بهمراه دستهٔ
کشتی‌های جنگی بچه مقصد رفاقت کرده ؟ هیچ شبهه نيست كه اینگونه كشتیها
باقوهٔ حربیه خود به دسته کشتی‌های جنگی خدمت و معاونت كرده نمیتوانند .
بلكه اینها وظیفه خصوصیه ديگری داشتند كه آن را بجا بیارند . پس اگر جناب


صحیفه ۱۱۲ محاربه روس و ژاپان جلد پنجم

امیرال به این نداند که وظیفه اینگونه کشتیها بجز کشف کردن راه ، و بظاهر براوردن قوای عسکریه دشمن دگر چیزی نیست چسان حیرت نباید کرد ! بنابرین نادانی امیرال دسته کشتی های جنگی روس مانند يك قطار کورهای بی عصا به پیش میرفتند . و باینصورت رفته رفته بخطهای ترصد دشمن تصادف نمودند. کرووازورهای متعدد ژاپان که از بسیار وقتها مانند شاهینهای گرسنه منتظر شکار بر خط ترصد قایم کرده بودند ، هماندم در اطراف این غلیوازهای کور سنگین پرواز ، به پرواز آمدند. دسته کشتیهای جنگی روس برای دفع کردن آنها بهیچ حرکت دست و پا نزدند؛ بلکه برای تدقیق کردن خندان خندان (توغو) که عدد کشتیها ، و ترتیبات رفتار و دیگر احوال آنها را خوب بخود معلوم کند اجازه و مساعده کامله داد . زهی امیرال بی پروا !
اینستکه امیرال خوابرفته بهمینصورت بر رفتار خود دوام ورزید ؛ تا آنکه بعد از کمی زرهپوشهای امیرال بیدار پدیدار گردیده محاربه آغاز نمود . بنابرین سوالهای بسیار دیگری برای امیرال روسی پیدا شد !!
آیا دسته کشتیهای جنگی چرا بر دو قطار غیر مساوی حرکت میکرد ؟ آیا امیرال چرا کوچكترین استقامتها را گرفته بود؟ آیا کرووازور ( ناخیموف ) را که در نوع خود فرید و یکتا بود چرا در میان دو زرهپوش تنک گرفته بود ؟ آیا سفینه های (مونوماق) و (دیمتری دونسقوی) را چرا در عقب گذاشته بود ؟ آیا کرووازورهای محافظه دار بازره پوشها چرا در داخل يك خط میبودند؟ آیا این وضعیت آنها را به ضربه های مهلك دشمن معروض نمی نمود ؟ آیا بمجرد اینکه دشمن پدیدار شده بود قافله را یعنی کشتیهای بیکار را از دسته کشتیهای جنگی چرا جدا نساخت ؟
جناب امیرال برای همه این سوالها هيچ يك جواب شافی پیدا نمیتواند.


صحیفه ۱۱۳
صورت تلگراف
جلد پنجم

پس چنان معلوم میشود که روزدستوه نسکی) بمجردیکه ظهور نمودن
دوازده کشتی زرهپوش دشمن را یکی یکبار در پیش روی خود بدید دست پاچه
شده ندانست که چکنده تا وقتیکه در وسط آبهای (قوره) میرسید بجز کروا
زورهای صنف دوم و یکچند محافظ ساحل دشمن دیگر سفینه ندیده بود.
لهذا چنان گمان کرده بود که امیرال (توغو) با قسم کلشی خود در جهت شمال
در کدام جایی اورا انتظار میکند که اینهم بر عدم کشفیات او دلیلست. اما چون
چنین حکم کرده بود چرا نظام رفتار خودرا تبدیل نمود؟ و چرا بجای این،
یا ترتیبات نظام رفتار، و یا ترتیبات نظام محاربه را قبول نمود؟
در اثنای محاربه نیز طرز حرکت و مهاجمان چیزی نیست که دانسته شود.
دایماً میدان را بدشمن ترک کرده، و چون یک سکونت کمی حاصل شده باز بگر
فتن استقامت (ولادیووستوق) کوشش ورزیده و بيك حالت دافعی و بیقیدی
مانده اند. و از حرکات شان چنان معلوم میشود که همه آرزو و مقصد شان
همین بوده که ازین وضعیت مشکله چسان رهایی یابند. هدف مقصد شان
یکسر بولادیووستوق رسیدن بود، نه محاربه کردن، و دشمنرا مغلوب ساختن!
چنان گمان کرده بودند که مانند محاربه میدان (۱۰) اگست یکچند
گله اندازی شده از آبهای کوریا خواهند گذشت. این چنین گمان و تخمین یك
خطایی عظیمی بود. زیرا گذشتن از آبهای مذکور موقوف بر ظفر یافتن دشمن
بود. و امید یگانه ظفر یافتن نیز همین بود که با دشمن بشدت دست و گریبان شده
جنگ فداکارانه نماید.
در آخر روز وضعیت محاربه آنقدر خراب شده بود که باقدرت بشریه
چاره یافتن تعمیر آن خارج تصور بود. مع هذا کشتیهای طورپید و میتوانستند
كه بيك تجربۀ طالع تشبث ورزیده بتوانند.


صحیفه ١١٤ محاربة روس و ژاپان جلد پنجم

از احوال مخصوصة محاربة میدان (چوشیما) یکی هم اینست که ژاپانها در حملة نخستین بر دشمن خود غالب آمده ترتیبات محاربة خودشانرا تبدیل دادند . حالاً انکه روسها برهمان ترتیبات پرخطا و سرا سر غلط خود تا به آخر مربوط مانده اند .
بعد از يك تجربه که نه بار دران فاصله آمد ، و به بهای خونهای بزرگی حاصل شد باز هم روسها تا به آخر محاربه بكشف و تحقیق کردن حرکات دشمن سرفرو نیاوردند . و همان اعتقاد باطل خودشان که عبارت از جنگ اجتناب ورزیدن و بصورت معجزه به (ولادیووستوق) رسیدن بود ماندند . در آخرها بروز محاربة کرو و ازور هائیکه هر يك بيك طرفی گریخته رهایی یافته بودند باز هم بهمانطور مانوره اجرا میکردند . طورپیدوها نیز بیکصورتیکه هیچ معنی آن دانسته نمیشد سیر و حرکت میکردند که به این كارهايك حيرت نی بلکة بصدها .. هزارها حیرت !

مطالعة يك افسر روسی

افسر روسی میگوید :
بیشتر از همه چیزیکه در محاربة میدان (چوشیما) نظر دقت و حیرت انسانرا بخود میکشد این است که دستة کشتیهای جنگی روس چنان حرکت کورکو رانه میکردند که گویا به قوای كلیة دشمن هیچگاه بر نخواهند خورد ، و بهمین اعتقاد بودند که دفعتاً بهجوم دشمن معروض شدند . تنها همین و قعه دلیل واضحست برینکه (روژه ست وه نسکی) راهی راکه بران رفتنی بود هیچ استکشاف نکرده بود .
درين يك هیچ شبهه نیست که روسها نظر به ژاپانها کمتر کرو وازورها


صحيفه ۱۱۵ مطالعۀ يك افسر روسی جلد پنجم

را مالك بودند . لکن (روژه ست وه نسکی ) را واجب آن بود كه بعد از انکه
جزيره های ( ساره ل ) رانرك نمود لوی غندکرو و ازور های خود را از
پیش برفتار می انداخت . لوی غند مذکوره به پیش رفته وكشفيات لازمه
خود را اجرا کرده در وقت لزوم بر قسم کلی دسته کشتیهای جنگی برگشته
میتوانست . و به اینصورت سواحل غرب و شرق جزيره ( چوشيما ) را
كشف وجستجو كرده بلكه از زرهپوشهای بزرگ ( توغو ) وقت تر خبر
دار شده میتوانست .
اگر چه درینگونه مانوره کردن تهلکه ضایع شدن بعضی کرو وازورهای
روس موجود بود ، اما بمقابل آن فایده آموختن ، وضع حقیقی دشمن
استحصال كرده میشد .
دسته کشتیهای جنگی روس وقتیکه به آبنای ( قوره) داخل میشدلوی
غندکر و وازورها در جهت چپ او بود ؛ که از ين يك معلوم میشود که زره
پوشها و کرو وازورها در يك آن به دارالحرب واصل شده اند .
حالا نكه يك خطای عظیمی درینباب از (روژه ست وه نسكی ) بوقوع
آمده. بلکه لازم آن بود كه كرو وازورهايی که از زرهپوشها سريع الحر
كت تر هستند بواسطه تلگراف بی سیم بالوی غندزرهپوشها ارتباط خود را
محافظه کرده بر فتار يكروز بيشتر تقدم كرده ميتوانستند . و ازين لوی غند
کروز وازورها همانها ئیکه سریعتر و قوتمند تر بودند در سرلوی غند يك قطار تر
تيب میکردند . و درینباب از هجوم طور پیدوهای دشمن هیچ اندیشه نباید
کردزیر اطو پیدو هادر پیش طوپهای بزرگ چاپ بسیار کم به کامیابی نایل میشوند .
دیگر اینکه هرگاه لوی غند كرو وازورهایکروز پیشتر از قسم کلی در آبنا
ظهورمیکرد هیچ شبهه نيست كه يك مفرزه مهم دشمن را بخود جلب کرده


صحيفه ١١٦ محاربه روس و ژاپان جلد پنجم

بما معلوم میشد که قسم کلی دشمن در نزدیکی (چوشیما) تجمع کرده است.
برای اینکه طرز حرکت (روژه ست وه نسکی) را تا یکدرجه ذی حق
نشان بدهیم این مطالعه را بیان میکنیم که (روژه ست وه نسکی) به
این فکر بود که بر دشمن خود یکی یکبار بخبر شبیخون زند، و تا ژاپانها خود را
جمع آوری کنند آبنای را در گذرد .
بلی اگر کار را ازین نقطه نظر مطالعه کنیم لازم می آید که مومى الیه را
در باب پیش نفرستادن کروزاورهایش معذور به بینیم . اما مانند (توغو)
يك نهنك دريارا که بهمراهش بسی کشتیهای کشاف موجود است آسان آسان
غافل ساختن و بشبیخون از و در گذشتن يك کار آسانی گمان نباید کرد. حالا نکه
برای اینکار نیز اگر در مدخل آبنا توقف کرده برای گذشتن از آنجا يك فرصت
مناسبی میجست و احوال دشمنرا بخود تا يكدرجه معلوم میکرد بهتر میبود .
با اینهم بگوئیم که چون او برین قرار داده بود که بهمه حال آبنای را بنا
گهانی بگذرد البته برای تحقیق کردن دشمن که در انجاهست یا نیست لزوم
باقی نماند . زیرا به اینصورت خود را بدشمن نشان میداد ، و يك محاربه را
که وقوع آن بهمه حال محتمل بود بدست خود حاضر و تعجیل مینمود . پس
چون چنین بود آیا این اقتضا میکرد که اگر هیچ نباشد تا بدرجه ممکن برای
حاصلکردن بزاری موفقیت همه تدابیر و ترتیبات لازمه را حاضر کند؟
حالا نکه ترتیبات محاربه که اميرال (روژه ست وه نسکی) قبول نموده
خیلی عجیب و غریب يك ترتیباتی بود که غیر از عجیبی و غریبی آن سبب بسی
نتیجه های الم انگیزی نیز میشد .
حالا اين يك را نیز بگوئیم که در تعبیه بحریه يك قاعده اساسيه موجود است
که این قاعده نظر به بسی تجربه‌ها ، و نتیجه بسی مانوره ها ، و تصدیق


