[ILL]

[ILL]

[ILL]


[BLANK PAGE]


۴۱۶
۷
۲۸ - ۲۵۴
۱ - ۱۱
۱ - ۱۰
۳۴
۲۲
۳۴
۷ ۱۱۹
۱۱

۹۱۱
۱۲

غلام مهدی
حضرت


وَمَنْ يَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ
بیمن توفیق جنا باری شمس النصیر با حضر شہریا کی ام الملکه سلاطین دین احد فضا عفت بیلا
اغنی
بدر زوجہ
قضیا حمید قعید
لولوئ شاهوار درج عصمت مایہ منیر برج عفت شیلم عُزّ لاثانی عایشه افغان در
مطبعہ سرکاری دار السلطنۃ کابل بطبع رسید
باهتمام محمد حیات خان مهتمم مطبعه ۱۳۰۵


بسم الله الرحمن الرحیم
سپاس و حمد گویم مرخدا را که از طین من وجود آورد ما را
سمیع و صانع و قیوم بیجون بقدرت آفرید ارض و سما را
منزه از جمیع عیب و نقصان بمثلت ذات پاک کبریارا
نوازشهای بی اندازه فرمود خصوصا امتین مصطفی را
همه جوئیم از وامداد و یاری بهر حالت نهان و آشکارا
اگر هر مو زبان گردد با وصاف بجا آورده نتواند ثنا را
کریمیا از کرم امید دارم نمیدانم دگر خوف و رجا را
قادم


۳

فتادم در محیط بیکرانه
مدد بفرست خضررهنما را
بچشم مرحمت بنگر بحالم
ز عین سرمدی یا کردگارا
رجا عایشه از لطف تو دارد
عطایش کن توجنات لقا را

ای برتر از ثنا و صفت کردگار ما
لطفت فزونتر از کتبی بیشمار ما
هم بوده‌ئی و هستی و باشی تو لایموت
بر وحدتت زرور تست قرار ما
بیمثل و میثال بملک شریکت
بی عیب و نقص خالق لیل و نهار ما
بر حال زار خسته‌دلان مرحمت نما
لطف تو مرهم دل ریش وفگار ما
جز معصیت دگر عملم نیست یا علیم
لیکن بود بدین نبی افتخار ما
واحسرتا دریغ که عمرم بباد رفت
اندر ریاض عیش خزان شد بهار ما
بی اصل و نسب شد رقومم کین ز لطف
روشن ز وصل دین تو طنمار ما
دستم بدامن کرمت روز رستخیز
جز فضل سرمدی نبود رستگار ما
جرمم اگرچه از حد و عد بیشتر بود
مقرون بلطف باد صغار و کبار ما
عایشه را بجز کرمت نیست التجا
پیداست بر تو مخفی و هم آشکار ما


۴
الها از کسی پروانداری
بملک خویشتن همتانداری
بقدرت آفریدی هر دو عالم
وجود و جسم و هم اعضا نداری
قوی و قادر و قیوم و دانا
مقام و منزل و ماوی نداری
منزه از جمیع عیب و نقصان
زن و فرزند و باب و مام نداری
کنی هر چه که خواهی بی معاون
هراس و خوف از اعدا نداری
به عبایت نظر کن از عنایت
تو با کس مشورت شاها نداری
ای وجود ذات پاکت کوهسار جود و عطا
ذرهٔ اکسیر لطفت مس جانرا کیمیا
مظهر نور الهی واقف اسرار حق
فیض انعامت بگیتی همچو در بی بها
صدر و بدر هر دو عالم یا شفیع المذنبین
افتخار جمله مرسل بهترین انبیا
نه فلک معراج تو هم چاکرت روح الامین
زبدهٔ کل خلایق افضل هر دو سرا
در شعاع عارضت گشته خجل شمس و قمر
ذکر تو خواند ملک و صفت بجمال و هم بنسا
فطرت شب از سواد گیسوی عنبر شمیم
پرتو مهر رخت صبح سعادت را ضیا
هم نبی و هم زکی و هم حبیبی هم رسول
هادی راه حقیقت گمراهانرا رهنما
خاک و باد و آب و آتش شد ظهور از نور تو
هم پدید آمد دو عالم هفت ارض و نیم

آفتاب حسن


آفتاب حسن عالمتاب قربان شوند
سرکه بیند پرتوی بیگانه وهم آشنا

مشت خلد از نکهت کوی نیکان می تافته
است گرد آستانت بهتر از مشک ختا

خوان فضیلت گسترانیده بقاف و قیروان
بهره مند از خوان احسان قو هر شاه گدا

بحر الطاف تو مالا مال سلطان کرم
جرعه نوش عام و خاص الصاحمد دلوا

خضر والیاس مسیحا باده نوش جام تو
نام تو میخواند موسی چون یمی افکند عصا

خاکساران درت سر بر فلک ساید ز فخر
بر درت افتاده کرموری بود چون اژدها

سرور عالی نسب هم مهتر قوم عرب
ذو الجلال و ذو الکمال و ذو الکرم عم ذو العطا

خسرو والا گهر جد شبیر و هم شبر
شاهباز ید قدرت فخرت بی منتها

نام تو آمد محمد هست محمودت مقام
پیشوای جمله مرسل پیروت هر اولیا

ذکر اوصاف جمیلت یا نه حد انتها
رحمة للعالمین هم صاحب صدق وصفا

ابن عبدالله جدت هاشم و عبدالمناف
آفتاب شرع و دین شمع هدایت هدی

تکیه گاه امتان پیغمبر آخر زمان
دستگیر بیکسان درد مندانرا دوا

آدم و حوا نبود آندم که اسمت شد حبیب
اختر برج رسالت معدن کان حیا

چار دریای شریعت چار یار نامور
چون ابوبکر و عمر عثمان علی مرتضی

بر تو فرقان شد نزول از فضل و لطف کبریا
سینه بی کینه ات را جان و دل دادن فدا


۶

هست در بحر حرم مدحتش درّ عظیم
کرسی و لوح و قلم با خیره شد تا منتهی

آل و اصحابش معظم اهل بیتش محترم
هم تو خاتون محشر بنت تو خیر النسا

فطرت کون و مکان از نور پاک ما یه یاب
وحش و طیر انس و جن و صفت آلویند ثنا

در زمان بگذشت یا قرنی عروج ندرواق
است عنقا پشه کوی تو یا خیرالورا

یا نبی الله توئی سرچشمه آب حیات
خاکرو به گهت هر رنج را باشد شفا

پرتو فیض سعادت عالمی گیرد بفت
ماحی آثار ظلمت لطف میدارم رجا

هر سر موگر زبان گردد شهنشاه جزیر
ذکر اوصاف و جلایت کی تواند کرد ادا

شرح عز و جاه تو هرگز نه گنجد در عدد
حق سلامت میدهد هم با تو گوید مرحبا

خامه عاجز ماند اندر وصفت ای عالیجناب
وصف حیت آمد والیل در رویت و ضحی

معجزت شق کرد قمر را از انامل مکنتین تن
برگزین بر خلایق سرترا جل و علا

صفحه ننوشته خوانی صاحب فضل و کمال
علم و حلمت شد کرامت شافع روز جزا

صد هزاران ساله ره را طی کنی در یکقدم
گر نجاک تیره اندازی نظر گردد طلا

سر زنم اندر بیابان وصالت روز و شب
آرزو دارم به بینم من جمال دلربا

یک سر مو طاعتم نبود بجز فسق و فجور
هست خاص از آستانت قطره غوث التجا

غرق حیرتم مرکز مبنی یا بمكنار
چشم میدارم مرادست کرم سازد رها

از دو مخدوم


۷

درمندم مستمندم ای طبیب مهربان
بر جراحات دلم حبت تو باشد مومیا

بر تو ظاهر سر مخفی و خفان بپذیر
یا رسول الله چگویم عرض خود را باشما

جز جناب اقدست نبود مرا یاد دگر
مضطرم بیچاره ام مسکین غریب و بینوا

میشود شیرین دلم را نم چو نامت برزبان
الصلوة الصلوة السلام ای مصطفی

دیده دو چارست بانتظار تارک تو
خاک نعلین مبارک در دو چشمم توتیا

مفلس و قلاش نبود توشه عقبی مرا
عایشه فیض از تو جوید مخزن این انتخا

الها استراحت خواهم از تو
همیشه فتح و نصرت خواهم از تو

معزز دار در دنیا و دینم
مقام خویش جنت خواهم از تو

در انساعت که جان از تن برآید
هم ایمان سلامت خواهم از تو

منزه از جمیع عیب و نقصان
ضیا در شام ظلمت خواهم از تو

ز عجب و کبر دورم دار یارب
همه توفیق طاعت خواهم از تو

ز شر نفس شیطانم نگهدار
حیا و شرم و عصمت خواهم از تو

ترا مخزن تهی هرگز نگردد
عنایت بخت و دولت خواهم از تو

توئی منجی ز آفات و بلیات
خلاصی از مشقت خواهم از تو


۸

بدر کن جملہ افعال زشتم
پناه جویم ہر صدق از با تو
اغثنی یا غیاث المستغیثین
بغیر از تو کسی دیگر ندارم

ترحم در قیامت خواہم از تو
سر انجام قناعت خواہم از تو
بہر شکل کفایت خواہم از تو
بہر حالت حمایت خواہم از تو

ندارد عایشه ملجای دیگر
بآنحضرت سعادت خواہم از تو

صل علی محمد فخر زمین و آسمان
صل علی محمد مظهر لطف بیکران
صل علی محمد گوہر بحر لامکان
صل علی محمد پشت و پناہ امتان
صل علی محمد افضل جملہ ممکنات
صل علی محمد حل جمیع مشکلات
صل علی محمد عشق تو سر کیمیا
صل علی محمد خاک در تو توتیا
صل علی محمد زین کل انبیا

صل علی محمد سرور جملہ مرسلان
صل علی محمد گنج سخای جاودان
صل علی محمد در طلا توانس جان
صل علی محمد ماحی جرم عاصیان
صل علی محمد محو جمیع سیئات
صل علی محمد جسم مبارکت حیات
صل علی محمد مس وجود را طلا
صل علی محمد لطف تو در د را دوا
صل علی محمد پرتو نور اولیا

صل علی محمد


۹

صل علی محمد اول خلق نور تو
صل علی محمد ملک کتیت و رتو
صل علی محمد ابر عطای پر گهر
صل علی محمد منهاج حق رابر
صل علی محمد نشا جام معرفت
صل علی محمد عرش کمینه درت
صل علی محمد خلد نشان کوی تو
صل علی محمد صبح ضیاروی تو
صل علی محمد رخ همه را بسوی تو
صل علی محمد مرضی حق رضای تو
صل علی محمد اوج تو برتر از فلک
صل علی محمد فطرت ابجلای تو
صل علی محمد عرصه تو بود نجاح
صل علی محمد گیسوی مشکبار تو
صل علی محمد کاشف راز بی نیاز

صل علی محمد رشحه ان ظهور تو
صل علی محمد سر چنان قصور تو
صل علی محمد عرصه تریگی و بر
صل علی محمد شوق لقا مقدر
صل علی محمد بحر عمیم مغفرت
صل علی محمد روح امین چو چاکر
صل علی محمد عطر شمیم بوی تو
صل علی محمد شب سواد موی تو
صل علی محمد خلق بآرزوی تو
صل علی محمد لا و نعم برای تو
صل علی محمد صف تو همی میکند ملک
صل علی محمد عادت الطف عفو تو
صل علی محمد شیوه تو بود فلاح
صل علی محمد هر دو جهان نثار تو
صل علی محمد بر همه خلق امتیاز


۱۰
صل علی محمد در شریعت پیهان
صل علی محمد خسرو بحر و برتونی
صل علی محمد اشرف انبیا توئی
صل علی محمد صاحب صدق و صفا
صل علی محمد عاشق سر سچکون
صل علی محمد گم شد را تو رهنمون
صل علی محمد بر همہ خلق مهتری
صل علی محمد واقف سر کن و کان
صل علی محمد پیش تو ذره مهر و سر
صل علی محمد ختم نبوت هم توئی
صل علی محمد منظر سر رواق
صل علی محمد فیض تو فایض الوجود
صل علی محمد انس و ملک فدای تو
صل علی محمد تو براحت القلوب
صل علی محمد مہر تو ساتر العيوب

صل علی محمد وصف تو بے بہت بیاں
صل علی محمد بر ہمہ معتبر توئی
صل علی محمد لایق هر ثنا توئی
صل علی محمد نام خوش تو مصطفی
صل علی محمد منقبت نی حد فزون
صل علی محمد شمع تویی نگون
صل علی محمد مثل تو نیست دیگری
صل علی محمد محرم تو حبیب متعال
صل علی محمد خصم تر است کو
صل علی محمد مکان دوست ہم توئی
صل علی محمد بهر تو آمدہ براق
صل علی محمد بودی تو آدم هم نبود
صل علی محمد پادشهان گدائی تو
صل علی محمد صدق و غافر الذنو
صل علی محمد روح تو شرق هم غرو

صل


صل علی محمد ذاتے صادق القین
صل علی محمد کعبه طواف كوی تو
صل علی محمد هادی رهنمای تو
صل علی محمد حکم شریعت تو
صل علی محمد وصف تو جوهر زبان
صل علی محمد مدح تو مغز استخوان
صل علی محمد چشم و چراغ عالمی
صل علی محمد عقده كشا هر سوی
صل علی محمد فاطمه را تویی پدر
صل علی محمد صدیق سر مایه غار
صل علی محمد عمر عادل یقین
صل علی محمد صاحب حلم و هم حیا
صل علی محمد کرتضی و هم جلی
صل علی محمد زهره معظمه
صل علی محمد عشر صحابی کبار

صل علی محمد بر همه فطرت امین
صل علی محمد بحر کرم سبوی تو
صل علی محمد سالک پیشوای تو
صل علی محمد عقده کشای معنوی
صل علی محمد ذکر تو قوت روان
صل علی محمد نام تو ورد مومنان
صل علی محمد خدای رسول هاشمی
صل علی محمد مایه شرف سرور
صل علی محمد جد شبیر و شبر
صل علی محمد بر همه فضل کبار
صل علی محمد شوق خطاب زین
صل علی محمد عثمان غنی اکبریا
صل علی محمد شاه ولایت علی
صل علی محمد باد سلام بر همه
صل علی محمد بر همه لطف حق نثار

صل


۱۲
صل علی محمد آن صحاب بصیر | صل علی محمد فضل خدا بر اجمین
صل علی محمد بر تو درود هم سلام | صل علی محمد بر همه تو انتظام
صل علی محمد توضیح جان دی | صل علی محمد مطلب تست آوری
صل علی محمد بر تو کلام شد نزول | صل علی محمد قول تو بر همه قبول
صل علی محمد نفع تو بر تر از سماء | صل علی محمد صفات را نه انتهاست
صل علی محمد شافع حشر زمین | صل علی محمد مهر تو در دل نگین
صل علی محمد بر تو رسالت تمام | صل علی محمد حق تو سید سلام
صل علی محمد احیا خومی تو | صل علی محمد عایشه کلب کوی تو
هزاران درود و هزاران صلوات
ز ما برنبی افضل ممکنات
ای شیوه شیرین ترا جان شده محتاج | خورشید رخت را مه تابان شده محتاج
یاقوت لبت تفریح دل قوت ارواح | یک ذره ازان لعل بدخشان شده محتاج
چون حقه پر گوهر تو کرد تبسم | در باغ جنان غنچه خندان شده محتاج
موجود نشد چون تو کسی کان ملاحت | بالای ترا سرو خرامان شده محتاج
اندر پی نظاره گلزار جمالت | مرغان سحر خیز و هزاران شده محتاج
از بوی دهن


۱۳

از بوی تو شد عطر خجل در همه سال
گیسوی ترا سنبل و ریحان شده محتاج
سرتا بقدم وصف تو ناید بزبان راست
حسن ترا یوسف کنعان شده محتاج
ذو الحلم و حیا فهم ترا حد بیان نیست
ادراک ترا حکمت لقمان شده محتاج
ای سده آمال زنان در همه حال
هم کوی ترا روضه رضوان شده محتاج
از خاک درت مشک ختا برده کروفر
نعلین ترا تخت سلیمان شده محتاج
ای کنز سخا بحر عطا ابکهر بار
پیش کرمت کل کریمان شده محتاج
قاصر شد لوح و قلم از وصف جمالت
با سایل درگاه تو سلطان شده محتاج
صدیق و عمر منتظر وصل مبارک
عثمان غنی جامع قرآن شده محتاج
چون مهر و مه از پرده برآی شه عالم
هم شاه ولایت شه مردان شده محتاج
محبوب خدا شمع هدی ختم رسل کو
یاران شد و خسته محبان شده محتاج
انس و ملک اوصاف تو گویند شب و روز
الحان ترا بلبل خوشخوان شده محتاج

یا سید سادات غثنی بلطف
عایش مسکینه حیران شده محتاج

صبحدم در بوستان نعت بنی کنم
در ریاض معرفت او صاف پیغمبر کنم
فصل گل آمد بجوش عندلیبان در خروش
همچو بلبل روز و شب الحان آنسرور کنم


۱۴

در صفات ذات پاک سید عالی نسب
بعد نعت احمد مختار میخواهد دلم
در کشم منصوروش بطنی زفرط اشتیاق
کی بود آن ساعت فرخنده یا تمیر
سرزنم مجنون صفت اندر بیابان صبا
چشمه آبحیات جاودانست جایم
کربینم عارض رعنای آن شیر
روز و شب انبر سطت میمالم از خلوص
خویشرا پروانه شمع وصال نازنین
زین بشارت سر بکیوان میرسد از افتخار
فضل حق لطف نبی گریاور زیارت
کنده ام بر خاتم دل نقش حب خاندان
لطف میدارم رجا از خالق جان آفرین
قاصد باد صبا گر مژده وصلم دهد
چادر عصمت بسرم خلعت عفت بیر

