صحیفه ۲۳۱ وقایع از (۲) وم مارچ تا به (٤) م جلد چهارم

«اینستکه این خدعه حرب نتیجه موفقیّت بخشید. روسها گمان بردند که
ژاپانها باقوای عظیمه خود حرکت احاطه اجرا کردند. و از انرو بهمانطرف سه
تولی توجیه انظار دقّت کرده بهمانسو آتش کردن گرفتند. و از وجود غندیکه بی
صدا و بی ندا لحظه بلحظه به آنها تقرب میکردند خبردار نشدند . و سایه های
سیاه سیاهی را که از میان دامها و شبکه های سیمی میگذشتند اصلاً فرق نکرده بودند.

« یکی یکبار بمهای دستکشی ژاپانها بيك ولوله هول انگیزی اشتعال نموده و
در عقب آن دفعه بمهاجمه هزارها نفر سپرهای استحکام غلطیدن گرفت . در
هجومهای شب افسران ژاپان بر افراد معیت خود تنبیه میکردند. که دائماً بر آدمان
بلند بالای قوی جثه آتش بکنند . زیرا در میان ظلمت شب سیما و اونیفورمه
اشخاص فرق و تمیز نمیشد که دوست اند یا دشمن وظیفه علامت فارقه دشمن و
دوست را بزرگی و کوچکی جثه نشان میداد. اما چون تاریکی شب بدرجه بود
که بزرگی و کوچکی جثه نیز معلوم نمیشد. از ان رو ژاپانهادائماً فریاد میکردند
که : ( ته کی قا. میقانا قا ؟ ) یعنی – آیا دوستست، یادشمن؟ و زمان بزمان صدا
های « میقانا . میقانا . » شنیده میشد .

« آخر الامر روسها بيك حال پریشانی تمام فرار کردند . درین وقت برف
میبارید ؛ (چاپتاحو) با نعشها مالامال بود و يك حال خرابه زاری را گرفته بود.
از مجروحین کسانیکه به سردی طاقت داشتند بقرارگاه فرستاده میشدند . اکثر
ژاپانها دوسه زخم برداشته بودند . حتی به بعضی هفت زحمه و هشت زخمه نیز
تصادف میشد .

« شش ساعت آخرین محاربه برای سلاحهای روسها سراسر غیرمساعد
شده بود . زیرا (سیفانتای. چانتان. پای تاچو) ضبط شده بود . ژاپانها در مقابل
این موضعهای قوتمندی که غیرقابل تسخیر شمرده میشد بقدر چهار ماه متمادیاً


صحیفه ۲۳۲ محاربه روس و جاپان جلد چهارم

انتظار کشیده بودند. حالا نکه درین وقت این موضع های مستحکم، وقریه های
پی هم یکی در پی دیگر سقوط میکردند .
« بوقت پیشین، بر (چوچاتای) هجوم برده شد. اما پیشدار ها خبر دادند که
روسها قصبه را آتش زده رجعت کرده اند. فی لواقع از سر های خانه های ده دود
های کثیفی میبرآمد، و این دودها بسرعت کسب ظلمت و کثافت میکرد. لحظه
نگذشته بود که از میان شاخهای خشك درختان ده شعله های نخستین آتش زده
گی پدیدار گردید.
وقتیکه ژاپانها بسوی این ده پیش میشدند. دفعةً از زیر پای شان يك اشتعال
مدهشی بوقوع امد بسیاری از عسکر ها بيك قوهٔ دفعهٔ مدهشی بر هوا شدند.
مگر این يك نقب ترتیب کردهٔ روسها بود که بشدت تا ثیر آتش زده گی
بر هوا گردید .
« ژاپانها وقتیکه در قصبه داخل شدند انرا بحال يك بحر اتشیئی یافتند در
میان این صحرای وسیعی که با برف مستور بود ، منظرئیکه این حریق بزرگ
نشان میداد مهیبتر و مصیبت انگیز تر ازان يك منظرهٔ تصور نمیشد .
« ساعت (۲) بودکه طوفان برف منقطع گردید. سما رو بصافی نهاد.كندك
های دشمن که یکسر بسوی ( حوچوتون ) بحال رجعت بود دیده شدند. درین
اثنا نفرهپره ژاپانی فریاد بروارد که: (میته کیته، میته کیته) یعنی دشمن، دشمن.
« مکر بقدر (٤) کیلو متره دور تر کثیف و ارام يك قول روس که در حال
رجعت بودند اگر چه بچشم خوب دیده نمیشدند. اما بدور بین واضحتر و عیانتر دیده
میشد قطعه های پیاده بلوك بلوك جداشده بودکه عدداین بلوك ها تخمیناًده كندك
بنظر میامد . در پیش روی این بلوك ها. خیلی عرابه وطوپ میرفت . اینها
قطعاتی بودند که در ساحل نهر (هون) مغلوب شده و حالا بحال رجعت بودند .


صفحه ۲۳۳ وقایع از (۲)وم مارچ تابه (٤) م جلد چهارم

«غندك های ژاپان که بر (قوچاجو) دانه های تخریب میانداختند طوپهای خود را بسوی این فراریها دور داده به انداختن شرانپل اغازنهادند. بعداز یکچند دقیقه نخستین دانه شرانپل از قول روس خیلی به اینطرف کفید. رفته رفته طوپ چیهای ژاپان مسافه را افزونی داده انداخت خودرا تنظیم دادند. و سر ازین وقت بومباردمان هیچ فاصله پذیر نشد .
« قول روس در زیر اتش طوپ چیئی ژاپان بر رفتار رجعیهٔ خودشان دوام داشتند . گاه گاهی در صفها خالی جاها وسکته ها بوقوع میامد . اغلب احتمال این بودکه مجروحانرا بر میداشتند. این کله ریزی و اضراریهای روس يك حادثهٔ سماوی مقتدری شمرده در میان این میدان هلاك مستر بحانه و متوکلا نه بر رجعت خود دوام میورزیدند .
« قوت روسها که در ( قوچاجو) بود نیز قریهٔ مذکوره را ترک کرده برجعت اغازنهادند . دوكندك ژاپانی به قدمهای دویدن از جهت شرقیی ده پیش رفته رجعت روسها را به انهزام و پریشانی گرفتار اوردند. روسها دیگر ده ها رانیز خالی کرده میرفتند، و در زیراتش طوپ چیئی ژاپان بصورت در هم و بر هم فرار میکردند .
« آفتاب درین اثنا غروب کرده بود. قولهای رجعت کنندهٔ روسها که از طرف طوپ چیئی ژاپان در زیر آتش شدید گرفته شده بودند در میان تاریکی شب از نظر نهان گردید. گویا ظلمت لیل بشفقت آمده این فراریهای بیچاره و پریشان را در زیر حمایهٔ خود گرفته بود .
«اتش طوپ در هر طرف منقطع گردیده غندك ها برای اماده شدن بحرکت شفق را انتظار میکشیدند . شعله های حریق قریه ها وده ها در هر طرف افق صحرای سفید يك چراغان اتشینی تشکیل داده بودند . زمان بزمان يك فير


صحیفه ٢٣٤
محاربه روس و ژاپان
جلد چهارم

آتش تفنگ شنیده میشد . »
پیش از ین گفته بودیم که تول غند (٤)م ژاپان امر هجوم را بر جبهۀ روسها گرفته بود تا آنکه فرصت امداد رسانیدن قوت را بجناحهای خود نیابد. اما قطعات ژاپان بمقابل موضعهای بسیار قوتمند روس خیلی کم مسافه قطع توانسته بودند، و بوقت شام خود را بموضعهای روس نزديك كرده بودند . محاربه بورود شب نیز منقطع نگردیده بود .
آمدیم بر تول غند نخستین : لوی غند خاصۀ تول غند خاصه، با غبرك غند خاصه امروز نیز در جنوب (شاحو) بماندند . اما لوی غند (١٢) هم نهر را گذر کرده موضعهای (چانهایزای) روسهارا ضبط کردند. كذالك غبرك غند (٣) وم لوى غند (٢)وم ، دو استحکام دیگر روس را که در شرق درۀ(قاو تولین)بود ضبط کردند .
آمدیم بر تول غند(٥)م ژاپان : در وضعیت تول غند پنجم هيچ يك تبدل اساسي بوقوع نیامده است .
آمدیم بر تول غند (٣)وم جنرال(نوژی) : بنابر تعرض مقابل روسها، که در (٢) مارچ اجرا کرده بودند جنرال (نوژی) تارسیدن لوی غند (٩)م تول غند (٢) انتظار کشیده روز دیگر که لوی غند (٩)م مذکور رسید در مقابل خود قول تول غند (٨)م روس را یافته قول تول غند مذکور روس بدون محاربه رجعت کردند . اما در (سالینپو) لوى غند (٢٥)م پیادۀ روس ولوى غند (شاتیلوف) روس بيك محاربۀ جدی قیام ورزیده بعد از يك مجادلۀ خون ريزانه بيك مغلوبیت وانهزام بسیار فلاکت آوری دو چاری آمدند و تابه استحکامات غربی ( موکدهن ) بصورت بسیار پریشانی فرار نمودند .
آمدیم بر تول غند (٢) وم : جنرال(اوقو) در ساحل جنوب نهر(هون) بزحرکت ( شی ' خرخ ) خود دوام ور زیده ، و دمدارهای روس را یگان


صحيفه ۲۳۵ وقایع از (۲) وم مارچ تا به (٤)م جلد چهارم

یگان دفع کرده میرفت .
از هجومهائیکه تول غند (٤)م بر جبهه اجرا کردند تا بحال يك نتیجه قطعی حاصل نشده بود . غبرك غند جنرال ( ایماياشی ) مجروح بكمال شجاعت بر تپه ( پوتيلوف ) بر هجومهای خونریزانة مهلکة خود دوام میورزد ، از طرف دیگر غبرك غند جنرال (اوتامی) که بهمین لوی غند تول غند (٤)م منسوبست نیز بعین همین شجاعت و دلاوری محاربه میکنند .
احوال امشبة غبرك غند ( ایماياشی ) را یکی از مخبرین باینصورت نقل و حکایه میکند :
« نیم شب بود که افراد غند جناح چپ غبرك غند (ايماياشی) كه يك كندك از انها در موضعی که گرفته بودند در زیر قوماندة كرنيل ( تاقافورا ) میبودند. درین اثنا دیدند كه يك سیاهی به سوی شان میآید، وصدا های پای هم بگوش شان بر خورد چون مسافه نزديك بود سیاهی مذکور را عسکر خود گمان کرده اواز دادند که : (طاره وا) یعنی – کیستی؟ از طرف مقابل بزبان ژاپانی اواز امد که (ميقاقا) یعنی – دوست! ژاپانها بشبهه افتاده تفنگهای خودشان را بسوی تاریکی توجیه داده منتظر شدند . اما بر آتش کردن جسارت نورزیدند .
«سایه ها نزدیکشده میامدند. یکی یکبار در ظلمت و سکونت شب صداهای (هوررا) عکس انداز گردید، مگر یکچند طابور روس باسرنیزه بركندك ژاپانی هجوم شبيخون آوردند . در ظرف يك آن يك مجادلة مدهشی بوقوع امد. بجز صداهای ضربه های سرنیزه، و تیغ و خنجر و آه، وانین وصیحه های جانخراش دگر چیزی شنیده نمیشد .
«بعد از کمی ژاپانها در مقابل قوای فایقۀ دشمن مقاومت نتوانسته و بسی مجروح و مقتول و همه اشیا ولوازمات خودرا ترك كرده رجعت نمودند .


صحيفه ٢٣٦ محاربه روس و ژاپان جلد چهارم

روسها در ین موقعيكه ضبط كردند بماندند و غزل سرائی آغاز كردند و اشیا و
اسباب ژاپانها را روی هم ریخته و پترول بران افشانده آتش دادند. ژاپانها از دور
این حالرا مشاهده میکردند، و چون دیدند که مجروحان و مقتولان ژاپانی را نیز در
آتش می اندازند تاب و طاقت نیاورده مقدار باقمیانده جزوی كندك مذكور بيك
شجاعت مقاومت شکن هزبرانه بر روسها حمله آور شد، و آنچنان يك مجادله
شدیدی نمودند که تصویر آن ببیان نمی آید.

حال و وضعیت ژاپانها تهلکه ناك ضایعات شان از حد افزون بود. افسران شان
بچهار نفر تنزیل یافته بود. در دیگر كندك این غند نیز تنها سه نفر افسر مانده بود
قوماندان غند نیز مجروح شده بود، و بی هم امداد میطلبید.

نهایت يك كندك ژاپانی به قدمهای دویدن به امداد رسید این كندك
که با کله های دستی مجهز بودند بر روسها هجوم بردند، صداهای مدهش کله
های دستی که پی هم اشتعال میورزید بيك عکس صدای دلخراشانه در وا
دیها و دره ها عکس انداز میگردید. آخر الامر روسها بی تاب و بیطاقط شده
به استحکامهای خود رجعت کردند.

هنگامیکه فجر دمید، دیده شد که خرمن خرمن نعشهای روس و
ژاپان میدان محاربه را ستر و پنهان ساخته بود. سردی هو از خمپها را بی هم
میگفت. اه ها، واویلاها، والنها، و فغانها از هر طرف بالا میشد ژاپانها
نعشهای مقتولین را سپر ساخته در عقب انها میخزیدند.

از (٢٦) فبروری به اینطرف (٤٠٠) نفر از افراد استحکام ژاپانی در شمال
شرقی موضع ( فانشان ) روس بقدر يك كيلومتره دورتر در عقب يك عارضه
زمین به تأسیس دادن سپرهای شکاری مشغول شده بودند. تا به (٢) مارچ
این خط که استنادگاه هجوم را تشکیل میداد، تدریجاً توسیع و تقویه شده نهایت


صحیفه ۲۳۷ وقایع از (۲) وم مارچ تا به (٤)م جلد چهارم

در پنجا بقدر (۳) كندك جمع آمده بود .
در نيمشب ( موته ) نام ملازم ، يعنی صوبه دار عسکر استحکام را امر شد
که دام ها و شبكه های سیمی استحکام دشمنرا خراب كنند . يك مخبر در ينباب
این تفصیلاتر ابیان میکند :
« صوبه دار ( موته ) بیست نفر عسکر استحکام را انتخاب كرده به اجرای
این امر آغاز نمود . اولا اینها بالاپوشهای خود را كشيدند ، ويك توپ سان
سفیدی آورده هر نفر خود را کفن آسا در ان پیچیدند ، موزه های خودشانرا
نیز کشیده پنج شش جفت جوراب پوشیدند ، بعوض كلاه نیز از سان سفيد
يك كلاه درازی عجیب القیافتی بسر كردند كه انسان چون آنها را میدید چنان
گمان میکرد كه مرده کانیست كه با کفن از قبر بر آمده اند .
« افراد مذکوره بعد از انکه حاضری خود شانرا اکمال كردند با ديگر رفقای
خود بصورت مستریحانه وداع کرده از سر سپرهای خود بر جهیدند ، و در
میان تاریکی شب از نظر نهان گردیدند .
« این افراد استحکام از میان دره ها ، و چقوریها ، و کودالها بصورت
کج و پیچی بسیار مسافه قطع نمودند ، و از بهر آنکه خودشان و برفهای زمین
از هم فرق نشود ، و آسمان خانه نکند دايماً پست و خم خم شده میرفتند .
و الحاصل بهزار مشکلات خود را تا به پیش خط قراول اول روس رسانیدند.
« درینوقت يك حادثهٔ بسیار حیرت افزا ، و خنده آوری بوقوع آمد
نفریهای قراول پیش روس، بمجرديكه اين عجيب القیافه کفن پوشانر ابنا گهان دفعتهً
در پیش روی خود دید، چنان گمان کردند كه جنها و شیطا نهایست كه از زمین
برامده اند، یا آنکه ارواح مقتولینست كه بصورت مافوق الطبیعه برای اخذ
انتقام برامده اند . لهذا تفنگهای خود شانرا انداخته ، ويك ندای خوف و


صحیفه ۲۳۸ محاربهٔ روس و ژاپان جلد چهارم
دهشتی بر آورده رو بفرار نهادند.
«قراولهای بزرگ چون دویدن این قراولها را بسوی خود دیدند چنان گمان کردند که عساکر ژاپانست، و هجوم آورده، و از انسبب بلا امان بر قراولهای بیچارهٔ از جن ترسیدهٔ خود آتش کردند، و تا میدانستند که از خود است پایگانه بسیاری از نفرهای خود شانرا بر خاک هلاک غلطانیدند.
«ژاپانها ازین خوف و تلاش روسها استفاده کرده در مختلف نقطه های موضع روسها صندوقهای دینامیت خود شانرا وضع کردند. حالا ترتیب کردن ناقلهای الکتریک آن لازم بود. از میان این بیست نفر (اویه کی) نام نفر، داو طلب این خدمت برآمد. لہٰذا دیگر رفقای او عودت کرده خود (اویه کی) در پیش دامهای شبکهٔ تی سیمی بماند.
«درین اثنا جنهای کفن پوش سفید از نظر پنهان گردید. روسها هنوز هم بی اختیار آتش میکردند. بعد از چند دقیقه همهٔ اراضی محيطه با يك شعلهٔ برق آسایی روشن گردید، و در عقب آن يك اشتعال مهیب خفه شدهٔ بلند شد. مگر نفر (اویه کی) ناقلهارا آتش داده بود. همهٔ افراد استحکام سالماً بمفرزهٔ خودشان عودت کردند. لكن نفر (اویه کی) عودت نکرد.»
صبح بساعت (۵) ژاپانها هجوم نمودند. جنرال (نوزو) بهمه حال ضبط کردن استحکام دشمنرا امر نمود. (۳) كندك ژاپان از موضع خود برآمده هجوم بردند. ولی پیشتر از نصف قوت خود شانرا ضایع کرده بر جعت مجبور شدند. در همین روز ژاپانها (۲۰۰۰) عسکر ضایعات دادند.
لوی غند (۲) م تول غند نخستین امروز صبح بردره (قاتولین) هجوم نمود. يك غند که از طرف یوزباشی (شی چادا) قومانده میشد بر ضبط کر دن دو تپه که در جنوب شرقی دره بود مأمور کرده شد. یوزباشی یعنی - سلمشر


صحیفه ۲۳۹ وقایع از (٤) مارچ تا به (٩) جلد چهارم

بمجردیکه این امر را گرفت غند معیت خود را گفت: «تا این موضعهای دشمنرا نگیریم محقق بدانید که پس گشتن برای ما نیست.»

همه افسران كندك بقتل رسیدند که از همه پیشتر یوز باشی مذكور بود. بعد از آن کرنیل (طاقاتا) بر تجدید هجوم قیام ورزید. و در پیش روی صف بر آمده حكم (برنج زاو) يعنی— پیش رفتن را بداد. ياور آواز باز ویش کشیده گفت: «همه افسران مقتول شدند. شما میباید که زنده باشید تا قومانده بدهید.» لکن کرنیل بسخن او گوش نداده (برنج زاو) گفته فریاد بر آورد. و افراد را تا به استحکام برسانید. روسها و ژاپانها دست و گریبان شدند در وقت طلوع فجر برق زدن سرنیزه ها و کریچ ها مشاهده میشد. كرنيل (طاقاتا) مقتول شد. ژاپانها بكمال پریشانی بر جعت مجبور شدند.

— وقايع —
— از (٤) مارچ تابه (٩) —
در چارم مارچ لوی غند نخستین تول غند (٣) وم ژاپان به (تیاندیانون)، لوی غند (٧) م تا به هزار ایمپراطور (تایچونغ) «لوی غند (٩) بسوی استاسیون (موکده ن) سر راست بر رفتار پیش روئی خود دوام ورزید.

