صحیفه ۷۸ محاربه روس و جاپان جلد اول

گرفته میشوند . پنجسال آنرا در صنف «ردیف» ، که آنهم مانند صنف احتیاط در وقت لزوم جمع میشوند میگذرد . افرادیکه خدمت ردیف را کامل کردند به صنف «مستحفظ» که آنهم مانند احتیاط و ردیف است داخل میشوند. و دیگر همه افرادی که بنا بر بعض اسباب در ان سه صنف اول داخل نشده باشند نیز در صنف مستحفظ میگرایند .
در هر سال تقریباً «۵۰۰۰۰۰» کس داخل سن و عمر عسکری میشوند . از میان این پنج لك نفريها کسانی که قامت شان از حد معین فروتر باشد ، و صحت و عافیت شان مکمل نباشد، یا دیگر عذرهای شرعی داشته باشد جدا شده تنها دو صد هزار باقی میماند . از میان اینها در هر سال بقدر «۵۰۰۰۰» نفر که در وجود و توانایی خوبترین آنها باشند جدا شده برای اردوی دایمی در زیر سلاح گرفته میشوند ، متباقی آن به صنف احتیاط نقل میشوند .
قامت افراد پیاده میباید که لا اقل «۱۵۱» ، از افراد عسکر سواری — یعنی رساله ، و استحکام یعنی سنگر ساز، و نقلیه یعنی باربردار «١٦٠» ، از توپچیان «١٦٣» سانتی متر و باشد. باینحساب مقدار افرادیکه هر سال برای اردوی موظف دایمی گرفته میشود در صدی ده از تمامی افراد قرعه یعنی پشك عسکری میباشد.
در ژاپونیا اصول قرعه جاریست . تمام مملکت بر دوازده دایره «فرقه»، و هريك ازين دواير فرقه ، برچهار دایره (آلای) منقسم است . (۱)
هر دایره «آلای» : يك آلای پیاده موظف را و يك كدك پياده فالتو را که برای اکمال کردن ضایعات و نقصانهائی که در محاربه پیش شود مخصوص است ، و يك كندك احتياط ، و يك آلای ردیف را بحال «سقرير» یعنی

(۱) فرقه و آلای از اصطلاحات عسکریست ، که يك (الای) عبارت از ٤ كندك میباشد . و يك فرقه که از چار آلای مرکب باشد عبارت از شانزده کندک میشود . (آلای) را به اصطلاح عسکریه خود ما «غند» گفته میتوانیم . ولی برای (فرقه) مترجم عاجز که از صنف عسکری نیستم يك تعبیری نیافتم .


صحیفه ٧٩ محاربه روس و ژاپان جلد اول

بحال سفر جنگ درآورده میتواند.
افرادیکه برای توپچی و رساله وصنوف معاونه لازم باشد از میان جمیع
دائره فرقه انتخاب میشوند. افراد «فرقه خاصه» از تمام مملکت انتخاب میگردد.

مکاتب عسکریه، و هیئت افسران
مکاتب عسکریه ئیکه در ژاپونیا موجود است اینهاست:
اول - شش مکتب «اعدادی عسکری» میباشد که در هر یکی «١٥٠»
شاگرد، و مدت تحصیلیه آن سه سال است.
دوم - «مکتب مرکزی» میباشد که در «توکیو» است، مدت تحصیلیه آن دو
سال است. و برای گنجایش «٣٠٠» شاگرد بنا یافته است. درین مکتب شاگردا
نیکه از مکاتب اعدادیه شهادت نامه گرفته برایند قبول میشوند، و شاگردانیکه
ازین مکتب شهادت نامه گرفته برایند در سلك افسرانيكه رتبۀ شان كوچك
باشد داخل میشوند.
سوم - «مکتب عسکری» میباشد که آنهم در «توکیو» ست. باین
مکتب شاگردانیکه از مکتب مرکزی برآمده باشند داخل میگردند. و
افسران کوچکی که در اردو بالفعل اجرای خدمت کرده باشند، و داوطلبان
خوشرضایی که در قطعات عسکری لااقل يك سال خدمت کرده باشند، بعد
از انکه از طرف مجلس «امتحان عسکری» معاینه شوند در مکتب مذکور
قبول میشوند. مدت تحصیلیه مکتب عسکری يك سال و عدد شاگردان آن از
«٦٠٠» تابه «٧٠٠» میباشد. شاگردانیکه ازین مکتب میبر آیند بصفت «نامزد
بافسری» باز به اردو میآید. بعد ازان اگر رضای افسران آلایی که اوبدان
منسوب است منظم شود صوبه دار درجه دوم میشوند.
چهارم - «مکتب تطبيقات» ست که مخصوص برای اکمال کردن تحصیل


محاربه روس و ژاپان
جلد اول
صحیفه ۸۰

افسران (توپچی) و «استحکام» میباشد، و مدت تحصیلیه آن دو سال است.
پنجم - مکتب عالی عسکری است که مخصوص برای «افسران ارکان حربیه» میباشد. مدت تحصیلیه آن «۳» سال است. افسرانیکه در مکتب عالی عسکری اکمال تحصیل کنند بعد ازان میباید که در هر يك از صنوف ثلاثه یعنی پیاده و رساله و توپچی يك يك سال ایفای خدمت بجا آرند بعد ازان مستعدترین آنها را جدا کرده بدایره «ارکان حربیه عمومیه» تعیین و مقرر میکنند. در ژاپونیا عدد افسران ارکان حربیه در ینوقت «۱۵۰» افسر است. افسران ارکان حربیه ممتازترین صنف افسر یست.
ششم - «مکتب تطبيقات رساله» است که مدت تحصیلیه آن شش ماه میباشد.
هفتم - «مكتب عمليات انداخت» است مدت تحصیليه آن يك سال و هشت ماه امتداد میکند.
هشتم - «مکتب انداخت توپچی» که مدت آن سه ماه است.
نهم - «مکتب مهندس خانه» است که بيك فابريك بارود سازی مربوط، و مدت تحصیل آن سه سال میباشد.
دهم - «مکتب توپچی قلعه».
یازدهم - «مکتب طپوغرافیای عسکری»
دوازدهم - «مکتب اداره» که مأمورین و میرزاهای دفاتر مالیه عسکری را بسر میرساند.
سیزدهم - «مکتب طبیه و بیطاری عسکری».
چهار دهم - «مکتب خیاطی و بوت سازی عسکری».
درجه مکملیت هیئت افسران كوچك ژاپونیا معادل باردوهای المان است.
تنخواه ای سالیانه افسران عسکری ژاپونیا بحساب طلای انگریزی تقریباً باینصورت است:


صحیفه ۸۱ محاربه روس و ژاپان جلد اول

طلای انگلیزی
۶۷۴ مشیران ـ یعنی سپه سالاران یا تول مشرهـا .......
٤١٦ فریقان ـ یعنی نائب سالاران یا سر غنڈ مشرها .......
٣٥٧ لواها ـ یعنی جرنیلان یا غنڈ مشرها .......
۲۶۸ میرالایها ـ یعنی برگیدان یا غنڈ مشرها .......
١٩٤ قایمقامها ـ یعنی نائب برگید پیاده .......
١٣٥ کرنیلهای توپخانه و استحکامات و ارکان حرب .......
۱۲۸ کرنیلهای پیاده یا زره مشرها .......
۸۵۰ کپتان ها یا سر سلمشرها .......
۷۰۸ نائب کپتانها یا سلمشرها .......
۰۶۳ صوبه دار اول |
۵۷ صوبه دار ثانی | یا بلوک مشرها .......
۰۰٤٩ صوبه دار ثالث |

— * قوه حضریه پیاده * —
عساکر پیاده ژاپان در وقت حضر یعنی در وقت آسایش «۱۳» فرقه است که از انجمله يك فرقه خاصه میباشد. هر فرقه از دو لوا، و هر لوا از دو الای، و هر آلای از سه كند ك مركب میباشد. مجموع آن «١٥٦» کندک است.

( رساله )
ـ عسکر رساله ژاپون در وقت حضر «۱۷» آلایست. آلایها سه سه طرب است که همۀ آن «۵۱» طرب میآید. یك آلای آن خاصه میباشد. «۱۳» آلای دیگر بفرقه ها تقسیم شده است . تنها «٤» آلای آن مستقل است.


صحیفه ۸۲ محاربه روس و ژاپان جلد اول

توپچی

توپچیان ژاپون مرکب از «۱۹» آلای توپچی صحرا، وجبل مرکب است يك آلای آن خاصه میباشد . آلائیکه بفرقه اول منسوب است با توپهای صحرا و جبل، و «٤» آلای که بفرقه های دوازدهم، یازدهم، هشتم، پنجم منسوب است تنها با توپهای جبل مجهز میباشند . هر «بطریه» يعنى يك غندك «٦» توپ سریع آتشی را از آخرین «سیستم» ـ يعنى مقياس مالك است .

توپچی قلعه

توپچیان قلعه مرکب از «٦» آلای ست . هر آلای متشکل از سه كندك و هر کندك مرکب از چهار چهار غندك است که جمعاً «۲۱» كنده میشوند . این آلای ها قسماً در استحکامات قلعه ها و قسماً در چونی ها و توپخانه ها میباشند. در ژاپونیا قلاع و استحکامات مشهوره اینهاست: اول قلعۀ «حاقوداته» است که در جزیرۀ حاقوداته میباشد . دوم (قلعۀ يوقوهاما) ست . که در جزیرۀ «حوندو» و در ساحل بحر محیط کبیر، و مخصوص برای مدافعه لنگرگاه «توكيو» میباشد . در همین جزیره قلعه «يورا» نیز، وجود است که مدخل شرقی دریای داخلی را محافظه و مدافعه میکند . در ساحل دریای مذکور قلعه «کورا» نیز، وجود است. قلعه های «مای چورو» که در مدخل غربی و مابین «سيمو نوزاکی» و دریای ژاپون واقع میباشد نیز خیلی متین قلعه ها است . در جزیره «چوشیما که در آبنای قوره» واقع است نیز يك قلعه بسیار مستحکمی موجود میباشد .

توپچئی محاصره

اردوی ژاپون خیلی مکمل يك توپچئی محاصره را مالك است كه مركب


صحيفه ۸۳
محاربهٔ روس و ژاپان
جلد اول

از طوپهای بسیار کلان بطرز بسیار جدیدی میباشد.

استحکام

سیزده كندك استحكام كه هر كندك مركب از سه سه تولی است موجود میباشد. از تولی های هر كندك دو تولی آن کندن کار و يك تولی آن پل ساز میباشد و غیر ازين يك كندك شمند و فر یعنی راه آهن ساز نیز موجود است.

نقلیه

سیزده كندك نقلیه که هر كندك از دو دو تولی مرکب است موجود میباشد.
در جزیره «فورموز» يك قوهٔ محافظهٔ خصوصی نیز موجود میباشد. این قوهٔ محافظه عبارت است از «۱۲» كندك پیاده، و «۳» طرپ سواری، و «۳» غندك جبل، و (۳) تولی استحكام.
باین حساب تشکیلات اردوی حضرتی ژاپونیا باینصورت است:
(۱۳) فرقه پیاده.
(۲) لوا رسالهٔ مستقل که هر لوا از (۳) آلای مرکب است.
(۲) لوا توپچی مستقل که هر لوا ز سه سه آلای و هر آلای از شش شش غندك و هر غندك از شش شش توپ متشکل است.
هر فرقهٔ پیاده عبارت است از (۲) لوای پیاده که هر لوا عبارت است از دو دو آلای و يك آلای رساله و يك آلای توپچی و يك آلای استحكام و يك كندك نقلیه و يك مفرزه صحيه و يك تولی (وه لوسیپد) یعنی عرابهٔ پایکی سوار.
در تمام اردوی ژاپون چهار باجه خانه، وجود است. یکی برای فرقهٔ خاصه و سه دیگر بر دیگر فرقه ها تقسیم شده است. هر يك آلاى يك يك بيرق را مالك هستند


صحیفه ٨٤ محاربه روس و جاپان جلد اول

که رنگ آن بنفشه ئی و بارسم آفتاب که در حالت طلوع است مزین میباشد .

( در وقت حاضری سفر )
در وقت سفر جنگ ، صنف عسکر (احتیاط) بعد از انکه اردوی (موظف) را بحد موجوده رئی آن میرساند ، برای هر فرقه چهار چهار كندك پیاده نیز برای کامل ساختن ضایعاتیكه در اثنای محاربه بوقوع میآید مخصوص داشته است. و يك يك طرب رساله و يك يك غندك توپچی و يك يك تولی (مهندس) و يك يك تولی (نقلیه) علاوه میشود . وغیر ازین برای هر آلای پیاده موظف (يك) كندك پیاده، و برای هر آلای رساله موظف (يك) طرب رساله، و برای هر آلای توپچی موظف (يك) غندك و برای هر توپچی قلعه ، وهر كندك نقلیه و استحكام يك يك تولی علاوه میکند . این قطعات عسکریه اردوی احتیاط را تشکیل میدهد که موجودی آن عبارت است از (٥٢) كندك پیاده، و (١٧) طرب رساله و (١٩) غندك طوپ ، و (٢٣) تولی استحکام و نقلیه . مجموع همه اینها :
(٥٠٥٦٠) نفر است .
صنف ردیف عبارت است از (٥٢) آلای پیاده که هر آلای مرکب است از دو دو كندك . و (٣٤) طرب رساله و (١٩) آلای توپچی که هر آلای متشکل است از چهار چهار غندك (٦) توپه . و (١٣) كندك استحكام و (١٣) كندك نقلیه که هر كندك مرکب است از دو دو تولی . و (١٩) كندك توپچی قلعه که مجموع همه اینها (١٣٠٥٠٠) نفر است .
ازین قوت (١٣) فرقه تشکیل میکند که هر فرقه مرکب است از (٨) كندك پیاده و (٢) طرب رساله و (٤) غندك (٦) توپه و (٢) تولی استحکام .
اردوی مستحفظ در وقتیکه احتیاج فوق العاده ظهور کند بزیر سلاح دعوت میشود . مقدار عموم افراد مستحفظه بدو ملیون بالغ میشود . ولی چون


صحیفه ۸۵ محاربه روس و ژاپان جلد اول

ژاپان در ین وقت به کامل کردن نواقص دیگر اردوهای خود مشغول میباشد برای
اجرای تشکیلات اردوی صنف مستحفظ خود هنوز وقت نیافته است .
در وقت سفر جنگ تشکیلات یک فرقه پیاده باینصورت است :
(۲) لوا پیاده هر لؤا مرکب است از (۲) الای ، هر الای مرکب است از سه
سه کندک .
یک الای رساله سه سه طرپه .
یک آلای توپچی (۲) کندک سه سه غندکی ئی یک کندک مهندس
سه تولی ئی .
یک مفرزه پل ساز .
یک کندک نقلیه (۳) تولی ئی .
یک مفرزه صحیه طبیه .
(۷) قول جبه خانه ، (٤) دسته آن پیاده و (۳) دسته آن توپچی .
(٤) قول ارزاق یعنی - گدام .
(٦) خسته خانه سیار - یعنی شفاخانه گردنده صحرا .
( یک ) دسته تلگراف سیار .
[ یک ] فرقه بعد از کامل کردن قطعات خود مرکب میشود از [۵۹۲]
افسر بزرگ ، و (٢٦٦٧) افسر کوچک .
و [۲۱٥۸] نفر، و (٥٥٦٥) حیوان . باین حساب در یک سفر
جنگ عمومی ، اردوی ژاپان بدون مستحفظ که همه شان به صورت مکمله
تعلیم یافته هستند باینصورت است :
اردوی موظف [۳۳۹۰۰۰] نفر و (۷۰۰۰۰) هزار بارکش .
اردوی احتیاط (٥٠٥٦٠) نفر و [٨٠٠٠] بارکش .
اردوی ردیف [١٣٠٥٠٠] نفر و [٢٣٠١٠] بارکش .


صحيفه ٨٦ محاربة روس و چاپان جلد اول

[ ١٣٦٨ ] توپ صحرا وجبل .
نظرياين تشکیلات عسکریه ، اردوی ژاپان اساساً يك اردوی تعرضیست که ازانر و درهر آن و هر زمان برای حرب تعرضی آماده میباشند .
قطعات مدافعه و تحفظی - یعنی قطعه های عسکریی که برای دفع دشمن و نگهبانی مملکت مخصوص است. تنها عبارت است از صنف توپچی قلعه که برای محافظه و مدافعة لیمان - یعنی لنگر گاهای حربی موظف ومکلف میباشند که صنف مذکور نسبت به قوة عمومیه حربیه در صد چهار آنر اتشکيل میکند .

ملبوسات ، تجهیزات ، تسلیحات عسکری

اردوی ژاپان در خصوص ملبوسات وتجهيزات وتسليحات بامكمل ترین اردوهای اوروپا مشابه ويك سان است . ولی در خصوص انتخاب البسه برای صرفه جویی ساده گی را خیلی رعایت وازاصراف اجتناب کرده اند . عساکر خاصه جاکت های شان کلنار، و دیگر صنوف مختلفه عسکریه همه شان در زمستان از ماهوت سیاه ، در تابستان از جیم سفید البسه میپوشند . قطعات عساکر پیاده کنس ، رساله موزه نیم ساق میپوشند. پیاده ها بارانی خودر ادر میان بکس های مخصوصه درپشت خود میبندند . این بکس هانسبت به بکس ها ئیکه در اردوهای اوروپا مستعمل است كوچك تر ، ولی کار آمدنی تر است چونکه در میان آن اسباب يك خيمه كوچكى يك نفرثى بسيار سبك نيز ميكنجد . الایهای پیاده ژاپان وكندك های استحكام با تفنگ های مکرر آتش از سیستم [ مه جی ] که درسنه ( ۱۸۹۷ ) اختراع شده مجهز میباشند . تفنگ (مه جی) بحجاب ( ٦ ) و نیم ملیمتر و، و د ر خزيئه آن ( ٥ ) کار توس میباشد که بمعاسر نیزه ثقلت آن چهار (کیلوگرام) و چیزی بالاست و سرعت ابتدائیه آن ( ٧٢٥) متر، ونشانگاه آن تا ( ٢٠٠٠) متر میباشد .
برای قطعات احتیاط وردیف مقدار کلی از تفنگ سیستم ( موراتا )


صحیفه ۸۷ محاربه روس و ژاپان جلد اول
موجود است. چاپ این تفنگ (۷) و نیم ملیمتر و، در خزینه آن (۸) کار توس و ثقلت آن (٤) و نیم کیلوگرام ، سرعت ابتدائیه آن (٦١٠) متر میباشد . و غیر ازین مقدار کلی از تفنگ (ره مینغتون) و (پابودی) که نام انواع تفنگهاست نیز موجود دارد. به بعضی فرقه های پیاده، مفرزه های تفنگ ماشین دار جدید الاختراع ضم و الحاق شده است .
توپچی صحرا و جبل با توپهای سریع آتش سیستم «آری راقا» که در سنه [۱۸۹۸] نمونه گرفته شده بود و به ترتیبات [هیدرو ليك] بود مجهز است. نفریهای توپچی بايك حربه كوتاه ويك تفنگچه شش تکه مسلح میباشد.
توپچی قلعه با توپها و [ هاوان ] ها ـ یعنی توپهای بم انداز که بآخر ترین سیستم ها ساخته شده است و دیگر افواه ناریه چودنی تجهیز شده است . نفری های توپچی قلعه مانند نفرات پیاده مسلح اند . صنف رساله ، و افراد اسپ سوار و صنف های نقلیه و توپچی با شمشیر و تفنگ های کوتاه مکرر اتش سیستم [ مه چی ] مسلح میباشند . اما رسالهٔ خاصه غير ازين يك يك نیزه هم دارند که آنرا تنها در وقت حضر در ایام قواعد ها استعمال میکنند.
(دارالصناعه ها ـ یعنی کارخانه های عسکری)
در ژاپونیا دارالصناعه های عسکری که موجود است اینهاست:
(اول) دارالصناعه [ توكيو ] است كه فابريك ـ يعنی ماشینخانهٔ سلاح سازیست. درین فابريك ـ یعنی ماشینخانه در روز [۱۰۰] تا به (۱۵۰) تفنگ ساخته میشود. در فابریک جبه خانه (توکیو) در روز (۱۰۰۰) کارتوس ساخته میشود . غیر ازین دو دارالصناعه برای عرابه ها و دیگر مهمات نیز دارالصناعه ها موجود است .
(دوم) دارالصناعة ( اوزاقا ) است که یکی فابريك توپ سازى و يك آهنگری و يك فولاد ریزى و يك ( مر می سازی ـ یعنی کار توس سازی