دمبدم تیغ زبان خویشرا جوهر کنم
از خم عرفان می شوقش بجام زر کنم
کین وجود خسته را فارغ از خیر و شر کنم
فرح دل را از مشام روح جان پرور کنم
تا ز خاک آستانش زینت وز یم کنم
جستجویش را مدام همچو اسکندر کنم
جان فدای خاک پای مسعود و مجبر کنم
گرد نعلین مبارک سرمه البصر کنم
آشکارا و نهان و باطن ظاهر کنم
گر بسر از قام شاهنشاه بحر و بر کنم
خانه دل را ز عشقش گنج پر گوهر کنم
چشم دارم رتبه بر افلاک چون خاور کنم
در بساطین مصالش مدح آن سرور کنم
خضر آسا تا قیامت جامه اخضر کنم
از ید خاتون محشر زوجه حیدر کنم

ملا


۱۵
جرعه خواهم ز دست ساقیان بزم حلم
اندران مستی چو از خواب گران سر برکنم
عایشه میجوید از بحر عطایش یک کف
بهر فخر دو سرا بتارکش افسر کنم
بحق عارض گلگونه رسول الله
بحق سینه بی‌کینه رسول الله
بحق نور جهاتاب عالم آرایش
به شیوه‌های ملیحانه رسول الله
بحق دولت معراج خاتم مرسل
بحق غیرت دیرینه رسول الله
بحق منبر و محراب سید الکونین
بحق مسجد آدینه رسول الله
بحق شمع هدایت بعالم و آدم
جمیع خلق چو پروانه رسول الله
سرم فدای ابوبکر و عمر و عثمان
فدای شاه دو دردانه رسول الله
بحق حضرت خیرالنسا شفیع امم
گلی ز باغ کریمانه رسول الله
بریز قطره در کامم از می توحید
از انکه هست بخمخانه رسول الله
بکوی معرفت ره نما به مستقیمی
بحق صدق حبیب‌قانه رسول الله
ببر تو از دل من زنگ شرک و غفلت را
بحق قلب چواینه رسول الله
برنج جرم گرفتارم ای طبیب بداء
دوای من زشفاخانه رسول الله
چو سایلان بامید آمدم زکامم بخش
بحق همت مردانه رسول الله


۱۶
گناه من جر عد فزون ترست لیکن شفاعت همه در نامه رسول الله
بخط خویش مسلّم بدار ایانم بحق گوهر گنجینۀ رسول الله
بعین مرحمت از لطف سوی من بنگر بحق نرگس مستانۀ رسول الله
معزز و وجها هم کنی بفیض ابد بحق مجلس سلطانۀ رسول الله
دلم بحلقۀ عشق نبی گرفت است مقام امن بود دانۀ رسول الله
اگر به لطف بخوانی مرا عجب نبود کمینۀ کلب درخانۀ رسول الله
به عائشه ز کرم جرعه تصدّق کن
زجام و کاسه و پیمانه رسول الله
بنام آنکه فرستاده وحی و فرقانست که اسم ذات وی الله و صفات رحمانت
قوی و قادر و بیچون قدیم لم یزلی بذات خویش مسلم نه جسم و نی جانت
نه عضو و گوش و چود وزبان نه روح و روان نه ارتباط که خلاق جمله خلقاست
کریم و هم کرم وغافر و غفور و رحیم علیم و عادل و رزاق حور و مرغاست
شد که عالم و آدم بید قدرت اوست قدیر و صانع گردون چرخ گردانست
بملک خویش ندارد شریک و انبازا کمینه جرعه بدنش محیط عمانست
مقیم بودن درگاه اوست سلطا بمورگر نظری افکند سلیمانست
بنیان مجید


۱۷

زبان کلید در دل خزینه اسرار کشایش در این گنج در تقریر است
محمد عربی آفتاب عالمتاب زملک تا ملکوتش صفات شایا نست
عروج بر فلک و جبرئیل چاکر اوست امین بر حق و محبوب خاص سبحانست
گذشت براق وی از نه رواق فیروز ازین سرور امم را چو سر بکیوانست
بصیر و ناصر و منصور و خاتم مرسل زیک نظاره قوام چهار ارکانست
گزین بر همه انبیا خداوندش بمدح وی بسخن بان بلبل خوش الحانست
پیمبران همه تبسم اند او چو بدر منیر فروغ حسن جهانگیر ماه تابانست
شفیع روز جزا بهترین هر دو سرا که کلب کوچه او افتخار شیرانست
ظهور آمده از نسل آدم و به بطون چو جد آدم و اسرار های پنهانست
هزار جان گرامی فدای آن محبوب که سجده گاه ملک تکیه گاه انسانست
چهار بحر شریعت چهار یار رسول بعهد خویش چو هر یک عزیز و سلطانست
نخست یار ابو بکر صادق و صدیق دوم عمر که شهنشاه عدل و احسانست
سوم غنی و ذوی الحلم حضرت عثمان میان سینه او گنج جمع قرآنست
چو خوانده است اسدالله غالبش ایزد علی است یار چهارم که شاه مردانست
ازین چهار هر آنکس که منکرست زیکی میان ما و جهنم همیشه بریانست


۱۸

کسیکه از دل و جان دوستدار سرحات
امید آنکه مقامش بخلد رضوانت

سخاست پیشه دلدل سوار کان کرم
شجاعتت مرا و را که شیر یزدانت

شه ولایت و بحر عنایت علی
بجمع یار حیدر اول امامانت

ز بعد شاه نجف مرتضی علی ولی
دوم امام حسن راحت دل و جانت

سوم امام حسین ست نور چشم نبی
که افضل الغربا وشه شهیدانت

امام زین عبادست چارمین برحق
که علم و حلم و کمالش چو صبح خندانت

امام محمد باقر برتبہ پنجم
ذوی العطا و سخا همچو شمس تابانت

امام جعفر صادق که صادق الوعدت
شش جهت تمنائی او محیانت

بهفت ارض و سما در مقابل دشمن
امام موسی کاظم چوتیغ برانت

امام هشتم عالی نسب ذوی الاحسان
علی رضاست که او ضامن بیانست

نهم تقی است که وصفش بشرح ناید راست
صفات شهرتش همچو ماه کنعانت

دهم نقی ست کی نصرت نام او جویند
که رتبه کرمش را نه حد او رکانست

امام یاز دهم عسکریست شاه دوکون
که شیوه حسنش همچو خور در خشاست

امام دواز دهم آنکه نام او مهدیست
چو مهر و ماه بزیر نقاب پنهانست

مرا بمرس هر و کرلسان هزار بود
بمدح احمد و اصحاب بی درافشانست

صلوة


۱۹
صلوۃ بی عد و هم درود بی حد وعد
زما بروح محمد ہزار چندانست
سمیع دعوت مخلوق قاضی الحاجات
رسان مرا بمقامی که جای خاصانست
بشو بآب عطا نامه سیاه مرا
ترا که بحر کرم روز و شب بطغیانست
مرا ببخش بز الطاف سرمدی ایزد
که خلقت کرمت از برای عاصیانست
اگر چه عایشه مستوجب عذاب بود
رجای وی بعطای غفور غفرانست
خدا بلطفک حضرت خیر النسا فریاد رس
بر کزین نور چشم مصطفی فریاد رس
در بیابان فراق افتاده ام دستم بگیر
هر زمان و ساعتم بہر خدا فریاد رس
دست امید من مضطر بذیال کرم
معدن لطف و عطا کنز سخا فریاد رس
استانت تکیه گاه بیکسانست در روز
ذو العنایت نبیش اه انبیا فریاد رس
راه تاریک و منزل بس بعید و خوفناک
شمع ایوان هدایت رہنما فریاد رس
شد تهیه کشتی مرادر برغم یا سید
بلطفت میتوان ساز رها فریاد رس
حل مشکل خواهم از غوثیت حال الغیاث
الغیاث ای سرور مشکل کشا فریاد رس
در حقیقت رہنما و در طریقت پیشوا
شام هجرانزا توئی صبح ضیا فریاد رس
در گلستان شریعت غنچه پر معرفت
صیقل ائینه دل را صفا فریاد رس


۲۰

میکند وصف جمیله بر فلک دایم ملک رفعت تو برتر از اوج سما فریادرس
جوهر جود شریفیه نور رب العالمین سالک بر حق امم پیشوا فریادرس
شوه ذات مبارک عصمت و عفت بود زینت آل محمد مصطفی فریادرس
گوهر نجیب نیر الخلایق فاطمه راضیه مرضیه هم ذو الحیا فریادرس
بحر الطاف و کرم لطفت نگنجد در عدد فیض انعامت چو درّ بی بها فریادرس
عاصیم سرتارقدم غرقم بدرّیای فجور عذرخواه عاصی امّت مرا فریادرس
کلب کویت گر بخوانی سر بافلاکم رسد مادر شاه شهید کربلا فریادرس
دافع اشرار کونین از تو می جویم مدد باز کن وصف تو دفع بلا فریادرس
ما در سیّدی نزاد چون تو علیا منزلت جان و دل بادا ترا هر دم فدا فریادرس
خرّم آنروزی که بوسم آستان قدسرا خاک کویت بهتر از مشک ختا فریادرس
بر درت افتاده چون خاکم نظر کن از کرم ذره ایثار و ندایت کیمیا فریادرس
منبع تعظیم و تمکین صاحب عزّ و شرف فتح بسته شمع نور والضحی فریادرس
آفتاب دین و ملت شد منور از رخت کامیاب مستمند و بینوا فریادرس
زینت المستغفر ذو الاحسان و عالی وقار هم علوی عالیه اعلی العلی فریادرس
هاشمیه عابده هم زاهده هم شافعه صاحبه هم صالحه شام صبا فریادرس

قاینه عصمه


۲۱

قایمه معصومه و محروسه و هم ساجده باطنه و ظاهره شمس الضحی فریادرس
عالمه هم صایمه جاریه و هم عوریه هم شفیعه شافع روز جزا فریادرس
حامده محموده و قاریه و هم ناصبه مسجدہ ہم جمیلہ ذوالعطا فریادرس
صایبه و راجحه هم شاهده هم دانیه زہرہ و ہم طاہرہ فخر النسا فریادرس
دانیه و داعیه و بانیه هم راکعه طیبه و ناصبه آل عبا فریادرس
داعیه و مکتسبه هم سلیمه حجبہ بانیہ و باسطه یا مشفقا فریادرس
فاتحه و راغبه و هم رفیعه غلیه بکره و هم صایمه بدر الدجی فریادرس
جیده و هم صلحه مصلیه هم عاصمه لامع الانوار حق نور الهدی فریادرس
مخبره و هم حلیه هم علیه عصمته نصفه هم واصبه تاج الزکا فریادرس
حاضره و هم تقیه هم نقیه وصیه قاضیه و هم صفیه اصفیا فریادرس
هم نسبیه هم ولیه هم وفیه اکرمه ہم قریشیه تو دارم رجا فریادرس
هم خدیجه هم حسینه هم صبیحه را از عنایت در جمیع کارہا فریادرس
هم حجازیه و صدیقه اشنی از کرم از تلطف اهل بیت مجتبا فریادرس
عاصمه و هم کریمه مدینه هر زمان خاک پایت دویم توتیا فریادرس
هم وفیه هم رقیه هم حصینه ولکمال ہم تحامیہ خلیل کبریا فریادرس


۲۲
عریة و هم نبیه هم حبیبه السلام هم سراج جفت ارض و السما فریادرس
هم محمده صلوة بی عدد بادا ترا هم مسلکه عزیز دو سرا فریادرس
هم مشفعه مسلم شفیع المذنبین هم حجره ترا خوانم شنا فریادرس
هم مستجره بخواه عفو گنا هم از غفور من شفیع آورده ام مردم ترا فریادرس
چون هجوم لشکر شیطان سد هنگامه عمر اندر اندم زوجه شیر خدا فریادرس
عایشه دارد گناه بیحد ما سول نیز
دارد از لطف شفاعت شما فریادرس
یا شاه نجف شیر خدا حیدر کرار ای محرم راز ازلی واقف اسرار
هم جید و هم صفدر و هم فاتح خیبر تیغ نظرت صف شکن لشکر کفار
فیض از کرمت یافته هر شاه گدائی کان کرم و بحر عطا الرضبا
هم مقصد و مقصود رجال از زر ستا ای فخر ولی کنتر سخا سالک اطوار
هم ناصر هم غالب هم شاه ولایا هم خاک و بدرست شفای دل بیماران
هر دل که در وحب علی نیست بیتر قدر هر کس نبود خادم تو باد نگونسار
هم خالص و هم مخلص هم کار بر بیت شکی نیست بیاید بهر بند جنت و گزار
هر جا که بود خوف و خطر شمع هدایت از یکه و یک دانه من باش خبردار
باران


۲۳
عایشه باذیل کرم دست جانی
چون بست عطا وکرم لطف تو بستی

یا علی علم غیب میدانی واقف رازهای پنهانی
هم امام وصحاب یاروویی شاه مردان وشیر یزدانی
هم امین وامان و ملک جود قوت روح و راحت جانی
والی هردوکون شاه نجف شاه شاهان و میر میرانی
کنز الطاف معدن کرمی زوج بنت حبیب سبحانی
اشکار و نهان خفی وجلی صفدر و شهسوار میدانی
کاشف سر باطن و ظاهر هم قوام چهار ارکانی
عالم السر عالم ملکوت ورق نانوشته میخوانی
اسد الله غالبی حیدر از جبین تو صبح نورانی
زینت و زیب ملت و دینی ساقی بزم جام عرفانی
در دریای لامکان هستی بر همه شهریار خاقانی
فایض و فیض بخش و فیض رسان ملجا و لطف مستمندانی
هم حبیب و طبیب و هم شافی مرهم ریش دردمندانی


۲۴

الغیاث الغیاث سرور دین هم توجه شه خراسانئے
راه گم کرده ام هدایت کن سالک و ضامن عصیانئے
عقده از کار بسته ام بکشا کارها را تو مشکل آسانئے
دستگیرم شو از برای خدا اوفتادم ببحر طوفانئے
نظر لطف حیدر کرار کشتی من شدست طوفانئے
دامن بذل تو جناح بود وارهانی مرا ز حیرانئے
شافع المذنبین علی ولی ماحی جرم عبد عصیانئے
خامه عاجز شود ز اوصافت هرچه خواهی کنی تو بتوانئے
وصف تو در بیان نمی گنجد رفعتت را نباشد امکانئے
اسدالله سرم فدای تو باد دل و جانم تر است قربانئے
همچو کلب افتاده در کویت گر برانی مرا و گر خوانئے
دست عایشه دامن کرمت
در سخا نیست چو تو سلطانئے
در دریای معانی یا علی موسی رضا گنج اسرار نهانی یا علی موسی رضا
سرور والا گهرم شهریار بحر و بر مصطفی را دودمانی یا علی موسی رضا


۲۵
کوکب برج یقین شمع سموات وزمین شاهباز لامکانی یا علی موسی رضا
معدن گنج و سخا صبح سعادت ضیا کام بخش و کامرانی یا علی موسی رضا
پرتو اکسیر لطفت مس جانرا کیمیا خسرو صاحبقرانی یا علی موسی رضا
در بیابان فراق افتاده ام دستم بگیر دستگیر بیکسانی یا علی موسی رضا
در شریعت در حقیقت در طریقت پیر بلبل باغ خبانی یا علی موسی رضا
در شجاعت در سخاوت در مروت بی نظیر در تکلم در فشانی یا علی موسی رضا
در ریاض شاه مردان غنچه پر مغرفت ملجا پیر و جوانی یا علی موسی رضا
ہم ولی و ہم ذکی وہم امام و ہم امیر ہم امین وہم امانی یا علی موسی رضا
سالک سیر سلوکی صاحبان پیشوا رہنمای گمرہانی یا علی موسی رضا
بر تو ظاہر آشکارا و نهان در هر امور صفحه ننوشته خوانی یا علی موسی رضا
بر خس خشکی گر اندازی نظری از جان سبز از عنایت میتوانی یا علی موسی رضا
شافی الامراض ہستی دردمندانرا دوا ہم طبیب مهربانی یا علی موسی رضا
غرق بحر اضطرابم لطف بیدار رجا چون غریقانرا ضمانی یا علی موسی رضا
شی لله بر درت افتاده ام چون سایلی تکیه گاه انس و جانی یا علی موسی رضا
از متابم رخ زکویت یا امیرالمومنین گر برانی ور بخوانی یا علی موسی رضا


٢٦

بحر فیض و لطف و احسان تو ا نبود کنا
دست امید من در دامان الطاف و کرم
بر جمیع عاجزان و مضطر و بے نینوا
جرعه ما را چشانی یا علی موسی رضا
هم بمقصودم رسانی یا علی موسی رضا
مشفق و شیرین زبانی یا علی موسی رضا
عایشه دارد رجا شاه خراسان از عطا
فیض بخش جاودانی یا علی موسی رضا
تاج پیران میر سیران غوث الاعظم دستگیر
ست حد علمی مالا مال حق کشته پدید
شمع ایوان هدایت گمرهانر از رهنما
سروری هم رهبری بر اولیا و اتقیا
دودمان بهترین انبیا و مرتضی
در دریای شریعت معدن لطف و کرم
در طریقت و معرفت شاهباز لامکان
باطن و ظاهر غنی و آشکار و نهان
گوہر کنز سعادت آفتاب شرع و دین
یا محی الدین علی بهر خدا فریادرس
نور سبحان شاه شاهان غوث الاعظم دستگیر
سینه چون گنج عرفان غوث الاعظم دستگیر
افتخار جمله پیران غوث الاعظم دستگیر
بدر عالم قطب رحمان غوث الاعظم دستگیر
صبح عزت شمس دوران غوث الاعظم دستگیر
در حقیقت جسم را جان غوث الاعظم دستگیر
عندلیب باغ رضوان غوث الاعظم دستگیر
ای وصال ماه تابان غوث الاعظم دستگیر
بر تو ظاهر سر یزدان غوث الاعظم دستگیر
ہم قصیرم شاه جیلان غوث الاعظم دستگیر
ام قصیرم