لوی غند نخستین بی آنكه بيك مقاومتی تصادف کند به (تاشیچائو) بیامد، و در انجا توقف نمود. لوی غند (٧) م در جوار (نیوزیاستون)، لوی غند (٩) در جوار (يوهو تنون) بموضعهای مستحکم دشمن برخوردند. این لوی غندها تعرض خود شانرا بشب (٥) م مارچ تأخیر دادند.

از استکشافات امروز دانسته شد که جناح راست روسها از قیاس و تخمینی که ژاپانها کرده بودند بیشتر امتداد دارد. زیر ا روسها لوی غند (شانیلوف) خود را


صحیفه ٢٤٠ محاربهٔ روس و ژاپان جلد چهارم

برای تمدید جناح راست لوی غند (٢٥) به پهلوی آن آورده بودند. و در شمال آن لوی غند (ده ویت) را نیز آورده جناح راست خود را تا که میتوانستند دراز کرده بودند.

قرارگاه عمومی ژاپان چون بفکر آن نبود که تول غند احاطه خود را با وضع مستحکم روس بیاویزد لذا از ان رو بجنرال (نوژی) امر داده شد که تعرض نکرده سرراست بسوی شمال بر رفتار پیشروی خود دوام نماید و هر جا که منتهای جناح راست روس را بیابد حرکت احاطه را اجرا کند.

بر تول غند (٢)م نیز مانند تول غند (٣)م امر داده شد که زیاده‌تر بسوی چپ میل کند. و از احتیاط تول غند، لوی غند (٣)م نیز به لوی غند (٢)م الحاق کردید.

لوی غند (٥)م تول غند (٢)م ژاپان اقسام قول تول غند (٨)م روس را تا ساحل شمالی نهر (هون) فرار کرده بودند دفع و تعقیب کرده و تا بجوار (زاتوزا) آمده بود.

قطعات روس که مرکب از اقسام قول تول غند نشان‌انداز مختلط و اقسام قول تول غند (٨)م، و ویران شده‌گیهای قول تول غند (٥)م سیبریا بود در (٤)م مارچ در زیر قوماندهٔ جنرال (لاوینچ) یکجا شده بر جعت آغاز نهادند.

یکی از مخبرین حرب که در تول غند اوقو بود در باب رجعت روسها این تفصیلاترا اعطا مینماید:

«در (٤)م مارچ از چهل ساعت به اینطرف تول غند (اوقو) بحال رفتار بود. روسها با قولهای متعدد مختلفهٔ خود در وادی (هون) منتشر شده رجعت میکردند. بعضی ازین قولها تا بسیار جاهای دور فرار کرده بودند. دیگرها از پی ان عقب‌گیری داشتند.


صحيفه ٢٤١ وقایع از (٤) مارچ تا به (٩) جلد چهارم

«تا بجای که نظر کار میکرد کتله های متحرک ، خرمنهای انسان، عرابه ها
اسپها دیده میشد ، و در میان اینها برقهای سرنیزه ها و سلاح های عسکر
چشمها را میدرخشا نید .
«برف زایلشده بود. برهر وجب خاك نقشهای قدم، واثر نغلهاي بارکشها
و خطهای عرابه ها دیده میشد . در هر طرف اسبابها و اشیائیکه انداخته شده بود
بنظر بر میخورد مثلا بالاپوشهای پوستیندار قزاقها، پاکتهای کارتوس، بوط،
موزه، سپرهای شکارتی که کنده شده و نیم کاره مانده، و بیل و کلنگ، و سلاح صف
صف در میان آن سپر ها دیده میشد. و از ین يك معلوم میگردید که روسها بنابر
مقصدیکه حرکت شان سهولت یابد این اسبابهای خود شانرا انداخته اند بالاپوش
های سمور دار خودشان را با وجود سردی هوا از دوش انداخته حتی موزه
های خودشان را نیز از پا کشیده بر اراضی منجمده پای لخت رفتن را ترجیح
کرده بودند .
« گاه گاهی که این سیلابه عظیم بشري يك مانعة پیش میامدند، مثلايك ده
مستحکمی که هنوز از طرف یکچند نفر عسکر مدافعه میشد، و يا بيك سپر شکارتی
پیش میامدند بی آنكه يك لحظه توقف کنند آن مانعه ها را پامال کرده میگذشتند.
ژاپانها علی الاکثر يك طوپخانه خود را بسرعت پیش رانده ، و بجایکی اخذ
موضع کرده در میان صفهای آخرین فراریها گله باری میکرد .
« روسها مرده گان خود شانرا دفن نمیکردند ، و از بسکه در فرار سرعت
داشتند تنها يك تخته چوب صلیب داری بر سر آن مرده كان بر زمین خلانیده
و نام مرده را بايك قلم سربى بر آن نوشته اكتفا میوزیدند. رفته رفته سرعت
فرارشان بدرجه رسید که برای اینهم فرصت پیدا نمیکردند. بعد از يك كم وقت
برای مجروحین نیز عین همین حال بوقوع آمد. و قتیکه دشمن نزديك میشد مجرو


صحيفه ٢٤٢ محاربه روس و ژاپان جلد چهارم

جان متروك و لرزان، و از خوف و اضطراب خودشان نالان میخزیدند. در سیما های شان آثار خوف و حیرت نمایان، و بچشمهای حیرت نشان خود بطرف ژاپانها نگران میبودند.
«كندك های ژاپان بيك سكوت و سكونت باطنی میرفتار داشتند. نفرها در زیر بکس پشتکئی خودشان يك كمی خم شده، و رویهای شان در خاك و دود غرق كشته و نظرهای خودرا بر زمین دوخته، قدمهای يك نسق و آرام خود متصل به پیش میرفتند. اینها عادتا بيك ماشین جاندار یکجنسی تشبیه میشدند.
بمجرديك امر (دريژا) یعنی بایستد، دیده میشد عسکرها هماندم بر زمین میخوا بیدند، و هماندم بخواب میرفتند. ایحال به آنقدر يك سرعتی واقع میشد که کمان میرفت که كندكها همه محو و زایل شدند. افراد بی آنکه جاهای خصوصی انتخاب كنند بی تکلفانه و بهم آمیخته خواب میکردند. یکی دستهای خودرا بر دیگر رفیق خود دراز میکرد. موزه دیگری خدمت متکای دیگری را بجا می آورد.
«از دیگر طرف عرابه ها، و غندك، و عرابه های چینئی که از دشمن گرفته شده بود میآمد. اردوگاه به اینچیزها كسب جسامت میکرد اسپهای مانده شده گر دنهای خودشانرا بر همدیگر تکیه داده ارام میگردند. در مابین پاهای اسپها و عرابه ها افسران و طوبچیان بخواب میرفتند. علی الاکثر نعشهای مقتولین روس نیز در میان این كتله غیر متجانسه موجود میبود. عسکر های ژاپان در پهلوی آنها بكمال بیغمی میخوابیدند.
«از دور صداهای طوپها طنین انداز میشد. فاصله آتش خیلی کم بود. درینوقت امر های نو توزیع میشد. عسکرها یکی پی دیگر بیدار میشدند و از زمین برخواسته صف می بستند. آخر ترین خبرها از دهن بدهن انتشار می نمود. این خبر این بود که: (روسها اسن تايجو) را خالی کردند).


صحیفه ٢٤٣ وقایع از (٤) مارچ تابه (٩) جلد چهارم

« همه ده ها میسوختند . از صحرا يك ابرگردودود مدیدی بر میخاست این گردوغبار قول اوبوسهای جسیمی بود که از بومباردمان ( چانتان ) می آمدند . »
تول غند (٤) ژاپان با قطعات لوی غند (٥)م در جنوب نهر هون بر تعرضهای خودشان دوام میورزیدند .
بسبب عقب کشیدن قول تول غند (٥) م سیبریا در مابین قول تول غند مذکور ، وقول تول غند (١٧) يك جا خالی بزرگی بعمل آمده بود . قوماندان قول تول غند (١٧) هم برای پرکردن جاخالی مذکور بساعت (٩) شام امر داد که واپس کشیده انجا را پركند . اما بعد از (٢) ساعت جنرال از قرار خود نکول کرده باز به برکشتن امر داد .
روز (٤) م مارچ يك روز خون آلودی برای لوی غند (٤) م ژاپان کردید . تول غند ( او قو ) در حالتیكه بحركات مظفرانه عقب گیری دوام میورزید . لوی غند (٤) م بيك مقاومت مایوسانه دشمن تصادف نمود .
لوی غند (٤) م بردوقول رفتار داشت . در راست غبرك غند ( هایاشی) در چپ غبرك غند ( حونافا ) موجود بوده در راه به بسیار نفریهای قراول ساخته کی روسها تصادف کردند . که بر چوبها كلاه ها وبالاپوشها پوشانیده مانند مترسها برای بازی دادن پیشدار های ژاپان در پشت خندقها ایستاده کرده بودند . مخابر باینصورت بیان میکند .
« بساعت (٦) غبرك غند ( حونافا ) بحركت آغاز نهاد . هنوز تاریکی بود ، خنك هم شدید بود ، اما باد نبود . بساعت (٨) خطهای پیش بقدر (١٥٠٠) متره نزدیکشدند .
« درموضع روس سكوت وسكونت برکمال بود . بساعت (١٠) نخستین


صحيفه ٢٤٤ محاربه روس و ژاپان جلد چهارم

فیر آتش متصل صدا کرد. و یکچند نفر مجروح افتاد. بعد از آن آتش تفنگ
از هر طرف ولوله انداز دهشت گردید. آتش روسها خیلی مؤثر بود.
« بعد از (۲۰) دقیقه که هجوم آغاز نهاد، خط نخستین هجوم سراسر
محو شده بود. قوماندان غبرك غند آخر الامر هجوم خود را توقیف داده از
جهت شمال و جنوب بر هجوم امر نمود.
« يك روز لطيف وصاف زمستان بود. هدفها بخوبی فرق و تمیز میشد.
قسم اعظم آتش طوپچی بر ( شالینچو ) توجیه شده بود. در قریه ( شالینچو)
که تحصنگاه روسها بود بر سر يك خانه يك بيرق روسی نمودار بود که علامت
اقامتگاه جنرال روس بود. ژاپانها با دو گله طوپ این خانه را در میان دود
ها و غبارهای انهدام غرقه نمود. در اطراف يك تلاش و پریشانی بزرگی
دیده شد، و علامات فرار در افراد روس پدیدار گردید. با دوربین میدیدیم
که سپرهای روس چسان با کله های طوپ برهوا میشد.
« يك كله طوپ ژاپان بريك طوپ روس اصابت نموده طوپ را پاره پاره
نمود. طوپچیها بفرار آغاز نهادند. در موضع روس پریشانی و پراکنده گی
سرزده ظهور گردید. شعله های حریق که علامت رجعت است از میان خانه
های قریه پدیدار گردید.
« غبرك غند ( هو تاغا ) قریه هایی را که از طرف دشمن ترك شده بود استیلا
نمودند. ژاپانها یکچند تفنگ ماشیندار وصد ها تفنگ یافتند. ساعت (٤)
بود که صداهای مسرتکارانه (بانزای، بانزای !) عساکر ژاپان بفلك برشد.
حتی مجروحین نیز به این سرور عمومی اشتراك ميورزيد.
« ضایعات ژاپانها عبارت از ( ٤٠٠ ) نفر بود.
« آمدیم بر غبرك غند ( هاياشي ) : جنرال ( هایاشی ) بموجب امری که


صحیفه ٢٤٥ وقایع از (٤) مارچ تابه (٩) جلد چهارم

گرفته بود بوقت صبح حرکت آغاز کرده بکمال سهولت قریه الا ( شیچو ) را
که در زیر اشغال يك مفرزهٔ خفیف روس بود استیلا نمود . اما روسها در
ینجا بنابر فکر مخصوصی مقاومت نکردند . زیرا در جوار ( لاشیچو ) يك
طوپچی بسیار قوتمند شان دريك موضع پنهانی بسخو کرده بودند ، و به
انداخت مهیا نشسته بودند . ژاپانیها بمجردیکه از قریه برآمدند (٦٠) قطعه
طوپ روس بیکبارگی بران ها آتش کردند . این آتش برقریه يك تأثیر
بسیار مخوف ومهلکی اجرا نمود. ژاپانیها دانستند که روسها درزیر حمایه این
آتش طوپ بيك هجوم شدیدی آغاز خواهند کرد .
« فی الواقع قراولهای کشف ژاپان خبر دادند كه يك كتله مظلم وتیره از
دور به اینطرف در حرکت میباشند . بلی ، روسها بهجوم آغاز کردند . قریه
( لاشیچو ) مانند دیگر قریه های چین با يك دیوار خشت پخته محاط بود .
ژاپانیها چابکی تمام باسر نیزه های خود در دیوارهای مذکور تیرکشها کشیدند
وبکمال استعجال در جاهای لازمی خندقهای شکاری کندند .
« روسها بزودی تمام نزدیک شده میرفتند . چون به (٢٠٠) متره نزديك شدند،
ژاپانها خیلی مؤثر ، مدهش، كثيف يك اتش كشادند . در ظرف یکدو دقیقه
خط نخستین روس محوکرده شد. این خط چون از نظر زایل شد جسمهای
سیاه سیاهی بر روی هم غلطیده دیده شد .
« بعد ازان خطهای دوم ، وسوم هجوم کردند . اما این دو كندك نيز كه
بقدر ( ١٠٠ ) متره به نزدیکشدن موفق شده بودند در مدت بسیار جزوی
کاملاً ناپدید گردید. باقیمانده گان بسرعت تمام بقدم دویدن بفرار رو نهادند .
« درینمحاربه ازژاپانها(٨٠٠)، وازروسها(١٣٠٠) عسکر ضایع شدند .
« سما با ابرهای مظلم پوشیده شده يك شب بسیار تاریکی جهانرا فرا گرفته


صحیفه ٢٤٦ محاربه روس و جاپان جلد چهارم

بود . ده های هجو ار در میان شعله های آتش مانده هم ، افق يك حلقه آتشینی
شده بود . در هر هر طرف زنبیل و الاهای خسته خانه با چراغهای خیره
مجروحین را جستجو میکردند . و چراغهای كوچك الكتريكی برای تبلیغ
کردن اوامر، و نقشه حاضری فردا در لمعه شازی بود . »
امروز در تول غند های ( ١ ، و ٥ ) م محاربه هائی که شایان ذکر باشد
بوقوع نیامد . غيرك غند خاصۀ ( ٢ ) وم تول غند نخستین به هجومهای
مقابلی که دوچار شده بود با وجودیکه بضایعات کلی دوچار شدند ولی باز هم
در شمال ساحل نهر (هون) ثبات کرده و موضع خود را خیلی تحکیم کرده اند.
تول غند (٥) م از خطی که در (١) م مارچ به ان داخل شده بود به پیش
رفتن کامیاب نیامده بود . لهذا از قرار گاه عمومی در (٥) م مارچ برای تول
غند نخستین امر رسید که برای سهوات بخشیدن تعرض تول غند (٥)م یکسر
بسوی شمال شرقی حرکت کند .
امروز جنرال ( قوروپاتکین ) بر قطعات تول غند (٣) وم ، و (٢) وم
ژاپان که از طرف غرب بر ( موکده ن ) پیش می آمدند تعرض کردن را
قرار داد . و بر هر هر طرف برای این ترتیبات اوامر تبلیغ نمود. اما کیفیت
تبلیغ اوامر بخوبی تنظیم نشده بود که از انرو قول جناح راست بوقت صبح
موعود هنوز بخوبی و درستی برای هجوم حا ضر نگردیده بود. و بعد از پیشین
مجمع آمدن موفق شده از انرو در ( ٥ ) م مارچ بر تعرض متصورۀ خود
کامیاب نیامد .
حالا نکه ژاپانها از روسها خیلی پیشتر تشبثات خود را بکار بردند . در
وقت صبح بسیار تار یکی روز (٥) م مارچ، قسم کلی لوی غند ( ٨ ) م ، و
(٥) م ژاپان بر رفتار پیش روی آغاز نهادند . فرقۀ (٥) م روسها را که در شمال


صحیفه ٢٤٧ وقایع از (٤) مارچ تا به (٩) جلد چهارم

نهر (هو نهو) موضع گرفته بودند از موضعهای شان طرد و دفع کردند. این نتیجه چون حاصل شد ، روسها بخوف افتادند که ژاپانیها موضع شانرا از میان بدو نیم خواهند کرد. و ازینسبب تعرض متصوره شان بتأخیر افتاد.
تول غند (٣) وم امروز یعنی پنجم مارچ را به تنظیم دادن محلهای قطعات خود گذرانید. و این حرکات او بکمال موفقیت بلامانع و به سکونت تمام اجرا گردید .
تول غند (٤) م نوزو ، امروز بر تعرض و هجوم تپه های مستحکم و ممتنع التسخیر (پوتیلوف) و (نووغورد) قرار قطعی داده ضبط و تسخیر کردن آنرا جداً تصمیم نمود . و به اینسبب از غرب بسوی (شاحوپو) پیش آمد، در وقت شام (٥) م مارچ پیاده های خود را بمسافه (٦٠٠) متره بموضعهای دشمن نزدیک ساخت این حرکت پیش روی در شب (٥) م مارچ بسهولت اجرا گردید .
در روز (٦) م مارچ ژاپانیها تپه (پوتیلوف) را ضبط و استیلا کردند. در باب کیفیت ضبط و استیلای تپه (پوتیلوف) این تفصیلات را مخبرین حرب بیان میکنند :
«در روز (٦) م مارچ در عقب موضع روسها دودهای بسیار کثیف و مظلمی بلند میشد ، هیچ شبهه نیست که این علامت رجعت بود .
«امشب ژاپانیها بر استحکامات (حولاتون) بريك هجوم شدیدی قرار دادند . خط اول پیشترین خود را نزدیک نیمشب تقویه کردند . آتش روسها آنقدر مؤثر نبود . در نیمشب بحرکت پیش روی آغاز نهادند . يك قطعه عسکر استحکام بعد از انکه ثلثان موجود خود را غایب کردند از میان دامها و شبکه های سیمی بکشادن يك راهی کامیاب شدند .