صحیفه ۱۱۷ مطالعهٔ يك افسر روسی جلد پنجم

بسی اميرالها بدرجه که استثنا قبول نکند قطعی و حکمی میباشد ، و آن قاعده
اینست : « در آوان محاربه يك دسته کشتی های جنگی دایما بر يك خط
مرتب باید بود . »
بواقعی همیچنینست زيرا يك نظام باهم بیامیخته که از چند خط مرکب
باشد در محاربه قابل تطبيق و استفاده نمیشود . درین قاعده هيچ يك چيزيكه
دانسته نشود موجود نیست . مع هذا در وقتیکه اميرال روس به آبنای (قوره)
داخل میشد آنقدر يك ترتيبات بدوناموافقی برای محاربه گرفته بود که حد
ونهایث نداشت . (۱)

(۱) – اگرچه درينباب دیگر مطالعات هم در اصل کتاب موجود است
ولی چون آنها به بعضی نقشه ها ، واسبا بها موقوف بود و هم متعلق امور بحری
بود که بدرد ما نمیخورد از ترجمه آن صرف نظر شد فقط *


صحیفه ۱۱۸ محاربه روس و ژاپان جلد پنجم

اجمال وقایع

از يك کتابیکه در باب (حاکمیت بحریه) بزبان فرانسوی نوشته شده گرفته شده است .

دولت روس هیچوقت یکدولت بزرگ بحری شده نمیتواند . زیرا (جغرا فیا) مانعست . در اول امر ميان يك ولایتی که هر طرف آن باخشکه محاط بود این ملت (موسقوف) بزرگ شده بزرگ شده بدرجه رسید که خود را تا بسوا حل بحر رسانیده و باینصورت در اطراف سه بحر از همدیگر بسیار دور جایگیر شدند . اما چسان بحرها ! هريك مانند يك کوچه که راه بدر رفت نداشته باشد ، و يا بايك تالاب محصوری که راه آمیزش آن با بحر مفقود باشد، واگر راه آمیزش با بحر محیط داشته هم باشد آن راهها در دست بعضی ملتهای هست که همه رقیب او هستند ! . . .
این وضعیت (سوق الجیشیه) بحریه موجود داشتن سه دسته کشتیهای جنگی را که نه با یکدیگر معاونت کرده بتوانند، و نه با همدیگر یکجا شده بتوانند اقتضا میکند . مثلا راه دسته کشتیهای جنگی (بحر سیاه) با معاهده پاریس ابداً سد شده که معاهده مذکوره نیز از نتیجه طبیعیه جغرافی است. آمدیم بر دسته کشتی های جنگی (بحر بالتيك) و (بحر محیط کبیر) که آنها هم یکی در غرب، و دیگری در شرق میباشند . یعنی در دو نوك دنيا افتاده اند . و اگر بخواهیم که درجه مشکلات تقویت و معاونت این دو دسته کشتی های جنگی را بيك ديگر نشان بد هیم بهتر از ین مثال و قیاسی نیست که: دسته کشتی های جنگی (بحر بالتيك) روس


صحیفه ۱۱۹
اجمال وقایع
جلد پنجم

که در زیر قوماندانی (روژه‌ست وه‌نسکی) بمعاونت دستۀ کشتی‌های جنگی (بحر محیط) روانه شد بعد از (١٤) ماه به آمجار رسیده توانست. يك پوليتيك‌شناس دوراندیش بحری، در راه اقصای شرق میدانست که بعضی نقطه‌های استناد یعنی تکیه‌گاهها تأسیس و بنیاد داده محذورها و علتهای این مسافۀ بزرگ را تا یکدرجه کوتاه تر بتواند. بحقیقت که پیش از (٥٠) سال دولت روس میتوانست که درینراه بعضی (اس‌الحرکات) هابدست آورده بتواند. اما حالا (آن قدح بشکست و آن ساقی نماند)! هیهات! زیرا همۀ آنها گرفته شد این چنین نظر دوربینانه عاقبت اندیشانه که قدر و قیمت کوههای سخت و سیاه بیهودۀ (جبل الطارق)، و زمینهای گرم پر وحشت (عدن)، و (هونقونغ) و امثال آنها را بشناسد که در آینده موجب چه فواید کثیره میشود همانا قوم انګلیز است و بس. انبساط و فراخی قوم روس همیشه در خشکها بوقوع آمده است، و در امور بحری خیلی پس مانده‌اند.

چنانچه جغرافیای عمومی بر ضد منافع روس است، جغرافیای محلی و خصوصی نیز برای منافع او چندان خدمت نکرده است. بندرگاه شهر (ولادیووستوق) که بندرگاه یگانه همۀ ممالك (سیبریای) روس است در وسط بحر (ژاپان) واقعست که دران دریا نیز از سه درۀ دریایی یعنی (آبنا) درآمده میشود که یکی آبنای (په روز) دیگری آبنای (چوغارو) دیگری آبنای (قوره) است که هر سه آبنا از طرف سواحل (ژاپان) محکوم است. این راهها گذرگاههای حقیقی ایست که برای درآمدن یا برآمدن (ولادیووستوق) بهر حال ازان گذشتن لازمست. محاربۀ میدان (١٤) اگست، و محو و زوال یافتن دستۀ کشتی‌های جنگی (روژه‌ست وه‌نسکی)، و مصیبت کشتی (نوویق) همه در همین آبناها واقعشده.

دولت روس بامید آنکه از قید اسارت خلاص شود (پورآرتور) را ضبط نمود. اما در بحال نیز این دو اس‌الحرکات بحرتی او با اراضی ژاپان از یکدیگر جدا شده


صحیفه ۱۲۰ محاربه روس و ژاپان جلد پنجم

بود که برای رفتن از یکی بدیگر یا همه سواحل دشمنرا از یکسر تا دیگر سر قطع
کردن، و یا یک دور بسیار درازی اجرا کردن لازمی آمد. چنانچه بعد از محاربه
میدان (١٤)م اگست سفینه (نوویق) روسی همچنین حرکت دور و درازی
خواسته بود ولی باز ممانعت طبیعیه جغرافیاتصادف کرده در آبنای ( په روز )
غرق و ناپدید گردید .
چنین گمان نشود که این حرب در مابین روس و ژاپان بنا گهانی و یکی یکبار
باز شده است. حکومت ژاپان از بسی سالها برای حرب بکمال شدت و تهالك خود
را حاضر میکرد . پس دولت روس را نیز باید بمقابل یکچیزی که روز بروز
احتمال وقوع ان کسب قوت و صحت میکرد با وجود اجتناب از جنگ باز هم
اینقدر بیقیدانه و بی احتیاطانه حرکت نمیکرد .
حکومت ژاپان حساب و موازنه خود را درینباب بصورت بسیار مدیرا
نه اجرا کرده بود ، و در اثنای حرب معلوم شد که هیچ حرکت او بی حساب
و بی تدبیر و اندیشه سالها سالها نبود . حال آنکه نظر به نواقص و خطاهائیکه در
اثنای حرب از حکومت روس ظهور نمود بخوبی معلوم شد که در خصوص تد
قیق وضعیت و شرایط سوق الجیشیه خیلی بی دقتی و بی پروایی روا داشته .
حرب، بازیچه اطفال نیست ؛ بلکه يك امر عظیم و مشکلیست که موی موی
آن ! از هر نقطه نظر سنجیده میزان دقت و امعان کردن لازمست . و اگر این
چنین نشود از قوای حاضره ، و لوازمات حربیه هیچ استفاده نمیشود ، و از
فلاکت بفلاکت، واز مصیبت بمصیبت انسان را پویان پویان بسر میاندازد. خطای
نخستینی که روسها ارتکاب کرده اند اینست که اهمیت ابتدائی نتیجه حرب بحری
را بخوبی درك نکردند که چه میشود. زیرا چنانچه برای ژاپانها بود، برای روسها
نیز خط مواصلات یعنی راههای بهم رسیدن شان عبارت از بحر بود. بنابرین


صحیفه ۱۲۱ اجمال وقایع جلد پنجم

درین يك هیچ شبهه نبود كه هر طرف حاكمیت بحری را بدست آرد، البته حاكم
وضعیت حرب نیز همانطرف است. هرگاه روسها حاكم بحر میشدند ژاپانها به (قوره)
عسكر برآورده نمیتوانستند. بالعكس چون ژاپانها حاكم بحر شوند بسبب بسیا
رنی مردمیكه دارند ، افراد عسكر احتیاط بی پایان وفراوانی از جای بسیار نز
ديك بمیدان حرب میریزانند كه روسها آیا مقابل اینكونه قوت از مسافه هشت
نه هزار كیلومتره بدرجه كفایت جساز عسكر رسانیده خواهند توانست ؟
اینستكه اینهمه از بی حسابی و بی پروایی و بی تدبیریست.
اگر حكومت روس تأثیر واهمیت صاحب شدن قوه بحریه وادرتاریخ
حرب بخوبی تدقیق میكرد البته كه از معروض شدن به اینقدر هزیمتها وفلاكت
ها و بی آبیها و بی غیرتیها كه با شأن و شرف دولت معظمه كی او هیچ متناسب نیست
اجتناب میكرد.
پیش از محاربه سلاح، يك حرب اقتصادی یعنی حرب مالی بوقوع آمده بود.
درین مسئله همه فواید در جهت روسیه بود، منابع ژاپان بسیار كم ومحدود بود.
زیرا این ملت غیور با غیرت همه قوه مالیه خودرا در مابین مصارف تول غندبری
وقوه بحرنی خود تقسیم كرده بودند. زیرا سخن آخرین شان همین بود كه
هم در دریا و هم در خشكه بردشمن خود غالب باید شوند.
هرگاه حكومت روس برد ریا حاكم میبود تنها بهمین واسطه مالیه ژاپان را
از مناسبات خارجیه سراسر تجرید كرده میتوانست. لهذا از همه الزم این
بود كه حكومت روس در اقصای شرق از ژاپانها زیاده تر يك قوه بحریه موجود
میكردند. وچون خودرا طرفدار صلح میدانست آیا برای محافظه وادامه
صلح بهتر ازینو اسطه چه بود ؟
اما آیا دولت روس این تفوق بحری را استحصال ومحافظه كرده میتوان