۲۷

هم ولی هم میر و مولانا و سید الغیاث
منبع الجود و الاحسان غوث الاعظم دستگیر

ساکن البغداد شیخ و خواجه مخدوم عایشه
ایدل خواهد از تو سلطان غوث الاعظم دستگیر

یا احمد جام زین دلیلی
تو صاحب لطف و هم جسیمی

هادی حقیقت زمانی
هم طی مراسم طویمی

یک جرعه زجام تست دریا
در فطنت و جاه بس فضیمی

هم مخزن فیض کبریایی
محبوب اله و هم خلیلی

گم کرده خویش از تو جویم
نمازعنایتت سبیلی

بنگر ز عطا بحال زارم
شاید که رسم ازین ذلیلی

عایشه زپرتو سعادت
جوبد اثری تو خود وکیلی

پیر کامل ختم برچ یقین
قطب درگاه اله العالمین

مست وحدت در ظهور و در بطون
از می خمخانه صدق و یقین

واقف اسرارهای لم یزل
کاشف سر سموات و زمین

ای که داری آشکارا و نهان
پرتو نور سعادت بر جبین


۲۸

هستی از اولاد پاک مصطفی
هم ولی و هم زکی و هم امین

جمع تو با اولیا اتقیا
حشر تو باد ا بفخرالمرسلین

یا ولی الله بگویم شرح خویش
مضطرم بیچاره ام اندوهگین

شد تب کشتی مرا در بحر غم
مهربانا تا بکی باشم چنین

مرشد کامل بفر یادم برس
وارهم از محنت دنیا و دین

عفو خواه از حق گناهان مرا
تا نباشم در شمار مشرکین

میر یحیی اسم قدست شد ظهور
هم علوی نزد خیر الوارثین

دیده الطاف بکشا سوی من
عاجزم من نفس و شیطان درکمین

هر زمان عونت مرا با وا مدد
عاقبت خیرم بو در واپسین

عایشه از همتت جوید مدد
فضل از پروردگار جمعین

منه و کرمه با تمام رسید قصاید حمدیه و نعتیه و مدحیه از کلام بلبل شاخسار معانی
طوطی شکرستان شیرین بیانی اعنی نتیجه افکار ابکارعایشه
مرحومه مغفوره افغان درانی غفرالله لها و لوالدیها
و لاستاذیها ولسا عیها آمین *


ما شاء الله لا قوة الا بالله
بتوفيق جناب باری عزاسمه باهتمام حضرت یاری ام ملکه سلاطین الهی حضرت بی بی [گلجان؟]
دیوان عایشه
مؤلفه شهسوار درج عصمت مآبی نیر برج عفت شاعره لاثانی عایشه افغان درانی
مطبعه شرکتی باهتمام محمد امیر کابلی کلکلي


۲

بسم الله الرحمن الرحیم

ساقی حدیث روح فزا میرود بیا جشن بهار و سیر و صفا میرود بیا
گسترده اند فرش زمرد بصحن باغ فراشهای باد صبا میرود بیا
گلهای لون لون شگفته بهر طرف دلبر کشاده بند قبا میرود بیا
هر برگ گل گرفت بمقابل بلبلی سیلاب غم زدیده ما میرود بیا
در هر چمن نشسته عروسان غنچه لب مشاطه را بگو که کجا میرود بیا
هنگام صبحدم بهمه خنده میکند کین نیمروزه صحبت ما میرود بیا
بلبل زبوی گل شد از خویش بیخبر دیوانه وار بی سر و پا میرود بیا

وقتی گل


۳

جوش گلست و وقت ملیست و نسیم خوش
این فصل را خزان زقفا میرود بیا
شمشاد و سرو سر به ثریا کشیده‌اند
معشوق کج نهاده کلا میرود بیا
این موج آب سایه اشجار را نگر
هر یک بعشوه‌های جدا میرود بیا
قمری و عندلیب و طیور ان خوش الحان
بهره زبان ثنای خدا میرود بیا
خمخانه‌ها بجوش و خروشند در طنان
در کش که وقت نشو و نما میرود بیا
مطرب بزن نوای عراق از فراق یار
چون آهوی رمیده ز ما میرود بیا
افسوس چند روز درین گنبد سپهر
بی وصل دوست عیش و هوا میرود بیا
در هر هزار نیش ببینی شوغر و...
تاج و ردای شاه و گدا میرود بیا
شاهان جم نشان همه خفتند زیر خاک
از سینه رباب صدا میرود بیا
کینخسرو شجاع و فریدون و کیقباد
دست تهی ز دار فنا میرود بیا
این طاق زرنگار وفا با کسی نکرد
کارش همیشه جور و جفا میرود بیا
عایشه دل مبند برین دار بی‌ثبات
غافل مشو که وقت دعا میرود بیا
ساقی بیار باده و پر کن ب جام ما
تا نه رواق چرخ بگردد بکام ما
دامی نهاده‌ام بره عشقت ای صنم
باشد که مرغ وصل تو افتد بدام ما


رقم در انتظار دو چشم چهارشد
کی قاصد صبا بتو آرد پیام ما
شرح فراق خویش کنم عرض در
اگر بشنوی بسمع عنایت کلام ما
کس را نشان همت گردون دون مقام
اگر بر زبان خویش برانی تو نام ما
سر بر سر پر عرش رسانم فتخار
اگر بر تو مجال توفتد بام ما
کی باشد آنزمان مستعد علی الدوام
زیر شکنجه زلف تو باشد مقام ما
جاه و جلال و حسن و کمالات و خط و خال
خورشید را کجاست چو بدر تمام ما
شاید که التفات بحال گدا کنی
سلطان هفت کشور عالیمقام ما
سر تا قدم چو شمع شدم محو از فراق
رحمت نشد ز گریه زار مدام ما
یادم نمیکنی فزیادم نمیروی
باشد بگیر د از تو خدا انتقام ما
دستم نمیرسد که بگیرم در قفا
ای باد بر بجانب جانان سلام ما
مطرب بزن نوای جگر سوز دلگشا
رمزی بخوان ز زمزمه صبح و شام ما
اوقات خویش صرف نمودم بعیش و نوش
وجه تا دریغ ز کار مدام ما

عاشق کلب کوچه پیر مغان بود
کز فیض لطف اوست سراسر نظام ما

صبا بخسرو خوبان رسان سلام ما
بجا کپاى مبارک ببر پیام ما

یارسم دار


که ای ستمگر بی‌غور از برای خدا شنوسع رضا از عطا کلام مرا
مکن تکبر و مغرور حسن خویش مباش ز مخزن در و گوهر بده تو کام مرا
کدام صبح سعادت کدام ساعتیست بوصل خویش منور کنی تو شام مرا
خجسته طالع و فرخ زمان مسعودست بنور چهره فروزی تو بزم و جام مرا
شها ز بنده نوازی چنین عجب نبود ز گنج لعل لبت ار دهی تو کام مرا
سر از قدوم تو می‌بندار دعایم
قلم صفت کنی ار بند بند عظام مرا
اگر بخواب ببینم جمال رعنا را سر از سرور بافلاک میرسد ما را
فدای نرگس مخمور و غمزه جادو بیک اشاره ز من برده دین و دنیا را
بهار گلشن حسنش گرو گرفته ز خلد خرد پرین ز سر بلبلان شیدا را
طلوع صبح سعادت از ان جبین مبین بد از زلف عنبر سواد شبها را
ز رنگ عارضش آنسرو بوستان افروز بنور چهره برافروخت لون گلها را
نگار حور وشی آفتاب عالمتاب قرار و صبر سکون برده پیر و برنا را
سمنبری که بدی شک نقش خط جبین کنایت لب لعلش بود مسیحا را
بتی شکر لب گلچهره پری پیکر درین پرین بستر شیخ و ملا را


۶

شعله عاشق فتاده بصوفی
به مهر و ماه و بخو حسان ندین کسی
کسی اگر بمن آرد پیام آن محبوب
شباب ورزم اگر وصل او دهم
چو صید گیری افلاک راست کردند
دل شمایل خوبان شنوز باد صبا
بیزم ماه وشان آی و در فشانی کن
به مهر و عشق بتان خط بندگی دادم
زبان خامه قاصر شود زا وصافش
بسوخت عضو حعیم بنار هجر چوعود
غریق بحر فرقتم گذر نمی یابم
زخوان عیش تر نشد نصیب من غموم
طلسم دهر چو ترکیب کرده استادش

بسوخت جامه زهد و لباس تقوی را
ضیای پرتو آن شمع مجلس آرا را
هم مژده او تاج و تخت دارا را
چنانچه داده جوانی ز سر زلیخا را
نهاده اند از ان طره دام دلها را
حکایت لب شیرین و زلف لیلا را
نگر کرشمه سر و بلند بالا را
از ان زمان که بیار است چرخ خضرا را
چگونه شرح دهم وصف آن دل آرا را
فراق و هجر کند آب سنگ خارا را
نشد مد در کسی این وجود تنها را
فلک زخون جگر داده قوت دانا را
هیچکس نکشودند این معما را

بغایت نظری کن بفصل لم یزل
چو مست کرده انیست کل اشیا را


ای چهره گلنار تو رشک گل و گلزارها
آئینه رخسار تو روشن تر از انوارها
خورشید تابان روی تو چون ماه انوار بروی تو
افتاده بر گرد رخت زلف سیه چین دارها
چشمت چو آهوی ختن برد قرار از مرد و زن
اندر گلو افگنده اند عشق تو زنارها
ای کلرخ سیمین بدن ای طوطی شکر شکن
این شیوه شیرین تو دل برد از دلدارها
ای حبیبه غنجش لقا تا کی کنی بر ما جفا
در حلقه گیسوی تو شد مبتلا بسیارها
شر قدت هر کس که دید عقل و خرد از سر پرید
شیخ کبار و صوفیان در بزم دین تاریها
سرچشمه آب حیات سرمایه عیش و نشاط
از عشق رویت ای صنم دیوانه شد بسیارها
خلد برین کوی تو مشک و عنبرست بوی تو
یک ذره فیضی یافته از خوی تو عطارها
خوبان عالم چاکرت افتاده بر خاک درت
چون بندگان بگذشته اند از رتبه مقدارها
هر چند جان کردم فدا از تو نشد بوی وفا
بخت سیاه خویشرا من آزمودم بارها
چون من هزاران دلفگار رنجور شد در انتظار
آخر طبیب مهربان بگذر برین بیمارها
جانها ز هجر آمد بلب شد موسم عیش و طرب
ساقی بده آب عنب بستان بسی خمارها
ای شوخ شنگ جلوه گر چون میکنی مالک در
هشیار باش بر حذر کاندر کمند عیارها
هستم غریب و بینوا افتاده در کوی شما
تاکی مرا داری روا در طعنه اغیارها
عایشه هنگام سحر در بوستان میگذر گذار
در آرزوی روی تو دامن گرفته خارها


خون دل می چکد از دیدۀ حسرت ما
ثبت دیوان قضا کرد خسارت ما
چونکه در روز ازل خامۀ تقدیر نوشت
محنت و رنج و الم شد رقم کسوت ما
تا که از مادر گیتی بوجود آمده ایم
شد باندوه و غم دهر همه شهرت ما
در فلاخن چو فلک سنگ مصیبت بنهاد
ز و شکست آینۀ بخت جهان صورت ما
داد بر باد فنا جور و جفای گردون
خانۀ عیش و نشاط و طرب و عشرت ما
هر کرا رابطه نیک و بدی معتادست
غیر سودای بتان نیست دگر فکرت ما
ساقیا فصل بهارست می گلگونم
لطف فرما که بکلی ببرد حیرت ما
صرف اوقات بلهو ولعبم شد هیهات
کلمۀ خان به نیز مین نند و نشد عبرت ما
گردش چرخ چو پرگار گرفتیم میان
حل ز امداد کسی هیچ نشد عسرت ما
پادشاهی که بملکش نبود انبازی
مگر از لطف و کرم خود بکند غیرت ما
هر چه ما ناله و زاری و تضرع کردیم
غیر خوناب جگر هیچ نشد اجرت ما
گفت سلطان ازل مالک ملک ابدی
است بندۀ عبث هر دم منکر قدرت ما
ای ساقی پری رخ یک جرحۀ بخش مارا
دل بردهٔ و دینم پنهان و آشکارا
جان و دلم ربودی چون رخ بمن نمودی
ای شوخ ناز پرور کشتی بغمزه مارا
ای یار دانشور


ای یار دلنوازم چون شمع میگدازم
هستم بجان اسیرت ای دلعرب نگارا
ای ظالم ستمگر بر ما ز لطف بنگر
یا سر ز تن جدا کن یا ترک کن جفا را
دست از طلب ندارم در راه انتظارم
باشد که باز بینم محبوب دلربا را
بر لب رسیده جانم در آرزوی آنم
یک بار اگر ببوسم آن لعل بی بها را
تا چند بیقراری چون دسترس نداری
در دامن قناعت باید کشید پا را
عایشه زار نالد در هر فراز نالها
از هجر یار نالد فریاد رس خدا را
سر در بیابان میزنم داخل شوم در خانه
کین شیوه لیلی وشی مجنون کند فرزانه را
از فرقت آن غنچه لب بی قرارم روز و شب
چون جغد باشد در طلب مرغ دلم ویرانه را
بیخود شدم از خویشتن از دوری آن سیمتن
یعقوب سان گم کرده ام آن یوسف دردانه را
گر ز احوالم خبر باشد اگر چون شیر نر
خود میشود خون جگر گر بشنود افسانه را
در صحباغ و بوستان خوش باد بزم دوستان
عیش و نشاط گلرخان عاقل کند دیوانه را
شد موسم عیش و طرب افتاد دندان در تعب
ساقی بده آب عنب بکشا در میخانه را
ای شاه فرخنده پی در انتظارم تا بکی
ساقی بلطف جام می لبریز کن پیمانه را
دل را فراغ از غیر کن پیر صفائی پیر کن
با مستحقان خیر کن بهر خدا خمخانه را


۱۰

ای شمع بزم انجمن ای طوطی شکر شکن
ای بلبل شیرین سخن مسرور کن غنچانه را
میسوزم اندر تاب تب از لطف تو نبود عجب
یکدم کشائی سوی من آن نرگس مستانه را
شهباز قلبم مبتلا شد کف مخالت دلا
آن دم که صیاد ازل بنهاد دام دانه را
گر بگذری ای مه جبین اندر نگارستان چین
دین شیوه شیرین زق بر هم زند میخانه را
ای گلعذار لب شکر سیمین تن بالا ببر
از عارض شمس و قمر پرنور کن کاشانه را
میگردم اندر بحر و وادی بوادی در بدر
باشد که یک بار دگر بینم رخ جانانه را
عایشه شد پراثر سمع صالت این سخن
ناز فراق و هجر تو احراق کرد پروانه را

چگونه شرح دهم داستان هجران را
بدین دماغ نهادست پیر کنعان را
نگر که یوسف مصری زبیوفائی او
بقعر چاه چه دیدست جفای اخوان را
محبیتی نه بمل دارد و حیا نه بصبر
نهاده دام بره کافر و مسلمان را
بگو بمطرب گیتی بزن نوای فراق
بخوان حکایت فغفور و چین و خاقان را
زبیوفائی دوران هزار افسوست
که پایمال جفا کرد قصر شاهان را
صبا بگوش گل اندر چمن چنین میگفت
بیاد داد فلک افسر سلیمان را
کل از نسیم سحر چون شنید نام فراق
درید از ستم و جور او گریبان را

زیرو زبر


۱۱
فریب و شعبده هاست بسرفنون فلک
ببست رشته ز نار شیخ صنعان را
ز باغ وصل نچید یچکس گل عشرت
خزان درآمد و تاراج کرد بستان را
ز بس ملول شدم از جفای چرخ کبود
ز فکر محو شدم سهو کرده ام جان را
سرشک دیده من قاب دو قیران بگرت
چنانکه نوح ندید ست موج طوفان را
زبان خامه به املا همی شود قاصر
اگر مداد کند قطرهای باران را
جهان و کار جهان را بقا نمی بینم
بهر امور بخوانی غفور و غفران را
مرا نجاک در آن حبیب باز رسان
بوصل گل برسان بلبل خوش الحانرا
ببخش عایشه را از عطای سبحانی
شفیع بدر گهت آورد و جمع قرآن را

ای پری چهره از برای خدا عارض خویش را بمن بنما
سالها شد که انتظار توام از تو حاصل نشد بدون جفا
بسر و دست میدهم سوگند بشنو این نکته را بسمع رضا
پیش از نیم بنار هجر مسوز دست من دامن تو روز جزا
متکبر مباش نیست نکو بحقارت مبین بسوی گدا
خسروا من فقیر کوی توام نظرت نیست سوی بنده چرا


۱۲
بند بندم اگر کنی چو قلم
من نخواهم شد از در تو جدا
عقل و هوش خرد برین سریر
تا شدم مبتلای زلف دو تا
زخم ناصور در جگر دارم
نیست این درد را علاج و دوا
طوف نیکو به طالعش نبود
که نمییابم از تو بوی وفا
عایشه غرق بحر هجرانت
به ترحم نگر بعین عطا
بیا بباغ محبت نگر تماشا را
خرد برین ز سر بلبلان شیدا را
به چهره گل سوری ببین که وقت سحر
ز رنگ و بوی معطر کند چمنها را
نوای بلبل و قمری و عندلیب شنو
فگنده هر طرفی های و هوی غوغا را
کنار آب لب جوی دلبر رعنا
بدست آر گل اندام مجلس آرا را
بیار ساقی ازان می که صوفیان کبار
به نیم جرعه فروشند دین دنیا را
ازان می که بصد سال مرده جان بخشد
که داده اند ازان حضرت مریم مسیحا را
ازان می که چو منصور هر که زو نوشد
ز فرط عشق کند دار و هم رسنها را
می مذاب که فرح دلست و قوت روح
کرم نمای محبان باد پیما را
دلم گرفته ز دنیای دون نیا ساید
برای دوست بسر می کنیم سودا را
بلب جوی