صحیفه ٢٤٨ محاربه روس و ژاپان جلد چهارم

« ضعیف شدن مقاومت دشمن ظاهر و اشکار بود. بوقت صبح ساعت (٤) همه استحکامهای اطراف ضبط گردید. در ینوقت از هر طرف صدا های قومانده قوماندانهای ژاپان که (سوزومه !) یعنی - (زرزاو ! ) شنیده میشد . اما تپۀ ( پوتیلوف ) انقدر قوتناك بود که هجوم بردن روز را بر ان بخیال و خاطر هم نباید اورد . فی الحقیقه تپه پوتیلوف با وجودیکه دیگر استحکامات اطراف ان سراسر ضبط هم گردیده بود باز هم تا بحال خود را مدافعه میکرد .
« برای باز کردن راه در شب قطعه ها سوق کرده شد. در زیر اتش تفنگ های ماشیندار این قطعه ها نیم قوت موجوده خود را ضایع کردند. اما چون همۀ غبرك غند بیکباره کی به اجرای صولت اغاز کردند بغله های پر سنگلاخ تپه در يك ان با مهاجمینی که سینه کش بر ان بالا میبرامدند مستور گردید. ژاپانها بعد از انکه خندقها و سپرها را گذشتند با يك طوفان تهیجات در میان رودوتها ئیکه روسها ترك کرده بودند خود را انداختند .
« در میان سپرها ئیکه بر هموا شده بود ، و کوسنگهای که پارچه پارچه شده بود طوپهای شکسته ، وتفنگهای ماشیندار پاره پاره شده ، و نعشهای مقتولین تکه تکه گشته دیده میشد .
« صبح دمید ، بر سر ذروۀ بلند تپه ( پوتیلوف ) يك بيرق ( شمس طالع ) ژاپانی موجزن مهابت گردید. درینوقت يك صدای مهیب و مدید (بانزای) در اطراف و اکناف عکس انداز شد .
« مگر نهایت الامر غبرك غند ( ایماياشی ) تپۀ ( پوتیلوف ) ممتنع التسخیر را بفدا کردن جانها ضبط وتسخیر کردند . »
آمدیم بر غبرك غند (٢)م لوی غند که تپۀ ( پوتیلوف ) را ضبط کرده : این غبرك غند که در زیر قوماندۀ جنرال ( اوکامی ) بود، بسبب سعیها و فداکاریهای بیهودۀ


صحیفه ٢٤٩ وقایع از (٤) مارج تا به (٩) جلد چهارم

تیکه در (٣، ٤، و ٥) مارج اجرا کرده بودند امروز بیتاب و طاقت مانده بودند. هم عسکرهای روس و هم عسکرهای ژاپان بیتابانه بخواب رفته بودند. هیچ صدای تفنگ از هیچطرف شنیده نمیشد. در ینوقت نوبت آتش به طوپچی آمده بود. درمیان عساکر ژاپان که در زیر آتش طوپچی دشمن خوابیده بودند ضایعات خیلی زیاده بود. دريك قريه ئيكه بمسافه (٢٥٠٠) متره در جنوب (يو شانتون) موجود بود در پشت يك ديوار جنرال (او تاسى) با افسران معيت خود نشسته بودند . درینجا در هر بیست دقیقه یکباريك آتش متصل شرانپل همی ریخت. يك كمى به انسو بيرق صليب احمر افراشته شده بود كه اين محل خسته خانه بود. دوکتورها، ومعاونها با دانه های شرانپلی که از طرف دشمن میآمد زخمی میشدند. مجروحین نیز زیاده تر مجروح میشدند. مع هذا دوکتورها بكمال سكوت وارامی بر کار خود دوام میورزیدند.
در پشت دیوارده يك صحنۀ جالب دقتی مشاهده میشد. هر مجروحی که از خط محاربه میآمد، بمجرديكه قوماندان غيرك محند جنرال (او نامی) را میدید هماندم وضعیت عسکرتی خود را گرفته، وراسمه احترام را بجا اورده بسوالیکه از طرف قوماندان پرسیده شود منتظر میماند. مجروح، اگر افسر میبود به نزديك جنرال امده و راسمه احترام را بجا اورده در حالتیكه از زخمش خون در جریان میبود در باب حال و ضغیت حرییه بیان معلومات میکرد. جنرال اگرچه میگفت: «بسست، تشکر میکنم، چابك برويد زخم خود را به بندید .» بازهم مجروح همۀ تفصيلات خط حرب را که موجب فایده برداشتن جنرال باشد فراموش نکرده همه را یگان یگان بیان میکرد.
امشب یعنی - شب (٥)م مارج روسها بريك هجوم مقابل برخاستند که مقصدشان ازین هجوم پنهان کردن رجعت شان بود. ذاتا رجعت کردن رو


صحيفه ٢٥٠ محاربه روس و ژاپان جلد چهارم

سها علی الاكثر از اتش کردن شدید ولی بی تأثیرشان معلوم میشد .
اینست که صبح روز (٦)م مارچ از استحکامهای (لوشیانتون) اینچنین يك آتش اجرا کرده میشد . بوقت پیشین شدت اتش سراسر تخفیف یافت . درین اثنا غبرك غند (ایمایاشی) بر (حولاتون) در هجوم کردن بود . بساعت يك شب از (لوشیانتون) يك انداخت شدیدی شنیده میشد . مگر این نشانه حیات و مقاومت آخرین دمدار روس بود . بعد از کمی از طرف ارکان حربیه جنرال (نوزو) امر امد که از (شاخو) گذشته یکسر بسوی (فانشان) پیش رفته شود . دشمن بحال رجعت تمام بود . بعد از غروب آفتاب میدان محاربه خالی و متروك ؛ و همه قریه های سوی شمال در میان علوها و شعله ها مستغرق مانده بود .
صبح روز (٧) م مارچ تا از بسیار دور جاها کوتاه اما بسیار شدتناك آتش تفنك شنیده شد . بساعت (١٠) این صدا از بسیار دورتر جاها عکس انداز میشد .
از ( فانشان ) هم گذشتند . محاربه در ینوقت به ( موکدهن ) نزديك میشد . استحکا مهای تپه ( پوتیلوف ) و ( حولاتون ) و ( لوشیا نتون ) که از هفت شبانه روز در اطراف آن محاربه های خونریزانه دوام کرده بود و موجب تلفات عظیمه شده بود در ینوقت در عقب ، متروك و تنها مانده بود . و در میان ولوله و هیجانهای محاربه های نوی که بعد ازین بمیدان میبرامد سراسر فرا موش شده رفته بود .
آمدیم بر لوی (٤) تول غند (٢)م جنرال (اوقو) : حرکات روز (٥)م مارچ لوی غند مذکورہ را یکی از مخابرین حربیه به اینصورت تفصیل میدهد : بعد از جنگ و قتال معندانه که در ( لاشیمپو ) بوقوع آمد ژاپانها استراحت گزین نشدند . از سر رودوتها پر جهیده یکسر بسوی پیش بحرکت


صحیفه ۲۵۱ وقایع از (٤) مارچ تابه (۹) جلد چهارم

دوام ورزیدند . شعله های ده های محروقه که در اطراف بود برای غبرك غند
(هایاشی) در ظلمت شب خدمت مشعله داری را ایفا مینمود . مقاتله (لا
شیمپو) فراموش شده بود . درین وقت هر کس به افکار محاربه هائیکه بعد ازین
بوقوع می آید مشغول بودند .
د بساعت (۸) شام به يك دهی که (۳) کیلومتره پیشتر بود بیامدند .
ده سراسر متروك و خالی بود . در میان این متروکیت حزین، حریق بوجه
دلخواه خود اجرای حکم مینمود . همه خانه ها یکان یکان و پی هم طعمة لهیب
آتش میشد . روسها به (طازوزامپو) عقب کشیده بودند . در کوچه ها،
وزیر درختان بزرگ ده ژاپانها غول غندهای خود را بر پا کرده بودند . ضیای
مغموم حریق، غول غند را روشنی و حرارت میبخشید . در خارج ده و در میان
ظلمت کثیفه قراولها پهره میدادند . گاه گاه از بسیار دور لمعه های آتش
طوپ دیده ، وصداهای رعد آسای بعید آن شنیده میشد . مگر این صدا
از بومباردمان تپه (پوتیلوف) می آمد .
«غبرك غند (صوناغا)ی این لوی غند؛ بعد از انکه تا بشام استراحت نمود به
وقت صبح (۵)م مارچ پیش از طلوع اردوگاه خود را ترك كرده بحرکت پیش
روی اغاز نهاده بود ، و بعد از کمی ده (قوچاجو) را استیلا نمود .
«غبرك غند (هایاشی) بساعت (۱۲) تا بجنوب ده (طازوزامپو) پیش شده
بود . قراولهای پیش روس بی انکه يك گله بیندازند به (پای تاچون) که مجمع
قسم کلی شان بود عقب کشیده بودند .
«ژاپانها در اثنا ئیکه در قسم جنوبی قریه يك کمی توقف کرده سر از نو
برای پیش رفتن حاضری میدیدند، طوپ چی روس برده مذکور ناگهانی و
شديد يك اتشی کشادند. جنرال (هایاشی)يك افسر را با چند نفر برای تجسس


صحیفه ۲۵۲ محاربهٔ روس و ژاپان جلد چهارم

به پیش روانه کرد. بعد از دو دقیقه این قول کشف دویده دویده آمده خبر
دادند که روسها از (پایتاچون) بر قریه هجوم میاورند، و بمدخل شمالی قریه
نزدیک شده اند .
«جنرال (هایاشی) گفت : «یک هجوم مقابل اجرا بکنیم» اما افسران
معیت او مدافعه را تکلیف کردند. اما جنرال که مالك يك طبيعت غير قابل
انحنا بود شمشیر خود را کشیده و به پیش برآمده ، (هجوم مقابل لازمست)
گفته بالذات قومانده را بدست گرفت.
« مسافه که در مابین هر دو قریه بود بقدمهای دویدن قطع کرده شد.
شرانپلهای روس در اطراف قریه همیریخت، و از زمین ابرهای خاك و غبار را
بر میداشت. ژاپانها بی تاب و بی توان شده بقریه شمالی رسیدند. خط اول دشمن
از خط احاطه دیوار قریه بقدر (٤٠) متره دورتر بود. خط دیگران هنوز
(۲۰۰) متره دورتر بودند که اگر یکچند دقیقه تأخیر میشد این دیوار قریه بيك
استحکام دشمن تحویل می یافت. بيك استعجال بسيار بزرگی ژاپانها اخذ مو
قع کرده خزینه های تفنگ خود شانرا بر صفهای دشمن خالی کردند. این مدا
فعه غیر منتظر صولت روسها را شکستاند.
« خط پیش هجوم روسها برخاك هلاك غلطيد، و خط دوم آن بعقب
در کشید . و به اینصورت قریه (طازوزا مپو) بدست ژاپانها درآمد .
« سما باابرهای کثیف و مظلمی مستور، شب خیلی حزن آور و مغموم بود.
لکن در اردوگاه ژاپانها يك سرور و شادمانی بزرگی حکمفرما بود. چونکه در
قریه (طاز از امپو) شراب ، نان ، از هر گونه طعامههای (قونسرده) شده ،
یغی - در میان قطی ها محفوظ مانده ، زغال البسه ، جبه خانه، لوازم حربیه
خریطه ، سیمها برای دامها و شبکه ها و بسی مهمات دیگر موجود بود .


صحیفه ٢٥٣ وقایع از (٤) مارچ تابه (٩) جلد چهارم

« از طرف جنرال امر شد که افراد هر چه که ارزو داشته باشند بکرفتن مأذون اند. ایمسئله يك سرور بسیار معصومانه افراد بود. هرکس غزل سرایی میکند ، رقص و شادمانی اظهار مینماید . باده نوشی، و طعام خوری دارد. چنان کمان میشد که کویا اینهمه فدا کاریها برای نایل شدن همین مسرت امشبه بوقوع امده است. احتمال که فردا در محاربه خواهند مرد، اما در ینوقت هیچ کس فردا را نمی اندیشید . هر اندیشه که بود مصروف همین بود که امشبه شب به استراحت و عشرت بکذرد: « یکی جرعه اب از شی بدسکال به از عمر هفتاد و و هشتاد سال ! »
« در نیمشب بود که از قوماندان لوی غند (٤)م این امر امد: هر چه بادا باد گفته خط شمند و فر، وقریه (پاتاچون) را میباید که ضبط کنید.
ولهذا در زیر خیمه يك مجلس مذاکره کوتاهی عقد کردید. بعد از یکساعت چاووشهای امر رسان بقوماندانهای غبرك غند ها امر جنرال را تبلیغ مینمود. وقت هم به صبح رسید . »
تول غند جنرال (نوزو) با غبرك غند جناح چپ خود بساعت (٦) بهجوم (حاتجاپو) اغاز کرده بود . در ین اثنا لوی غند (٤)م جنرال (اوقو) نیز امر قو ماندانی فرقه را که عبارت از ضبط کردن خط شمند و فر و قریه (پای تاچون) باشد ایفا مینمود ..
غبرك غند (صوناغا) سرراست براه شمند و فر پیش میشود ، و غبرك غند (هایاشی) از (طاز و زامپو) بر قریه های (پای تاچون) هجوم میبرد. توپچیئی ژاپان نیز حرکات اینها را ستر و محافظه مینماید .
از حرکاتی که غبرك غند (صوناغا) بر خط شمند و فر اجرا نمود هيچ يك نتیجه حاصل نشد. ریرا روسها انجا را خیلی تقویه و مستحکم نموده بودند.


صحيفه ٢٥٤ محاربه روس و ژاپان جلد چهارم

امروز به اینصورت گذشت. خیلی کم یکچیزی فائده حاصلشد. آنهم بخون
بهای (٤٠٠) نفر.
غبرك غند (هاياشی) درین اثنا پیش از انکه بر (پای تاچون) هجوم کنند
برای استیلا کردن قریه (شا کین پو) کوشش میورزید. يك كندق برای
هجوم به پیش فرستاده شد. زمین با دانه های طورپیل سوراخها و شکافته کیهای
جسمی پیدا کرده بود. عسکر ها در میان این حفره ها میدرامدند، و در انجا
خودشانرا از آتش دشمن تا یکدرجه محافظه میکردند.
در مابین (تازا مپو) و قریه که بران هجوم میشد بقدر (١٢٠٠) متره
مسافه موجود بود. آتش تفنگ تأثیر شدید مدهشی اجرا میکرد. ضایعات
خیلی عظیم بود. برای تقویه هجوم يك كندق دیگر فرستاده شد. این كندق
نیز از آتش تفنگ بضایعات بسیاری دو چار گردید: گاه گاه موضعهای روس
از آتش دشمن بايك دود آبی رنگی مستور میگردید. یکی یکبار بهجوم بر
خاستن غیر ممکن بود. بجز اینکه خطوه بخطوه از پیش رفتن مسافه کمایی شود دگر
چاره نیست. بوقت شام خط اول هجوم بقدر (٢٠٠) متره بدشمن نزدیکشده
بود. ولوله محاربه بدرجه بود که صداهای امرهای افسران نیز شنیده نمیشد.
وقتیکه شب شد محاربه یکقدری سکونت گرفته عسکرهای زنبیل دار و
غندهای خسته خانه برای جمع کردن مجروحین بگردش آغاز نهادند. این افراد
صحیح در اثنائیکه به ایفای وظیفه های خود مشغول بودند مجروح و یا مقتول
شده بزمین میافتادند.
یکی ازین افراد که کله برسینه اش خورده بود دیگر رفقایش چون خوا
ستند که برداشته او را ببرند او امتناع نموده گفت: (مرا بگذارید که بمیرم
زیرا من يك ادم بیفایده هستم. من برای برداشتن آمده بودم نه برای برداشته


صحیفه ٢٥٥ وقایع از (٤) مارچ تا به (٩) جلد چهارم

شدن دیگران را بردارید.) این آدم بکمال استراحت وجدان به ارامی جان داد.
جنرال (هایاشی) از بیهوده گذشتن امروز متاثر شد. بساعت (٩) شام
افسران خود را جمع کرده در کنار يك آتش بزرگی که افروخته بودند يك مجلس
مذاکره عقد نمود :
جنرال گفت :
« امروز صبح یکی از غير ك غند هائیکه به تول غند ما منسوبند بضبط کردن
قصبه (حانچاپو) موفق گردید حالا آنکه ما هنوز (شاکین پو) را بدست آورده نتوا
نستیم. آیا شما به این راضی هستید که از دیگر رفقای عسکریه خود پس بمانید؟ اگر
همه غير ك غند ما محو بشود باز هم باید که این قریه را ضبط كنيم . من برای مردن
حاضرم. آیا شما حاضر هستید؟ »
افسران بعد از شنیدن این سخن جنرال بکمال سکوت بر قطعه های خود
عودت کردند . بعد از کمی همه تول غند بجوش و خروش آمد . مگر سخن
جنرال افراد را بغلیان آورده بود ، و برانها يك تأثير سحر آمیزی اجرا کرده
بود . درین وقت همه افسران و افراد بمردن حاضر شده اند ، وهمه شان مر
گرا تمنا میکنند .
ترتیبات هجوم بر قريه ( شاعوكير پو ) بساعت یکنیم ختام یافت درمیان
صفهای عسكر يك سكوت عمیقی حکمرما بود . خط نخستین هجوم را دو
تولی پیاده تشکیل مینود . پلان و نقشه هجوم این بود که بمواضع دشمن
بیصدا و بی ندا نزدیکشده و بعد از ان یکی یکبار با سر نیزه هجوم را اجرا کنند
بنا برین پلان ، عسکر ها محاربه نمیکردند. ولی یکسر بسوی موضعهای دشمن
میدویدند . در تاریکی شب بمقابل لمعه های آتش تفنگی که از خط شکاری
موضع روس دیده میشد نومیدانه و وحشیانه میدویدند .


صحيفه ٢٥٦ محاربه روس وژاپان جلد چهارم

عدد مقتولین دقیقه بدقیقه افزونی میگرفت . صدای افتادن مردگان
از بر خوردن تفنک شان بر زمین سخت معلوم میگردید . چنان پیدا شیتی
که كویا افراد به امر جنرال (هایاشی) که گفته است (خودرا بکشید) عمل میکنند .
در ظرف يكدو دقيقه دوتولی نخستين محو كرديد . درعقب (١٩) نفر
باقيماند . محو وزوال این دوتولی بچنان جلدی و سرعت بوقوع آمده بودکه
کپتانی که در خط دوم قومانده میکرد چون بکشیدن واشتعال کله ها یکقدری
روشنی پیدا شد دید که در پیش رو هیچ کس نمانده ، از انرو چنان گمان کرد
که آن دوتولی برای محافظهٔ جان خود شان بزمین دراز کشیده باشند . بلی
دراز کشیده بودند اما چنان دراز کشیدنی که تا ابد بر نخیزند بنابرین خط دوم ،
بجای خط اول قایم کردید ، ودران ساحهٔ موت برفتار آغاز نهاد . در کم مدت
نصف این خط نیز مقتول گردید ، وخطهای (٣) وم و(٤) م نیز بضایعات
عظیمه دو چار شدند .
ظلمت شب چون خیلی تیره بود موضع روسها تفریق نمیشد . ژاپانها
دران تاریکی شب روشنی آتشهای تفنگ دشمن به پیش میدویدند ، و نعشها
ومجرو حان خود شانرا پامال میکردند، وازموانع فرعیهٔ روسها برمیجهیدند .
خطهای پیشترین ژاپان بقدر ( ٣٠ ) متره بموضعهای روس نزديك
شدند . اما در يثي شان خیلی کمتر عسکر مانده بود . عاجلاً امداد فرستادن
الزم بود . جنرال ( هایاشی ) کرنیل ( قاجو غازه ) را با کندکش امر کرد
که قریه را از جهت شمال احاطه بکند . اما چون روسها جهت شمال را نیز
بخوبی تحکیم کرده بودند يك باران بلای کله های تفنگ وتفنگ ماشیندار را
بران ها بریختند .
کرنیل که از همه پیشتر در دویدن ، وتشويق دادن بود ازقلم پای خود


صحیفه ٢٥٧ وقایع از (٤) مارچ تا به (٩) جلد چهارم

زخمدار گردیده بیفتاد، و به گفتانی که در عقب او بود گفت که : « قوما ندارا
شما در عهده بگیرید . » گفتان گفت : « مستریح باشید . هر چیز بخاطر خواه
شما اجرا خواهد شد.» اینرا گفته و هماندم به پیش دویدن و امر دادن آغاز نهاد .
افراد استحکامی که با این کندک همراه بود هاوانهای چوبینی را که همراه
داشتند در نقاط مناسبه تعبیه کردند. ژاپانیها با این هاوانها از مسافه های نزديك
مواد مشتعلۀ ناریه انداختن گرفتند و در کم مدت نتیجۀ تأثیرات مدهشۀ آنها
دیده شد . دیوار ها و سپرها پی هم غلطیدن گرفت ، و شعله های مدهشۀ
احتراق بالاشد .
مهاجمین ازین احوال استفاده کرده بهجوم سر نیزه برخواستند و مانند
يك سیلابۀ خون افشانی که در جریان آید هر چیزی که در پیش روی شان می
آمد با خود برداشته میبردند . روسها موضعهای خود را خالی کردند ، واز
خانه بخانه و دیوار بدیوار بر جهیده بر خط شمند و فر بقرار آغاز کردند .
در وقت طلوع فجر میدان محاربه پدیدار گردید . در خندقهای شکاری
مجروحین ، ومقتولين باخاك و خون آغشته شده خرمنهای جسیمی تشکیل
داده بودند . در میان غارهای بزرگی که دانه های طور پیل انرا بوجود اور
ده بود اعضای بشر پر و مملو شده بود . این منظرۀ مؤلمه موهای انسارا بر
میخیزانید . و دل انسانرا زیر وزبر میکردانید . ضایعات ژاپانها زیاده از
(٢٠٠٠) ادم بود . روسها بقدر (١٧٠٠) تفنگ و بسی جبه خانه و خیلی
مهمات و ارزاق درین قریه ترك كرده رفته بودند .
در ینوقت همه صحنۀ محاربه رايك واویلای سرور غالبیت پر کرده بود.
عسکرهای ژاپان در اطراف اتش بزرگی که در تول غند افروخته بودند
جمع شده متمادیاً اواز های (طایقو قو ، با تزای زنده باد میکادو ! ) را


