صحیفه ۱۵۱ محاربة روس و جاپان جلد اول

قوای حربیۀ دولت روسیه
در اقصای شرق

اردوهای عسکری ، دسته های کشتیهای جنگی
پیش ازانکه از قوۀ بریه و بحریۀ روس که در اقصای شرق بوده بحث رانیم میخواهیم که در حق قوۀ عمومیۀ عسکریۀ روس بعضی معلومات مجملی بر قارئین کرام خویش عرضه دهیم :

خدمت عسکریه
خدمت عسکریه برای همه اهالی روس امریست مجبوری . تنها بعضی قبایلی که در آسیا مقیمند ، و مسلمانهای « قفقاسیه » بدل نقدی داده از عسکری خود را رهائی داده میتوانند . برای هر شخص از افراد اهالی روس مکلفیت خدمت عسکریه از ۲۱ سالگی ، تابه ۴۳ سالگی امتداد مینماید . تنها مأمورین روحانیه — یعنی صنف پادریها از عسکری معافست . اما چون افرادیکه داخل اسنان — یعنی عمر عسکری میشوند از حد لزوم زیاده تر و افزونتر میباشد از انرو هر سال قرعه کشیده شده از میان آنها بقدر لزومی برای « اردوی موظف » گرفته میشود . مدت خدمت عسکریه در سلك « موظف » از « ۵ » سال تا به « ۳ » سال حتی نسبت بدرجۀ تحصیل و استعداد نفرتی قرعه ازین کمتر هم میشود .
بعد ازانکه در سلك موظف مدت خدمت عسکری خود را بسر آورد « ۱۳ » سال در صنف سلك « احتیاط » بکار و کسب خود مشغول گشته


صحیفه ١٥٢ محاربه روس و جاپان جلد اول

بسر میآرد . بعد از ان بصنف « مستحفظ » داخل شده تابه آخر ٤٣ سالگی در ان صنف میگذراند .
همۀ روسیه بر « ٥٧٨ » « دایرۀ قرعه » منقسمست ، و از نقطه نظر امر و قوماندانی ، تمام مملکت بر ( ١٢ ) دایرۀ بزرگ عسکری تفریق شده است که همگی در زیر نظارت حربیه میباشد .
مجموع قطعات عسکرئی که در داخل این دوایر عسکریست ( ٢٥ ) قول اردو تشکیل میدهد که ( ٢ ) قول آن از ( قفقاسیه ) و « ٢٣ » قول آن از « اوروپای روسی » میباشد ، هر قول اردو از دو ، و « فرقه پیاده » [ فرقه بمعنی لوی غند ] مرکبست که اکثر آنها يك يك فرقۀ سواری نیز دارد . چهار فرقۀ سواری مستقل — یعنی رسالۀ مستقل نیز دارد که دو « قول اردو » تشکیل میکند.

قوت پیاده اش در اوروپا و قفقاسیه

قوت پیادۀ روس درین دو جا عبارت است از « ٢٠٨ » الای — یعنی « غند » چار چار کندکی . از نجمله « ٢٣ » كندك آسیا و ترکستان و « ٤٨ » كندك شرقی « سیبریا » میباشد غیر ازین « ١٠ » لوای آوجی ، — یعنی شکاری که یکنوعیست از تربیۀ عسکر — نیز موجود دارد . ازین لواها دو لوای آن در ( قفقاسیه ) است که هريك از شش شش كندك مرككب است ، و به اینحساب همۀ این دو لوا ( ٧٦ ) كندك میشود .

رساله

قوت سواری — یعنی رساله — در اوروپا و قفقاسیه عبارتست از « ١٩ » فرقه — یعنی « ٥٧٥ » طبرپ که سواره قازاق » نیز داخل آنست ، و غیر ازین بقدر « ٦٠ » طبرپ سواری نیز از سوارهای خود رضای دلخواه قفقاسیه ، و طبرپ های « ژاندرامه » — یعنی سوار ملکی وغیره نیز دارد .


صحیفه ۱۵۳
محاربه روس و ژاپان
جلد اول

طوپچی صحرا

در اوروپا و قفقاسیه «٤١٢» بطاریه — یعنی — غندک — پیاده ، و «٤٦» غندک سواری دارد . در آسیا نیز «۳۲» غندک پیاده ، و [۵] طوپخانه سواری موجود است .

قوه حضریه

— یعنی در وقتی که جنگ نباشد . —
[۶۲۷،۰۰۰] نفری پیاده ، [۱۱۶۵۰۰] نفری سواری [۱۳۷۰۸۰۰] نفری طوپچی ، [۳۶۰۰۰] نفری استحکام — یعنی سنگر ساز — ، و [۳۴۰۰۰] نفر عسکر صنوف مختلفه که مجموع همه آن [۹۴۹۰۰۰] نفری میشود . عساکر حضریه آسیا [۱۲۴۰۰۰] نفر است .

( قوه سفریه )

در زمان سفر جنگ قوتی که دولت روسیه حاضر میتواند مجموع افراد قرعه آن — یعنی پشک آن — [۲۸۵۰،۰۰۰] نفر میباشد که (٥٦٠٠٠) آن افسر است . و اسپ و بارگیر آن عبارت از [۷۳۰،۰۰۰] رأس میباشد .

قوه عسکریه اقصای شرق

فتوحات و موفقیاتی که ژاپونها در سنه [١٨٩٤] و سنه [١٨٩٥] در محاربه با چینیان نشان دادند دولت روسیه را به اندیشه انداخته دانست که در اقصای شرق برای بدست آوردن مقاصد خود که آنهم بدست آوردن لنگرگاه خالی از یخ است تنها با دولت چین نی بلکه با دولت ژاپون نیز که روز بروز بکمال سرعت کسب قوت و سطوت میکند بدست و گریبان شدن مجبور خواهد گردید .


صحيفة ١٥٤ محاربه روس و ژاپان جلد اول

لهذا بر معاهده «سیمونوزا کنی» دولت مشارالیها اعتراض نمود، وقوه
حربیۀ خود را در اقصای شرق روز بروز زیاده کردن وقوت دادن گرفت، وبسی
بناهای عسکریه تأسیس داد. و در باب تمدید دادن خط راه آهن خویش که
اقصای شرق را به اروپای روسی وصل وربط میدهد شب وروز بجدو
جهد آغاز نهاد.
در سنه «۱۸۹۰» مقدار عسکری که در منطقه «آمور» بود عبارت بود
از «٤» لوای پیاده چار (غبرک غند) ـ ، و «۱» لواسواری، و [۲] لوا
طوپچی بود که مجموع همه آن «٢٥» کندک پیاده، و «۱۸» طرب
سواری و [٥١] غندك طوپخانه، و (٣) غندك طوپخانه قلعه، و [٩]
غند عسکر فنی که جمله [۳۰،۰۰۰] نفری میشد.
در سنه [١٨٩٦] دولت روس با دولت چین يك مقاوله نامه عقد نمودکه
بموجب این مقاوله نامه خط راه آهن خود را از اراضی چین ـ یعنی از [خایلار]
و [خاربین] به [ولادیووستوق] میگذرانید. این مقاوله نامه آنچنان يك
امتیازی بود که راه آهن خط مواصله روس را [٥٤٨] کیلومتروکم میگردانید.
از اثر و بمجرد امضا شدن اینمقاوله نامه در حال به کار آغاز نهاد، و پی درپی به بهانه
محافظه خط راه آهن خود قطعات عسکریۀ خودرا به [مانچو ری]
فرستادن گرفت.
در سنه [۱۸۹۸] روسیه نیم جزیره [قوانتونغ] را با [پور آرتور] و [دالنی]
هنگامیکه به اجاره گرفت از [خاربین] تابه [پور آرتور] به کشیدن خط راه آهن
خود نیز بکمال سرعت آغاز نهاد. و برای محافظه آن خط راه آهن خود پی
در پی قطعات عسکریۀ خودرا علاوه نمود. وبعداز ان تدریجاً بسوی جنوب
نفوذ و قوت خودرا افزونی داد.
در نهایت سنه [۱۸۹۹] قوه عسکریۀ روسیه در اقصای شرق غیر از محافظان


صحیفه ١٥٥ محاربه روس و جاپان جلد اول

راه آهن [٤٨] كندك پیاده [٣٥] طبرپ سواری ، [١٧] بطاریه ـ یعنی غندك طو
پخانه ، [١٣] غندك طوپخانه قلعه و [١٥] طبرپ عسکر فنی موجود بود. خط
راه آهن سیبریا از حدود چین تا بقسم اوروپا کامل شده بود، ولی بخط راه آهن
[ماورای بایقال] هنوز آغاز نشده بود .
در اثنای فساد و غوغای چین که در سنه [١٩٠٠] ظهور نمود دولت روسیه با
[٤] قول اردو که بقوت [٢٠٠،٠٠٠] نفر بود به کار چین مداخله کرده همه مملکت
[مانچوری] را ضبط و استیلا نمود . و قطعات عسکری خود را در اقصای شرق
قوت داد . و درین اثنا به استحکامات جدید [پور آرتور] نیز اقدام میورزید .
در سنه [١٩٠٣] همه خط راه آهن ماورای سیبریا رسیده حد ختام کردید.
و جنرال [قورو پاتکین] که درین اثنا ناظر حربیه ـ یعنی وزیر جنگ دولت
روسیه بود برای سیاحت مانچوری برامده در تابستان سنه مذکور چون واپس
آمد سو از تو بعضی قطعات عسکر به به اقصای شرق بفرستاد باین قطعات هر نوع
مالزمه ، و مهمات حربیه فراوان و بسیاری نیز بفرستاد .
در سنه [١٩٠٤] در [پور آرتور] و [مانچوری] و قطعه [اوسوری] [٨٩]
كندك پیاده ، ٣٥ طبرپ سواری ، ٢٥ غندك طوپخانه ، [١٧] غندك طوپچی
قلعه ، [٣٧] تولی استحکام بغیر از [جزو تام] (١) ها موجود بوده در اوائل
ماه شباط سنه مذکور قول اردوی سوم سیبریا نیز تشکیل یافت .

§ اسلحه و تجهیزات §

اسلحه پیاده روس عبارت از تفنگها ئیست که بچاپ ٦ و ٧ ملیمتر و در
سنه ١٨٩١ نمونه اتخاذ شده بود . سر نیزه تفنگ همیشه بر تفنگ سوار است.
هر نفره ۱۲۰ ، دانه کارتوس برداشته میباشد . قازاقهای اقصای شرق نیز
(۱) [ جزو تام ] از اصطلاحات عسکریست که بعد ازین از مطالعه کتاب معلوم قاریین
گرام خواهد شد .


صحيفه ١٥٦ محاربه روس و جاپان جلد اول

بهمین سيستم تفنگ و يك شمشیر مسلح میباشند . قازاقهای سیبریا يك نیزه
نيز علاوه دارند .
عسكر توپچيئی صحرای اقصای شرق باطوپهای سریع آتشی كه در فابريك
صلاح ( پوتيلوف ) در « پترسبورغ » ساخته شده مجهز بود. چاپ آن « ٧ »
سانتیمتر و « ٦٢ » ملیمتر و میباشد. برای پس نجهیدن طوپ بعد از انداخت
كله ، این طوپ در دنباله خود يك قنطى « هيدرولك » داری كه درمیان آن
بعضی اجزا و جوهرهای آبگینی راست نیزدارد. اما سپری که نفربهارا از
نظر دشمن و کله تفنگ و بم نگهبانی کند ندارد .
طوپخانه های سیبریای غربی در زمان اعلان حرب هنوز با طوپهای سیستم
قدیمیکه در سنه ١٨٧٧ مودل و فيشن بود مجهز بودند . طوپخانه های کوهی
باطوپهای سریع آتش نو مجهز و مسلح شده بودند .
در نهایت ماه جنوری مصادف برج دلو سنه ١٩٠٤ طرز تقسیم قوای
عسكريه روسیه در اقصای شرق باینصورت بود .
٤٨ كندك پياده ، ١٥ بلوك سواری ، ١٣ طوپخانه در منطقه بودند که
« خا با روفقا » و « ولاديو وستوق» و خليج «پورسيه ت» و « نيلنغو تا» در ان
منطقه داخل است .
٢٥ كندك پياده ، ٦ طبرپ سواری ، ٢ غندك طوپخانه در نیم جزیره
« قوانتونغ » بودند .
١٣ كندك پياده ، لوای نهم شکاری که نو بسته شده بود ٦٠ طبرپ سواری
در منطقه بودند که (موکده ن) و (نينقو) و (هودانشه ن) در ان منطقه داخل بود.
متباقئی عساکر موجوده در اقسام شمالی (مانچوری) و حوالئی ( ماورای
بایقال ) منقسم بود که از جهت مانچوزئی شمالی ، و از دیگر بلاد ساحلیه یکسر
بسوی ( لياثويانغ ) به سوق کردن قوت های عسکریه خود آغاز کرده بود .


صحيفه ١٥٧ محاربه روس وژاپان جلد اول

قوه بحریه روسیه در اقصای شرق

دولت روسیه اين يك را بخوبی درك و يقين كرده بود که هر وقت باشد در اقصای
شرق بادولت ژاپونيا بيك حربی مجبور خواهد گردید. و اينرا نيز بخوبی مبدا
نست که چاره یگانه ظهور انحرب محتمل همینست که در اقصای شرق مالك يك
دسته کشتیهای مکمل و قونا کی باشد . لهذا بعد از محاربه ( چین ژاپون ) همه انظار
دقت، و جمله سعی و غیرت خود را برای افزونی دادن قوای بحریه خود را در
اقصای شرق صرف وحصر نمود .
در سنه ۱۸۹۸ – یعنی هنگامیکه ( پور آرتور ) را بدست آورد جناب امپراطور
امر نمود كه يك اسطول مکملی که مرکب از (٦) کشتی زرهپوش و (١٦) قرو
وازور باشد ساخته شود . سر ازين تاريخ بساختن کشتیهای جنگی مذکور آغاز
شد و هر يك کشتی که ساخته میشد بیدرنگ بسوی اقصای شرق فرستاده میشد
روسها اگرچه برای ساختن این کشتیها خیلی سعی و غیرت نمودند ولی برهمه
مشکلاتی که درینباب ظهور مینمود غلبه نمی توانستند .
پیش از سنه (۱۸۹۸) در میان کشتیهای جنگی که روسیه داشت عدد کشتیهای
کار آمدنی آن خیلی کم بود . اماچون مملکت روس خیلی وسعت و جسامت دارد ،
نسبت بوسعت ملك سواحل آن كمتر واکثر اوقات بیخ هامستور است ازانر و دولت
روس از طرف دریا به هيچيك تهلكه جدی وحقیقی معروض نیست . و دولت روس
در شمار دولتهای بری معدود است نه بحری . و ازینست که در زمانهای پیش
دولت روس هر محاربات و سفرهای که در سواحل بحر( بالتيك ) اجرا نموده
همه آن بی نتیجه مانده است . وچون اسطول جنگی — یعنی دسته های کشتی
جنگی روس در داخل يك ميدان محدود بغیر از محافظه سواحل بدیگر هیچ وظیفه
و کاری موظف نمیباشد لهذا در دریاهای شمال شرقی بنکاه داشتن اسطول
جنگی احتیاج کلی نداشت .


صحيفه ١٥٨ محاربه روس و ژاپان جلد اول

پیش از انکه دولت روسیه مجبور شود بر اینکه مرکز قوه بحریه خودرا
باقصای شرق نقل بدهد مرکز اجتماع یگانه کشتیهای روس سواحل بحر [بالتيك]
و دریاهای هم جوار آن بود .
اما در ظرف این ده سالیکه دولت روس امر بساختن دسته های کشتیهای
جنگی نو خود داده بود وقایع اقصای شرق وعلى الخصوص قوت وسطوت
عسکریه ژاپونيا بجنان سرعت و چابکی وسعت و ترقی گرفت که باوجودیکه
دستگاهای کشتی سازی خود دولت روس و دیگر دولت ها خیلی سعی و کوشش
نمودند همه آنها را بسر رسانیده نتوانستند .
در بحر ( بالتيك ) همان کشتیهائیکه در محاربات دریاهای بزرگ کار آمدنی
نبودند گذاشته دیگر همه کشتیها باقصای شرق فرستاده شده بود . با وجود
آنهم این کشتی ها برای محاربه کردن در دریاهای بزرگ ساخته نشده بودند . بلکه
برای مدافعه ومحافظه سواحل ساخته شده بودند . هنگامیکه این کشتیها
در بحر ( بالتيك ) بودند برای تعلیم و تربیه افراد بحریه ، یا آنکه مانند کشتی
مکتب استعمال میشدند و بنام دسته های کشتی جنگی تعلیم توپچی ، ودسته
های کشتی جنگی تعلیم طورپیدو وغير ذلك بر چند دسته های کشتی جنگی
تقسیم شده بودند . این دسته های کشتی جنگی در سال سه ماه که هواها خوب
میبود بدریاهای آزاد و فراخ برامده اظهار فعالیت و کار گذاری میکردند
و مدت (٩) ماه دیگر بسبب سردی هوا بماندن در سواحل مجبور میبودند که
ازین مسئله دو محذور و علت برای اسطول روس حاصل کرده است :
اولا اين يك آشکار است که افراد و افسران کشتیهای جنگی روس بسبب
(٩) ماه معطلی و بی تعلیمی بدرجه افراد وافسران بحری ژاپونی که سال
دوازده ماه بتعليم ومانوره ـ يعنى قواعد بسر می آرند نخواهند بود. واز
چستی و چالاکی ، و چابك فهمی که مهمترین اوصاف افراد بحریست محروم


صحیفه ۱۵۹ محاربه روس و ژاپان جلد اول

خواهند ماند .
هر کشتی که ساخته میشد مرتبات ـ یعنی افراد عسکری آن از نفریهای بحریه کشتی جنگی (بالتیک) ترتیب شده باقصی شرق فرستاده میشد. و یا آنکه از کار خانه دول اجنبیه که دران ساخته شده بود يك ـ رباً بطرف ره سپار میگردید . در ظرف این ده سال آخر که اسطول روس کسب قوت و جسامت نموده افراد و افسران تعلیم یافته بحری به نسبت کشتی ها کمتر آمد مجبوراً به بعض کشتیهای نو، افراد بحریه که تعلیم شان ناقص بوده داده شده است. این است که اسباب حقیقیه هزیمت و مغلوبیت اسطول اقصای شرق روس ازین چیز هاست .
ثانیاً کشتیهای روس چون همیشه در بندر گاههای بحر (بالتيك) بیکار ایستاده مانده اند از ان سبب يك قسم کلی قابلیت حربیه خود شان را ضایع کرده اند . پیش از ظهور حرب بيك چند ماه يك فیلو ـ یعنی يك دسته کشتی جنگی روس در (بحر سفید) نیز سیر و کردش داشت. اما موجودی این فیلو عبارت بود از يك کشتی زره پوش کهنه ، و سه کشتی توپ کش و یکچند قر و و از و ر كوچك. در سنه (۱۹۰۳) دسته کشتیهای جنگی تعلیم بحر (بالتيك) محتاج تعمیر شده بود لهذا آنها را برای تعمیر کشید، بجای آنها کشتیهای جنگی (بحر سفید) را قایم گردانیدند .
حالا میباید که بسوی تاریخ دسته کشتیهای جنگی اقصای شرق روسیه يك نظری بیندازیم که در اوقات مختلفه بچه صورت افزونی و قوت گرفته است :
در سنه (١٨٩٤) دولت روسیه در بحر محیط کبیر (۱) قرو و ازور، و (٤) توپکش ، و (۳۲) طور پیدو موجود داشت.
این کشتی ها ، در نهایت سنه (۱۸۹۵) بسبب حرب (چین ـ وژاپون) با يك زره پوش، و (٤) قرو وازور، و (٦) توپکش، و (١٥) طورپیدوی دیگر تقویت داده شده است.