صحیفه ۱۲۲ محاربة روس و ژاپان جلد پنجم

نیست ؟ هیچ شبهه نیست که اگر میکرد میتوانست . اگرچه این محقق است که در ظرف بیست و چار ساعت يك قوه بحریه بوجود آورده نمیشود. دولت ژاپان درین خصوص بسیار سالها متمادیاً سعی وغیرت کرده بمقصد خود رسیده بود . در مدتی که او سعی وغیرت دایمئی خود را محض برای مضمحل کردن روس صرف مینمود اگر روس نیز این احتمالات را در زیر نظر دقت گرفته سعی وکوشش میورزید بخو بصورت حاضر شده میتوانست . اینوقت و اینمدت برای حاضرئی او نیز کفایت میکرد. و بسببی که بودجه یعنی دخل و خرج بحریۀ رو س از دخل و خرج بحریۀ ژاپان بزرگتر و افزونتر بود زیاده تر کامیاب میشد .
برای اینکار روسیه را لازم بود كه يك پولتیکی تعقیب میکرد که سواحل (با لتیك) خودر اباز گذاشته میتوانست . لکن پوليتيك وحرب هر دويك چيز است. براى يك حرب بسیار خوب ، يك پوليتيك بسيار خوب لازم است . دیگر اینکه چون پلمانهایسی عساکر احتیاط رابه بسیار زحمت و مشقت و شرایط غیر مساعد بدار الحرب فرستاده بود، آیا اگر اینها را پیش از آغاز شدن محاربه در آنجا میفر ستاد بهتر نمیشد ؟
حالانکه هیچ یکی ازین کار ها ساخته نشد . اساس دسته کشتیهای جنگی ژا پانرا هشت کشتی زرهپوش که دو قطعۀ آن پیش از اعلان حرب از(ایتالیا) خریده شده بود، وشش کرو وا زور زرهپوش تشکیل داده بود. بمقابل این روسیه بعضی جزو تاهای غیر کافی که فیشن بعضی از ان ها نیز از گذشته ها بودموجود کرده بود .
در ظرف مدت مهلتی که برای او داده شده بود باید که ترسانه یعنی کار گا ه های کشتی سازی (ولادیووستاق) و (پور آرتور) خود را بدرجه که زرهپو ش ها در حوضهای آنها برای تعمیر درآمده میتوانستند توسیع و آماده میکردند.


صحیفه ۱۲۳
اجمال وقایع
جلد پنجم

حالا آنکه در انباب هم قصور ورزیدند حتی ترتیبات تدافعیه ایندو موقع را نیز نا
قص گذاشته بودند . بالعکس لنگرگاه تجارتی (دالنی) از حد زیاده تزئین و اعمار
شده بود که همه منابع موجوده را که در دست بود زینت و عمارت آن بلع نموده بود
و این بدان میماند که يك كاو کاری را در پیش روی کاوها بگذارند !
*
* *

قوای بحریه روس در وقتیکه نخستین هجوم ژاپانها بوقوع آمد یعنی هجوم
(۸) م فبروری سنه (١٩٠٤) بردو قسم جدا شده بود . زر هپوشها با یکچند
کرو و از ور در (پورآرتور) بود. و در (ولادیووستوك) سه قطعه کر و و ازور بسیا
ر مهم که دایره کار گذاری شان خیلی بزرگ بود باسفینه (بوغاتیر) موجود بود.
بسببی که حرب از بسیار وقتها بدرجه آمده بود که همه کس میدانست که قابل
اجتناب نیست با وجود آنهم منقسم ماندن قوای بحریه باینصورت بنا بر يك مجبور
یتی نبود . بلکه این انقسام بوجه مطلوب خود شان بود! آیا این درست يك
تدبیری بود ؟ نی ...
مقصد روسیه کویا این بود که اعلان حرب چون بشود، وظیفه لوی غند
(ولادیووستوك) رفت و امدیکه در مابین (قوره) و ژاپونیا بشود این لوی غند آنرا
منع و تضییق خواهد کرد، و مالهای کریزنی حربی که از (هونقونغ) و (شانغای)
و (امریکا) بیاید آنها را بچنگ خواهد آورد .
دسته کشتیهای جنگی پورآرتور در مرکز منطقه که حرکات عسکریه در ان
جریان مییابد خواهد بود. که وظیفه آن نیز کو یا عسکر ژاپان را از برامدن به
(مانچوزی) و (قوره) منع کردن خواهد بود!
حالا آنکه پیش از ینهم گفته بودیم که این نتیجه بحاکمیت بحریه استحصال
شده میتواند . روسها امید میکردند که اگر در (ولادیووستوك) يك لوى غند


صحيفه ١٢٤ محاربه روس و ژاپان جلد پنجم

کرو و ازورهای بزرگ خود را بگذارند هيچ نباشد از قوای عسکریه ژاپان نيز
همانقدر يك قوت را به انطرف بنقابله حصه مجمع جلب کرده باینصورت موازنه قوت
(پورارتور) خود را محافظه خواهد توانست * حالانکه این حساب ارکان حربیه
روس غلط و خطا بود. زیرا موجود نبودن يك لوی غند کرو و ازور روس که در
(ولادیووستوق) باشد برای ژاپانها آنوقت تهلكه ناك شده میتوانست که تول
غندهای خود را به (قوره) و (مانچوری) نقل میدادند و چون این آمد و
شد منقطع میکردید تهلکه که از طرف کرو و ازورهای روس اجرا میشد يك
چیز خیالی میبود .
اگر چه برای ژاپانها اینمسئله موجب يك دلتنگی بزرگی میشد که گردش
کشتی های روس را در پیشگاه سواحل بحر محیط به بینند، و ضبط شدن وابور
های داکی که ما لزمه حربیه را حامل باشند مشاهده کنند . اما این احوال
نسبت بمقصد حقیقی که مغلوب کردن دسته کشتیهای جنگی اصلی و حاصلکردن
حاکمیت بحریه است از احوال طبیعیه عادی شمرده میشد که امیرال (توغو)
ازین نقطه نظر این چنین ترتیبات را اخذ و قبول نمود :
در مقابل لوی غند بحریه (ولادیووستوق) تنها بعضی تدابیر تدافعیه گرفت.
و قوای عسکریه خط نخستین خود را کاملاً در بحر اصفر جمع نمود، و بعد از
شبیخونی که در (۸)م فبروری بر (پورآرتور) برده دوزره پوش ، ويك كرو
و از ور روس را زخمدار و بیکار ساخت ، و به آنصورت تفوق وبرتری خود را
بر دسته کشتی های جنگی روس بدست آورد ، در انوقت اميرال (توغو) يك
قسمی از کرو و ازورهای بزرگ خود را برای ترصد آبنای (قوره) جدا کرد
اما با وجود آنهم بجای آنهالوی غند محافظه ای ساحل خود را که در (ژه نسأن)
عملیات عسکر برآوردن بخشکی را حمایه میکرد قایم نمود اگرچه باینصورت


صحيفه ١٢٥ اجمال وقايع جلد پنجم
بدسته کشتی های جنگی خودقوت های سست حرکت تر الحاق نموده لکن از روی
عدد و اقتدار فایده تفوق و برتری خود را بردشمن نمود
بعضی کسان برین اعتراض کردندکه اینقدر قوت را در پیش (پورآرتور)
جمعکردن زاید و بی لزوم بود ، اما اینسخن درست نیست . زیرا در صبح شب شبیخو
ن یعنی روز (٩) م فبروری وقتیکه اميرال (شتمارق) بادسته کشتیهای
جنگی خود از مدخل (پورآرتور) بر مد در پیش روی خود قوای کلی
دشمن را یافته مجبور شدكه يك خط حرکت تدافعی را قبول نماید ، و از انوقت
دسته کشتیهای جنگی روس هم قوة مادیه و هم قوة معنویۀ خودر اغائب نمود .
آمدیم بر مسئلۀ فن (سوق الجيش بحری) ژاپانها : درینباب اگر هر
قدر مدح وثنا شود سزاست . اميرال (توغو) بميل طبیعی (اقتسام قوت)
گرویده نشد . و از ينكه نتیجۀ يك مصادمه ، یعنی زد و خوردقوای کلی را
که برای عاقبت حرب تاثیرهای بزرگی اجرا میکند به تهلکه می انداخت ؛
بر غرق شدن ، ویابدست افتادن یکدو کشتی نقلیۀ که در طرف شمال بدست
دشمن بیفتد ترجیح نمود .
روسها چنانچه سفینه های بزرگ خودرابر دو قسم تقسیم نموده بودند
طور پیدو ها ومخرب طور پیدوهای خود را نیز بر دو قسم جدا کرده بودند .
روسها در اقصای شرق بقدر (٢٥) مخرب طور پیدوداشتند که ژاپا نهامقابل
آن از (١٨ تا ٢٠) مخرب کشیده میتوانستند روسها پنج شش دانه اینها را
بسببیکه به (ولادیو وستق) فرستاده بودند از ابر و فایده ئیکه در تفوق
عددی داشتند ضایع کرده بودند . طور پیدوهای خود را نیز بر همین دو بندر
گاه تقسیم کرده بودندکه به اینصورت نسبت به ژاپانها که طور پیدوهای بسیاری
رامالك بودند خیلی کم قوت ترویست درماندند . چونکه ژاپانها طور پیدو


صحیفه ١٢٦ محاربة روس و ژاپان جلد پنجم

ها و مخربهای خود را نیز مانند دیگر سفینه های خود در (بحر اصفر) جمع کردند.
و الحاصل روسها را لازم بود که تا بوقتيكه يك مظفريت قطعية در بحر
حاصل میکردند ويك قسمی از قوتهای ژاپانرا محو و پریشان میساختند قوای
بحریه خود شانرا مجتمع نگه میداشتند .
و اینرا نیز فراموش نکنیم که ژاپانها اصلاً اینرا بخاطر خود نگرفته بودند که
تا دسته کشتیهای جنگی روس را سراسر معطل نکنند به تول غندهای خود
را بصورت منتظم بخشکه بریزند، و نه بر (پور آرتور) هجوم ببرند. پس چون
چنین بود اگر دسته کشتیهای روس در (ولادیووستوق) و یا در (پور آرتور)
میبود بهر دو صورت دسته کشتی های جنگی ژاپان برهمانطرف حمله میکرد.
اماچون بندرگاه (پورارتور) انقدر وسعت و امتداد نداشت که همه دسته کشتی
های جنگی روس در ان جمع و تحشید کرده بتواند ، و بندرگاه (ولاديووستوق)
بهتر و خوبتر این صفات را مالک بود بندرگاه (پورارتور) تنگ و مدخلش خیلی
باز بود که باین سبب يك اس الحرکاتی که اهمیت ان بدرجه وسط شمرده میشد
بود. حالانکه (ولادیووستوق)هم بیشتر ازین بود وهم محاصره ان مشکلتربود
که بالنسبه اگر روسها بندرگاه ولادیووستوق را(اس الحركات ) خود میکر
دند بهتر میبود .