صحیفه ٢٥٨ محاربه روس و ژاپان جلد چهارم

بفلک میرسانیدند .
سرفوماندان روس جنرال ( قور و پاتکین ) خط مدافعه جهت (شاحو)
را سراسر خالی کرده قوت خود را برای تقویه جبهه غرب جمع نمود . زیرا
از انطرف تول غند جنرال ( نوژی ) خط رجعت تول غند روس را احاطه
نموده بود .
احتیاط عمومی تول غند ژاپان در (٧)م مارچ در عقب جبهه تول غند (٣) وم
خود مواصلت کرده بود. غبرك غند(١٧) م لوی غند (٣) وم تول غند (٢) وم بوقت
صبح (٧) م مارچ بموضع مستحکم( یوحونتون ) روس داخلشد. ولی از
طرف قپال تول غند نخستین سیبریا ، ولوی غند ( شاتيلوف) وغند(١٠)م روس
که برای تقویت انطرف آمده بودند بضیعات عظیمه دو چار شده و همه مو
جودی غبرك غند مذکور به (٤٠٠) نفر تنزل کرده در نیم شب بر جعت مجبور شدند.
باقیمانده لوی غند(٣) وم ولوی غند(٨)م خاصه بر هجومهای خودشان دوام
میکردند . وقوعات امروزی را مخبر ایتالیایی به اینصورت بیان میکند .
« در روز (٧) م مارچ هنگامیکه روشنی خیره آفتاب زمستان پرده های
دمه کثیف هوا را پاره کرده جهان را روشن ساخت معبد (په لین) مانند مناره
های چراغ دوار ساحل بحر در منتهای افق پدیدار گردید. در ان اثنا از تول
غند (اوقو) مشاهده شد كه يك خط سیاه در از و اسرار انگیزی ممدود شده می
آید. مگر اینها قطعه های عسکر روس بود که برای اجرای هجوم می آمدند .
« با دوربین اولا يك كتلة جسيم بشر مشاهده شد. بعد از ان سرها، وتفنگ
های شان را تفریق کردیم . اماباهای شان در میان ابر کثیف خاکی که از حرکت
رفتارشان میبرآمد پنهان بود .
« جنرال ( قور و پاتکین) میخواست که تول غند (نوژی) را که راه گریز


صحيفه ٢٥٩ وقایع از (٤) مارچ تابه (٩) جلد چهارم
او را گرفته از میان بدونیم کرده يك راهی برای خود باز کند . از طرف ارکان حربیۀ تول غند ژاپان، حرکات این سیلابۀ مظلم بيك اعتنای مخصوصی تعقیب و تدقیق کرده میشد. تخمیناتیکه در حق قوت دشمن داشتند رفته رفته افزونی میگرفت . قوۀ مذکوره لااقل از يك قول تول غند مرکب بود. حالا که در مقابل آن تنها دو غند عسکر ژاپان موجود بود. این دو غند قوت ازمای ژاپان با وجود کمی عدد خود دلیرانه مقاومت کردند . اما سراسر محو هم شدند .
« مصادمه در ( ليقا مپو ) بوقوع امد. پیش از انکه از جریان محاربه بحث رانیم بماسبق احوال یکقدری عطف نظر بکنیم :
« درمقابل ( ليقامپو ) لوی غند (٣) م ژاپان موجو د بود که يك قسمی ازین لوی غند برای معاونت لوی غند (٨) م تول غند (٢) م که بسیار در پر تضییق و فشار آمده بود فرستاده شده درینوقت تنها يك لوا که مرکب از دو غند باشد مانده بود .
حال آنکه روسها از ( ليقامپو ) تابه ( چه نجی تین ) مضاعف یعنی - دو لايه يك خط مدافعه تشکیل کرده بودند. قریه های (ليقامپو) و (صانغه پا) دو مرکز مقاومت این خط بودند .
« قوماندان لوی غند هجوم را برین دو قریه امر نمود . غندها بر قریه های مذکوردویدند . غندیکه بر هجوم (صانغه پا) مأمور بود این قریه را بيك حمله ضبط کرده روسها بر خط دوم مدافعه عقب کشیده از انجا قریۀ (صانغه پا) را بزیر آتش مقراضواری گرفته حال غند را بيك دورۀ بسيار ومدهشی در آورد. غندك طوپ های روس نیز با این اتش اشتراك ورزيدند . غند ديگر كه بر قريۀ ( ليقا مپو ) بهجوم توجه کرده بودند بوقت صبح با مشکلات و ضایعات بسیاری بعضی اقسام قريۀ مذكور را بدست ضبط و تسخیر در آورده بودند .


صحيفه ٢٦٠ محاربه روس و ژاپان جلد چهارم

« اینست که در ینوقت روسها برای پس بدست اوردن این دوقریه بهجوم مقابل با قوای فایقه اغاز کرده اند .
« ژاپانها بکمال دشواری و جانکنی موضعهای خودشانرا محافظه میکردند. بساعت (٩) روسها قوه امدادیه فایقه گرفته بودند . بساعت (١٠) چون دوه برطرف گردید بصورتیکه مذکور گردید نزدیکشدن يك قول نول غند مکمل روسها مشاهده شد .
« محاربه تا بشام بيك وحشت و دهشت بی مثيلی دوام کرده هر دوطرف بضایعات عظیمه دوچار شدند . بجزيك غند مشر و يك سر چاووش دیگر همه افسران غند زخمی وکشته شدند . برا کثر تولی ها نفرهای عادی قومانده می کردند . افراد نقلیه که جبه خانه نقل میکردند نیز تفنگهای نفرهای مقتول را برداشته در خندقهای شکاری بصف حرب داخل میشدند .
« غند مشر در اثنای محاربه بسر چاووشی که قوماندان يك كتدك شده بود گفت : « نمیدانم که ایا بیرق غند رهایی داده شده است یانی ؟ » سر چاووش تا میخواست جواب بدهد که بناگهان دوکله دشمن امده بر سر غند مشر اصابت نمود، و هماندم مقتولاً برزمین افتاد .
« سر چاووش هماندم شمشیر غند مشر را گرفته و بوضعیت لازمه عسکریه بمرده غند مشر سلام داده هماندم درمیان افراد غند که برحیات مانده بودند صفت قوماندانی را گرفت .
غند دیگر که در (صانغه یا) مدافعه جانکفانه اجراءینمود بعد از پیشین به سبب تلف شدن اکثر نفری های غندهایش ، وافزونی گرفتن قوای دشمن خط مدافعه خودرا به تنك كردن لزوم دید. بساعت (٣) ضایعات غند بيك درجه مدهشی رسید . يك قسم قریه را با عجز و حینی که در ان بود به ترك كردن


صحيفه ٢٦١ وقایع از (٤) مارچ تابه (٩) جلد چهارم

جبهه رکردید . در بعضی جاها نعشهای مرده آن راه را سراسر سد نموده بود
که بمجبوریت آنها را پامال کرده میگذشتند . در میان این خرمنهای دهشت
افزا، خونها مانند يك سيلابه جریان داشت که شدت سردی آن خون را انجماد
داده يك ينج مالکی بوجود آورده بود .
« بساعت (٥) خبر مدهش تمام شدن جبه خانه شایع کردید غند مشر
بکمال بی پروایی امر کرد که توشدانهای جبه خانه دار کشته گان را جستجوکر
ده بردارید . وبصدای بسیار مهیبی متمادیاً همین دو کلمه را تکرار میکرد که :
(شینو مادا) يعنی - (تايمرك ! )
« آخر الامر، غند مشتر يك قرار نو میدانه داد که آنهم این بود که با همین
فيئه قليله خود بر دشمن حمله کند. و يكوجبات خود و افراد خود خاتمه کشد.
لهذا كرنيل ( اوقوچی ) را که بغیر ازو دیگر افسر نمانده بود به نزد خود
خواسته گفت :
« من برین يك قرار دادم که هجوم کنم ، عاقبت این هجوم معلوم است که
چیست. شما بیرق غند را گرفته به نزد جنرال ببرید. و از احوال به او خبر بدهید؟»
«کرنیل (اوقوجی) اگر چه خیلی استرحامها کرد که مرا ازین کار عفو
بفرمائید و بگذارید که بهجوم اشتراك ورزم ، ولی چون رهایی دادن بیرق
غند عبارت از ناموس ان غند است به اطاعت کردن مجبور شد .
«کرنیل با (٦) نفر قریه را ترك نموده براه افتاد . پی هم این شش نفر بعضی مقتول
و بعضی مجروح افتادند تنها كرنيل ويك نفر اخری باقی بمانده لکن بعد از کمی
انها نیز مجروح شده افتادند . وبکمال مشکلات خود را کشان کشان از زیر
اتش دشمن کناره کردند. در نجا کرنیل از نفر پرسید که :
- چه نام داری ؟


صحیفه ٢٦٢ محاربة روس و ژاپان جلد چهارم

نفر ـ ( می یه را ) نام دارم .
کرنیل ـ راه رفته میتوانی ؟
نفر ـ يك کمی .
کرنیل ـ ایا بیرق و مکتوب که بتو بدهم وعده میکنی که بجنرال برسانی؟
نفر ـ بلی .
«کرنیل بیرق خون الود را بدو دست پر خون خود بکمال احترام تا به پیش جبین خود بالا براورده به نفر تسلیم نمود ، بعد ازان این مختصر وصیتنامهٔ خود را نوشته کرد :
« درینوقت که میدان محاربه را ترك کرده ام بنابر امر قوماندان غنداست که به ایفای وظیفهٔ مقدسهٔ رهایی دادن بیرق غند مرا مأمور نمود . اما چون زخم کاری خورده ام بسبب موفق نشدن برایفای این وظیفهٔ مقدسهٔ خود خیلی بحسرت میمیرم .
برای انکه امشب با غندمشر و دیگر رفقای خود که از عالم حیات وداع میکنند ملاقی شوم به انتحار کردن قرار دادم . ازین زیاده نوشته نمیتوانم . چونکه خیلی مضطریم . الوداع ! »
« کرنیل ( اوقوجی ) بعد از انکه این مکتوب خود را نوشته به نفر (می یه را ) تسلیم نمود طپانچهٔ خود را کشیده بر شقیقهٔ خود خالی نمود .
« بعد از یکساعت بقرار گاه غبرك غند يك نفری کشان کشان وبحالت نزع واصل شد . این نفر ( می یه را ) بود که برپشت خود بیرق غند و در میان کلاه خود مکتوب کرنیل را آورده بود . »
لوی غندهای (٥) م ، و (٤)م ژاپان که در ساحل جنوب نهر (هون) بودند، بعد از محاربه های خون ریزانهٔ بسیاری بوقت شام (٧)م مارچ ، روسها را


صحیفه ٢٦٣ وقایع از (٤) مارچ تابه (٩) جلد چهارم

تا بخط شمند و فریکه در مابین (مادیاپو)، و (سویانون) بود طرد و دفع کردند.
در باب حرکات امروزینه لوی غند (٤)م این تفصیلات را مخابره ایران میکنند:
« بر ( هانچوپو ) از جبهه هجوم بردن غیر قابل مینمود . ( هانچوپو )
میبایست که از غرب خط شمند و فر احاطه شده از پهلو و پشت هجوم بران
برده شود .
« اضطرابات و مشقاتی که عسکرهای قراول ژاپان که (٣٠٠) متره دور
تر از موضع دشمن به بهره کشیدن مجبور بودند ، و بروزها گرسنه و تشنه و
و سردی شدید ، و زمینهای یخ بسته در زیر بومبارد مان آتش طوب دشمن
بسر آورده اند ممتنع التصویر است .
« حرکت احاطه موضع مذکور در نیمشب (٦) م مارچ آغاز نهاد ، اما
چون اراضی بخوبی کشف نشده بود خیلی به ارامی پیش رفته میشد. روز
(٧) م مارچ حاضریها همه اکمال شده به هجوم اغاز شد. روسها خط شمند و فر
را نخستین خط مدافعه قرار داده بودند ، و در امر تحکیم و تقویه آن بسیار
فدا کاری بخرج داده بودند .
« اول يك كندقك به پیش رفته بقدر (٣٠٠) متره بشمند و فر نزدیک شدند.
بیشتر از ان پیشتر رفتن خیلی مهلك بود . ژاپانیها بکمال نومیدی به هجوم قرار
دادند . خط پیشرو پریشان گردید . خط دوم نعشها را پایمال کرده به پیش
رفتند . وروسها را از خط شمند و فر به آنطرف براندند. روسها درینوقت
يك منظره عجیبی در عسکر ژاپان تماشا میکردند :
« میدیدند كه يك قافله نفرهایی که تخته چوبهای دراز درازی را بصورت
عمودی بدست داشتند جنبان جنبان بسوی شان می امد چون به نزديك
دامها و شبکه های سیمی روسها رسیدند هماندم بيك چستی و چالاکی بسیار.


صحیفه ٢٦٤ محاربه روس و ژاپان جلد چهارم

عجیبی تخته چوبها را بر روی سیمها دراز انداختند، و نامیدیدند که چه میشود
کندکی که از همه پیشتر بود بيك صولت طاقت بر اندازانه بر آنها برامده خود را
در خندقهای شکاری و استحکامهای روسها پرتاب کردند . در ظرف یکدو
دقیقه در میان تمام استحکامها و سپرها يك مجادله وحشیانه برپا گردید و زدوخورد
سر نیزه و تیغ و خنجر ولکد و مشت و دندان میباشد .
«روسها تدریجاً به خالی کردن موضعهای خودشان آغاز کردند (حا
نچوپو) بساعت (١١) از طرف ژاپانها استیلا گردید . این موضع اهمیت
فوق العاده را مالك بود . زیرا این موضع خط جبهه روسها را از پشت و پهلو
تهدید میکرد ، و در انموضعههای مستحکم خود را محکم کردن محال مینمود .
«فی الواقع بمجردیکه (حانچوپو) سقوط نمود روسها عموماً بر جعت آغاز
نهادند . و برای مشغول ساختن دشمن ، و ستر کردن رجعت کردن خود در
استحکامهای خودشان قوتهای خفیفی گذاشتند .
«در مقابل تول غندهای (قوروکی) و (قاوا،ورا) نیز مقاومت و
توانایی روسها دوچار تزلزل گردید . در (٨) م مارچ بوقت صبح جناح
چپ ، و همه مرکز تول غند ژاپان بکمال متانت بر خط مدافعه نوروسها پیش
روی آغاز نهادند .»
همه این محاربه میدان (موکده ن) از يك قریه کوچکی که (١٢)کیلو
متره در جنوب (لا موتوں) واقعست ، و از يك خانه کوچکی که درین قریه
میباشد سوق و اداره میشد . ولوله ، و دغدغه هزاران توپهای آتشفشان
که در خط حرب اجزای تخریبات میکرد احتمالاً به این قریه هیچ عکس
نمیکرد و اگر میکرد هم بصورت بسیار مبهمی عکس میکرد .
این خانه كوچك بمثابه دماغ وجود انسان بود ، و چنانچه جمیع رگها


صحيفه ٢٦٥ وقایع از (٤) مارچ تابه (٩) جلد چهارم

و پی های وجود بشر به دماغ مربوط است ، وهمه حرکات بشر تابع حسیات
همان دماغست پس اگر وجود محاربه را وجود يك انسانی فرض کنیم این
خانه كوچك را بمثابۀ دماغ آن قیاس باید کرد ، و چنانچه همه پی های وجود
بدماغ مربوط است ، هر نقطۀ میدان محاربه نیز با سیمهای تلگراف وتلفون
بهمین خانه مربوط میبود . هر کار در همین خانه تفکر میشد ، و هر حاضری
در همین جا دیده میشد . وهمۀ آن تول غند به آن بزرکی در امور جزوی و
کلی از همین خانۀ كوچك و محقر سوق واداره میشد .
همه فعالیت و حرکت صدها هزار آدم که بصدها کیلومتره زمین رافرا
گرفته اند از طرف يك شخصی که درمیان چاردیوار همین خانۀ كوچك نشسته
ترتيب وتنظيم داده میشد . این آدم يك چیزی تصور میکند ، وبعد از دو
دقیقه این تصور و تفکر او پنجاه شصت کیلومتره به آنطرف صدها هزار آدم را
بیکبار بحرکت می اندازد ، و یا بیست هزار آدم را دفعةً در دریای آتش و خون
غوطه میدهد ، و یا هزارها طوپ را بغرش می آورد ، و یا يكچندكندك را
در ظرف یکدو ساعت بی نام و نشان میسازد .
يك سخن این آدم طرز جریان وقایع حربيه ، و مسلك سياسية چند
حکومت علاقه دار تبدل و تزلزل یافته میتواند ، ويك عبارت آن موجب تبدل
عظیم تاریخ بشریت میشود . این آدم را البته قارئین کرام شناخته باشند که
جناب ماره شال ( اویاما ) ست .
یکی از مخبرین حرب که اقامتگاه و قرار گاه ماره شال ( اویاما ) رازیارت
کرده مشاهدات خودرا به اینصورت حکایت میکند :
« در خانۀ دهقانی يك چينی ، واسع و راحت يك اوتاق . در يك كوشۀ
این اوتاق يك بخاری آهنین بسیار کرم . در پیش پنجرۀ بزرگ این اوتاق که


صحيفه ٢٦٦ محاربه روس و ژاپان جلد چهارم

بر قفسهای سیمی آن کاغذ های شفاف چسپانیده شده بود يك ميز بسيار بزرگ . بر روی این ميزيك خريطه - یعنی يك نقشه خیلی بزرگ : دارالحرب مانچوری هموار و ميخ شده بود . برین خریطه در هر هر جا جسمهای چار گوشه دندان فیل که نمبرهای رنگارنگ مختلفه بران محكوك بود گذاشته شده بود ، و این جسمهای استخوانی نمبردار از خود فنرهای فولادی داشت که بر روی خریطه در هر نقطه ئیکه دل میخواست ثابت کرده میشد .
«در پیش این خريطه يك جنرالی نشسته بود که به تفکرات عمیقه فرو رفته و چنان محو شده بود که گویا نقش همان خریطه گشته است . این جنرال، رئیس عمومی ارکان حرب تول غند ژاپان ، بارون (قوداما) بود . در پهلوی جنرال ( قوداما ) يك جنرال دیگری نشسته بود که برجسمهای نمبر دار مذکور حصر انظار دقت کرده، و برای حرکت دادن آن در هر آن حاضر و آماده بود . این جنرال معاون رئیس ارکان حرب جنرال ( فوفوشيما ) بود . در يك گوشه اين ميز در مابین دو اله تلفون يك غند مشر ارکان حرب نشسته بود که با مخابرات تلفون چنان مشغول بود که بدیگر هیچ چیزی نمیپرداخت . در عقب این میز، و در پیش ديوار يك ميز دیگری بود که بر روی آن میز نیز بعضی آلات و ادوات فنيه موجود بود ، و دو كپتان ارکان حرب با آنها مشغول بودند .
« خود ماره شال ( اویاما ) در وسط اوتاق بريك آرام چوکی نشسته بود . در سیمایش سکونت ، ومتانت عمیقی رونما بود . گاه گاه يك ابردودی هر طرف چهره ماره شال را احاطه میکرد. مگرماره شال سيگاره میکشید، و برميزي كه در پیش رویش افتاده بود يك كاسه چای بسیار خوشبویی مانده شده بود . در پیش رویش دو جنرال دیگر نشسته بود .