۱۳

بآب دین بشویم دفتر عارض
ز فرقت لب لعلی که برده دلها را

هلاک میکندم ترک مست خونریزی
بتا بکشتن بیدل که داد فتوی را

پیاله از کف آن دلربا چو نوشیدم
ربود از دل من فکر موت و احیا را

از ان زمان دلم افتاده است بیدل بتاب
که داده اند بمجنون عشق لیلی را

صبا بیار نسیمی ز زلف مشکینش
که داده اندر لونش سواد شبها را

خموش عالی تا چند خوری خون جگر
که هیچکش ننمودست صید عنقا را

زد قضا سنگ ملامت چوبپیشانی ما
انس جن گریه کنانند بحیرانی ما

تا که از مادر کیستی بوجود آمده ام
گردش چرخ بود در پی ویرانی ما

چونکه برخوان فلک کر دضیافت میمان
در خوناب جگر داد مهمانی ما

مصلح هرگز نشود طالع سرگشته من
مختصر هیچ نشد قصه طولانی ما

کوکب بخت من افتاد بزندان مریخ
داد بر باد فنا تخت سلیمانی ما

فارغ البال نشد خاطر مخزونم و اپی
غرقه بحر غم است کشتی طوفانی ما

باغبان انلی چونکه بیار است ریاض
بی ثمر عاقبت است نخل پشیمانی ما

روز و شب در طلب آن میکنه عالی دورم
وصل آن گلرخ رعنا نشد ارزانی ما


۱۴

خامه قاصر شد از شرح غم هجرانم | زانکه در دهر کسی نیست بغم ثانی ما
گل چو از باد صبا حال من زار شنید | چاک زد دامن خود بهر پریشانی ما
شد به لهو ولعب عمر گرامی هیهات | گبر و ترسا همه خندند بمسلمانی ما
طبع شعرم که شهد شکر شیرین بود | حاصلی هیچ نشد زین شکر افشانی ما
واو اوقات عزیزم همه بیهوده گذشت | طفل نادان بعبث خنده بنادانی ما
عایشه رنجه بستی اعانت ننمود
حسرتا وای ازین بی سروسامانی ما

صنما آمدن یار مبارکبادا | عید و نوروز تو بسیار مبارکبادا
می خرامی بچمن سرو قد لاله عذار | رفتنت جانب گلزار مبارکبادا
چشم بد دور از ان دایره مینائی | غمزه نرگس خونخوار مبارکبادا
شوخ گلچهره که در حسن لطافت بی | شیوه عذب تو دلدار مبارکبادا
گل و مل ساقی و خندانے زانی با | بوسه زان لعل شکربار مبارکبادا
چونکه صیاد ان الم از زلف تو نهار | مرغ دل گشت گرفتار مبارکبادا
شکرلله که پس از مدت ایام فراق | دوست بدوست بلدار مبارکبادا
دوشم از هاتف غیب آمده این مژده بگوش | دشمنت باد نگونسار مبارکبادا

بالله


۱۵
عایشه است عا کوقی سرشامحم
دعوت بر تو مجر بار مبارکبادا
از فراقت سینه بر یانم نمیدانم چرا روز و شب چون ابر گریانم نمیدانم چرا
عمر خضر وجاه اسکندر نخواهم بی رخت گرد بد تخت سلیمانم نمیدانم چرا
می کنی قصد هلاکم هر زمان ای بی جفا عمر و جاهت را ثنا خوانم نمیدانم چرا
بیوفائی از تو و از من محبت دمبدم از تو جور و من با حسانم نمیدانم چرا
زخم ناسور از تو دارم جگر ای سنگدل درد خود را ترک درمانم نمیدانم چرا
چشم خود را پیش پایت افگنم خواهم ترا هم بجای دین نشانم نمیدانم چرا
من نمیدانم چه بود سر سرنوشت اید سر چون سر زلفت پریشانم نمیدانم چرا
عایشه اوقات در اصرف کردی خطام
ہم زفعل خود پشیمانم نمیدانم چرا
ای خرزرابی رخت کل خوش نمی آید مرا بیوای کل صوت بلبل خوش نمی آید مرا
جو تو رفتی از برم عالم حونا رست در نظر باغ و بستانهای کابل خوش نمی آید مرا
چونکه دور از زلف مشکین قوام مشهرون نفحه ریحان و سنبل خوش نمی آید مرا
همچو مجنون سر زنم اندر بیابان فرق بیخودم دیوانه عاقل خوش نمی آید مرا


۱۶
ناگزیر ست بستن این بخیہ دوزی بر لبم چون کنم این پیشتر کل خوش نمی آید مرا
می کنی تعطیل اندر قتل من نفع صبورت این قدر صبر وتحمل خوش نمی آید مرا
مال و ملكم را شجاع الملک شه بر باد داد دست خالی جیب بی پل خوش نمی آید مرا
می طپد عاق انده خون دل از فرقت
همچو مرغ نیم بسمل خوش نمی آید مرا
ای شعاع عارضت صبح سعادت ضیا مبینی شمس طلعت سر مستان بیا
بی جمالت در نظر گل همچو خار آید مرا ذره اکسیر حسنت مس جانرا کیمیا
میخورم مخون صفایلی دلم را عزشوق چون خسر خشكم جسد شد همچو نقش بوریا
جز خیالت وز وشب در خاطرم نبود دگر گردش گردون مرا بر سر چو سنگ آسیا
زخم کاری خورده ام از خنجر شرگان تو بر جراحات دلم حبّ تو باشد مومیا
نیل می خواهم ز کوچت ای صبا کن چون کلید جنت است جانا بدرستخیا
جان فدای شیوه شیرینت ای رشک قمر خاک پایت کشتم در دیده همچون توتیا
درد مندم مستمندم ای طبیب مهربان جان بلب آمد مرا تشریف فرما حابیا
فصل گل آمد بجوش و بلبلان در خببروش موسم عیش و طرب شد باده خواهم ساتیا
تشنه لب افتاده ام ساقی تلطف جام می کین بود پاداش خیرت تا قیامت باقیا
بچه دلہا


۱۷

کعبه دل بدست آور که حج اکبرست چند راه کعبه راطی میکنی ای ضیا
بسمل از تیغ هجران توای خورشید در لطف فرما یکزمانی بر سر خاکم بیا

اندرین صندل سرائی آهوئی الحریر
عایشه ملحا ندارد جز جناب کبریا

بتابه سنگ ملامت مزن دگر مارا از ناز صبر مکن داغ بر جگر مارا
مکن تکبر و مغرور حسن خویش مباش مزن تیغ فراق و جفا تو سر مارا
مدر تو پیرهن وصل من زمهجوری روا مدار مدایم دو چشم تر مارا
بشیوه های ملیح تو جان و دل دادم بکشت غمزه شیرین لشکر مارا
بدام زلف تو مرغ دلم گرفتارست که نیست غیر جمال تو در نظر مارا
محیط عشق که هیچش کرانه نبود فتاده ام نبود هیچ سوگذر مارا
چگونه شرح جفا و ستم کنم ای دوست نشانه کرده غمت سینه چون سپر مارا
اگرچه در نظرت زار و خاکسار شدم مران ز در گه الطاف در بدر مارا
کجا روم ز که جویم مقاصد دل خویش بمهرورزی تو ثبت شد قدر مارا
جوان شوم ز سر زندگی دوباره کنم وصال دوست میسر شود اگر مارا
در انتظار دو چشمم چهار شد هیهات بده جواب سخن نی مختصر مارا


۱۸

چو نیستم که برندی سرشته اند ناصح مکن نصیحت بیهوده این قدر ما را
نکرد شمع رخت میشدم چو پروانه بسوخت آتش عشق تو بال پر مارا
گداخت همچو رصاصم حبیب ظن فریب تلف بشد چو زکف مخزن گهر ما را
عنایتی بمن ای خضر از برای خدا بود که این شب یلدا شود سحر ما را
بده بحق ابوبکر و عمر و عثمان بحق شیر خدا بر عده ظفر ما را
کرشمه بت عیار عقل و هوشم برد که نیست غیر تمنای او دگر ما را
ندانم از چه سبب نیست یانش رحمی چه ظلم می کند آنشوخ دل حجر ما را
سرشک دین من همچو رود جیحونست نمانده روشنی پیچ در بصر ما را
به لب رسند زاندوه جان مشتاقم کجا رسد به توانم دست در کمر ما را
ز هیچکس نکنم شکوه غیر سنخیت چو کرد در نظر دوست بی نزارم
بشرح راست نیاید چسان کنم تحریر چه آمده به از گردش قمر ما را
ز لطف خلق تو قطع نظر که عالیث
که غیر در گه او نیست هیچ در ما را
لیلی صفتی لطیف و رعنا مجنون و شم و نموده رسوا
در کوچه عشق وی رسیدم عشاق بی بنم بیضها


۱۹

حسنش چو ماه کنعان دارو ز عهد خسروان سحر نیا
طوطیان چونموده بحرفش ز یاد جهان ربوده از جا
از وصف جمال دلربایش در هر طرفست شور و غوغا
گلزار رخش بهار رضوان شمشاد سنان بقد و بالا
از رشته زلف مشکنا بش زنار فگنده شیخ و ملا
آشفته عارض ملیحش شد پیر و جوان رشت و یبا
مفتون وصال نازنینش بسیار بود ضعیف و برنا
آن ماه وشی خجسته افعال در دهر بود چو در یکتا
آن گوهر مخزن ملاحت هست توسع و فرح دلها
بیخود خودم ز فرط عشقش سرگشته بکوه و دشت و صحرا
دست از طلبش ندارم هرگز تا هست بنای چرخ خضرا
بلبل صفت ست در تکلم اعجاز ولیست چون مسیحا
عایشه بجان خریده عشقش
از عمر عزیز کرده ابرا
ای نازنین پسر به کجا میروی بیا شیرین لب شکر به کجا میروی بیا


۲۰

دل برده و غارت دین میکنی چرا
طاوس غمزه گر به کجا میروی بیا

عمرم گذشت در هوس آرزوی تو
ای شوخ دل حجر به کجا میروی بیا

بهر خدا بحال من بی نوا بکن
از لطف یک نظر به کجا میروی بیا

زین بیشتر مسوز بنار محبتم
سرتا قدم شرر به کجا میروی بیا

رشک پری ز عیب بی یک سخن مگو
چون بلبل سحر به کجا میروی بیا

ای شهریار حسن جهانی گدای تست
سلطان نامور به کجا میروی بیا

سرور وان بجانب بستان همی گذر
گلزار را نگر به کجا میروی بیا

در انتظار وصل دو چشمم چهار شد
خون شد مرا جگر به کجا میروی بیا

از فکر همچو طایر وحشی پرین است
عقل و خرد ز سر به کجا میروی بیا

کردی رها خدنگ مژگان دلفریب
شد سینه ام سپر به کجا میروی بیا

عایشه بینو است توئی بذل زکوة
از مخزن گهر به کجا میروی بیا

طاقت و تاب و توان شمع چگل برده مرا
عقل و فهم و خرد و صبر ز دل برده مرا

آن پری چهره گل پیرهن شیرین لب
در قضا خانه فطرت بسجل برده مرا

فوج مژگان شه حسن چو آمد ز عقاب
بنده سان قهر کنان پای بگل برده مرا

آن پری چهره


۲۱
صبح امید من از مهر و مه عارض تو گونه بوی و لبت شام زحل برده مرا
زلف مشکین خم اندر خم آن شک بتان گردنم بسته بزنجیر و بسبل برده مرا
آنچه مدبر رعایات از سختیت
سفله پرور شده ایام و خجل برده مرا
می سوزد از فراق دل و جان و تن جدا می نالد از نفاق زبان و دهن جدا
شد موسم فراق و هزاران دریغ و درد گل میشود ز بلبل شیرین سخن جدا
سیلاب غم چو خانه عشرت بباد داد یعقوب شد ز یوسف گل پیرهن جدا
طبع خبیث چرخ عجب سفله پرورست از زال شد شریف و عزیز از وطن جدا
گردون که کار وی همه جور و ستم بود در دشت کربلاست حسین از حسن جدا
از فرط اشتیاق می ناب و سوز عشق منصور گفت انا لحق و دار و رسن جدا
کردند چاک پیرهن خویش از فراق افتاده اند بکنج لحد مرد و زن جدا
در هر طرف غریو جدائیست وای وای شیرین جدا ز حسرت او کوهکن جدا
با دختران و زرد شد اوراق گل بیا ریحان و سنبل و سمن و نسترن جدا
قمری و عندلیب زمهجوری وصال از ناله و فغان شده در هر چمن جدا
در دهر هر که رسم جدائی بنا نمود بادا بدار لغفت سرش از بدن جدا


۲۳

یا رب بخش عایشه را از عطای خویش
هم باد و هفت و چار و دوش پنجتن جدا

چرخ گردون سفله پرور شد نمیدانم چرا
اسپ تازی زیر پالان گشته مجروح و ضعیف
کرگس و زاغ و زغن بگرفته جای عندلیب
نزد صراف فلک خرمهره و سنگ سفال
چوره و چمیار و حلاف و مصلی پنبه زن
ناخلف گشتند پسرها با پدر در انزراع
صوفی از عشق صنم بیخود درین دیرین
قاضی و شیخ و مشایخ جامه تقوی بسوخت
ای عزیز اسیر بر کار جهانست واژگون
داد ما بین من و دلبر ز جور روزگار
چند نالی از فریب و فتنه دنیای دون

روستا با تاج و افسر شد نمیدانم چرا
طوق زر در گردن خر شد نمیدانم چرا
بلبلان بی بال و پر شد نمیدانم چرا
قیمتش با در برابر شد نمیدانم چرا
در صف میدان سرعسکر شد نمیدانم چرا
جنگ دخترها به مادر شد نمیدانم چرا
عاقلان مست و قلندر شد نمیدانم چرا
رخنه در دین پیمبر شد نمیدانم چرا
سرمه پا پا همه سر شد نمیدانم چرا
عاقبت سد سکندر شد نمیدانم چرا
نشنود گوش فلک کر شد نمیدانم چرا

عایشه اند میان بحر هجران روز و شب
مسکنش همچون سمندر شد نمیدانم چرا

فلک سفله پرور


۲۳

فلک بیاد فنا داد خانمان مرا ربود دست قضا طاقت و توان مرا
چو صانع ازلی طارمم زبر جد ساخت گداخت کوره هجر و فراق جان مرا
مرا که صحبت یاران چو گل پریشان شد بسوخت آتش غم مغز استخوان مرا
زبسکه نعره زنم از جفای چرخ کبود ملک باوج فلک بشنو فغان مرا
غم زمانه بیک بار پایمالم کرد که انس و جن نتواند کند بیان مرا
زبان خامه به املا همیشه و رقاصه اگر شروع کند شرح داستان مرا
بوقت فصل بهاران سحاب نیسانی تعجبات کند چشم خون فشان مرا
چو بلبل سحری نالهای زار کنم گرفته زاغ و زغن جای و آشیان مرا
شفای در دل مستمند میباشد بزبر بگیرد اگر شعر در فشان مرا
محب آل نبی از برای قتل عدو تیغ فتح دهن چو سر زبان مرا
چو بزم عیش بنا میکنند اهل طرب برای نغمه برندرشتهای جان مرا
نماند عایشه طاقت و قرار شکیب
جنون عشق برد روح و هم روان مرا

طاق ابروی تو چون قبله حاجات مرا سرکوی تو بود طور مناجات مرا
تخت پیشانیت ایی چو طلوع سحر بهر دعوت شده محتاج تجلات مرا


۲۴
چشم جادوئی تو چون عین سواد شب قدر در بیابان خطر هست چومشکوات مرا
تیرمژگان پر آشوب توای رشک قمر هست در جلوه گری دفع بلیات مرا
زلف مشکین شکن در شکنت زهر جبین میکشد رشته او سوی خرابات مرا
نیست بر لوح دلم جز الف قامت تو غیر سودای رخت نیست خیالات مرا
ذکر اوصاف جمیلت نتوان گفت بلیک خواندن یک ورق از حسن تو بیهات مرا
استاد ازلی بر همه تعلیم نمود داد الحمد و پس آنگه التحیات مرا
گلغذار که می زشهد شکرست شیرین تر گرمیشر شود اینست سعادات مرا
چون مه چار دهم زیر نقابست نهان گر ببینم بود این اسعد ساعات مرا
طینتم را چوزخاک در میخانه سرشت ساکن دیر شدم نیست عبادات مرا
دلق و سجاده گرو شد بهوای می ناب ایک سرمو نبود هیچ نطاعات مرا
ساقیا گر مدد از پیر مغان می طلبی جام لبریز بده در همه اوقات مرا
جلوه سرق در دار قضا بردم چون مفتی شوق نمود حبت تو اثبات مرا
خرمن زهد مرآتش عشق تو بسوخت داد بر باد فنا عقل وکمالات مرا
بندبندم چوسلم تیغ جفای تونمو دل سنگت نکند هیچ مراعات مرا
کعبه بیضانم دال نقش نبی هاشمی بو که فریاد رسد سید سادات مرا
این نیر


۲۵
این به بیدار ایست یارب یا بخواب هیچکس در شب ندیدست آفتاب
رخ نمود از پرده آن قرص قمر آفتاب از روی او شد در حجاب
مهر و مه فیضی زحسش یافتند طره شبرنگ او در پیچ و تاب
طاق ابرو چون هلال ماه عید نرگس فتان او مست شراب
حقه بر گوهرش آب حیات غنچه لعل لبش یاقوت ناب
گل رخی گل چهره گل پیرہن دُرج دندانش بود دُرّ خوشاب
انجلای ظلمت شبهای تار ذره از پر تو عالی جناب
قامتش سرو گلستان ارم پیش خوی او خجل ماند گلاب
طوطی هفتاد استخدام او اوست سلطان مدارج در خطاب
می کشد هر یک بوی خویشتن رشته مشکین بگردان در طناب
در تحیر مانده جمعی مردوزن در صفات وصف آن مالک رقاب
در میان مجلس خندان چو شمع عاشقان را سینه از هجرش کباب
ذره در کام مشتاقان بریز چون توئی باران رحمت ای سحاب
عایشه خواهد ز لطف سرمدی
وارهد از جمله خوف و عذاب