(پورارتور) انتخاب کرده شد ازین انتخاب هماندم در افکار سوق الجيشيه
روسها اثربی اهمیتی غریبی که در باب (اس الحركات)هاداشتند بميدان برآمد.
بواقعه که روسها در باب مدافعه شهر (پور ارتور) بسیار بی پروایانه حرکت
کرده بودند، و طرز ترتیبات تدافعیه شان نیز غلط بود زیرا هر گاه در جوار
يك موقع مستحكم ، يك موضع سوق الجیشیی که برای دشمن فایده برساند


حیفه ۱۲۷
اجمال وقایع
جلد پنجم

موجود باشد ان موضع را از اقسام ترتیبات تدافعیه ان موقع مستحکم شمرده، و برای منع کردن جایگیر شدن دشمن دران موضع ان را نیز بجای موضع پیش اعتبار کرده هر گونه ترتیبات تدافعیه را در ان اجرا نمایند این قاعده اساسیه در ترتیبات مدافعه بریه انقدر ضروری يك چیزیست که هیچ اعتراض قبول نمیکند همچنان در مدافعه های بری نیز تطبیق کردن اینقاعده از لوازمات ضروریست .
لهذا روسها در باب منع کردن جایگیر شدن اميرال (توغو) در جزیره (الیوت) که در پیشگاه (پورآرتور) بود هیچ تدبیری بکار نبرده بودند که اين يك خطای بسیار بزرکی بود حالانکه حمایه جزایر مذکوره بقدر (پور ارتور) الزم واهم شمرده میشد .
حالا این سوال وارد میشود که آیا قلعه (پور آرتور) بدون حمایه دسته کشتی های جنگی خودش خود حمایه میبایست کرد؟ یا آنکه دسته کشتی های جنگی در راه حمایه این قلعه فدا میبایست شد ؟ لهذا گفته میشود که اس الحركات ها برای سفاین حربيه بوجود آورده شده اند. از انرو عهده براری مدا فعه آنها بر ذمه کشتیها نیست . دیگر اینکه روسها میبایست که تنها يك فكر، يك مقصد ، يك هدف میداشتند که انهم عبارت از بدست اوردن حاکمیت بحریه می بود . زیرا اگر حاکمیت بحریه نمیبود محض كه يك روزی از روزها (پورآرتور) میافتاد و از دست میرفت . واگر حاکمیت موجود بود ژاپانها در خشکه بمحاربه دوام ورزیده نمیتوانست . زیرا برای ان تول غنددهشتناکی که به (مانچوری) ریختانده بودند جاری كردن يك سیلابه ارزاق ومهمات لازم بود .
چون چنینست (پورارتور) از کشتیها معاونت انتظار نمیبایست کرد. بلکه تا از دستش میامد در بحر جولان میکرد، و در باب باز کردن راه دسته کشتی


صحيفه ۱۲۸ محاربة روس و ژاپان جلد پنجم

های جنگی که بامداد میامد کوشش میورزید. و بدشمن شناور خود از هر طرف بدیها باید میرساند .
اگرچه در راه این سعیها و کوششها احتمال محو و تلف شدن دسته کشتی های جنگی روس نیز موجود بود . اما اینکه نه محو شدنش می ارزید . زیرا برای يك سبب و خدمت حقیقی بوقوع میآمد . ازینکه مانند يك بازیگر های بدبختی در يك كوشه میخ شده بماند این بهتر بود که مانند قهرمانان شجاعت نشان در میدان کارزار فدای جان میکرد . حالانکه دولت روس بهوس انکه جان کندن ( پور ارتور ) را یکچند روز دیگر نیز تاخیر کند دسته کشتی های جنگی خود را برای آن فدا ساخت . و باینصورت يك خطای بزرگی ارتکاب نمود.
قلعة ( پورارتور ) يك هيكل نفوذ و عظمت روس در اقصای شرق بود و آر زوو هوس طفلانه او همین بود که موجه های بیرق خود را یکچند وقت دیگر نیز بر استحکامهای نیم خراب ان مشاهده کند و در راه این آرزو و هوس دسته کشتی های جنگی خود را فدا ساخت .
ان دسته کشتیهای جنگی بی کار بی اقتدار طبعاً درزیر حکم و ادارۀ قوما ندان قلعه در امده بود. وقوماندان قلعه چون در باب تسلیم نکردن قلعه به حیثیت و ناموس خود عینا قسم خورده بود، از هر چیزی پیشتر لازم بود که در باب از دست نبرامدن قلعه سعی و کوشش ورزد. وچون سوق و ادارۀ دسته کشتی های جنگی خارج صندت او بود ، البته که دسته کشتیهای جنگی را فرا موش کرده بود ، حتی در آخر کار آن کشتیهای بیچاره و امانده را یگان یگان مانند رهزنان لخت کرده اسلحۀ انهارا برای تجهیز و تقویه استحکا مهای خود برد.
اینست که باینصورت پنج زرهپوش و دو کرو وازور و بسیاری از طورپیدو ها و مخرب هائیکه بی انکه بدشمنی يك ادنا ضرری برسانند یگان یگان هدف کله


صحیفه ۱۲۹ اجمال وقایع جلد پنجم

های صدمتی طوپ های اوبوس جنرال (نوژی) شده بر حیات خودشان خا
تمه کشیدند.
(روژه ست وه نسکی) بدبخت هنگامیکه بادسته کشتیهای جنگی (بالتيك)
به اقصای شرق میرسید در پیش روی خود يك قلعه خرابی، مزار پر حسر
ت دسته کشتی های جنگی روس بود، و در پیشگاه آن دسته کشتیهای جنگی
دشمن خود را باهمه قوت وسطوتش بر حیات یافت.
حال آنکه اگر همت میکردند وبجای اینکه سلاحهای خود را بدست
(اشتوسل) تسلیم کرده بحسرت و بی غیرتی در زیر بحر فرو میرفتند خود شانرا
بگله های طوپ دشمن غرق میکردند، و هیچ نباشد یکدو کشتی امیرال(توغو)
را نیز از خود پیشتر میکردند ایا بهتر نمیبود ؟
امیرال (ویره‌ن) چندبار اگرچه از(پورا رتور) برای همین مقصد بیرون
برآمدن را آرزو کرد ولی قوماندان قلعه جناب (اشتوسل) پر کسل او را نگذا
شت! زیرا به طوپ ها وجبه خانه و مرتبات آن احتیاج داشت.
پس آیا در زیر این احوال واین شرایط از رسیدن دسته کشتیهای جنگی
بحر بالتيك چه فائده حاصل میشد ؟ نظر به این افکار وتصورات سوق الجیشیه
هرگاه دسته کشتیهای جنگی مذکور را در او روپا میگذاشت و نمیفرستا دند
خوبتر میبود.

روسها مغلوب شدند. این نتیجه نباید که موجب حیرت و تعجب ما بشود.
زیرا بسیار بسیار خطاها کردند. ژاپانها خطا نکردند ؛ زیرا غالب آمدنرا آر
زومیکردند. و برای غالب آمدن هر واسطه که لازم بود همۀ آنرا استعمال
کردند. زرهپوشها، کروواژورها، طورپیدو ها، مخربها همه را در پیش


صحيفه ۱۳۰ محاربه روس و ژاپان جلد پنجم

گاه (پور آرتور) جمع کردند . و به ينصورت دشمن خود شان را که در باب
مسئله حاکمیت بحریه رقیب شان بود تضييق و محصر نمودند. ۵ اینکار خیلی
منطقی و معقول يك کاری بود .
هر چيزيكه طرف غالب بکند آنرا بحرت تحسین کردن در طبع بشر يك
ميل طبيعي مخصوصی موجود است. چونکه کامیابیها برای حركات يك
معيار کمال و عدالت شناخته میشود . حرب يك تياتر فاجعه انگیزیست که از
بسی پرده ها متشکل است که پردۀ اول آن همیشه از فتوحات بحری متشکل است .
بنابرین همه قوای حربیۀ بحریه را در صحنۀ فعالیت وضع کردن لازمست . پردۀ
دوم به امتداد سواحل جریان می یابد . زیر ا طرف مغلوب عقب کشیده کشیده
به بندرگاههای خودالتجا میکنند که در انوقت این بندرگاهها همه وسایط
تدافعیه را استعمال کرده به نگهبانی خود کوشش میورزند .
خلاصه در حرب بحری بدو دسته کشتیهای جنگی از همدیگر فرق دار
احتیاج نیست با که تنها يك دسته کشتیهای جنگی کفایت میکند . اما بسیار قو تمند
بودن آن شرط است . قوای بحریه هیچ وقت نباید که دوچار انقسام بشوند .
چونکه انقسام قوت ، موجب ضعف است . وظیفه یگانه قوای بحریه
همین است که مجتمعاً بر سر دشمن حمله کند، و یا اور ابسوی خود کشیده ضرر
آن را بر طرف و از اله کند .
والحاصل قوای حربیۀ را پیش از وقت بیهوده پراکنده نباید کرد، بلکه
همه و سایط و مساعی را بر دستۀ کشتیهای جنگی اصلی دشمن توجیه و توحید کر
دن لازم است . اینست اجمال نتایج سوق الجيشيه که از حرب بحرئی روس و ژاپان
استحصال شده است .
بعد از خراب کردن دسته کشتیهای جنگی نخستین بحر محیط روس ، هنوز