صحیفه ٢٦٧ وقایع از (٤) مارچ تا به (٩) جلد چهارم

دو افسر ارکان حرب که در پیش میز نزدیک جنرال ( قوداما ) نشسته
بودند باآلۀ (سته نوغراق) امرهائی را که جنرال میداد قید و ثبت میکردند.
و برهر امر وقت و زمان دادن ان امر را با ساعتهای قرونو مترو اشارت کرده
برای دستخط به نزد ماره شال تقدیم مینمودند . ماره شال عينك طلای خود
را بکمال اعتنا برچشم خود نهاده کاغذ را امضا میکند .
در پهلوی این او تاق يك دالان بزرگ دیگری بود که درین دالان به پهلوی
همدیگر هفت ماشین تلگراف موجود بود . این هفت ماشین از طرف هفت نفر افسر
ببك اهنگ دایمی استعمال میشد. و بقدرده دوازده افسر دیگر تلگرافهایی را که
از نقاط مختلفۀ دار الحرب می آمد نوشته و پاک نویس میکردند .
درین دالان و این اوتاق بجز طراقه يکرنگ و يك آهنگ ماشینهای
تلگراف دیگر هیچ صدا و ندایی شنیده نمیشد. آیا بخیال و خاطر کدام کس بگذرد
که این ادمهای ساکت و ساکن در ینوقت به سوق و ادارۀ يك محاربۀ ميدان
بسیار مدهش و خون ریزی مشغول باشند ؟
در ساعت (۸) روز (۷) م مارچ جنرال قورو پا تكين) خالی شدن جبهۀ
جنوب خط حرب خود را امر نمود . در (۸) م مارچ مفرزۀ جنرال ( ره
ننقامف ) بكمال انتظام بسوی شمال بر جعت آغاز نهاد .
در تول غند اول روس، قول تول غند (۳) م سيبريا ؛ ونصف لوي غند
(۷۲) م پیاده ، وقول تول غند (۲) م سيبريا ، وقول تول غند (٤) م سیبر یا در همین
روز رجعت قهقرئی منظمی اجرا کردند . رجعت تول غند بسیار خوب
حاضر شده بود . راهها ئیکه تابه (هونهو) رفته بود خیلی واسع و منتظم بود.
عسکرهای تول غندا ول روس به انتظام تمام رهسپاری داشتند اینها از طرف
ژاپانهابی انكه بيك ضر را شکاری دو چارا یتند به نهر (هونهو) واصل شدند .


صحفه ٢٦٨ محاربه روس و ژاپان جلد چهارم

تول غند (٣) م ، واقسام تول غند (٢) م روس رجعت خودشانرا به بسیار اسانی اجرا کرده نمیتوانستند. چونکه انها برای تسهیلات رجعت اردوهای مذکور دیگر دیروز و پریروز بمحاربه های شدید معروض شده بودند، و درین وقت راههای شان را بسی عرابه ها، وطوپها، و قافله های لوازمات حربیه بسته کرده بود. مع هذا این قطعات نیز بی انکه بمشکلات بسیار بزرگی گرفتار شوند به (هونهو) واصل شدند، و از پلها ئیکه پیش ازین حاضر شده بود، و بعضی از روی یخهانهر را گذر کردند.
دمدارهای تول غند سوم روس در ساحل جنوب نهر، و در داخل استحکامات (سریال) بماندند. دمدارهای تول غند اول و مفرزه (ره ننقامف) در ما بین (فولین، و فوشین) در میان استحکاماتی که ساخته شده بود توقف کردند.
ژاپانها، از چند روز به اینطرف رجعت کردن روسها را حساب و ملاحظه کرده بودند. اما کشف کردن رجعت قطعیه شانرا در شام (٧) م مارچ دانستند بنابرین محرکات عقب گیری خیلی ناوقت اغاز شده بود.
در وقت صبح (٨) مارچ از قرارگاه عمومی برتول غندها این امر اعطا گردید:
« مسئله مهم اینست که دشمن را از مابین (قوشون) و (موکده ن) جدا باید کرد. بنابراین هرلوی غند ضایعات خود را بنظر نیاورده تا که ممکن باشد بسرعت و شدت پیش بروند، و امروز میباید که به نهر (هون) واصل بشوند. بر مفرزه های ضعیف دشمن نظر دقت عطف نکرده قطعه های بزرگ را بدست باید بیارند. »
غبرك غند (١٥) م لوی غند (٢) م تول غند نخستین جنرال (قوروکی) پیش از پیشین حرکت کرده، و تا به شام ٨ کیلومتره مسافه قطع نموده به (شو یوزا)، ويك قول جناح چپ آن به (پندیاپو) واصل شد. قوماندان لوی غند


صحيفه ٢٦٩ وقایع از (٤) مارچ تا به (٩) جلد چهارم

با غبرك غند (٣) وم در نیم شب به (لیوکیاچی) رسید .
لوی غند (١٢) هم تول غند مذکور نیز پیش از پیشین بساعت (٧) بحرکت
اغاز نهاده (٢٠) كيلومتره مسافه قطع نمود . جناح چپ این لوی غنددائما با
دشمن بحالت تماس بود . غبرك غند خاصه، احتياط لوی غند (١٢) هم را
تعقیب نمود .
موضع دشمن که در مقابل جبهۀ لوی غند خاصه خالی شده بود در نیم شب
(٨) م مارچ از طرف لوی غند مذکور استیلا گردیده بود . امر عقب گیری به
این لوی غند بساعت (٨) واصل شد . و هماندم غبرك غندخاصۀ (٢) وم ؛ و
غبرك غند خاصه (١) م در جوار (فیندیايو) اجتماع کرده بعد از پیشین بساعت
يك بحرکت پیش روی آغاز نهادند . قول جناح راست دمدارهای دشمن را
طردکرده تا بشام (١٧) کيلومتره ، و قول جناح چپ (٢٦) کیلومتره مسافه
قطع کردند .
لوی غند (١٠) هم تول غند (٤) م (١٣) كيلومتره ، ولوی غند (٦) م تول
غند، (٩) کیلومتره مسافه قطع کردند . لوی غند احتیاط این تول غند از پشت
مرکز هر دو لوی غند حرکت میکردند .
لوی غند (٤) م با دو غبرك غند احتياط باز در زیر قوماندۀ تول غند (٢) وم
درامده امر وز تا به جوار (شان تون) پیش رفتند و در انجا در پیش استحکامات
روس توقف نمودند . لوی غند (٥) پیش از پیشین اولا ( یلتایزا )، وبعد ازان
(ماديايو) را استیلا نمود. لوی غند (٨) م بمقابل موضعهای مستحکم روس در (فانگیا
تون) و (یا نزتون) پیش شده نمیتوانستند . لوی غند(٣) وم جناح چپ خود را
بسوی شمال تمدید داده و با دشمن به آتش طوپ آغاز نهاده بود .
تول غند (٣) وم ( نوژی) بسبب حرکتی که یکسر بسوی چپ اجرا میکرد


صحیفه ۲۷۰ محاربه روس و ژاپان جلد چهارم

در مابین او و تول غند (۲)وم (اوقو) هنوز از (۷)م مارچ جا خالی فراخی حا
صل شده، و رفته رفته این خالی گاه وسعت پیدا میکرد لهذا برای پر کردن
این جا خالی در وقت شام (۸) مارچ جنرال (اوقو) قسم کلی لوی غند (۸)م را
از موضعی که داشت در کشیده یکسر بسوی شمال سوق نمود.
تول غند (۳)وم جنرال (نوژی) در روز (۸)م مارچ از قرار آگاه عمومی امر
گرفت که بهر قدر ضایعاتی که باشد التفات نکرده دشمن مقابل خود را پریشان
سازد. لهذا لوی غند (۷)م خود را در عقب گذاشته با غيرك غند احتياط بر خط
(سيااوهانتون – تاقانزیتون) تعرض نمود. و بوقت شام بر ضبط موقع (سیا
او ها نتون ) موفق شد . لوی غند (۹)م بر (پادیازا) حرکت کرده آن جا را ضبط
نمود، و بر رفتار شمالی خود دوام ورزید.
لوی غند ( ۱)م هجومهای خود را متمادیاً تجدید و تشدید کرده بضبط
کردن خط ( زانتا یمچی – لیو دیاقو) کوشش میورزید. روسها نیز درین
طرف از اقسام تول غند (۳)وم خود در هر ساعت قوت گرفته و جناح راست
خودشان را تمدید مینمودند.
این حوادث روز (۸)مارچ را يك مخابر عسكری به اینصورت حکایه میکند:
« روز (۸) م مارچ ، روسها قسم جنوبی نهر (هون) را یکی یکبار تخلیه
کرده بودند. ژاپانها ، موضعهای مستحکمی را که از هفته ها بران اجرای
هجوم مینمودند همه رایگان یکان ضبط و استیلا کردند . تپه (پوتیلوف) که سبب
آ نقدر فدا کاری های عظیمه گردیده بود صبح روز (۸)م مارچ بکمال سهولت
بدست امد.
« درینوقت مانع عظیمی که برطرف کردن آن لازمست همانا نهر (هون)
است. تول غندروس یکی یکبار بقدر (١٥) کیلو متره عقب رفته بود، و نهر هون را


صحیفه ۲۷۱ وقایع از (۹)م مارچ تا ختام محاربه میدان (موکده ن) جلد چهارم

در مابین خود ودشمن مانع قرار داده بود . و انهمه مقاومت معندانه که در مرکز و جناح راست اجرا میکرد منقطع گردید .

ه تول غند های (نوزو؛ قور وکی؛ قاوامورا) سر راست بسوی خط مدا فعه جدید روسها برفتار آغاز نهادند . موضعهای مستحکمی که باولوله پر دهشت حرب و جدال ، و بومبارد مانهای دوزخین مثال بيك خرابه زاری تحویل کر ده بود در ینوقت بايك پردۀ خون الود حزين ومؤلمى مستور ومتروك در عقب مانده نایره حرب بايك وحشت متزایده در موضعهای پیشتر ازان بکمال شدت وخون ریزی در گرفته بود .

- ( وقایع از (۹) م مارچ تاختام محاربه میدان (موکده ن) )-
در نهم مارچ يك كردباد بسیار شدید خاک الودی که چشم چشم را نبیند حکمفرما گردید . این کردباد برای هر دو طرف فائده مند شده بود . زیرا رو سها در اجرای رجعتهای پرمشکلات خودشان ، و ژاپانها در باب حرکات رفتار تول غند (۲) وم و (۳) وم خود که بسوی چپ پیش میرفتند از ین خاك بادسهو لت دیده بودند .
مارشال ( اویاما) این يك را در ك نمود که تعرض تول غند (۳) وم جنرال ( نوژی) بر استقامت جنوب شرقی جناح چپ او را به تهلکه میاندازد. بنابرین بر تول غند مذکور امر نمود که زیاده تر از شمال گردش کرده بر جادۀ ( موکده ن — تيه لينغ ) يك جبهۀ موازی بگیرد .
جنرال ( قوروپاتکين ) نيز مجبور بود که برای رهایی دادن تول غند خود را از تهلکه و ستر کردن رجعت خود محاربه های بسیار شدید و معندانه دمدار اجرا نماید .


صحیفه ۲۷۲ محاربه روس و ژاپان جلد چهارم

درینجا در باب حرکات لوی غندهای (٥) م و (۸) م تول غند (۲) و م ژاپان،
از تاریخ (٤) م مارچ به اینسو از زبان مخبر حرب ایتالیایی موسیو (بارزیخی) این
تفصیلات را بیان کرده باز بصدد رجوع مینمائیم :
«لوی غند (۸) م تول غند جنرال (اوقو) که جناح چپ تول غند و لوی
غند (٥) م که مرکز اردو را تشکیل داده بود در (٤) ماه مارچ در پیش روی سد
شمند و فر واصل شده و بادشمن بمحاربه اغاز نهاده بود . جنرال ( اوقو ) به این
دولوی غند امر هجوم را عطا نمود .
موضعی که روسها انرا تحکیم نموده بودند از موقعهای (پازیتون - زاناچو)
گذشته تابه ( موجاپو ) تمادی کرده رفته بود . عملیات تحکیمیه از نهایت جنوری
آغاز نهاده بود . جنرال (قوروپاتکین) از يك حرکت دور خوردن دشمن ازین
طرف در اندیشه بود، و به اینسبب در باب محکم بندی این موضع خیلی اهمیت دا
ده بود. فی الواقع درین اندیشه و تخمین خود خطا هم نکرده بود. چونکه اگر
این موضع مستحکم موجود نمیبود (موکده ن) خیلی وقت تر ضبط میشد. و
اغلب احتمال خط رجعت همه تول غند روس قطع میگردید .
پیاده روس بدرازی سدشمند وفر تعبیه شده بود که در پیش روی شان
بوسعت (۱٥۰۰) متره يك میدان انداختی موجود بود. ژاپان ها بمجردیکه به
پیش رفتن آغاز نهادند از موضع روسها نخستین گله های طوپ بر انهار یختن گرفت
وغندك ها در عقب همدیگر بصحنه فعالیت داخل میشدند . وخط آتش رفته
رفته وسعت پیدا میکرد . از میان درختهای قریه هائیکه روسها آنها را تحکیم
کرده بودند علوهای آتش طوپ دیده میشد. ژاپاتها به اینصورت به شمردن
عدد طوپ های دشمن وکشف کردن موقعهای آنها موفق میشدند. تنها در مقا
بل لوی غند (٥) م ژاپان (٧٦) قطعه طوپ روس موجود بود .


صحیفه ۲۷۳ وقایع از (۹) مارچ تا ختام محاربه میدان (موکده ن) جلد چهارم

«يك غول غندان لوی غند که در زیر اداره جنرال (سوریزاوا) بود برای هجوم به پیش سوق گردید. طوپ خانه های روس برای جستجوی موضع طوپ چثی ژاپان گله هائیکه میانداختند در میان درختها اشتعال ورزیده شاخهای درختانرا و خود در ختان را پاره پاره میکرد. طوپ های روس گاه گاهی که موضع طوپ چثی ژاپان را می یافتند یکچند دقیقه متمادیآ بر آن نقطه گله باری کرده آنجار ابه آتش و دود مستغرق میساختند.
«طوپ های ژاپان نیز در دایره اصول و انتظام بر کار خود دوام میورزیدند. اما عسکر پیاده شان بيك آرامی و احتیاط فوق العاده پیش رفته میتوانستند. همه عسکر های ژاپانی در میان غندك های بسیار موجوده روس، همان غندك که خود آنها را میکوبید میشناختند، و در نقاب ملکه و مهارت پیدا کرده بودند. لهذا از آن غندك هیچ چشم خود شانر ابر نمی داشتند، و بمجردیکه شعله آن طوپ ها را میدیدند، هماندم در پشت يك ملجاء و پناه گاهی میخزیدند، و در انجا کفیده شدن بمها را انتظار میکردند. بعد از یکچند ثانیه گله های بم دفعته اشتعال میکرد، و يك باران شدید گله همی بارانید. در ظرف این چند ثانیه خلیجان و اندیشه که حکمنزما میشد تصویر کردن آن به اینصورت که از دور انسان بقلم تحریر کند ممکن نمیشود مگر که انسان با این افراد در زیر آن با ران گله بالذات موجود باشد.
«با وجودیکه هجوم تا بشام دوام ورزید باز هم هیچ ثمره حاصل نشد. در شب هجوم تعطیل کرده شد. امشب خیلی تاريك و سرد بود. در مسافه (۸۰۰) متره دورتر از پیاده روس، ژاپانها در حالتیکه پر نظام محاربه بودند بخواب رفتند. قراولهای دیده بان شان صد متره بروسها نزدیکتر پهره و پاسبانی میکردند.
«صبح بوقت فجر افراد قراولهای پاسبان پیش رو را برای استراحت کردن


محيفه ٢٧٤ محاربه روس و ژاپان جلد چهارم

به پس آورده بعوض ان دیگر افراد فرستادند. یکی ازین افراد بطرف خسته
خانه روان شد، زیرا رخسارش با زخمهای كوچك كوچکی مجروح و خون آ
لود بود. داکتری که انرا معاینه کرد از و پرسید که :
- روی ترا چه شده که اینچنین شکاف شکاف شده است.
نفر بجواب گفت که :
- زخمهای روی من از کله دشمن نیست من خود انرا زخم کرده ام.
داکتر گفت :
- چرا ؟
نفر - من در خط قراولهای پیش پهره میدادم. از بیم انکه مبادا بخواب
بروم، و این خواب من يك نتیجه فلاکتی بر رفقای من پیش بیارد رخسار.
خود را با سر نیزه خود مجروح ساختم تا خوا بم نبرد.
«روز (۵)م مارچ هوا خیلی ده. الودبود. غبرك غند (سور يزاوا) سر از
نوهجوم آغاز نهاده در زیر آتش طوپ وتفنگ بسوی موضع دشمن بعزم و
متانت تمام پیش میرفتند . تا آنکه بموضع سد راه آهن به نزدیکشدن موفق
شدند . و بيك هجوم هزیرانه قيام ورزیده با کله های دستکی يك قسمی از
سد را بر هوا کرده بر ضبط و تسخیر آن موفق و کامیاب امدند .
« بعد ازین موفقیت قطعیه قریب وامین دیده میشد . ( موکده ن)
يك کمی به انظرف در منتهای افق دیده میشد. گاه گاه در میان درختان از
دور دوده ای (لوقو موتیف) شمندوفر دیده میشد که در ( موکده ن)
رفت و امد داشت . نفرهای ژاپانی که انرا میدیدند بدستهای خود چنان او
ضاعی نشان میدادند که کویا میگویند « بسست ! بعد ازین برسیاحت خود
دوام نخواهی ورزید !»


صحيفه ٢٧٥ وقایع از (٩) م مارچ تا ختام محار به میدان ( مو کده ن ) جلد چهارم

« محاربه بکمال شدت باز دوام ورزيد . عسکر پیاده بر موضعهای روس
که در شرق سد شمنذو فر بود به تعرض دوام ورزیدند . معهذا از مهاجماتی
که تا به شام دوام ورزيد ، شايان تذكار يك نتيجه حاصل نشد .
امشب يك شب بسيار سرد محاربه بود . ترمومتره تحت الصفر (١٩)
درجه را نشان میداد ( ٢٠٠٠٠٠) نفر بدون حرکت در میدان خوابیده
بودند . صبح روز (٦) م مارچ آغاز نهاد . حال و وضعیت محاربه هیچ تبدیل
نیافته بود .
قوماندان لوی غند و قتی که را پورت افسر ارکان حرب لوی غند را
که اختیار کردن مدافعه را تکایف نموده بود بخواند گفت : « مدافعه کردن
و عقب کشیدن را هیچگاه قبول نخواهم کرد! » و هماندم بر هجوم امر داد
این امر چنین بود که کفتان ( سوری ) بايك غند احتياط از شمال (زاناچو)
يك حركت احاطه اجرا کند و قسم کلی از جبهه هجوم ببرد .
« غند احتياط سدرا گذشته و بعد از انکه ضایعات بسیاری دادند بقدر
(٧٠٠) متره دور تر از موضعهای روس در ميان يك عارضه زمین خزیدند .
ولی چون قوه امدادیه روسها بدرجه يك لوي غند دیگر بالغ شده بود ژاپانها
هیچ کاری پیش برده نتوانستند .
« صبح روز (٧) م مارچ هوا صاف و براق بود . طوپچی از صبح
وقت بکار آغاز نهاد. در میان طوپهای روس طوپهای بزرگ (١٥) سانتیمتره
یی که دانه های طور پیل بر پیاده ژاپا نها در میدان میر پختاندنیز موجود بود .
این کله ها وقتی که بر زمین اشتعال میورزید ابرهای کثیف دود و خاکی را بر
هوا میکرد از بلندی در ختها بده بار بلندتر میبرامد ، و بر صحرايك پرده کثیف
ظلمتی پهن میکرد .