صحیفه ۸۸ محاربه روس و ژاپان جلد اول

توپهای بزرگ ) ويك زين سازی، و دو باروت سازی دارد .
( سوم ) دار الصناعه پوشاک سازیست .
( چهارم ) فابريك قماش سازی عسکری است .
فابريك سلاح سازی ژاپان جامع همه فنون و صنایع عسکریه میباشد.
هر نوع اسلحه — یعنی اسلحه آتشی سبك ناريه خفيفه ، جبه خانه، واسلحه
جارحه — یعنی برنده درینجا ساخته میشود. لاکن در خصوص ریخته گری
هنوز نتایجیکه موجب ممنونیت باشد حاصل نکرده اند از انرو میل های تفنگ
خودشان را ( بالمانيا ) سفارش میکنند . توپهای صحرا وجبل در فابريك توپ
سازی ( اوزاقا ) ساخته میشود اما کلچه های فولاد ریخته شده را از اوروپا
میاورند . درین زمانهای آخر در خصوص ساختن توپهای قلعه نیز موفقیتهای
تامه حاصل کردند . تنها (اوبوس ) نام يك قسمی از کله های بسیار سنگین و بزرگ
را از خارج تدارک میکنند دیگر هر نوع تفنگ های ماشین دار، و هر نوع مرمیات
— یعنی کله های توپچی، و باروت دود دار و بی دود و دیگر همه احتیاجات اسلحه
اردو در داخله مملکت حاضر و ساخته میشود .
حیوانات
هر انقدر که افراد اردو و دسته های کشتی جنگی ژاپان مکمل و شایان تحسین
است همانقدر در باب حیوانات پس افتاده اند . اسپ در ژاپان يك چند عصر
پیشتر داخل شده میباشد که اگر چه در محاربات — یعنی جنگها و در وقت صلح
استعمال شده است لاکن نظر به تشکلات طبیعیه مملکت — یعنی پستی و بلندی
و دریا و صحرا و کوهها و وادیها و جوی ها و جنگلها و جزیره ها و بحر ها و غیر هم
درين ملك این حیوان مبارك دائماً بيگانه مانده است . بسببیکه مملکت همگی
کوهستان میباشد و چراگاه های بسیار فراخ را مالك نیست برای حیوانات


صحیفه ۸۹ محاربه روس و ژاپان جلد اول

خودرا که کافلی خوبی را موجود نیست. اوروپائیانیکه در ژاپان مقیمند دانه و علوفه اسپان خود را از امریکا با آوردن مجبورند. همه کوه ها با درختان سبز و خرم (بانش) پر است و زمین ها و وادیها با باغچه های میوه و کشت زارهای برنج مستور است. بناء علیه در خصوص معیشت حیوانات مشکلات عظیمه پیش میشود. اما با وجود اینهم ژاپان ها در خصوص کامل کردن این نواقص خود دائما سعی و کوشش میورزند و اسپان جنس اعلی را از دیگر مملکت ها آورده بر اصول و شرایط فنبه برای اصلاح و فراوانی جنس اسپ همیشه صرف سعی و همت میکنند.
حیواناتیکه بجهت سفر جنگ اردو لازم است در وقت حضر بحسن رضای صاحبان آنها در هر هر طرف مملکت تعداد و ثبت دفتر های عسکری شده نسبت به بزرگی و جسامت های آنها بر صنفهای مختلفه بخش و تقسیم میگردد، و در وقت سفر بواسطه دایره های فرقه ها جمع و کرد آورده میشود.
هیچ شبهه نیست که ازین نواقص جنس اسپ صنف های رساله ناقص میماند. بنابر این در ژاپونیا قطعات جسیمه رساله - یعنی فرقه های مستقل سواری موجود نیست. در محاربه خدمات استکشافات -- یعنی کشف کردنها و خبر گرفتن احوال دشمن - اکثر بر صنف سواری منحصر است. از انرو در خصوص اگرچه ناقص بودن اردوی ژاپان وارد خاطر میشود ولی این نواقص هر گاه در اردوهای اوروپا باشد موجب اندیشه کلی شمرده میشود، حالا نکه در آسیا احوال به این صورت نیست چونکه در آسیا خدمتهای کشف کردن و معلوم کردن احوال دشمن از اوروپا سراسر بدیگر گونه افتاده است. در نزد اقوام آسیا خدمت استخباریه مکملی موجود است که آنهم مقارنت جنسیه - یعنى يك جنس بودن شأنست بنابر این هر قسم احوال و حرکات اوروپائیان را که دشمن مشترک میپندارند بهمدیگر خود به بسیار زودی خبر میدهند.


صحیفه ۹۰
محاربه روس و ژاپان
جلد اول

ژاپانها درین محاربه اخیره از جاسوس‌های حرب خود بیشتر از عسکر سواری خود فایده دیده‌اند. بواسطه جاسوس‌های حربی چینیان و ژاپونیا ئیکه پیش از جنگ بهر هر طرف «قوره» و «مانچوری» فرستاده بودند بر هر گونه حرکات و ترتیبات خصم بوقت و زمان معین معلومات مکمله و اخبارات مفصله گرفته‌اند.

یکی از مشاهیر امراء عسکریه المان جنرال [باترون] در حق احوال عسکریه ژاپان تحقیقات و موشکافیها ئیکه اجرا کرده چنین میگوید:
«در اثنای تعلیم و قواعد يك الای سواری ژاپونی حاضر بودم. تعلیم افراد رساله ایشان را در هر قسم حرکات و تبدیل نظام، واخذ استقامت — یعنی يك رنگ ایستادن آنها را بصورت بسیار مکمل موافق تعلیم نامه عساکر سواری المان یافتم.»

(امر، وافسری)
کوماندان — یعنی سر افسر بزرگ اردوی ژاپون خود حضرت میکادو ست. ولاکن در محارباتیکه تا بحال وقوع یافته خود او بالذات بر فتن در دار الحرب لزوم و احتیاج ندیده است، و در هيچيك از محاربات مذکوره ژاپونیا را ترك نکرده است. تنها در محاربه چین که پیش ازین محاربه بوقوع آمده بود قرار گاه دایمی خود را ترك کرده به «هیروشیما» آمده بود و بر سوقیات — یعنی عسکر رانی و نقلیات — یعنی بارکشی قطعات عسکریه از انجا نظارت و نگرانی کرده اند.

در معیت — یعنی بهمراه مشار الیه بصفت مشاوره ۳ جنرال بزرگ که رتبه های شان با همدیگر مساوی و برابر است موجود میباشد که آنها «ناظر حربیه» و (رئیس ارکان حربیه عمومیه) و [مفتش معارف عسکریه] هستند.
نظارت حربیه بروجه ذیل برپنج قسم جدا شده است:
«اول» — قسم اصلی.


صحیفه ۹۱ محاربه روس و ژاپان جلد اول
«دوم» – قسم پیاده و سواری .
«سوم» – قسم توپچی .
«چارم» – قسم استحکام .
«پنجم» – قسم لوازم – یعنی کدام و لوازمات عسکری .
(مفتش تربیه و معارف عسکریه)، مکلف است بر اینکه در خصوص تعلیم و تربیه اردوهای و کوشش ورزید که آنرا بمرتبه کمال و درجه عال العال برساند . همه مکاتب عسکریه ئیکه ذکر شد باین اداره مذکور مربوط ست .
[ارکان حربیه عمومیه] بر چهار شعبه منقسم است :
«اول» – مدافعه مملکت .
«دوم» – سفر بری – یعنی سفر جنگ .
«سوم» – تفتیش احوال عسکریه اردوهای بیگانه و ایستانستيك .
«چارم» – جمع کردن اوردو و راندن آن .
در زیر اداره رئیس ارکان حربیه غیر ازین چهار شعبه يك مکتب «ارکان حربیه» ، و يك «دایره تاریخ حرب و خریطه – یعنی نقشه جنگ» ، و هشت [آتشه میلیتری] – یعنی افسران جنگی که در نزد سفارت خانه های ژاپون در دول اجنبیه میباشند موجود است . دایره ارکان حربیه ، از نظارت حربیه جدا و مستقل است .
جنرال «بانژو» ی المانی در تالیف خود که پیش ازین محاربه نوشته است در باب احوال اکابر رجال عسکریه ژاپان چنین مینگارد :
« در معیت میکادو يك هیئت عسکریه تشکیل میکند که اعضای آن عبارت از رئیس ارکان حرب مارشال «اویا ما» و مفتش معارف عسکریه قونت «نوژو» و کماندانهای سیزده فرقه موجوده میباشند . در رفاقت رئیس ارکان حربيه يك وکیلی نیز موجود است .


صحیفه ۹۲ محاربه روس و ژاپان جلد اول

مارشال اویاما که شصت و پنجساله میباشد و در محاربه سابقه چین کاندانی
يك اردوی مستقله را ایفا کرده، و هنوز هم قوی البنیه و خیلی جوان و
توانا دیده میشود بعد از وفات معاون خود جنرال «تامورا» که لیاقت و اقتدار
او در محفلهای عسکری المان خیلی معروف است استعفانامه خود را بحضرت
میکادو تقدیم نمود. و عرض کرد که خود او پیر شده است بجای او والی (قور
موز) جنرال [قوداما] را مقرر فرمایند. اما امپراطور از بنده صادق و
تجربه دیده خود جدائی نخواسته در خصوص ماندنش در موقع ماموریت
خود خیلی اصرار کرده است. و جنرال قوداما را بوکالت ریاست ارکان
حربیه تعیین کرده است.
«در میان ژاپان ها مارشال اویاما مالك يك سیمای مهیب و وجود جسیم تنو
مندی میباشد که نمونه افراد قبایل قدیمه ژاپون رانشان میدهد. جنرال
[قوداما] برخلاف مارشال اویاما خیلی وجود نازک چست و چالاك را مالك
است و شکل و چهره اش نیز بمردمان اسپانیا مشابهت دارد. و خیلی پرو
قار و جدی میباشد. نظر شدیدش بر متانت فکریه و طبعیه اش دلالت میکند.
در اوایل مدت اقامتم در ژاپونیا با مارشال (اویاما) معارفه و شناسایی پیدا
کردم ولی با جنرال [قوداما] خیلی دیر بعد ملاقات کردم. اگر چه هر
دوی ما بملاقات همدیگر و بیان کردن افکار خود را بیکدیگر آرزوی شدیدی
داشتم ولی فرصت ملاقات دست نمیداد. تا آنکه در يك مهمانی عسکریه بر
میزان خوری به پهلوی همدیگر تصادف نمودیم ولی چون من زبان ژاپونی
و او هم زبان اروپائی را نمیدانست هیچ بر گفتگو با همدیگر کامیاب نشدیم.
ولی بواسطه بعض افسران ژاپونی که بزبان المانی و فرانسوی تکلم میکردند
تايك درجه بگفتگو موفق شدیم. و اینقدر دانستم که در حضور يك جنرال
نادرالوجود بسیار قیمت داری میباشم. دیگر رفقای سلاح او نیز در حق


صحیفه ۹۳ محاربه روس و ژاپان جلد اول

مشار الیه بهمین فکر و مطالعه میباشند و حضرت امپراطور نیز باو خیلی اظهار محبت و توجه دارد .
«ناظر حربیه اگرچه مانند المانیا در اثنای حرب فعلاً با یفای خدمت مکلف نیست ولی از وظیفه های همه مامورین عسکری در زیر باز خواست میباشند . ناظر حربیهٔ حالائی جنرال (تراعوچی) وظایف خدمت خود را بکمال درایت و فطانت اجرا می نماید. عروج کردن اردوی ژاپون باین مرتبهٔ بلند مکملیت محضاً از سعی و کوشش مومی الیه حاصل شده است و درین خصوص يك حصهٔ بزرگ شرف و افتخار باو راجع است .
«جنرال [تراغوچی] از افسرانیست که در فرانسه اکمال تحصیل کرده، و بصفت آتشه ملیتر بسیار سالها در فرانسه اقامت کرده، و در اثنای این مدت اقامت خود در خصوص هرگونه احوال و تشکیلات عسکریهٔ فرانسه تحقیقات و تدقیقات اجرا نموده است .
«تذکار شناسائی من با این جنرال صاحب فضل و عرفان موجب فخر و سرور دایمی من است. ناظر حربیه نیز مانند دیگر ناظرها يك معاونی دارد که نام آن جنرال (ایشی موتو) است . مومی الیه نیز در فرانسه اکمال تحصیل کرده و بزبان فرانسوی فصیح تکلم میکند . این جنرالهای که مذکور شد با ناظر بحریه و چهار جنرال دیگر در زیر ریاست امپراطور [يك مجلس حرب] تشکیل میدهند . »

اوصاف عساکر و افسران ژاپان

نفرهای عسکری ژاپون فطرتاً عسکر، و بافراط صداقت حکمدار خود متخلق، و بسیار شجاع و فداکار، و بهر نوع مشقت و اضطراب های حربیه متحمل میباشند . اگرچه صنف [سامورای] ـ یعنی صنف جنگ آوران که از زمانهای قرون وسطی تا به سی سی و پنجسال پیش ازین مو


صحیفه ٩٤ محاربه روس و ژاپان جلد اول

جود وشهرت شعار بود و حالا از میان برداشته شده است ، اما بعض افکار وعادات صنف مذکور تا بحال باقی میباشد . واليوم اکثر افسران ژاپون بخیالات وافکارات جنگ آورانه وقهرمانانه آنها خیلی رعایت کار ومفتون میباشند. اردوی ژاپون مانند اردوی همايون عثمانی همه صنوف مختلفه آن باصول وقواعد حربی المان تعلیم و تربیه میشوند .
اساس تعلیم نامه های عسکری ژاپون تعلیم نامه های المان است. ويك کم از تعلیم نامه های فرانسیس نیز در ان موجود است .
جنرال « پانزون » که از مشاهیر افسران المان است در يك اثر تالیف خود از تعليم وتربيه عسكريه ژاپون بحث رانده میگوید :
« قطعات عسکریه ژاپون خیلی مطابق بر اصول عسكريه المان تعليم میشوند . يك روز در میدان تعلیم عساکر پیاده بنابر دعوت بعض افسران ژاپونی حاضر شده بودم ، غيرت ، واقدام ، وجدیتیکه در اثنای مدت تعلیم از افسران و عساکر ژاپونی مشاهده کردم يك حس احترام و تحسین بزرگی در باره آنها در دلم حاصل گردید . على الخصوص در زیر تابش بسیار شدید آفتاب حرکات اردو که بقدم های موزون اجرا می گردید و همه اسباب و تجهيزات آنها نیز مکمل بود بی آنکه استراحت بکنند ساعت ها را بحركات تعليم وقواعد بسر میآوردند که باین مهارت فوق العاده افراد خیلی متحیر و ممنون شدم.
«بعد ازان که تعليم يك چند ساعت دوام نمود تو لی ها در حالتیکه هیچ آثار تعب و مانده گی در انها دیده نمیشد بجوتی های خود عودت کردند . در تعلیم انداخت در ايشان يك سكونت و اعتدال فوق العاده و در نشان گرفتن و انظباط آتش - یعنی ( اوور ) ، آثار مهارت بسیار مکمله مشاهده نمودم . و الحاصل در تمام اردو از جنرال گرفته تا یکنفر همه بيك فکر تعرض و استيلا مشحون بودند . »
حیوانات صنف سواری بدرجه مطلوب نیست اما صنف توپچی در


صحيفه ۹۵ محاربة روس و جاپان جلد اول

درجه مکملیت سزاوار هر گونه مدح و ستایش میباشد. در محاربه [۱۹۰۰] با چین ژاپونیان مانند پلنگ ها جنگ کرده اند، حتی در محاربه های شب بيك شوق و هیجان غریبی هجوم می نمودند علی الخصوص در هجومهای سر نیزه ـ یعنی (برچه يك دوا کری) دایماً موفق و کامیاب شده اند. در محاربة «په یچانغ» عساکر پیاده ژاپون فوق العاده کسب تمیز کرده و بسایه دلاوری آنها آن محاربه نتیجه پذیر موفقیت گردیده است. اردوی متفقین هجوم بردن را برای روز دیگر گذاشته بودند و بر این اصرار میکردند، اما ژاپونها در شب هجوم برده قوت و مقاومت چینیان را محو و باطل کردند.
در محاربه [تی یه ن چین] لشکر کندن کار ژاپونی بر دروازه يك شهری که از طرف چینیان بصورت عنادانه و فداکارانه مدافعه میشد هجوم برده دروازه آنشهر را بر هوا کرده اند واز پی آن افراد پیاده ژاپون به سرعت بفرقه از ان دروازه داخل شده برای دیگر عسکر ره کشای ظفر شدند.
تحمل عساکر ژاپون بزحمت های حربيه بيك درجه حیرت افزائیست. یکی از اطبای روس که بعضی مجروحین عساکر ژاپون را مداوات کرده بود در راپورت خود متانت و تسلیمیت خارق العاده ژاپونها را به زبان بسیار تحسینی یاد کرده است چونکه از زبان هيچ يك مجروح ژاپونی آه و ناله الم و اضطراب درد های زخم شنیده نشده است.
حالا از درجه استعداد ولیاقت امرا و ارکان عسکریه ژاپون که قطعات جسیمه عسکریه را سوق و اداره میکنند بحث کنیم: ـ در عموم افراد و افسران ژاپان برای افزونی و توسیع معلومات يك هوس وتشنه گی فوق العاده نمایان می شود. علی الخصوص آرزوی وقوف پیدا کردن بر لسانهای اوروپا در میان ایشان آنقدر افزونی کرده است که الیوم در دوایر نظارت ارکان حربیه اکثر بزبانهای المانی و کمتر فرانسوی تکلم و گفتگو می شود.


صحیفه ٩٦
محاربه روس و ژاپان
جلد اول

شاگردان مکاتب حربیه مجبورند بر اینکه یکی از زبانهای المانی و یا فرانسوی و یا چینی و یا روسی را مکملاً بیاموزند. زبان انگریزی تنها در « مکتب بحریه » تدریس و تعلیم می شود. باین سبب افسران ژاپون هر گونه ترقیات معارف عسکریه اوروپا را بصورت منتظم تعقیب و پیروی میکنند. علی الخصوص آثار و مؤلفات عسکریه المان را پی در پی بزبان ژاپونی ترجمه میکنند. در اردوی ژاپون برای مؤلفات عسکریه خواهش زیادی موجود است. هر افسر، آثار عسکریه که طبع و نشر میشود آنرا به کمال دقت میخواند.
همه وسایطی که در اردوی المانها برای بسر رسانیدن کوماندان مستعمل است در اردوی ژاپون نیز همۀ آنها عیناً آن اجرا میشود:
تعلیم ها وقواعدها، تطبیقات - یعنی مطابق کردن سفریه و تعبیه، یعنی - جنگدادن و یورش های سواری، سیاحت های ارکان حربیه، تطبیقات نقشه های جنگ، بازیهای حربی وغیرهم از مشاغل هر وقته افسران ژاپون است.
اراضی مملکت ژاپون برای مانوره های بزرگ عسکری مساعد نیست ابهذا در کانون اول هر سال يك فرقه يا دو فرقه عسکری مانوره بزرگ اجرا مینمایند. فعالیت و درایت افسران ارکان حربیه ژاپون سزاوار هر گونه مدح و ستایش است. اکثر این افسران در مکاتب عالیه عسکریه المان و فرانسه اکمال معلومات کرده اند و همۀ دار الحرکات حربیۀ او رو پا را گردش کرده در حق محاربات سالفه تتبعات و تطقیقات جدی اجرا نموده اند.
تاریخ حربی که از طرف ارکان حربیه ژاپون در خصوص محاربه های « ١٨٩٤ » و «١٨٩٥» تألیف و نشر شده است اکثر بزبانهای اوروپا ترجمه شده است. و درین سنه های آخر بسیار آثار قیمت دار مفید برای هر هر شعبه و عسکریه بوجود آورده شده است.