صحیفه ١٦٠ محاربه روس و ژاپان جلد اول

در سنه (۱۹۰۰) در اثنای اغتشاش و شورش چین قوه بحریه اقصای شرق روسیه مرکب از (٦) زرهپوش، و (۱۲) قرووازور، و (۹) توپ کش، و [٤] قرووازور طورپیدو، و (۱۰) مخرب طورپیدو ، و [٣٠] طورپیدو يك اسطول قوتنمندی شده بود. اما باوجود اینهم این قوت بر قوت اسطول ژاپون تفوق و برتری نداشت. حالا نکه روسهارا لازم بود که علاج واقعه را پیش از وقوع کرده قبل از وقوع اعلان حرب دسته های کشتیهای جنگی خود را در اقصای شرق قوت و افزونی میداد. اینست که در بخصوص دپلومات ها – یعنی مردمان سیاسی، وارکان عسکری روس شایان تعجب يك بی تدبیری و بی بصیرتی اظهار کرده اند.
دیگر بدتر اینکه این اسطول که با قوت خصم خود برابر نبود در مانوره، — یعنی قواعد کردن، و محاربه – یعنی جنگ کردن نیز کسب مهارت و اقتدار نکرده بودند. بنابرین دسته کشتیهای جنگی روس تنها از جهت قوه حربیه ئی، بلکه از سبب اوصاف حربیه نیز از اسطول ژاپون خیلی پست تر و فروتر بود.
بزرگترین مسئولیت و بازخواستی که از نقطه نظر تاریخ حزب بر و الثی عمومی اقصای شرق امیرال (الکسیه ف) وارد میشود یکی اینست که چرا اسطول – یعنی دسته های کشتی جنگشی خود را در یکجا، و در زير يك اداره جمع و گرد نیاورد. و در ليمانها – یعنی لنگرگاه های مختلف بحالت متفرق وا گذاشت.
در زمان اعلان حرب؛ دونما – یعنی دسته های کشتی جنگشی روس در اقصای شرق باینصورت بر چند صنف منقسم و متفرق بود:
اولا: در (پور آرتور) در زیر کوماندانی – یعنی آمری و افسرتی امیرال (شتارق) اصل دسته بزرگ کشتی های جنگی بود که مرکب از (۷) قطعه زر هپوش بود که نامهای شان اینست: – (پترو پاو لوفسك؛ پره سویه ت؛


صحیفه ١٦١ محاربة روس وجاپان جلد اول

ره تویزان ؛ پولتاوا ؛ پوبیه دا؛ سیواستپول ؛ سه زارویج .) و (پایان) نام یکقطعه قرو وازور زرهپوش، و ( آسقو لد ؛ دیا نا ؛ نوویق ؛ پالا دا ) نام (٤) قطعه قرو و ازورمحفظه دار، و ( بویارت ؛ سابییاقا ) نام( ٢ ) قطعه قرو وازور بی محفظه، و(٤) قطعه طوپ کش، و (٢) قطعه طورپیدو قرو وازور، و (٢٢) مخرب طورپیدو، و( ٧ ) قطعه طور پیدو .
ثانیاً : درلنگرگاه ( دالنی) (٢) قطعه قرو و ازور بی محفظه .
ثالثاً : در ( شه مولپو ) ( و ازیاق ) نام . (١) قطعه قرو و ازور بی محفظه، و ( فوریه تس) نام ( ١) قطعه طوپ کش.
رابعاً : درلنگرگاه ( ولادیووستوق ) که بایخها محصور بود درزیرکو ماندانی کمودور [ رایت زنسکیان ] «روريك ؛ روسيا ؛ غرومبوی . نام (٣) قطعه قرو وازورزرهپوش، و« بوغایتر» نام « ١» قطعه قرو و ازورمحفظه دار، و (١٠) قطعه طورپیدو .
خامساً : در ( شانغهای ) ( مانجوری ) نام یکقطعه طوپ کش.
سادساً : در( ایسقو ) (١) قطعه توپ کش که آنهم بایخ ها محصور بود.
این کشتیهای که ذکر شد در اقصای شرق موجود بودند وغیرازاين يك دسته کشتی جنگی دیگرنیز در زیرکماندانی امیرال[ ویزه نیوس] از اوروپا برای رفتن اقصای شرق برآمده در بحر احمرموجود بود که این دسته کشتی جنگی مرکب از ( ازاو سلیابیا نام(١) قطعه زرهپوش ، و ( دیمتری دولنسقوی ) نام (١ ) قطعه قرو وازورزرهپوش ،و« اورورا » نام (١) قطعه قرو وازور محفظه دار، و« ٧» مخرب تورپیدو و(٤) تور پیدو بود .
ازین انقسام کشتیهای جنگی روس چنان معلوم میشد که دولت روس در آخرماه جنوری سنهٔ مذکور منتظر و آماده حرب نبود .
ازین کشتیها ئیکه ذکرگردید « اوسلیا بیا » نام کشتی زرهپوش بخسارت


صحیفه ١٦٢ محاربه روس و ژاپان جلد اول

بزرگی سردوچار شده بسیار مدت در یکی از دستگاهای کشتی سازی« ایتالیا»
بتوقف کردن مجبور شده است .
بعد از انکه جنگ آغازنهاد و بضر بهٔ اول کشتیهای ژاپون برای یك مدت حاکمیت
بحریهٔ خود را بکف آورد این کشتیهای مذکور روس از بیم آنکه مبادا از طرف
دسته های کشتیهای ژاپون محوشود بدارالحرب فرستاده نشده بود . بعد
ازان كه يك مدت در بحر احمر وبحر سفيد گردش نمود بازواپس بکشتیهای
بحر بالتيك عودت کرده است .
در آغازسنه (١٩٠٤) قوهٔ بحریه دولت ژاپونیا بر قوهٔ بحریهٔ دولت روس
فایق وبرتربود. ازجهت عدد زرهپوشها اسطولهای هردو دولت باهمدیگر
اگرچه برابرو مساوی بودند ولی زرهپوشهای ژاپون بزرگتر وسریعترو
باتوپهای سریع آتش (٣٠ونیم) سانتی متروئی مجهز بود . حالآنکه زرهپوشهای
روس با توپهای (٢٥) سانتی متروئی تجهیز شده بودند . ازجهت قرو و اژور
های زرهپوش ژاپونیابر دشمن خودخیلی برتری داشت . چونکه از ژاپونیا
(٨) واز روسیه (٤) عدد قرو و اژور زرهپوش در میدان محاربه مشغول
جنگ و جدال میبود . اماقرو واژورهای محفظه دار روسی از قرو واژور
های محفظه دار ژاپونی هم بزرگتر وهم چابکتر بودند و بعدد مخرب تورپیدو
نیز بردشمن خود فایق بودند .
در آغاز جنگ اسطول ژاپون براسطول روس اگرچه برتری داشت
اما این برتری بدرجهٔ فوق العاده نبود . ولی رفته رفته تفوق گرفت.


صحیفه ۱۶۳
محاربه روس و ژاپان
جلد اول

روسیه به مانچوری چسان داخلشد ؟

روش و مسلکی که دولت روسیه برای خود پیش گرفته بود از عصرهای بسیاری بهمین فکر و خیال بود که اراضی مملکت خود را از ساحل بحر « بالتيك » تا بسواحل بحر محیط وسعت و فراخی دهد . و این فکر و مقصد دولت مشار الیها از تاریخ ۱۶۵۴ که ایالت (آمور) را داخل دایره تصرف خود گردانید محصول آمده بود . و از ان تاریخ چنانچه دروازه اقصای غربی ممالک روسیه بحر ( بالتيك ) شده بود دروازه اقصای شرق آن بحر [ اوقوجقا ] گردید .
اما روسیه به این هم قناعت نورزید . زیرا بغیر از بندر گاهائیکه در ( بحر سیاه ) داشت دیگر هيچيك سواحل او از یخ و انجماد خالی نبود ، حالا آنکه برای وسعت تجارت خود مجبور بود برینکه در اقصای شرق يك لنگرگاه خالی از یخ بدست آرد .
اراضی [ کوریه ] شرطهائیکه روسیه آنرا آرزو داشت همه کی را جامع بود . چونکه این مملکت چنانچه بندرگاههای بسیار مکمل و بي یخ را مالك بود بواسطه راههای آهن به نقطه های بسیار مهم اراضی ممالک روسیه نیز اتصال کرده میتوانست . اراضی وسیعه روس از غرب تا بشرق به تمدید يك خط راه آهن احتیاج قطعی خود را ثابت گردانیده بود. از انرو از سنه ( ۱۸۹۰ ) تا به سنه ( ۱۹۰۳ ) به این تشبث مهم مشغول گردید .
چون بسوی خریطه - یعنی نقشه ممالک سیبریا و اقصای شرق روسی بنظر غور دیده شود معلوم میشود که خط راه آهنی که از تالاب ( بايقال ) تابه


صحيفه ١٦٤ محاربه روس و ژاپان جلد اول

( ولادي ووستوق ) کشيده شده از ايالت ( مانچوری ) حکومت چين میگذرد که باينصورت برای روسيه در اراضی چين کمال آزادی حاصل شده از ( خاربین ) تا به ساحل خلیج ( پچیلی ) و از انجا تا به ( پکین ) پایتخت چين به بسیار آسانی تمدید يافتن راه آهن مذکور ممکن میگرديد ، و به اين سبب در مابين روسيه و چين بوجه دلخواه روس مناسبات و معاملات بحصول می آمد .
دولت روسيه ملحق شدن ( مانچوری ) و ( کوریه ) را بممالك خود بازهم منتهای مظفريات حرص جويانه مقاصد تصرف اقصای شرق خود نمیدانست ، بلكه برای بکف آوردن بهتر و مهمتر منافع میاندیشید و در بخصوص برای يك فرصتی انتظار میداشت .
هيچيك از حکومتهای اوروپا ازين فكر و مقصد روسيه خوشنود و راضی نبودند ولی در خصوص مداخله کردن باين مسئله نيز يك منفعتی برای خود نميديدند . ( مانچوری ) و ( كوريه ) « از لندن ، و نيورك ، و پاریس » بسیار دور بودند. حکومت هائيكه با اينجا ها تجارت داشتند يك چند حکومتی بودند ازین سبب همه حکومت های اوروپا از تفصيلات وقوعات این طرف ها بخوبی واقف نمی شدند . اما در نظر حکومت ژاپونیا این مسئله سراسر دگرگونه می نمود .
ژاپونیا ، در يك نقطۀ بسیار مهم بحر چين افتاده بود. از لنگرهای نزدیك ترین (کوریه) با وابور — یعنی کشتی بخاری ( ٢٤ ) ساعت مسافه داشت . «كوریه» و «مانچوری» برای ژاپونيا يك يك بازار تجارت طبیعی میبود. ژاپونیا برای توسيع کردن دایره معیشت و تجارت خود بسوی غرب به پیشرفتن مجبور بود . لهذا باروسیه که از طرف غرب به سوی شرق توسعه دایره می نمود بيك مصادمۀ شدیده لاچار ماند . برای ژاپونیا چنانچه در طرف غرب توسیع دادن دایره ضروری بود برای روس نیز همین مجبوریت در طرف شرق ظاهر


صحیفه ١٦٥ محاربه روس و ژاپان جلد اول

میگردید . حقیقت این هر دو حرکات اگرچه باهمدیگر مساوی بود ولی
صورت اجرای آنها دگرگونه می نمود .
روسیه میخواست که آن سرزمین ها را بمرور زمان بممالك خود ملحق
سازد ، اهالی آنجاها را آهسته آهسته روس سازد و باین نیت پیش می آمد .
اما ژاپونیا باین نیت نبود او میخواست که این دو حکومت همسایه او — یعنی
کوریه و چین بسبب وضعیت جغرافیه و نزدیکی جنسیت در خصوص تجارت
و دیگر امتیازات ترقی و تقدم نمایند ژاپونیا درینفکر خود دائما ثبات می نمود
و در باب مدافعه استقلال و تمامیت ملکیه هریکی از آنها کوشش میورزید . و
ازین بود که درسنه «١٨٩٣» با حکومت چین که استقلالیت کوریه را در زیر
محدود میداشت برای مدافعه حقوق او اعلان حرب نمود .
در ختام ایحرب — یعنی در سنه «١٨٩٥» برين يك قناعت حاصل
کرده بود که دوام استقلال و تمامی ملکیت مستقبله اقصای شرق بخود او
محول خواهد بود . چونکه نه چین و نه کوریه بمقابل تجاوزات استقلالیت
شکنانه حکومت های غربی سد حایل کشیده نخواهند توانست . و باین هم
میدانست که اگر بمعاونت همسایگان طبیعی خود شتابان نشود ممالك كوريه
بروسیه ملحق خواهد شد ، ودولت چین نیز ماننديك لاشه بيكارى طعمه
آن گرگ درنده خواهد گردید. بنابر این ژاپونیا سر ازین تاریخ برای دوام
استقلالیت حکومت های اقصای شرق و محافظه آنها از تسلط اغیار بترقیات
سیاسی و عسکری خود بکوشش کردن آغاز نهاد . اما افسوس که این سعی و
فعالیت عالیجنابانه ژاپونیا را هیچکسی خوب نفهمیده بود که چیست .
«ارشمیذ» نام یکی از ریاضیون قدیم هنگامیکه آلت جر ثقیل را اختراع
نمود یکی از رفقای او از روی لطیفه باو گفت :
— آیا با این اسبابیکه ساخته اید به برداشتن کره زمین کامیاب خواهید شد؟
او گفت :


صحيفه ١٦٦ محاربهٔ روس و جاپان جلد اول

بلی، اكر يك نقطه استنادیكه اين اسباب را بران بگذارند پيدا شود به برداشتن آن نيز كامياب خواهم آمد!
وقتيكه حرب چين و جاپان بانجام رسيد دولت ژاپونيا برای برداشتن قوت و نفوذ روس را از چين و كوريه بجست و جوی اينچنين يك نقطه استنادی افتاده بود. لهذا شبه جزيره (ليا او تونغ) را كه در خليج (پچیلی) واقع است برای مقصد همين نقطه استناد بدست آورد. اما اين آرزو و مقصد ژاپونيا را سه حكومت بزرگ او روپا قبول نكردند كه آن حكومت ها عبارت از المانيا، روسيه، فرانسه بودند و اين هر سه دولت بقوهٔ جبريه بر ژاپونيا به تهديدات آغاز نهادند. بمقابل اين ممانعت و مداخلت مشتركه، دولت ژاپونيا خود را دران وقت تنها و بی مدد كار يافته بود. دولت انگليس درين مسئله دران وقت يا قصداً اختيار سكوت كرده بود و يا آنكه ديگر كار های مهم او را ازين مداخله مانع شده بود. حكومت های متفقه امريكا، نيز باين كار دخل و غرض نگرفته بود.
هنوز يك چند ماهی نگذشته بود كه دولت المانيا بندرگاه (كياچه ئو) را و دولت روسيه شبه جزيره [ليائوتونغ] را كه ژاپونيا آنرا از چين ضبط نموده و باز بمجبوريت ترك كرده بود بصورت اجاره از دولت چين به تصرف خود ها آورده بودند. دولت روسيه بعد از انكه شبه جزيره (ليائو تونغ) را بصورت قطعی در زير تصرف خود آورد امتياز ساختن راه آهن را نيز حاصل نمود. در سنه (١٨٩٨) بنا بر احكام مقاوله نامه كه امضا شده بود بكار آغاز نهاد. و تدريجاً آثارهملكه كه از بسيار وقت در خصوص روس ساختن اهالی و الحاق كردن اراضی چين و كوريه در تصور داشت آشكارا گرديد.
در اول بهار سنه (١٩٠٠) بهانهٔ محافظهٔ خط راه آهن خود قوهٔ كافی عسكريه نيز بطرف (ولاديووستوق) سوق و روان نمود. بعد ازين بيك مدت در جهت های شمالی چين وقايع (بوكسر) ها ظهور نموده انظار دقتِ


صحيفة ۱٦٧ محاربة روس وژاپان جلد اول

اوروپا بسوی این حادثه جدیده معطوف گردید .
بعض حکومت های او روپا و امریکا، در اثنائیکه در خصوص محاصرة
سفارت خانه های خود شان که در چین بود بيك نظر حیرت میدیدند والی
ایالت [ آمور ] جنرال (کرو دوقوف ) يك بيان نامه نشر نمود که دراین
بیان نامه گفته بوده در مابین روس و چین يك معاهدۀ اتفاقیه عقد گردیده
که بموجب آن معاهده اهالی مغولستان و مانچوری چین می باید که بزیر حمایۀ
روس داخل شوند ، ودولت روس بنام حکومت چین این ممالک را اداره
و حکم فرمائی کنند .
باینصورت و این حیله يك قدم دیگر نیز پیشتر أنداخت . بعد از چندی
يك حادثۀ دیگری نیز بمیدان آورد که آنهم بنابر تشویق خودروسها یکدسته
دزدان ( خون غوز) به اراضی روس داخل شده يك چند خانه چینیان
را که در آنجا مسکون بودند یغما و تاراج کردند. بنابر این روس ها بهر طرف
اعلان کردند که چینیان بممالك روسیه بلاسبب تجاوز میکنند . واین مسئله
را که حیله وخدعه خودشان بود بهانه گرفته گفتند که : دولت چین در
مانچوری مقتدر بر ضبط وربط آسایش نمیباشد .
اینست که به این بهانه ووسیله -- چنانچه (مصر) را انگلیسها بهمین
بهانه وحيله استیلا نموده بودند -- روس ها نیز ( مانچوری) را ضبط واستیلا
نمود . بعدا زماه او کتوبر سنه ( ۱۹۰۰ ) که مصادف برج میزانست ار
دوی روسیه هر طرف ایالت ( مانچوری ) را در زیر اشغال عسكر ، وغصب
حرص پروری خود درآورد . وباوجود اینهمه حرکات غاصبانه در نظر
تمام عالم خودرا ذی حق ومستحق برقم داده گويا بجز محافظه ونگهبانی خط
راه آهن خود دیگر هیچ مقصدی ازین حركات عسکریه ندارد .
حتی در اوائل سنة (۱۹۰۳) بسببی که بريك ولايت معروف چین تجاوز
نمود از طرف دولت های اوروپا ، و آمریکا . و ژاپون ( پروتستو ) نامه ها


صحیفه ١٦٨ محاربة روس و ژاپان جلد اول

یعنی باز خواست نامه‌هابه او فرستاده شد. لهذا برای تسکین نمودن افکار
آنهايك قسمی از ولایت مذکوره را خالی نمود . حالا نکه این خالی نمودن
بجز خدعه و حیلۀ پوشانیدن چشمهای مردمان دگر هیچ چیزی نبود زیرا
از یکطرف نام خالی کردنرا میگرفت و از طرف دیگر بسی چونیها و مبانی
عسکریه را در انولایت بنام تاسیس میداد .
بیائیم بر ژاپونیا ! این وقوعاتی که در (مانچوری) جریان می یافت برای
ژاپونیا مسئله نازك حیات و ممات بود . یعنی اگر روسیه در مانچوری جایگیر
شده بماند همه آمال و مقاصد ژاپون در عدم آباد فنا محو شده میرفت چونکه
دولت چین که در خواب غفلت و بی استعدادی بسر می‌آورد در پیش روی
آن سیلاب دهشت آشها پایداری نمودنش محال مینمود . وحکومت کوریه نیز
طعمۀ دندان حریصانۀ او میگردید . وازسبب محوشدن ایندو دولت متفق
همجنس وهم مذهب او موجودیت ، واستقلاليت ملکيه او نيز رفته رفته محو
وفنا پذیر میگردید .
لهذا دولت ژاپون تنهایی و مفرد بودن خود را هیچ فکر نکرده پیش
از انکه نائرۀ مدهشۀ حرص و طمع روسیه توسیع دایره سرایت بکند پرو
تستو نامه های بسیار شدت آمیزی برین تجاوزات غاصبانه روس پی در پی
بارانیدن گرفت .
در مابین این دو حکومت مدت چند ماه مذاکرات ، و گفتگوهای بسیار
شدید و عنیفی جریان یافت . اما وا اسفا که این مذاکرات و گفتگوها مسئله
منازع فیهار احل نتوانست . و چنانچه بعد ازین در فصل مخصوص آن بیان
خواهد شد دولت ژاپونیا مجبور گردید برینکه این مسئله حیات و ممات خود
را بهر صورتيكه باشد بيك نتيجة قطعيه منجر نماید . لهذا هیچ چاره نیافت
بجز اینکه کار را بقوت سلاح يكطرفه و فيصله كند .