صحيفه ٢٧٦ محاربه روس و ژاپان جلد چهارم

« بعد از يك دو ساعت سر از نو بر تمام خط حرب اجرا شدن يك هجوم قوى امر داده شد. در ظلمت کثیف شب خط نخستین بر موضعهای (زاتاجو) پیش دویدند . ژاپانها وقتیکه به (٧٠٠) متره نزديك شدند روسها در تاريكى آتش کشادند . هنگامیکه ضياى فجر منتشر میشد مهاجمين (١٥٠) متره نزديك شده بودند . روسها در پیشگاه موضع اصلی خودشان رودوتهای ممتنع التسخير بسیار قوتمندی بوجود اورده بودند .
« بساعت (٨) از صبح بازيك گردباد شديد فوق العاده برخاست این گردباد دانه های ریگ منجمد شده را مانند گله می افشاند . و همه اطراف را ناقابل تصوير بيك هرج و مرجی می انداخت .
« در میان صفهای مهاجمین مقدار مقتولین و مجروحین رفته رفته افزونی میگرفت . وقتی که امر برخاستن هجوم ميشد يك ثلث افراد بر میخواستند و دو ثلث آن مجروح ومقتول افتاده میبودند . افراد غند متعاقب همدیگر می افتادند . در ظرف یکساعت امر قوماندانی بدوکرنیل ، وبعد از کمی به سه کفتان ، وبعد از کمی دیگر تنها به يك صوبه دار منحصر ماند .
« ساعت (١٢) بودكه يك چاووش به بسيار عجله وتلاش به كلبه جنرال در امده خبر تمام شدن جبه خانه را رسانید ، و از بسیاری هیجان دستهای خودر ابروی خود کشیده میگریست . و میگفت که عسکر ها که بر خط حر بست بلا حرکت و بیکار در خندقها نشسته اند .
« بقدر دو ساعت بيك تلاش وهيجان ناقابل تعریف گذشت . اما بوقت شام علامات رجعت در هر طرف تول غند دشمن پدیدار گردید . سر از نواه يدها پیدا شده در سایه ظلمت شب بعسکر جبه خانه توزیع شده برای هجوم بزرگ ا خرین حاضر یهای لازمی دیده شد .


صحیفه ۲۷۷ وقایع از (۹)م مارچ تا ختام محاربه میدان (موکده ن) جلد چهارم

« در وقت صبح (۱۰)م مارچ عسکر های لوی غند (۵)م بر قصبه (زانچو) هجوم کردند. قصبه از طرف دو کندک روس که خدمت دمدار را میدید محافظه میشد. روسها غیر منتظم يك دو فیر تفنگ کرده قصبه را خالی کردند. کویا این دو فیر انها يك رسم سلام و تعظیمی بود که برای طرف غالب بجا اوردند.
« لوی غند (۵)م بعد ازین محاربه نمیکرد بلکه یکسر بسوی استاسیون (مو کده ن) که در حالت سوختن بود پیش میرفتند. با این استاسیون همه محله روس شهر را نیز اتش گرفته بود، و در میان این حریق همه خیالها و افکارهای روس نیز همیسوخت. »
هنگامیکه این لوی غند (۵)م بر (ناز اچو) هجوم میکرد لوی غند (۸)م نیز بر (پازیاون) و (فا تکپاتن) هجوم میبرد. و مدت شش شبانه روز جنگهای بسیار خونریزانه بوقوع امده بود که انهم از (٤)م مارچ اغاز و تا به (۱۰)هم مارچ بر جعت عمومی روسها به انجام رسید که تفصیلات محاربات این لوی غند نیز ازینقرار است:
« روز (٤)م مارچ بحاضرتی هجوم گذشت. در وقت ساعت (۱۱) شام از طرف قوماندان لوی غند امر رسید که بوقت صبح روز (۵) مارچ بهجوم اغاز شود.
« هنگامیکه ژاپانها از اسالمهاجۀ خودشان به پیش رفتن آغاز نهادند در میدان محار به يك سکوت تامی حکمفرما بود. از دور عکس ولولۀ وغاشنیده میشد.
« هجوم از طرف دو غند پیاده اجرا میشد. (۲) غندك طوپ ، و یکچند تفنگ ماشیندار هجوم را حمایت میکردند. روسها هیچ جواب نمیدادند. و تا بوقتی که بقدر (۸۰۰) متره بموضعهای روس نزدیك شدند هنوز هم از طرف روسها هیچ اثر حرکت پدیدار نبود. لهذا از طرف قوماندان غنديك تولی به پیش سوق شد که تا به بینند روسها در موضع خودشان هستند یا نی.
تولی مذکور بخندقهای شکاری بمجردیکه بقدر (٤٠٠) متره نزدیك شد


صحیفه ۲۷۸
محاربه روس و ژاپان
جلد چهارم

دفعة از طرف روسها به اتش بسیار شدیدی گرفتار آمدند. در عقب آن طوپچئی روس نیز به اجرای فعالیت آغاز نهاد. در ظرف (۲۰) دقیقه معلوم گردید که در يك نقطه موضع مدافعه زیاده از (۱۳۰) طوپ مجتمع میباشد.
«جنرال (اوقو) طوپچئی لوی غند خود را محتاج تقویه یافت . لهذا به غبرك غند طوپچئی تول غند جنرال (نوژی) مراجعت کرده مدد خواست. در وقت صبح (٦) م مارچ (٢٤) قطعه طوپ صحرا که (۱۲) قطعه آن از روسها ضبط شده بود با يك غندك طوپ (هاون) به لوی غند (۸) م جنرال (اوقو) در زیر اداره قوماندان لوی غند تودیع کرده شد.
«يك غندك طوپ صحرا بجابکشی تمام در نزدیکشی ده (اولمپو) اخذ موضع کرده بر غندك طوپ روس که بران جهت اتش میکردند اتش کشاد. ده (اولمپو) به تأثیر اتش دشمن اتش گرفته بود. اتش در خانه هائیکه اسپهای غندك طوپ دران بسته شده بود سرایت کرده حیوانات بیچاره بصدا کردن ، ولکد زدن آغاز نهادند. لکن در چنان زمان بحران محاربه کسی بحال انها نپرداخت . آتش حیوانهای بیچاره را کور کرد. یالها و دمهای انها را سوختاند. وجودهای شانرا کباب ساخت.
«در شب چون حریق را خاموش کردند اسپها بلرزه جانکندن بود. در ميان يك خرمن غلطيده کیها و تلفات، اينهايك كتله یگانه ذی حیات و خون الودی تشکیل کرده بودند.
«بوقت پیشین همه احتیاطهای لوی غند بخط اتش سوق کرده شده بود ولی ضایعات انقدر بسیار بود که قوماندان لوی غند مجبور شد که به تلگراف از جنرال (اوقو) امداد طلبید. حال انکه قوه احتیاط برای جنرال (اوقو) نمانده بود. لهذا از لوی غند (۳) وم معاونت رجا نمود. لوی غند (۳) وم هماندم امداد فرستاد.


صحیفه ۲۷۹ وقایع از (۹)م مارچ تا ختام محاربه میدان (موکده ن) جلد چهارم

« این لوی غند (۳) وم که قوه احتیاطیه ماره شال (اویاما) را تشکیل میداد
بوقت فجر (٦) م مارچ بموضع محاربه رسید . ولی باز هم هر چه کوشش کردند
يك خطوه هم پیش رفته نتوانستند . دو غند مشر مقتول شد . يك غند مشر
سه دفعه زخمی شده بود و باز هم بر وظیفه خود دوام میورزید .
« صحرا هاتیه هاشبله ها با مقتولین و مجروحین مستور شده بود بوقت شام
اتش مدافعین یکقدری خفت پیدا کرده ژاپا نها باز بيك هجوم نوميدانه بر
خاستند . اما مقاومت روسها باز کسب شدت کرده و مهاجمین را بضایعات کلیه
دو چار کردند . لہذا زیادہ برین بر هجوم اصرار کردن کار عاقل نبود . از انرو
قوماندان هجوم را تعطیل کرده منتظر شب بماند .
«مفرزه که برای هجوم شب تخصیص کرده شده بود عبارت بود از سه
كندك پياده كله دسنگی دار ، ويك تولی استحکام که با هشت ها وان چوبی
مجهز بود . این قوت بر ( پاتزیتون ) هجوم میکرد . و يك قطعه دیگر که از
( ٤٠٠ ) پياده ويك تولى استحكام مركب بود بمقابل ( فا نکیا تین ) نمایش
اجرا میکرد .
«قوماندان لوی غند در اطراف يك آتشی که در تول غند افروخته
شده بود نشسته در خصوص اینکه کرابرین مفرزه نمایش قوماندان کند در
تفکر و ملاحظه بود. زیرا همه قوماندانهای غند مقتول و یا مجروح شده بود .
یاور حرب قوماندان كفتان (قوياما ) قوماندان شدن خود را استرحام نمود.
جنرال نیز موافقت کرد. جنرال لوی غند در امریکه برای هجوم بعسکر میداد
این کله ها موجود بود :
« این يك را هیچگاه از خاطر نبرارید که برای سلامت تول غند (میقادو)
بهمه حال ضبط کردن این قصبه ها الزم است . »


صحیفه ۲۸۰ محاربه روس و ژاپان جلد چهارم

«عسکرها در يك سكوت عمیقه به پیش روی اغاز نهادند . هنوز بقدر (۸۰۰) متره نه‌پیموده بودند که قراولهای پیش دشمن بر آنها فیر کردند. ژاپانها هیچ جواب نداده به پیش روی دوام داشتند درین‌وقت از خندقهای دشمن سیلاب کله بر انها باریدن گرفت اما ژاپانها بضایعات خودشان ندیده یکسر پیش میرفتند. تا انکه تولی استحکام خود را بسپرها رسانیده کله های دستی خود را پرتاب کردند. و در میان مدافعین يك هرج و مرجی برپا نمودند. ولی در ان واحد روسها باز خود را جمع کرد بچنان شدت اتش کردند که قوه کافیه هجوم برای ژاپانها باقی نمانده در زیر باران اتش کله جابجا ماندند.
« كفتان ( قویاما ) وقتی که به تول غند عودت کرد از (٤٠٠) نفر (۲۱) نفر با او بود. و در اثنایی که قوماندان لوی از و معلومات میپرسید . دفعةً يك جنبشی خورده بی اختیارانه بر زمین افتاد. مگر با کله تفنگ در ران خود زخمدار بود.
« قواي عسكريه که بر هجوم (پاتزيتون) مأمور بودند بساعت چار و نیم صبح بحرکت مهیا شده بودند. غندمشر (چوغاوا) بسببی که همه افسران تلف و مجروح شده بودند برسه کفتان باقیمانده امر نمود که تا به هجوم سر نیزه نرسند هیچ اتش نکنند. لهذا ژاپانها بضایعات و تلفات خود اهمیت نداده به پیش رفتاری خود دوام میداشتند. و يك چند نفر به نزديك خندق رسیده بودند که همه مقتول افتادند. و هما ندم يكچند نفر روسها از خندقها برامده مجروحين مذکور را بخندق کشیده بردند.
« درین اثنا دفعةً روسها اتش خود را منقطع کرده در هر دو طرف درین صحرای بی پایان يك سکوت عمیقی برپا گردید. گويائيك صدای هاتف غيبي آمده هر دو طرف را به تسلیم سلاح امر نمود.»


صحیفه ۲۸۱ وقایع از (۹) مارچ تا ختام محاربه میدان (موکده ن) جلد چهارم

اضمحلال تول غند روس در (۱۰) هم مارچ آغاز نهاد . درينروز يك کرد باد مدهش طوفان ريک دروزيدن بود . اين باد از جنوب بسوی شمال میوزید که به این سبب تول غند های (نوزو) و (قور و کی) و (قا و اما مورا) را که در عقب تول غند روس از نهر (هون) میگذشتند از نظر دشمن ستر و وقایه میکرد .
این هر سه تول غند ژاپان ؛ بر تول غند مضمحل شدۀ روس که انتظام خود را غائب کرده ، ویگانه چارۀ نجات و سلامت خود را در فرار کردن بسوی شمال یافته بود از هر طرف هجوم میبردند .
در پشت موضع مقاومتگاه غربی روس تهلكۀ مدهش احاطه موجود بود، و در تمام تول غند يك تلاش و وحشیانۀ فرار عمومی حکمفرما شده بود . اما عسکر های شجیع دمدار روس بمحو شدن هر گونه امید های ظفرندیده برای رهایی دادن تول غند مغلوب خود بفدا کار ئی تمامی کوشش میورزیدند. محاربه هنوز سراسر ختام پذیر نشده بود بلکه تجزی و انقسام یافته بود .
لوی غند سوم که به امداد لوی غند هشتم تول غند (اوقو) در پیشگاه (یا زیتون) بمحاربه های مدهشه که پیش ازین مذکور گردید امده بود با وجود تلفات زایده روسها را مغلوب ساخته ، و دو غندك طوپ شان را ضبط کرد. و با همان طوپ های خود شان قافله های مدید روس را که بيك حال پریشانی بسوی (تیه لینغ) رجعت داشتند کوبیدن گرفتند .
يك غبرك غند روس بر مناره بلند معبد (په لین) که جنرال (قور و پاتکین) از انجا صفحه آخرین محاربه را تماشا کرده بود يك بيرق سفید تسلیم را بر افرا شته بودند . و چون عدد ژاپانیها را که به انسو پیش می امدند کم دیدند هماندم بیرق علامت تسلیم را فر و اورده به اتش آغاز کردند ، ولی بعد از کمی بفرار


صحیفه ۲۸۲ محاربه روس و ژاپان جلد چهارم

مجبور شده بقدر دوصد نفر مقتول هم گذاشتند .
تول غند های (نوژی) و « نوزو» و « قوروکی» و « قاوامورا» محرکات عقب گیری دوام داشتند . تنها تول غند « اوقو» خیلی بی تاب و بی توان مانده بود. مع هذا از میان خندقها و کشتزارهائیکه بالاشها و جسدهای هزارها انسان ولاشه های حیوانات بارکش، وشکسته گیها و پاره پاره شده گیهای توپ ها و قونداقها برو مستور بود تول غند «اوقو» بسوی شهر «موکده ن» در پیش شدن بود. عسکر های این اردو غزل های ظفر را میسرودند. ولی بازهم در چشم های شان آثار حزن و تاثر مشهور بود . چونکه وقتیکه طرم جمع شان نواخته میشد « ۲۲۰۰۰» نفر از رفقای تول غند خودشان را کم می یافتند .
لوی غند«٦»م تول غند جنرال« نوزو»در«۱۰» هم مارچ در شمال شرقی شهر(موکده ن) (١٦) قطعه توپ دشمن را ضبط نمود که این توپها به تول غند نخستین روس عائد بودند . بعد ازان لوی غند مذکور زیاده تر بسوی شمال رفته موضعهای ( اورتایجی – پو لین پو) را ضبط کردند . بساعت (٤) جبهه لوی غند مذکور بخط(سیلاهو نشون) و (پولین پو) متوجه شده بود .
تمام درین اثنا بود که قطعات قومند روس از شهر ( موکده ن ) به برامدن آغاز نهاده بود . اینها عسکرهای جنرال (هاند فلد) بود. لوی غند ژاپان روی خود را بجان اینها پس گردانیده روسهارا در زیر آتش توپ و تفنگ خود گرفتند ، و يك حال فلاکت اشتمال پریشانی بر انها آوردند . درینجا ضایعات روس به (٥٠٠٠) رسید ، و بدست ژاپانها (۱۲۰۰۰) اسیر افتاد .
لوی غند احتیاط نیز با این لوی غند جمع آمده با قطعات لوی غند (۱۰) هم که روسها از میان آنها زورکرده میبرامدند معاونت نمودند . و در شمال شرقی (موکده ن ) در پیش قبرستان امپراطورهای ( مانچوری ) «١٥٠٠» عرابه


صحیفه ۳ ۲۸ وقایع از (۹) م مارچ تا ختام محاربه میدان (موکده ن) جلد چهارم

های نقلیه روس را بدست آوردند . و دره دار هائیکه این عرابه ها را تعقیب میکردند در مقابل تعرض لوی غند (۶) م ژاپان بسوی شمال و غرب از هم جدا شده پریشان شدند .
لوی (۱۰) هم بعد ازین یکسر بر استقامت شمالی برفتار پیش روی خود دوام ورزید . اما بسبب کهسار بودن اراضی کم مسافه قطع کرده توانسته ، و بوقت پیشین به (سیند یغوا) مواصلت کرده اند . بعد از عصر لوی غند مذکور خبر عقب کشیدن دشمن را از جوار (طاوا) و (سیانوز) گرفته هماندم حرکت ، و به آنجا ها مواصلت نمود . و در مابین جاده ماندرین و راه آهن قولهای پس رونده روس را بزیر آتش شدید توپچی گرفتند .
تول غند های (۲) وم و (چارم) ژاپان در وادی (هونهو) هيچ يك قطعه روس را نگذاشتند . و در تاریخ دهم و یازدهم مارچ قطعات روس که در جوار (موکده ن) اسیر شده اند تقریباً (۱۵۰۰۰) آدم ، و (۵۸) قطعه طوپ بود .
قوای اصلیه جبهه غرب روس باطوپچی و نقلیه خود از صبح (۱۰) هم مارچ بصورت پریشانی و ابتری بر استقامت (تیه لینغ) رجعت میکرد. طوپچی ژاپان که در جهت جنوبی استاسیون (موزیتای) اخذ موقع کرده بود این قول فراری را بزیر آتش بیرحمانه گرفته همه ارتباط و انتظام انرا محو مینمود ، و آن به آن تول غند روس را بيك حال دلسوزانه میدراورد. تام درین اثنا بود که دو صد سوار (طونغوز) ها از يك جهت بغل تول غند روس ظهور یافته بر عسکرهای پریشان شده روسها حمله آور شدند . روسها در همه صفحات يك هزيمت و فرار حقیقی را تصویر کرده درهم و برهم شدند .
لوی غند خاصه تول غند نخستین ژاپان صبح بساعت (۸) و نیم از جوار


صحیفه ٢٨٤ محاربه روس و جاپان جلد چهارم

کیوزان برخاسته بر خط (پوهو - سیانوا) به پیش روی آغاز نهاد . و بسبب صعب المرور بودن اراضی، ومقاومت معندانه دمدارهای تول غند نخستین روس حرکت لوی غند مذکور آهسته آهسته ترقی میکرد. و تابشام بخط (سین تون - پوهو) داخل شده توانست . قول تول غند (٦)م سيبير يا انجار ابوقت عصر ها روز تخلیه کرده بود . غبرك غند خاصه (٢) وم بعد از پشین بساعت (٦) بخط (پوهو - سیانوا) رسید و خرمنهای پراکنده دشمن را که بحال رجعت بودند بزیر آتش طوپچی گرفت. غبرك غندسواری خاصه بسیاری از عرابه های نقلیه دشمن را اغتنام میکردند .
محاربه میدان (موکده ن) با تاریخ (١٠)هم ماه مارچ به انجام رسید . در روز(١١)هم در جنوب (پوهو) مفرزه های بسیار روس بدست ژاپانها افتاد. که به اینصورت لوی غند خاصه در حوالی (سیانو) (٢٣٠٠٠) اسیر بچنگ آورده بود .
عقب گیری عساکر فراری روس در (١١) هم مارچ بعهده تول غند (٥) م ولوی غند های (٢) وم و(١٢) هم تول غند نخستین، و تول غند(٣)وم محول گردید . لوی غند خاصه، وتول غند (٢) وم، و(٤)م در موضعهای که در وقت شام (١٠) هم مارچ واصل شده بودند بماندند .
نظر به بیانات ارکان حربیۀ روس ضایعات مجموعهٔ روس درین محاربهٔ میدان (موکده ن) مجروح ومقتول و اسیر عبارت از (٩٦٥٠٠) آدم است که مقدار(٢٤٥٧) آن افسر، و تقریباً (٥٣٠٠٠)ان اسیر است .
ضایعات مجموعهٔ ژاپانها از افسر و نفر مجروح ومقتول عبارت از (٤١٠٠٠) آدم میباشد .
جمع ضایعات طرفین عبارت از (١٣٧٠٥٠) انسانست که اگر انسانهای


صحیفه ٢٨٥ جنرال نوژی چرا بر حرکت احاطۀ خود موفق نیامد؟ جلد چهارم

صلح پرور از دهشت اینچنین يك جمع مبهم بلرزه در افتاده قلمهای تحریرات لوایح طرفدارئی (صلح عمومی) شان از دستهای شان بیفتد جا دارد .