صحیفه ۱۳۱
اجمال وقایع
جلد پنجم

وظیفهٔ بحریهٔ ژاپان تمام نشده بود. چونکه بعد از ضبط قلعهٔ (پورت ارتور)
بچهار ماه يك دستهٔ کشتیهای جنگی روس بقصد استحصال حاکمیت بحریه بسوی
اقصای شرقی می آمد . وضعیت بسیار مشکل بود . چونکه اثنا يك كامیابی
روسها همه نتایج موفقیتهاراکه تا به ان‌دم بدست امده بود زیر وزبر کرده میتوانست.
اگر چه قوتیکه انرا امیرال (روژه ست وه نسکی) سوق میکرد از عناصر
غیر متجانس ترکیب یافته بود و مرتیات انها اکثری مجربه ، وکم بها وبی اطاعت
بودند ، ولی بخت و طالع حرب آنقدر يك چیز بیوفائیست که اگر بهمهٔ اعتماد ، و
تمام امید به ان دل بسته شود از تهلکه خالی نیست . از انرو ژاپانها ازین دستهٔ
کشتیهای جنگی نوابندهٔ روس بازهم از اندیشه خالی نبودند. وهم فکرشان
از نتیجهٔ که از مصادمه حاصل شود بیشتر به این مشغول ومصروف بودکه ایا مصا
دمه در کجا خواهد شد ؟
این وضعیت حربیهٔ این بار با وضعیت حربیهٔ ابتدای محاربه هیچ مشا
بهت نداشت . چونکه درینبار دستهٔ کشتیهای جنگی روس را تنها يك هدف
مقصد بود که آنهم رسیدن به بندرگاه ( ولادیووستوق ) بود . وبعد از ا
نکه در انجا برسد کر و وا زورها، وطورپیدوها، وتحت البحرها را جمع وتوحید
کرده با همهٔ سفاین حربیهٔ خود به امید موفقیت و کامیابی بجنگ آغاز کند .
و تاوقتی‌که به آن اس الحرکات خود نرسد این دستهٔ کشتیهای جنگی آنقدر
مزعج و مهلك يك چیزی شمرده نمیشد . چونکه مشکلات دایمهٔ احتیاج
زغال او را در هر جا بحال تدافعی محکوم میساخت . لهذا اصل کار همین بود که
بر و بشرایط مساعد وموافق هجوم برده شود ، وایستاده کردن او را در
فلان جایا فلان مأوا آنقدر اهمیتی نداشت .
مسئله که امیرال ( توغو ) به حل و فصل کردن آن مجبور بود انقدر


صحفه ۱۳۲ محاربه روس و ژاپان جلد پنجم

دشواريك چيزی نبود . زیرا چند صورت حل کردن آن ممکن مینمود .
قدمه اول دسته کشتیهای جنگی روس نقدر يك ماه در جوار ممالك ( انام)
برای رسیدن قدمه دوم خود توقف نموده بود . پس بخوبی ممکن بود که
پیش از انکه این قدمه بالوی غند ( به بوفا نوف) که قدمه دوم بود قوت بگیرد
رفته رو هجوم کرده شود . دیگر اینکه در یکی از سه ابنا هائیکه کذشتن دسته
کشتیهای جنگی روس از ان متصور بود قایم گرفته در اثنای گذشتن برو هجوم
کنند که امیرال ( توغو ) همین صورت حل اخری را قبول نمود .
این پلان یعنی نقشه بسیار خوب تفکر شده بود . و سبب قبول کردن
سه امیرال ژاپانی همین نقشه را شایان بسی تقدیر و تحسین میباشد . هر انقدر
که دسته کشتیهای جنگی روس به دوره اخری سیاحت خود تقرب میکرد
در ژاپونیا تردد و هیجان افزونی میگرفت . زیرا بیم و اندیشه اینکه مبادا بی
انکه دشمن دیده شود و جنگ با او شود به بندر گاه (ولادیووستوق) رسیده
بتواند همه پی ها ورگهای ژاپانیار بحرکت میآورد . این حال در اکثراو
قات موجب گرفتن بعضی تدابیر غلط و مهلك هم میشود . مثلا بسیار قوماندا
نهایدصبری کرده از بیم انکه مبادا دشمنرا فرصت گریز بدهد تا بدرجه ممکن در
دورجاها برای پالیدن او میرود . اگر امیرال (توغو) نیز باینگونه ملاحظه ها
و اندیشه ها افتاده برای جستجوی ( روژه ستوه نسکی) بسوی جنوب میر
فت بیکو ضعیت بسیار بدی میافتاد .
لهذا این امیرال باوقار جرار بعد از انکه برای هجوم بردن بردشمن برین
قرار داد که هروقتیکه دسته کشتیهای جنگی روس داخل دریای ژاپان بشود
برو هجوم کنند در انحال چنان لازم میامد که قوای حربیه خود را چنان جمع
و تحشید کنند که برای فرار او امکان نگذارد . وقتیکه از طرف جنوب آمده


صحيفه ۱۳۳
اجمال وقایع
جلد پنجم

بسوی شمال رفته شود، برای رفتن (ولادیووستوق) کوتاه ترین راهها ابنای (قوره) است. راه رفتار دستۀ کشتیهای جنگی روس نیز طبعاً همین راه بود بنابرین (توغو) با همه قوای عسکری خود در همین ابنا جایگیر شده بود. مشارالیه درینجا بحقیقت که خیلی درخشان يك موضع حاضری را مالك بود چونکه اگر (روژه ستوه نسکی) این راه را گذاشته ژاپونیارا از طرف شرق دور کردن آرزو میکرد در انحال دستۀ کشتیهای جنگی ژاپان برخطهای داخلی مملکت حرکت کرده پیش از رسیدن او به بسیار وقت بشمال میرسید و در آبناهای (چو غارو) و (په روز) رفته دستۀ کشتیهای جنگی روس را انتظار میکشید.
حال آنکه (روژه ستوه نسکی) به این فریضۀ سوق الجیشیه تبعیت نکرد. و از آبنای قوره به (ولادیووستوق) رفتن را آرزو نمود، و در درون آبنادستۀ کشتیهای جنگی خود را بحمله های دشمن محو و تلف ساخت. با این فاجعۀ مدهشه حرب بحرنی روس و ژاپان به انجام رسید. و بعد از ان بحریه روس در اقصای شرق موجود نماند.
از ابتدای محاربه حرکات حربیه از طرف ژاپانها بيك اعتدال دم و راستی و درستی بسیار بزرگی سوق شده بود که سبب یگانه این مظفریات درخشان آنها نیز همین مسئله شده است. اما چون درین کارها بخوبی غو ر شود هماندم اين يك سوال وارد میشود: آیا بكدام يك بيشتر حيرت بايد كرد؟ بحكومت ژاپان كه اين چنین تدابیر معقوله متینی در پیش گرفته، مدار اینهمه کامیابیهای درخشانی گردید؟ یا آنکه ملت ژاپان که این تدابیر حکومت خود را بدون قید و شرط قبول کرده به سعیها و کوششهای دلیرانه خودشان در میان اقوام حاضره دنیا درجه نخستین شرف و شان را حاصلکردند؟
این يك (چیستان) است! هرکس بفكر خوديك جواب میتواند بگوید والسلام!


صحیفه ١٣٤ محاربه روس و ژاپان جلد پنجم

حرکتهای اخرین محاربه
در مانچوری

محاربه میدان (موکده ن) در جلد چارم این کتاب به کامیابی ژاپانها بانجام رسیده بود . حالا باز در مانچوری رفته به بینیم که وضعیت حربیه ایندوتول غند محارب در چه حال است ؟
میدان محاربه (چوشیما) قوای بحریه روس را از میان برداشته بر حرب بحرى يك خاتمه بسیار درخشانی کشید . در (مانچوری) از آخر ماه مارچ تا به ابتدای ماه دسمبر در وضعیت تول غندهای اصلی هیچ يك تبدلي بوقوع نيامد . ایند و ر سکون و استراحت به افزونی دادن ، وکامل کردن قوتهای هر دو طرف گذران نمود. در اثنای دور مذکورتول غند روس با این قوتهای بزرگی که بیان میشود تقویه شده بود :
اولاً : قول تول غند چارم اوروپا ؛
ثانياً : جزو تامهای نخستین قول تول غندهای (١٩)م ، و (٩)م و (١٣)م.
ثالثاً : از غبرتك غندهای شکاری اوروپا که بحال لوی غند ها وضع شده بود دو قول تول غند تشکیل یافته بود .
رابعاً : از قطعات جنرال (ره نه نقامف) نيز يك قول تول غند (٧)م سيبيريا تشكيل يافته بود .
و غیر ازینها از (١٤) توپخانه هوان، و (٢)طوپخانه سیار شانزده طوپخانه بوجود آمده بود. ونیز(٣)طوپخانه سریع آتش (٧٥)سانتیمتره یی نیز به (مان چوری) فرستاده شده بود.


صحیفه ۱۳۵ حرکت‌های آخرین محاربه در مانچوری جلد پنجم

و نیز با یک لوی غند شکاری سایبریا محافظین (ولادیووستوق) تقویه شده بود. و یک غبرک غند قول تول غند (۱۹)م نیز به اراضی (اوسوری) فرستاده شده بود.
تول غند ژاپان نیز این قوای مهمه امدادیه را گرفته بود.
(۱۸) لوی غندی که تول غند مذکور را تشکیل داده بود همه آن لوی غندها بموجود سفری شان ابلاغ شده و سرباز نو غبرک غندهای کدام تشکیل داده شده بود. (اما این کدام کدام ارزاق مانند گندم و غیره گمان نشود بلکه خود عسکر را کدام کرده در وقت لزوم بجنگ سوق میکنند.)
در اثنای ترک مخاصمات قوت هر یک از طرفین محاربین تخمیناً از (۵۰۰) هزار نفر عسکر که جمله گی (۱) ملیون شود ترکیب یافته بود. اما اگر اینقدر نباشد ولی از (۸۵۰) هزار کمتر بهیچصورت نبود.
در تقسیمات تول غندها نیز هیچ یک تبدل حقیقی بوقوع نیامده بود. باز بقرار سابق بمقابله سه تول غند (لینه ویچ) پنج تول غند (اویاما) موجود بود. از آخر ماه مارچ یعنی تقریباً – حمل – تا به ابتدای ماه دسمبر – یعنی تقریباً سنبله – حرکاتیکه در تول غند های طرفین اجرا شده عبارت از بعضی کارهای قره غولهای پیش – یعنی چول پره ما و گزمه های پیش – و خدمتهای کشف احوال یکدیگر مانده بود. مهمترین این حرکاتیکه اجرا شده جریان دوم – یعنی چاپول یا آنکه المان تازی دوم – جنرال (میچه نقو) ست که در ماه می اجرا شده است. بناءً علیه ما هم درینجا تنها به ذکر و بیان آن اکتفاء میورزیم:
چاپول دوم جنرال میچه نقو
درین اثنا قوای عسکریه روس در حالتیکه روی شان بسوی جناب متوجه