۲۶

صنما عمر میرود بشتاب صحبت دوستان میدریاب
شیشه شامی و می گلگون به سرود و ترانه چنگ رباب
از برای بت جهان افروز مرغ دل را بزن بسیخ کباب
نوش از دست ساقی گل رخ جام چون آفتاب می ناب
مجلس گل خزان غنیمت دان خاصه بر روی شب مهتاب
موسم فصل اعتدال رسید دختر رز برون شود زحجاب
ای پری پیکر خجسته خصال سوی ما هم نگر ز بهر صواب
ما هم از محرمان اسراریم برکشا از جمال خویش نقاب
این نصیحت شنو بگوش خرد چند غافل گذشت عمر شباب
خانه دهر را ثباتی نیست چون حبابی که هست بر سرآب
پنج روزی بدهر خرم باش رفتگان باز کی دهند جواب
عایشه هان خموش باده بنوش
نیست درمان عشق غیر شراب
تا بزم محبانست امشب تماشای گلستانست امشب
ز عکس شمع رخسار سمنبر همه مجلس چراغانست امشب
بت کعبہ؟


۲۷

بت گل چهره شیرین تکلم
لبش چون غنچه خندانست امشب
دبان درفشان فنجش بخش
برای مستمندانست امشب
مسخر خاتم لعل لبش را
همه ملک سلیمانست امشب
کلید گنج اسرار نهانی
بدست ماه تابانست امشب
زکوی آن نگار خطه چین
نسیم عطر و ریحانست امشب
بیا ساقی بکن فکر می ناب
سرور عیش دورانست امشب
شراب ارغوان در جام زرین
زبویش غم گریزانست امشب
چمن گل نیز میباشد شکر آمیز
بهار روی خوبانست امشب
سرود مجلس مستان همه سو
زشادی سرکیوانست امشب
زشوق گلغذار گلشن افروز
شگوفه دامن افشانست امشب
گلستان رخش گل گل شگفته
خروش عندلیبانست امشب
بآن بت هر که بنهرا تو نشیند
زبخت خویش سلطانست امشب
زفرط اشتیاق آن گل اندام
هزاران جان بقربانست امشب
بهار عارضش را ماشا الله
که رشک باغ رضوانست امشب
زگلزار رخ آن ماه کنعان
محبان گل بدامانست امشب


۳۸
چو بزم عیش را برپا نمودند
رقیبان سینه بر بالا نشستند
چو من پروانه شمع وصالش
زصدا قرون بزار الا نشستند
مرا پیر مغان چون گشت رهبر
همه کارم بسامانا نشستند
بحمد الله به تخت شادمانی
بمن سر و خرامان امشب
چوگستردند بساط کامرانی
عدو در نار هجران امشب
سپاس و حمد گو عایشه دایم
مدح از شاه مردان امشب
بیا جانا سوی بستان کلستان است
ر ساقی کلچره می نوشیار نبیت
بتی شکر لبی شیرین سخن محبوب سیمین بر
عکس شمع رخسارش بستان روش نیست
قدم مستنانه در بزم عشاقان بی پروا
که دفتر خانه دل السخن سنجید نشت
ز بخت خویش سلطانم سر از پا و اندا
دو زلف یار چون زنجیر طوق گردنیست
نگر در مجلس مستان که دارا لطف بید یان
ز شادی شتری زهر در قصه نیست
بمن آن طائر فرخ بیاورد مرده دولت
زباغ وصل از شکتان گل است
سعادت گر میخواهی در این دم را از دست
که ارباب محبت رابجان کو شری است
زبی فرخنده ساعاتی که من دارم مجدنا
نکار نازنین با من بیک په نشت

جمال دادم


۲۹
جمال دختر زرین بیرون از نقاب آمد
نوشید کن جد ین با که لشکر کش گششب
بیا در کاسه ویرای عالی به سکین
زکوة حسن سلطان جهان سنجید شیر شت
فصل گل میرود از دست بده باده ناب
مجلس آراسته شد ساقی گلچهره شتاب
پنجروزی بجهان خرم و خندان میباش
زانکه اسباب فلک نقش بود بر سر آب
دلبر مهوش شکر لب شیرین گفتار
عارضت برگ گل و غنچه بویت چو گلاب
مضطر بحال شدم از غم هجرت شده ورق
صنما بهر خدا رخ زمن زار متاب
زار و بیمار غمم رشگ بتان بهر خدا
بوسه زان لعل شفا بخش بده بهر صواب
جان و دل سوخته در آتش عشقت چون سپند
نرگس عربده جویت جگرم کرده کباب
خسرو حسن بدا د من بیچاره برس
لشکر عشق توام کشور دل کرد خراب
اکثر افتاده به چاه ذقنت پیر و جوان
محض لله برهان خلق جهاز از عذاب
عالی شیفته عارض زیبای توست
رشته زلف تو در گردنش افکنده طناب
بیا که کشتی غم شد برون ازین گرداب
هزار حمد سپاس ای مسبب الاسباب
رسید مژده که اندو رفت و فرح آمد
بی من دوست بینداخت از جمال نقاب


۳۰
ببزم ماهوشان باش کامرانی کن ز دست ساقی گلرخ بنوش باده ناب
بهار آمد و نرگس پیاله گردان شد غنیمت است سرود و ترانه چنگ ورباب
ز باد صبح شنیدم بگوش گل میگفت رسید فصل خزان و گذشت عهد شباب
بگفت جغد بپغدی که شادمانی کن عمارتی که تو دیدی خراب گشت مآب
درین زمانه کسی فارغ از الم نبود که عاقبت بهمہ کارش عقوبت و عذاب
غمی مباش تو عایش از جفای فلک
که قطرت همه خاکستری بشوم تراب
سلطان هفت کشور مهمان ما امشب دارای دادگستر برخون ما امشب
تنظیم بزم خوبان آمد چو ماه تابان آسایش دو گیتی در شان ما امشب
آن گلرخ شکر لب در جلوه چون در آمد از ماه تا بماهی فرمان ما امشب
چون کوکب سعادت در پیچه ول گشت پیدا اندر رواق گردون کیوان ما امشب
آن مهوش سمنبر و ان شوخ ناز پرور آمد بعشوه در بر جانان ما امشب
دیدم چو آن پریرخ از فرط شادمانی حمد و سپاس گوئیم دوران ما امشب
آمد چو در کنارم محبوب مجلس افروز از حقه دهانش درمان ما امشب
از فرحت وصالش شویم سر بافلاک اسباب کامرانی سامان ما امشب
در حسن بانج


۳۱

در صحن باغ و بستان گلها شگفته بسیار
آن بلبل سخندان خوشخوان ما امشب

پیوند عمر قاصر یک رشته بیش نیست
مکر و فریب عالم برهان ما امشب

بی می مباش یک دم داری اگر بصیرا
رندان باده پیما خاقان ما امشب

بر تیر اوج چشمش بسته آن دل آرام
جاروب آستانش مژگان ما امشب

چون در چمن خرامی با گلرخان مست
این گلشن لطافت رضوان ما امشب

ساقی بلطفی کن جام شراب ناب
محو جمیع عصیان غفران ما امشب

ساقیا چه می پرسی خاطرم پریشانست
بر دل از جفای دوست داغهای هجرانست

در میان نمی گنجد داستان مهجوری
جام زر بران می کن زیستن نه چندانست

صبحدم بگوش من این نفیر می آید
در فغان وصل گل بلبل خوش الحانست

گرد شمع رخسارش میشوم چو پروانه
سوختن بنا بر عشق شیوه محبانست

عالم جوانیهاست وقت کامرانیها
فصل گل بیار اید موسم گلستانست

شد چمن بهشت آسا هر طرف پر از غوغا
لاله با دل پرخون انتظار یارانست

چند شرح خواهم کرد بیوفائی ایام
کشور دلم بنگر کز فراق ویرانست

چیست دهر بی بنیاد غم مخور برای شاد
اینکه میگذرد بر باد حشمت سلیمانست


۳۲
چشم خویش را بکشا یک نظر بکن اینجا کین خرابه می بینی تاج و تخت خاقانست
ای پریرخ مهوش جام باده را درکش تا دمی شوی سرخوش جسم نیز بیجانست
دائم آنکه با اغیار باده خورده تا شب جای دوستان خالی مجلس رقیبانست
وصف دلربای من در عدن نمی گنجد خسرو همه خوبان رخ چو ماه کنعانست
شیوه ملیح او چون غزال مشکینست نخل قد دلجویش سرو باغ رضوانست
پیش شمع رخسارش مهر و مه خجل گردد حقه گهر بارش رشک آب حیوانست
سوختم سپند آسا در میان نار غم لیک شوخ بی پروا چون من گریزانست
دل مبند برین دنیا چونکه نیست پابرجا عاقبت مقام ما وادی خموشانست
شکوه از فلک تا کی میکنی صبوری کن قسمت ازل هردم آشکار و پنهانست
صبحم بهاتف این ندا ز غیب آمد
تشنه لب چه میگردی می بجام عرفانست
باختم دل را و تدبیرش نمیدانم که چیست مشکلی دارم تقریرش نمیدانم که چیست
آنکه چون هاروت مایل عارض افشونگرست سحر و کینه مکر و تزویرش نمیدانم که چیست
ترک خونریزش کند هر لحظه قصد بیدلان بیدل بیچاره تقصیرش نمیدانم که چیست
مردم کشی صفت آنشوخ شنگ تندخو شد ز من بیگانه تسخیرش نمیدانم که چیست


۳۳

طوطی طبعم بدام اشتیاق افتاده است
ناطقای ناله شبگیرش نمیدانم که چیست
چون خدنگ غمزه آن شوخ ستمگر در دلم
خورد الی سوفار و نخجیرش نمیدانم که چیست
با دو زلفین درازش شرح طولانی بود
باعث تقطاب و تبخیرش نمیدانم که چیست
کشور دل را خود عشق کرد زیر وزبر
در تفکر مانده تعمیرش نمیدانم که چیست
صبح ام مرغ چمن در بوستان آواز کرد
عقل و هوشم رفته و کبرش نمیدانم که چیست
غرق بحر حیرتم هر گز نمی یابم کنار
قصه گیتی و تحریش نمیدانم که چیست
سر نوشتم منشی دوران بخون دل نوشت
بیقرارم لیک تفصیرش نمیدانم که چیست
شیوه شیرین که صد فرهاد و خسرو می کشد
آرزوی خنجر و تیرش نمیدانم که چیست
سر بسر فن وفون عشق در زل سحر
این قید و نقل و اساطیرش نمیدانم که چیست
تیر آهش بار هم می گذشت از ندر وافق
در اجابت حال تاخیرش نمیدانم که چیست
چون سمندر جایش شد مسکنش در نار هجر
شد مقامم نار و تاثیرش نمیدانم که چیست

طالع شورین هر زمان جنگ است
بخواب رفتی چومستانه و شب دنگ است
ز هجر لیلی خود آن چنان شدم مجنون
اگر بروضه رضوان روم دلم تنگ است
بکوی دوست سیدن کجا بود هیهات
سمند بخت حقیرم درین میان لنگ است


۳۶
سحر شدم سوی بستان بیاد آن عارض | سمنبری شرف ماه و آفتاب کجاست
تأسف آنکه درین خانه پر نقش در | گذشت عمر تباه موسم شباب کجاست
نشسته در زمینی به تخت سلطانی | بگو بساقی گلرخ می و کباب کجاست
کجاست عارض زیبای دلفریب نگار | مرا ز هجر و فراقش قرار و خواب کجاست
هزار حیف که بنیاد چرخ نابودست | سرور و عیش درین خانه خراب کجاست
نشسته جغد بویرانه همین میگفت | که جای فرح درین عالم خراب کجاست
جهان و کار جهان را بقا نمی بینم | حسن کجا و حسین و ابوتراب کجاست
میان مسجد و میخانه حیرتی دارم | درین دوراه ندانم ره صواب کجاست
غریق بحر گناهم گذر بنسیانم | عنایت و کرم و لطف بیحساب کجاست
سحر بهاتف سیم ندا بگوش آمد
بگو به عایشه شعر ترا جواب کجاست
آن گلعذار لب شکر سیم تن کجاست | سلطان حسن و یوسف گل پیرهن کجاست
مه روی مشکبوی خطا عنبرین چیست | و آن شیوه ملیح غزال ختن کجاست
محبوب دلر با که بدی رشک نقش چین | تنظیم بزم و طوطی شکر شکن کجاست
نورسته سرو باغ گلستان دلبری | رشک بتان و زینت زیب چمن کجاست


۳۵

شدم میکده دیدم نشسته پیر کهن
ق بکف گرفته ایاغی که رشک جام جم است
در اعتناق گرفته بتی چو جبّ نبات
شعاع عارض زیبا طلوع صبحدم است
جمال دختر رز را نقاب بکشودند
که فرح قوّت دلها و دفع رنج و غم است
زعشق گلرخ صنعان کشی ببند زنار
فگند رشته بگردن ززلف آن صنم است
بگفتمش که بنام سخی شیر مردان
بده زکوة سخا چون بدست مغتنم است
دو روزه عمر غنیمت شمر بعیش و طرب
حیات آب روانست و رفتنش عدم است

بخش عایشه را از عطای ربانی
ترا به عزت و جاه و جلال خود قسم است

بتی ستمگر پر عشوه و عتاب کجاست
شکنج طرۀ پر پیچ مشک ناب کجاست
مرا که کشور دل از فراق ویرانست
کجاست فصل بهار و گل گلاب کجاست
کجاست صحبت یاران می پرست عزیز
شب مجالس خندان و ماهتاب کجاست
بگو بساقی گلچهره پری پیکر
خمار صد شبه دارم شراب ناب کجاست
چمن لطیف و گرفته پیاله نرگس مست
سرود بزم کجا باده مذاب کجاست
شکسته خاطر و دل تنگ و دیده گریانم
نفیر و نغمه چنگ و عود و رباب کجاست
قسم به ایزد یکتائی قاصد صبا بر گوی
مقام و منزل شاه فلک جناب کجاست


۳۶

سحر شدم سوی بستان بیاد آن عارض | صنوبری شرف ماه و آفتاب کجاست
تاسف آنکه درین خانه منقش دهر | گذشت عمر تباموسم شباب کجاست
نشسته زهره جبینی بتخت سلطانی | بگو بساقی گلرخ می و کباب کجاست
کجاست عارض زیبای سروسیم اندام | مرا ز هجر و فراقش قرار و خواب کجاست
هزار حیف که بنیاد چرخ نابودست | سرور و عیش درین خانه حباب کجاست
نشسته بجد بویرانه همین میگفت | که جای فرح درین عالم خراب کجاست
جهان و کار جهان را بقا نمی بینم | حسن کجا و حسین و ابوتراب کجاست
میان مسجد و میخانه حیرتی دارم | درین دو راه ندانم ره صواب کجاست
غریق بحر گناهم گذر بندیا هم | عنایت و کرم و لطف بیحساب کجاست
سحر بهاتف سیم ندا بگوش آمد
بگو به عایشه شعر ترا جواب کجاست
آن گلعذار لب شکر سیم تن کجاست | سلطان حسن یوسف گل پیرهن کجاست
مه روی مشک بوی خط عنبرین چه شد | و ان شیوه ملیح و غزال ختن کجاست
محبوب دلر با که بدی رشک نقش چین | تنظیم بزم و طوطی شکر شکن کجاست
نورسته سرو باغ گلستان دلبری | رشک بتان زینت زیب چمن کجاست


۳۷

آن کوہر یگانه که مثلش بدھر نیست
یا رب ندانم از نظر چشم من کجاست
فصل بھار و موسم عیش و طرب رسید
الحان و صوت بلبل شیرین سخن کجاست
عیسیٰ دمی بکلبه احزان گذر بکن
انفاس روح پرور ویس قرن کجاست
پژمرده خاطرم چو گل از نفحه خزان
بوی گلاب و یاسمن و نسترن کجاست
در انتظار وصل دو چشمم چهار شد
بحر عطا و مخزن در عدن کجاست
سوز و گداز سینه خیرالنسا چه شد
گلدستھای حسن حسین و حسن کجاست
اولاد مصطفی و شهیدان کربلا
شاه شهید و قاسم خونین کفن کجاست
یا رب چه حیرتست که عقلم ز سر پرید
منصور خود کجا شد و دار و رسن کجاست
پروانه وصالم و محروم ز فرط عشق
شمع و چراغ و مهر و مه انجمن کجاست
غرقم به بحر هجر که هیچش کناره نیست
عالی مضطرست در ریختن کجاست
صحبت اهل سلغم آرزوست
صوت نی و چنگ و دفم آرزوست
هم زید ساقی خورشید خد
ساقی عشرت بکفم آرزوست
هاشمم گل رخ شیرین سخن
مجلس عیش و شعفم آرزوست
فصل گل و وقت ملست ساقیا
سیر وصف هر طرفم آرزوست


۳۸
وحش صفت همچو غزال ختن در پی آب و علفم آرزوست
مضطرب عایشم از جور فلک
همت شاه نجفم آرزوست
بی جمالت بزم عیش دوستانرانورست بی وصالت خانمان بیدلان مینمورست
چون مر شد از نظر آن قامت یعنای تو سرو شمشاد جنان در خاطرم منظورست
گلعداری مهوشی شکر لبی شیرین سخن طرفه عینی زخت در آئینه دل انورست
گردش چرخ ست برابر چه سنگ آسیا یک زمانی این دل شوریده ام مسرورست
داغ هجرانی که من دارم ندارد هیچکس چهره ام چون زعفرانست جاے پنم کورست
سربسر کار جهان در دست افسوس دریغ ناله چینی مگر در حسرت فغفورست
نقش گیتی چون حبابے بی آب است بخور عالمی بنگر ترا چشم خرد گر کور نیست
عایش غیر از صبوری چاره نبود گر
با قضای آسمانی دست و جاے زوریست
چون جمال آن پریرخ از نظرم گشته است باغ و بستان جهان بر من جهنم گشته است
بیخودم خودرا ندانم از جفای روزگار شب همه شب بی ام چون چشم انجم گفته ست
بر در دیر آمدم چون سایلان تشنه لب ساقیا ظالم بده لبریز این خم گشته است
حسن نواب