صحیفه ۹۷ محاربهٔ روس و ژاپان جلد اول

دایرهٔ ارکان حربیهٔ ژاپون در وقت حضر برای وقت سفر جنگ هر گونه
خصوصات و لوازمات حرب را مکملاً ترتیب میدهند که در وقت سفر بکمال
انتظام و مکملیت حاضر و آماده میباشند که درین سفر حرب مانچوری و دیگر
اسفار سالفه سرعت و مکملیت عساکر ژاپون که بدار الحرب سوق و نقل
شده اند فعلاً ثابت شده است . چونکه همه اسباب نقلیات و سوقیات عسکریه
بی دبدبه و قیل و قال بکمال سکونت و انتظام حاضر و آماده شده بود ،
و در زمان اعلان حرب همه آثار فعلیهٔ این سعی های جدیه و ساکنانه دفعتاً انکشاف
کرده اینقدر نتایج مشعشعه دار برا استحصال کرده است .
حضرت میکادو بمجردیکه امر سفر محاربه را عطا نمود امر مذکور در
همانروز بهمه اطراف مملکت بر لوحه های بزرگ نوشته شده در جاهای بلند
آویخته شد و جملهٔ افراد احتیاط و ردیف که آنرا دیدند بچنان سرعت و استعجال
در زیر سلاح در امدند که موجب حیرت عالمیان گردید .

تربیهٔ عسکریه

در نظام نامه ها و قوانین عسکری بری و بحری ژاپونیا غیر از قواعد و
تعلیمات عسکریه يك قسم تعلیم نامهٔ مخصوص دیگری نیز موجود است که آنرا «تربیهٔ
عسکریه» مینامند. از ین تعلیم نامه مقصد آنست که افراد عسکریهٔ بریه و بحریه را
فضائل اخلاقیه و کمالات انسانیه بیاموزانند .
و غیر از ین «قانون نامهٔ اخلاقی»، «غونجین» نام يك قانون نامهٔ دیگری
نیز برای افراد عساکر مذکوره موجود است که این قانون نامه در وقتیکه تنسیقات
— یعنی نظام بستن عسکریه اجرا گردید و مکلفیت — یعنی زیر تکلیف آمدن به
عسکریه اعلان و اشتهار شد از طرف امپراطور نشر و دستور العمل گردیده است .
درین قانون نامه بعد از آنکه صفحه های مختلفهٔ تاریخ عسکریه را نقل و


محاربه روس و ژاپان
جلد اول

حکایه میکند و از احوال بجا آوردن خدمت و وظیفه ژاپونها را در قرنهای قدیمه که در اردوی عسکری بچه صورت بود، و باز در قرنهای وسطا صنفهای ممتازه عسکریه بچه شکل درامد، و باز بنابر چگونه سببها به این شکل حاضر حالایی تبدیل و تغییر یافت؟ بحث و بیان میراند.
درین قانون نامه «میکادو» میگوید:
«ای جنگ آوران دلاور! همه شما بدانید و آگاه باشید که من کوماندان یعنی افسر شما میباشم.
شما را مانند دست و پای خود میدانم. بقوت و غیرت شما امیدوار و آسوده خاطر میباشم. شما نیز بمقابل این حکمدار، خودتانرا مانند سر و چشم خود بدانید. چونکه رابطه های اساسیۀ یکوجودی را در مابین ما و شما همین مسئله قوت و محکمی میبخشد.
«برای محافظۀ شان و شرف دولت مالازم است که عسکر ما وظیفه و خدمت خود را بجا آرند. هرگاه عسکرها در خصوص بجا آوردن وظیفه ها و خدمتهای که به ایشان محولست همه قوتهای ظاهری و باطنی خودشانرا حصر و متوجه نمایند، سطوت و شوکت عسکریه ژاپونیا زیاده میشود، و قدر و شرف مملکت می افزاید؛ و قوم ژاپون به سعادت و رفاهیت دایمی مظهر صلح و آسایش میشود. بنابرین درین خصوص شما را بعضی وصیتها و یاد آوریها میکنم:
«اول – فکر و مقصد یگانه عسکرهای ژاپون میباید که در خصوص صداقت به حکمداران خود شان به درجۀ اعلا و مرتبۀ قصوا واصل شوند.
«دوم – همه عسکرها میباید که مجمله آداب و احکام عسکریه بشدت تمام رعا یت و عمل نمایند.
«سوم – افراد عسکر میباید که بجسارت و شجاعت حقیقی و صمیمی خود را موصوف کنند.


صحيفه ۹۹
محاربه روس و ژاپان
جلد اول

«چارم - عسکر، بباید که بر قوت خودشان اعتماد تمام داشته باشند.
«پنجم - در هر خصوص، بباید که بر حد اعتدال حرکت کنند .»
این پنجفقره هر یکی جدا جدا بصورت بسیار مفصل شرح و تفسیر شده مربیان و معلمان معنی حقیقی آنها را بهر کس بدرجه که یقین حاصل کنند به بسیار خوبی و درستی میفهمانند، و عمل کردن آنرا بهر کس جدا جدا تنبیه و یادآوری میکنند.
در يك قطعه عسکریه ژاپون هنگامیکه افراد جدیده - یعنی نفریهای نوی میآیند اول کاری که افسران بعمل میآرند به آنها فضائل اخلاقیه را به بسیار خوبی می فهمانند و به خیلی درستی میآموزانند.
متن قانون نامه اخلاق را افسران و افراد همه گی حفظ و از بر کرده اند، و همه شان برین طرز تعلیم و تربیه شده اند.
اینست که همین مسئله واضح و روشن میسازد و معلوم میشود که از آغاز حرب تا به انجام آن در خصوص بجا آوردن اوامر حکمدار خودشان چرا اینقدر فداکاری و غیرت و حمیت اظهار کرده اند؟
در ژاپونیا پادشاه، وطن، ملت کلمه ها ایست که يك معنا را شامل میباشد، بناءً علیه در نظر يك ژاپونی این هر سه کلمه از همدیگر جدا جدا معانی ندارد بلکه جمله آن به نفس خود حضرت میکادو قائم و در شخص خود او جمع و ممزوج شده میباشد.
میکادو برای سعادت و ترقی، و یادآوریهای ماضی، و امیدهای استقبال ژاپونيا يك تمثال مشخص و مجسم ایست. در خصوص محبت و صداقت به حکمداران شان همۀ ژاپونیان به اوج اعلا بالا برآمدن را یگانه آرزو، و نخستین مقصد میدانند. اینست که سر و حکمت اینسخن که ژاپونها در ميان يك ربع عصر کمالات مدنیه «۹» عصرنی اور وپائیانرا بدست آوردند، و در هر شعبه


صحیفه ۱۰۰ محاربه روس و ژاپان جلد اول

علوم و صنایع خارقه ها و بدیعه ها بروی کار آوردند، و علی الخصوص در حرب
اخیر غیرتها و شجاعتهای حیرت رسانی ظاهر ساختند در همین نقطه عالیه
مخفی و پنهانست .
ژاپونها که تاریخ عالمرا بکمال جدیت و از روی حقیقت خوانده اند به این
يك به درستی علم آورده و آموخته اند که عثمانیان این همه فتوحات عظیمه که
تاریخ اساس دادن ملیه خود شانرا بدان آراسته اند و رشك رسان دیگر اقوام
شده اند سبب آن دگر هیچ چیزی نیست مگر اینکه در راه صداقت و محبت
پادشاهان خودشان فدای جان نموده اند .
تأثیرات بسیار عالیی محبت پادشاه را بخوبی و درستی دانستن و شناختن
آنوقت میسر میشود که انسان یکدو ساعت عمر خود را در میان عالم عسکری
و نفریهای لشکری بگذراند ! و یا آنکه یکبار در فكر وخيال يك نفر عسكرى
توجه باید کرد که در زیر تابش آفتاب گرم ، شدت نما و یا در زیر بارش برف های
زمهریر آسا بر سر تالاقهای کوه های سخت و بلند برآمده بسینه دشمن کله
و یا سر نیزه برساختد در آنوقت و همانلحظه بسوی حسیات ضمیر و خاطر آن نفری
دقت و هوش باید کرد !
چیزیکه این نفر را به هیبت يك شير غران نشان میدهد، و تمام ذوق و لذت
حیاترا فراموش او میکند، و در پیش تأثیرات هوائیه و تهلکه های متنوعه او را
بی پروا میدارد بجز محبت شدید به پادشاه دگر هیچ چیزی نیست .
تنها عسکرها ، نی ، بلکه همه عثمانیان باطاعت اولی الامر دینا مكلف
میباشند ازانرو بحکممدار معظم خویش در خصوص صداقت و محبت نمونه بی
نظیر تمامی ملل و اقوام دنیا شده اند .
اين يك معلوم همه گان است که در حرب ، بلکه در هر کار، رسیدن بمقصد
اساساً تابع تاثير دو قوت مشترك میباشد : یکی ازین قوت ها اسباب مادی


صحیفه 101 محاربهٔ روس و ژاپان جلد اول

- یعنی صوری و دیگری اسباب معنوی ست. همه معلمین عسکریه برین يك قائل هستند که در حرب دائماً قوت های معنویه از قوتهای مادیه زیاده تر تاثیرات می بخشد. بنابر این اگر قوای مادیه - یعنی طوپ، وتفنگ، و اسپ، و دیگر همه تجهیزات عسکریه بخوب وجه مکمل و تمام باشد ولی قوتهای معنوی آن ضعیف بود در اجرای کارهای عسکریهٔ اینچنین اردو همیشه نتیجه های بد و ناقص حاصل میشود. و اگر اسباب حربي يك اردو، با اخلاق و قوتهای معنوی آن مکمل و تمام باشد به مقصد فتح و ظفر زودتر میرسد.
اینست تاریخ اقوام !.. اینست ژاپونیان دیروزه !..
بلی، بلی! چیزیکه صنعتهای عسکری ژاپونیها را باهمدیگر ربط داده، وقوتیکه آنها را برین همه فتوحات و مظفریات موفق و کامیاب نموده صداقت، ومحبت، و اطاعت، پادشاه است که اینهم از آداب و فضائل معنویهٔ عثمانیان ژاپانیان میباشد.
درنجا يك دو شعر کوماندان [هیروزه] که پیش از وفات خود در اثنای تشبث سد مدخل «پورآرتور» گفته، و بزبان انگلیسی ترجمه شده است بزبان خود نقل و ترجمه میکنیم:
«قرض و دین که به حکمدار خود داریم مانند وسعت و بزرگی قبهٔ آسمان بی پایان است!
«قرض و دین که از مملکت ما برماست بقدر عمقهای بحرهای محیط نامحدود است.
«اینست که حالا وقت آن رسیده كه بيك جان فدا کردن از همهٔ این قرضها بيك بارگی رهایی می یابیم!
«پس لازمست که نه نشینیم، و در ادای قرض خود غیرت و همت ورزیم».
(خوراك مقرری روزانهٔ ژاپونیها)

بنا بر احکام مذهب «بودا» ذبح حیوان در نزد ژاپونیها جائز و روا نیست.


صحیفه ۱۰۲ محاربه روس و ژاپان جلد اول
لهذا اکثرشان سبزه خوار میباشند. غذای یکروزه اهالی ژاپون در صد
[۷۵] ازینقرار است:
۱۲۰۰ گرام برنج و گندم و جو بهم آمیخته.
۳۰۰ گرام بیخها.
۱۵۰ گرام سبزه باب گوناگون.
٤۰۰ گرام طورب خشك شدۀ ژاپون.
۱۰۰ گرام طورب شور.
٢١٥٠ جمع همه.
و غیر ازینها بقدر يك جاينك چای هم مینوشند. اما چون دیدند که
این غذا برای قوت عسکر کفایت نمیکند بنابر مجبوریت «۲۰۰» گرام گوشت
و ماهی خشك نيز براى خوراك روزانه هر نفری عسکر داخل و مقرر کردند.
هر نفر عسکر یکروزه خوراکه خود را در حالت سفر با خود میبردارد ،
خوراکه سه روزه آنها در میان سنگین بار آلای با ارابه های سبک نقل داده
میشود . در سنگین بار فرقه ها نیز چهار روزه خوراکه هر عسکر نیز مو
جود است . مانند اردو های او رو پا در پس اردو های ژاپون گله های
حیواناتیکه گوشت آنرا میخورند ، و داشهای نان پزی سیار موجود نیست.
ژاپونها به عسکر خود بجای نان « پکسیمات » — یعنی نانهای خشگشدهٔ
کلفت میدهند.
حیوانات عسکری ژاپونها کاه شالی و جواری میخورند. قافله های اردو
به ارابه های بسیارسبك نقل میشود ه عساكر نقلیه آنرا بکمال سهولت در
زمینها و حتی کوهسارها میرانند . حیوانات ارابه کش نقلیه از اسپان
[ مغولستان ] انتخاب شده است که خیلی قناعتکار و توانا میباشد .
بسایه این تشکیلات اردو، فرقه های عساکر ژاپون بسرعت تمام میتوانند


صحیفه ۱۰۳ محاربه روس و ژاپان جلد اول

که اردوی دشمن را از پس و پیش و چپ و راست احاطه بتوانند .
والحاصل عساکر ژاپون نیز مانند عساکر عثمانی بسبب قناعت و تحملی که دارند بکمال سرعت و سهولت حرکات عسکریه خود را اجرا میتوانند نمود.

(تقسیمات وقت حضر اردوی ژاپون)
نه فرقه پیاده در جزیره [نیپون] مقیم میباشند که آن نه فرقه عبارت ازینها ست :
خاصه فرقه ٤ فرقه
۱ فرقه ٥ فرقه
۲ فرقه ۸ فرقه
۳ فرقه ۹ فرقه
۱۰ فرقه

فرقه [ ٦ ] وفرقه [ ۱۲ ] در جزیره [کیوشیو] ، وفرقه [ ۱۱ ] در جزیره «شیقوق» ؛ وفرقه [ ۷ ] در جزیره (حاقودانه) میباشند .
جزیره « نیپون » برسه منطقه عسکریه منقسم است :
فرقه « خاصه » وفرقه [ ۱ و ۲ و ۷ ] در منطقه شرق ، و فرقه « ۳ و ٤ و ٩ » در منطقه مرکز میباشد . باقی فرقه ها در منطقه غرب است . قوماندانها یعنی افسران اینفرقه ها رتبه و منصب [ مار شال ] را که به اصطلاح ترکی « مشیر » و به اصطلاح اینجا [ نائب سالار ] است دارند . این قوماندانها میباید که در داخل منطقه خود فرقه ها را دائما برای جنگ حاضر و آماده داشته باشند، و اسباب مدافعه و محافظه منطقه خود را همیشه در پیش روی هر گونه هجوم ها و تعرضهای ناگهانی دشمن کامل و مهیا داشته باشند ، و از همه اینها در زیر بازخواست میباشند .


صحیفه ١٠٤ محاربه روس و ژاپان جلد اول

نظر به این تقسیمات، قسم کلای اردوی حضری در جزیره «نیپون»
ساکن میباشند. همه فرقه ها، و جمله قطعات رساله، و توپچی، و
استحکام، و نقلیه بر موقعهای راه های آهن منطقه های خود موجود اند
تا آنکه بزودی مهیا و آماده حرکت باشند. دور ترین الایی که از خط راه
آهن ساکن هستند مسافه آن بقدر « ١٢٠» کیلو مترو می آید.
فرقه « ٧» که در جزیره ( حاقودانه ) میباشد همه آنها در (آشیغاوا)
نام موقع میباشند ؛ تنها يك الای پیاده به طرف [سابو رو] کشیده شده
است اینفرقه بيك حال و وضعیت هستند که اگر از طرف دشمن به بر آور
دن عسکر تشبث شود بکمال سرعت مقابله ومدافعه بتوانند نمود .
ازنه فرقه پیاده که در جزیره [نیپون] میباشند فرقه «٨» در منتهای
شمالی جزیره؛ و فرقه (٢) در «سندای» و حوالی آن؛ و فرقه «خاصه»
بافرقه [١] در «توکیو» وحوالی آن؛ و فرقه (٣) در «توغایا» در سوا
حل بحر محیط كبير ؛ سه فرقه در سوا حل دریای داخلی ؛ فرقه (٤) در
«اوزاقا» ؛ فرقه [١٠] در (هیمه جی) ؛ فرقه «٥» در [هیرو شیما] و
حوالی آن ؛ فرقه [٩] در ساحل بحر ژاپون در «قا نازاوا» و (چوروفا)
و حوالی آن میباشند که جمله آنها بر راه های آهن «سوق الجیشی» مقیم
ومها هستند .
در وادی «قای» که در جوار (توکيو) است لولهای توپچی ورساله
های مستقل اقامت میکنند .
قسم اعظم فرقه [١١] که در جزیره «شیقوق» است در ساحل در
یای داخلی ؛ و تنهايك الای آن در جهت بحر محيط كبير میباشند .
یکی از دو فرقه پیاده که در جزیره [كيو شيو] است فرقه «١٢» در
ساحل آبشای (سیمونا زاکی) در موقع «قوقورا» میباشند . از ینفرقه


صحیفه ١٠٥ محاربه روس و جاپان جلد اول
بعضى مفرز ها بجهت ساحل غربی کشیده شده است . فرقه ( ٦ ) در ساحل
بحر ژاپون در [قوما موتو] نام موقع میباشد که در طرفهای سمتهای جنوبی
و [ناغازاکی] بعضی مفرز ها از ان کشیده شده است .
بسبب اینگونه تقسیم هم محافظه و مدافعه مملکت، و هم براى يك حرب تعرضی
اردوى ژاپون بسرعت و چابکی تمام جمع آماده بحرکت افتاده میتوانند .
( تقسیمات سفر جنگی اردوی ژاپون )
هنگامیکه (سفریر) - یعنی سفر حرب ظهور کند قوهٔ حضریه اردوى موظف
به سه مثل آن بالا میشود. بسبب كوتاهئ مسافه ها ، وموجود بودن قطعات
عسكريه در حوالی خطهای راه آهن، و مجبوری بودن خدمت عسکریه حرکات
سفر جنگی اردوى ژاپون بی آنکه به هيچ يك مشكلاتی برخورد بکمال سرعت و
انتظام اجرا میگردد .
تمام مملکت بر «٢٦٠» «دائرهٔ قرعه» - يعنى مجلس لشكير گيرى منقسم است.
افراد صنف احتیاط سه روز بعد از عطا شدن امر سفر حربی، در دائرهٔ
آلائيكه بآن نسبت دارند خود را برسانند ، واز انجا در هما نروز واگر بسیار
دیر شود روز دیگر بهمه حال به قطعه های عسکریه که مقرر هستند ملحق میشوند.
اما مشکلات یگانه که در سفر جنگ پیش میشود تدارک کردن اسپ و بارگیر است .
چونکه در هر «١٠٠٠» كيلو متروی مربع « ٣٣ » بارگیر میرسد لهذا در مملکت
ژاپون بدرجهٔ کفایت بارگیر پیدا نمیشود .
سفر جنگ، وجمع آورى، وحركات اردوهای ژاپون وروس كه در ينجرب
بوقوع آمده بعدازین در بحث مخصوص آن بصورت مفصل بیان خواهد شد.
§ جمع آورى ، وبر اور دن بخشكه §
جمع آمدن اردوی ژاپون ، یا برای مدافعه مملکت پیش میآیدو آن «حرب
تدافعی» میباشدکه در انحال بجاهای مهم «سوق الجيشی» از روی پلان - یعنی


صحیفه ١٠٦ محاربه روس و ژاپان جلد اول
نقشه جنگ ارکان حربیه سوق ورسانیده میشوند. ویا آنکه برای جنگ بدیگر ممالک میبرایند و آن «حرب تعرضی» میباشد که در اینحال بجاهای لازم ساحلهای مملکت برای سوار شدن به واپورها — یعنی کشتیهای بخاری نقلیه جمع و گرد میآیند. خطهای راه آهن مملکت را محض برای سرعت جمع و گرد آمدن همین دو مسئله ساخته اند .
دسته کشتی های تجارت بحریه ژاپون که « ٩٨٠ » واپور ، و « ١٧١ » کشتی بادبان دار ، و « ٤٠٠٠٠٠ » کشتی ماهیگیران که بقدر سه و نیم ملیون نفوس مردم ماهیگیر دارد . بعد از انکه دسته کشتیهای تجارت بحریه مذکور کشتیهای مددرسان خود را برای دو نمای حرب جدا نماید خوبترین واپورهای پوسته — یعنی داک خود را چنان مهیا و آماده داشته اند که دو فرقه پیاده را با جمله قطار و قافله اش بيك دفعه و يك حركت نقل بدهند .
— وار کردن قطعات عسکریه را به کشتیها یا از يك لنگرگاهی از لنگرگاههای هر یکی از جزیره های موجوده اجرا میشود ، یا از لنگر گاههای متعدد همان جزیره .
در اینسفر حرب سنه « ١٨٩٤ » و « ١٨٩٥ » ، لنگرگاه « هیرو شیما » بندر سوقیات — یعنی عسکر رانی انتخاب شده بود .
سفائن نقلیه در میان هشت روز همگی جمع آمده دو فرقه پیاده را بر میدارند و در میان هشت روز دیگر آنها را بساحل اسیا بر آورده پس میگردند . ولی چون يك لنگرگاه کفایت نمیکند انتخاب کردن یکچند لنگرگاه دیگر نیز لازم دیده شده در هر جزیره لنگرگاههای مخصوص انتخاب ، و از هر یکی از انها دو دو فرقه به کشتیها سوار شده اند .
به اینصورت « ١٢ » فرقه پیاده یعنی « ٢٠٠٠٠٠ » نفر در میان « ١٦ » روز بسا حل « قوره » بیرون بر اورده میتوانستند شد . ولی چون در اینسفر « مانچوری »


صحیفه ۱۰۷ محاربه روس و ژاپان جلد اول

به اینقدر سرعت و چالاکی احتیاج نبود ژاپونها اردوهای خودشانرا به قسمهای مختلفه بدار الحرب سوق و روانه کرده اند که در آینده به تفصیل ازان بیان میشود .