صحفه ١٣٦ محاربه روس و ژاپان جلد پنجم

بود درینموقعبها ئيكه بيان ميشود موجود بودند :
در غرب ، به رارثی (سپلپه نقای) تول غند (٢) م درزير اداره جنرال
(قولبا س) موجد دنود .
در شرق ،تول غند (١) م جنرال(قوروپاتکين)، ودر مرکز، وبر خطراه
آهن تول غند (٣) م جنرال (با سيانوف ) موجود بود .
قول تول غند ٤١، م در عقب احتياط عمومی را تشکيل داده بود . ودر
(١٠٠) کيلومتر بسوی چپ درموقع (مايلوجه نغ) قول جنرال(ره نه نقامف)
موجود بود .
جناح راست تول غندرا مفرزه جنرال (ميچه نقو) سترکرده بود . متبا
قئی صنف سواری يعنی رساله در پيش روی تول غند بودند.
جنرال (لينه ويچ) برای دانستن قوتهاى موجودۀ ژاپانها ، وکشف
کردن موضعهای آنها جنرال (ميچه نقو) را امرکردکه برجناح چپ ، و
عقب تول غند ژاپان پيش برود .
قطعه هائيکه درزيرقوماندۀ جنرال (ميچه نقو) داده شده بود عبارت
ازينهاست :
لوى غند سوارى (قا فقاسيا). لوى غندقزاق (اورال ترانسبايقال).
از غند (٢) م (طاغستان) يك طرب رساله .
از غند(ته رك قوبان) يك طرب سوارى .
(٢)طوپ خانه سواری .
جمع همه (٥٠)طرب سوارى ، و(١٢)طوپ .
جنرال (ميچه نقو) در(١٦) محی (مفرزه خود را در موقع(ووپيه نغ)
جمع نموده در(١٧) م می از نهر(ليااوهو) گذرکرد، وجناح چپ لوی غند(٧) م


صحیفه ۱۳۷
چاپول دوم جنرال میچه نقو
جلد پنجم
ژاپانرا گردش کرد . و شب را در مابین (فالامينقون) و (قون حی سیان) گذشتا
ند . در (۱۸)م می بعضی خرابیهای خرد و ریزه اجرا کرده و یکچند اسیر
بدست آورده در جوار (فاقومه ن) اردوگاه تأسیس نمود. در (۱۹)م ماه مذکور
در (سن من تینغ) با آلام یعنی غند (٤٩)م ژاپان برخورد و بصورت بسیار دلا
ورانه در زیر حمایت طوپچئی خود بر انها تعرض نمود . و دو بلوک پیادۀ دشمنرا
از تیغ کشیده، و دو مترالیوز بدست آورده به پریشان کردن دشمن موفق شد.
بعد ازین اجراآت جنرال (میچه نقو) وظیفه خود را به انجام رسانیده
پس از استقامت غرب بسوی شمال برگشت. و در (۲۳)م ماه در حالتیکه (۲) افسر
و (٣٤) نفر مقتول ، و (٩) افسر ، و (١٤٠) نفر مجروح داده بود و (۲)مترا
لیوز ، و (٢٠) عرابه و (۲۰۰) حیوان بدست آورده بود در منزل گاه قدیم
خود برگشت .
(میچه نقو) در اثنای این المان تازئی خود محیط خارجی دشمنرا کشف
کرده، وموجودیت قطعه های تول غند (۳)م ژاپانرا اثبات نموده مقصدیکه
از وظیفه او انتظار میشد بسر رسانیده بود .

*
* *

بعد از محاربه میدان (چوشیما) دولت روس بمصالحه میل نمود. اگرچه
قوماندان های تول غند مانچوری روس برای جناب امپراطور استرحامنامه
خود را تقدیم کردند که مابشدت بر حرب دوام میورزیم، ولی باز هم در مابین
تول غند های طرفین خود بخوديك (متارکه) حاصلشده بود. (متارکه، ترك
کردن جنگ را میگویند که برضای طرفین دو تول غند با هم جنگ کننده‌ترك
قتل وقتال شود) ، وازین متارکه ژاپانها بیشتر استفاده کرده بودند. چونکه
در اثنای این متارکه و مذاکرات صلحیّه بعضی نقاط مهمۀ دیگر را که برای


صحیفه ۱۳۸ محاربه روس و ژاپان جلد پنجم

حصول مقصد شان خدمت میکرد نیز بدست آوردند . و برای اجرای بعضی
حرکات عسکریه درجه دوم تشبث کرده بودند. از جمله حرکاتی که در شمالی
( قوره ) بوقوع آمده، و ضبط کردن جزیره ( ساخالین ) از مهمترین این
تشبثات است .

حرکاتی که در « قوره شمالی بوقوع آمده : و ضبط شدن -
جزیره ساخالین -

در اثنایكه يك تول غند (٦)م ژاپان که از دولوی غند احتیاط ترکیب شده
بود در زیر قومانده (هازه غاوا ) از مابین ( ایالت ساحلیه ) روس ، و (نهر تومن)
در جهت شمالی ( قوره ) برآمده روسها را سراسر از اراضی ( قوره ) اخراج
میکردند، از طرف دیگر؛ امیرال (قاتاوقا) در (۷)م ماه جولایی - یعنی نقر
یباً اسد - در جنوب جزیره ( ساخالین ) ، یعنی در جوار (قورساقو فسق)
با يك قول تول غند دیگر بخشکه برآمده شهر مذکور را ضبط نمود . و مفرزه
های روس را که جزیره را در زیر استیلا داشتند جاروب کرده بسوی شمال
میراندند.

در (٢٤) ماه مذکور امیرال (قاتاوقا) شهر ( الکساندرو فسق ) را که در
ساحل غرب جزیره است بزیر آتش طوپ گرفته ، و به ( آلقودا ) نام موقع قطعه
های نوعسکری ریختن گرفت.

محافظ شهر که از هر طرف با عساکر دشمن در زیر تضییق درآمده بود آخر
الامر به تسلیم سلاح مجبور شده بود. و در (۳۱) م جولایی والی جزیره نیز
با سه هزار نفری که با او مانده بود در موقع ( اوفور ) بدشمن تسلیم شده بود .


صحیفه ۱۳۹ متارکه (١٦)م ستمبر جلد پنجم
در دیگر جهت یعنی در (مانچوری) قوه معنویه تول غندهای روس روز
بروز خراب شده میرفت. و در وقتیکه معاهده صلحه امضا میشد وضعیت تول
غند ژاپان از هر وقت زیاده تر قوی و متین بود.

متارکه (١٦) ستمبر، و وضعیت متقابله دو تول غند مخاصم
وقتیکه معاهده نامه صلحه امضا شد در مابین تول غندهای دو دشمن که
در (مانچوری) بودند يك (متارکه) نیز عقد گردید. این متارکه برین چند اساس
بنا یافته بود:
اولا: در مابین دو تول غند خواه در (مانچوری)، و خواه در جهت نهر (تو
من) تأسیس و بنیاد نهادن يكيك (منطقه بیطرفی).
ثانیاً: بعد ازین منع کردن آوردن قوتهای مددرسان.
ثالثاً: نگذشتن قطعه های عسکریه روس از (خاربین) و نگذشتن قطعه
های عسکریه ژاپان از (موکده ن).
بعد از انکه سر افسرهای کل تول غندهای طرفین بزین شرطها موافقت
کردند، دو هیئت صلحه در زیر ریاست جنرال (فوقوشیما)ی ژاپانی، و جنرال
(اورفانوفسکی) روسی برای تعیین کردن حدود بیطرفی، و دانستن متارکه را
که از کدام روز بموقع تطبیق وضع شود، در (١٤)م ستمبر در موقع (شاقاچو)
بایکدیگر یکجا شدند. در انجا ابتدای متارکه را از (١٦)م ماه قبول کردند.
درین اثنا وضعیت تول غندها ازینقرار بود:
در طرف روسها: تول غند (٢)م با قول تول غندهای (٨، و ١٠، و ١٦)
و قول تول غند نخستین شکاری اوروپا، و قول تول غند (٦)م سیبر یا در ضرب خط


صحيفه ١٤٠ محاربه روس و ژاپان جلد پنجم

راه آهن ، و قرارگاه شان در (فه نغخو و زين) بود .
تول غند (۱) م با قول تول غند (٤٠٣٠٢٠١) م سيبيريا و قول تول غند نخستين
اوروپا در جهت شرق خط راه آهن ، و قرارگاه شان در (قورسو) بود . و
قول تول غند (۷) م سیبیریا نیز در جوار (حايلونغ چه نغ) بود .
تول غند (٣) م ، باقول تول غندهای (٩،٤، ۱۹۱۷)م ، وقول تول غند
شکارئی «۲»م اوروپا ، وقول تول غند «٥»م سیبریا در جهت شرق خط راه آ
هن بطرف پیش و نزدیکنی« قوچیاتین» بود .
قره غولها یعنی بهره هائیکه از طرف سوارئی قازاق کشیده شده بودند .
بدرازی خط (ویپه نغ) و (مه هوغای) تاسیس شده بودند، قرارگاه بزرگ
عمومی در مابین « قوچیاتین ، وقونشولينغ » بود .
آمدیم بر طرف ژاپانها : تول غند های ژاپان بريك جبهۀ که متجاوز از
« ٢٠٠ » كیلومتر بوديك زنجير آهنين بزرگی تشکیل داده بودند:
تول غند« ٣ »م که از لوی غند های «٩،٨،٢،١» و يك چند غند احتیاط،
تشکیل یافته بود در مابین «چيناتون ، وفاتوهه ن» بود. رساله آن نیز در مقابل
قازاقهای « میچه نقو» پهلوی چپ شانرا ستر وحمایه میکرد .
تول غند «٢» م، که از لوی غندهای «٥٠٤٠٣» وغندهای بسیار احتیاط، مر
کب بود ، در طرفهای « چانغ طوقو» بود .
تول غند(٤)م در ضرب جادۀ ( ماندارین ) وبيك وضعیتی که برین جاده
حاکم باشد بود .
تول غند(۱)م در وادی (چیی هو) بود.
تول غند(٥)م بر خط (بولپائچا، واینقومه ن) بصورتیکه جبهه اش بسوی
قول تول غند سوارئی (ره نه نقام ف)،توجه بود افتاده بود .


صحيفه ١٤١
متاركه (١٦) سبتمبر
جلد پنجم

وقتيكه مصالحه عقد شد غوند هار از باده تريك، منطقه سكون و استراحت
نشان داده شده هر کس در انجا برای برگشتن بسوی مملکت خود منتظر امر نشستند.

خالی کردن قطعه (مانچوری) از طرف غوند های مخاصمین بر چهار دور
تقسیم کرده شد .
دور اول : در (٣١) م دسمبر سنه (١٩٠٥).
دور دوم و سوم : در (١) م جون ، و «١» م آگست سنه «١٩٠٦» .
دور چارم : در «١٥» م اپریل سنه «١٩٠٧» آغاز میکرد .