۳۹

میخواهم وصت تا نقاذ در ندالان
این دل سرگشته چون در همرقم گشته است
همچو مجنون ز غم اندر بیابان فراق
عایشه لیلی صفت رسوای عالم گشته است
ساقی بیا که مجلس مستان غنیمتست
با دوستان بصحن گلستان غنیمتست
چنگ و رباب و اهل طرب بم زیر و گام
عیش و نشاط باده پرستان غنیمتست
گل در چمن شگفت و بلبل بسیر باغ
اندر کنار یار بستان غنیمتست
بشنوزنی حکایت هجران چه میکنی
شرح فراق هم زنیستان غنیمتست
آب روان و سبزه و روی نگار هم
صوت و نوای بلبل دستان غنیمتست
این نار عشق در کنج سینه ست
عایشه بهر فصل زمستان غنیمتست
ساقی بیار باده که این دم غنیمتست
گر عیش نیست این دم پر غم غنیمتست
در هیچ حال ساغر و مینا ز کف منه
می نوش کین صفای دمادم غنیمتست
چون مالگدای پیر مغانیم در طریق
گر مفلسیم سایه عشم غنیمتست
بسمل شدم تیغ جفای تو ای صنم
کشتی مرا ز دست تو مرهم غنیمتست
بخت سیاه من چو شب داج گشته است
لیکن خوشم چوزلف تو ادرهم غنیمتست


بم
عایشه گفت بنظری کنی ازوی لطف
مسحش نگفت جانش حومبهم غنیمت است
گر اسب نیست مرکب لنگ هم غنیمت است بستر چو نیست تخته سنگ هم غنیمت است
محبوب دلر با چو میسر نمی شود لاچار یار مست وملنگ هم غنیمت است
گر نیست دوستان که بگو بند از دل با دشمنان خصومته و جنگ هم غنیمت است
ساقی بیا که با تو د می مشورت کنم گر باده نیست خمره و بنگ هم غنیمت است
خالی است جای بلبل و قمری درین چمن طاوس نیست زاغ و کلنگ هم غنیمت است
یاران کجاست همدر فتمند عایشه
یکرنگ نیست یار دورنگ هم غنیمت است
ساقی بیا که صحبت یاران غنیمت است وین نیمروز باد بهاران غنیمت است
در صحن باغ باده بنوشیم یک دگر می در کنار لاله عذاران غنیمت است
آب روان و سبزه و روی نگار هم هم سایهای سرو چناران غنیمت است
جوش گلست و وقت می نسیم خوش فریاد عندلیب و هزاران غنیمت است
بلبل زبوی گل شد مست و بی خبر بیخود شدن چو بلبل حیران غنیمت است
چون لاله داغ هجر بدل دارد عایشه سوز و گداز سینه فگاران غنیمت است
میر حیدر وم


۴۱
هر جا که روم مونس جان جای تو خاست
در هر چمن ای سرو روان جای تو خاست
آب عنب و ساقی و گل چهره مهیاست
در پای گل و آب روان جای تو خاست
خون شد دلم از حسرت آن لب که فشان
ای مرهم ریش دل و جان جای تو خاست
شهد و شکر و قند و نباتست نبات
سر حلقه شیرین دهنان جای تو خاست
سجاده و ساغر به من عشق تو کردم
در صومعه و دیر مغان جای تو خاست
محبوس بدام سر زلف تو هلاکم
خون جگر از دیده روان جای تو خاست
چون نقش کف پای تو افتاده بخاکم
از فرقت ای رشک بتان جای تو خاست
صیت عجب افگنده هزاران بمیان
در هر طرفی شور و فغان جای تو خاست
عایش با مید وصالیت شب و روز
ای خسرو خوبان جهان جای تو خاست

پرتو حسن نگار ما جهان را در گرفت
کز شعاع عارض خورشید مه زیور گرفت
چهره رعنای جانان آنچنان افروخته
ذره از رنگ رویش غنچه احمر گرفت
سرو با در گل بماند از قامت دلجوی او
دفع اعدا نرگس مستانه اش خنجر گرفت
از سواد گیسوی مشکین او شب شد پدید
شمع صبح والضحی از طلعتش انور گرفت
صاحب میخانه وحدت بود سلطان حسن
جرعه از جام خماش ساقی کوثر گرفت


۴۴

زینت عرش معظم کر نعلینش بود
انبیا و اولیا خاک درش بر سر گرفت

افتخار جمله مرسل بهترین ممکنات
آنکه جبریل امینش خوشیرا جا گرفت

خاکسارانش مستند سلاطین جهان
چون همای متقش عالم بزیر پر گرفت

گمرهان را رهنما و صالحانرا پیشوا
پیروش هر اولیا اندوصف محشر کر

هر سرموئی اگر کرد زبان توان کی گفت
وصف آن شاهی کی اوج سما برتر گرفت

در مقام حیرتم محجوب با کم کرده ام
آتش هجر و فراقش از قدم تا سر گرفت

الغیاث ای شاه خوبان یکسان را دگر
دامن الطاف تو شاه و گدا یکسر گرفت

چشم بخشا از عنایت بر من عاصی نگر
چون ترا حق دو عالم شرور و سرتر گرفت

جز جناب ابی فعتم جا ندارد عاصیی
خویش را بر آستانت از سگی کمتر گرفت

شه محمود که وصفش بزبان ناید راست
حیف کز مملکت خویش بسی بیخبرست

عدل و انصاف ندارد نبود غور و تمیز
ورنه دوند فهم و خرد صاحب عقل دور شرست

ضبط و ربطی نبود حشمت خاقانی را
بوالعجب عصر بود بیم پدر از پسرست

قاضی و محتسب و مفتی و اهل علماً
بی تقرشی وانگری تهی از گهرست

نافذ الحکم همه باده پرستان شده اند
امر و نهی نبود صفحه زیر و زبرست


۴۳

نبود صوم وصلواتی همه میخواره شدند  نبود بنده زکوتی شجر بی ثمرست
خم در راسته بازار خورند نیست هراس  دین اسلام تغیرست شب بی سحر است
پند ناصح نپذیرند بود شرم و حیا  همه خودسر شده‌اند وادی خوف و خطر است
قیمت مهره شد از گوهر یک دانه فزون  آنکه عالی نسبانند همه در بدرست
مال دنیا بخران دادن و نعمت بسگان  قوت ارباب خرد جمله خون جگرست
سفله پرور شده سلطان چه کنم واویلا  خوردن مردم ابله همیشه قند و شکرست
خانها خانه گک بی بی زنان جیرتیام  در شهوار بخود گردن هر ماچه خرست
داد از دست شه و وای زیغوری او  خنجر کبر بهر سگ صفتان در کمرست
کرگس و زاغ و زغن کرده بگلشن ماوی  عندلیبان همه سرگشته و بی بال و پر است
اهل علوی همه سفلی شده سفلی علوی  همچو رقاص نکو چرخ فلک جلوه گرست
ما در فیض طلب سوخته در نار فراق  کشور روی زمین در نظرش صحن سقر است
باخت در خدمت شه کوهر سحر دل خویش  پرسشی نیست کے حالش بسان در گذر است
گفته بودند نظر پادشهان اکسیرست  هرکه خدمت بکند مس وجودش چو زر است
چونکه پیوسته بود خدمت عظمی باهم  جانفشان هرکه شد الحال بسی بی وقر است
رایگان باخت یکی عاقل و فرزانه پسر  بشکند دست فلک تیر قضایی سپر است


۴۴

خاک حسرت بسرش باد کند ما در او از ندم خورده چو فرہاد بضرب تبرست
روز روشن شود از آه وی همچون شب تار چونکه او ناله کند شیر ژیانرا حذرست
این چنین عهد و فرمان بایندار و ایام سستی سلطنت شیرش جنگ بجر
شکوه تا چند کنی سنگدل سینه کباب دور گردون بنگر بوم بومیش ببرست
پادشاهی که بملکش نبود انبازی غور خود خواهم از و واقف سر خبر و شرست
قهر سبحان شد بر خلق مثال عایشه جان
با سر سر شد پا گردش دور قمرست
صبح دم شستم بوی آن گل بیخارست چونکه بلبل میشود فصل گل بسیار
می خرامیدم بسوی بوستان صل و در سر مست عندلیب قمری گلزار است
دوش دیدم در خرابات مغان میخواری جرعه میباده مخمور ساقی و خمار
در میان کعبه و بتخانه دیدم شعله کز ضیای پر توش میدند در و دیوار
من نمیدانم چه بودست آنصنم کز یکنگاه عاقل و دیوانه سر در قدمت ای عیار
هر که نوشد جرعه از باده کاس الکرام قطب و غوث و اتقیا گردند همه یکبار
صوفی و ملا و زاهد عابد و شیخ کبار اهل ارضی و سماوی جمله چون بیکار
شیخ صنعان رشته الفت چو زناری بر انبیا و اولیا و حیدر کرارست


۴۵

از سر شام ازل تا آخر صبح ابد مرد و زن از فرط عشق صاحسرات
چونکه از قالوابلی بشنید جانها شمه زنده شد مرده و یا بطن واظهار
کله ضان افتاده در گنج لحد گشت خاک آب شد باد سفاک س وفنات
کافر و مسلم بامید یکه یارب جوش دود دوزخ و اعراف حور و جنت الانهار
کاشکی از باده عشقش سرشتی تمیم تا قیامت می فتادم در هوای یار
موج خون طغیان کند اندر دلم در سرس چونکه برآید بجوش از قدرت قهار
هر که شد وابسته بخیر زلف خمش همچو مجنون میشود در دشت و کهستار
قدرتی بنهاد اندر رشته تاک عرب چونکه منصور از می توحید شد بردار
هر که با عطار میگرد و قریب و عتاب میشود از بوی فیض کلبه عطارت
در بیابان تفکر لنگ ماند پای عقل فهم و ادراک و خرد گرد ببی بکار
پادشاهان جهان افتاد بر خاک در تخت محتاج ست و خسر و دربار
خرقه پوشد صوفی و زنار بندد برمن در طریقت بی محابا خرقه و زنارت
شاعران مستند از خمر محبت روزوش حافظ اسرار است قاسم انوار
خلق خواهد از خداجی در بی لطف عطا من باجا دار شوم از دولت دیدار
عایشه راز شکایت کنه در این ننجیم وافرند همچون تو اندر کوچه و بازارست


۴۹

رفتم بدیر میکده پیر مغان مست دیدم همه بیخود به تمنای تپان مست
عقل و خرد و هوش بدر رفت بیکبار دل مست و دهان مست و جسد مست و روان مست
خمها همه در جوش و خروشند ز سر شوق در پای خم افتاده بسی پیر و جوان مست
چرخ و فلک و ماه و خور و انجم و افلاک لوح و قلم و کرسی و عرشند همه گان مست
جبریل امین مست و ملک جمله خرامان زین شور عجبانه زمین مست و زمان مست
رفتم تماشای گلستان و ریاحین سرو و گل و ریحان و چمن با ارغوان مست
بلبل به تمنای گلستان شده مدهوش زاغ و زغن و فاخته قمری و فغان مست
زان نرگس فتان که بود هر دلها زهاد و عباد و همه شیخان جهان مست
اندر خم ابروی تو دیدم به حقیقت بیخود شدم از غمزه آن تیر و کمان مست
یک نفخه وزد گر ز سر کاکل مشکین فی الفور شود خسرو خاقان و کیان مست
در صومعه و مسجد و میخانه ندیدم زهاد و عباد و همه رندان زمان مست
خواهی که سلامت روی از کوچه عشاق آهسته رو اینجاست لبس شیر ژیان مست
ای بخیر این جایه ادب باش که بسیار بی پا و سر افتاده قلند صفتان مست
زان باده که در میکده عشق مهیاست یکجرعه بنوشم بخدا هم بخنان مست
در خواب عدم رفته نه از خود خبرم بود بیدار مرا کرد وزان خواب گران مست

ای قادرمست


۴۷

ای دوست چرا بیخبری از من مسکین
عالم ز هجرت شده [مجنون سان؟]
شهریار من چه عالی همت است کارهای وی سراسر قدرتست
لطف ویرا نیست حد منتها شاه شاهان خسرو بی منتست
ساعتی موری سلیمان میکند رفعت او برتر از هر رفعتست
پرتو لطفش کند زر خاک را کبریای من چه صاحب دولتست
لانعم ممکن بعالم زو شده کس نمیداند عجایب قدرتست
ذوالعطا و ذوالبقا و ذوالکرم خاکساران درش با حرمتست
گنبد مینا مدور ساخته شیوه های صانع بی آلتست
از غم دنیا و عقبی فارغند هر که با دلدار با هم صحبتست
هر که مست از باده توحید شد ساغر می بر کفش پر عشرتست
یک سر مو غم ندارد عاصیا
شستن عصیان بآب رحمتست
دوش دیدم که ساقی ما مست آمد و شیشه شراب بدست
بزم عیش و طرب بپا کردند گلغذاری به تخت گل نشست


۴۸

تو به کردم زمی بهار آمد بلبل طبع بیدلان شد مست
دختر رز درین میان چوسید گردن تو به مرا بشکست
جام زرین بکف پر از می ناب داد با مدهوشان باده پرست
گفتمش نوبهار حسن وجمال سر بلندان دهر پیش تو پست
ساغر عشرتم کرم فرما خرمی در جهان مدام نیست
موسم اعتدال می‌گذرد همچو تیری که می‌جهد از شست
قدحی داد پر از مے گلگون گفت بنوش آنکه باب تو به به بست
در کشیدم بیاد پیر مغان دلم از محنت حوادثه رست

ز روسیم حاصل سک معدن پاک
عایشه سکه کی زند بر جست

مصحف روی تو صبح کبریاست بوی تو فرح دال جان دوست
سنبل غالیه گرد مه و مهر خوشتر از مشک ختائو تست
غنچه معرفت خند برین بلبل شوق تو ویس نقرست
عارضت خور دهشت ایجان لب لعل تو عقیق یمنست
طاق ابروی تو محراب حصول نرگس شوخ تو مشکوه فتنسٹ

بفرموده


۴۹

نیست در انس و ملک چون تو لطیف قد سرو تو ریاض بار است
صاحب حلم و حیا علم و ادب طوطی طبع تو شیرین سجنست
معدن لطف و سخا و کرمی فیض انعام تو در هر ثوست
شاهباز ید سلطان ازل صید عشقت دل هر مرد و زنست
ذکر حسنت بزبان نامدست چاکر یوسف گل پیرهنست

کوی تو کعبه حاجات همه
عایشه کلب در آن حرمنست

بی جمالت بوستان عیش ما را نورست جز وصالت هیچکس خاطرم منظور نیست
تیر عشقت تا بسو فارس فبغز داند رولم ای صنم مرکز علاج زخم این ناسور نیست
همچو قمری طوق گردن مرا از بندیت گرچه از خاصت بعیدم قرب هر دور نیست
شهره شهرم ز بدنامی ندارم هیچ باک بر زبانم روز و شب جز ذکر تو مذکور نیست
زیر خندی میکنی هر دم نگار جنگ جو شهد شیرینست ولی جز خانه زنبور نیست
طوطی طبعم شکر خاشد زکان حسن تو فیض این دولت بتا خبر باده انگور نیست
سایه هر طایری عظمت ندارد چون هما زانکه چون موسی مقام هر یکی بر طور نیست
چند نالم از جفای چرخ و جورت ایصنم ناله چینی نگر جز حسرت فغفور نیست


دل بمهر مهوشان هرگز مبند ای بی وفا
چون به بینی خوبرویان را و فادر سور گرفت
عقل پرون رفت سودای تو در سرجا کرد
آتشی دیدم ز دور آمد گرفت اندر برم
سوخت سرتاپامراچونشمع درنار فراق
دوش دیدم سایلی بر درگه پیر مغان
گفتمش این دولت ارزانی تراشد از کجا
بنده پیر مغانم زانکه یمن همتش
لشکر عشقت ملک جان و دل ویرانه کرد
گفتمش برگو که نامت چیست عشقم نام کرد
جسم و جانم از فراق دوست اوا[ILL] کرد
یک جرعه میخواست لیکن جام چون دریانه کرد
گفت هر کس خویشکوترز مر ش[ILL] کرد
خاکساران درش بر لامکان پرواز کرد
عاقبت کلک محمدی خسر وعالیجنا
پشت خود را در جوار شوکت عنقا گرفت
دوشم از دیده نور دیده گذشت
میخرامید با کرشمه و ناز
التفاتی نکرد بر من زار
تا بدیدم دو چشم مخمورش
سرو بالابلند رشک قمر
مونس قلب آرمیده گذشت
از تحبر بمن ندیده گذشت
لب لعل از غضب گزیده گذشت
عقل و هوشم ز سر پریده گذشت
آمد از من قد خمیده گذشت


۵۱

مست و مدهوش از شراب کهن جامه خویشتن دریده گذشت
زد نمک بر جراحت دل ریش چونکه آنماه نارسیده گذشت
آن پری چهره شوخ بی‌پروا ناله زار من شنیده گذشت
قاتل العاشقین طبیب قلوب خرم آن کس که برگزیده گذشت
باغ کیستی که عالم آرائیت باغبان یک گلی نچیده گذشت
بلبل بیدل از جفای خزان خون دل از مژه چکیده گذشت
از فراق سمنبر گل رخ شب و روزم بآب دیده گذشت
شاه من آمد و فغان برخواند لشکرش نیز صف کشیده گذشت
این منقش سرا چو شد تعمیر دیده بکشودم و ندیده گذشت
بیدلان از جفای هجرانش هم بخون جگر طپیده گذشت
هر که شد واقف رموز نهان همچو منصور سر بریده گذشت
مالک شرق و غرب و خسرو طوس شربت مرگ را چشیده گذشت
عاقبت شرح رفتگان تا چند
غیر حق جمله آفریده گذشت
دو زلف یار چو زنجیر گردنم شده است دل ربوده چو نخجیر در غمم شده است