جنرال نوژی چرا بر حرکت احاطۀ خود موفق نیامد؟ و همۀ
تول غند روس را اسیر و یا تسلیم نتوانست ؟

در باب حرکات تول غند (٣) وم ژاپان که در زیر سر افسرئی فاتح (پور آر تور) جنرال (نوژی) بود، و در محاربۀ میدان (مو کدن) وظیفۀ مهمۀ حرکت احاطه را بجا می آورد . در خصوص عدم موفقیتش بر احاطه کردن روسها را بتمامها و یا محو کردن آنها این بیانات ذیل را مطالعه کردن از فایده خالی نیست :
تول غند (نوژی) در میان هر پنج تول غند ژاپان قوتمندترین آنها بود، و مرکب از (٩٠،٠٠٠) آدم بود. جنرال (نوژی) از موضع خود که در مابین نهر (هون) و (لیاعو) بود در (٢٧)م فبروری بحرکت آغاز نهاده بود .
روسها درین حوالی ده (سوفانتای) را تحکیم کرده جناح راست خودشان را بران استناد داده بودند. روسها در (سوفانتای) (٤٠) طوپ ويك قوۀ محافظۀ قوتمندی گذاشته بودند غبرك غند سوارئی جنرال (میچه‌نقو) را نیز درینجا تعیین کرده بودند. اما خود (میچه‌نقو) موجود نبود. زیرا هنوز در خسته خانه بود .
ژاپانیها برای آنکه روسها را احاطه کرده بلامحاربه برجعت مجبور گردانند از همه پیشتر رفتار جناح چپ خودشان را تعجیل کردند .
بعد از انکه با قازاقهایکچند مصادمه کردند در (١)م مارچ بر (سوفانتای) هجوم بردند. تمام آن روز روسها با قوۀ طوپ چئی خود خود شانرا محافظه


صحیفه ٢٨٦ محاربه روس و ژاپان جلد چهارم

و مدافعه کردند . هم بيك صورتيكه همه افسران يك غندك طوپ ژاپانرا بقتل رسانیدند. امروژ برسینه غند مشر (اوشیدا) که قوماندان لوی غند طوپ چی بود يك گله شرانپل روس اصابت کرده در آن واحد در پیش چشم افراد طوپ چیئی او بی نام و نشان گردید . اما در شب قوه محافظه روس که خطر رجعت شانرا جنرال (نوژی) در زیر تهدید در اورد بر جعت مجبور شدند . در عین همین روز يك مفرزه سوارتی تول غند (نوژی) به (سین مین تین) واصل شد که به این حساب از نقطه عزیمت تام (٦٠) کیلومتره مسافه پیموده بودند .
در (٢) مارچ تول غند (نوژی) از (موکده ن) (٢٠) کیلومتره بجهت غرب آمده بود . به اینصورت جناح راست تول غند محاربه کرده کرده (٤٥) کیلومتره و جناح چپ تول غند (٦٠) کیلومتره مسافه قطع کرده بودند. درینوقت جبهه تول غند از شمال بسوی جنوب دور خورد .
قطعات روس که از (سوفاستای) برآورده شده بودند به اتش شدید طوپچئی تول غند (٢) وم جنرال ( اوقو ) که در انوقت ( چانتان ) را ضبط کرده و بحرکت عقب گیری شد نناکی افتاده بود گرفتار آمد . سر ازین وقت تول غند های (اوقو) و (نوژی) در صحرا منتشر شدند . در اینطرف و آنطرف مصادمه های كوچك كوچك بوقوع می آمد . درین اثنا پیشدارهای لوی غند (٩)م بهجوم ناگهاني يك قطعه روس دو چار آمدند بيك صورتی که طوپچیهای پیشدار های مذکور به استعمال کردن طوپهای خود شان وقت نیافته بهر چیزیکه بدست شان آمد خودشانرا مدافعه کردند . ولی بعد از کمی قوه امدادیه آمده بر رفتار خود دوام ورزیدند .
عسکر های ژاپان ( جیفی ! جیفی ! ) گفته به پیش میرفتند . جیفی - یعنی ( باز بچه ) . این کلمه بزبان عسکرها ازین سبب افتاده بود که جنرال(اوشیما)


صحیفه ۲۸۷ جنرال نوژی چرا بر حرکت احاطهٔ خود موفق نیامد ؟ جلد چهارم

که در ( پور آرتور ) استحکام مدهشه ( اورلونغ شانغ ) را ضبط کرده بود، چون در ینباری (سوفانته ی) هجوم میبرد گفت : « این چیست ؟ جینی ! » . لهذا از انوقت عسکرها این محاربه را جینی - یعنی بازیچه خطاب داده بودند .
اما رفته رفته این محاربه از جینی گری برامده يك حال دهشت اشتمالی را پیدا کرد. زیرا جنرال (قوروپاتکین) چون در ينطرف تهلکه عظیم محو شدن تول غند خود را میدید همه اهمیت و قوت و مهارت عسکری خود را بهمین طرف صرف میکرد .
در (۲) م مارچ بوقت صبح يك لوي غند مکمل روس از (موکده ن) تازه نم رسیده از سه جای بر مرکز تول غند (نوژی) هجوم نمود . ولی چون جناح راست ژاپانها از بغل بر دشمن تهدید و صولت اجرا کرد بعد از يك محاربه شدید و کوتاه هی روسها را بعقب کشیدن مجبور ساختند . درین زد و خورد (٤٠٠) نفر تلفیات از ژاپانها بوقوع امد. اما به (موکده ن) هم (۱۷) کیلومتره نزدیکشده بود.
تا به اینوقت هر چیزی بر وجه مطلوب جریان یافته بود. و چنان معلوم میشد که پلان حرکت منتج موفقیت شود. همه افراد بر مظفریت خود قایل بودند روز (٤)م مارچ همه این خیالهای شیرین ورنگین را تار و مار میکرد. زیرا در حالتیکه جنرال ( نوژی ) کمان میکرد که بر جناح راست روسها بیخبر و ناگهان هجوم ببرد، دید که دشمن برای محافظه خود ازین ضربه ناگهانی تدابیر لازمه اتخاذ کرده است .
فی الواقع (نوژی) بيك موضع مدافعه بسیار مستحكم ومكملى تصادف کرده بود که به اینصورت حرکت احاطه دوچار توقف گردید. جنرال (نوژی) به امیدان بود که در خارج میدان محاربه حرکت خواهد کرد حال آنکه در مقابل مواضع مستحکمه دشمن محاربه کردن مجبور آمد . تول غند (نوژی) عیناً بو


صحیفه ۲۸۸ محاربهٔ روس و جاپان جلد چهارم

ضعیتی که تول غند (اوقو) در پیش سدشمند و فر تصادف کرده بود بهمان وضعیت
سر دو چار شد . وبر تمام خط حرب بايك جسارت ناامیدانه بمحاربه آغاز نهاد .
همدم ائیکه درین حوالی بود نیز خیلی مستحکم شده بود .
شمند و فريك صد كيلومتره دورتر از پنجا بود . دیرکهای تلگراف که ان صحرای
بی پایانرا سرتاسر قطع نموده بو، عياناً مشاهده میشد اینستکه به آنجا واصل شدن
همان ، و شاهد مظفریت را در اغوش کردن همان !
بلی ، اگر راه آهن عقب (موکده ن) را گرفتن ممکن شود ژاپانها همۀ تول غند
(قو روپاتکین) را اسیر میتوانند کرده اما هزار افسوس که در پیش روی این
مقصديك سد بسيارهايلی واقع گردید .
بالای دیگر اینکه از دیگر تول غندهای خود جدا شدن ، و طرق مواصلۀ خود را
به تهلكه معروض ساختن ، و به اینصورت تابسو ی شمال و نهایت موضههای روس
رفتن ، وحرکت احاطه را اجرا کردن نیز غیر ممکن مینمود . والحاصل شا
هد دلارای مظفریت یکچند متره به انطرف جلوه گری میکرد، امادست امید
از دامن وصالش کوتاهی مینمود .
قطارهای بسیار در از و پر بار شمند و فر که به موکده ن رفت و آمد داشت
دیده میشد ، این قطارها در زیر کله های آتش طوپ ژاپان رفت و آمد داشتند .
در هرده ، و هر قصبه جداجدا محاربه ها بوقوع میامد . طوبچیهای ژا
پان برای انکه زیاده تر تاثر حاصل کنند بموضه های روس نزديك شده میرفتند.
اما بهمان نسبت اسپها و افراد طو پچی خودشان را ضایع کرده میرفتند. حتی
بعضی طوپ خانه ها تا به (۶۰۰) متره مسافه نیز بخط حرب نخستین پیادۀ دشمن
نزدیکشده بودند . هیچ صبر کردن جائز نبود ، هرچیزرا فدا کردن لازم میامد.
(۷) م مارچ آمد . در هر طرف سیلابههای خونین جریان داشت . تول غند


صحیفه ۲۸۹ جنرال نوژی چرا بر حرکت احاطۀ خود موفق نیامد؟ جلد چهارم

(نوژی) شب و روز بلا فاصله بر دشمن خود را میانداختند . و صولتهای هزبرانه
اجرا میکردند . و برای يك قدم پیشتر رفتن ، و بك كمکی فایده بر داشتن خود
شان را در هر دم و هر لحظه بمحاطر فدا میکردند. حال انکه على الدوام قوتهای
نوی به امداد روسها میآمد . در (ما كيا چو ) نام يك دهی طوپچئی ژاپان همه
افسران خود را ضایع نموده تنها از طرف يك چاووش قومانده و اداره میشد.
در شب (۸) م مارچ يك مفرزۀ سوارئی برای برهوا کردن خط راه آهن
روس تشبث کردند . این مفرزه نعلهای اسپهای خود را کنده بودند . از انسبب
قراولهای روس که پاسبانی راه آهن را میکردند خبر دار نشدند . لهذا بیخبر همه انها
را از تیغ کشیدند ، و بطول (۲۰) متره راه آهن را با (۱۰۰) متره سیم تلگراف بر
هوا کردند . اما در ظرف (۸) ساعت روسها باز این خسارات را تعمیر کرده شمنذ و
فر بآمد و شد آغاز نهاد .
درین اثناتول غند روس از جهت جبهه، و شرق بر جعت آغاز نهاده بودند ،
ولی اینطر فر الحظه بلحظه تقویت میدادند . مقاتله بعین شدت دوام میورزید .
و چون قول غند نوژی خبر میداده روسهار جعت میکنند و ایشان بر بریدن خط
رجعت آنها، و اسیر ساختن جمله شان کامیاب نمیشوند از قهر و غضب بسیار بدرجه تهور
آمده خودشانرا بی محابا طعمه آتش دشمن میکردند . قهرمانهای معتبر و معروف
(پور آرتور) امروز مقتول شدند .
روز (۹) م مارچ بر (په لين) هجوم بردند. و درین هجوم يك غندژاپان يكجا
مقتول کردید . وقتیکه آن طوفان کر د بادر يك بر خواست محار به شدت خود را
زیاده تر افزود . برای طوپخانه ها هیچ اسپ باقی نمانده بود . بسبب طوفان ربیگ
(۱۰) متره پیشتر دیده نمیشد .
روسها بقوت يك قول تول غندبر يك غبر ك غند ژاپان هجوم مقابل اجر انمودند.


صحيفه ۲۹۰ محاربه روس و ژاپان جلد چهارم

و غبرك غند مذکور را بحال پریشانی بر جعت مجبور نمودند . این هرج و مرج
الحق که نمونهٔ يك شور رستاخیزی بود. امرهای قوماندانها بجای نمیرسید. جر
یان احوال بخوبی معلوم نمیشد. در بعضی نقطه ها ژاپانها سراسر محاربه را باخته
بودند . اردوگاه جنرال (نوژی) بادانه های طورپیل دشمن آتش گرفته بتاثیر
باد در ان واحد بقریه های اطراف آتش سرایت نمود . کردباد ريگ ، با شراره
و شعله های آتش، و دودهای کثیف ممتزج شده يك نمونهٔ حقيقي دوزخ را تشکیل
داده بود. در چنین حال جهنم مثال که عساکر ژاپان برهایی جان از آتش بی امان
افتاده بودند يك لوی غند مکمل روس هجوم ناگهانی خونریزانه بر لوی غند جناح
چپ اجرا کردند . این لوی غند بيك طوفان مدهشی که از انسان ، و آتش و
خاك مرکب بود گرفتار آمده بود. مقاتله های خونریزانه و حشیانهٔ سرنیزه و
خنجر و کله های دستی و مشت و دندان بوقوع آمد .
جناح چپ تول غند (نوژی) بدرجهٔ منهزم شدن رسیده بود. يك غبرك غند
که در زیر قوماندهٔ جنرال (قاوا مورا) بود تقریباً همهٔ موجود خود را غایب کرده بود.
جنرال (آیدا) این تلگرافنامهٔ مختصر قطعی را بجنرال (نوژی) کشید:
«به تهلکهٔ محو و منهزم شدن معرض میباشم. هیچ عسکر برایم نماند. تا
بچهار ساعت دیگر مقاومت کرده خواهم توانست.»
بنابرین لوی غند (۹)م هماندم از مرکز بطرف جناح چپ، و لوی غند
(۱۱)م برای پر کردن جاخالی لوی غند (۹)م بحرکت افتاد. این لوی غند وقتیکه
بحرکت آغاز نهاد عسکرها از مدت (۲۲) ساعت هیچ چیزی نخورده بودند.
اینست که عسکر های لوی غند (۹) م در میان اینچنین هرج و مرجی که همه
وحشت طبيعت ، وجمله وحشت بشریت باهم دست اتفاق داده اجرای احکام
مینمود بحال گرسنه گی و بیتابی که تصور از ان دهشت میکند براه پیمایی دوام


صحیفه ۲۹۱ جنرال نوژی چرا بر حرکت احاطه خود موفق نیامد؟ جلد چهارم

میورزیدند .
در (۱۰) هم مارچ در حالتیکه در جهت جنوب محاربه سراسر منقطع شده بوده
وروسها بحالت جمعت منهزمانه افتاده بود درین حوالی احوال جابجادوام میورزید .
شهر (موکده ن) از طرف تول غند (اوقو) استیلا گردید . در ساعت (٦)
شب تول غند (نوژی) بيك صولت آخرین جانفشانانه روسها را دفع کرده ، و
بخط شمند و فر رسیده توانستند . اما خیلی ناوقت بود ، و کار از کار گذشته بود
زیرا قسم کلشی روس بسوی شمال فرار کرده رفته بود . در وقت صبح (۱۱) هم
مارچ تول غند جناح چپ با تول غند جناح راست یکجاشد . یعنی بعد از انکه تول
غند روس از دایره احاطه شدن برامد تول غند (۳) وم ژاپان حرکت مهم احا
طه را اکمال توانست . و بجای تصور اسیر کردن (۳۰۰،۰۰۰) ادم تنها (۳۰،۰۰۰)
آدم را اسیر نمود . ولی اینهم انکار نمیشود که سبب یگانه استعجال فرار و هزیمت
تول غند روس باز هم همین حرکات احاطه جنرال (نوژی) گردید . ولی چه سود
که تصور محو کردن اثرا بصورت قطعی همان موانعات مذکوره از قوه بفعل
آورده نتوانست .
در روز (۱۰) هم مارچ بوقت سحر جنرال (اوقو) در شهر شهیر (موکده ن)
مظفراً داخل میشد .
در اثنائیکه از سطح منجمده نهر (هون) قطعات خود را تعقیب کرده می
گذشت ، بسوی کتله های نعشهای که سطح بیضای منجمده نهر رابيك رنگ
خونینی رنگین ساخته بود بصورت بسیار محزونانه و متالمانه عطف نظر نمود که
اینها آخر ترین فدا کاران این محاربه خونریزانه بودند .
جنرال امر (دور) یعنی (دریش) را بداد، واز اسپ خود فرو آمده دیگر
افسران معیت او نیز ساکنانه بجنرال خود بیرونی حرکت نمودند . بعد از ان


صحفه ۲۹۲ محاربه روس وژاپان جلد چهارم

جنرال بکمال حرمت و انکسار کلاه خودرا کشیده و به این کتله جسدهای خون آلود توجه کرده گفت :
« دشمن مغلوب کرده شد. بفداکاری شما مدیون شکرانیم. چونکه این مظفریت را بسایه همت شما بدست آوردیم . برخوردار شوید . »
دیگر افسران نیز کلاههای خودرا کشیده بودند، و کلمه (برخوردارشوید) را تکرار میکردند . نفر ها بعد از انکه جمله راسمه احترام را بجا آوردند بازامر (مارش) یعنی (زاو) داده شده براه افتادند .
عسکر ها در هر چند قدم که میرفتند بسوی مقتولها بر میگشتند وکلمه (برخوردارشوید.) را تکرار میکردند .
درمیان زنده هاو مرده ها، یعنی مابین امروزودیروزيك ارتباط و مناسبت اسرار آلود ، وخوفناك ، و باوجود انهم لطیف وشیرینی موجود بودهرنفر که بر سر این زمینها ئیکه به خونهای هزاران رفقای خود ضبط کرده اند چون قدم میزدند میپنداشتند که صداهای وفاپروربرادران فانی شده خودرامیشنیدند، و چنان گمان میکردند که در عالم ارواح با آنها حسب حال میکنند. و از انروهردم بسوی آنها توجه کرده کلمه (برخوردارشوید! )راتکرارمیکردند .