( دو نما )
§ یعنی دسته های کشتی جنگی ژاپون §
دسته های کشتی جنگی ژاپون، دسته های کشتی جنگی انگلیس را برای خود سرمشق گرفته در کم وقت و اندك مدت قوت و جسامت بسیاری پیدا کرده است . ناظر بحریه — یعنی وزیر دریا که امیرال «یاماموتو» نام دارد در المانیا — یعنی در جرمن تحصیل و تعلیم علوم و فنون کرده ولی بغیر از قاعده مکلفیت عسکریه — یعنی اصول عسکرگیری — دیگر در همه چیز اصول و قواعد بحریه انگلیسها را نمونه سرمشق گرفته است . اکثر کشتیهای حربی ژاپون در کارخانه های کشتی سازی انگلستان ساخته شده ، و همه اسلحه و تجهیزات آن نیز انگلیسیست . با وجود اینهم خود ژاپونها در کارخانه های کشتی سازی خودشان نیز کشتی های جنگی بسیار مکمل اسباب میسازند . کارخانه های مکمل «اوزاقا» اثبات کرده که در خصوص همه اسلحه و تجهیزات، ژاپونها از احتیاج اوروپا وارسته و آزاد شده اند . درین دار الصناعه « اوزاقا » لوحه های بسیار بزرگ فولادی برای زره کشتیهای زرهپوش ساخته شده است .
کشتیهای کهنه جنگی که به فیلوی حرب داخل نیست به لیمانها — یعنی بندر گاهای « یوقوزوکا » و «کورا» و «ساسه بو» تقسیم شده است . در زمان اعلان حرب، دسته های کشتی جنگی ژاپون «٦» کشتی بزرگ زرهپوش از صنف درجه اول، و «۲» زرهپوش درجه دوم، که هر يك ازينها از «١٢٥٠٠» تا به «١٥٤٠٠» «تون» بودند که تون وزنیست مخصوص برای کشتیها؛ و «۸» قطعه کشتی قرووا زور زرهپوش بزرگ از درجه اول که یکنوعیست از کشتیهای جنگی ، و «۳» قطعه قرووا زور زرهپوش بزرگ از درجه دوم ، که هر يك ازينها از «۷۷۰۰» تا به


صحيفه ۱۰۸ محاربه روس و ژاپان جلد اول

«۹۹۰۰» تون بودند ؛ و «۹» قطعه قرو وازور كوچك كه از «۲۷۰۰»
تأبه «٤٨٠٠» تون بودند ؛ و «۵» قطعه قرو وازور سيستم قديم ، و «۳»
قطعه (آويزو) كه يکنوعيست از كشتی‌های جنگی؛ و (۱) قطعه «آويزوی
طور پيدو» ؛ و «۱۹» قطعه «طور پيدوی بزرگ» كه یکنوعيست از
كشتی‌های جنگی؛ و «۱۵» قطعه «طور پيدوی كوچک» كه در بحرهای بزرگ
سير و سفر ميتوانند ؛ و «٤٥» قطعه «طور پيدويی كه بمحافظه و نگهبانی
ساحل مأمور بودند ؛ و «۱۷» واپورتوپ كش سيستم قديم، و «۱۵» قطعه كشتی
محافظ ساحل بميدان محاربه و رزمگاه مقاتله حاضر و آماده نموده بود .
از كشتی‌های بزرگ نقليه «۳» قطعه آنرا بحال معاون قرو وازور؛ و «۱» قطعه
آنرا بحال كشتی «قاپلو» - يعنی تلگراف خانه تحت البحر؛ و «۳» كشتی
آنرا بحال خسته خانه تبدیل دادند و باقی آن كه «۸۸» قطعه كشتی نقليه باشد
برای نقل دادن قطعات عسكريه ژاپونرا بخشكه مقرر شده بودند .
این كشتی‌های جنگی كه بيان كرديم نظر به طرز ساخت ، و اصول تجهيزات
- يعنی مسلح ساختن - آنها برسه قسم تفريق داده میشوند :
در صنف اول؛ همه كشتی‌های بزرگ زرهپوش؛ و قرو وازور‌های زرهپوش،
و طوپ كش‌های درجه صنف اول؛ و آويزو‌های درجه اول داخل ميباشند
که مجموع اینها «۲۰۰۸۰۰» تون حجم گنجایشی را مالك هستند. و همۀ اینها
برآخر ترین سیستم‌ها ساخته شده است. و بهمه لوازمات ، و ضروریاتی که
برای محاربه‌های بحريه وقت و زمان حاضر بكار است كامل و مهيا ميباشند.
کشتی‌های سيستم قديم همه کی در صنف درجه دوم داخلست كه اینها
هم كشتی‌های محافظ سواحل ؛ و طوپ كشهای درجه دوم ؛ و همۀ کشتی‌های
نقليه ميباشند كه جسامت حجم گنجایشی همۀ آنها «۳۹٤٧۱» تونست ، و
مركب از «۳۲» سفينه میباشند.


صحيفه ۱۰۹ محاربه روس و چاپان جلد اول

سفاین قسم سوم از کشتیهای «طور پيدو» مركب است.
اسلحه و تجهيزات کشتیها
همه سفاين حربیۀ ژاپون ، باطوپهای سریع آتش «آرمسترونغ» و ، تنها کشتیهای سیستم قدیم باطوپهای «کروب» مجهزا ست . کشتیهای بزرگ زرهپوش به چاپ «۳۰» و نيم سانتیمترویی «٤» عدد طوپهای بزرگ و دراز ؛ و «١٤» عدد طوپهای وسط چاپ «١٥» سانتیمترویی، و «۱۲» عدد طوپهای كوچك چاپ «۸» سانتیمترویی ؛ ويكچند طوپهای آتشفشان «٥» نيم سانتیمترویی ؛ و تفنگهای ماشین دار سریع آتش مجهز میباشند .
غیر از کشتیهای طوپ كش دیگر همه سفائن حربیه با تیرهای طور پيدویی كه از زير بحر اندا خته میشود مجهز هستند . کلفتی و سطبرگی لوحه های زره زرهپوشها از «۲۲۹» تا به «٤٥٧» ملیمتر و میباشد .
تقسمات وقت حضر كشتيها
سفاین حربیه ژاپونیها به سه دایره «امیرال» منقسم است که یکی در جنوب «توكيو» در موقع «يوقوشا» ؛ و دیگری در «کورا» نام موقعی که در ساحل دریای داخلی میباشد ؛ وسوم در «ساسه بو» كه نزديك «ناغازاکی» است .
از نقطۀ نظر وظیفه و خدمت ، و از جهت حاضری حرب نیز سفائن مذکوره بدو قسم منقسم میشوند .
قسم اول عبارت از دستۀ سفائن دائمی وسفائن بندرگاه میباشد. دسته های بندرگاه همیشه اوقات به وظیفۀ خريطه — یعنی نقشه گرفتن دریاها، ومطابق كردن و عمل كردن و ديگر وظائف مأمور وموظف میباشند . درهر سال دو دسته کشتی جنگی تعلیم که هر دسته بقوت شش هفت کشتی میباشند ترتیب داده میشود این دسته ها در تمام سال در بندرگاههای ژاپون، وبندرگاههای دیگر ممالک گشت و گذار میکنند . یکی از ین دسته ها محض برای مطابق كردن نقشه های


صحیفه ۱۱۰ محاربهٔ روس و ژاپان جلد اول

جنگ دریای ژاپون مامور میباشد.
دسته‌های که برای تعلیم مخصوص اند در هر بندرگاه از سفائن خود همان بندرگاه ترکیب یافته و به سفائنی که فیلوی دائمی را تشکیل میدهد اصلاً تعلق دار نیست. این کشتیها بخدمتهای دیده بانی، و تعلیم و تربیة نفریهای بحری مأمور و مکلف میباشند.
دستهٔ احتیاط، در بندرگاههای حربی بحالت سفر جنگ هر آن و هر زمان بحرکت آماده و مهیا میباشد که این سفائن، قسم دوم را تشکیل میدهد.

ه خدمت عسکریهٔ بحریه ه

خدمت عسکریه برای افراد بحریه به اینصورتست:
«اول — خدمت موظفه.
«دوم — صنف اول احتیاط.
«سوم — صنف دوم احتیاط.
«چارم — احتیاط قرعه.

در ابتدای سنه «۱۹۰۳» مقدار عساکر بحریه که بالفعل خدمت عسکریه را بجا میآوردند بمعۀ افسران بزرگ و كوچك و دیگر مأمورین «۳۷۶۵۰» نفر بودند. اینمقدار مذکور بقدريك خمس آن افزونی میگیرد.
افرادی که خدمت سلك موظف را كامل كردند به سلك صنف اول احتیاط داخل میشوند. و بعد از انکه پنجسال در انجا خدمت کردند به صنف دوم احتیاط میگذرند. افراد صنف اول و دوم احتیاط در زمان سفر جنگ — یعنی محاربه بقوت دادن افراد صنف موظفه مأمور میباشند. صنف احتیاط قرعه را برای کامل کردن افرادی که در اثنای جنگ ضایع و تلف میشوند بکار میدارند.
از طرف «پارلمنت» — یعنی مجلس حکومت مبلغ «۱۰۰» ملیون (یه ن) — که يك نوع سکه ایست — برای وسعت دادن انشاآت بحریه درسنهٔ «۱۹۰۳» و «۱۹۰۴» داده شده بود. به مبلغ مذکور ساختن «۳» قطعه زرهپوش


صحیفه ۱۱۱ محاربه روس و ژاپان جلد اول

که حجم هر یکی از انها «۱۸۰۰۰» تون بود و بسرعت «۱۸» و نیم میل در ساعتی
رفتار داشتند؛ و «۲» قطعه قرو و از و بحجم پنج پنجهزار تون ؛ و «۳» قطعه
قرو و از و ر بحجم ده ده هزار تون قرار گیر شده بود .
دو قطعه از ین کشتیهای مذکوره الیوم در دستگاههای کشتی سازی انگلستان
در دست کار است . حتی در ینروز ها یکی از انها بسطح بحر هم فرو آورده شده
است. دیگر همه آنها در دستگاههای خود ژاپونیها در دست انشا و ساختن میباشد .
ژاپونها کشتیهای جنگی که در ین محاربه بدست آورده اند آنها را نیز تعمیر و
بعضی را سر از نو انشا کرده قوه بحریه حاضره شانرا بدان افزونی داده اند که انشاءالله
در نهایت جلد دوم این کتاب جدول مخصوصی برای آن ترتیب داده خواهد شد .
ژاپونها تنها بساختن کشتیهای جنگی خود اکتفا نورزیده بساختن دیگر
کشتیها و فروختن آنرا بر دیگر دول نیز تشبث کرده اند . دسته قرو و از ور
دولت المانیا که در اقصای شرق بود تعمیراتیکه در کشتیهایشان لازم میآمد بدستگا
های کشتی سازی ژاپونیها مراجعت میکردند . در خصوص تعمیر کشتهائیکه در
اثنای این حرب بوقوع میآمد دستگاهای کشتی سازی ژاپونیها بهیچ مشکلاتی بر
نخورده بکمال سرعت و چاپکی تعمیر نموده اند .

حالت سفر بر – یعنی حالت سفر حرب کشتیها

برای آوردن وضعیت دسته های کشتیئی جنگیئی را بحالت سفر بر – یعنی سفر
حرب شبکه راههای آهن تمام سواحل که بهمدیگر مربوط است خدمت میکنند
— یعنی نقریهای عسکری بحری را بکمال سرعت به کشتیها میرسانند .
افراد صنفهای احتیاطیه بحریه در اثنای حرب بيك سرعت حیرت افزای جمع
و کرده میآیند در نهایت سنهٔ «۱۹۰۱» نفرتی موجوده احتیاط صنف اول «۷۷»
افسر و «۴۲۷۹» نفر؛ و صنف احتیاط دوم «۱۹۸» افسر و «۱۹۹۱» نفر بودند.


صحیفه ۱۱۲ محاربه روس و جاپان جلد اول

اوصاف عسکریه بحریه

بسببیکه ژاپونها فطرتاً کشتیبان و ملاح میباشند از اثر و افراد عساکر بحریهٔ ژاپون از نخستین درجه عساکر بحریه دنیا شمرده میشود. از اوصاف ممتازه افراد کشتیبانان ژاپون یکی جرات و شجاعت خارق العاده آنها ست. دیگر سکونت و اعتدال فوق العاده آنها ست که در زمان بسیار مشکل و مدهش حرب بصورت فداکارانه و جانسپارانه اجرا مینمایند. ژاپونها به این خواص مقبوله فطرتی خودشان يك تعلیم و تربیه بسیار مکملی را نیز علاوه کرده اند، و تجربه های عملی بسیاری نیز افزوده اند که ازین سبب در فن حرب بحری استاد تمام جهان اگر شمرده شوند جایز و سزاست.

جنرال « یانزون » نابالمانی در حق افراد بحریه ژاپونی چنین میگوید:
«حال و حرکات، و تربیه و انتظام افراد بحریه ژاپون، و رفتار دلاورانه، و نظرهای جسورانه شان بيك دیدن از دیگر افراد بحریه عالم خود را ممتاز و ومستقل يك امتیازی میبخشد!
دسته های کشتی جنگی ژاپون در خصوص تنسیق — یعنی نظم دادن دسته های کشتی جنگی انگلیس را سرمشق گرفته انداز اتو و همه افسران بحرنی ژاپون بزبان انگلیزی تکلم میکنند.
برای توسیع و تکمیل معلومات افسران بحرى يك ( مکتب عالمی بحری ) موجود است. اداره این مکتب بعهده خود ناظر بحریه محول است، و رئیس ارکان حربیه بحریه در این مکتب معلم تدریسات و تطبیقات میباشد. در وقت حاضر رئیس ارکان حربیه بحریه امیرال (ویقونت ایتو) ست که در محاربه گذشته چین در جنگ (یالو) شهرت قهرمانانه جسورانه فوق العاده را حاصل کرده بود.
در (مجلس عالمی حرب) که پیش ازین ذکر شده بود غیر از ناظر بحریه و رئیس ارکان حربیه امیرال (قاباجاما) و بارون (پرايه) نیز بصفت اعضا داخل میباشند.


صحيفه ۱۱۳ محاربه روس و ژاپان جلد اول

٭ روسیه ٭

٭ احوال جغرافیه و تاریخیه ٭

روسیه عبارت از دو قسمت . یکی اوروپائی ، دیگری آسیائی . تنها روسیه اوروپائی ، يك مملكت عظيمه ایست که درصدی پنجاه و نه از قطعه اوروپا را در بر گرفته است. مساحت سطحیه آن (٥) ملیون ، و « ٥١٥ » هزار کیلومتروی مربع ، ونفوسش (١٠٥) مليون ، و [٤٠٠] هزار نفس است.
ممالك اوروپای غربی، در حالتیكه به بسی کوه ها، ودریاها، وپستی و بلند یها عارضه ناكست اما روسیه اوروپائی به عكس آن صاف و هموار و از زمينهاى يك رنگ و يك نسق ميباشد . در ممالك روسیه چنان کوه های بزرگی که شایان دقت باشد موجود نيست . معروف ترين كوه ها در طرف شرق سلسلة ( او رال ) ، و در جنوب سلسلة [ قفقا سيه ] و (کریم ) میباشند که ارتفاع آنها ( ١٥٤٢ ) متروست . در جهت غرب کوه های ( پولونیا ) موجود است . که ارتفاع آن ( ٦١١ ) متروست . در جهت غرب شمالی به بلندی ( ۱۱۲۰ ) مترو کوه های ( فنلاند ) موجود است . اما در درونیهای این مملکت وسیعه هیچ کوهی برخورده نمیشود .
کوه های ( قفقاسیه) بسبب بلندی که دارند با برفها و یخهای دایمی مستور میباشند . حالا نکه در سلسله ( اورال ) که زیاده از ( ٦٠٠ ) فرسخ امتداد یافته است به برفهای ابدی برخورده نمیشود .
با وجودیکه در ممالك وسیعه سلسله کوه های بسیای موجود نیست ،


صحيفه ١١٤ محاربة روس و ژاپان جلد اول

ولى يك شبكه انهار مهمى موجود است كه بعضى ازين نهرها به بحر (بالتيك)
و بعضى به ( بحر سياه ) و بعضى به ( بحر منجمد شمالی ) و بعضى به ( بحر
خزر ) ميريزند .
سواحل موجوده روسيه اگرچه نسبت به مهم بودن ممالك داخليه
آن متناسب نيست اما ممالك روسيه از سه طرف بابحر همجوار ميباشد . از
طرف شمالى با ( بحر منجمد شمالی ) محاطست كه از دريای ( قارا) از جهت
شرق ابتدا كرده در غرب به نقطه «پاس ويژه لف » نهايت مى يابد. در خليج
« چه سقايا » نيم جزيره ( قانين ) و خليج عميق كه « بحر ابيض » و شبه جز
يره ( قولا ) را بوجود آورده عوارض ظاهر و پديدار اين سواحل ( بحر
منجمد شمالی ) را تشكيل داده است. به اين سواحل كه اكثر آن غير مسكون
و همه آن عبارت از سنگلاخها ست تنها در موسم تابستان بعضی كشتيهای
ماهيگران رفت و آمد ميكنند .
از طرف غرب با ( بحر بالتيك ) محاطست كه سواحل آن در جهت شمال
از « طورنه آ » آغاز كرده به (٩٠ مل) نهايت مى يابد. بعضى اقسام اين سواحل
نيز سنگلاخست . و بسى جزيره هاى كوچك و بزرگ ، و خليجهای (فنلا
ند ) و « ريغا » ، و شبه جزيره های ( ئه ستلاند ) و « قورلاند » رادربر
گرفته است . بندر گاه های مشهور اين سواحل « ليباؤ » و ( ريغـــا ) ،
( قرو نشتاد ) ، « ره وال » ، ( ويبورغ ) ، ( هه يسنگ فور ) ، (آبو ) ،
( نيقولايشتاد ) ، « تولابورغ » نام جاها ميباشند .
ساحل « بحر سياه » از جهت جنوب قصبه — ( با توم ) آغاز كرده در
منصب ( نهر طونه) — يعنى در آب ريزش نهر مذكور نهايت مييابد. سواحلی
كه درين بحر است در جهت شرق اگرچه سنگلاخست . اما در جهت ص
کره پست و ريگزار است . و مانند شبه جزيره « کريم » بعضى درآمده كى ها