۵۲

رمیده میشود از من هر نشیب و فراز پوشام تیره ازان روز روشنم شده است
فگنده است مرا روز و شب بحیرت و فرار شکایت از که کنم دوست دشمنم شده است
بهر رهی که روم خالی از خطر نبود ندانم از چه سبب خلق رهزنم شده است
چو رفتم از پی گل چیدن وصال نگار که خار هجر گرفتار دامنم شده است
فتاد عایشه در بحر هجر و غم خورد
لطفش از سر الطاف ضامنم شده است

چگونه شرح غمت یا عیان کنم ای دوست حقیقت غم خود چون بیان کنم ای دوست
کجا روم ز که پرسم نشانت ای محبوب بیاد وصل تو سیر جهان کنم ای دوست
بباغ دل چو رسم سر و قامتت نگرم برغم بلبل و قمری فغان کنم ای دوست
سرشک خون برخ زرد اهل میبارد اگر ز هجر تو هر دم روان کنم ای دوست
ز جور چرخ جفاکام داعضا دارم شکست مدعیان را چنان کنم ای دوست
دمی نیم ز تو غافل مگدران اوقات که قطع مرحله این جهان کنم ای دوست
شود چو کوکب بختیای مدعایشه
طواف کویی تو من بیجا کنم ای دوست
صنما گلشن روی تو چه بسیار خوش است چیدن از باغ وصالت گل بیخار خوش است


۵۳
چون خرامی بچمن سرو قد لاله عذار
دست در گردن ق جانب گلزار خوشت
عشوه پرداز دلارام بت شکر لب
بوسه زان حقه شیرین گهربار خوشت
مجلس آرای جفاپیشه نگر جانب ما
شیوه سامریشیخ ستمگار خوشت
نیست در خلد برین حور به مانند تو
جلوه ناز تو بس ای بت عیار خوشت
عایشه گرد مددا ز پیر مغان میطلبی
بگذر از لاف نعم ساکن خمار خوشست
بیا بیا که مرا با تو اشنائیها ست
دلم مدام خراب از غم جدائیها ست
تبادمان تو خوشتر بود ز آب حیات
تبسم از لب لعلت چه در فشانیها ست
فراق آمد و بر داز برم رفیق شفیق
رضا بمرگ خودم این چه زندگانیها ست
کجا روم ز که پرسم نشان آن محبوب
بوصل دوست رسیدن چه شادمانهیاست
بیا بجانب بستان که فرح می بخشد
که موسم طرب و عشرت و جوانیها ست
ز دست ساقی گل چهره پری پیکر
بنوش باده که ایام شادمانیها ست
مرو بصومعه کانجا بسی بود قطاع
بیا به میکده کین جا امان امانیها ست
بهیچ در نروم جز جناب پیر مغان
که بر من از سر لطفش چه مهربانیها ست
رسید مرده که عایشه غم مخور زینها
مدد علی ولی وقت کامرانیها ست


۵۴
شکن طرۀ محبوب عشق پیچانست بهار عارض جانان همه گلستانست
هزار جان گرامی فدای آن عارض که پر تو زجمالش چو ماه تابانست
جهان زپرتو آن رخ منورست کهام زچشم خلق بزیر نقاب پنهانست
خوشا کسی که دلش بسته محبت اوت که ذوق دار وصالش همیشه خندانست
مراست قبله حاجات طاق آن ابرو که سجده گاه ملک تکیه گاه انسانست
همای چون مگس آستانه اش باشد نسیم کوچه او عطر و مشک ریحانست
ز عکس روی منور طلوع صبح امید سواد زلف که شب را عبیر افشانست
کسی که قطره می نوشد از خم وحدت کمینه جرعه او قلزمست و عمانست
بیا به مجلس رندان در فشانی کن میان صحن گلستان خروش مستانست
شهان دهر چو کلبی بر آستانه اوست که سنگ رهگذرش خاتم سلیمانست
مرا ببخش زلطف و عطای ربانی بآن جناب که پشت و پناه خلقانست
اگر چه عاشق تقصیر بیحد دارد
رجای وی بکریم و رحیم و رحمانست
در نار هجر یار مرا جمله تن بسوخت در وصف آن بکار زبان دهن بسوخت
چون آتش فراق تو دل را فراگرفت از کثرت شراره آن انجمن بسوخت
دین انور ش[؟]


۵۵

وین شورش عجیبی که اندر سر منست
از فرط اشتیاق مرا جمله تن بخوست

این داغ آتشین که مرا هست بر جگر
بر هر که ذره رسد از خویشتن بخوست

از بسکه گریه میکنم و آه می کشم
شاهین و باز و شهپر زاغ و زغن بخوست

در هر چمن که شرح غمت را بیان کنم
بلبل بناله آید و سرو سمن بخوست

میسوزم از فراق و ندارم چاره
از شعلهای سینه ما این وطن بخوست

بعد از وفات بر سر خاکم چو بگذری
از شیوه لطیف تو گور و کفن بخوست

دستم بدامن تت روز رستخیز
فریاد رسم غم که مرا سیم تن بخوست

چون مبتلا شدی بغم عشق صبر کن
چندین بنال همچون تو از مرد و زن بخوست

دلم بر آتش هجران کبابست
جگر پر خون و احوالم خرابست

ز رنجت بد نمیدانم سبب چیست
پری پیکر بین اندر عتابست

منم در جستجوی آن سمنبر
چو مرغابی که سرگردان بآبست

ز هجر مهوشان شمس طلعت
سر شک دیده‌ام یاقوت نابست

زدند چون خامه اندر روز میثاق
بهر خوبرو با غم خطابست

مرا چون مرغ دل آمد به پرواز
بقید دام زلفت مشکنابست


۵۶

بسی مدت شد ای ماه یگانه جمال دختر رز در نقاب است
بمن ارشاد از پیر مغانست که غیر از عشق هر طاعت عذاب است
بیا ساقی بده جام لبالب غنیمت گیرمان عهد شباب است
زمرد فرش شد در صحن بستان خروش بلبل و فصل گلاب است
دمی بی می مباش ای مرد آزاد که آبی زندگی خمر مذاب است
بتا در مجلس رندان سرمست شراب کهنه نوشیدن ثواب است
نوائی کان زدل غم را رباید نفیر و نغمه چنگ و رباب است
نیابی در جهان عمر دوباره ز یاران که رفتند کی جواب است
نگر رعنائیان گل اندام چو گنج سیم و زر دفن تراب است
سمند چرخ دایم زیر زین است خلایق را نگر پا در رکاب است
دمی بنشین که با هم راز گوئیم بیوت عالم فانی خراب است
چو گردون را نمی بینم بقائی بگیتی آنچه دیدی همچو خواب است
می توحید چون عایشه نوشید
الی یوم القیامت مست خواب است
ای همنفس خرابم دوست سینه بریان دل کبابم دوست
نوشت دوم


۵۷
قوت روحم گشته خوناب جگر
روز و شب اند رغذایم غم تست
در ازل گشتم به هجرت مبتلا
تا ابد رخ برنتابم غم تست
هر کرا مقدور قسمت داده‌اند
سرنوشت آمد خطابم غم تست
عایشه بیهوده آمد در جهان
صرف شد عمر شبایم غم تست
من کجایم کلرخ شکر لب شیرین کجاست
بلبل بیدل کجا فصل گل نسرین کجاست
موسم عیش و طرب آمد دلارامم چه شد
ساقیا مخمور عشقم باده رنگین کجاست
نوعروسان چمن در جلوه شد وقت سحر
دلبر بانی روح فزائی مهوش گلچین کجاست
من نمیدانم چه پیش آمد ترای سیم تن
عارض چون مهر و ماه و آن خط مشکین کجاست
ای کنعان چشمم تا بکی باشی نهان
در تحیر مانده ام کاین شیوه و تمکین کجاست
کرکس و زاغ وزغن بگرفته جای عندلیب
شاهباز انرا چه شد سر پنجه شاهین کجاست
عایشه تا چند نالی از جفای روزگار
لیلی و مجنون کجا شد خسرو شیرین کجاست
لایلاف قریش ای قرشیه حافظ جانت
خزان هر باد دور از سر و خرامانت
همینخواهم سرت سبز دات خوش باد جاویدان
بچینی در ریاض شادمانی گل بکامانت


۵۸
درین صندل سرای آبنوسی روز و شبا می رقیبت سرنگون با دا سمر در دوستدارت
بر اوج ماه می بینیم شعاع شمس رخسارت سواد لیلة القدر است در زلف عنبر افشات
بود آن لوح پیشانی ضیای صبح نورا از انست مشتری در پیش شمع طاق ایوات
دو چشمت در کس شهلا قراری کی دار دلا رخت چون مهر رو تابان بان حق غنچه می خندات
دو تیغ مصر و ایرانست ابروی هلال آسا چسان جلاد مشتاقان بی می هوش و پروات
دو ترک مست خون ریز یقینے قصد میدارن گروهی روز و گشتند ہلاک شهر مکان
مطیع خاتم لعل لبت ملک سلیمانس بسا چون قیصر خاقان فقیر و خاکسارات
بجا حسن روز افزون بساط خلد رضوات شکر افشان کلام طوطی طبع سخندات
گرفتارست بس خوبان بدام حد مشکینت بیک نظاره میسازند هزاران جان بقر با ت
بود در حقه گوہر مرتب شربت کوثر مریض عشق را باشد شفا از ابحیوانت
بساطین جمالت را ز آفتها خدا حافظ که فرح قوت روح است از سیب زنخدات
ازان سلطان بی پروا که بودم در تمنات
مدام عالی خواهد بحق دولت بافرما
زمین همت پیر مغان دلشاد است کمینه جرعه لطفش چو شط بغداد است
حباب دار بود کارخانه افلاک جهان و کار جهان جمله با دبر باد است
با دم مغان


۵۹

بیا د پیر مغانم بده شراب ناب که این دلالت خیرت زپیر و استادست
بشاهرۀ حقیقت ببین و سیر سلوک که بیوفائی کردون مدام معتادست
دلم چو طایر وحشی رمیده میگرید بدام زلف پری چهره ناگه افتادست
من آنزمان که بزادم ز مادر گیتی نه روز خوش همه رنج و الم مرا یادست
فراق و محنت و هجران و رنج و گریه و آه مرا ز قسمت روز ازل همین دادست
زجور گردش ایام و بیوفائی چرخ دلم گرفته ز دار خراب آبادست
چو سنگ خاره بود سینه ناخنم تیشه مرا که کوه کنی پیشه همچو فرهادست
بو دز خون جگر قوت اهل فهم وخرد فلک به مردم نادان مطیع و منقادست
بشرح راست نیاید شکایت دوران دلم ز هجر نکر سخت تر ز فولادست

اگر چه مفلس و مضطر غریب و حیرانم
رضای عاشق از دولت خدا دادست

نگارا راه و رتپارت مکش تست ادا و ناز بسیارت مکش تست
ندیدم مثلت از مه تا بماهی نگاه چشم خونخوارت مکش تست
بقد سرو و برخ مانند خورشید چو بلبل صوت گفتارت مکش تست
بقربان دهان دُرفشانت لب لعل گهربارت مکش تست


۶۰

ترنج غبغب و سیب زنخدان
شکنج زلف تا تارت مکش است
چه شورست اینکه در عالم فگندی
گل حمرای خسارت مکش است
نداری خبر ستم رسم و رسومی
روشهای ستمکارت مکش است
ندارم طاقت روز جدائی
سراسر کار و کردادت مکش است
بگفتا عایشه کای سلطان خوبان
فنون مکر و اسرارت مکش است

بتا گفتار شیرینت مکش است
نگاه چشم مشکینت مکش است
بقربان دو لعل باده نوشت
حیا و ناز و تمکنت مکش است
قدت سرو ریاض کامرانی
سواد زلف پرچینت مکش است
نگاری مدهوشی شمع شب افروز
فنون و لطف و تحسنت مکش است
بتی شکر لبی شیرین تکلم
سراسر رسم و آئینت مکش است
بگلزار رخت نظاره کردم
نسیم بوی نسرینت مکش است
چگویم شرح اوصاف جمیلت
سمنبر لون سیمینت مکش است
مشو مغرور حسن دل ربایت
طبیعتهای خود بینت مکش است
بعایشه چه بینی از حقارت
دل چون سنگ سنگینت مکش است

نگار ناز پرور


۶۱

نگار نازنینم سبزه رنگست لبش لعل و دهانش غنچه تنگست
دو ترک مست خونریزش پر آشوب خمار نرگسش از افیون و بنگست
قدش سرو ریاض کامرانی کمان ابرو و مژگانش خدنگست
تنظیم عذارش ماشاالله که رشک صورت چین و فرنگست
ز مک نظاره حسن و جمالش اگر سلطان بود آندم ملنگست
چو شد شهباز عشق او به پرواز گرفته طایر قلبم به چنگست
بدیدم چونکه گلزار رخش را مرا از خلد رضوان عار و ننگست
پریشان روزگارم همچو زلفش بسودایش فهیم و عقل دنگست
عجایب شیشه خوی پریجانه گهی در صلح آید گه بجنگست
مرا آئینه بخت نگون سار گرفته از جفای چرخ زنگست
چو قمری طوق برگردن ز الفت مرا نظاره آن شوخ شنگست
بیازم نقد جانرا در ره او که صید غمزه اش شیر و پلنگست
ببحر عشق چون گشتم شناور نه بیم جان نه بی خوف نهنگست
خرد در کوی وصفش کی برد راه بفکرش دست کوته پای لنگست
چو شمع عاش را سر تا قدم سوز دل بی رحم او دانم ز سنگست


۶۲

گلشن رویت بهار و نرگس مستت عاشق بیچاره در شور و فغان چون بلبلست
از محبت سوختم چون شمع از سر تا قدم از بتان مهر و وفا جستن خیال باطلست
سرکشید و بسته زنجیر زلف مهوشان داغ عشقش تا قیامت نقش بر لوح دلست
از فراقش گشته قوتم روز و شب خون جگر میوصالش کل کل شبرنگ همچون زهر قاتلست
ایکه میگویند بخوبان دل مبند ای عاقلان
زندگانی در جهان بی یار کردن مشکلست
از عشق تو بیقرارم ای دوست کز خویش خبر ندارم ای دوست
از زخم فراق و باد هجر دیریست که در خمارم ای دوست
چشمم دو چهار شد بروت اندره قطارام ای دوست
در دین بجای اشک سردم خوناب جگر ببارم ای دوست
بودم گل باغ عشق لیکن اندر نظر تو خارم ای دوست
گر دست دهد مرا وصالت غم هیچ دگر ندارم ای دوست
افشان برخم معطر روح زان طره مشکبارم ای دوست
عقل و خرد م ز سر برون شد چون دور از ان نگارم ای دوست
پروانه صفت بشمع رویت امید که جان سپارم ای دوست

بنام مرد [؟]


گر بر سر مو شود زبانم
اوصاف ترا شمارم ای دوست
عایشه ملول فعل خویش است
از لطف تو شرمسارم ای دوست
صبحدم از گلشن و تو کلیدن خوشست
چون حنا رخ بر کف پایتو مالیدن خوشست
از جفای خار هجرانت چو بلبل دایما
در گلستان وصالت زار نالیدن خوشست
صحن بستان با پی سر و بشرو ای روان
گلرخا از خنده بر بار خندیدن خوشست
تا بود عمر گرامی سال ماه و روز شب
طاق ابروی ترا چون ماه نو دیدن خوشست
همز دست ساقی گلچهره خورشید خذ
باده گلرنگ بسیار نوشیدن خوشست
زار و بیمارم ز هجرت جان بلب آمد مرا
ای بت نامهربان بیمار پرسیدن خوشست
همچو مرغ نیم بسمل مانده ام در دام تو
ای ستمگر از خدای خویش ترسیدن خوشست
چونکه دورم از رخت دایم چوا بر نو بهار
خون دل از فرقت ای دیده باریدن خوشست
عایشه را لب شکایت بند صبوری پیشه کن
چون بدامان قناعت پای پیچیدن خوشست
ای دوست از حکایت هجران چگویمت
از نتظار دیده گریان چگویمت
سر تا قدم چو شمع شدم محو در فراق
از شعلهای سینه بریان چگویمت


۶۴

رفتم بباغ صبحدم از بهر وصل گل
آن نوبهار حسن که مثلش بدیهریت
آن جنگ جو که هرمژه اش قصد جانکند
رفت از فراق وصل دو چشم خمار شد
روحم زسر پرین شده قالب چومشت خاک
سر تا قدم زیب بی شهر یار حسن

از ناله‌های بلبل حیران چگویمت
از شیوه‌های سروخرامان چگویمت
از فتنه‌های نرگس فتان چگویمت
از فرقت جدائی یاران چگویمت
جسم ضعیف را نبود جان چگویمت
بیدل زنغد سیب زنخدان چگویمت

عاشقان مباشید غمو مید وصل درو
از موج بحر رحمت رحمان چگویمت

بازم اندر سر هوای وصل یار افتاده است
غمزه جادوی آن بت عالمی بر هم زند
دل چو مرغ نیم بسمل می‌طپد اندر بدن
هر دو چشمم چار شد در انتظارش روز و شب
تن ضعیف و سینه مجروحست پیغامم بر
از ریاض وصل دلبر گل نچیدم هیچ گه
غرق بحر بی سروپایم نمی یابم کنار

دل سپند آسا بر آتش بیقرار افتاده است
عاشقان از تیر هجرش دلفگار افتاده است
تا بدام زلف مشکین تابدار افتاده است
چون نظر برطاق ابروی نگار افتاده است
از شعاع عارضش در دل شرار افتاده است
چونکه روز فطرتم قسمت بخار افتاده است
موج طوفان سر زمانم بیشمار افتاده است