صحیفه ١٦٩
محاربه روس و ژاپان
جلد اول

تاریخ بنمایافتن مناسبات و معاملات
روس و ژاپون

درین فصل از سلسلهٔ تعرضاتیکه روسها بر ژاپونها روا داشته اند تفصیلات و معلومات داده خواهد شد که این معاملات تعرضکارانه از طرف حکومت بسیار بزرگی و قوتناکی مانند دولت روس ، بريك قوم کوچکی مانند ژاپون اجرا کرده شده است .
ژاپونها بهمهٔ این معاملات نالایقهٔ تعرضکارانه که از طرف اهالی این مملکت بزرگ در حق آنها اجرا میشد صبر و تحمل مینمودند . اما این صبر و تحمل ژاپونها از مسکینی و بیدلنی آنهانی، بلکه از کم زوری و بی قوتی آنها که در انوقت داشتند پیش آمده بود . جور و جفائیکه ژاپونها از روسها میدیدند همهٔ آنرا هضم کرده حسیات کین و غرض خود را در دل پنهان داشته شب و روز در گرفتن انتقام میکوشیدند ، و لحظه بلحظه منتظر فرصت میبودند . و هيچيك معامله نالایقهٔ آنها را فراموش نمیکردند .
مناسبات ، ومعاملات عداوتکارانهٔ روسیه وژاپونیا ازسنهٔ « ١٧٨٠ » آغاز کرده بود. درین تاریخ در ساحل سیبریای روسی يك کشتی ژاپونی قضا زده شده بود. روسهایکه در ساحل مذکور بودند بجای آنکه بقضازده گان ژاپونی مدد و معاونت برسانند آنها را اسیر کرده به شهر « ایز قوچق » بردند و به شکنجه و عذاب آنها را بر گفتن احوال مملکت ژاپونیا مجبور گردانیدند .
روسها ، باینصورت جبری در باب ژاپونها و مملکت آنها معلوماتیکه حاصل کردند، حرص و طمع شان در باب آن مملکت بجوش آمده سال دیگر ــ یعنی


صحيفه ۱۷۰ محاربه روس و ژاپان جلد اول

در سنهٔ ۱۷۸۱ از دریای ژاپون بر جهیده بجزیرهٔ «ساخالین» آمدند. این
جزیره که در مابین (٤٦) و (٥٤) درجهٔ دایرهٔ عرض واقع شده، و ژاپونها
آنرا جزیرهٔ «قارائوتو» مینامند عبارت از يك جزیره ایست که به برابری
ساحل سیبریا ممتد شده رفته است. این جزیره جنگلهای بسیار بزرگ،
و معدنهای خیلی توانگری را مالك است. و برای صنعت ماهیگیری که در آن
زمانها برای ژاپونها قیمت و اهمیت فوق العاده داشت نیز خیلی مساعد و
موافق است. روسها باوجودیکه از صید ماهی اینجزیره خودشان بوجه
دلخواه فائده نمیتوانستند بگیرند، فائده گرفتن دیگران را نیز مانع میشدند.
آبنائی که این جزیره را از قطعهٔ سیبریا جدا کرده خیلی تنگ و کمبر است
ولی درون جزیره برای سکونت یکجای مناسب و موافقی نیست. چرا که
در موسم تابستان بارانهای بسیار شدید، و دمه های کثیف، و در زمستان
با برفها و یخبها مستور است. وعلی الخصوص بندرگاههای خالی از یخ را که
یگانه آرزوی روسهاست هیچ موجود ندارد.
روسها این جزیره را به نیت این در زیر تصرف آورده بودند که آنرا
دروازهٔ در آمدن ژاپونها میشمردند. جزیرهٔ «ساخالین» اول در زیر
ادارهٔ ژاپونها بود، و با اهالی مختلفهٔ ژاپون، و «آینوس»ها مسکون بود. ملحق
شدن جزیرهٔ (-اخالین) به روسیه دولت مشارالیها را به جزیرهٔ (یه دو)
وبندر گاههای خوب آن تقرب میداد. و برای بسیمنافعی که در زیر نظر
داشت مساعد وموافق يك جابی بعمل میآورد. حالاً نکه اهالی مسکونهٔ
این جزیره باروسها معاشرت و اختلاط کردن نمیخواستند، و منافرت و
مجانبت کلی اظهار میکردند. لهذا چون دیدند که با اهالی آنجا کسب مناسبات
و آمیزش ممکن نمیشود بکمال یأس و نومیدی به برگشتن مجبور گردید. بنابرین
از راه دیپلوماسی-یعنی پولیتيك در آمد. در سنهٔ ١٨٠٦ يك سفیری به (ناغاراکی)


صحيفه ۱۷۱ محاربه روس و جاپان جلد اول

فرستاده بدولت ژاپونيا عقد نمودن يك معاهده تجارت را تكليف نمود.
ژاپونها چون از حيل و دسایس روسها وغدر و خیانت آنها بیخبر نبودند ، و
برأی العین دیده بودند که ایالت (آمور) و شبه جزیره ( قامجاقا) را از دولت
چین بچه صورت نزع و غصب کردند لهذا این تکلیف روسیه را قبول نکردند.
بعد ازین دولت روسیه باز برهمان مسلکی که از پیش برای مسائل اقصای شرق
پیشه گرفته بود رفتار نموده در سنه (١٨٠٦) يك هيئت عسكريه فرستادند ، و
شهر (شو نفوتون) را که از شهرهای مشهور ژاپون در ساخالین بود یغما و تاراج
کرده آتش زدند . ويك بیاننامه نشر کردند که اگر دولت ژاپون تکلیف عقد
معاهده را با روس قبول نکند در همه اقسام شمالیه جزیره همین معامله را اجرا
خواهند کرد .
درسنه ( ١٨١١ ) روسها این تهدیدات واقعه خود شانرا از قوه بفعل
برآوردند . و (دیانا) نام کشتی جنگشی خودرا برای تفتیش، ومساحه کردن
جزایر ( قوريل ) كه كوياملك ومال خودشان باشد مامور نموده بآنطرف
فرستادند . بمقابل اینمعامله حق ناشناسانه روسها ژاپونها نیز مقابله شدیدی
اجرا نموده هنگامیکه کپتانها و افسران کشتی مذکور در جزیره ( قوناشیر )
نام که آخرترین جزایر ( قوريل ) است بخشکه برآمدند همه را گرفتار کرده
مدت دوسال محبوس ساختند . و بعد از دوسال رهایی داده بمملکت شان
فرستادند . این افسران روسی آثار مهمانوازی و معامله مشفقانه که در مدت
محبوسیت خودشان از طرف ژاپونها در حق خود دیده بودند بدیگر همشهریان
خود نقل و حکایه کردند .
بعد ازین حادثۀ ( ديا نا ) روسها حرکات سابقه خودشانر اتبدیل دادند
و دانستند که ژاپونها را باینگونه چیزها به ترسانیدن مقتدر نخواهند شد .
از انسبب بازدگريك حيله پیش گرفتند ـ یعنی بسیاری از مهاجرین روس


صحيفه ۱۷۲ محاربة روس و ژاپان جلد اول

را بجهت شمالی جزیرۀ ساخالین فرستادند ، و در هر طرف جزیره مستعمره
های متعددی بنانهادند حال و موقع سیاسی ژاپونیابه منع کردن تعديات
وتجاوزات روس دستیاری نمیکرد . و از مدافعه و محافظه کردن جزیرۀ
(ساخالین) را بقوة عسكريه نيز عاجز بود. لهذا او نیز در قسم جنوبی جزیرۀ
مذکور مهاجرین خود را افزونی دادن گرفت ، و چنانچه روسها در جهت
شمالی جزیره پیشتری میگرفت ژاپونیها نیز در قسم جنوبی آن افزونی مینمود.
بسیار مدت کار بهمین گونه بود. روسیه درین اثنا بدیگر تجاوزات و حرکات
مشغول بود . در سنه (١٨٤٧) (موراویه ف) را بنهر (آمور) به اجرای
تدقیقات و تفتیشات مأمور گردانید . حکومت چین چون در آنوقت به امور
داخلی خود مشغول بود ازین حرکت روس خبردار نشده بود .
در حالیکه دولتهای انگلیس ، وفرانسه به محاربة سنۀ (١٨٥٤)
گرفتار بودند دولت روس ایالت آمور را بتمامها ضبط واستيلا نمود. و در سنه
(١٨٥٨) وسنۀ (١٨٦٠) در اثنائیکه دولت چین بادولت انگلیس وفرانسه
بمحاربه مشغول بود دولت روس باز فرصت جسته ایالات ساحلیه (مانچوری) را
نیز بدست آورد . واز يكطرف به اراضی چین . واز دیگر سو به جزیرۀ (ساخالین)
که حکم دروازۀ ژاپون را داشت تقرب ورزید .
در سنه (١٨٥٥) مناقشه و اختلافیکه در مابین دولت های ژاپون . و
آمریکا بظهور پیوسته بود ، روس باز فرصت بدست آورده بعقد نمودن معاهده
نامۀ ۵ از سالها آنرا آرزو داشت نیز موفق و کامیاب آمد . یکسال بعد از امضا
شدن این معاهده نامه ، مقاصد منفعتجویانه خود را در باب جزیرۀ (ساخالین)
علناً اظهار نمود. اینمسئله قوم ژاپونر ابدرجۀ فوق العاده بقهر وغضب آورده
و این قوم غیور دانستند که اگر این حال همچنین دوام کند آهسته آهسته همۀ
ملك شانرا این دشمن حریص طمعکار غصب خواهد کرد . اما چه چاره که


محيفه ۱۷۳ محاربه روس وژاپان جلد اول

هنوز خود را بدرجه پنجه زدن با روس مقتدر نمیدیدند .
در سنه (۱۸۶۳) بمقصد اینکه برای حرکات استیلا کارانه روسهايك
حد معینی در جزیره ساخالین تعیین شود دولت ژاپون به (پترسبورغ ) يك
سفیری ارسال نمود . هر گاه این مسئله که سفیر برای حل آن فرستاده شده
بود از طرف روسها قبول میگردید روسها قسم شمالی ، وژاپونها قسم جنوبی
جزیره مذکوره را تمامها به تقسیم برادرانه مالك ميشدند . و لی دولت روس
سفیر ژاپونرا بنظر حقارت دیده سخنان او را یکقلم رد نمود . و گفت : که
این جزیره بتمامها ملك مشروع روسست ، وتمام جزیره کاملاً در زیر حکم
و نفوذ روس درامده است درینباب حکومت ژاپون هیچ حق ندارد .
اینست که به اینصورت سفیر ژاپون را مأیوسانه رخصت دادند. ودروازه
شمالي ممالك ژاپون را که عبارت از جزیره ساخالین است ضبط وغصب
کردند . ژاپونها به اینهمه معامله های حقارت آمیز روسها بغیر از صبر کردن ،
و شب و روز در باب ترقی و قوت یافتن خودشان سعی و کوشش ورزیدن، و منتظر
فرصت ماندن دگر هیچ چاره نداشتند .
تنها در همین مسئله ( ساخالین ) ژاپونها از روسها مظهر حقارت نشده اند
بلکه در مسئله (کوریه) نیز خیلی آزارها و حقارتها کشیده اند .
ممالك (كوريه) تا بسیار سالها از اختلاط و مناسبات فرنگها سالم مانده بود.
و چون درسنه ( ١٨٧٦ ) - یعنی هنگامیکه جزیره ( ساخالین ) را به روسها
واگذار شدند ژاپونها کوریه ئیان را که بمذهب ، وبمليت ، وبلسان با خود
متحد میدیدند برای خوديك منبع استفاده ، ويك بازار تجارت دانسته بنابر
معاهده که با حکومت مذکوره عقد نموده بودند لنگرگاه ( فوزان ) را برای تجارت
ژاپون باز نمود .
در سنه (۱۸۸۰) بندرگاه(شه مولپو) نيز عيناً همین امتیاز را مالك گرديد. بعد


صحیفه ١٧٤
محاربه روس و ژاپان
جلد اول

ازان در سنه (۱۸۸۲) امریکائیان ، و در سنه (۱۸۸۳) انکلیسان و در سنه (١٨٨٤) روسیان نیز با کوریه ئیان مقاوله نامه های تجارت را عقد و امضا کردند.
در سنه «١٨٦١» يك کشتی جنگی روس در پیشکاه جزیره «چوشیمه» که در منتهای شبه جزیره «کوریه» واقع ، و در زیر اداره ژاپونیا بود آمده در بعضی مواقع مشهوره آن بیرق حکومتی خود را برکشیدند، و چنان وانمودند که کویا جزیره مذکور ملك مورثی شان بوده است. و به اینصورت در انجا به اجرای حکم و نفوذ آغاز نهادند . ولی بعد از چندی يك کشتی زرهپوش انگلیسی در انجا آمده روسها را از انجا به بیرون برآمدن مجبور گردانید .
تشبثهای استیلاکارانه روسها در (کوریه) ، از وقتیکه در (سه ئول) پایتخت کوریه (سفارتخانه) خود را بنا نهادند آغاز کرده است. در ینوقتها حال و موقع «کوریه» خیلی وخیم و تهلکه ناك بود. روسیه بعد از انکه «مانچوری» و دیگر ایالات همجوار آنرا از چین بدست آوردهیچ يك زمان خود را از روس گردانیدن اهالی آنجا خالی نمیگذرانید ، و به این اصول و قاعده ازين يك امین بود که هر وقتیکه بخواهد کوریه را در زیر ضبط و استیلای خود آورده خواهد توانست .
از نتیجه حرب (چین - و ژاپون) که در سنه «۱۸۹۷» بوقوع آمد ، کوریه از زیر حکم و نفوذ دولت چین رهایی یافت . در انوقت ژاپونیا خواست که شبه جزیره «لیااوتونغ» را بدست آرد و از انجا بر چین و کوریه اجرای حکم و نفوذ بر چین و کوریه بکند .
این آرزوی ژاپونیا چونکه بمقاصد پنهانی روسیه يكضربۀ شدیدی شمرده میشد از انسبب چنانچه پیش ازین نیز گفته شده بود با دولت های فرانسه و المانیه اتفاق کرده در باب داخل شدن شبه جزیره مذکور در زیر حکم و نفوذ ژاپونیا سد ممانعت کشیدند .


صحيفه ١٧٥ محاربه روس وژاپان جلد اول

ژاپونيا مجبور کرديد باينکه از شبه جزيره مذکوره در انوقت صرف نظر نمايد.
اما براى حاضری دیدن و قوت پيدا كردن بمقابل اين تهلکه هایش از
پیش تشبث و اقدام ورزيد .
درین اثنايك واقعۀ ديگری ظهور نمود که برای مداخله کردن بکارهای
كوريه روسيه را فرصت و دست آویز خوبی بخشید . و آنهم این بود که در
مابین کوريه و ژاپون اختلاف پديد آمد، و امپراطور کوريه به سفارت خانه روس
التجا گزین گردید دولت روسیه که از زمانهای بسیار منتظر این فرصت بود
اینمسئله را نعمت غير مترقب شمرده و بكارهاى كوريه مداخله کردن را آغاز
نهاد . ژاپونیا مضرت و وخامت این حالرا دانسته هماندم باروسيه يك مقاوله
نامه عقد نمود که بموجب این مقاوله نامه روسيه و ژاپونیا مشترکا بامور اداره
وماليه کوریه میبایست که نظارت و نگرانی بکنند و خطوط تلگرافيه آنرا
در زیر محا فظۀ عسكری بگیرند ، كوريه را در راه ترقی آزاد بگذارند . حتى
در يكى از فقرات این مقاوله نامه نوشته شده بود : « بمجردیکه در کوریه ترقیات
جديده حاصل آید مامورین روس و ژاپون از كوريه بيرون خواهند برآمد».
هنگامیکه وقت موعود دررسيد، ژاپونیا برسخن خود ایستادگی کرده
سفیر ومامورین خود را از كوريه واپس طلبید ولی روسها بمقابل این بقدر
دو صد عسکر قزاق خودرا به « سه ئول » فرستاده بمحافظه سفارت خانه
خود آنها را مامور گردانید . واسلحه وجهه خانۀ زیادی نیز بر كوريه ئیان
بخش نمود ، وبر تعليم وتربيۀ اردوی کوریه افسران خودرا مامور ومقرر
گردانید . وهمه منابع ثروت وواردات کوریه بدست روسها درآمد .
ژاپونیا از ین معامله حقوق شکنا نه روسیه خیلی دل تنگ شده بر
دولت مشاراليها « پروتستو » — یعنی دعوا نمود ، واورا مختار گذاشت
که یا ازکوریه دست بکشد و یا بجنگ حاضر شود . حالآنكه مسلك وپوليتيکۀ


محاربه روس و ژاپان
جلد اول
روس در خصوص توسيع ملك در اقصای شرق این بود که از طریق صلح و مسالمت دوری نگزید. لهذا دست کشیدن را از امور کوریه در انوقت مناسب دیده بجست و جوی دیگر راه منافع آغاز نهاد.
بمقابل این پروتستوی ژاپون روسیه از کوریه صرف نظر نمود بموجب معاهده نامه که در سنه [۱۸۹۸] در مابین این دو حکومت عقده شده بود میبایست که روسها و ژاپونها استقلالیت کوریه را بشناسند و قبول کنند، و بامور اداره و دیگر کارهای کوریه بقوه عسکریه و به قوه سیاسیه خودها غرض دار نشوند.
بعد ازین روسها در حدود کوریه ضبط و ربط خود را بشدت و دقت تمام تقویت دادند، و دسته های کشتی جنگی اقصای شرق خود را روز بروز افزونی بخشیدند. و در داخل کوریه جاسوسهای متعدد فرستاده جاهایی را که برای این دسته های کشتی جنگی زغال تدارک بشود آموختند. و نیز در سنه (۱۹۰۰) بنابر معاهده که با چین عقد نموده بود برخلاف آن معاهده که با ژاپون داشت حرکت کرده بندرگاه (موزامپو) ی کوریه را ضبط نمود. این موزامپو در منتهای جنوبی کوریه واقع میباشد که باین سبب روس يك موقع بسیار مستحکم و حاکمی در روبروی چین و کوریه و ژاپونیا بدست آورده میتوانست.
بسبب ظهور یافتن مسایل (پور آرتور) و (مانچوری) و [لیا اوتونغ] این مسئله «موزامپو» سراسر فراموش شده رفته بود. و چون در ان اثنا دولت انگلیش بمحاربه افریقای جنوبی، و امريکاء بمحاربة (مانیلا) مشغول بودند دولت ژاپونیا از معاونت این دو حکومت معظمه بحریه محروم مانده بود. بنابر این باینگونه حرکات استیلا کارانه روسیه هیچ مقابله نتوانسته بود. دولت روسیه نیز این فرصت را از دست نداده در اقصای شرق پی هم از حاصل


صحیفه ۱۷۷ محاربة روس و جاپان جلد اول

کردن منافع خالی نمی‌ماند. از يك طرف در باب بدست آوردن پور آرتور،
و کامل کردن خط راه آهن سیبریا میکوشید، و از دیگر طرف در باب تدابیر
روس ساختن اهالی (مانجوری) سعی میورزید.
معلومات و تجربه‌هائیکه ژاپونها از سالهای دراز بر دسیسه‌ها و حیله‌های
منفعت جویانه و حریصانه روسها حاصل کرده بودند بخوبی دانسته بودند که
بجز از شمشیر دگر چاره برای محافظة حقوق حیاتیه و حکمرانی شان در مقابل
روسها باقی نمانده است.
ژاپونهای باینهمه معاملات ناگوار روسها صبر و استقامتی که نشاندادند در
نظر همۀ عالم معلوم و هویدا گردید. و همه جهان انسانیت مسئولیت و باز خواست
این محاربه را بر روسها انداخته تصدیق و اعتراف کردند که برای ژاپونهابجز
حزب دگر چاره باقی نبوده است.