صحیفه ۱۱۵ محاربه روس و ژاپان جلد اول

و برامده گیهای مهمی را در بر گرفته است . (باطوم) ، (پوتی) ، «نوو وروس سيسك» ، (يالطا) ، (سيواستيپول) ، «اوده سا» ، (آقکرمان) از بندرگاه های مشهور و معلوم سواحل این دریاست .
هر انقدر که از غرب دوری شود هوای روسیه رفته رفته کسب شدت و برودت میکند . اما در روسیه بسیار بارش نمیشود، غیر از جهتهای قفقاسیه در جهت جنوب شرقی نسبت بجهتهای غربی کمتر باران میشود .
قسم اعظم اهالی روس بدو نسل بزرگ نوع بشر نسبت میگیرند: یکی نسل «آریان» و دیگری نسل (اورال آلتایی) میباشد . آریان ها که از شعبه نسل «اسلاو» هستند در اروپای روسی توطن کرده اند . سلسله اورال آلتایی در آسیای روسی توطن گزین گردیده در انجاتوسع ، و توطن ورزیده اند. در قفقاسیه و حوالی آن بسی قبیله های دیگری که هنوز عناصر آن ها بخوبی معلوم نشده است ، و در طرف (پولونیا) خیلی از اهالی یهود سکناپذیر هستند .
در اراضی وسیعۀ اروپای امپراطوری روس بیشترین همه نسلها ، و قوتاً کترین آنها جنس (اسلاو - روس) میباشد که این سلاله بر سه پارچه تقسیم شده است :
قسم اول : روسهای بزرگ ، دوم : روسهای سفید ، سوم روسهای كوچك میباشد . اما قوم اصلی روسها قسم اولست که گردنهای اینها کوتاه ، رویهای شان پهن، شانه های شان فراخ وقوتناك میباشد . روسهای سفید درجه دوم را تشکیل میدهند که به بعضی اخلاق وعادات از روسهای بزرگ فرق میرسانند .
دیگر اهالی روس از نسل (اورال التایی) میباشند که اینهم بدو شعبه جدا میشوند : یکی (آلتائی آسیایی) ودیگری شعبۀ «اورالین» است که اینها


صحيفه ١١٦
محاربه روس و ژاپان
جلد اول
در شمالی اوروپای روسی اقامت گزین میباشند ، [ فنلانديان ] ها ، و [ قا
ره لين ] ها در جهت شمالی ، و قبیله های ( ئه ست ) و [ ليو ] در جنوب
سکونت دارند .
قبیله های بسیاری دیگری نیز بنامهای مختلف یاد میشوند که از تذکار
همه آنها صرف نظر کردیم .
ممالك روسیه سر زمین بسیار خوبی نیست چونکه اولاً بسيار سرد و
خنك است ، و زمین های آن همه کثی یکرنگ و يك سان است ، بحر نیز کم
است . اما روسیه بسبب وسعت عظيمۀ مملكت خود يك شهرت و اعتبار عمو مية
حاصل کرده است . با وجود کم بودن چراگاهها ، باز هم در روسیه اسپ ،
گاو ، گوسفند ، بز و دیگر حیوانات اهلبه خانگی بسیار و فراوان است . و
حیوانات وحشیه مانند گرگ ، خرس و غیره نیز بکثرت موجود است .
در ین هیچ شبه نیست که مملکت روسیه برای کشتکاری و زراعت استعداد
خوبی دارد، در صنعت نیز آهسته آهسته رو بترقی نهاده است . کارهای آهن،
فولاد ، مس در روسیه بکمال خوبی اجرا میشود . و در خصوص ساختن
کاغذ و مواد کیمیائی و دیگر چیزها روز بروز ترقی های بزرگی دیده میشود .
یکی از علمای فن ( طبقات الارض ) [ تولا ] نام شخص وسعت و فرا
خی همه ( اراضی کاربونی کی ) — یعنی زمین های زغالی ممالك روسیه را
(٧٧٤٠٠) کيلو متروی مربع نشان میدهد که این اراضی در جهت های
[ او رال ] و ( موسکوا ) و (دون) واقع شده است . روسیه غیر ازین
بسی خزینه های ثروت و سامان مهمی را در زیر زمين مالك میباشد . در
سمت های ( اورال ) کانهای طلا ، پلاتین که معد نیست گران بها بکثرت
موجود است . طرف زمین های قفقاس بمعدنهای نقره ، جهت های (باکو)
بکانهای سرب ، آهن، مس ، و سر چشمه های (پترول ) — يعنی تیل خاك


صحیفه ۱۱۷ محاربة روس و جاپان جلد اول

معروف و مشهور است.
روسیه در خصوص تجارت نیز همچنین ترقی کرده است. اخراجات، یعنی برآمدنی‌های مملکتش غله، روغن، مسکه، پنیر، پشم، سند، پترول یعنی تیل گاز، پوستین‌های سمور، حیوانات، قماشهای بافته‌گی مختلف و دیگر صنعت‌های معدنی میباشد. ادخالات، یعنی چیزهای که از خارج به مملکتش داخل میشود عبارت است از ماشین‌های بافته‌گی و غیره، مواد معدنیه، زغال سنگ و غیره.
امپراطوری روسیه غیر از حکومت (فنلاندیا) ی روسی بر [۵۹] ولایت در اوروپا منقسم است که (٤۹) آن در اوروپای روسی و «۱۰» ولایت آن در (پولونیا) میباشد. در قفقاسیه [۱۱]، و در (سبریا) (۹)، و در آسیای وسطی (۹) ولایت دارد. همه مامورین حکومت باعتبار رتبه بر (١٤) صنف جدا شده است که اینها در سلسلۀ مراتب عسکریه پی هم ترقی میکنند.

ه سبریا ه
برای آنکه در خصوص احوال جغرافیۀ ممالک روسیه معلومات کامله حاصل شود يك کم از احوال «سبریا» بیان کردن لازم است.
این مملکت فراخ و پهنایی که سبریا گفته می شود از جهت شرقی اوروپای روسی تا به بحر محیط كبير يك سر ممتد شده رفته است. و تمام جهت شمالی قطعۀ اسیا را در بر گرفته است. این مملکت از جهت شمال با [بحر منجمد]، از جهت شرق با دریای (بهرنگ) و دریاهای «اوقوچقا» و (ژاپون)؛ از جهت جنوب با ممالک امپراطوری چین، و اسیای وسطای روسی، از جهت غرب با اوروپای روسی هم حدود است. و غیر ازین زمین‌های (ماورای

[marginalia text left side]
صحح جلد اول
محرم الحرام ۱۳۲۳


صحیفه ۱۱۸
محاربه روس و ژاپان
جلد اول
بايقال)، (آمور)، «اوسوری» نیز از ممالک آسیای روسی معدود میباشد.
وسعت و فراخی این اراضی وسیعه (۱۲) ملیون و (۵۱۸) هزار، و [۴۸۹] کیلومتروی مربع است. حالا نکه درینقدر زمینهای فراخ تنها (۵) ملیون، و (۷۳۱) هزار، و (۵۵۰) نفوس بشری موجود است.
در جهت غربی (سیبریا) يك صحرایی بسیار فراخی موجود است که تا به بحر منجمد شمالی ممتد شده میرود. در جهت جنوب غربی، این صحرا پنهان شده بجای آن دامنه های بسیار بلند پر جنگل، و بعد از آن از آسیای مرکزی روسی تابه دریای (بهرنگ) يك سلسله کوه های بسیار بزرگ قائم میشود. بر حدود جنوب غربی به بلندی (٤٥٤٢) مترو کوه (بیلو قا) موجود است که یکی از شعبه های سلسله (آلتای) بزرگ را تشکیل میکند. به سلسله کوه های (مونغول) که آنرا (تانور اولا) میگویند در جهت شمال کوه های (قور غوسکی) انظمام مییابد. در جهت شرقی کوه های (سایانسق) که به بلندی (۳۰۰٤) مترو بشكل نصف دائره بنظر بر میخورد موجود است.
تالاب (بايقال) در جهت شمال تالات (بايقال) به بلندی (۱۵۰۰) مترو کوه (بايقال)، و در جنوب کوه (خامار دابان) موجود است. در جهت جنوب شرقی به بلندی (۲٤٥٠) مترو بسی کوه های دیگر نیز موجود است.
در (سیبریا) نهرهای بسیار بزرگی موجود است که بعضی از آنها تا به (۵۲۰۰) کیلومتر و دراز شده رفته است. اکثر این نهر ها بايك جریان آرا می یکسر بسوی شرق روان میباشند، و زود زود جوش کرده سیلاب میآرند و در سال (۱۸۰) روز و گاهی [۲۹۵] روز بحالت انجماد - یعنی یخ بسته گی میمانند. مشهورترین این نهرها (اوب) و (یه نیسه ی) و (آمور) و (له نا) میباشند. نهرهای بسیاری که بدرجه دوم میباشند


صحیفه ۱۱۹ محاربهٔ روس و چاپان جلد اول

مهمترین آنها به بحر منجمد شمالی، و دریای (بهرنگ) میریزند.
در (سیبریا) تالابها خیلی بسیار است که مهمترین آنها تالاب (بایقال)
میباشد. (خانقا) نام یك تالاب دیگری نیز بر حدود (مانچوری) مو
جود است.
سواحل بحر منجمد شمالی روس به درازی (۱۵۹۰۰) کیلو مترو
میباشد، و در سال (۱۰) ماه یخها فرا گرفته شده است. جهت شرق،
و شرق شمالی این زمین فراخرا خلیج (آنادیر) که در ساحل بحر محیط
است و در سال شش هفت ماه در زیر یخ پنهانست، و بعده شبه جزیره (قا
مچاتقا)، و دریای (بهرنگ) که از دریای (اوقوچقا) جدا شده است
فرا گرفته میباشد.
در زمستانهای در از هوای (سیبریا) خیلی سرد وخنك است این
زمستانها در جاهای موافق و معتدل این سرزمین از ماه اکتوبر تابه آپریل
ـ یعنی از عقرب تا به ثور دوام میورزد. تابستان (سیبریا) اگرچه خیلی
کوتاه است ولی بسیار گرم میباشد.
مسئله ساکن شدن، و وطن گزین گشتن در سیبریا، و ترقی یافتن کار
کانکشی آن سرزمینها بعد از انجام یافتن خط راه آهن (ماورای سیبریا) بافزو
نی و بیشتری آغاز نهاد.
مملکت سیبریا با کانهای طلا، وزغال سنگ، خیلی توانگر است. طلا،
اکثر در حوضه های نهرهای (یه نی سه ی)، (له نا)، (آمور) پیدا
میشود. زغال سنگ، در ولایتهای (ایرتش)، (ایر قوچق)، و (طو
مسق) بفراوانی موجود است. بر درازی راه آهن خط (ماورای سیبریا)
در هفت جا کان زغال سنگ کشف و پیدا شده است.
در جهتهای (آلتای) کشتزارهای بسیاری برای زراعت گندم، و


صحیفه ۱۲۰ محاربه روس و ژاپان جلد اول

بسی چراگاههای پر علفی برای حیوانات موجود است. اخراجات ، یعنی اشیای تجارتی که از نفس سیبریا بخارج میبراید اکثر به اروپای روسی میرود، و مهمترین اخراجات سیبریا ماهی ، و چای چین است. مهمترین مرکزهای تجاریه شهر های (ایربیت) و (ایشیم) و (طومسق) و (ایرقوچق) و (یاقوچق) میباشند.
اداره حکومتی سیبریا بر ولایتهای (آمور) و (یاقوچق) و (ماورای بایقال) و (یه نیسه یسق) و (ایرقوچق) و (طوبولسق) و (طومسق) و (ساخالین) منقسم شده است.
احوال تاریخیه سیبریا
در قطعه وسیعه سیبریا که اول باز از طرف ترکها ، و بعد ازان از جانب چنگیزهای تاتاری ، و مغولها ضبط و استیلا شده بود اما روسها نخستین بار در اواخر عصر پانزدهم میلادی داخل شده اند.
روسها اولا از در بندی که در کوههای (اورال) ست و حالا خط راه آهن ماورای سیبریا از ان گذشته است مرور و تجاوز کرد، بحوالی (تی یومن) منتشر شده اند. و در سنه (١٥٥٦) ، (ایوان تریبیل) نام زروس عنوان (سیمیدور سیبریا) را بکر گرفته است.
در سنه (١٥٨٧) شهر (طوبولسق) و در سنه (١٦٠٤) شهر «طومسق» و در سنه (١٦١٨) شهر (یه نی سیه مسق) را بنا کرده اند. و همیشه یکسربسوی شرق روانه شده، و وادی های نهرهای که به بحر منجمد شمالی میریزد، و اطراف تالاب (بایقال) راندریجاً کشف و جستجو کرده ، تا آنکه نهایت کار در سنه (١٦٩٦) روسها به (قامچاتقا) واصل شده اند.
بنا بر معاهده نامه که در سنه ١٦٨٩ با چین دستخط کردند ممالک روس


صحیفه ۱۲۱ محاربه روس و جاپان جلد اول
و چین حد بخشی و از هم جدا گردید. و در همین تاریخ در سیبریای شرقی خیلی
کانهای نقره پیدا شد . سر ازین تاریخ ، و علی الخصوص در زمان ( پتر کبیر )
و (کاترین) دوم معادن ثروت اینسر زمینها روز بروز در ترقی شده كانها بصورت
منتظمه بکار افتادند ، و در کم مدت بسیار ترقی کردند .
نخستین بار تقسیمات ملکیه سیبریا در سنه ( ۱۷۸۳ ) از طرف ( کاترین)
دوم اجرا شده است . در عصر (۱۹) میلادی بسبب كشفيات، و جستجو های
بعضی سیاحها قطعه واسعه سيبريا از جهت معادن خوبتر شناخته شده بود .
روسها از وقتی که به این اقلیم جسیمه قدم نهاده اند یکسره بسوی استقامتهای
جنوب و شرق پیشرفته زمینهای بسیاری از جهت جنوب بدست آوردند ،
و از جهت شرق مانند حوضه آموريك قطعه را از خود کردند . و چون یکچندی
بعد لیمان ، – یعنی لنگرگاه ( ولاد یووستوق ( را بدست آوردند از انوقت
روسیه در ساحل بحر محیط از بهر آینده يك نقطه امان و استنادی برای
خود پیدا نمود .
خط بزرگ راه آهن سیبریا ، ولنگرگاهای
عسکری روسیه در اقصای شرق
دولت روسیه ، در سال پنجاهمین عصر میلادئی گذشته یکسر برای جا بګیر
شدن در ساحل بحر محيط كبير كوشش و اقدام را آغاز نهاد. و بنا بر معاهده که
در سنه ۱۸۵۸ با چین عقد نمود قطعه وسیعه زمینی را که از طرف چپ ساحل
آمور تا به دریا ممتد شده رفته است در زیر تصرف خود در آورد. و باز بر موجب
معاهده که در سنه ۱۸۶۰ در ( پکين ( پایتخت چین امضا نمود قطعه (اوسوری)
را تابه خلیج (پورسیه ت ) ونهر (تومن ( بممالك خودضم وعلاوه نمود.
درین ممالك ساحلیه که نو بدست آورد لنگرگاه ( ولاد یووستوق )


محيفه ۱۲۲ محاربة روس وژاپان جلد اول

در هر خصوص و هر جهت خیلی کار آمدنی ، و مکمل بود. بسبب این لنگرگاه
بحر محیط کبیر با اوروپای روسی ، - یعنی ساحل « بحر محیط کبیر» باساحل بحر
[ بالتيك ] و ساحل بحر سیاه رابطه و یگانگی پیدا کرد . اما راهها ئیکه در
مابین این دو سوا حل بود خیلی نیفتاده ، و از جهت نقطه نظر عسکریه بیکار
مینمود . از بحر بالتيك به ( ولادیوستوق ) از راه بحر رسیدن کار بسیار سنگین
و دشواری بود . چونکه اگر از بحر منجمد شمالی رفته شود بخها و انجماد بحر
مذکور این رفتن را یکقلم محال و غیر ممکن میساخت، و اگر از دریاهای اوروپا
گذشته از راه (کانال سویس) به بحر احمر و بحر محیط هندی و بحر محیط کبیر
و بحر چین و ژاپون به ولادیوستوق رفته شود دوری راه مشکلات عظیمی
در پیش می انداخت . لهذا برای روسها واجب و لازم مینمود که برای محافظة
نفوذ و اقتدار خود را در اقصای شرق ، و ایمن داشتن و نگهبانی کردن اینهمه
اراضی وسیعۀ خود بسرعت و چابكشی تمام يك راه بسیار مفید و کار آمدی
بسازد تا آنکه در وقت لزوم ، عسکر و دیگر حوائج خود را به ولاديو
وستوق برساند .
و این فکر و تصور روس را در باب ساختن راه آهن ، ترقیهای روز
افزون ، و تقدمات گوناگون دولت ژاپون ، و برخلاف آن روز بروز تنزل
کردن و پس ماندن دولت چین بیشتر قوت ، و افزونتر سرعت بخشیده در باب
کشیدن خط راه آهن ماورای سیبریا آغاز و اقدام نمود .

( خط ماو رای سیبریا )
این فکر ساختن راه آهن را در درونهای ممالك سيبريا روسها از بسيار
وقتها در سر میپرورانیدند . حتی در سنة ۱۸۵۷ تمدید دادن اینچنين يك
خطی را خیال کرده بودند . اما مسئلۀ وجوب ولزوم آن در تاریخ ۱۸۸۲
در زمان ( آلکساندر ( سوم بمیدان مذاکره و مشاوره گذاشته شده است .


صحیفه ۱۲۳
محاربه روس و ژاپان
جلد اول

بعضی از رجال حکومت میگفتند که هنوز برای کشیده شدن اینچنین خط لزومی دیده نمیشود، و بعضی میگفتند که قوه مالیه روسیه انجام چنین امر عظیمی کفایت نمیکند. و کسانی اصلاح کردن و پاک نمودن راه های نهرها را تفکر نموده حوضهٔ نهر (اوبی) را بواسطهٔ یک کانالی به حوضهٔ نهر (یه نی سه ه) رسانیدن را تصور کردند که بواسطهٔ آن در نهرها کشتی ها برانند و به داخل سیبریا درایند. ولی بموسم زمستان چون هفت هشتماه این نهرها یخ بسته و منجمد میماند این فکر و تصور را لغو میساخت. تا آنکه در سنه ۱۸۹۱ فکر و تصور (زار) -- یعنی امپراطور روس غلبه کرده بعد از نه سال تردد بر فرش نمودن راه آهن را بر خط کبیر سیبریا امر و قرار قطعی داده شد. این امر (زار) در (۱۸) ماه مایس که مطابق برج جوز است بواسطهٔ (چاروویچ) که در سیاحت بود در شهر (ولادیووستوق) که نقطهٔ منتهای خط مذکور میباشد رسماً اعلان و اشتهار گردید.
اما در عقب این اعلان و اشتهار مشکلات مالیه رونما گردید. در سنه ۱۸۹۲ برای ساختن خط عظیم ماورای سیبریا تنها يك ملیون (روبله) که یکنوع سکه روسیست مخصص ومقرر گردید. حال آنکه به اینقدر مبلغ جزوی پیش رفتن اینچنین کار بزرگ کلی به انتظار کشیدن سالهای بیشماری موقوف بود. درین اثنا برای نظارت و نگرانی امور ساختن، و اسبابهای کار راه را تدارک كردن يك مجلسی تشکیل یافت که همهٔ اعضای این مجلس از اعضای شورای حکومت بودند.
در (۱۳) ماه اوکتوبر که مطابق برج عقرب است ناظر مالیهٔ نويك یاد آوری نامه بسیار مفصلی در باب کشیده شدن خط کبیر راه آهن سیبریا بر هیئت مجلس بر خواند که این یادآوری نامه آنقدر مؤثر و مفید و خوب نوشته شده بود، و آنقدر تفصیلات فائده مندی برای منافع این راه، و پلان -- یعنی


صحیفه ۱٢٤ محاربه روس و ژاپان جلد اول
=========================
نقشهٔ ساختن آن با فکرهای سیاسی، و دلایل فنی بهم مزج کرده بود كه يك نسخهٔ نادرهٔ قیمت‌داری شمرده میشود .
ازین یاد آوری نامه چنان معلوم میشد که از ساختن خط کبیر راه آهن سیبریا منافع و فوائد عظیمی در راه مدنیت ، و ترقی صنعت و تجارت آنسر زمینهای فراخ بروی کار خواهد آمد، و بسیاری از معادن طلا و غیره بواسطهٔ تمدید یافتن خط راه آهن پیش از پیش رونق و منفعت بخش خواهد گردید ، و بسیاری از مردم فقیر و غریبی که در اروپای روسی نمی گنجند در انسر زمینها رفته بزراعت و کار و کسب میکوشند، و موجب رفاه حال آنها و آبادی آنسرزمینها میشود ، و تنها برای روسیه نی بلکه برای تمام عالم تجارت سر از نو راهها و بندرها پیدا خواهد شد ، و بواسطهٔ اینخط در میان حکومتهای عالم مناسبات و مرابطات بسیار خوبی سر از نو آشکار خواهد گردید ، والحاصل در تاریخ ملل يك دور نو ترقی و صلاحیت پدیدار خواهد شد .
از بیان نامهٔ ناظر مالیهٔ مذکور اینهم ظاهر میشد که این خط کبیر راه آهن بسببی که زمینهای فراخ اسیای روسی را به مرکز حکومت امپراطوری روسیه در اروپا وصل و ربط میدهد از نقطهٔ نظر سوق الجیش عسکری نيز يك قیمت عظيمهٔ را مالك است .
درين ياد آوری نامه ، ناظر مذکور ضمناً اینرا نیز بیاد میداد که اگر يك مانعی پیش نشود رفته رفته این خط را از يك قسمی از ممالك چین نیز در گذرانیده بکنار بحر خالی از یخ خواهد رسانید .
این خط کبیر تخمیناً يك راهی بدرازی ( ۹۰۰۰ ) کیلومترو تشکیل میکرد که ازینمقدار همان قسمی که تابه حوضهٔ نهر ( یه نی سه ی ) میباشد برای فرش کردن راه آهن خیلی موافق و سهولت بخش است . اما دیگر قسمهای آن تابه وادیهای ( آمور ) و ( اوسوری ) بسیار سخت و دشوار است ، لهذا