محيفه ١٤٢ محاربه روس و جاپان جلد پنجم

تفصیل مذاکرات صلحیّه

از ماه جون تابه ماه ستمبر سنه ١٩٠٥

بعد از شکستهای فاحش بزرگ آخرتی روسها، حوادثهای آغاز کردن مذاکرات صلحیّه شایع شدن گرفت. در اواخر ماه مارچ بتحقیق پیوست که رئیس حکومت «امریکاه موسیو» «روزوه لت» برای بنیاد نهادن مناسبات صلح و صلاح روس و جاپان واسطه و میانجی خواهد شد. رفته رفته این شایعه ها رنگ حقیقت را گرفت.
روز «٨» م ماه جون - یعنی تقریباً سرطان - سفیر امریکاه مقیم «پترسبورغ» که «موسیو» «مایر» نام دارد با جناب «زار» ملاقات کرده يك تلگرافنامۀ «موسیو» «روزوه لت» را عرض و تقدیم نمود که «موسیو» «روزوه لت» درین تلگراف نامۀ خود برای آغاز کردن مذاکرات صلحیّه از طرف هردو دولت مخاصم تعیین کردن مرخص را تکلیف میکرد.
در (١٠)م جون قونت (لامسدورف) بموسیو (مایر) زبانی تبلیغ نمود که دولت روس با مرخصهای جاپان بمذاکرات راضی میباشد. وقتیکه این حوادث در (مانچوزی) شایع شد سر افسر غول غند روس جنرال (لینه ویچ) که بعد از (قروپاتکین) سر افسر شده است يك مجلس حرب عقد نموده و این پروتستو نامه را بجناب زار فرستاد:


صحیفه ١٤٣
صورت پرو تستونامه
جلد پنجم

صورت پرو تستونامه

« حشمتما ب ،
« چون شنیدم که بنابر حسن نیت و توسط موسیو (روژوهات) ذات حشمت
پناهی شما به آغاز شدن مذاکرات صلحیه راضی شده اند همه قوماندانهای تول
غند را که در قرار گاه عمومی حاضر میباشند جمع کرده يك مجلس حرب
تشکیل دادم .
بعد از انکه اسباب مصالحه و موضعهای متقابله طرفین را بخوبی تدقیق و
منا قشه کردیم . من و همه رفیقان من متحداً و شدیداً برین قرار دادیم که تا بو
قتيكه جناب حق قطعه های دلاور ما را به کامیابی آخری نایل و سزاوار سازد
بر حرب دوام کنیم ، و بعرض کردن این قرار داد خود را به ذات حشمتپناهی
شان کسب فخر و شرف میکنیم .
« بعد از محاربه های میدان (مو کده ن) ، و (چوشیما) ، از صلح بحث کردن
لایق نیست !
« دشمن ما بسبب غرور و نشه که از کامیابیهای خود حاصلکرده بالطبع مغا
یر شان و حیثیت دولت روس بعضی شرطهای سخت بیان خواهد کرد . اما مملکت
ما بقبول کردن شرایط مذکوره هیچ مجبوریتی ندارد . چونکه ما هنوز به آن
درجه تنزل نکرده ایم .
« فلاکت ( چوشيما ) بيشك كه يك حادثه الم انگیز يست . لکن آن حادثه
را با تول غند دلاور ما هيچ مناسبت و رابطه نيست . زيرا تول غند روس که در
( مانچوری) است در ينوقـت بيك وضعیت بسیار درخشانی میباشد ، و همه افراد
و افسران برای حاصلکردن کامیابی آخری بفکر انتقام گرفتن از دشمن بوده
اوامر حشمتپناهی شانرا منتظر هستند .


صحیفه ١٤٤ محاربه روس و ژاپان جلد پنجم

« وضعیتهائیکه قطعه‌های ما بدست دارند بصورت بسیار مکمل تحکیم کرده
شده است. موسمهای باران تا به ایندم مانع تعرض من بردشمن شده بود .
اما حالا ضایعات ما که در محاربه میدان (موکده ن) بوقوع آمده بود بتمامها کامل
شد، و تول غندهای ما با قول تول غند هائیکه از اوروپا رسید تقویت پیدا کرد.
از انرو بکمال موفقیت به تعرضات خود بردشمن امنیت کامله دارم، و خوب
میدانم که این اقتدار در من موجود است. و امید میکنم که در همین ماه بيك
تعرضی که همه احوال حاضره را سراسر تبدیل بدهد آغاز بتوانم.
« باز عرض و تکرار میکنم : ذات حشمت پناهی شان بر قوت واقتدار
قطعه‌های ما اعتماد تام کرده میتوانند، و در وضعیت حاضره ما نبودن هیچ يك
جهت تهلکه با کی که مخل شرف وحیثیت يك مصالحه را قبول بکند امنیت کرده
میتوانند.
از (غوچولین) فی ١٠ جون سنه ١٩٠٥ سرقوماندان
لینه ویچ »

این پروتستوی (لینه ویچ) تأثیریکه از ان امید بود حاصل نتوانست کرد.
زیرا جناب زار روس یکروز بعد از گرفتن این پروتستو نامه بموسیو (روز و-
لت) از توسط او درینباب تشکر کرده ممانعت نکردن خود را در باب اجتماع مر
خصهای روس و ژاپان اعلان نمود.
آخرد : (٢) م ماه جولابی از طرف حکومت (واشینگتون) يك نوطه
رسمی به اینصورت نشر کردید :
«حکومتهای روس و ژاپان بموسیو (روزوه‌لت) این سخن را خبر دادند


صحیفه ١٤٥ صورت پرو تستو نامه جلد پنجم

که بزودی مرخصهای شان اجتماع خواهند کرد.
«این مرخصها، برای اجرا کردن مذاکرات صلح، وعقد کردن
يك معاهدهٔ قطعیهٔ که از جانب حکومتهای شان تصدیق کرده شودرخصت و
صلاحیت تامه را حائز میباشند.
« از طرف روسها مرخصها: قونت (موراوی یف) و بارون(روزن)
واز جهت ژاپانها موسیو(قومورا) ، وموسیو(تاقاهیرا) میباشند. اینهم ممکن
است که هر دولت در نزد این مرخصها یکی یا دو سفیر داشته باشند . »

* *
*

« قونت(موراوی یف) که از طرف حکومت روس در ( روما) سفیر بود
این خدمت مرخصی را که به او تکلیف شده بود قبول نکرد . لهذا بجای
اوموسیو(ویته) مقرر گردید ، و در (١٣)م جولائی در سرای (پترهوف) در
باب تعیین شدن او از طرف جناب زار امضا کرده شد.
موسیو« ویته» در اثناییکه به (واشینگتون) میرفت در (٢١)م جولائی (بپا
ریس) رسید. روز دوم رسیدنش از طرف ( روویه ) و روز دیگر در سرای
( ئه لیزه ) از طرف رئیس حکومت قبول گردید در (٣٠)م اگست مرخصها
ی روس با کشتی (قایزه رویلهلم در خروس) نام المانی به (نيورك) واصلشدند .
در (٥) م آکست مرخصهای روس و ژاپان نخستین بار در ( اویستربای)
در کشتی یاط مخصوص رئیس (روزوه‌لت) که نام آن کشتی(مای قلووه‌ر) بودبا
یکدیگر تصادف کردند، و در انجا رسماً بیکدیگر تقدیم و معرفی شدند.
بعد از ان موسیو( روزوه‌لت ) بمهمانهای خود ايستاده بايك ناشتاا كرام
کرده واین نطق را ادا نمود:
« بشمايان يك ادارۀ اقداح تكليف ميكنيم . وميخواهم كه اين قدحهای


صحیفه ١٤٦ محاربه روس و ژاپان جلد پنجم

خودتان را ایستاده با با من یکجا بنوشید. به این نطق من از هيچيك طرف جوا
ب داده نمیشود. من بشرف حکمدارها و اهالی دو ملت بزرگی که مرخصهای
شان امروز درهای قلووه ر» با یکدیگر تصادف کرده اند باده نوش میشوم.
«شدتنا كترين آرزوها ، وسوز شنا كترين تمنی و نیازهای من همین است
که تنها برای منفعت همین دو دولت بزرگی که با مرخصهای آنها درینوقت
پهلو به پهلو ایستاده ام نی، بلکه برای منفعت همه عالم انسانيت بزودى يك مصالحه
حقیقی و مدیدی عقد و قرار گیرد.»
بعد از ان مرخصهای طرفین بشهر «پورتسموت» که قد نفر انس صلح در ان
بوقوع می آیدروانه شدند.
اجتماع نخستین در روز چهارشنبه «۹» آکست بوقوع آمد امر وز تنها به
تدقیق واخذ و عطای اعتماد نامه های طرفین اشتغال ورزیده شد.
در «۱۰»م آگست این چنین يك نوطه نشر کرده شد:
« در اجتماع «١٠»م آکست مسئله صلاحیت نامه تنظیم کرده شد. به
اینصورت که طرفین درین خصوص بعد از ین بهیچ مشکلی تصادف نخواهند
کرد. مرخصهای ژاپان بمرخصهای روس شرایط صلحی را نوشته کرده تسلیم
و تقدیم کردند . مرخصهای روس اینمسئله را مطالعه کرده تابقدریکه ممکن باشد
بزودی جواب نوشته خواهند کرد، و بر همین قرار داد مجلس به انجام رسید .
تا بجواب دادن مرخصهای روس اعضای قونفرانس اجتماع نخواهند کرد .»
*
* *
در کم وقت معلوم شد که مرخصهای ژاپان این شرایط را تکلیف و بیان کرده اند:
۱) – دادن مصارف حربيه «مقدار آن غيرمعين » ؛
۲) – ترک کردن جزیره « ساخالین »؛


صحیفه ١٤٧ صورت پروتستو نامه جلد پنجم

٣) - انتقال دادن شبه جزیره (لیاتوتونغ) را با دالنی»، و «پور آرتور» به ژاپان ؛
٤) - خالی کردن «مانچوری» ، و پس دادن همه امتیازاتی را که در داخل این ولایت بدست آورده به (چین) ، وقبول وتطبیق کردن اصول (دروازۀ باز) ؛
٥) - ترك کردن راه آهن (چین شرقی) را که از (خاربین) تابه (پور آر تور) کشیده شده به ژاپان ؛
٦) - تصدیق شدن حمایت ژاپان در «قوره» از طرف روس ؛
٧) - دادن حق صید ماهی به ژاپان . از حد شمال «ولادیووستوق» تابه بحر «بهرنگ» در ساحل «سیبریا» ؛
٨) - ترك وتسلیم کردن همه کشتیهای جنگی روس که در جنگ گریخته و به بندر گاه های بی طرف النجا کرده به ژاپان ؛
٩) - تحدید کردن روس قوای حربیۀ خود را در اقصای شرق .
*
* *
در اجتماع روز «١٤» مآکست مرخصهای طرفین برین سه مسئله موافقت حاصلکردند :
اول : حاکمیت ژاپان بر «قوره » ؛
دوم : خالی کردن «مانچوری» ؛
سوم : ترك کردن راه آهن «شرقئی چین»
اما روسها ترك کردن جزیرۀ «ساخالین» ، و دادن تضمینات حربیه ، و تسلیم کردن سفاین حربیه ، وتحدید کردن قوای بحریۀ خود را در اقصای شرق قطعاً رد کردند .