صحیفه ۱۷۸ محاربه روس و ژاپان جلد اول
مخابرات سیاسیه
که پیش از اعلان حرب در مابین این دو حکومت
جریان یافته است
پیش ازین در مدخل این کتاب خود گفته بودیم که مخابرات — یعنی کاغذ
روی و گفتگوهای سیاسیه که در مابین روسیه و ژاپونیا پیش از اعلان حرب یکچند
ماه متسلسلاً و پی در پی جریان یافته بود خیلی پنهان گرفته شده است ولیکن
چون حالا ازین میان بقدر دو سال گذشت، و محاربه نیز به انتها رسید،
و هر دو دشمن جان همدیگر دست مصافحه بایکدیگر دراز کرده آشتی نمودند !
لهذا مذاکرات دیپلوماتی، — یعنی گفت و شنودهای حکومتی که پیش از
اعلان حرب حقیقت و اساس آن در نظر تمام عالم مجهول و نامعلوم بود باهمهٔ
اسرارهای پنهانی خود بمیدان علانیه ظاهر و آشکار گردید.
این مخابرات سیاسیه، و گفتگوهای دیپلوماتیکه را که حرب ازان
بوجود آمده، هر گاه یکان یکان از نظر بگذرانیم، و ببینه ببینه بخوانیم از فائده
هیچ خالی نخواهد بود، تا هم از حقیقت اسباب جنگ باخبر گردیم، و هم از
اندیشه و مراقبی که در باب پنهان بودن این مخابرات سیاسیه مارا حاصل شده
بود زائل گردد.
اینست که مخابرات سیاسیه که آرایش ازین از چیزهای مجهول و پنهان
گفته بودیم حالا همهٔ آنرا از يك اثر، — یعنی تألیف عسکری مهمی که


صحیفه ۱۷۹ محاربه روس و ژاپان جلد اول

در «توکیو» پایتخت ژاپونیا درین اوقات طبع و نشر شده عیناً در بخار قارئین کرام خود عرضه میداریم :
دولت روسیه بنابر مقتضای مقاوله نامه که در (۸) ماه اپریل مطابق برج ثور سنه ۱۹۰۲ با دولت چین عقد نموده بود مجبور بود برینکه قطعه (مانچوری) را واگذار شود . در فقرات این مقاوله نامه چنان نوشته شده بود که قطعات عسکریه روس اولاً تابه (۸) ماه اوکتوبر مطابق برج عقرب سنهٔ «۱۹۰۲» از ولایت « موکده ن » ، و ثانیاً تابه « ۸ » ماه اپریل مطابق برج ثور سنهٔ «۱۹۰۳» از ایالت «گیرین » ، وثالثاً تابه (۸) ماه اوکتوبر سنهٔ مذکور از ولایت « چیچیچقار » میباید که بیرون برآیند . اما حرکات اخیرهٔ دولت مشارالیها اثبات کرده بود که ، بر عهد و قول خویش ثابت قدم نمانده و بحقیقت نه همچنین هم بود ! زیرا دولت روس رعایای دولت های دیگر را از قطعهٔ مانچوری بیرون می برآوردند. و ارباب تجارت و صنعت رعیتی ژاپون را يك قدم نمیگذاشتند که بکار و کسب خود مشغول شوند ..
دولت ژاپون که ازین حرکات ناگوار روسیه بآخر درجه ناراض و دلگیر بودند. برسر آن مسئله نهر ( یالو ) نیز بظهور پیوست که این مسئله سراسر موجب تأثر ودل تنگی ژاپونیا گردید و آن مسئله این بودكه يك كمپنی ــــ یعنی شرکت تجاری روسی جنگلهاییکه در وادی نهر ( یالو ) بود از حکومت کوریه باجاره گرفته کار دران انداخت و برای محافظه کردن عمله و مزدوران این شرکت عساکر مسلحهٔ خودرا بخاك كوريه فرستاد.
ژاپونیها بخوبی دانستند که روسها بتنها بگرفتن مانچوری اکتفا نمی ورزند بلکه می خواهند که قطعهٔ کوریه را نیز در زیر دایرهٔ نفوذ و استیلای خود درآرند . درین اثنا دودور وعدهٔ روسیه که برای خالی کردن مانچوری و براوردن عسکر خود را از مانچوری تعیین نموده بود گذشت . حال انکه


صحیفه ۱۸۰
محاربه روس و ژاپان
جلد اول
دولت روسیه یکنفر عسکر خود را بیرون نکشیده بود . بنابر این دولت ژاپون بیش ازین صبر نتوانسته علناً بطلب کردن حرب آغاز نهاد .
روسیه این را گمان نمی‌کرد که ژاپونیا با او بجنگ کردن جرأت خواهد توانست . در اول بهار «۱۹۰۳» جنرال «قروپاتکین» که ناظر حربیه - یعنی وزیر جنگ دولت روسیه بود بر این قرار داد که بسوی اقصای شرق يك سیاحت تفتیشیه اجرا نماید تا آنکه احوال سیاسیه و عسکریه آنجا را بخوبی تدقیق و تحقیق نماید و از انجا ژاپونیا را نیز رسماً زیارت و سیاحت بکند . طور و حرکت دوستانه و صلح پرورانه جنرال مذکور حسیات جنگجویانه ژاپونیان را برای يك مدت کم از جوش و خروش فرو نشاند .
جنرال «قروپاتکین» بعد ازین سیاحت مانچوری و ژاپونیا برین يك قناعت حاصل کرد که اگر اعلان حرب درینوقت نزديك نباشد بعد از چندی بهمه حال بظهور خواهد رسید لهذا به مجردیکه به روسیه عودت نمود در خصوص حاضری امور عسکریه اقصای شرق تعجیل و سرعت ورزید . علی الخصوص در باب تقویت استحکامات و بناهای عسکری «پور آرتور» خیلی جد و جهد نمود . و کامل کردن همه لوازمات شش ماهه «۳» لک لشکر را در اقصای شرق برخود واجب و لازم شمرد .
درین اثنا مسئله که ژاپونها را خیلی بقهر و حدت آورد این بود که بناگهان سه صنف توپچی و دو لواء عسکر پیاده از دایره های عسکریه شهرهای «موسکو» و «کیه ف» باقصای شرق فرستاده شد . این قطعات عسکریه قطعات جسیمه نخستین است که بواسطه خط راه آهن «ماورای سیبریا» از اروپای روسی به سواحل بحر محیط کبیر فرستاده شده است .
مجلس های عالی ژاپونیا از تحرکات روس مجبور شدند بر اینکه بقوه مسلحه مراجعت کنند . دولت ژاپونیا بسببیکه بادولت انگلیس متفق بود ،


صحیفه ۱۸۱ محاربه روس و ژاپان جلد اول

و با دولت جمهوری امریکا، نیز مناسبات دوستانه قوی داشت از مداخله کردن
دیگر دولت های اوروپا درین محاربه بیم و اندیشه بخواطر نمی گذرانید.
بموجب نقشه و پلانی که برای تنسیقات عسکری در سنه ۱۸۹۶
ترتیب و تنظیم داده شده بود تشکیلات و اصلاحات اردوهای ژاپون بوجه
دلخواه کامل شده بود. موجودتی قوه بحریه ژاپون نیز درین هنگام بر قوه
بحریه اقصای شرق روس موفقیت و برتری داشت. بنابرین هرگاه وضعیت
و قوت عسکریه طرفین باهمدیگر مقایسه شود چنان معلوم میگردد که در
دورهای اول حرب، دولت ژاپونیا بر خصم خود براً و بحراً فایق و غالب
آید. حال آنکه اگر از چنین فرصت مکمل فایده نمیگرفت بعد از انکه از
مابین يك زمانی میگذشت در انوقت روسها قوت خود را بیشتری داده برای
ژاپونها اینفرصت ضایع میشد.
هرگاه قوه بحریه روسیه در اقصای شرق بقدر (۳) قطعه کشتی زرهپوش و
(۳) قطعه قرو و از و رزرهپوش از قوت موجوده داشت بیشتر میبد باحتمال که
این حرب بوقوع نمی آمد. اینست که ژاپونیا این يك خوب میدانستند که دولت
روسیه روزمره قوه بحریه خود را در اقصای شرق افزونی میدهد، و این را
نیز میدانستند که اگر یکبار در آن سر زمین ها رو سها مالك دسته کشتی های جنگی
افزو نتر از ژاپونها بشوند بر تمام اقصای شرق بدون قید و شرط حاکم خواهند
شد. لهذا ازین تفوق و برتری حالائی خود استفاده و فرصت جوئی کرده
بحركات حربیه آغاز نهادند. در (۲۸) ماه جولایی مطابق برج اسد سنه
(۱۹۰۳) ناظر خارجیه ژاپونیا بارون (قو مورا) بمقصد آنکه منافع هردو
طرف را که در کوریه و مانچوری بمقابل همدیگر داشتند درست و منتظم سازد
دولت روسیه را بمذاکرات و گفتگوهای سیاسیه دعوت و طلب نمود. و
برای این دعوت این امر نامه ذیل را برای سفیر دولت ژاپونیا موسیو (قورینو)


صحیفه ۱۸۲ محاربه روس و ژاپان جلد اول

که در (پترسبورك) سفيرش بود فرستاد : * *
«حکومت ژاپان ترقیهای وقایع مانچوری را بکمال دقت ترصد و نگرانی کرده و خامت و بدی های فوق العاده را که برای احوال حاضره از ان بظهور می انجامند نیز در پیش نظر گرفته بود. و تا بوقتیکه حکومت روس در خصوص خالی کردن مانچوری بحکومت چین و دیگر دولتها عهد و پیمان کرده بود و از ان عهد خود برنگشته بود، حکومت ژاپان در مسایل مذکوره بکمال احتیاط صفت سیر بینی خود را محافظه کرده بود . ولیکن خواهشات و مطالبات نوی که روسیه در (پکین) بمیان آورده ، و در حالتیکه میبایست مانچوری را خالی کند بخلاف آن بنای تقویت و پر کردن آنرا نهاد، ازین معاملات او بدلایل قوی معلوم گردید که از فکر برامدن مانچوری بر گشته است . وغیر ازین چون در حدود کوریه نیز روز بروز ترقی و پیش قدمی مینماید این هم يك دليل قطعی است بر اینکه در حکومت مذکوره دایره مقاصد خود را وسعت و فراخی بخشد .
« قطعه مانچوری هرگاه از طرف حکومت روس در زیر مشغولیت دایمی عسکری گرفته شود بر منافع سلامتی ژاپانيان يك معامله بدی تشکیل میکند .
« این معامله روس مساوات حقوق و تمامیت ملکیه چین را خلل پذیر میگرداند . و غیر ازین کیفیتی که اهمیت این مسئله را در نظر حکومت ژاپان زیاد میگرداند اینست که اگر کار اینچنین بماند آخر الامر ممالك كوريه نیز در زیر نفوذ و تسلط غالبانه حکومت روسیه محکوم خواهد ماند .
« مملکت کوریه برای خط مدافعه ژاپان حكم يك سد مهمی را دارد. حکومت ژاپان استقلالیت و خود مختاری حکومت کوریه را برای استراحت و سلامت خود يك ضامن بسیار قوی می شمارد. مناسبات سیاسیه ژاپان که


صحيفه ۱۸۳ محاربه روس و ژاپان جلد اول

با کوریه موجود است بقدر مناسبات تجاریه و صناعیه اوست . لهذا اشتراك
دیگر حکومت باین مناسبات برای امنیت و سلامت کوریه خیلی مضر و وخیم است .
« حکومت ژاپان آرزو دارد که این مسئله بصلح و صلاح فیصله شود .
بنابرین حکومت ژاپان برای حل و فصل این مسایل واقعه يك فرصت
خوبی بدست آورده برای عقد کردن يك مقاوله نامه حاضر شده است .
« حکومت ژاپان چون از فطانت و کاردانی شما امین و خواطر جمع
است از انرو مذاکره و مباحثه این مسئله نازك را بدست اقتدار و هوشیاری
شما میگذارد . پس خواهش حکومت متبوعه شما اینست که این افکار
و مطالعاتیکه بیان شد ذات اصیلانه شما آنرا رسماً بحكومت روسیه تبلیغ
بکند، و مناظر خارجیه روس قونت (لامسدورف) برای آغاز کردن مسئله
این نوطۀ آینده را بدهند : ( نوطه )
« حکومت ژاپان برای تدقیق و تحقیق مسائل اقصای شرق با حکومت
روسیه می خواهد که بمذاکرات و گفتگو دراید . تا آنکه بعضی اختلا
فات که در مناسبات طرفین پیش آمده رفع و زایل گردد ، و امیدوارست
که حکومت روسیه نیز با او در بخصوص اشتراك ورزد. نفوذ و اقتداریکه
حکومت های ژاپان و روس در اقصای شرق دارند از نقطه نظر اندازه
منفعت ها با یکدیگر برابر است. پس اگر این تکلیف حکومت ژاپان قبول شود
احکام اساسیۀ مقاوله نامه را حکومت ژاپان زیاده تر ازین تفسیر و شرح
خواهد داد . »
بعد از انکه این نوطه را دادید به وزیر خارجیه دولت روسیه قونت «لا
مسد ورف » بفهمانیدکه « مقصد مادرینباب خیلی صمیمی و حقیقی میبا
شد ، و بيك اهميت بزرگی این مسئله را در پیش نظر گرفته ایم » . این نوطه
را بجایکی تمام تقدیم کرده بنابر تعلیماتیکه گرفته اید از گفتگوها و تدابیر خود


صحیفه ١٨٤ محاربه روس و ژاپان جلد اول

بزودی ما را خبردار گردانید. و بمجردیکه از حکومت روسیه جواب موافقت بگیرید اساس مقصد خودمانرا با تلگراف بشما خبر خواهیم داد .»
بنابرین امرنامه: سفیر ژاپان، باوزیرخارجیه روس ملاقات کرده در تاریخ ٣١ ماه جولای سنه (١٩٠٣) برای وزیر خارجه ژاپان اینجواب را فرستاده است:

«تلگراف نامه که از طرف اصیلانه شما کشیده شده بود واصل گردید . بموجب تعلیماتیکه داده بودید امروز با قونت (لامسدورف) ملاقات کردم، و پیش از انکه نوطهٔ شمارا با او تقدیم کنم اینسخنان را با او گفتم :
« وقایع اقصای شرق روز بروز خیلی مغلق و پیچش پیدا می کند . هرگاه در ما بین حکومت های ژاپان وروس این کج فهمی هائیکه موجود است رفع و زایل نشود رفته رفته مناسباتیکه در مابین حکومتین مذکوره موجود است زیاده ترشخی و سختی پیدا خواهد کرده اینحال بجز اینکه هر دو حکومت را از منفعت های شان محروم کند دیگر هیچ چیزی نتیجه نخواهد بخشید. لهذا حکومت ژاپان بنابر حسیات صمیمانه و افکار دوستانه که دارد برای حاصل کردن يك نتیجه قطعیه برين يك قرار داده است که با حکومت روسیه اجرای مذاکرات نماید».
بعد از بیان کردن این تقریر نوطه شفاهی را به او دادم و گفتم که «این تعلیمات آخری میباشد که از دولت متبوعه خود گرفته ام».
«قونت (لامسدورف) ازینقرار حکومت ژاپان ممنونیت و خوشنودی زیادی اظهار نمود. تنها اینقدر گفت که « درینباب پیش از انکه بامپراطور عرض نکنم يك جواب قطعی داده نتوانم . و با حضرت امپراطور در سه شنبه آینده دیده در روز چهارشنبه هر تعلیماتیکه بگیرم بشما جواب خواهم داد. و اینرا نیز بیان کرد که حضرت امپراطور گمان میبرم این مسئله را بوجه دلخواه قبول خواهند کرد».


صحیفه ۱۸۵ محاربه روس و ژاپان جلد اول

وزیر خارجیه ژاپان بارون (قومورا) روز دیگر — یعنی (۳)
اگست مطابق برج میزان بموسیو (کورینو) این تلگراف نامه
جوابی را فرستاد :
« در تلگراف نامه «۲۸» جولایی خود، بشما وعده داده بودم که فقرات
اساس مقصد خود را بعد ازین بشما خبر خواهم داد . اینست که فقرات
مذکوره را برای شما می نویسم : »
« ۱ » — استقلالیّت و تمامیت ملکیه حکومت های چین و کوریه مشترکاً
قبول و تصدیق شود، و بر تمامی اجرای احکام آن دقّت بشود، و دیگر همه
اقوام از منافع حقوق صنایع و تجار یه مساوی و یکسان فایده مند بتوانند شد . »
« ۲ » — برای محافظه مرجح بودن منافع ژاپانیان در کوریه ، و
منافع روسیه در امتیاز خط راه آهن مانچوزی ، و منافع ژاپانیان در کوریه،
و منافع روسیه در مانچوزی بهر گونه تدابیر لازمه تشبث و توصل بشود.»
« ۳ » — بصورتیکه از احکام و شرایط فقره اول تجاوز نشود هر دو
حکومت بوسعت و ترقی دادن تجارت و صنعت خودشان در کوریه و مانچوری
کوشش ورزند . وغیر ازین خط های راه آهن کوریه را تا مانچوزی جنوبی
وحوالی شرقیه چین از طرف حکومت روسیه ممانعت بشود. »
« ٤ » — برای محافظه منافع فقره دوم این معاهده نامه و یا برای منع و
زایل کردن منازعانی که بین الملل بوقوع آید از طرف ژاپان بکوریه، و از طرف
روسیه بمانچوری بقدر لزوم عسکر فرستاده شود، و این عسکر بمجردیکه
وظیفه های خود را تمام کنند همان لحظه پس بر آورده شود. »
« ۵ » — دولت روسیه این حق ژاپان را قبول و تصدیق بکند که در کوریه
يك اداره منتظمه و ترقیات لازمه حاصل بتواند ، و در وقت لزوم تدابیر
مذکوره را بقوه عسکر یه تقویت بدهد . »


حیفه ١٨٦ محاربهٔ روس و ژاپان جلد اول

«٦» — این مقاوله دیگر مقاوله نامه ها را که پیش ازین در مابین حکومت
های روسیه و ژاپان در باب کوریه عقد شده بود همه احکام و شرایط آنها را
فسخ و منسوخ میگرداند.»
«شما را لازم است که به قونت «لامسدورف» بفهمانید که اساس تکلیقات ما
عبارت از همین شش فقره است. و چون این فقرات خیلی واضح وعیان
نوشته شده است شما از طرف خود احکام مذکوره را دیگر تفسیر و ایضاح
مدهید. واگر از عدم کفایت این تکالیف بحث بکند در دایره صلاحیت
ماموریت خودتان بقدر لزوم سخن گفته نتیجه آنرا برای ما بنویسید»
سفیر ژاپان موسیو «کورینو» در پنجم آگست بوزیر خارجه ژاپان
بارون «قومورا» این تلگراف نامهٔ مختصر را کشیده بود.
«قونت «لامسدورف» در باب توطئه شفاهی از طرف حضرت چار مذا
کره کردن باسنده شما مامور گردید.»
این تلگراف نامه در «٦» ماه مذکور بتوکیو واصل شد و در همان
روز از طرف بارون (قومورا) بموسیو (کوزینو) اینجواب فرستاده شد:
«از تلگراف نامه های شما که از تاریخ يك و پنج ماه آگست فرستاده
بودید چنان معلوم شد که حکومت روسیه تکلیف مذاکره کردن را قبول
کرده است لهذا باخلاص دل بیان تشکرات می نمائیم . پس بشما امر است
که بموجب تعلیمات تلگراف نامه (١) آگست احکام لایحه که برای
شما فرستاده شده بحکومت روسیه تقدیم بکنید .»
قونت (لامسدورف) را موسیو «کورینو» یکچند روز ملاقات
کرده نتوانست تا آنکه به (١٢) آگست اینجواب را فرستاد :
«قونت (لامسدورف) بسبب گرفتاری که داشت تا یامروزمرا بنزد
خود قبول ننمود. در اثنای ملاقات امروزی اور اقیکه جامع احکام مقاوله