صحيفه ١٢٥ محاربة روس و جاپان جلد اول

ناظر مالیه برای در از نشدن کار ، ساختن و برداشتن راه آهن را بر سه قسم تقسیم کرده از هر قسم جدا جدا بکار آغاز نهاد . این سه نقطه های مختلف عبارت است از (زلاتوست) که قسم غربیست . و (اومسق) که قسم مرکزی است . و (ولادیووستوق) که قسم منتهای شرقیست ازین سه نقطه بیکبارگی کار را شروع نمودند . اما در خصوص مالیه سبب بسیار مشکلات، و بحران گردید . لهذا ناظره ماليه بنام (مجلس خط راه آهن سيبريا) يك مجلسی تشکیل نمود و برای چارۀ جستجوی تدارک کردن وجهیکه برای اینکار بکار است افتادند. همین امپراطور حالایی که در انوقت ـ «چار و ویچ» ـ يعنى وليعهد بود بریاستی این مجلس مقرر گردید . اما با وجود آنهم کسی که در خصوص تدارک مصارفات و دیگر خصوصات سعیها و اقدامهای فوق العاده اجرا مینمود همانا خود ناظر ماليه مذکور بود.
در « ١ » اکتوبر که مطابق برج عقربست سنه ١٨٩٤ وقتی که امپراطور الکساندر سوم وفات میکرد مبلغ « ۸۷ » ملیون روبله برای خط راه آهن سیبریا صرف شده بود ، و « ۱۳۲۸ » فرسخ با خط راه آهن فرش شده بود .
این امپراطور نو جناب «نیقولای ادوم» چون جلوس نمود باز هم ریاست مجلس راه آهن را ترک نکرده در « ٣٠ » نومبرسنه ١٨٩٤ که مطابق برج قوس است امپراطور مشاراليه يك بياننامه نشر و اعلان نمود که درین بیاننامه اظهار کرده بود که آرزوی یگانه شان همینست كه يك آن اولتر اتمام یافتن راه آهن مذکور را بچشم خود ببینند . بنابرین مجلس ساختن راه آهن شب و روز بسعی و کوشش اقدام و ثبات ورزيده، وهمه موانع و مشکلات را بر طرف کرده ، و به بسی حادثات و واقعاتی که پیش آمد پروا نکرده، بلا فاصله متمادياً در باب تمدید کردن خط مذکور دوام ورزیدند .


صحیفه ١٢٦ محاربة روس و چاپان جلد اول
در سنهٔ ١٨٩٩ قسمهای آخرین خط مذکور ـ یعنی از یکجهت از « ولاد یووستوق » تابه « قاباور نقا » ، و از دیگر جهت از « زلا توست » تابه « ایر قوچق » بدرجهٔ کفایت ساخته شده بود . قسم مرکز در دنبال باقی مانده بود . درینجا بعضی مشکلاتی که هیچ بخیال و خاطر نمیگذشت پیش آمد . مثلا در سنهٔ ١٨٩٧ خط راه آهن ماورای « بایقال » در زیر سیلانها بماند که بصدها فرسخ مسافه که خط راه آهن بران ساخته شده بود رخنه دار و صدمه یاب گردید . برای تمدید راه آهن را در جوار تالاب بایقال چند بار نقشه های مهندسین تغییر و تبدیل یافت .
درین اثنا مابین دولتین روس و چین يك دوستی و موافقتی حاصل آمده روسها بر حق تمدید خط راه آهن را در «مانچوری» از چین بدست آوردند ، و همه کارهای دیگر طرفها را گذاشته به تمدید همین خط صرف سعی و اهتمام ورزیدند .
والحاصل در سنهٔ ١٨٩١ در « ١٠ » ماه کانون ثانی ـ یعنی برج دلو اول قطار شمندوفر ـ یعنی ریل از حدود چین گذشته به استاسیون ـ یعنی استیشن « مانچوری » بصورت منتظم آمد و شد را بنا نهاد .
بغیر از راه آهن چین شرقی خط جسیم سیبریا با تمام اقسام مکملهٔ آن به « ٥٦٢ » نیم ملیون روبله که هر ملیون ده لك است ساخته شده است . سرچشمهٔ که این همه بارگران را بدوش تحمل بکشید همانا خزینهٔ دولت بود . درزیر بار این همه مصرف عظیم تزلزل نیافتن خزینهٔ دولت خیلی محال مینمود ، ولی مهارت و ذکاوتی که ناظر مالیه درینراه بکار برده حقیقتاً شایان حیرتست .
از تمام یافتن این خط ماورای سیبریا که از بهر وسعت دادن ملك نی ، بلکه از نقطهٔ نظر سوق الجیش ساخته شده بود خیلی نتیجه های خوب و درخشانی


صحیفه ۱۲۷ محاربه روس و ژاپان جلد اول
حاصل آمد. باین سبب مسئله ساکن شدن وتوطن نمودن درقطعه سیبریا بصورت دهشتناکی پیشرفت گرفت . در سنه ۱۸۹۶ تقریباً «۲۰۰۰۰۰» نفس در سیبریا آمده سکونت پذیر گشتند .
بعد از تاریخ مذکور یومآ فیوماً در نفوس سیبریا تزاید و افزونی فوق العاده رونما گردیده چنان تخمین میشد که بقدر دو مثل اول نفوس قدیمه که در زمان امپراطور سابق داشت مالك گردد .
بسبب بسیاری سکونت کنندگان ، و وطن گزینان نو در امور تجارتی ، و دیگر منافع آبادی قطعه وسیعه مذکور بسی ترقیهای بزرگ بزرگی پدیدار آمد . معدنهای سنگهای ذیقیمت ، ودیگرکانهای پر ثروت، و پوستینهای گرانبهای مملکت دگرگونه رواج و رغبت پیدا کرد .
بمجردیکه‌به تمدید خط راه آهن ماورای سیبریا ابتدا شد از راه دریا نیز بسواحل اراضی آمور و غیره خیلی مهاجرین روسیه به آمدن آغاز نهادند ، ورفته رفته اینها آنقدر کثرت گرفتند که سواحل مذکوره و لنگرگاه ولادیو وستوق برای مناقلات تجاریه ، و آمد و شد نفوس کفایت نمیکرد . چونکه لنگرگاه ولادیووستوق که سال بسال معاملات تجاریه او. روز افزونی میدارد در سال چهارماه بايك طبقه بسیار کلفت یخ پوشیده و پنهان میماند .
بنابرین حکومت روسیه چشم خودرابسوی سواحل بی‌يخ «قوره » ، و«مانچوری » بدوخت . اما افسوس که اين يك راهیچ بخاطر نیاورده بود که بر ان سواحل بی‌يخ يك دولت دیگری که از سی سال باینطرف بصورت خارق العاده کسب ترقی و عظمت میکند نیز از بسیار وقتست که نظر دوخته است !
بلی، روسیه این را هیچ بخاطر نیاورده بود که اگر بر چنین کار اقدام نماید در داخل منطقه تاثیر و نفوذ دولت ژاپون آتش نفس خواهد افتاد !!
هرگاه به اسباب حربیه ، واحوال زنده‌گانی ، وطبیعت اهالی این


صحفه ۱۲۸ محاربهٔ روس و ژاپان جلد اول

مملکت يك علم آوری کاملی میداشت میبایست که دولت روسیه ازین مدبرانه تر و
احتیاط کارانه تر حرکت میکرد !
دیگر اینکه روسها اینرا نیز بخوبی نیندیشیده بودند که در حوالی مذکوره
آثار عمران خیلی کمست، و وضعیت عسکر را نی بسبب موانع عدیده خیلی
بمشکلات می افتد ، و خط مواصلات با اوروپا خیلی زحمات و مشقات در پیش
دارد . و از دیگر طرف بسوی حال و قوت خصم خود بنظر بیقیدی و
بی پروایی دیده بخوبی بر حال و وضع حربی و سر چشمه های عسکری او
تامل نکرده بود .
دولت ژاپون برای نفوس زایده خود این سواحل را که در پیش روی
جزیره های شان افتاده لایقتر و مناسبتر میدیدند . و بسبب حق جنسیت،
و همسایگی ، خودشانرا از روسها باو باراولتر وذی حقتر میشمردند ، و
از همین بود که میخواستند از روسها بیشتر در انجاها یکجای متین، و موضع
امینی بدست آرند، و برای همین مقصد در سنه ۱۸۹۴ بسبب بهانه قوره با چین
بحرب آغاز نهاد ، وبکمال سرعت وشدت خصم خود را مغلوب نموده نیم
جزیره « لیالوتونغ » ولنگرگاه « پور آرتور » ، و « تالیه ن وان » رادر زیر
تصرف ملکیت خود آوردن میخواست .
امادر همین اثنا روسیه همسایه خود را شناخت که چه همسایه مدهشیست!
ودانست که امید و تصورات او از دست این رقیب تهلکه ناك او در زیر تهلکه
خواهد افتاد . و ازانرو دولت فرانسه و المانیارا با خود یا رودمسازساخته
ژاپونیارا مجبور نمودندکه از ثمره های بسیار قیمتدار این مظفریت های خود
صرف نظر و چشم پوشی کنند .
به اینهم اکتفا نکرده بعد از چند ماهی که دولت المانیا لنگرگاه «کیا ئو
چو» را در زیر تصرف خود درا ورد، روسهالنگرگاهای « پور آرتور»


صحیفه ۱۲۹ محاربه روس و جاپان جلد اول

و (تالیه نوان) را به اجاره گرفته با خط راه آهن ماورای مانچوری به
سیبریا مربوط و متصل نموده است.

کیفیت استیلای اقصای شرق از طرف روسیه

مسئله استیلای روسیه بر اقصای شرق بصورت بسیار عجیبی بوقوع
آمده است :
چنانچه بی آنکه آرزو و معلومات حکومت مرکزیه روسیه بوده باشد،
اراضی وسیعه آمور اقصای شرق ، و سواحل مهمی که بر کنار بحر ژاپون
بود بسایه جسارت فوق العاده و همت دلاورانه دو شخص روسی بممالک
روسیه ضم و ملحق گردید .
ازین دو شخص یکی (قونت موراو یه ف) بود که در سنه ۱۸۴۷ بوالیگری
سیبریا تعیین شده بود . دیگری (نه وه لسکی) نام شخصی بود که در همان
تاریخ به افسری ، (بایقال) نام کشتی نقلیه مقرر شده بود . بنام هر یکی از
ین دو شخص هیکلها — یعنی مجسمه های یادگاری در (خاباروفسق) ولایت
آمور ، ولنگرگاه (ولادیووستوق) برپا کرده شده است .
یکسال پیش از والی شدن (موراویه ف) ، (قسطنطین) نام يك کشتی
جنگی روس بجستجوی پیدا کردن منصب — یعنی آبریزش نهر آمور مأمور
شده بود . اما این کشتی منصب نهر مذکور را نیافت. و کپتان کشتی مذکور
بنابر راپورتی که بواسطه ناظر خارجیه آنوقت به (چارنیقولا) عرض و
تقدیم نموده بود چنان دانستانده بود که منصب نهر مذکور بسببی که برای
دخول کشتیها غیر مساعد است هیچ منفعت و قیمتی برای روسیه ندارد . و
ازین بود که دولت روسیه آن اراضی محصولدار را بنابرین راپورت بچین وا
گذار گردید .
اما بعد از ان (موراویه ف) باز بضم و ملحق ساختن این قطعه جسیمه


صحيفه ۱۳۰ محاربه روس و ژاپان جلد اول

را بممالك روسیه موفق و کامیاب گردید . اما در بخصوص کسیکه با او دستیاری
و مدد رسانی کرده ، همان کپتان «نه ولسکی» بود . این افسر غیرتمند که در يك
واپور نقلیه روسیه به کپتانی مأمور شده بود نیاز و استرحام کرده بود که او را
بر جستجوی منصب نهر آمور اذن و رخصت داده شود ، و چون رخصت
حاصل نتوانست که در سر خود واپور خود را به بسی خطرها و تهلکه ها انداخته
بگذشتن از آبنای بسیار تنگی که در مابین جزیره (ساخالین ) و ساحل شرقی
سیبریاست تشبث و اقدام نمود، و باینصورت بداخل شدن در مدخل منصب
نهر مذکور کامیاب آمد . و اینرانیز کشف و اثبات نمود که جزیره (ساخالین) چنا
نچه گمان شده بود که با خشکه متصل است نی، بلکه بايك آبنای تنگی از ساحل سیبریا
جدا شده جزیره مستقلی میباشد. والحاصل کشتی یا يقال بعد از سه ماه دور و
سیاحت در (۱۰) ماه ستمبر مصادف برج میزان بلنگرگاه ( آیان ) مواصلت کرده
از طرف (موراویه‌ف) در نجا استقبال شدو (نه ولسکی) همه نتیجه های سیاحت
خود را به او بیان نمود .
اگر چه بر را پورت کپتان (وه نه ولسکی) در پترسبورغ اعتماد نکردند لکن
باوجود آنهم خود او را بکپتانی درجه صنف اول برای بناكردن يك منزلگاه
زمستانی در کنار نهر مذکور مقرر نموده به آنسمت روانه نمودند . (نه ولسکی )
درینبار باز همۀ بازخواست را بگردن گرفته با يك کشتی كوچك و شش نفر طایفه
به نهر آمور درآمده ، در کنار نهر مذکور و در اراضی چین موقع (نیقولا یه
وسك ) را بنانمود . و در (۱) ماه آغستوس مطابق برج سنبله سنة (۱۸۵۰ )
در حالتیکه مردمان بومی آنجا نیز حاضر بودند بیرق دولتی روسیه را بر
افراشت . و سر از انروز آن اراضی وسیعه در زیر تصرف دولت روسیه درآمده،
و هیئت تجاریه سفریه در انجا فرستاده شد، و مهاجرین بسیاری از روس در انجا
فرستاده شده ، و معدنهای بسیاری از زغال سنگ در انحوالی پیدا شده مملکت


صحیفه ۱۳۱ محاربه روس و ژاپان جلد اول

مذکور رسماً در ذیل ممالک روسیه داخل گردید .
امروز روز نفوس ولایت (آمور) (۱۲۰،۳۶۰) و نفوس ولایت ساحل (۲۲۳،۳۳۶) نفوسست . و مساحه سطحیه آن هر دو ولایت از یکی (٤٤٧،٦٦٧) و از دیگری (١٠٨٥٤،٣٥٣) کیلومتروی مربع میباشد که اینقدر نفوس بر اینقدر اراضی هیچ بسیاری ندارد .
٭ لنگرگاه پور آرتور ٭
معلومات و تفصیلاتی که در باب این شهر مهم درینجا بیان میکنیم تنها منحصر بر احوال جغرافیه و عمومیه آنست، ولی از تسلیحات، و تجهیزات و استحکامات آن در جلد دوم اینکتاب در فصل مخصوص آن بحث و بیان خواهیم نمود .
این قلعه حالایی (پور آرتور) يك آغاز بسیار عجیبی دارد. چنانچه پیش از «۵۰» سال در هيچيك خريطه - يعنی نقشه جغرافی «پور آرتور» نام یکجایی موجود نبود. بلکه درینجاه لی یوشونقو نام يك قريه كوچك چین موجود بود .
در سنه «۱۸۵۸» « آلژرین » نام يك كشتی انگلیسی، که تا به آنوقت هيچ کشتی اوروپایی درینجاننیامده بود آمده لنگر انداخت. نام کپتان کشتی «آلژرین» « آرتور » بود . لهذا از همانروز این بندر كوچك بنام کپتان کشتی مذکور یاد شده بنام ( پور آرتور ) در نقشه ها مقید و ثبت گردید .
اما قیمت عسکریه، و اهمیت سوق الجیشیه این بندر كوچك بعد از بسیار زمانها از طرف ( لی هونغ چانغ ) نام سردار چینی قدرشناسایی شده بود. و چون بحقیقت نظر کرده شود همچنیست که این لنگرگاه خیلی قیمت عسکریه را مالك و دارا میباشد. شهر پور آرتور در منتهای جنوبی شبه جزیره «لیااوتونغ» در خلیج «په چیلی» واقع شده يك خلیج و لنگرگاه بسیار مهمی میباشد در مابین «پور آرتور» و ساحل شمالی ایالت (شانتونغ) فراخی این آبنای دریایی بقدر (۸۸) کیلومترو میباشد ، ولیکن زیاده از نیم این آبنا — یعنی بقدر (٥٥) کیلومترو


آن با بعضی جزیره های كوچك كه برای كشتیهای كوچك ملجاء شده میتواند پیوسته شده است. بناءً عليه وسعت و فراخی آبنایی كه جنوب شبه جزیره ـ (قووانتونغ) را احاطه كرده از ٣٢ كیلومتر و بیشتر نیست . اینست كه (پور آرتور) برین (کانال) یا آبنا تماماً حاكم و ناظر میباشد .
در جهت شرق این شبه جزیره (قووانتونغ) خليج (قوره) پدیدار و آشكار میگردد . لهذا (پور آرتور) بر تمام حوالئی بحریه نه آبهای آنها سواحل چین ، قوره ، ژاپونرا احاطه كرده است حكمفرما می باشد .
غیر ازین منافع سوق الجیشیه كه گفتیم ، این شهر «پور آرتور» از سبب فن «طپوغرافیه» ـ یعنی علمی كه از پستی ، و بلندی و دیگر عارضه های یكقطعه زمین بحث میراند ـ نیز خیلی فوائد مهمه را شامل میباشد. چونكه اولا در وسط شهر يك كول بحری دارد كه عرض آن «٣٠٠» متر و ، و طول آن ١٠٠٠ مترو میآید و مدخل این كول بحری بيك حولی چوكات مانندی كه از هر دو طرف آن باتپه های بلند بلندی پیچیده شده است با بحر متصل میشود . پس برای تشکیل دادن و بعمل آوردن يك لیمان حربی ـ یعنی لنگرگاه جنگی آیا بهتر ازین جای و خوشتر ازین موقعی تصور میشود ؟
عمق این مدخل از ٧ تابه ٨ مترو می آید اما هر چه كه به بحر نزدیكتر میشود عمقش افزونی میگیرد . در بیرون مدخل این جوی بحرى يك ليمان خارجی ـ یعنی لنگرگاه بیرونی ، موجود است كه این لنگرگاه از ٨ تابه ١٣ متر عمق دارد، و هر طرف آن با تپه های ساحل محفوظ و مأمون میباشد . لهذا برای لنگر انداز شدن كشتیها خیلی موافق و كار آمدنى يك ليما نیست .
«پور آرتور» بر دو قسم تقسیم شده است كه یكی شهر اساس نهاده چینیها ، و دیگری بعد از مستولی شدن روسها بنا كرده روسهاست . كه در بسیار كم مدت خیلی ترقی و آبادی یافته است. چیزیکه در پور آرتور نیست آب است . اگر چه