صحیفه ١٤٨ محاربه روس و ژاپان جلد پنجم

در «١٧» آگست مرخصهای طرفین عدم امکان نتیجه یافتن شرایط صلحیّه
را دیده مسئله هائیکه دران اختلاف بود دريك ضبطنامه درج کردند.
در «١٨» م ماه مرخصهای هر دو طرف، تا بوقتیکه از حکومتهای متبوعه
خود شان در باب مسائل متنازع فیها تعلیمات و اوامر بگیرند مذاکرات را تا
بسه روز تعطیل نمودند.
در «١٩» م ماه رئیس «روزو،لت» ازین انقطاع مذاکرات بشبهه افتاده
بموسیو «ویته» این تلگرافنامه را فرستاد:
«موسیو سر ژویته !
«برای بردن يك مکتوب مرا برای شما همین دم فرستادن بارون «روزن»
ويك معتمد دیگر خود را در پیش من بشدت رجا میکنم .»
اجتماعیکه در «٢٢»م ماه وقوع آن متصور بود تا به «٢٣»م تاخیر کرده شد.
هیچ شبهه نیست که این تاخیر از سبب نیامدن اوامر و تعلیمات برای موسیو
«ویته» بود که از «پترسبورغ» نیامده بود.
درین اثنا از طرف موسیو «روزوه لت» یکی از معتمدان او با ديگر يك
مکتوب به نزد بارون «روزن» و موسیو «ویته» آمده ملاقات دور و درازی
در ما بین شان بوقوع آمد.
نانه ایندم در باب صلح ، افکار عمومیه خیلی بد بینانه و مشکوکانه است .
در «٢٣»م آگست بعد از امضا شدن مضبطه ها ، ژاپانیها برای تنظیم نمودن
مسائل متنازع فیه بموسیو «ويته» معتدل يك صورت حل و تسویه تقدیم نمودند.
اینصورت حل و تسویه باینگونه بود که ژاپانیها نصف جزیره «ساخالین» را
که در ینوقت بران حاکم میباشند بحکومت روس واگذار شوند و هم یکمقدار پیسه
که حکومت ژاپان بتنهایی ای ادارهٔ حرب صرف کرده حکومت روس آن را عطا


صحیفه ١٤٩ صورت پروتستونامه جلد پنجم

کند . این طرز تسویه که از نتیجه تشویقات موسیو «روزولت» بود برای جناب «زار» نوشته شده در ینوقت بجواب آن انتظار کرده میشود .
در «٢٥»م آگست باز مذاکرات قونفرانس تعطیل کرده شد . نظر بيك روایت گویا مذاکرات در ینوقت راه براه بواسطه قونت «لامسدورف» وموسیو«ماير» درمابين جناب «زار» و موسیو« روزولت» جریان میکند .
در «٢٧»م ماه چنان معلوم میشود که حکومت روس تکلیفات موسیو «روزولت» را قطعاً رد نمود. تکلیفات آخرتی موسیو «روزولت» عام نشد. اما این يك معلوم شدكه حکومت روس ادا كردن تضمینات حربیه را یکقلم ردنمود . مع هذا مذاكرات منقطع نشد؛ وچنان دیده میشود که ژاپانها مقدار تضمینات حربيه را که پیش ازین طلب کرده بودند به تنزیل دادن قرار داده اند.
بعد ازین ، مذاكرات دراز شدن گرفت . مرخصهای ژاپان که از(توكیو) برسیدن اوامرانتظار ميكشيدند زود زود تأخير مذاکرات را طلب میكردند. موسیو(تا کاهيرا)بالذات با موسیو(ويته)ملاقات نمود . باوجود آنهم درخصوص حاصل شدن موافقت آرا وافکار امیدها بسیار ضعیف است. در(توكیو) وكلا و وزرای دولت جمع آمده به تدقيقات و اعتراضات مذاکرات «پورتسموت» آغاز نمودند.
از شایعه هائیكه در تأخير مذاكرات بوقوع ميآید ، وانقطاع پی هم آن افکار عمومیه بسیار متردد و متهیج است، وچنان گمان میشودکه توافق افکار حاصل نشود، وبه بسیار زودی مذاکرات منقطع شود .
در اثنائیكه احوال وافکار در ین مرکز بودیکی یکبار در «٢٩»م ماه از پشت پرده ئیكه صحنه مذاکرات «پورتسموت» را سترو مخفی داشت یکصدائی که مشابه بضربهای خبر دادن پرده بالا شدن تیاترها بودشنیده شد. صلحی که پیشتر از یکروز


صحیفه ۱۵۰ محاربه روس و ژاپان جلد پنجم

غیر ممکن شمرده میشد بصرفنظر کردن ژاپانها از اختلافات و مدعیات خود شان يك امر ممکن و راستی دیده شد .
این تبدیل افکار ژاپانها ، يك قسمی از تضییق و اصرار موسیو (روزولت) ، و يك قسمی از پوليتيك انگلیز که درین صحنه يك پارتی عجیبی بروی کار آورد بظهور آمد .
نکول کردن ژاپانها از مطالبات سابقه شان ، موسیو (ویته را) به بیان کردن اینگونه سخنان مغرورانه سوق نمود :
« این مصالحه که عقد شد بسیار شرفدار يك مصالحه ایست . دولت روس بهيچگونه يك تعهدی که مغایر حیثیت و منافع روس ها باشد نداده است . ژاپان نها راه آهن (شرقی چین) را تا به (خاربین) طلب کرده بودند . لکن من از نقطه (کوان چه تس) که خوب بسوی جنوب واقعه شده اصرار کردم ، و بمقصد خود کامیاب آمدم .
« ژاپانها تحدید کردن قوای بحریه مارا در آب های اقصای شرق طلب کردند من رد کردم ؛ آنها نیز به این رد من موافقت کردند . و غیر از ین ژاپانها از مدعیاتی که در باب سفاین حربیه ما که در بندرگاههای بیطرف اقصای شرق محصور مانده بودند نیز صرفنظر کردند .
(ژاپانها جزیره (ساخالین) را نیز از ما خواستند . من به ترك کردن نیم جزیره مذکور که در نزد ما آنقدر اهمیت نداشت راضی شدم ، و درین خصوص نیز کامیاب آمدم .
( نهایت ژاپانها تضمینات حربیه طلب کردند . من قطعاً رد کردم . بنا برین اگر هیچ نباشد تنها مصارف حربیه خودشان را از ما خواستند . من این را هم قبول نکردم . بعد از ان برفروختن يك قسم جزیره (ساخالین) را بقیمت


حیفه ۱۵۱ صورت پروتستو نامه جلد پنجم

بسیار گران بر ما اصرار کردند . من بمقابل این اصرار و تکلیف شان گفتم « رو
سیه به ژاپان يك روبله نیز تضمینات نخواهد داد . در یباب نیز کامپاب آمدم .
موسیو (روزولت) ، فرانسه ، انگلیز ، امریکا و الحاصل هر کس . حتی بسیار
رفقای من که در روس بودند نیز پیسه دادن مرا به ژاپان توصیه کرده بودند . اما
من در یخصوص بسیار عناد و اصرار کردم . مع هذا من هیچ امید نمیکردم که ژا
پانها ازین طلب و تکلیف خود شان فارغ شوند . و چون موسیو«کومورا »
بمن گفت که « در باب این فقره نیز با شما متفق الافكار يم » : درجه حیرت و مسرت
خود را هیچ تعریف نمیتوانم . »

* *
*

وقتیکه بر مواد صلحیه موافقت نامه طرفین حاصلشد مرخصهای روس
وژاپان از حکومت متبوعه خودشان عقد شدن يك متارکه را در ما بین دو تول غند
مخاصم طلب کردند .
حوادث عقد صلح در هر گوشۀ جهان مدنیت سرورهای بسیار بزرگی
بوجود آورد . همۀ عالم انسانیت ، این نتیجه قونفرانس «پورتسموت» را به
يك زبان شکران بر موسیو ( روز وه لت ) که مشوق و ناظم این قونفرانس شده
است عطف میکنند .
بنابر قرار یافتن مصالحه رئیس حکومت فرانس این تلگراف نامه را به رئیس
حکومت امریکا فرستاد :
« ذات عالی شما بجمعیت انسانیه يك وظیفه بسیار عالی و نامداری را نجام
ور دید . من این موفقیت شما را با همه صفوت قلبية خود تبريك ميكنم . دولت
فرانس نیز ، بدولت امریکا در باب این واقعۀ مهمۀ تاریخیه که دولت مذکوره آن
وظیفه را بجا آورده بیان فخر و مسرت میکند . » امضا
لوبه


صحيفه ۱۵۲ محاربه روس و ژاپان جلد پنجم

غیر ازین ، رئیس « روزولت » از طرف قرال انگلستان (ادواردهفتم) و امپراطور المان «كيليوم»: وم نيز باتلگرافنامه های مخصوص تبريك شده است.
حتی مرخصهای روس نیز بموسیو (روزولت) با این تلگراف نامه بیان شکر و منت کرده اند :
« همت عالی شما را که در باب اجتماع قونفرانس (پورتسموت) وعقد مصا لحه شرفداری که در مابین دو مملکت بوقوع آمد تاريخ بايك تحسين، وقدر شنا سئی بزرگی ایفا خواهد کرد . »
امضا
ویته ،وروزون
*
**
در ( ۳۰) م آگست ، بنا بر قرار گرفتن صلح موسیو (لوبه) بجناب زار روس این تلگرافنامه را فرستاد :
از طرف رئیس حکومت فرانس بحضرت امپراطور روس .
« بنا بر مصالحه که مخفی از اثر فراست حشمتپناهی شان قرار گیر شد ذات حکمداری شا نرا عن صمیم القلب تبريك ميكنم .
« فرانسه ، که دوست ومتفق روسیه است نیز از نتیجه پذیر شدن اینچنین حربی که بوقایع دلیرانه خودشهره گیر عالم است به این چنین يك مصالحه شرفداری بیان محفوظيت و مسعودیت میکند لوبه »
جناب زار نیز با این تلگرافنامه مختصر بموسیو (لوبه) مقابله کرده است :
« بجناب رئیس حکومت فرانس موسیو امیل لوبه : »
( از حسیات صميمه شما كه با تلگرافنامه مروزئی خود بیان فرموده بودید بسیار متأثر شده مقابلة بیان تشکر میکنم . ) نيقولا
در ( تو كيو ) قسم اعظم اهالی از شرایط صلجيه ممنون نشدند . در