صحیفه ۱۸۷ محاربه روس و ژاپان جلد اول

نامه بود و بزبان انگلیسی نوشته شده بود بخود او تقدیم کردم. و این را نیز باو
گفتم که اگر رفع این اختلافات بزودی نشود روز بروز مشکلات مسایل
اقصای شرق افزونی خواهد گرفت. وزیر خارجه روس گفت که محتویات
لایحه را بکمال دقت مطالعه وتدقیق کرده باز بشما جواب خواهم گفت :»
این تلگراف نامه دوروز بعد از کشیده شدن بتوكیو واصل شده بود.
ده روز بعد — یعنی در بیست و چهارماه موسیو (قورينو ) بوزیرخارجیه
ژاپان يك تلگراف نامه دیگر فرستاد که آن نیز چنین نوشته شده بود:
« دیروز باقونت لا(مسدورف) بصورت خصوصی ملاقات میسرشد
از و پرسیدم که حکومت روس درین باب آیا چه تدبیر اندیشیدند. چونکه
حکومت ژاپان بكمال صبر ومتانت منتظر جواب میباشد . »
« او گفت : که من لایحه را بدقت مطالعه کردم ، ولی چون امپراطور
بمانوره ها — یعنی قواعدهای جنگی در این اوقات مشغولست ازین سبب
در حق این مسئله هنوز يك حكم قطعی داده نمیتوانم . بعد از ان فكر عاجزانه
مرا پرسید که آیا اگر این مذاکره در توکیو اجرا بشود و از طرف حکومت
روسیه اميرال (الكسيف) وكيل مرخص معین شودچه سان خواهد
بود. من گفتم چون اینمسئله را حکومت ژاپان باین مخلص شما حواله کرده
است لهذا تا درینباب فکر ومقصد حکومت خودرا ندانم جواب گفته نتوانم.
بعدازان قونت (لامسدورف) بیان کرد كه يك نسخه لایحه شما رابا ميرال
«الكسيف » نیز فرستاده ، وفکر اوراهم درینباب پرسیده ایم.»
« بعدازین مکالمه گفت که امیدوارم که در مابین طرفین موافقت افکار
حاصل آید. من هم گفتم که هر گونه تکالیف مناسبی که از طرف شما واقع
شود بشنیدن همه آنها حکومت ژاپان حاضر است .»
وزیر خارجیه ژاپان بارون (کومورا ) در(٢٦) ماه اگست مطابق برج


صحيفة ۱۸۸ محاربة روس و جاپان جلد اول

سنبله بموسیو (کورینو) اینجواب را فرستاد : «
»قونت (لامسدورف) را بفهمانید که اجرا شدن مذاکره در (پطرسپورك)
موافق تر خواهد بود. و این را هم بگوئید که این مذاکرات سیاسیه بدست
اقتدار موسیو کورینو سپرده شده . میباشد لهذا تبدیل دادن آنرا بنظر
خوشنودی و ممنونیت دیده نخواهیم توانست . و باو بدانانید که حکومت ژاپان
به تکلیفهائیکه کرده منتظر جواب قطعی میباشد . شما را لازم است که در باب
جواب قطعی را بزودی گرفتن سعی و کوشش زیادی صرف نمائید . »
« موسیو «کورینو» در (۲۷) ماه آگست بتوکیو انجواب را فرستاد: »
« بنابر امر شما امروز با قونت ( لامسدورف ) ملاقات کردم او گفت
که در روز سه شنبه گذشته نزد حضرت چار قبول شدم آرزوی حشمت
شاهی شان این است که بزودی در مابین این دو مملکت مناسبات بسیار خوبی
حاصل شود ، و برای زودی کار آرزو دارند که اجرای مذاکره در
(توکیو) بشود . »
« بعد ازین قونت(لامسدورف) این را نیز علاوه کرده گفت که حضرت
امپراطور در دوشنبه آینده بسیاحت ممالک اجنبیه خواهند برآمد واکثر
وزرائیکه باین مسئله تعلق دارند نیز ازینجا بدیگر طرف ها خواهند رفت .
لهذا چاره یگانه برای انجام دادن این مسئله همان است که مذاکره در
(توکیه) اجرا بشود.»
« من اگرچه باو فهمانیدم که این تکلیقات از مسایل اساسیه و پولیتیکی
میباشد و بجزئیات و تفرعات مناسبت ندارد، وطریق سالم تر آن برای نتیجه
بخشیدن مسئله همان است که مسئله در (پطرسپورك) مذاکره شود . اما
او باینسخنانیکه گفته بود تکرار نموده بر فکر خود اصرار و عناد نمود . لهذا
دانستم که او را از فکرش برگردانیدن خیلی مشکل است . اینهم بگمان عاجزانه


صحیفه ۱۸۹ محاربه روس و ژاپان جلد اول

میرسد که اگر مذاکره در توکیو اجرا شود خیلی نتیجه های بد بعمل خواهد
آورد . باقی منتظر امر و تعلیمات شما میباشم .»
مقصد یگانه قونت لا(مسدورف) این بود که کار را دراز کند ، و بآن
سبب وقت و فرصت بدست آرد از انرو بر اجرا یافتن مذاکره در ( توکیو )
محکم ایستاده بود . حال آنکه از طرف دیگر بارون ( کومورا ) وموسیو
(کورینو) براین یک محکمی و سخت گیری داشتند که مذاکره در ( پطر
سبورگ ) اجرا شود . و باز بهمین مضمون از طرف بارون (کومورا)
بموسیو (کورینو) تلگراف کشیده شد .
از طرف موسیو (کورینو) در (۳۱) آگست این تلگراف کشیده شد :
«امروز قونت لا (مسدورف ) را دیدم. مضمون تلگراف نامه شما را
باو فهمانیدم از و اینجواب را گرفتم :«چون میگوئید که مذاکره باساس عاید
است از انرو اساس مذکوره با بعض تدقیقات محلیه ومسایل عملیه محدود و
معین شده میتواند که ازین سبب بامیرال « الکسیف » مشوره کردن ولهذا
جای اجرا یافتن مذاکره شهر« توکیو » باید باشد و در بخصوص چون بارون
«روزه ن» که سفیرما در « توکیو» است صاحب وقوف ومعلومات میباشند
از انرو فکرورای آنها را گرفتن لازم است.»
« براینجواب قونت لا(مسدورف) اعتراض کرده گفتم که :—اینقدر مسئله
مهم وسیاسی تنها با تجربه های عملیه امیرال ( الکسیف ) قابل حل و فصل
نخواهد بود. او گفت که :— من بازامروز بحضرت امپراطور عرض خواهم
کرد اما گمان میبرم که حکومت روس از تکالیف واقعه خود رجوع نخواهدکرد.»
بنابر اصرار قوی قونت لا(مسدورف) که محل مذاکره را (توکیو)قرار
داده بود بارون «کومورا»بتاریخ «۲» ماه ستمبرمطابق ماه میزان بموسیو
(کورینو) ناچار اینجواب را فرستاد :


صحیفه ۱۹۰ محاربه روس و ژاپان جلد اول

« بقونت لاه مسدورف » بفهمانید که از دچار شدن تاخیر این مسایل
حکومت ژاپان خیلی خوف و اندیشه دارد . حکومت ژاپان میخواهد که
این يك را بداند که آیا حکومت روس از فقرات اساس مقصد او كدام يك را
قبول کرده میتواند و چون این يك را بداند محل جریان مذاکره هر جا که
باشد گفتگو ندارد. لهذا برای دانستن فکر حکومت روس را در ینباب خیلی
سعی و غیرت نمائید .»
بهمین صورت چند مخابرات دیگر نیز رد و بدل شد تا آنکه بتاریخ « ۹ »
ستمبرسنه « ۱۹۰۳» از بارون «کومورا» بموسیو «کورینو» این تلگراف نامه
کشیده شد :
« بقونت لا ( مسدورف) تبلیغ كنيد و بفهمانید که به تکلیف روس
که محل مذاکره توکیو باشد قبول وموافقت نمودیم لهذا لازم و ضرور است
که حکومت روس شرایط خود را به سفیر انجایی خود بزودی بداناند تا بمذا
کره آغاز شود . »
در همانروز موسیو (کورینو) به بارون «کومورا» باین تلگرافنامه جوابداد:
« امروزقونت (لامسدورف) رادیدم . او گفت که با امر امپراطوری
بارون ( روزن ) و امیرال ( الكسيف ) را در باب ترتیب و تنظیم دادن
شرایط نامه و آغاز کردن بمذاکره تعلیمات قطعیه داده شده »
ازین میان خیلی مدت گذشت هنوز هيچيك نتيجه معلوم نگشت . در
(٢٤) ستمبر سنه (۱۹۰۳) بارون (کومورا) از (توكيو) به (پطرسبرگ)
این تلگراف را فرستاد :
« بارون (روزن) در (۲۲) ماه حال از (توکیو) بسوی (پور آرتور)
روانه شد . پیش از رفتن خود به نزد من آمده گفت که از امیرال (الکسیف)
يك تلكرافی برای من آمده ومرا برای تدقیق و محاكمه مسئله به (پور آرتور)


صحيفه ۱۹۱ محاربه روس وژاپان جلد اول

طلب کرده است لہذا میروم و بعد از یازده روز واپس میآیم.»
این مسئله که یکسر در مابین سفیر پطرس بورك ژاپان و وزیر خارجه روس
مذاکره می شد دفعتاً از انجا تبدیل یافته بامیرال [ الكسيف ] و بارون
( روزه ن ) تعلق یافت که از طرف اینها شرطنامه جوابی ترتیب یافته
در انباب مباحثه و مذاکره اجراشود. بسبب این انقلاب و تبدلات وقت و
زمان بسیاری ضایع گردید . از انسبب حکومت ژاپان جواب نامۀ حکومتی
روسرا در [۳] ماه اوکتوبر مصادف برج عقرب گرفته توانست . بنا
برین بتاریخ [۵] ماه اوكتوبر سنه ( ۱۹۰۳ ) ازبارون ( کومورا ) وزیر
خارجه ژاپان بموسیو [ کورینو ] این تلگراف آمد:
« بارون [روزهن ] بروز [ ۳ ] ماه حال بتوكيو برگشت ؛ امروز بنزد
من آمده شرایط نامۀ را که از طرف حکومت روس نوشته شده بود بمن
داد . و اینرا هم گفت که شرایط مذکوره از طرف امپراطور روس بنابر
عرض اجازه گرفق از طرف ماواميرال [ الكسيف ] تصديق وقبول شده
است . صورت شرایط نامه مذکور اینست :
(۱) - استقلالیت و تمامیت ملکیه امپراطوری [ کوریا] از هر دو طرف بمقابل
همدیگر تصدیق و قبول میشود .
(۲) - برتری و افزونی منافع ژاپان را در کوریه حکومت روس قبول
میکند . و بحکومت ژاپان این حق وصلاحیت را نیز میدهد که برای انتظام
دادن امور ادارهٔ ملکیه کوریه بشرطیکه مغایر و مخالف احکام فقره اول نباشد
بعضی نصیحت ها و معاونت ها بحکومت مذکوره اجرا بتواند.
(۳) - حکومت روس در باب تشبثات تجاریه و صناعیه که حکومت
ژاپان در کوریا آنرا در عهده گرفته است ممانعت نمیکند و تا بوقتیکه حکم
فقره اول محفوظ باشد برای محافظه تشبثات مذکوره تدابیر لازمه که حکومت


صحيفه ۱۹۲ محاربه روس و ژاپان جلد اول
ژاپان اجرا نماید حکومت روس آن تدبیرها را تصدیق و قبول می نماید .»
(٤) - در میان تدبیرهای که در فقره سوم درج شده است بشرطیکه
روس هم خبر باشد حکومت ژاپان در کوریا بقدر لزوم عسکر سوق کرده می
تواند، و بمجردیکه وظیفه خود را این عسکر تمام کند واپس براورده می شود .»
(٥) - هيچيك جائی از اراضی کوریا از نقطه نظر سوق الجيش بكار
برده نمی شود و در ساحل آبنای کوریا هیچ گونه بناهای عسکری که آزادی
سیر سفاین را خلل پذیر گرداند ساخته نمیشود .»
(٦) - در اراضی کوریا در همان قسمی که از [۳۹] درجه دایره ارض شمالی
بالاتر است هيچ یکی از طرفين لشکر سوق و داخل کرده نمیتوانند، و آن قسم،
منطقه بیطرف شمرده می شود .»
(٧) -- حکومت ژاپان اراضی و سواحل مانچوری را باهمه معانی آن
در خارج دایره منافع و نفوذ خود بشناسد .»
(۸) - این مقاوله نامه همه معاهداتیرا که قبل ازین در باب کوریا در
مابین روس و ژاپان عقد شده است فسخ و باطل میگرداند. »
فرق مهمیکه در مابین تکالیف طرفین موجود است اینست که دولت
روس در باب مذاکره کردن مسئله مانچوری ، با دولت ژاپان از مذاکره
کردن اجتناب میورزد ، و از حکومت ژاپان طلب میکند که مملکت مذکور را
از دایره منافع و نفوذ خود بیرون بشناسد ، و دیگر اینکه روس در تکلیف
نامه خود از رسانیدن خط راه آهن کوریا را تا بمانچوری اصلا ذکر و بیان
نکرده است ، و خواهشات ژاپان را در حق کوریا خیلی از خیلی محدود و
مختصر ساخته است .
در [٨] اوکتوبر برج عقرب سنه (۱۹۰۳) از [توکیو] به سفیر ژاپان
مقيم پطرسبورك این تلگراف نامه مختصر کشیده شد :


صحيفه ۱۹۳ محاربه روس و ژاپان جلد اول

« با سفیر روس که در ژاپان است بمذاکره آغاز نهادم . اساس بحث و مذاکره عبارت از مندرجات تکلیف نامه های روس و ژاپان است . لهذا خیلی سعی و کوشش میورزم که شرایط اساسیه تکلیف های ما از طرف حکومت روس قبول شود .»
در (١٦) اوکتوبر باز از بارون (کومورا) بموسیو (کورینو) اینتلگراف نامه فرستاده شد :
« چنانچه در تلگراف نامه [ ۸ ] اوکتوبر خود بیان کرده بودم که با حکومت روس مذاکره میشود اینست که بمقابل شرایط نامه روس از طرف ما اینچند فقره که ذکر میشود بیان شد و حالا بر همین فقرات مذاکرات ما دوام دارد . »
« ۲ » — لفظ ( معاونت ) که در فقره دوم مندرج است ، بعوض آن (معاونت) عسکریه داخل شود و بجای [ امور اداره ملکیه ] « امور اداره داخلیه » قایم گردد .»
« ۳ » — حکومت روس به تشبثات تجاریه و صناعیه ئی ، بلکه بترقیات تشبثات مذکوره ممانعت نمیکند .»
« ٤ » — حکومت ژاپان برای ترقیات تشبثات مذکوره و منع کردن ناگواریهای داخلی که سبب منازعه بین الملل شود به [کوریا] عسکر سوق و فرستاده بتواند.»
« ٥ » — از هر دو طرف بقدر [ ۲۰۰ ] کیلومتر و يك محل منطقه بیطرف شمرده شده هیچ یکی از طرفین عقد کننده باین قسم اراضی عسکر سوق و داخل کرده نتواند .»
« ٦ » — این فقره هفتم فسخ شده بجای آن این سه فقره که ذکر میشود قایم بشود.»
« ۷ » — حکومت روس در مانچوری استقلالیت چین را تصدیق و قبول


صحیفه ١٩٤ محاربة روس وجاپان جلد اول

بکنند و بترقیات تجاریه ژاپان در انجا هیچ مداخله نکنند.»
« ۸ » - حکومت ژاپان بشرطیکه احکام فقرات اول محافظه شود تدا بیریرا که حکومت روس برای منافع خود در مانچوری اجرا نماید تصدیق و قبول میکند.»
« ٩ » - خط‌های راه آهن (کوریا) هرگاه با خط‌های راه آهن شرقی چین در طرف ( یالو ) باهم برسد ممانعت نشود. »
(۸) - فقرۀ هشت شرایط نامۀ روس فقرۀ ده بشود .
(نتیجه) مذاکره که بر تکلیفات اخیرۀ ما بابارون (روزه ن) واقع شده است باین صورت است : »
« فقرات دوم و ششم تکلیفات ما قبول گردید؛ در حق فقرۀ سوم نیز موافقت افکار حاصل شد. ولی قبول فقرۀ چهارم بمذاکرۀ دیگر معلق ماند . در باب فقرۀ هفتم تکلیفات آخری ما با فقره هفتم شرایط نامۀ روس بسببیکه طرفین افکار همدیگر خود را قبول نکردند موافقت و اتفاق حاصل نشد . »
« اعتراض اول سفیر روس عبارتست ازینکه در فقرۀ [٧] شرائط نامۀ روس بمقابل حقوق وصلاحیت ژاپان در (کوریه) پیش آورده شده بود. اعتراض دوم آن نیز این بودکه قبول شدن مطلبهای ژاپان در باب این فقره موقوفست برینکه در مسائل (مانچوری) در مابین چین ، وروس یکدولت سومی دخل وغرض نگیرد . و مطلب مایه این تکلیف روس مغایر و مخالف می افتاد . »
«اعتراضیکه از طرف مابیان شده است اینست که اولا حکومت ژاپان از حکومت روس در باب مسائل [مانچوری] موافقت کردن او را طلب نکرده است ، بلکه مقصد ژاپان عبارت از محکم کردن شرائط اساسیه ایست که باربار از طرف حکومت روسیه طلب شده است . ثانیاً بسببیکه حکومت ژاپان در (مانچوری)


صحيفه ١٩٥ محاربه روس و ژاپان جلد اول
حقوق منافع تجاريه ، و عقد كردن معاهده را مالك ميباشد ازانرو برای محافظه این امتیازات خود در باب محفوظ ماندن استقلاليت (كوريه) از تعرض تعهدات طلب میکند . زیرا که هر گاه [ مانچوری ] درزير مشغوليت دايمى عسکری روسی بماند استقلاليت [کوريه ] در زیر تهديد گرفته ميشود .»
بعد از انکه يکمدتی از ميان گذشت باز بارون (كومورا ) به بارون ( رو زه ن ) مذاکره کرده نتيجه مذاکره خود را به تاریخ (٢٨) اوکتوبر ١٩٠٣ باين تلگرافنامه به موسیو (کورینو) خبر داده است :
« فقره (٤) از نتیجه مذاکره که در انباب اجرا گردید قبول شد.»
« تکلیفیکه در فقره [ ٦ ] بود به اینصورت كه بقدر (٥٠) كيلومتر يك زمینی منطقه بیطرف شمرده شود قبول و تصدیق گرديد . در باب فقره ( ٧ ) هنوز موافقت واتفاق افكار حاصل نشد . »
يکروز بعد از طرف بارون (كومورا ) به موسيو (كورينو ) يك تلكرا فنامه ديگر فرستاده شد که آن نیز اینجنینست :
« امروز تکليفات قطعیه حکومت ژاپان را بمقابل مطالبات اخيره حکومت روس بروجه آينده به اينچند فقره تبلیغ کردم : »
« ١ » — استقلالیت و تماميت ملكيه حكومتهای ( چین ) و (كوريا ) در نزدطرفين متقابلاً تصدیق بشود . »
« ٢ » — رجحانیت و برتری منافع ژاپان را در (کوریه) حکومت روسیه قبول بكند ، و برای ترقیات امور اداره حکومت مذکوره از طرف ژاپان نصیحت ومعاونه کردن و در یممعاونت معاونت عسکریه نیز داخل بودن را نیز حكومت روس قبول واعتراف بکنند . »
« ٣ » — حکومت روسیه بترقیات حرکات تجاريه وصناعته که حکومت ژاپان در (کوریه) اجرا میکند ممانعت نکند ؛ و برای محافظه منافع مذکوره