صحیفه ۱۳۳ محاربة روس و جاپان جلد اول
«لون» نام يك جويى ازميان شهر در گذر است اماچون آب این جوی برای نو شیدن صالح نیست، و هنوز ماشینهای تقطیر ـ یعنی ماشینهایی که آب ناگوار را گوارا سازدکامل نشده است از انرو چند بارمرضهای وبا، وهیضه، و پیجش در «پورآرتور» پیش شده است.
بهرصورت درین زمانهای آخر «لی هونغ چانغ» نام سردارچينى قدرو قیمت عسکرتی این بندرگاه را شناخته برای مدافعهٔ ولایت «په‌چیلی» خیلی لازم وذی قیمت دانست.
اینشهر بقدر «۴۰۰۰۰» نفوس داردکه قسم مهم آنرا چینیها وژاپونیها تشکیل میدهد. در «۳۸» درجهٔ (۴۸) دقیقه عرض شمالی و(۱۱۹) درجه طول شرقی واقعست. اگرچه درخصوص تجارت بسیار پیش نرفته ولی (پورآرتور) مهمترین شهرهای عسکری همهٔ دنیا شمر ده میشود.
بخت و طالع اینشهر که هنوز بسن نوجوا نیست بسیار عجیب، ونایکدرجه خیلی الم انگیز است. در سنهٔ «۱۸۸۴» محاربهٔ که درمابین «چین ـ فرانسه» بوقوع آمداميرال«کوربهٔ» فرانسوی همهٔ قیمت واهمیت این استحکام، یعنی سنگر طبیعی قدرتی راشناخته خواست که هدف یگانه فیلو ـ یعنی دستهٔ کشتی‌های جنگی خودهمین لنگرگاه مهم را بسازد. اما حکومت فرانسه باین راضی نشد. حالا نکه این قدرشناسی فرانسویان قیمت واهمیت «پورآرتور» رادر نظرچینیان مکشوف نمود. وبنابر سعی وتشویق (لى هونغ چانغ) مشهور دولت چین شهر مذکور را خواست که بحال يك بندرگاه حربى بسيار متين ومکملى درآرد. لهذا (هانه کن)نام کرنيل استحکام (پروسیایی) را آورده استحکام ـ یعنی سنگرهای سواحل شهر مذکور را بنا نمود. واستحکامات جهت خشکهٔ آنرابواسطهٔ مهندسین فرانسه وی. وانگریزی بساختند..
بنای محکمیی اینشهر در سنهٔ (۱۸۸۰) آغاز نهاده، و برای مصارف ساختن آن نیز مبالغ بسیار جسيمی مخصص گردیده است، ولی وااسفا که تا بهنگام محاربهٔ


صحیفه ١٣٤ محاربه روس و ژاپان جلد اول

( چین و ژاپون ) بدرجه مکملیتی که تصور شده بود واصل نشده است خلاصه وقایع حرب ( چین - وژاپون ) را در دیگر فصلهای آینده این کتاب ذکر خواهیم کرد اما درینجا بصورت اجمالی از سقوط نمودن - یعنی ضبط و گرفته شدن (پور آرتور) که در اثنای محاربه مذکور بوقوع آمده است بکقدر بیان میکنیم:
در سنه (١٨٩٤) در (٢٤) ماه اکتوبر مصادف برج عقرب جنرال (اویاما)ی ژاپونی با (٣) لوای پیاده، و (٣٦) توپ سنگین که جمعاً (٢٥٠٠٠) نفری بود در خلیج (که ر) بخشکی برآمد . و در (٦) اکتوبر مصادف برج قوس اولاً موقع [ کینجو ] و بعد ازان (تالیه ن وان) را ضبط و تسخیر نموده از « ١٥» ماه مذکور تا به ( ١٩ ) آن بر [پور آرتور] که « ١٥٠٠٠ » عسکر نیم معلم ، و نیم منتظم در ان بود بحرکات حربیه آغاز نهادند. يك هجوم و یورش جبری و قهری بسیار کوتاهی از طرف ژاپونها بر قلعه مذکور بوقوع آمد . بعد از يك محاربه توپچی شدید سنگرهای بسیار محکمی که بر خط اصلی هجوم بود در ٢١ ماه از طرف ژاپونها ضبط و تسخیر گردید . درینمحاربه کشتی های جنگی ژاپون هیچ اشتراك ننموده است .
وقتیکه دولتهای روسیه ، فرانسه ، المانیا اتفاق کرده (پور آرتور) باز بچین دادند دولت چین بچنان حالی نبود که استحکامات نیم کاره سواحل (پور آرتور) را تکمیل نماید، واز انرو یکچند سال هیچ چیزی نساختند . تا آنکه درسنهٔ ١٨٩٨ دولت روسیه (پور آرتور) وهمه شبه جزیره (لیاوتونغ) را از دولت چین به اجاره گرفت. و در زیرکوماندای امیرال ( ده باسوف ) يك يك دسته کشتی جنگی روس آمده شهر هزار سما در زیر تصرف ملکیت خود درآورد.
(پور آرتور) برای روسیه دو اهمیت عظیمه را مالك بود كه یكی سیاسی ، ودیگری عسکری بود . اهمیت سیاسی آن این بود که شهر مذکور برای قطعه (مانچوری) که روسها خیال تصرف آنرا داشتند، و هنوز از قوه بفعل نیاورده


صحیفه ۱۳۵ محاربه روس و جاپان جلد اول

بودند يك تکیه گاه بسیار فائده مند مکملی تشکیل میداد . واهمیت عسکری آن این بود که برای دسته های کشتی جنگی روس يك (اس الحرکات) بسیار متین ومفیدی بعمل می آورد که این اس الحرکات در هر موسم از یخم خالی بود.
پیش از انکه (پور آرتور) از طرف روسها ضبط وتسخیر شود قسم اعظم کشتیهای جنگی روس که در اقصای شرق بود در خلیج (ناغاراکشی) ژاپونیا زمستان خود را بسر میآوردند. حتی در ساحل خلیج مذکوريك قریه کوچکی بنام (اینورا) نیز بنا نموده بودند. والحاصل لنگرگاه (ولادیووستوق) برای احتیاجات دسته کشتیهای جنگی اقصای شرق روس کفایت نمیکرد حالا تک بندرگاه (پور آرتور) در همه باب برای دسته های کشتی جنگی مذکور خیلی مناسب وموافق بود.
لنگرگاه [پور آرتور] بمجردیکه بدست روسها درآمد [نظارت بحریه] روس درینباب این قرارداد را تحریر نمود.
میباید که هريك از «ولادیووستوق» و «پور آرتور» جدا جدا دو بندرگاه حربی مستقل شمرده شود. چونکه فائده ایندو بندرگاه بیکدیگر شان بهیچصورت نمیرسد. «پور آرتور» بهمین حالیکه امروزه روز دارد برای کشتیهای جنگی ما يك ملجأ ومأوای محفوظ وامینی شمرده نمیشود. لهذا لازم وواجب است که بدون قید و شرط بندرگاه «پور آرتور» را بيك حالتی در آریم که خیلی قوتناك ومتين يك «اس الحرکاتی» برای دسته های کشتی های ما بشود ودرباب سعی و کوشش بلیغ ورزیم.
بنا برین قرارداد دولت روسیه مصارف عظیمه اختیار کرده ويك فعالیت بزرگی اجرا نموده از یکطرف به بنای محکم کردن استحکامات، واز دیگر طرف به اصلاح کردن بندرگاه صرف همت وغیرت ورزیدند، و برای بوجود آوردن يك بندرگاه مستحکم حربی از صنف درجه اول هر آنچیزیکه لازم می آمده را حاضر و آماده نمودند.


مبلغ که برای محکم کردن استحکامات خشکه و بحرانی «پور آرتور» صرف گردیده از «١٢» ملیون طلا تجاوز نموده است. اما با وجود آنهم در اثنای اعلان حرب ناگهانی ژاپون بعضی ازین استحکامات هنوز تمام نشده بود.
تنها برای بندرگاه غیر مستحکم و بزرگ «دالنی» بقدر «١٠٠» صد ملیون روبله صرف شده بود. حالا نکه بندرگاه «دالنی» درینمحاربه بجز اینکه ای ژاپونها فوائد عظیمی برسانید. پور آرتور هیچ منفعتی از و ندید.
نظار بقول خود روسها بندرگاه «پور آرتور» گنجایش «١٠» قطعه سفینه های بزرگ را دارد. هرگاه مدخل بندرگاه ، و اطراف آن بخو بصورت کار شود، و خوب پاک گردد همۀ يك دوغما - یعنی يك اردوی دسته های کشتیهای جنگی در ان بخوبی میگنجد.
بندرگاه صنعتی طرف شرقی که چینیها آنرا بوجود آورده اند در زمان جذر به پنج متر فرو میآید که ازانسبب برای کشتیهای بزرگ قابل استعمال نیست. بندرگاه طرف غربی نیز چون خیلی نرم و پر ریگست در زمان جذر سرا سر خشك میشود. تنها در نزدیکی شبه جزیرۀ «پلنگ» بنام «بندرگاه داخلی» يك جایی موجود است که درینجا کشتهای بزرگ بلامانع درآمده میتوانند.
یکی از سببهای بزرگ ضعفیت بندرگاه «پور آرتور» تنگی، و ریگزارئی مدخل آنست که اینمسئله دخول و خروج کشتیها را خیلی دشوار میسازد ، و بخلاف آن برای کشتیهای دشمن که بندرگاه را در زیر محاصره بگیرد بسیار فواید و آسانی میرساند. برای کشادن يك مدخل دیگر از جهت برزخ شبه جز یرۀ «پلنگ» اگرچه به کندن آغاز شده بود ولی در زمان اعلان حرب این کندن هنوز به اتمام نرسیده بود.
در زمان اعلان حرب در پور آرتور يك تعمیر خانه کشتیها ، و انبار خانه های متعدد و مختلف عسکری، ويك کارخانۀ کشتی سازی كوچك موجود بود.


صحيفه ۱۳۷ محاربة روس و ژاپان جلد اول

اما چون این کارخانه برای کشتیهای جسیمۀ حربیه کافی نبود از انرو کشتیهای جنگی «سه‌زاروویچ» و [وره‌تویزان] روسی که در هجوم اول ژاپونها دوچار خسار ، واز کار بیکار شده بودند تا بسیار زمانها تعمیر نشدند .

ـ * بندرگاه‌های خارجی * ـ
جای و موقعی که آنرا [بندرگاه‌های خارجی] میگویند در زمان جذر نیز برای اجرای حرکات هرگونه کشتیهای بزرگ جنگی خیلی فایده مند و کار آمدنی میباشد . بسبب تشکیلات طبیعیۀ سواحل آن اگر چه از بادهای شمالی محفوظست ولی، از بادهای جنوب ، و شرق که در موسم صیف میوزد هیچ محفوظیت ندارد . فائدۀ بزرگ این بندرگاه همینست که در هیچ موسم بندرگاه را یخ‌بندی فرامیگیرد،
«پورآرتور» نظر بوضعیت جغرافی آن خیلی مساعد، و موقعیست بر اینکه از طرف اردوی دشمن به آسانی تجرید، ـ یعنی تنها وجدا شود. چونکه شبه جزیرۀ «لیا ئوتونغ» که پورآرتور در نقطۀ منتهای جنوبی آن واقع شده است و عرض این شبه جزیره از « ۲۰۰ » کیلو متر و بیش نیست که ازین وضعیت به آسانی از اتصال یافتن بدیگر اقسام شبه جزیره منقطع وجدا میتواندشد . و چون از طرف بحر سواحل بندرگاه آن ، که بقدر « ۵۰۰ » کیلو مترو جا را گرفته است خیلی کم آب ، واینقدر مسافه را از طرف مدافعین در زیر ترصد و دیده بانی داشتن ، و برای منع کردن دشمن را از عسکر بیرون برآوردن بخشکه بشدت تمام مقاومت نمودن خیلی صعب و دشوار است .
«پورآرتور» غیر ازین محذور وعلت موقع جغرافى، يك علت و محذور دیگری نیز دارد که آنهم برای کشتیهای بزرگ و پرقوت نه بدرجۀ كافى يك وسعت و فراخی را مالک ، ونه دستگاهای کشتی سازئی مکملی را داراست . اگر چه در سنۀ « ۱۸۹۸ » میلادی برای رفع کردن این محذورها وعلتهای پورآرتور بکمال گرمی سعی و کوشش ورزیده شده ولی تا بزمان اعلان حرب


صحیفه ۱۳۸ محاربهٔ روس و ژاپان جلد اول

هنوز سرا سر رفع وزایل نشده بود . بنا برین هر گاه « پور آرتور » به امید
رسیدن کشتیهای بحر « بالتيك » روسی مقاومت و توانایی هم مینمود ولی بعد
از منقدر سیاحت مسافهٔ بعید کشتیهای بالتيك اگر میرسید البته بتعمیرات کلی
محتاج میبود. حالا نگاه پور آرتور» آن کشتیهای جنگی را نه در خود گنجانانده
میتوانست و نه از عهدهٔ تعمیر آن برآمده میتوانست. و از بنسبت به قوت کشتیهای
جنگی ژاپون که دم راست، و بواسطهٔ دستگاههای مکمل کشتی سازی خود همه
گونه تعمیرات آن بزودی و خوبی اجرا میشد بهمه حال مغلوب و زبون میگردید.
از استحکامات « پور آرتور» در جلد دوم مفصلاً بحث خواهیم راند حالا
بهمینقدر اکتفاء مینمائیم که در زمان اعلان حرب بندر گاه های جنگی «پور آرتور»
نسبت به وضعیت واهمیت جغرافی آن بمرتبهٔ کمال ودرجهٔ عال العال حربی
واصل نشده بود، و اسلحه و مهمات و لوازماتیكه يك كمی پیشتر از اوروپا برای
پور آرتور فرستاده شده بود بسبب ظهور یافتن جنگ و جدال به « پور آرتور »
واصل نشده بود .

ولادیووستوق

لیمان - یعنی لنگر گاه [ ولا دیو و ستوق ] مرکز حکومت ولایت
[ پریمو رسقایا ] بنام دیگر [ ولایت ساحل ] میباشد . این شهر از [ ایرقو
چق ] بقدر « ۲۲۰۰ » کیلو مترو دور تر واقعست . و آخر ترین نقطهٔ خط
شمند و فر — یعنی راه آهن [ ماورای سیبریا ] که سرراست از وادی
( میسوری) دراز شده میرود میباشد . در « ٤٣ » درجه و « ٦ » دقیقه و
« ٥ » ثانیه عرض شمالی ، و « ۱۲۹ » درجه و « ۳۳ » دقیقه و « ٥ » ثانیه
طول شرقی واقعشده است .
شهر [ ولاد یووستوق ] بعد از بندرگاه [ پور آرتور ] برای روسیه
اهمیت فوق العادهٔ را مالکست . واین اهمیت او از دو چیز است : یکی آنکه در


صحیفه ۱۳۹ محاربه روس و ژاپان جلد اول

اراضی خود روس است ، دیگر اینکه نقطه منتهای خط کبیر سیبریا را تشکیل داده است .
هرگاه بر خریطه – یعنی نقشه اقصای شرق بخوبی نظر اندازیم در شکل و وضعیت جغرافی بندرگاه [پور آرتور] و [لادیو وستوق] خیلی مشابهت بهم میرساند . ولی در بسیار چیزهای دیگر بسی بسی فرقها در ما بین شان موجود است .
شهر [ولادیو وستوق] که در سابق آنرا [پورمای] مینامیدند هنگامیکه روسهادر سنه «۱۸۶۰» ولایت [آمور] را ضبط و تسخیر میکردند در جائیکه حالا شهر ولادیو وستوقست بغیر از دو کلبه عادتی ماهیگیران دگر هیچ چیزی نبود . درسنه «۱۸۷۶» بندر عسکری [نیکولایه فسکی] را به و [لادیووستوق] نقل دادند. درسنه «۱۸۸۶» شهر مذکور برای ایالت ساحلیه [مرکز] اتخاذ گردید . بعد از ان در شهر مذکور بيك سرعت بسیار عجیبی ترقیات عظیمه بحصول آمد .
( ولادیو وستوق ) امروزه روز يك شهر جسیمیست که از سنگ و چوب بر کنار دریا ساخته شده است. اخبارها ، مکتبهای بحریه ، مکتبهای صبیانیه ، و اناثیه را مالك و دارا میباشد . حتى يك موزه خانه که به اصطلاح هندستان [عجایب خانه] میگویند نیز دارد. صنایع نیز درین شهر خیلی پیش رفته است . بیره خانه های منتظم ، فابریکها ، دستگاه های کشتی سازی ، و داشهای مکمل خشت پزی و غیره در ان موجود است . بندرگاه (ولادیو وستوق) برای تجارت عمومی آزاد است . در داخل ولایتی که (ولادیو وستوق) مرکز آنست روز بروز آثار مدنیت و ترقی دیده میشود که اینهم يك استقبال بسیار درخشنده برای این شهر حاضر و آماده میسازد .
قیمت عسکریه شهر (ولادیووستوق) اینست که شهر بطرف درون


صحيفه ١٤٠ محاربه روس وژاپان جلد اول

واقعست ، و بیرون آن از هر طرف با تپه ها محفوظ شده است . شهر در نقطه
منتهای شبه جزیره ( موراويه ف ) که ( ٣٠ ) کیلومتر و طول ، و ( ١٠ )
کیلومتر وعرض دارد واقعشده است .
پیش از انکه [ پور آر تور ] بدست روسها بیفتد بندرگاه ( ولادیوو
ستوق ) برای قوه حربی اقصای شرق روسی [ اس الحركات ] يگانه و كار
آمدی بود ، وکذالك برای تمام کشتیهای جنگی و تجاری عمومی در انحوالی
يك ملجا ، و مأوایی خوبی تشکیل میکرد . هنگامیکه به تمدید دادن خط
بزرگ راه آهن سیبریا آغاز شد برای محکم کردن بندرگاه مذکور را با
استحکامات جسیمه نیز ابتدا شده بود ، اما این عملیات محکم بندی تا بزمان
اعلان حرب چنانچه شاید ، و باید تمام نشده بود .
در پیش روی بندرگاه مذکور جزیره ها و نیم جزیرهای متعددی موجود
است که بندرگاهها را از هر طرف نگهبانی کرده است ، و تنهاد و مدخل میماند که
مدافعه این دو مدخل نیز خیلی سهولت و آسانی دارد .
بندرگاه داخلی بسیار واسع و فراخست ، و از خلیج ( شاخ طلا ) نام
خلیجی بعمل آمده است . درینجا بسی چیزهائیکه برای يك دسته های کشتی
جنگی بزرگ و قوتنا کی بدرجه کافی بکار آید موجود است که آنهم عبارت
ازین چند چیز میباشد :
يك حوض بسیار بزرگ خشك كه در وقت لزوم پر شود و برای داخل
شدن کشتیهای بزرگ بکار آید بدرازی ١٦٨ مترو ، و به بر [ ٢٧ ] نیم
مترو و چقوری ( ٩ ) مترو موجود است ، و دو [ حوض سایج ] — یعنی
حوضهایی که کشتیها در ان شناور باشد بد رازی ( ٩٢ ) مترو ، و به بر « ٢٢ »
مترو و چقوری [ ٧ ] مترو نیز موجود است . يك دستگاه کشتی سازی برای
تعمیر طور پیدوهای حربی ، و کشتیهای تجارتی ، ويك تعمير خانه ، و يك


صحیفه ١٤١ محاربة روس و جاپان جلد اول

انبارخانه بزرگ زغال سنگ، نقب خانه ها، جبه خانه ها، خسته خانه ها، چونیها وغیرهم از جمله مؤسسات بحریه این بندرگاه حربیست .
این لنگرگاه جسیم بقدر (٧٥) کشتی جنگی را گنجایش دارد و با تپه های متعددیکر که بر شهر حاکم وناظر است محفوظ میباشد طول این لنگر گاه (٨) کیلو مترو ، عرضش (٨٨٠) مترو ، عمقش (٨) مترو ست . بر ساحل شهر سرکهای سنگ بست، وحوضهای مکمل ساخته شده ، وبا یکدرجن سنگرهای بسیار مستحکم محکم بندی شده است . کلمه « ولادیووستوق » معنی (ملکه اقصای شرق) را در بر میگیرد . هرگاه همين يك علت و محذور را نمیداشت که در موسم زمستان با يك طبقه بسيار كلفت يخ مستور ميشود لنگرگاه (ولادیوستوق) از بندرگاههای عسکری درجه اول شمرده میشد . و از سبب این علت عظیم او بود که دولت روس در خلیج « په چیلی » قصبة ( پور آرتور ) را انتخاب کرد .
بندرگاه «ولادیوستوق» مدت چار ماه منجمد میشود ، ورفت و آمد كشتيها يكقلم منقطع میگردد . در اوایل واواخر موسم زمستان واپوریخ شکن که مخصوص برای همینجاست اگر چه يك راه باریکی برای مرور و عبور كشتيها امتداد کشید ولی این راه در هواء ای بد وطوفانی خیلی تهلکه ناك ، و مرور كشتيها كاهى محال ميشود . در ظرف انجماد بندرگاه « ولادیووستوق» اهمیت عسکریه وسوق الجيشيه خود را ضایع میکند . روسها در آغاز اینمحاربه از بحالت بندرگاه مذکور خیلی ضرر دیدند . چونکه از یکطرف دسته های کشتی جنگی ( پور آرتور ) از وسایط و لوازمات فائده منديكه در « ولادیوستوق » بود هیچ فائده حاصل نتوانست . و ازدیگر طرف دسته های کشتی جنگی ولادیوستوق درمیان یخها محصورمانده هیچ معاونتی به دسته های کشتی جنگی پور آرتور رسانیده نتوانست .