صحيفه ۲۹۳ احوال شهر موکدن در اثنای محاربه جلد چهارم

احوال شهر موکدن در اثنای محاربه

در روزهای آخرین محاربه با روسها در شهر (موکده ن) يك زندگانی بسیار با صفای پر عیش و نوشی گذرانیده اند. در اثنای این محاربه هر گاه بر شهر (موکده ن) يك نظری عطف میشد، آنجا را يك نشاط گاه باذوق و سروری می یافت. و چنان پنداشتی که برای مبارکبادئ يك مظفریت شعشعه داری جشنها و شهر آئینها اجرا میشد! در حالتی که در چار اطراف شهر (موکده ن) مدهش ترین محاربه های این عصر اخیر ولوله انداز حیرت عالمیان میشد، در میان این شهر بزرگی که مقر ادارۀ مملکت (مانچوری)، و مقبر نیاکان ایمپراطورهای چین، و با سه قاته دیوارهای متین محاط است هیچ کسی نمیدانست که در خارج چه هست و چه میشود ! بلکه بدانستن و آگاه شدن از روسها خود را مجبور و محتاج هم نمیدیدند
در چنین محاربۀ مدهشۀ که بقدر (۸۰۰۰۰۰) ادم بايك جدال و قتال و حشیانه یکدیگر خودشان را در خارج موکدن محو و فنا میکردند شهر (موکده ن) بيك استراحت و سکونت بیپایانی مستغرق دیده میشد. تنها در باب مظفریتهای عظیم روس حوادثهای مبهم مبهمی شیوع می یافت.
در (۷)م مارچ يك قول سواری قازاق که از پنجاه نفر مرکب بوددو نفر اسیر های ژاپانی را دست بسته در پیش روی خودشان انداخته در چار اطراف شهر گردانیدند. قازاقها این دو نفر اسیر بیچاره را مانند حیوانات وحشیه در کو چه های شهر تشهیر میکردند، و به چینیان نشان میدادند. ایا بهتر ازین دلیل


صحیفه ٢٩٤ محاربه روس و ژاپان جلد چهارم

مظفریت چه باشد ؟
در شب بعضی حوادث ناگواری در شهر شایع شده يك هیئتی از ارباب تجارت شهر (موکده ن) در نزد معاون مدیر پولیس کفتان (لیپونوف) امدند و در باب کیفیت حرب و خالی کردن و نکردن روسها (موکده ن) را استفسار کردند . (لیپونوف) بجواب گفت :
« - بيغم و خاطر جمع باشید ! موکده ن دائماً در دست روسها خواهد ماند . اردوی ما درین وقت به اجرا کردن يك حرکت مهمی مشغولست . این حرکت نابه دو روز دیگر با محو و پریشان شدن كافه ژاپانها نتیجه پذیر خواهد شد !»
این حرکت که معاون مدیر پولیس گفته بود اغلب احتمال که حرکت رجعت روسها بود. ارباب تجارت ازینجواب ممنون شدند . اما این ممنونیت شان از نفرت شان به ژاپانها نبود. بلکه بسبب ارامی و پیسه بدست اوردن ممنون شدند .
ارباب تجارت این شهر را بمسکرات غرق کرده بودند . هردکان چينى بيك میخانه تحویل یافته بود . (موکده ن) برای عسکر روس از حال شهریت برامده بحال يك میخانه بزرگی تحویل یافته بود .
قطعات عسکریه روس که از یکطرف شهر درامده از دیگر طرف شهر می برامدند درینجا خود را سرخوش و بدمست کرده میبرامدند. این عسکرها مانده و ساکت میآمدند ، و پرجوش و خروش شده میبرامدند . از شهر مرور نمودن خودشان را يك مکافات بسیار بزرگی برای خودشان میپنداشتند . این عسکرها پیسه های بسیاری که در مدت مدیدی در میان استحکامها از تنخواه خود شان جمع اورده بودند همه را برای يك شیشه مسکرات صرف میکردند. و کسانیکه پیسه نداشتند از اسلحه و تجهیزات خودشان يك چیزی میفروختند .
سواریهائیکه با کمربندها و لباسهای دراز فاخری از قفقاسیا می آمدند در


صحیفه ٢٩٥ احوال شهر موکدن در اثنای محاربه جلد چهارم
کوچه‌های ملوث و متعفن محلهٔ قدیم شهر در آمده اسپ و یا کمر بند مزین خودشانرا برای فروختن به چینیان پیش میکردند. چینیان به این تکلیف در اول امر جواب رد میدادند. و بشدت با نکک مخالفت میزدند ولی چون چار اطراف خودرا دیده که کسی نبود به آهستگی رجا و نیاز آنها را اسعاف کرده بمقابل يك چند پیسه کمی گرانبها ترین اسباب‌های شانرا میخریدند.
عسکر هائیکه اسباب هم نمیداشتند بدزدی و شقاوت جسارت میکردند. مثلا يك شبی بود که دو نفر قازاق در دکان يك تاجر فرانسوی در آمده تا که میتوانستند خوردند و نوشیدند، و بعد از انکه بدمست شدند صاحب دکانرا بقتل تهدید کرده همه پیسه که داشت طلب کردند. نام درین اثنا دو نفر افسر روسی از پیش دکان مذکور میگذشت. فرانسیس به افسران مذکور خطاب کرده گفت: (به بینید عسکر‌های شما مرا یغما میکنند.) افسران بقهقهه خنده کرده در گذشتند. فرانسیس چون دید که کسی بدادش نمیرسد هماندم بدرون دکان خود برجهیده گفت: (باشید که پیسه برای شما بیارم.) و از انجا با يك تفنگ دومیله بر کرده آمده و هر دوی شانرا برخاك هلاك بینداخت، و همه اشیای قیمتدار خودرا برداشته به (سین مین تین) فرار نمود.
اینگونه احوال و وقوعات رفته رفته آنقدر بسیار شد که در ذیل احوال عادتی و طبیعی در آمد.
در بازار کبیر (موکده ن) که بهترین و محتشمه ترین جاده‌های دنیا شمرده میشود مأمورین بزرگ ملکی و نظامی روس در عرابه‌های مکلف و مطنطن چین سوار شده متمادیا در سیر و گردش میبودند. در میان این عرابه‌ها بعضاً عرابه‌های مکلف نقره پوش ابریشمین اسباب (ماندارین) یعنی توانگران و اصیلزادگان چین نیز دیده میشد که تاجر‌های بزرگ موکده نی با چهره‌های متبسم خود


صحیفه ٢٩٦ محاربه روس و ژاپان جلد چهارم

دران نشسته میبودند.
يك گله خلایق مردوزن که از مردم مانچوری و روسی و عسکری وملکی و بیکار وبکار مرکب بودند در میان این ازدحام بمشکلات تمام حرکت میکردند، ودر پیش دكانها و میخانه هائيكه صداهای عیش ونوش وساز وسرود روسها ازان بخارج عکس میکرد ازدحام بیشتر خرمن میشد.
قولهای محافظ سواری پئی هم در شهر گردش میکردند، و نیزه های دراز قازاقها گاه گاه به بیرقهای سرخکش رنگارنگی که بردکانها آویخته شده بود آنها را پاره میکرد. بسبب بیرقهای بسیاری که درین بازار آویخته شده روسها آنرا (جادهٔ بیرقدار) نام نهاده بودند.
علی الاکثر قطارهای درازی که از طوپ، وجبه خانه متشکل بود بايك طرا قهٔ عظیمی از میان شهر میگذشتند. و عسگرهای گردآلود رخ کبودی که همه فجایع احوال مرگی از سیمای شان پدیدار میکردید نیز با آنها میگذشت. آیا اینها از کجا میآیند وبکجا میروند؟ هیچکس اینرا نمیپرسید. زیرا این پرسان وظیفهٔ هیچ کسی نبود.
همه حیات وفعالیت شهر در همین جاده تکاثف کرده بود. و هر انقدر که صداهای طوپهای جنگ وجدال نزديكتر میشد، و خانه های شهر از غرش طوپ های جنگ بلرزه می در آمد این عیش و عشرت بهمان نسبت افزونی و تزاید میکرد.
هركس این را حس ميكرد كه يك مصیبت بسیار خوفناکی رفته رفته نزديك میشود. اما برای آنکه این مصیبت بخاطر نیاید، و از حواس فراموش شود بذوق وصفای عیش و عشرت سعی وانهماك ورزیده میشد.
هر چیزی ناقابل تصویر گرانی پیدا کرده بود. بازارها در میان يك حال محشر نمونی مانده بود. طلا ونقره از جیبهای عسکر و افسر برآمده در کیسه


صحیفه ۲۹۷ احوال شهر موکده ن در اثنای محاربه جلد چهارم

های شراب فروشان ، و فرشهای فاحشه کان همی غلطید . وهرا نقدر که
هزیمتها و رجعت ها زیاده تر میشد این عیش و نوش هم تزاید مینمود .
در شبها افسران روس با همشیره هایعنی فاحشه های که داوطلب بخدمت
پرستارئی هیئت صلیب احمر داخلشده وصفت رامبه کری را گرفته بودند دست
بدست انداخته و سرخوش و مست شده بی پروا مانند حیوانات چار پا در هر کوی
و برزن بکار و کردش مشغول بودند . و این حالرا خیلی طبیعی و معقول میدانستند
زیرا برای يك تولغند که شان و شرف مظفریت در ان ممنوع و جائز نیست ،
دیگر همه چیز برای آن آزاد و جایز شمرده میشود .
در هنگامیکه خبر سقوط (پورآرتور) بعسکر روس رسیده بود در بعضی
قریه هائیکه قراولهای پیش تولغند روس دران موجود بود جشنها و
شهر آئینها ترتیب شده بود. همه افراد و افسران باده نوشی و رقص میکردند .
رقاصه های شان همشیره های صلیب احمر بودند . ولوله و مانده کشی این عیش
و عشرت در آخر جشن در میان اعماق جاهای پنهان استحکامها برای برادر
ها و همشیره هايك سستی و رخاوت مخنق و ثقلت بخشی حاصل میکرد ! . . .
قراولهای ژاپان در میان سکوت و سکونت الم انگیز میدان محاربه این آواز
های نشاط و سرور مجنونانه عساکر روس و صداهای موزيك شانرا میشنیدند

ضابطه یعنی کوتوالی شهر موکده ن بعد از انکه دانست که محاربه بای داده
شد و رجعت آغاز نهاد کمر همت را بظلم و جنایت تنگ بر بست . اولا دایرهٔ ضابطه
یعنی محکمه کوتوالی خود را در يك واغون درجهٔ اول نقل داد . و اغلب احتمال
که این نقل را برای تسهیلات فرار خود اجرا نمود بعد از ان رئیس ضابطه غندمشر


صحیفه ۲۹۸ محاربة روس و ژاپان جلد چهارم

(چارچوف) همة سوداگران معتبر و توانگران پرزر شهر را بحضور خود
خواست . سوداگران و توانگران مذکور در حالتی که سرهای شان برهنه ، و
سرفرو بردة احترام برصافة استاسیون شمند و فر استاده بودند . مخندمشر
(چارچوف) آنها را خطاب کرده گفت :
«هرگاه تا به بیست و چار ساعت از شهر نبرائید ، و شهر را خالی نکنید
شمايانرا بمجزاهای سخت سختی مجازات خواهم کرد.»
تاجر های بیچاره از ینسخن سراسیمه شده عجز و نیاز آغاز كردند و يك
قدری بیشتر مهلت خواستند. زیرا درینقدر مدت کم چسان مالهای خود را فر
وخته و جمع کرده خواهند توانست؟ این امر برای آنها اعلان افلاس بود. و هم
بکدام طرف بروند. طريق يكانه فراز جادة (سین مین تین) بود که آنهم يك وقتی
از طرف ژاپانها گرفته شده بود .
معاون مدير پولیس كفتان (لبيدتوف) تاجر هار ايك يك چارة نجات تلقين
نمود . و آن چاره نجات عبارت ازین بود که اگر هر کسی که مبلغ (۱۲۰۰۰)
رويله برای او بیارد، اما بشر طیکه يك پیسة آن كم نباشد. آنوقت آنشخص را
بر سلامت و امنیتش خاطر جمع خواهد ساخت .
پس هر کسی که مبلغ مذکور را آورده توانسته بود بکمال استراحت به تجارت
خود مشغول بماند، و هر کسیکه نیاورده بود بهزار کونه زجر وومثل همان مبلغ
را از و بگرفت .

در وقت صبح (۹) م ماه مارچ در شهر(موکده ن) کتله های عسکر از محاربه
برگشته افزونی میگرفت . تضییق و ازدحام بیکدرجه فوق التصور رسید .
گرداب خاك بادی که از کوچه ها و بازارها از زیر قدمهای عسکر بر میخواست


صحيفه ۲۹۹ احوال شهر موکدن در اثنای محاربه جلد چهارم

تا بکمر قبه های معابد ، و دیوارهای بلند سه قاته شهر بلند شده قبه ها و دیوار های مذکور را بنظر چنان جلوه میداد که گویا در هوا معلق مانده است .
در ینوقت قوه ضابطه حکومت چین بحال فعالیت آمده و لباسهای سراپا سرخ خود شان را در بر کرده و مسلح شده برای محافظه مقابر و سرایهای ایمپرا طور های چین که در داخل دیوار سوم شهر موکدن ست حاضر و آماده تقیدات شدند .
عسکرهای روس در ین مقابر داخل شدن میخواستند ، پاسبانان چین آنها را منع میکردند . ازین رهگذر در مابین شان منازعه و مجادله پیش می آمد . و سیلاب های خون جاری میشد .
اما در جاده ( بیرق دار ) هنوز همان حیات پر نوش و خروش دوام میورزید . افسران روس که از میدان محاربه فرار کرده ازین جاده میگذشتند بدکانهای دلا کشی اوروپائی درآمده ، و چنانچه برای يك بالویی بروند اسباب توا لت یعنی آرایش و پیرایش خود را اجرا میکردند . این افسران شیشه های متعدد لوانطه را بر کالا و کلاه حتی در میان موزه های خود ریخته ، ويك بانكنوط بیست روبله کی یا ده روبله کی در پیش سر تراش انداخته براهی که داشتند روان می شدند .
در ین اثنا یکی یکبار از دروازه جنوبی شهر يك قول سوارئی قازاق چار نعله بتاخت آمده فریاد برآورد که :
« ژاپانیان آمد ! ژاپانیان آمد ! »
بنا برین يك تلاش و هیجان عظیمی برخاسته هر کس بيك وضع مجنونانه بگریختن آغاز نهادند . در يك آن همه بازارها خالی شد. در هر طرف دروازه ها و دکانها بشدت بسته شد . این یکچند دقیقه در میان يك خوف و دهشت


صحیفه ۳۰۰ محاربه روس و ژاپان جلد چهارم

تلاش آوری گذشت. بعد از آن سر از نو يك سكوت وسكونت تمامی حکمفرما
گردید. از قرارگاه عمومی تول غند روس که در استاسیون شمند و فر بود امر
ها آمد؛ عسکر های روس را که در جاده ها و بازارهایشان بودند جمع آوردند،
و آنها را از شهر کشیده شهر را خالی کردند .
سر ازین آن، شهر (موکده ن) مانند يك محكوم مجرمی که به اعدام محکوم
شده باشد در میان يك اضطراب پرفشاری گرفتار آمده منتظر نتیجه عاقبت
احوال خود بماند .
استاسیون شمند و فر در جهت غربی شهر و بقدر دونیم کیلومتره مسافه
واقع شده است. درینروزها درنجايك فعاليت و كار گذاری، تمادنی موجود است.
قطعات - وارثی او امر بر. و اوامر آور هر طرف در تکاپو، وغندها ، وغندکها
در پی هم در گذر دیده میشد . قرارگاه هیئت عسکریه روس در نجا تأسیس شده بود
در اطراف این استاسیون يك ( موکده ن نو ) روسها ساخته بودند که آنرا (مو
کده ن روسی ) نام نهاده بودند . عمارتهای جسیم، بازارها ، و مغازه های
منتظم، خسته خانه ها، قصرها ، و باغچه ها جمله بطرز اور و پاساخته شده بود.
در روزهای آخر محاربه بقدر نصف تول غند روس در نجا و جوار استاسیو
ن جمع آمده بودند . ازینجا برای مدافعه تول غند (نوژی) و (اوقو) بصورت
متمادیانه عسکر سوق میشد .
قرارگاه عمومی جنرال (قور و پاتکین) نیز در همین استاسیون بود. جنرال
مذکور آخرین بار در (۸)م مارچ بوقت صبح درینجا مشاهده شده بود. بعد از ان
ساعت ، براسپ خودسوار شده یکسر بر استقامت معبد (په لین) بسوی شمال
تباعد کرده بود، در سیمایش علایم تعب و تأثر مانند هر وقت پدیدار بود.


صحیفه ۳۰۱ احوال شهر موکده‌ن در اثنای محاربه جلد چهارم

بر راه آهن هزارها واغونها و قطارهای ریل ایستاده بودند که اینها پئی هم عسکرهای فراری را بسوی شمال کشیده میبردند. از تول غند (نوژی) همین قطارها دیده میشد. بسی غندها بيك تلاش خوفناکی پیاده بسوی شمال روان بودند بعضی فرقه ها به برابرتی خط راه آهن بسوی پایان میرفتند که اینها همان قطعات تازه دمی بود که بر تول غندهای (نوژی) ، و (اوقو) حمله میبردند تا خط رجعت تول غند روس را محافظه کنند .
در وقت صبح (۹)م مارچ قسم جنوب اردوگاه تنها و خالی مانده بود. ژاپانها دیشب بر خط راه آهن حمله آورده بخط خرابی رسانده بودند، و از ان سبب بقدر هشت نه ساعت برای فرار سکته عارض شده بود. اما بعد از (۸) ساعت باز قطارهای نمند و فریرفت و آمد آغاز نهادند .
قطارهای ریل آنقدر پر بار بودند که بر سر بامهای ریل نیز عسکر ها با تفنکهای سرنیزه دار خود نشسته بودند . ترنات غنلسرایی این عسکرها از واغونها و بامهای قطارهای ریل تابکوش عساکر ژاپان میرسید. آخرترین قطار ریل بعد از پیشین بساعت (٤) موکده‌ن را ترك نمود. روسها برای سوختاندن شهر موکده‌ن نو خود از اول حاضریهای تیل ریختن و غیره را دیده بودند. بمجردیکه ترن آخری حرکت کرد ضابطهٔ روس شهر را آتش دادند باد شدیدی که از طرف جنوب در ویزیدن آمده بود حریق مدهش را لحظه بلحظه وسعت میداد. چونیها ، بازارها و الحاصل همه عمارات شهر پئی هم به بسیار زودی طعمهٔ آتش میشد .
عسکرهای روس که پس مانده بودند. و راه فرار نیافته بودند به یغما و غارت شهر آغاز نهادند . و از نتیجه یغما و غارت در مابین خودشان مجادله و مقاتله در گرفت . مغازه های شراب را شکستانده، و پیپهای مسکرات را بسرنیزه شکافته


صحیفه ۳۰۲ محاربه روس و ژاپان جلد چهارم

مانند خرسهای تشنه بران چرکاب مسکرات هجوم میبردند . و از نشه آن سر
مست شده مانند کرگهای دیوانه از خود و بیگانه را فرق نکرده انواع جنایت
ها اجرا میکردند .
درین اثنا حریق نیز رفته رفته اجرای شدت میکرد، و اماکن و مبانی بقیۀ
همدیگر احتراق بالنار میشد. سما از انعکاس آتش حریق یک رنگ آتشینی پیدا
کرده بود. اینحالت سما منظرۀ یک فجر خونینی را نشان میداد . بلکه بر حاله
اینگونه خونریزیهای وحشیانۀ نوع بنی بشر که خود شان را اشرفترین حیوا
نات میشمارند خون میگریست !
حوادث فرار کردن روسها ، و نهب و غارت باقمانده ها در اطراف منتشر
شد . طونغوزها و گروه سر سرنی چینیهای گرسنه که در اطراف و نواحی
بودند نیز برای بی نصیب نماندن بر شهر نوهجوم آوردند ، و درمیان لهیب های
آتش هر چیزیکه بدست شان آمد از یغماگری صرفه نکردند . و بر یک معبدی
که روسها آن را گدام گوشت خشک ساخته بودند و در ینوقت یک طرف آن را
آتش گرفته بود به بوی گوشت مانند سگهای گرسنه هجوم بردند ، و گوشتها را
میبرداشتند که بناگهان قبه معبد غلطیده بسیاری از انها را تلف نمود .
خوف و تلاش بخته خانه ها سرایت کرده ، مجروحین و همشیره ها دعامی
کردند . و بعضی از انها بیرقهای سفید برداشته برای نیاز کردن زود آمدن
ژاپانها بطرف تول عند ژاپان روان شدند .
فجر دمید . در ینوقت عسکرهای روس که شب همه شب شراب نوشیده
بودند و از خود بیخود شده بودند بتاثر خمار بر همدیگر خود شان تفنگ میاندا
ختند ، و گاه یکچند نفری در یک گوشه بسخوکرده بر چند نفر دیگر که در
دیگر گوشه بودند به پنهانی آتش میکردند، و باز آنها بریشان هجوم می آوردند.