صحیفه ١٩٦ محاربه روس و جاپان جلد اول

هر گونه تدابیر اورا تصدیق و قبول بکند .»
« ٤ » — حکومت ژاپان برای محافظه منافع خود که در فقره « ٣ »
مندرج است ، و منع کردن ناگواریهای داخلی که موجب منازعات بین الملل
شود در ( کوریه ) عسکر سوق و داخل کرده بتواند .»
« ٥ » — حکومت ژاپان در عهده میگیرد که در ساحل و آبنای ( کوریا )
هیچ بناهای عسکریه که آزادی سیر سفائن را تهدید بکند بوجود نمی آورد .»
« ٦ » — در حدود ( کوریه ) و ( مانچوری ) از هر طرف بقدر ( ٥٠ )
کیلومتر يك زمینی منطقه بیطرف شمرده شده درینمنطقه از طرف هیچیکی
بی موافقت رأی آندیگر عسکر سوق نتواند .»
« ٧ » — حکومت ژاپان ( مانچوری ) را در خارج دایره منافع خود ،
و حکومت روسیه ( کوریه ) را در خارج منافع خصوصیه خود بدانند .»
« ٨ » — بصورتیکه از دایره احکام اساسیه فقره های اول بیرون
نیاید بر حقوق تجاریه ، و اسکانیه روس در مانچوری حکومت ژاپان
تجاوز نمیکند و همچنان حکومت روس نیز بر حقوق مذکور ژاپان در کوریه
تجاوز و غرض داری نکند .»
« ٩ » — حکومت ژاپان منافع خصوصیه حکومت روس را در مانچوری
و تدابیریکه در باب محافظه آن منافع بکار میبرد تصدیق و قبول دارد .»
« ١٠ » — برای رسانیدن خطهای راه آهن « کوریه » را به خطهای
شرقئی چین ممانعت نشود .»
« ١١ » — این مقاوله نامه که ذکر شد همه مقاوله نامه هایی را که پیش
ازین در مابین روس و ژاپان در باب ( کوریه ) عقد شده است فسخ و باطل میکنند.»
در ( ١ ) ماه نومبر مطابق برج قوس از طرف ناظر خارجیه ژاپان
بارون [ کومورا ] به موسیو ( کورینو ) سفیر ژاپان مقیم ( پترسبورك )


صحیفه ۱۹۷ محاربه روس و جاپان جلد اول

يك تلگراف نامه دیگر نیز آمده که مندرجات آن اینست :
« بارون ( روزن ) دیروز در پیش من آمده گفته بود: که به تکلیفات ۳۰
اوکتوبر تا از حکومت متبوعه خود در انباب تعلیمات نگیرد جواب نخواهد
داد. پس میباید که شما مأموری را درین وقت بجای قونت ( لامسدورف )
امور خارجیه را اداره میکند ببینید ، و به او بفهمانید که حکومت ژاپان درین
تکلیفنامه خود که به حکومت روس پیش کرده است آرزو و مقاصد روس را
خیلی خوب در ان منظور داشته است .
«حکومت ژاپان محکمی عهد و پیمانی که باز در باب استقلا لیت و تمامیت
ملکیه چین طلب کرده محض مبنی بر تأیید یافتن و محکم شدن تکلیفی ست که
از طرف حکومت روس در میان آورده شده است . اما اینسخن ، حکومت
ژاپانرا بشبهه میاندازد که همین تکلیفی که در باب (کوریا ) واقع شد حکومت
روس آنرا بلاتردد بچابکی قبول نمود ، آیا چرا در باب چین در قبول کردن
آن تکلیف تردد مینماید ؟
«حکومت ژاپان بقبول کردن این يك حاضر است که مسئله مانچوری عبارت
از يك مسئله مخصوصة روس و چین باشد . بشرطیکه بمنافع او ضرر نرسد
ولی این حق را نیز دارد که از روس عهد و پیمان سخت بگیرد که به بعضی
منافع در مانچوری از طرف حکومت روس مداخله و غرضداری نشود .
«و این يك را نیز بفهمانید و اثبات کنید که مقصد ما ازین مطالبات و تکلیفات
آنست که در باب مسائل اقصای شرق که همیشه روس و ژاپون را با همدیگر
تماس میدهد يك مسلك قطعی صلح پرورانه معین و مقرر کردد . »
در ( ۳ ) ماه نومبر موسیو (کورینو) به بارون (کومورا) این تلگرافنامه
جوابی را کشیده است :
«دیروز معاون ناظر خارجیه را دیدم . در اثنائیکه فکرهای شخصی


صحیفه ۱۹۸ محاربة روس و چاپان جلد اول

خودرا بیان میکرد گفت : که حکومت ژاپان همیشه همان يك مطلب خودرا بصورتهای مختلف ، وقالبهای گوناگون ساخته وریختهنده به پیش میراند، و اینرا هم علاوه کرد که این مطالب حکومت ژاپان خیلی مهم است .
« بندهٔ شما نیز گفتم : که آیا کدام مطالبات ژاپانرا اینقدر مهم و بزرگ میشمارید ؟ حالاً نکه حکومت ژاپان غیر از طلب کردن محافظه ونگهبانی حقوق خود دگرهیچ آرزو و مقصدی ندارد . معاون گفت : که درینباب بارون ( روزه ن ) هیچ چیزی بمن ننوشته است ، اما همینقدر میدانم که اصل مشکلات عبارتست از رسانیدن خطهای راه آهن کوریه و مانچوری .
« چون گفتم که درینباب موافقت و اتفاق افکار در ما بین حکومتین حاصلشده است . او گفت که اگر شده باشدهم مسئله در حد ذات خود استعداد مناقشهٔ فوق العاده را دارد .
« گفتم که : در خصوص چون حکومت ژاپان حسیات خیلی صمیمانه و دوستانه میپروراند امید است که مسئله بيك حسن نتیجه اقتران نماید ، واز شما نیز همین چشم امید را داریم که به قونت ( لامسدورف ) حتی اگر ممکن شود بخود حضرت امپراطور مسئله را از همین وادی ورهگذر بفهمانند . گفت که فکر من هم همینست و در آخر اینهفته خود قونت ( لامسدو رف ) نیز می آید . »
در ۱۳ نومبر برج قوس ۱۹۰۳ از موسیو (کورینو) به بارون (کومورا) این تلگرافنامه فرستاده شد :
« دیروز قونت ( لامسدورف ) رادیدم وازو پرسیدم که آيا يك تدبير و مسلکی در حق مسئله مبحوثهٔ عنها اندیشیدید ؟ و تلگرافی که به معاون شما «پرنس« اولو لینکی » داده بودم گرفتید ؟ گفت بلی تلگرا فرا بحضرت امپراطور تقدیم کردم ، و بالامر امپراطوری به بارون ( روزه ن ) درباب دوام


صحيفه ۱۹۹ محاربة روس و ژاپان جلد اول

بر مذاکره کردن تعلیمات لازمه داده شده است . پرسیدم که آیا برای دوام
کردن بر مذاکره تکلیفات آخرئی ما امر داده شده است، یا در دیگر خصوص؟
او بیان کرد که با امر امپراطوری بارون « روزن » واميرال « الكسيه ف »
بر تدقیق و معاینه تکلیفات آخری ، مأمور شده اند ، و در ینوقت
بارون ( روزمن ) واميرال « الكسيه ف » به ترتيب وتنظيم يك تكليفنامه
دومی مشغول هستند . باز پرسیدم که از قرار گفته پرنس« اولولینکی »
چیزیکه مانع اتحاد و اتفاق افکار این دو حکومت است مسئله متصل شدن
خطهای راه آهن « کوریا » و ( مانچوری ) میباشد که من به اين يك هیچ
قناعت حاصلکرده نمیتوانم .
« به اینسخن من قونت ( لامسدورف ) اینچنین جواب داد : کیفیتی
که این دو طرفرا از همدیگر دور داشته است مسئله ( مانچوری )است چراکه
اینمسئله در مابین ( روس – و چین ) حاصل شده است حکومت روس
برای محافظة حقوق منافع خود بگرفتن هرگونه تدابیر آزاداست .»
« گفتم که حکومت ژاپان بشناختن وتصدیق کردن همه منافع خصوصیه
حکومت روس در ( مانچوری ) حاضر و مهیا میباشد ، و به منافع مذکوره
قطعا مداخله نمیکند . وليكن حق سؤال كردن اين يك را داردكه آيا حكومت
روس استقلالیّت و تمامیت ملكية چين را ازتجاوز محفوظ ومصون میدارد،
وحقوق ومنافع ژاپانرا نيز دريخوالي به عهده میگیردیانی ؟ »
« قونت( لامسدورف ) گفت که اصل اعتراض در همین مسئله است .
چرا که دیگر دولتها نیز در(مانچوری)حقوق و منافع دارند. لہذا حکومت روس
در مسئله ( مانچوری ) با همة آنها جداجد مقاوله نامه عقد کرده نمیتواند .»
بتاریخ ( ۲۱ ) نومبر ازبا رون ( کومورا ) به موسیو ( كورينو )
اینچنین يك تلگرافنامه فرستاده شد :


صحيفه ۲۰۰ محاربه روس و جاپان جلد اول

« با قونت ( لامسدورف ) ملاقات بكنيد و دريغ نفرمودن معاونت او را در باب چاپكى نتيجه دادن مذاكرات طلب نمائيد .»
بعد از دو روز از (پترسبورك) از طرف موسيو (كورينو) به (توكيو) به بارون (كومورا) اينجواب آمد :
« در (۲۲) نومبر با قونت (لامسدورف) ملاقات كردم او بيان كرد كه تكليف نامه شما كه از طرف اميرال [الكسيه ف] فرستاده شده بود هنوز در نزد امپراطور ميباشد و بسبب نا خوشى امپراطور بچه حضرة امپراطور خيلى مشغول ميباشند كه ازينسبب تأخير يافتن اينمسئله امريست مجبورى .
« بذل همت و غيرت كردن شانرا در باب حاصل كردن امر امپراطورى براى اينمسئله طلب كردم . بجواب گفت : كه اگر همين تعليماتى را كه از شما گرفته ام بصورت يك نوطۀ نوشته به او تقديم كنم آن نوطه را حالاً بحضرت امپراطور تقديم ميكنم . در نتيجه اين مكالمه از و پرسيدم كه آيا ممكنست كه در خصوص اعتراضاتيكه كه اميرال (الكسيه ف) بمقابل تكاليف واقعه برپا داشته است معلومات گرفته ميتوانم يا نى ؟ درينخصوص در دادن يك جواب صحيح تردد نمود . اما اينقدر بيان كرد كه در ما بين حكومت روس و جاپان در باب مسائل (كوريا) قريباً يك معاهده نامه عقد و امضا خواهد گرديد . و اينرا نيز علاوه نمود كه حكومت روس (مانچورى) را بمقابل حق ضبط و فتح در زير مشغوليت عسكرى خود داشته است ، و هر وقتيكه با حكومت چين يك مقاوله نامه كه ضامن محافظه و امنيت منافع عظيمه او باشد عقد كند آنوقت اين اراضى را به چين واپس خواهد داد . و اينرا نيز علاوه مقال كرده گفت : كه حكومت روس مسئله را تنها در مابين خود و حكومت چين عايد و راجع ميداند ، و با يك دولت سومى در ينباب عقد ائتلاف كرده نميتواند .
« من بيان كردم كه در شرائط اساسيه تكليفنامه جاپان اينچنين فكر و مقصدیكه


صحیفه ۲۰۱ محاربه روس و ژاپان جلد اول

عبارت از مداخله کردن در مسائل این دو حکومت باشد نیست و فقرهٔ هفتم تکلیفنامهٔ آخرین حکومت ژاپان اینمسئله را بخوبی ظاهر و آشکار مینماید .
« قونت ( لامسدورف ) گفت: که امیدوارم که در روز ( ۲۵ ) نومبر در ( سکه ربوویچ ) بحضرت ایمپراطوره ملاقات کنم ، و در شام همانروز نوطهٔ شما را تقدیم نمایم . »
در ( ۲۸ ) نومبر برج قوس بارون ( کومورا ) به موسیو [ کورینو ] به اینصورت جواب فرستاد :
« در تلگرافنامهٔ خود که از ( ۲۲ ) نومبر کشیده بودید مینویسید که قونت ( لامسدورف ) در [ ۲۵ ] ماه مذکور با ایمپراطور ملاقات خواهد کرد. پس چون چنین است هیچوقت ضایع نکرده بزودی قونت (لامسدورف) را به بینید ؛ و ازو بپرسید که در باب تعلیماتیکه به بارون « روزن » تبلیغ خواهد شد چگونه تدبیرها در پیش گرفته اند ؟ »
در همان تاریخ سفیر ژاپان در ( پترسبورگ ) — یعنی موسیو [ کورینو ] به بارون ( کومورا ) این تلگرافنامه را کشید :
« قونت ( لامسدورف ) را دیدم گفت که بسبب بیماری حضرت ایمپرا طور ملاقات من با او میسر نشد؛ ولی نوطه را در حال بحضورشان فرستاده ام. »
در ( ۱ ) دسمبر برج جدی سنه [ ۱۹۰۳ ] بارون ( کومورا ) به موسیو [ کورینو ] يك تلگرافنامهٔ دیگر نیز کشید که تلگرافنامهٔ مذکوره این صورت نوشته شده بود :
« حکومت ژاپان از ابتدای کار به بسیار اهمیت آرزو مینمود که این مسائل که در مابین حکومت روس و ژاپان مدار بحث و مذاکره شده است بزودی به يك نتیجهٔ حل و فصل واصل بشود .
و ازینسبب حکومت ژاپان بهر نوع تکلیفات حکومت روس بجا یکی


محيفه ٢٠٢ محاربة روس و جاپان جلد اول

جواب دادن شافی را برای خود وظیفه مهمی میشمرد. حالا نکه مذاکره از چار ماه به اینطرف دوام میورزد ولی هنوز هيچ يك نتیجه بميدان نيامده است. لهذا حکومت ژاپان از احوالیکه مذاکراترا اینقدر دوچار تأخیر نموده خیلی تأسف میکند . قونت [ لامسدورف ] را به بینید و همین گفته های مرا بيك طور مؤثرانه ومتأسفانه بأو تبليغ وبيان بكنيد .»
موسیو [ کورينو] در «٢٢» دسمبر به بارون [كومورا] ایجواب را فرستاد. « حکومت روس با اميرال [ الكسيه ف ] اجرای مخابرات مینماید.»
در « ٤ » د سمبر باز از طرف موسیو (کورينو ) به بارون (کومورا ) این تلگراف آمد :
« در روز [ ٣ ] د سمبرقونت ( لامسدورف) مرا بنزد خود قبول نمود من يك صورت تلگرافنامه تاریخ [١] دسمبر شمارا به فرانسوی یا مکتوبی که از طرف خود نوشته بودم به او تقدیم کردم او گفت : که مسئله امروز با اميرال [ الكسیه ف ] در زیر مذاکره و مخابره میبا شد ، و حضرت ایمپرا طور در ( ٥ ) دسمبر عودت میکند ، و در سه شنبه آینده در اول ملاقات تسریع و چابکی مسئله راطلب خواهم کرد . پرسیدم که آیا پیشتر از سه شنبه ملاقات شما ممکن نخواهد شد؟ گفت که روز شنبه روز جشن است در روز یکشنبه يوم تعطیل میباشد، و روز دوشنبه به مسائل ديگر مشغول اند ، اما روز چارشنبه بهمه حال از نتیجه ملاقات به شما خبر خواهم داد .
از همه این مخابرات متسلسله معلوم میشود که روسها در جواب دادن ژا پانها تأخير و تعطیل رواداشتن را بر خود لازم گرفته اند . حالا نکه اینطرز حرکت ژاپانها را خيلي دل تنگ ساخته هر انقدر که سال نو نزديك ميشد مخا برات نيز یکرنگ دیگر و یکشدت پرقوتی پیدا میکرد .
بتاريخ ( ٩ ) د سمبر از موسیو (کورینو ) به بارون ( كومورا ) يك


صحیفه ۲۰۳ محاربهٔ روس و ژاپان جلد اول

تلگراف دیگر نیز آمد که این تلگراف نامه به اینصورت نوشته شده بود :
« امروز قونت ( لامسدورف ) بیان کرد که برای اميرال ( الكسيه ف ) و بارون ( روزه ن ) امر نامهٔ امپرا طوری نوشته شد که موا فق تكاليف حکومت روسیه و مطا بق اهمیت تکالیف ژاپان بر مذاکرات دوام نمایند و چون سوال کردم که آیا بارون (روزه ن) بچه شرط بر مذاکره دوام خواهد نمود ؟ جواب داد كه يك دو روز بعد انمسئله بواسطهٔ بارون ( روزه ن ) بحكومت ژاپان تبلیغ خواهد شد . »
سه روز بعد – یعنی در (۱۲) دسمبر برج جدی بارون ( كومورا ) به موسیو [كورينو] اینجوابرا فرستاد :
« دیروز بارون ( روزه ن ) بنز دمن آمده تکلیفنامه حکومت روس را که بمقابل تکلیفنامه ژاپان نوشته شده بود بمن عطا نمود. این تکلیفنامه چنین نوشته شده است :
«۱» — استقلالیـت ملكيه امپراطوری (کوریا) در نز د طرفین متقابلاً قبول وتصديق میشود .
«۲» — حکومت روسیه اين يك را قبول میکند که حکومت ژاپان بسبب رجحانیت وبرتری تجارت خود که در کوریا دارد در خصوص ترقی امو راداره ملکیه کوریابه هر گونه نصایح ورهنمایی معاونت بکند .
«۳» — حکومت روسیه در عهده میگیرد که در باب ترقیات تجاریه و صناعیه حکومت ژا پان دركوريا ، وتدابیری که در راه محافظهٔ آن تر قیات فعالا نه خود بکار ببرد هيچ ممانعت نمیکند .
« ٤» — حکومت ژاپان برای محافظه ونگهبا نی‘ معاملات تجاریه و صناعیهٔ خود که در فقرهٔ (۳) بیان شد ، ومنع و رفع کردن بعضی حالات ناگواری که موجب منازعات بین الملل شود در کوریا عسکر سوق کرده میتواند .


محاربة روس و چاپان جلد اول صحیفه ٢٠٤

«٥» – طرفین در عهده میگیرند که هیچیکطرف «کوریا» از نقطه نظر سوق الجیش استعمال نشود، و در دریا و ساحل (کوریا) بهیچگونه تشبثات عسکریه که آزادی سیر سفاین را تهدید کند نپردازند.

«٦» – قسمیکه از دایره متوازی ٣٩ درجه عرض قطعه کوریابالاتر واقعشده است منطقه بیطرف شمرده شده از طرفین هیچیکی در داخل این منطقه عسکر سوق کرده نمیتواند، و از طرف هیچیکی از طرفین در باب اتصال یافتن راههای آهن شرقی چین با خطهای راه آهن کوریه ممانعت نکند.

«٧» – همه احکام مقاولا تیکه در مابین حکومت روس و ژاپان پیش ازین در باب کوریا عقد و امضا شده بود به اینمقاوله مفسوخ شمرده میشود.»

اینست که بعد از بسیار مراجعتها، و ترددها در ١١ دسمبر بارون «روزه ن» تکلیفات مقابله روس را به بارون (کومورا) تبلیغ نموده است. این نوطه روس را چون با نوطه سابقه آن که در تاریخ ٣ اوکتو بر بحکومت ژاپان داده بود مقایسه کنیم معلوم میشود که درینبار حکومت روس خیلی مساعدات، – یعنی روی رضا و موافقت در باب تکلیفات ژاپان نشان داده است. در فقره های ٢ و ٣ این تکلیفنامه، مسئله تجاوز نکردن ژاپان بر استقلالیت کوریاطی و رفع شده است.

حکومت ژاپان، بموجب این نوطه آخری روس حق عسکر سوق کر دنرا در کوریا مالك شده است. در فقره ٧ تکلیفنامه اولی روس نوشته شده بود: که «حکومت ژاپان مانچوری را خارج منافع خود بشناسد.» حال آنکه درین تکلیفنامه آن فقره را به این فقره که: «در باب رسانیدن خطهای راه آهن کوریه را به خطهای راه آهن سیبریای شرقی حکومت روس هیچ ممانعت نمیکند.» تبدیل و اصلاح نموده است.