صحیفه ١٤٢
محاربه روس و ژاپان
جلد اول
در حق استحکامات بحریه ولادیووستوق حاصل کردن معلومات کامله
میسر نشده است . اما باوجود اینهم از طرز تقسیم ، و وضع کار و وظایف
آنها بز چهار صنف تقسیم کرده میتواند شد :
اولا در هر دو طرف مدخلها يكيك صنف استحکامات و توپخانه هایی
موجود است که مدخلها را مدافعه وسد مینماید سوم بعضی استحکاماتی هستند
که از بندرگاه خارجی بندرگاه داخلی را مدافعه میکنند . این سه صنف
استحکاماته نزدیکترای ساحل ترتیب شده موقع شان خیلی بلند و مرتفع نیست .
صنف چارم استحکاماتیست که در نزدیک برزخ نیم جزیره «شقوواتا»
ست که بر موقعهای باند است . و وظیفه این توپخانه های مرتفع اینست
که به انداخت قوس کشتیهای دشمن را نگذارد که بر شهر «بومبار دمان »
یعنی گله ریزی متصل اجرا نماید .
در خصوص استحکامات جهت خشکه این شهر نیز معلومات کافی هر کس
گرفته نتوانسته است . اما دو استحکام جسیمی که یکی بر سر کوه (روس) است.
و دیگری در درون بر سر يك تپه بلندی ساخته شده است ظاهر و معلومدار میباشد.
غیر از « پورآرتور » و ( ولادیووستوق ) دولت روسیه در آب ریزش
نهر «آمور » در موقع « نیقولایه فسك » و در ساحل خليج « پوسیه ت »
در موقع « نوووکیوفسك » نیز استحکامات مستحکمه خوبی دارد .
همه این مواقع مستحکمه روس محذور وعلت عظیمی دارند که آنهم
خط مواصلات شان با اروپای روسی خیلی مشکلات بر میخورد، و با یکدیگر
شان نیز بدشواری مواصلت میتوانند . از بندرگاههای بحر سیاه تا به بندر
گاههای اقصای شرق طریق بحری عبارتست از (١٧٠٠٠) کیلومتر و ، و
از بندرگاههای بحر بالتيك « ٢٤٠٠٠ » کیلومتروست که اینمسافه را واپورهای
سريع السير به شش هفت هفته طی میتوانند . از ( موسکوا ) تا به « ولادیو


صحیفه ١٤٣ محاربه روس و جاپان جلد اول

وستوق » بر راه خشکه ( ٨٦٨٢ ) کیلو مترو ، و تا به پور آرتور ( ٨٨٧٥ )
کیلومتر و مسافه میباشد که بر این راه عسکر، ولوازمات حربی را بواسطه خط
راه آهن « ماورای سیبریا » تا بمواقع مذکور رسانیدن لا اقل بسه چار هفته
متوقفست . خط اتصال ـ یعنی راهی که ( پور آرتور ) را از خشکه به سیبریا
بهم میرساند يك محذور عظیم دیگری نیز دارد که آنهم در حد برزخ [کینچه
ئو ] که عرض آن دوسه کیلو متروست این خط مواصله از طرف دشمن
بریده میتواند شد . پس از مجمل احوالتیکه ذکر شد معلوم میشود که وضعیت
بحریه اقصای شرق روس نسبت بوضعیت بحریه ژاپون ضعیفتر و ناتوانتر
بوده است . اما در خشکه بسبب خطهای راه آهن روسها نسبت بژاپو نها زود
تر و چابکتر عسکر جمع کرده میتوانستند . چونکه ژاپونها بسبب موانعات بحری
سوقیات عسکر بری خود را بزودی و سرعت مطلوبه نمیتوانستند که اجرا دارند.

احوال تاریخیه روسیه

تاریخ روسیه بر سه دور تقسیم میشود ، دور اول از زمانهای نخستین قدیم
تا بدور تأسیس و بنایافتن حکومت چارین [ مسکووا ] ـ یعنی از زمانهای
قدیم و مجهول تا به سنه [ ١٥٤٧ ] میلادی . دور دوم از تاریخ مذکور تا بزمان
[ پترکبیر ] ـ یعنی از سنه ( ١٥٤٧ ) تا به سنه ( ١٦٨٢ ) دور سوم از زمان
« پترکبیر » تا به این زمان ما .

دور اول

تاریخ تاسیس یافتن حکومت روسیه از عصر «٩» میلادی آغاز میکند .
درین تاریخ چون نظر شود دیده میشود که در حوضه های نهرهای «دینه پر»
و « دینه ستر » ، ومجراهای بالائی نهرهای « اوقا » و « ولغا » و سواحل


صحيفه ١٤٤ محاربه روس و جاپان جلد اول

تالاب (ایلمن) بعضی قبیله های جنس [اسلاو] بوجود می آید.. همسایگان این قبیله های مختلف که نامهای اکثر آنها درین وقت فراموش شده از جهت غرب پولونیائیان ، و موراویائیان ، و بلغاریان ؛ -- و از جهت شرق نیز در نهر (وولغا) از بلغاریان عبارت بوده است . این قبیله های [اسلاو] که در مابین خودشان هیچ مناسبات و اتفاق نداشتند، در ظرف کم مدتی در زیر حکم وتسلط همسایگان هم جنگ خود میدرامدند .
در وسط ایندور ابتدائی دو شهر مکملی که استقبال شان خیلی درخشان مینمود بوجود آمده است . یکی ازیندو شهر قصبه «نووکورد» است که در ساحل تالاب «ایلمن» واقعشده است دیگر قصبه «کی یه ف» است که در جهتهای وسطی نهر «دینه پر» افتاده است .
در تاریخ (٨٦٣) يك قبیله (اسکاندیناو) که آن را «روس» میگفتند در زیر اداره و حکمرانی «روریک» نام رئیس خود بقصبه [نووکورد] آمده جایگیر میشوند . در نصف اخیر عصر نهم این رئیس قبیله مرکز اداره خود را بقصبه (کی یه ف) نقل میدهد . سر ازین تاریخ باشندگان این حوالی و اکناف را (روس) نام نهاده شده است . این روسهادر اول بار به جنگ و محاربه و، بعد ازان به بندوبست باحکومت «بیزانس» که نام قدیم قسطنطنیه است، با مدنیت، و دین نصرانیت آن حکومت به پیدا کردن تعلقات و مناسبات آغاز نهاده است . این روسهائیکه تأسیس حکومت کرده بودند بعد از یکمدتی بر کنار نهر «دینه پر» فرو آمده اند .
درین اوقات روسها هنوز بهیچ دینی مقید نبوده به آلهه های (اسقاندیناو) و «اسلاو» پرستش واحترام میکردند . اما آهسته آهسته به نصرانیت میل کرده اند، در سنه (٩٥٧) پرنسس (اولغا) به نصرانیت داخل شده است . و در سنه [٩٨٨] پسر او (ولادیمیر) در شهر (کی یه ف) نصرانیت را


صحیفه ١٤٥ محاربه روس و ژاپان جلد اول

قبول کرده روسیه را به کلیسای (روم اورتودوکس) مربوط نمود.
«ولادیمیر» در سنه (١١٠٥) ازین جهان فانی در میگذرد، پسران
اونا یکمدتی بمنازعات دعوای میراث حکومت بسر میاورند، نهایت الامر
از نتیجه این محاربات ومنازعات حکومت روسیه بر چند پرنسیهای مختلف
ـ یعنی خانهای خود ـ سر انقسام می یابد که اینها هم در مابین خود شان
همیشه بجنگ وغوغا میگذرانند . اما با وجود آنهم به پرنسی که در (کی یه‌ف)
حکومت میکند بيك نظر احترام ظاهری می بینند ولی در حقیقت حال به او
هیچ اطاعت نمیکنند .
در اواخر عصر دوازدهم قصبه «کی یه‌ف» از نظر اعتبار می افتد ، و
شرف مرکز اداره حکومت بودن خود را غایب میکند. پرنس (روستوف
سوزال) درسنه (١١٥٧) مرکز ثقلت ملت روس را در حوضه نهر (وولغا)
نقل میدهد، والحاصل شهرهای «ولادیمیر» و (موسكوا) و (روستوف)
و (سوزال) و (کی یه‌ف) یکی هم وظیفه مرکز اداره شدن حکومت را
بجا می آورند.
درین اثنا حکومت روس بسببی که بر پرنسیها و خانهای مختلف منقسم
بودند وباهم همیشه به بی اتفاقی ، وغوغا بسر میاوردند بمقابل اوروپا هیچ
تأثیرسیاسی نشان داده نمیتوانستند. بلکه از مقابله کردن استیلاهای (مغول)
ها نیز عاجز میبودند.
روسها نخستین بار در تاریخ (١٢٢٤) بر سر(قالقا) مغلوب شده اند ،
و باز در تاریخ (١٢٢٦) بقدر [٣٠٠] هزار آسیایی بر روسیه هجوم ویو
رش برده مهمترین شهرهای روس در پیش روی این طوفان استیلا یکان
یکان سقوط نموده است. تا آنکه روسیه که در (کی یه‌ف) وحوالی آن
کسب قوت واجرای نفوذ کرده بود محتاج حمایه (پولونیا) و دیگر قبایل


صحيفه ١٤٦ محاربه روس و ژاپان جلد اول

همجوار خود گردید .
باز در سنه (١٣٢٨) «ژال قاليتا» نام پرنس روس از خان تاتار عنوان (پرنس بزرگ) روس را بدست آورده شهر [موسكوا] را بحالت مرکز حقیقی روسیه در آورده است . در عصر پانزدهم (سیمون لورکیو) نام پرنس بزرگ (موسكوا) بممالك خود بسی ضم وعلاوه ها نموده ، ولی از هیچ طرف بر هیچ يك دریائی مالك نبوده بريك اراضی واسعی که مرکب از حوضه های (دیونیای) بالائی ، و (وولغای) بالائی ، و (دون) بالائی بود حکمرانی داشت .
در سنه (١٤٦٢) تا به سنه (١٥٠٥) (ایوان سوم) قصبه (نوو غورد) را در زیر قبضه تصرف آورد ، و پرنسٹی [تووه ر] را بشمار ممالك خودکشید، و باخانی و پرنسئی (قریم) عقد اتفاق کرده نفوذ و تسلط حکومت (دشت قپچاق) را از سر خود رفع نمود . بعد ازین تاریخ حکومت روسیه برای پیدا کردن تأسیسات مناسبات با اورو پا میدان یافته است .
(دور دوم)
در سنه (١٥٣٣) پرنسی که آنرا (ایوان لوترریبل) میگفتند عنوان پرنس بزرگ را بعنوان (زار) تبدیل داده است . این شخص به اینکار خود نفوذ و سطوت روسيه را يك قات دیگر افزونی داده است ، و در سنه (١٥٥٤) خاینهای [قازان] و (استراقان) را نیز ضبط نموده بسوی (بحر خزر) يك دروازه باز کرده است .
در سنه [١٥٨٤] قطعه سيبريا از طرف قازاق (ئه رمان) ضبط واستيلا شده سطوت و نفوذ جاری (موسکووا) بیشتر گردیده است .
ولی اصل چیزیکه برای اینحکومت جدیده الزم وواجب شمرده میشد همانابدست آوردن يك بندری بود در بحر بالتيك . (ايوان) مذكور


صحیفه ١٤٧ محاربه روس و ژاپان جلد اول

در بخصوص خیلی کوشش ورزید ولی موفق وکامیاب نیامد . چونکه ( اسوه
چیان ) و ( پولونیان ) مانع این موفقیت روسیان میشدند .
بعد از وفات پسر ایوان که ( فه دور ) نام داشت سلاله خاندان (روريك)
ها منقطع کردید . ازین تاریخ - یعنی از سنه ١٥٩٨ تابه سنه ( ١٦١٣ )
حال روسیه به بی انتظامی و بدی گذارش یافته است .
در زمان ( میشل رومانوف ) بعضی وقوعات نا گواری که رو داده بود
رفع و از اله شده اردوی عسکری تنسیق وانتظام ، وحدود مملکت قوت و
محکمی پیدا کرده است . و در زمان پسرش ( الكسى میخالوویچ ) در سنه
( ١٦٤٥) برای مملکت قوانین و نظا مات وضع شده است . ورفته رفته آثار
مدنیت اوروپا در روسیه برونما شدن آغاز نهاده است . اما حیات مدنیه ، و
اخلاق قدیمه شان هیچ تغییر و تبدیل نیافته است .

دور سوم

مدنیت اوروپا با جلوس « پتر بزرگ » بصورت قطعی به روسیه داخل
شده است . مشارالیه از هر چیز پیشتر بفکر تنسیق دادن يك اردوی
مکمل و منتظم ، وتدارك كردن يك دسته های کشتی جنگی برای روسیه
بیفتاد. وبنا بر يمفصد بحر (آزاق) را بدست آورد ، و نزد منصب – یعنی
آبریزش نهر ( نه وا ) جایگیر گردید وشهر (پترسبورك) را در انجا بنا نهاد.
وبا ينصورت ممالك روسيه مالك يك پنجره خوب و روشنی که بسوی اوروپا
بازشده بود گردید .
پتر کبیر، همه وسایط ممکنه را استعمال کرده اهالی روسیه را مجبور نمود
برینکه همه زندگانی و ترقیات مدنیه اوروپا را تقلید نمایند. نفوذ وتأثیر (پادری)
ها را يکقلم شكستانده خودش رئیس حقیقی کلیسای ملی گردید وعنوان زار
را به عنوان ( امپراطور ) تبدیل داد. خود بالذات بسیاحت اوروپا برامده،


صحیفه ١٤٨ محاربه روس و جاپان جلد اول

(فرانسه) و « هولانده » را گردش نمود، و ازین گردش و سیاحت اوروپا بسی فائده ها حاصل کرد .
« پتر کبیر » بعد از سیاحت اوروپا مجلس (شورای دولت) را تأسیس داد و ناظرهای نظارتها را تعیین و مقرر نمود ، و انجمن علوم را برپا کرد ، و الحاصل همه اسباب ترقی و تعالی ملت و حکومت روسیه را بر هر چیزیکه متوقف دانست همانچیز را بدست آورد، و همهٔ آنرا بروی کار برآورد .
در تاریخ (۱۷۳۰) نواسهٔ او ( آنا ایوانو ) بافرانسه در باب تأثیر نفوذ او در ( پولونیا ) معارض آمده يك قول اردو نیز سوق کرده است . امپراطوریچه ( ئه لیزابت ) در سفرهای حرب هفتساله بر ( پروسیا ) مداخله کرده است ، و دارالفنون ( موسکوا ) را تأسیس داده است در سنه (١٧٥٥) شهر پترسبورك را زینت و عمارت فوق العاده حاصل آمده است . در زمانهای معاهدهٔ ( وه ستفالی ) اوروپای غربی را که اسم [ موسقو ] را بدشواری میشناختند بحرمت نمودن روسیه مجبور گردانید . در زمان ( کاترین ) دوم — یعنی در سنه (۱۷۹۱) ازین هم درخشنده تر و روشنتر اظهار آثار نمودن گرفت .
در زمان مذكور يك فيلو — يعنی یکدسته کشتیهای جنگی روس از بحر ( بالتيك ) برخواسته اوروپای غربی را دور نمود ، و به بحر سفید آمد . در سنهٔ ١٧٧٤ روسیه مصبهای نهر ( طونه ) و ( دینه پر ) را بدست آورد ، و برای سیر و حرکت آزادانه کشتیهای تجارتی خود در بحر سفید تزیید قوت و شوکت نمود .
در سنهٔ (۱۷۸۳) امپراطوریچه ( کاترین ) خانی [ قریم ] را سراسر از میان برداشته شبه جزیرهٔ ( قریم ) را یکقلم ضبط و تسخیر نمود که بدینسبب روسیه در بحر سیاه نیز مخرجهای مکملی بدست آورده بتوانست . در سنه های (۱۷۷۳) و ( ١٧٩٤ ) و [ ١٧٩٥ ] پی هم ( پولونیا ) و « روسیه سفید »


صحیفه ١٤٩ محاربه روس و جاپان جلد اول

را بقبضه تسخیر در اورده (کاترین) مشهور در داخل مملکت خود، (پتر کبیر)
را پیروی کرده آثار ترقی و مدنیت را افزونی بداد . سر از نو قانوننامه ها و
نظام نامه ها وضع و نشر نمود. امور عدلیه ، ومعارف عمومیه را تنظیم و اصلاح
کرد . ادیبان ، وحکیمان ، و آرتیستان ، ــ یعنی تیاترشناسان فرانسوی را
اعتبار زیادی داد . اخلاق و لسان فرانسوی در پندور حکم نمونه تقلید را
در روسیه پیدا کرد .
« پول » اول که پسر اوست در سنه «١٨٠١» به اتفاق با دولتهای (انگلیس،
و استریا) داخل شد . و خود او بالذات برای مقابله جنرالهای فرانسوی
بمیدان محاربه تا به (ایتالیا) برفت . در زمان حکومت این ایمپراطور که بسیار
کوتاه است در جهت جنوب شرق مملکت روس خیلی وسعت پیدا شد .
در زمان (الکساندر اول) در سنه (١٨٠١) تا به «١٨٢٥» سر از نو
نظارتها تنسیق یافت . و دارالفنونهای متعددی ساخته شد . با (اوستریا)
و (پروسیا) به اتفاق داخلشده بر (ناپولیون) مشهور فرانسوی قیام
نمود. اما بعد از یکمدتی «ناپولیون بوناپارت» ممالک روسیه را استیلا کرد ،
و به «مسکوا» درامد، ولی از تاثیر سرمای شدید، و سوختاندن روسها همه لوا
زمات را، به پس گشتن مجبور گردید و روسها تا به دروازه (پاریس) او را تعقیب
و پی گیری کرده اند .
در سنه ١٨٠٩ از (سویدن) اراضی «فنلاندیا» را، و در سنه ١٨١٢
قطعه (بسارابیا) را ضمیمه ممالک کرده اند . و بعد از انکه بر فرانسویان
غالب امدند تاثیر و نفوذ روسیه در تمام دولتهای اوروپا شامل گردید . در سنه
(١٨٣٠) باز با اوستریا و پروسیايك اتفاق مثلثی بوجود آورده در سنه ١٨٤٨
در اثنای وقوعات «مجارستان» دولت روسیه به اوستریا معاونت نمود. و در
سنه ١٨٥٤ در محاربه ۵ با «انگلیس» و (فرانسه) نمود مغلوب گشته بنا


صحیفه ١٥٠ محاربه روس و جاپان جلد اول

بر معاهده [ پاریس ] يك قسم قطعه ( بسارابيا ) را ترك نموده و فیلوی بحر سیاه خود را نیز بمجبوریت از میان برداشت .
در سنه (١٨٦٣) اراضی (آمور ) به سيبريا ضم و علاوه گردید. درین تاریخ روسها در (طاشكند ) و (سمرقند ) و ( خوقند ) و ( خيوه ) منتشر شدند . و امارت (بخارا) را در زیر حمایه گرفتند . در سنه ١٨٨١ الکساندر دوم وفات یافت بجای او ( الكساندر سوم ) جالس تخت حكو مت گردید و مسلك سیاسی اول را تبدیل داده روسیه را بفرانسه نزدیکی و دوستی بداد. بعد از او جناب (نیکولای دوم ) که امپراطور حالایی روست بر اثر پدر خود پیروی نموده و چند بارئی هم بفرانسه رفته بسبب این زیارتها ( ائتلاف روسیه – وفرانسه ) بمیدان آمد .
اینست خلاصه وزبده تاریخ روسها وتأسيس حكومت آنها که بطرز اجمال ذکر نمودیم .