ولیکن حکومت ژاپان باین مساعدات اکتفانورزیده است، مذاکرات


صحیفه ٢٠٥ محاربهٔ روس و جاپان جلد اول

واقعه تنها بر مسایل کوریا نی، بلکه بر تمام ممالک اقصای شرق که منافع طرفین را با همدیگر تماس میدهد شامل و حاوی باشد، و درینباب بر طلب کردن و مذاکره کردن بصورت قطعی اصرار و دوام ورزیده است.
بعد از ده روز از گرفتن تکلیفنامهٔ روس - یعنی در ٢١ دسمبر برج جدی سنهٔ ١٩٠٣ بارون (کومورا) به موسیو «کورینو» این تلگراف نامه را کشید:
«امروز در ملاقاتی که با سفیر روس بارون (روزن) دست داد در خصوص تکلیقات اساسیهٔ جاپان و تکلیقات روس، فرق و مباینت حقیقی را که در مابین شان موجود است بخوبی و درستی بر او واضح و آشکار ساختم. و بعد از انکه افکار و نیتهای صلح پرورانه را که در باب مشترك المنافع بودن این دو حکومت در هر نقطهٔ اقصای شرق موجود است بمشارالیه بخوبی و درستی تعریف و تصویر کردم گفتم که: امید دارم که درین نقطه حکومت روسیه نیز اهمیت موقع را بشناسند، و در باب امنیت و خاطر جمعی طرفین در هر نقطهٔ ممالک اقصای شرق این تکلیفنامهٔ جاپان را بمقابل تکلیفنامهٔ روس بدقت مطالعه و پیشرفت دهند بعد از ان یکان یکان فقرات تکلیفنامه را باو فهمانیدم. حالا بر شما لازمست که این نوطهٔ زبانی را به قونت (لامسدورف) بگوئید:
«حکومت جاپان شرائطنامهٔ آخرین روس را که از (١١) ماه حال تاریخ داشت بکمال دقت مطالعه و تدقیق نموده حکومت روس در خصوص توسیع اراضی بسببی كه يك مسلك موافق اتخاذ نکرده است موجب اظهار تأسف بسیاری برای حکومت جاپان گردیده است.
در ماه آگست گذشته که حکومت جاپان بحکومت روس مراجعت و او را برای عقد مقاوله دعوت کرد یگانه مقصد او عبارت ازین بود که بعضی معاملاتی را که سبب تشویش مناسبات اساسی روس و جاپان در آینده بشود از حالا آنرا


صحیفه ٢٠٦ محاربه روس و ژاپان جلد اول

رفع و زایل نمایند.
« بنابرین حکومت ژاپان بمقابل تکلیفات آخرنی حکومت روس در باب این چند فقره اصلاح و تعدیل اجرا مینماید:
« ب - حکومت روسیه رجحانیت تجارت ژاپانرا در (کوریه) و معاونت کردن او را به بعضی نصایحیکه مدار ترقی امور اداره او باشد تصدیق میکند.
« ج - در ساحل [کوریا] ، و د دریای (کوریا) بنا های عسکریه که مجرای سیر سفائن را تهدید بکند بوجود آورده نشود و اینمسئله را طرفین در زیر تعهد میگیرد.
« د - فقره ششم شرایطنامه سراسر لغو و باطل شود.
« اینمطالبات اساساً عبارت از اصلاح و تعدیلاتیست که در [توکیو] قرار گیر شده است و غیر از ان دیگر چیزی نیست لهذا حکومت ژاپان مواد سه گانه مذکوره را قطعی الوجوب دانسته در بخصوص موافقت کردن حکومت روس را بتمامها امیدوار میباشد.
« بعد از انکه این نوطه را به قونت « لامسدورف » تقدیم کردید اینرا نیز علاوه کرده بیان کنید که این کیفیت عیناً به بارون « روزن » نیز بیان شده است و حکومت ژاپان سریعاً بجواب منتظر میباشد . »
در « ۲۳ » دسمبر از مو-یو « کورینو » به بارون «کو.ورا» اینجوابنامه تلگرافی فرستاده شده است :
« بمجردیکه تعلیمنامه تلگرافی شما را گرفتم قونت « لامسدورف » را دیدم او گفت که : اگرچه از بارون «روزن » يك تلگرافی گرفته ام ولی هنوز از تفصیلات احوال مذکوره بخوبی خبردار نشده ام. بعد ازان نوطه ژاپانی را به او تبلیغ کردم. او بجواب گفت : که بازا پورت بارون « روزن » یکجا مطالعه خواهم کرد و از طرف حکومت روس به این نوطه سریعاً جواب


صحيفه ۲۰۷
محاربه روس و چاپان
جلد اول

داده خواهد شد . اما بالاميرال ( الكسيه ف ) به مخابره کردن درينباب
مجبوريت هست .

« من به او فهمانيدم كه اگر احوال بهمينصورت دوام ورزد رفته رفته
مسئله را زياده تر مغلق میگرداند ، واكريك مقارنت حسنه حاصل نشود رفته
رفته يك مباينت افکار شدتناكی بظهور خواهد آمد . بنابرين برای بفعل
آمدن اینمقصدیكه آرزو شده است بيدريغ فرمودن غيرت و معاونت لازمه
شما را امیدوار هستیم . »

در روز اول « ١٩٠٤ » - یعنی اول جنوری برج دلو سفیر موسیو(کورينو)
به ناظر خارجیه بارون (کومورا) این تلگراف نامه دیگر را نیز فرستاد :
« در روز اول فبروری باقونت (لامسدورف) ملاقات کردم از و پرسیدم
که آیا به تكليفات آخری مايك قراری داده شد یا نشد ؟ او گفت : تكليفات واقعه
جداً تدقیق میشود ، و قریبآ به بارون « روزه ن » تعلیمات داده میشود که
بر مذاکره کردن بصورت ائتلافکارانه دوام ورزد . ایضآ نیز علاوه کرده
گفت : که نمیدانم از چه سبب ائتلاف حاصل نشد ؟ »

این تلگراف در ( ۲ ) فبروری به ( توكيو ) واصل شد . در ( ۷ )
فبروری برج دلو سنة ( ١٩٠٤ ) از بارون (کومورا) به سفیر (پترسبورك)
او موسیو (كورينو) این تلگرافنامه جوابی فرستاده شد :
« در (٦) فبروری بارون (روزه ن) شرائطنامه حکومت روس را که بمقابل
شرائطنامة ( ۲۰ ) دسمبر مانوشته شده بود بمن بداد .

« حکومت روسیه بمطالعات ما که در باب فقرة (۲) تكليفنامه واقعه شده بود
موافقت کرده بمقابل آن این مواد را در میان آورده است :
« ( ۱ ) - الفاظ وتعبيرات فقرة پنجم بجای خودباقی مانده حکومت روس
برين يك قرار قطعی داده است که فقره مذکوره بهمه حال به اینصورت نوشته


صفحه ۲۰۸ محاربه روس و ژاپان جلد اول

شود : هیچ يك طرف (كوريا) از نقطه نظر سوق الجيش استعمال نشود ، و در ساحل (كوريا) ، و دریای (كوریا) بهیچ گونه تشبثات عسکریه که سیر سفاین را تهدید کند اقدام نشود و ایمسئله در نزد طرفین در زیر تعهد گرفته شود .
« (۲) - فقره (٦) که در باب تأسیس و تشکیل دادن منطقه بیطرفی میباشد بحال خود باقی بماند . این فقره به آن مقصد برپا شده است که برای حکومت ژاپان در آینده سبب يك غلط فهمی نشود، و هم خیلی موافق بر شرایطیست که در آسیای وسطا در مابین اراضی روس و انگليس يك منطقه بیطرفی موجود میباشد . [ مدعا از ( افغانستان ) است . المترجم ]
« هر گاه شرائط مذکوره قبول شود حکومت روس بمقاوله نامه به اینصورت يك فقره دیگر نیز علاوه خواهد کرد : هر گاه حکومت ژاپان [ مانچوری ] وسواحل آنرا خارج دائره نفوذ و منافع خود بشمرد ، حکومت روسیه نیز به موجب مقاوله نامه های که با حکومت چین منعقد دارد در باب فائده برداشتن حکومت ژاپان و دیگر حکومتها از حقوق و امتیازات خود در (مانچوری) ممانعت نمیکند . تنها از حقوق موجوده، مسئله اسکان و تأسیس مبانی مستثنا گرفته میشود .
« پس شما را لازمست که این نوطهٔ زبانی را به قونت ( لامسدورف ) تقدیم بکنید :
« حکومت ژاپان جوابنامه که بتاریخ (٦) ماه حال بواسطه بارون (روزن) تبلیغ کرده شده بود بکمال دقت و اعتنا مطالعه و محا کمه کرده برین يك قرار داده است که این تعديلات و تصحیحات باید اجرا بشود :
« (۱) - فقره (٥) شرائطنامه که در (۱۱) دسمبر از طرف بارون ( روزن) تبلیغ شده است قسم اول آن فقره - یعنی هیچ یکمنطقه اراضی


صحیفه ۲۰۹ محاربة روس و ژاپان جلد اول

کوریا از نقطه نظر سوق الجیش استعمال نشود . لغو و باطل باید شود .
«۲» -- فقرة (٦) نیز که برای تشکیل منطقه بیطرفی است تماماً باید فسخ گردد .
«۳» -- تکلیفات روس در خصوص قطعه مانچوری به این شرطها قبول میگردد .
«ب -- بمقابل اینکه حکومت ژاپان مانچوری را از دایره منافع خود خارج بشمارد ، حکومت روس نیز مینماید که در مانچوری تمامیت ملکیه چین را تصدیق و قبول کند .
«ج -- حکومت روسیه اینرا قبول باید کند که حکومت ژاپان، و دیگر حکومتها در مانچوری بموجب مقاوله نامه هائیکه با حکومت چین دارند از همه حقوق و امتیازات خود فایده مند و منفعتدار بشوند .
«د -- حکومت روسی کوریا ، وحوالی آنرا از دایره نفوذ و منافع خود خارج بشمارد .
«٤» -- غیر ازین اینچنین یک فقره دیگر نیز بمقاوله نامه علاوه کردن لازمست: (حکومت ژاپان ، ومنافع خصوصیه حکومت روس را در مانچوری؛ وبکار بردن تدابیر لازمه اورا در باب محافظه آن منافع، بشناسد، وقبول میکند.)
«اساس های این مطالبات مذکوره را چون پیش ازین باربار حکومت ژاپان بیان کرده است از انرو باز به تعریفات وایضاحات آن لزوم نمیبیند. و آرزو دارد که حکومت روس به تکلیفات واقعه اهمیت تمامی عطف کرده در عقب گیرئی مسئله فعالیت تمام اجرا نماید .
«و غیر ازین مسئله فسخ شدن ساختن بناهای جسیمه چون مغایر به احکام مقاوله نامه تجارتی ایست که در مابین چین ، وژاپان منعقد شده است. پس هر گاه دیگر دولتها ازین حقوق خود که باچین مقاوله نامه عقد کرده اند صرف نظر نمایند حکومت ژاپان نیز ازین حقوق خود در میگذرد .»


صحیفه ۲۱۰ محاربه روس و ژاپان جلد اول
بتاریخ (۲۵) جنوری از موسیو (کورینو) به بارون (کومورا) اینجوابنامه تلگرافی را فرستاد:
«دیروز قونت (لامسدورف) را دیدم و از و پرسیدم که: به تکلیقات آخرنی ما حکومت روسیه چه تدبیر اندیشید، و چه وقت جواب خواهد داد؟
«نام برده تفصیلات نداد. و بیان کرد که درسه شنبه آینده بحضور ایمپراطوری کیفیت را عرض و تبلیغ کرده در عقب جواب خواهم فرستاد.»
تأخیرات و تعطیلاتی که حکومت روس در جواب دادن ژاپان روامیداشت رفته رفته صبر و طاقت ژاپانرا کم کرد. لهذا تدریجاً تلگرافنامه های شدتناکی به (پترسبورك) بارانیدن گرفت. از جمله این تلگراف نامه آنی که در (۲۶) جنوری از ناظر خارجیه به موسیو (کورینو) فرستاده شده است يك نمونهٔ آن حدت و شدتست:
«حل وفصل مسئله چون خیلی دوچار تعطیل و تأخیر گردید لهذا بیجا بکنی تمام قونت (لامسدورف) را به بینید. و بچابکی جواب دادن اورا طلب کنید چرا که امتداد یافتن احوال حاضره تهلکه موقع را زیاده میگرداند. به اصرار تمام ازو بپرسید که آیا چه وقت جواب داده میتواند.»
درهمانروز از موسیو (کورینو) به بارون [کومورا] اینجواب فرستاده شد:
«بموجب تلگراف نامه شما با ناظر خارجیه ملاقات کردم او گفت: در [۲۸] جنوری ناظر بحریه و ناظر حربیه و دیگر مامورین با هم جمع آمده مسئله را خیلی عریض و عمیق تدقیق میکنند، و قراریکه درینباب بدهند برای امضا شدن بحضور ایمپراطوری تقدیم میشود. و فکر امیرال (الکسیه ف) در ینباب به تلگراف پرسیده میشود. از انرو وقت قطعی برای جوابدادن تعیین نمیتوانم. ولی با وجود آنهم وعده داده میتوانم که جواب بسیار تأخیر نکند.
«بعد از ان اینرا هم بیان کرد که نظر به بعضی خبرهای موثوق گویا حکومت


صحيفه ۲۱۱ محاربه روس و جاپان جلد اول

ژاپان به (کوریا) خیلی عسکر و مهمات سوق کرده است من گفتم : که در
بخصوص هیچ خبر و معلوماتی ندارم . او گفت : اگر این خبر صحیح باشد
در چنین وقت که طرفین در خصوص مسائل حاضره بکمال جدیت به
تدارك کردن لوازم مذاکره مشغولند اجرای چنین معامله از طرف
حکومت ژاپان خیلی تاثیر بدی محصول خواهد آورد .»
بتاریخ «۲۸» جنوری از «توکیو» از طرف بارون «کومورا» به
«پترسبورك» به موسیو «کورینو» اینجواب فرستاده شد :
«در حال ناظر خارجیه روس را به بینید و باو تبلیغ بکنید :
« شایعاتیکه در باب سوق شدن عسکر و مهمات از طرف ژاپان به «کوریا»
گوش زدشان شده سراسر بی اصل و اساس است . بعد ازان ازو بپرسید :
که ایا در باب نتیجه قرار مجلس نظار بشما معلومات میدهند یانی ؟ و آیا تا بکدام وقت
منتظر جواب حکومت روسی خواهیم ماند ؟»
بجواب این تلگراف نامه بارون «کومورا» به توکیو، از طرف مو
سیو (کورینو) از پترسبورك این تلگرافنامه جوابی در ۲۸ جنوری کشیده
شده ، و در ۲۹ جنوری به توکیو واصل شده است :
« باین تلگراف امروزی شما قونت (لامسدورف) تصحیح فکر نموده
از طرف عسکر نفرستاده شدن به (کوریا) مطمئن و خاطر جمع گردید،
و بر اخبارهائیکه ستونهای صفحه های خود را برای نشر کردن اینگونه حوادث
امنیت شکنانه بازداشته اند اظهار تاسف نمود . و از بی اصل و اساس بودن
حوادث محشد و جمع آمدن عسکر روس در نزدیکی (یالو) نیز بیان کرد.
« در باب معلومات گرفتن از نتیجه قرار اجتماع نظار کوشش ورزیدم ؛
ولی او گفت: که هنوز اینقرار بحضور امپراطوری تقدیم نشده ، و تاحضرت
امپراطور یگان یگان ناظر ها را بحضور خود قبول نکند قرار های مذکور


صحیفه ۲۱۲ محاربة روس و جاپان جلد اول

صورت قطعی نمی یابد . و گر اندوك « الکسی » با ناظر بحریه در روز دو شنبة آینده ، و ناظر حریه ، و خود من در روز سه شنبۀ آن بحضور ایمپراطوری قبول میشویم . امید میکنم که در روز مذكور به اميرال ( الکسيه ف ) يك جوابی داده شود .
« منهم دریاب تهلکۀ ناك بودن تأخیر مسئله بیان های واضحه تبلیغ نموده پیشتر از روز سه شنبه جوابدادن شانرا طلب کردم . او بجواب گفت که : از تفرعات جزوی وکلی و ضیعت و رنگ مسئله واقفم ؛ اما چه باید کرد که ملا قات با ایمپراطور ایام مخصوصۀ معین دارد و تغییر و تبدیل دادن آن امکان ندارد. باز هم بهمه حال امیدوارم که در روز سه شنبۀ آینده جواب داده شود. »
ازین روش مخابره آشکار و پدیدار است که بمقابل تأخیراتیکه روسها در جواب دادن روامیدازند ، ژاپانها ها نقدر صبر و طاقت شان به یغما میرود . ژاپانها نه اینهم خوب میدانستند که این تأخیرات را روسها از چه سبب روا میدارند . با وجود آنهم باز هم در مخابرات تا یکد رجه سکونت و اعتدا لرا محافظه کرده بمرتبۀ که ممکن باشد به جلوگیرئی تهلکۀ ملحوظه میکوشیدند.
در روز ۳۰ جنوری برج دلو سنۀ ۱۹۰٤ بارون کومورا به موسیوتورینو این تعلیمات آتی را فرستاد :
« زود قونت ( لامسدورف ) را به بینید ، و بروجه آتی به او اجرای تبلیغات بكنيد : من بحکومـت متبوعۀ خود خبر داده بودم که از طرف حکومت روس در روز سه شنبۀ آینده جواب دادن محتملست . بنابرین از حکومت متبوعۀ خود بعضی تعلیمات مخصوصۀ گرفته ام که بجناب اصیلانۀ شما آ نرا عرض و تبلیغ نمایم ، و آن اینست : که اگر احوال حاضره پیشتر ازین امتداد یابد برای هر دو حکومت نتیجۀ آن خیلی وخیم، و بعضی تهلکۀ های جدی بحدوث خواهد آورد ، وهم برحد وث و وقوع آن حکومت ژاپان قطعیاً حکم


صحيفه ٢١٣ محاربه روس و ژاپان جلد اول

میکند . لهذا حکومت ژاپان امیدوار است که چون دولت روسیه میتواند که پیش از روزی که قونت (لامسدورف) معین کرده جواب بدهد از انرو در باب جواب دادن تأخیر رو اندارد . حکومت متبوعه من قطعياً دانستن میخواهد که آیا پیش از یوم موعود جواب داده میشود یا نی؟ و یا در روز سه شنبه بهمه حال بصورت قطعی جواب میدهند یانی؟ اگر نمیدهند در کدام روز و کدام وقت میدهند؟ بهمه حال قطعياً میخواهد بدانند .
«پس هرگاه قونت (لامسدورف) روز جواب دادن را تعیین کرد بلادرنگ در همانروز او را به بینید، وجواب را بخود معلوم کرده بلادرنگ به اینجا بدانانید.»

حالا ماه اول سال فورا گذشته به ماه فبروری برج جدی داخل شده ایم . [سال فرنگی از ماه جنوری که مطابق دلواست آغاز میکند .] امروز روز اول ماه فبروریست. در پتر سبورگ همانقدر که در دادن جواب تأخیر روادیده میشود ، در توکیو همانقدر در جواب گرفتن شدت و تکرار روز بروز ، ساعت بساعت افزونی میگیرد .
چنان دیده میشود که مسئله سیاسیه که قلم از حل و فصل آن عاجز آمده است بهمه حال بشمشیر حواله شود. بهرحال گفته میشود که پر هیجانترین ، وبحران ناك ترین زمانهائیکه مذاکرات سیاسیه در مابین این دو دولت همسایه جریان مییابد همین زمان است . بارون (کومورا) که از ماهها به اینطرف برای قانع ساختن خصم عناد کار خود میکوشد، مانده شد ، موسیو (کورینو) از بسیار دید و وادید ، و گفت و شنید بتنگ آمد !
بلی، بلی ! بخوبی دیده میشود كه يك طرم [حاضر تی جنگ] اردوهای روس ، وژاپانرا در صحرای مانچوری بهمدیگر چنان بهم بزند که صدای آن گوش های همه عالم را طنین انداز حیرت نماید !


صحيفه ٢١٤
محاربه روس و ژاپان
جلد اول
با وجود آنهم در میان اینهمه ابر های سیاه کثیفی که افق سیمای سیاسی را پوشیده است ، در زمین صلح و مسالمت باز هم یکقدری شعاع امید و تخیلات آسایش پروران جهانرا بيك ضیای خفیفی روشنی می بخشد !
بلی ، هنوز هم شعاع امید سراسر خاموش نشده است . يك قسمی از ان خاموش شد . همین قسم خاموش شده برای خاموش شدن کلی ضیای امید علامت اولیه شمرده شده در میان طرف گیران صلح و مسالمت اندیشهٔ بسیار عظیمی حکمفرما میباشد .
بارون «كومورا» که جواب حکومت روس را انتظار کرده کرده جداً بتنگ آمده در (٥) فبروری بعد از زوال بدو ربع ساعت به سفیر خود در (پترسبورك) – یعنی موسيو (كورينو) این تلگرافنامه را فرستاد :
«بسببیکه زیاده برین امتداد یافتن حال حاضر جائز دیده نمیشود از انرو حکومت ژاپان بمذاکره که معلق مانده است بر نهایت دادن و خاتمه کشیدن قرار داده است، و بر اجرای این نیز قرار قطعی داده است که برای مدافعهٔ موقع خود که دو چار تهدید شده است بهر گونه حرکات مستقلهٔ که لازم باشد بمقصد محافظهٔ حقوق و منافع خود بزودی همان حرکات مستقله را اجرا و روا نماید .
«بمجردیکه این تلگراف را گرفتید نقل این نوطه آتی را امضا کرده هماندم به قونت (لامسدورف) بدهید :
«موسیو (کورینو) ، که سفیر کبیر مرخص فوق العاده حشمت مآب امپراطور ژاپان میباشد بموجب تعلیماتیکه از حکومت متبوعهٔ خود گرفته است به ناظر خارجیهٔ حشمت مآب حضرت امپراطور روس جناب قونت (لامسد و رف) به تقدیم کردن این تحریرات کسب شرف و مباهات میکند :
«حکومت ژاپان که در زیر ادارهٔ حشمت مآب حضرت امپراطور اوست استقلاليت و تماميت ملكية (كوريا) را برای امنیت و استراحت خود يك ضامن


صحيفه ٢١٥ محاربه روس و ژاپان جلد اول

قوی میشمارد، از انرو هيچ يك تشبثات وحرکاتی را که موجب تهلکه احوال
حاضره (کوریا) باشد بنظر بیقیدی و بی پروائی دیده نمیتواند .
«مطالباتی که از طرف حکومت ژاپان در باب (کوریا) بیان میشود از طرف
حکومت روس آن مطالبات با بعضی تكليفات و مطالباتی که شایان قبول نیست
دو چار تأخير وتعطيل میشود . مطالبات ژاپان محافظه استقلاليت و تماميت
ملکیه (کوریا) ، و فائتیت و برتری ژاپان در انجا میباشد . حالا نکه حکومت
روس در [مانچوری] در مسائل استقلالیت و تماميت ملكيه حکومت چین
مذاکراتيرا که اجرای آن لابد و ضروریست با بسی تكليفات مالا يطاق
به اغلاقات ومشکلات می اندازد ، وحقوق و امتیازات دیگر دولت ها را در
(مانچوری) قطعیاً بنظره مطالعه نگرفته (مانچوری) را در زیر اشغال عسکری
خود میدارد . از انرو دولت ژاپان مجبور است بر آنکه برای مدافعه حقوق
مشروعه خود بکمال جدیت «تدابیر لازمه» اتخاذ نماید .
«دولت ژاپان محاصری های بریه وبحریه حکومت روس که سراسر مخالف
افکار صلح و صلا حست ، و تأخيرات و تعویقاتی که در خصوص
مذاکرات سیاسیه روا میدارد صبر واعتدال بسیار بزرکی نشان داده است
که به ایندرجه صبر وسكون او دلیل خوبی برای حسن نیت و استقامت
حرکت او میباشد .
«ولی چون از طرف حکومت روس تكليفاتيكه ضامن صلح ومسالمت
دائمی در اقصای شرق میباشد قبول نگردید ، از انرو برای دولت ژاپان بجز
این دیگر چاره نماند که برای ختام دادن و به انجام رسانیدن انجذاكره «تدابیر
لازمه» اتخاذ نماید .
«دولت ژاپان قطعیاً اینقرار را بداد . برای مدافعه موجودیت ،
وحمايت حقوق و منافع مشروعه خود بعد ازین تاریخ در اتخاب وسائط


صحيفه ٢١٦ محاربه روس و جاپان جلد اول

حق آزادی و مستقلی را مالك ميباشد » . [ یعنی هر چه که بکند میکند ] .
در (٥) ماه فبروری سنه (١٩٠٤) بعمل دوازده و نيم بجه روز بارون (كومورا) به سفير جاپان در (پترسبورگ) به اينصورت يك تلگراف ديگر نيز فرستاده است :
« سفير كبير و مرخص فوق العاده حشمت مآب حضرت امپراطور جاپان واضع الامضاء مسيو (كورينو) بنا بر امریكه از دولت متبوعه خود گرفته است به ناظر خارجيه حشمت مآب حضرت امپراطور روس به تبلیغ کردن این مواد آتی کسب شرف میکند :
« دولت جاپان بعد از انكه همه اسباب و وسایطیكه برای رفع و زائل ساختن هر گونه اختلاف استعمال نمود ، و در اقصای شرق برای حاصل شدن صلح و آسایش دایمی همه مطالبات و تکلیقات معقوله او از طرف حکومت روس مظهر قبول نگردید از انرو به قطع کردن مناسبات سياسيه خود را با حكومت روس قرار داده است .
« و این واضع الامضا بجناب قونت «لا مسدورف » بخبر دادن اين يك نيز کسب شرف میکند که در ۱۰ ماه حال با همه ارکان و مأمورین و مستخدمین سفارت جاپان پترسبورگ را ترك خواهند کرد .»
اینست که تیر از کمان خطا خورد ! مخابرات سیاسیه که از ماهها باینطرف پی هم جریان می یافت به بد صورت منقطع شد . و همه تدبير ها ئیكه در باب صلح و آسایش میشد بیهوده ورایگان رفت . در (٦) فبروری ، مسيو «کورینو» به بارون «كومورا» این تلگراف مختصر را فرستاد :
« بموجب تعلیمات تلگرافی که از شما گرفتم نوطه هارابه امضای خود امروز بعمل چار بجه به قونت « لامسدورف » تقدیم کردم . در « ١٠ » ماه حال با ارکان معیت و دیگر مأمورین سفارت ازینجا مفارقت میکنم . »


صحيفه ۲۱۷ محاربة روس و ژاپان جلد اول

این تلگراف موسیو (کورینو) در «۷» فبروری پیش از زوال به توکیو واصل شده بود .
یکروز پیشتر از رسیدن این تلگراف بارون «کومورا» به سفیر روس در «توکیو» - یعنی بارون «روزن» این مکتوب رسمی را فرستاده بود:
«حکومت ژاپان برای حل و فصل مسائل «مانچوری» را بصورت دوستانه هر قدر سعی و غیرتیکه لازم بود اجرا نمود . اما حکومت روس میل و آرزوی خود را به این مقصد آسایش و صلح بهیچ وجه اظهار نکرد . بناءً علیه حکومت ژاپان زیاده برین به این مذاکره سیاسیه دوام کرده نمیتواند . برای محافظه حقوق و منافع خود بهر گونه حرکات آزادانه که لازم باشد بکمال افسوس مجبور میباشد ، و در نتیجه کار هر گونه مسئولیت و بازخواست که پیش آید از قبول کردن آن استنکاف ورزیده آن مسئولیت را بر خود قبول نمیکند . »
اینست مخابرات سیاسیه که از بسیار زمانها در مابین کابینه های «توکیو» و «پترسبورك» جاری بود درین نقطه نهایت یافت . فقره آخرینی که در نوطۀ اول مندرج شده بود ، و آن فقره این بود که : «دولت ژاپان بعد ازین در حرکات خود مستقل و آزاد است» معنی حقیقی عبارت این فقره همین است که:«دولت ژاپان حقوق موجوده و منافع مشروعه خود را بعد ازین بسلاح مدافعه خواهد کرد . »
هیچ شبهه نیست که این بیانات بجای يك اعلان حرب قایم میشود .
به امیرال «الکسیه ف» که نائب چار در مانچوری بود و بارون «روزن» که سفیر چار در «توکیو» بود از طرف حکومت متبوعۀ خود شان در ٦ ماه فبروری از منقطع شدن مناسبات سیاسیه با ژاپان بتلگراف خبردار شدند.
در همانروز اسطول ـ يا ـ دوننما ـ یعنی دسته های کشتی جنگی ژاپان از لنگرگاه «ساسه بو» یکسر بيك سمت مجهولی رهسپار عزیمت شده بود .


صحیفه ۲۱۸ محاربه روس و ژاپان جلد اول

حرب ظهور نمود؛ چونکه حکومت روس ؛ تکلیقات ساده و بسیط
حکومت ژاپانرا به بعضی اسباب بیلزوم بتأخیر و تعطیل می انداخت ، واز
یکطرف شب و روز قوتهای بری و بحرتی خود را در ما نجوری زیاده ترئیدو
افزونی میداد. اینست که این حرکات و معاملات روس در نزد ژاپانها بد لایل قطعیه
ثابت کرده بود که مسائل مذکوره از طرف روسها بصلح حل و فصل شدنی نیست.
حرب ظهور کرد ؛ چونکه اینمسائل ؛ از نقطه نظر بقا . و دوام صلح
مستقبل ، ضامن بسیار مهم و قوی شمرده میشد و هم اگر فرصت فوت میشد
موجودیت آینده ژاپانرا تهدید مینمود .
حرب ظهور نمود؛ چونکه حکومت روسیه در ظاهر حال خودر اطرفدار
صلح و آسایش نمودار کرده در حقیقت حال بجز افکار استیلا کارانه در حق
مانچوری و قطعه « کوریا » دگر چیزی نمیپرورانید .
حرب ظهور کرد؛ چونکه حکومت روس همه گونه حیله ها و دسیسه های
سیاسی را در باب ضبط کردن و محکم کردن هر جائیکه بدست آورده است
برای خوديك خط حرکت ، و پیشه مخصوصی گرفته بود .
اینست نقاط اساسیه و سیاسیه که در نظر حکومت ژاپان حرب را ضروری
و مجبوری نمود . حالانکه همه رفاه و سعادت ژاپان در بقای صلح و آسایش
اقصای شرق قایم بود . وصلح ومسالمت اقصای شرق نیز بر استقلالیت و
تمامیت ملکیه « چین » و «کوریا » دوام میتوانست یافت . وازین بود که
حکومت ژاپان درین مذاکرات مدیده از حد افزون صبر و متانت اظهار نمود
ولی چون دید که حکومت روس بمعاملات و حرکاتیکه مسائل اقصای شرق راحل
و فصل بکند آغاز نهاد ، از اثر و مناسبات سیاسیه خودرا قطع کرده برای محافظه
منافع ذاتیه خود به استعمال دیگر گونه وسایط مجبور گردید . - یعنی به
محاربه آغاز کرد، و به اوراق رسمیه آخرین خود این فکر خود را بمحافل
سیاسیه پترسبورك ، و دیگر دولتها بیان نمود .


صحیفه ۲۱۹ محاربه روس و ژاپان جلد اول

هجوم اول بر پورآرتور

کوماندان بزرگ دسته های کشتی جنگئی ژاپون در «۶» ماه فبروری مطابق برج حوت سنه ۱۹۰۴ هنگامیکه لنگرگاه «ساسه بو» را ترك کرده بجنگ میرامد؛ يك وظیفه بسیار مشکل و مهمی در پیش رو داشت که آن وظیفه و خدمت عبارت بود از انکه دسته های کشتی جنگئی دشمن را سراسر از کار در اندازد، و بر حرکت کردن غیر مقتدر گرداند تا آنکه لشکر ژاپون بکمال آزادی در ساحل کوریه بریزد، و بیابی نقلیات قطعات عسکریه منتظم اجرا شود. به تعبیر دیگر چنان گفته میشود که سر افسر بحرئی ژاپونی میبایست که برای بدست آوردن و حاصل کردن حاکمیت بحریه بادشمن خود دست و گریبان شود.
بنگرید که چه عجب تصادف غریبی ظهور نمود: دسته های کشتی ژاپون بمجردیکه به آبهای کوریه واصل شد در همانروز از دور يك كشتی تجارتی روسی دیده شده در حال کشتی مذکور را ضبط کردند. نام این کشتی (روسیه) بود. وقتیکه این کشتی بدست ژاپونها افتاد و نام آنرا دانسند از زبانهای همه افراد و نفریهای دسته های کشتی جنگئی ژاپون اینصدا که:

-- روسیه ضابط شد --

بیکباره گی مانند يك ترانه مظفریت، و با يك آهنگ لطيف بشارت تکرار تکرار بفلک دوار بلند گردید. اینمسئله يك فال خير عظیمی در تمام ژاپونیها


صحیفه ۲۲۰ محاربه روس و ژاپان جلد اول

گرفته شد و اول آغاز مخاصمه و جدال همین بود.
ژاپونها چون از زمان بسیار مدیدی درباره احوال روسیه کشفیات بسیار
مکملی ترتیب کرده بودند، و علم آوری کاملی شب و روز در باب قوای بری
و بحری دشمن خود حاصل نموده بودند ویس امیرال (توغو) که سر افسر
و کماندان بزرگ دسته های کشتی جنگی ژاپون بود بخوبی میدانست که و
ضعیت و احوال کشتیهای جنگی روس از چه قرار است . و اینرا هم بخوبی
میفهمید که قسم کلی اسطول دشمن عبارتست از (۷) زرهپوش، — یعنی تباه
کن — و (۷) کروو ازور در بندرگاه (پورآرتور) ، (۲) قطعه کروو ازور در
خلیج (تالیه نوان) . یکقطعه طوپ کش در منصب — یعنی آبریزش نهر
منجمد (لیائو) که عبارت از بندرگاه (اینقو) باشد. و «٤» قطعه کروو ازور
بزرگ در لنگرگاه «ولاد یووستق» . و غیر ازینها در لنگرگاههای همچوا
ریکه بدست دولتهای بیطرف بود نیز موجود بودن بعضی کشتیهای جنگی
روس را خبر داشت که آنهم عبارت بود از یکقطعه کروو ازور، و يك قطعه
طوپ کش در لنگرگاه (شه .ولپو)؛ و يك قطعه توپ کش در شانغهای .
نظر به این شرایط تقسیم کشتیهای جنگی روس ، امیرال [توغو]
اول آماج و هدفی که در مد نظر گرفته بود همانما فیلو — یعنی دسته (پورآر
تور) روسی بود . اما اینمسئله را بجریان وقوعات تابع گذاشته بود که آیا دستهٔ
کشتیهای جنگی روس را از بندرگاه (پور آرتور) بیرون کشیده در دریای
واسع و آزاد محو و فنا نماید ، یا آنکه در خود بندرگاه مذکور محصور و قلعه
بند کرده معطل نماید ؟
باليفهم اميرال (توغو) به اینقدر پی برده بود که چون قطع علاقه ،
وترك مناسبات با دولت روسیه بیکوقتی شده است که او هیچ منتظر و امید
وار آن نبود لهذا تخمین و حساب کرده بود که دسته های کشتی جنگی


صحيفه ۲۲۱ محاربه روس و ژاپان جلد اول

روس را در داخل بندرگاه (پور آرتور) ياجوا آن بيك حالتی که برای
جنگ حاضر نشده باشد بيك حرکت سریع و ناگهانی بدام خواهد آورد.
بناءً علیه قسم کلانی اسطول ژاپون در زیر افسری و کوماندائی خود امیرال
[ توغو ] بكمال سرعت یکسر بسوی (پور آرتور) رهسپار دریانوردی گردید.
این قسم کلی عبارت بود از (٦) قطعه زرهپوش یعنی تباه کن صنف اول
که نامهای شان این است :
اول (ميقا ا) که بیرق خود امیرال بران افراشته شده بود - یعنی خود
امیرل توغو در ان سوار بود. (آساهی) ، (هاتسوزه) ، (شیکی شیما) ،
[ فوجی ] ، «یاشیما» .
«٤» کر و وازور زرهپوش صنف اول که عبارت بود از کرو وازور
«ایژومو» که حامل بیرق امیرال«قاییمورا»بود،«یاقومو»،(آچوما)،(ایواته).
(٤) قطعه کرو وازور محفظه دار : (چتیتوزه) ، [قازاکی] «طاقازا
غوه ، (يوشينو) .
«۱۸» قطعه مخرب طور پيدو که بر پنج فیلو - یعنی بر پنج دسته کشتیهای
جنگی تقسیم شده بود. این دسته کشتیهای جنگی که مفردات قطعات آن
مذکور کردید قسم کلانی دسته کشتی های جنگی ژاپون بودکه ویس امیرال
«توغو» او را بالذات بجنگ پور آرتور سوق و اداره مینمود.
«٤» قطعه کرو وازور - يعنی «آساما» ، «شيودا» ، «تانیوا»
[طاقازاغو] با يکقطعه [می یا قو] نام کشتی [آویز و] و يك قطعه کشتی
طوپ کش، و [٦] کشتی طورپیدو در زیر افسرئی قونتر امیرال [اوریو]
بر دو کشتی جنگئی روس که در لنگرگاه [شه مولپو] لنگر انداز اقامت بودند
سوق وفرستاده شدند.
وظیفهٔ اصلی و خدمت یگانهٔ امیرال [اوریو] این بود که جاهایی را که


صحیفه ۲۲۲ محاربة روس و جاپان جلد اول

اردوی اول ژاپون میبایست در انجاها بخشد که براید از هرگونه تعرضات، و ممانعات دشمن محافظه و نگهبانی کند.
هنگامیکه دسته کشتی‌های جنگشی [اوریو] از امیرال [توغو] مفارقت و جدائی میکرد اول امیرال [توغو] بیرقی که علامت مبارکبادیهای صمیمانه، و تمنی‌های خالصانه بود برای دسته کشتی‌های جنگشی مذکور برکشید. [اوریو] به افسر محبوب القلوب خود [توغو] بیرق اشارت تشکر را برافراشت. بعد از ان بیرقهای اشارت سلام، والوداع از طرفین برافراشته شده در میان و لوله ها و فریادها و فغانهای مظفرانه افراد و نفریهای دسته‌های طرفین در حالتیکه دلهای همه کی به نشۀ مظفریت و غالبیت سرشار بود؛ يك قوت بسوی [شه مولپو]، و يك قوت بسوی [پور آرتور] به تك و تاز آغاز نهادند.
در [۷] ماه فبروری مطابق برج حوت امیرال توغو از طرف [آقاشی] نام کر و وازور خود که پیش ازین برای خدمت استكشافات - یعنی خبر گیری و علم آوری فرستاده شده بود بواسطۀ تلگراف بی سیم خبر گرفت که قسم کلانی دسته کشتیهای جنگشی روس در بندرگاه بیرونی [پور آرتور] لنگر انداز میباشند. و بواسطۀ بعضی ژاپونیانی که نوار [پور آرتور] برامده بودند در باب بندرگاه مذکور تفصیلات و معلومات صحیحه بدست آورد.
بحقیقت که همچنین بود: زرهپوش‌های [سه‌زارویچ]، و [پوبیه دا]، و [ره‌تویزان] و کروواژورهای [بایان]، و [پالادا] در بندرگاه خارجی لنگر انداز بودند. کروواژورهای روسی در [٦] ماه فبروری برای خدمت استكشاف از [پور آرتور] برامده تابه [۸] ماه مذکور در اطراف و جوانب بخدمت محولۀ خود مشغول شدند. حالا نكه جای تعجب است كه این كرو وا ژورها در اثنای کشف خود نه به قسم کلانی دسته های کشتی‌های جنگشی ژاپون که بسرعت صاعقه آسا بسوی [پور آرتور] پیش می‌آمدند برخوردند، و نه از