بنگر مجنون


۶۵

نیک مخمورم بده ساقی زخمر معرفت از می دیرینه ام در سر خمار افتاده است
جرعه نوشان می توحید از جام الست بی خبر از خویشتن منصور وار افتاده است
چند نالی از غم دنیای پر مکر و فریب محنت و هجران قرین روزگار افتاده است
سر که شد وابسته زلف ربای رشک چین چون سر زلفش پریشان روزگار افتاده است
عایشه تا چند کوئی شکوه ایام را
چون تو بر خاک درش چندین هزار افتاده است
همه در زیر خاک باید رفت با دل دردناک باید رفت
از جفاهای چرخ کجرفتار هم گریبان چاک باید رفت
جگر ریش و سینه افکار همه اندوهناک باید رفت
پیر و برنا و زشت و مهرویان از سمک تا سماک باید رفت
پادشاهان و خسروان جهان خوار و زار و هلاک باید رفت
لب ببند از شکایت عایشه
گر تو خواهی که پاک باید رفت
ترحم پیشه پیغمبران ست ستم کردن رسوم کافران است
عزیز! تا توانی دل بدست آر که عرش الله قلوب مؤمنان است


۶۶

ز بد بگریز با نیکان بیامیز
بهشت عدن جای صالحانست
ز خوف ایزدی یک لحظه غافل
مباش او قاهر جسیم جانست
غضب آلوده گر بیند سلطان
ز خاک تیره کمتر بلکه زانست
رجا میدار د از لطف الهی
که بحر لطف او دایم روانست
به عین مرحمت بیند به موری
همان ساعت سلیمان زمانست
بعصایم ترحم کن الها
ترا فیض و کرم بر عاصیانست
شعله هجران به تنم در گرفت
ملک دلم سوخته تا سر گرفت
کشور خودم ستة تاراج شد
پادشه حسن چو لشکر گرفت
محو شد از یک نگهش جسم من
برقع رخ چون مه من بر گرفت
زمره جبین آن صنم سیمتین
لون رخش غنچه احمر گرفت
تاب و توان و خرد م شد ربود
نرگس مستانه چون خنجر گرفت
رشک بتان حور وشی گلبدن
مهر و مه از طلعتش انور گرفت
سرو سهی قامت رعنای من
خضر صفت جامه اخضر گرفت
ملک یمن بالله لعل لبش
روی زمین جمله مسخر گرفت

امیر یار محمد


۶۷

مهر گیاه رسته بگرد درش صبر و قرار از دل من بر گرفت
هر که شد بمبستر هجر غمش رتبه بر افلاک چون خاور گرفت
همچو زلیخا شود از سر جوان هر که ببر سرو سمنبر گرفت
شیفته شیوه شیرین او راه بیابان چو قلندر گرفت
هر که شد او چاکر پیر مغان مشرق و مغرب چو سکندر گرفت

از الم هر دو جهان رسته است
عایشه چون دامن حیدر گرفت

دل بدام طره شبرنگ یار افتاده است جان بخاک رهگذارش چون غبار افتاده است
هر که او با دوستی محمد شد از خویشتن گرد شمع عارضش پروانه وار افتاده است
نرگس شهلا رخ چون ماه و خط عنبرین غنچه لعل لبش در دست خار افتاده است
دل چوشد وابسته زلفش کجا یا بد رها زانکه بینی بر سر هر گنج مار افتاده است
عقل و هوش و فهم و ادراک خرد از سر گرفت چون مرا در سر هوای آن نگار افتاده است
آنکه او رانیست همتائی بملک انتظام ارجمندان بر درش با انکسار افتاده است
عاشق صادق نیند یشد ز خوف این ان همچو مجنون وز وحشت در کوهسار افتاده است
چند نالی از جفای چرخ و جور روزگار عاشقان دایم برنج و اضطرار افتاده است


۶۸
عایشه هرچند گنهگاری حق مع مولا
مخزن فیض و عطایش بشمار افتاده ا
دفتر عشق عجب دفتری بی پایانست
نقش این خط مستعد دل دانایانست
هر که در مکتب عشاق حروف آموزد
تا ابد در پی این مسئله سرگردانست
آنکه شد بسته زنجیر سر زلف دو تا
از ازل تا بابد شیفته جانانست
بحر عشاق طویلیست ندارد پایان
کندرین بحر همه جای در و مرجانست
غوطه زن تا بکف آری تو یکی در یتیم
زانکه غواص درین بحر جوانمردانست
دل بد لدار بده از سر و از جان بگذر
عشقبازی بجهان رابطه شیرانست
آتش عشق برافروخت جہانرا نگرفت
در سموات نگنجد بدل انسانست
عاشقی شیوه رندان حقیقت باشد
هر کر ا روز ازل داده نصیب آنست
بنده پیر مغان باش که از همت او
برسی تا بمقامی که همه خاصانست
سایل درگه او باش بهر حال که هست
که گدایان در دوست همه سلطانست
هر که یک قطره می از خم وحدت نوشید
همچو منصور ز خود بخبر و حیرانست
قطره ریز تو از مهر خود اندر دل من
معرفت را بنما لطف تو بی پایانست
کردگار عنایت تهی عایشه نگر
عاصیانرا کرمٹ دولت جاویداست

ساقی کوثر بد


۶۹
ساقی کوثر بده چندمبر هشت در ازل رندی بمن شد سرنوشت
خاک آدم چون مخمر کرده اند طینتم از باده حمرا سرشت
در پس دیوار مستی مانده ایم کس نمیداند که خوب کیسے زشت
از قضا آدم برای گندمی می نه بینی خلد رضوانرا بهشت
ز ابتدا تا انتها لیل و نهار هر چه آید نیک یا بد خواهد گذشت
در زمین خشک دهقان حاصلی بر ندارد تا در و تخمی نکشت
جز رضای حق نجوئی عایشه
پیش از ان کز خاک تو سازند خشت
ای ستمگر دست من در دامنت کر بمیرم خون من بگردنت
من نمیدانم چرای سنگدل التفاتی نیست هرگز با منت
کی بگیرم در برت همچون رباب تا شوم آسوده چون پیرهنت
دوش گفتی میدهم کامت ولی گنگ بادا هر که او شد رهزنت
صم و بکم باد همش بر زبان کور بادا هر که باشد دشمنت
عایشه خواهد بقایت هر زمان
هم مدد بادا امام ضامنت


۷۰

بیا بیا که مرا با تو آشنائیهاست
دلم مدام خراب از غم جدائیهاست

خمار صد شبه دارم شرابخانه کجاست
بگو برای خدا این چه انتظاریهاست

فتاده‌ام به بلائی که شرح نتوان کرد
رضا به مرگ خودم این چه زندگانیهاست

مرا که یک نفس از عمر بی‌تو میگذرد
اگرچه خلد برینست بیقراریهاست

وگر بتیغ زنی سینه را سپر سازم
که سر بریدن عشاق مهربانیهاست

مرا که زلف تو چون طوق گردنست ای شوخ
زبندگیت چوقمری نگر نشانیهاست

تو در تکبر حسن و چو بلبل عشاقست
زخار هجر تواند رفغان و زاریهاست

بتیز غمزه مرا کشته خاک میسپرد
بره فکندن مقتول شرمساریهاست

اگر بتربت من بگذری پس از صد سال
لعات ز قدومست شادمانیهاست

ملک تنا و حشم آرزوست
دلبر نازک بدنم آرزوست

نرگس مخمور ورخ مهر و ماه
لب چو عقیق یمنم آرزوست

شیوه شیرین و عذار ملیح
حسن جن در حسنم آرزوست

راحت جان مرهم دلهای ریش
زلف شکن در شکنم آرزوست

حقه پر گوهر و آب حیات
بوسه کز زان دهنم آرزوست

از کوف


۷۱

هم ز کف ساقی خورشید رو باده به صحن چمنم آرزوست
جشن گل و سبزه و آب روان بلبل شیرین سخنم آرزوست
بزم محبان و شب ماهتاب ماه وشی سیم تنم آرزوست
ناله چو یعقوب زغم از فراق یوسف گل پیرهنم آرزوست

مرغ دل عایشه شد سوی هند
طوطی شکر شکنم آرزوست

دوش دیدم ماه من با شیوهٔ موزون گذشت سیل اشکی از دو چشمم چون دجله جیحون گذشت
در تمنای وصالش بیقرارم روز و شب ای دریغا نو بهار حسن او را فزون گذشت
در نگارستان چین نقشی نباشد چون رخش هر که او مهرش ندید قامت چو مجنون گذشت
هر یکی در خرمن حسنش چو یوسف خوشه چین بیوصالش عمر من بیهوده بیضمون گذشت
جام می پرکن بیاد ساقی کوثر بده ساقیا لعلت باوقات باده گلگون گذشت
گل بکام دل نچید کس ز باغ روزگار باغبانان فلک آخر دل پر خون گذشت
دل بمال و جاه دنیا بستن است فکر غلط حشمت و جاه سلیمان خنجر قارون گذشت
چرخ کجرفتار را هرگز نمی بینم ثبات کار دنیا سربسر افسانه و افسون گذشت
دردمندم مستمندم ای طبیب مهربان حکمت لقمان جالینوس و افلاطون گذشت


۷۲

هر جفائی که رسد از دست آن عین عطاست خوش بحال آن کسی عاقبت آن کند
ای ستمگر رحم کن بجان خود بر حال من
تیره عیشت نکرده از گردون گذشت

اگر هر چند نالم از فراقت شود هر دم فزونتر اشتیاقت
و گر چون ابر نیسان اشک بارم زلوح دل نخواهد رفت داغت
زتاب آتش روز جدائی زمرغان هوا جویم سراغت
همیخواهم در این ایام فرقت چو بلبل همچو گل سینم بباغت
وصال دوست میخواهم الها نمیدانی که طاقتم گشته طاقت

بجو عایشه خالق را شب و روز
برون کن فکر باطل از دماغت

عقل مدهوشم فرهج ان شیرین پسر رفت کند از نظر چون گنج من گنج و گهر رفت و کند
در تمنای وصالش صرف کردم روزگار بانگ نازنینی لب شکر رفت و کند
آن پری پیکر که سر تا پا بود چون کان قند هم شیرینی چو نخل نیشکر رفت و کند
جان نثار مقدمش کردم چو خاک ره ولیک همچو باد صبح هنگام سحر رفت و گذشت
روز عیشم شام شد اندر فراقش داد داد چون کنم وا حسر تا آن دل مجر رفت و کند

چون بدیدم


۷۳

چون بدیدم حسن روز افزون آن شکرو دهان فهم و ادراک خرد عقلت ز سر رفت و گذشت
در هوای صید مرغ وصل آن شیرین زبان شاهباز نه فلک بی بال و پر رفت و گذشت
فرش راهش دیده کردم التفاتی می نکرد از من بیدل ستمگر بی خبر رفت و گذشت
طوطی شکر شکن جان بلبل شیرین سخن همچو طاوس چنان آن جلوه گر رفت و گذشت
از فراق عارض آن دلبر حور لقا صد هزاران همچو من خونین جگر رفت و گذشت
خواستم یک جرعه نوشم زجام زرنگار ساقی دوران چو باد بحر و بر رفت و گذشت
هر کرا در دل نباشد سوز عشق آن نگار در پی آب علف چون گاو خر رفت و گذشت
پیر برنا زشت زیبا جمله رفتند از نظر ماه کنعان یوسف زرین کمر رفت و گذشت
ای دریغا کامران کامکاران جهان از دیار عمر چون شمس و قمر رفت و گذشت
ای دل از دغلکی تاکی همی نالی خموش شکوه تا چند خسروان نامور رفت و گذشت

علیشا تا بتوانی در ثنای حق بکوش
آنکه غافل شد از و چون کور و کر رفت و گذشت

سوختم در نار هجران یا محمد الغیاث گشته ام خاطر پریشان یا محمد الغیاث
دوز بود کر شبی واج مرا بخشی سحر از عنایت شاه شاهان یا محمد الغیاث
یک تبسم کرد لعل در فشان در چمن در زمان شد غنچه خندان یا محمد الغیاث


۷۲
گیسوی مشکین سمش در گلستان جان و دل
شد گلستان رشک افشان یا محمد الغیاث
کی زباغ وصلت ای شاهنشه عالیجناب
محسن چینم گل بدامان یا محمد الغیاث
عقده از هر چند که افتادست بکا رعاصیم
ست الطفت مشکل آسان یا محمد الغیاث
خون ز دیده اشکبارم یا محمد الغیاث
غیر عشقت نیست کارم یا محمد الغیاث
در چه زندان غم افتاده ام دستم بگیر
طاقت هجران ندارم یا محمد الغیاث
در ره وصل تو چشمم چار شد سلطان دین
روز و شب در انتظارم یا محمد الغیاث
غرق اشتیاقم در لطفم کن عطا
از محبت بیقرارم یا محمد الغیاث
دین الطاف بکشا بر من عاصی نگر
مست جرم مشیمارم یا محمد الغیاث
سید عالی نسب ای مهتر قوم عرب
از کرم امیدوارم یا محمد الغیاث
عمر خود کردم تلف بیهوده در لهو و لعب
از ندامت شرمسارم یا محمد الغیاث
مضطر و محبوس و مسکین نیست غمخوارم کسی
سینه ریش و دلفگارم یا محمد الغیاث
بر درت افتاده چون خاکم نظر کن از کرم
مخفی و هم آشکارم یا محمد الغیاث
بحر دل از غم بطغیانست چون موج الشمین
جز تو نبود غمگسارم یا محمد الغیاث
تشنه لب افتاده ام اندر بیابان فراق
جرعه امیدوارم یا محمد الغیاث
دردمندم


۷۵

دردمندم مستمندم ای طبیب مهربان
چشم بر لطف تو دارم یا محمد الغیاث

طالع شوریده با من در غضب میکند
روح پاکت باد یارم یا محمد الغیاث

غوطه خوردم در محیط بیکران نبود کنار
لطف تو بخشد کنارم یا محمد الغیاث

در ازل شد سرنوشتم محنت و رنج و فراق
تا قیامت سوگوارم یا محمد الغیاث

چند نالم از جفای چرخ و جور روزگار
بس پریشان روزگارم یا محمد الغیاث

جان من بادا فدای آل و اولادت همه
هم محب چار یارم یا محمد الغیاث

جرمم ار هر چند منیکنجد بمیزان عمل
هست بدینت افتخارم یا محمد الغیاث

عایشه خواهد بگر حضرت خیر النسا
خیر بادا ختم کارم یا محمد الغیاث

از جور دهر دون همه فریاد یا مغیث
وز گردشات چرخ فلک داد یا مغیث

صد حیف و صد دریغ که بیهوده شد تلف
عمر عزیز من همه برباد یا مغیث

نگذشته یک دقیقه بر ما بخرمی
شادم نشد گهی دل ناشاد یا مغیث

این داغ آتشین که مر ا هست بر جگر
صد پاره کرد سینه فولاد یا مغیث

شیرین بکام خسرو خود بود روز و شب
داغ فراق بر دل فرهاد یا مغیث

این دهر را چو نیست بقائی بجز فریب
لعنت بمکر و حیله او باد یا مغیث


۷۶
افتاده‌ام بدام فراق و جب زندام
از حبس و قید او کنم آزاد یا مغیث

در زیر زلف خال محبت نهاده چون
قیدم بدام و دانه صیاد یا مغیث

عایشه را ز لطف بفیض اندررسان
بالمصطفی و آله الامجاد یا مغیث

ایدل مرو بشیوۀ شیطان عبث عبث
غافل مشو ز طاعت رحمان عبث عبث

قلب و لسان خویش نگهدار از شرک پاک
بر خود مپوش جامه عصیان عبث عبث

عهدی که بسته‌ای ز الست بربکم
از قول خود مباش پشیمان عبث عبث

تخمی که کشته در وی بی شک فبات
رو شخم بد مکار تو دهقان عبث عبث

هر یک نفس که میرود انرا می‌عزیز
چون تاج و تخت و قیصر و خاقان عبث عبث

با هر کسی فراخور قسمت حواله شد
هرگز مکن شکایت دوران عبث عبث

عایشه درد عشق به درمان گذاشتهاست
دیگر مرو تو در پی درمان عبث عبث

پله‌ام بسیار تنگ است یا محمد الغیاث
بخت بد با من بجنگ است یا محمد الغیاث

صورت بی‌سایه گیتی می‌گدازد ذره مرا
پس عجایب شوخ و شنگ است یا محمد الغیاث

تا شدیم بسته غمهای ایام و فلک
تیره قلبم همچو سنگ است یا محمد الغیاث

با زمان


۷۷

هر زمان و ساعتم فریادرس یا ذوالعطا تا حصان بر آب و رنگست یا محمد الغیاث
مضطر و خاطر پریشانم زجور روزگار هم بدرگاه تو ننگست یا محمد الغیاث
اوفتادم در محیط بیکران دستم بگیر بیم جان خوف نهنگست یا محمد الغیاث
در بیابان تفکر مانده فردان مسکین پیشه شیر و پلنگست یا محمد الغیاث
مانده ام راجل سفر در پیش و منزل در بعید اسب کجت و برک لنگست یا محمد الغیاث
عایشه در اشتیاق وصل انعلد الجنا
روز و شبت و ملنگست یا محمد الغیاث

بیار باده که امروز پر نسیم زجاج که غیر باده ندارد مریض عشق علاج
خدا چو صورت زیبای دلفریب تو است بیک کرشمه ز خورشید می ستانی باج
سحر چو خسرو خاور نقاب بردارد بیک نظاره حسن تو میشود محتاج
اشعه خجالت به مهر و ماه رسید زکوۀ زلف تو بر فرق خسروان شد تاج
اگر بعین عنایت نظر کنی من شبی چو دار محبان ضیا کنی چو سراج
بیم بوسه ز لعل لبت اگر یابم دهم مملکت قاف و قیروان بخراج
باستان درت دست هر که از برسد
کمینه بنده ات عایشه را نخوانی کاج


۷۸
مست جام محبتم چه علاج قید در دام الفتم چه علاج
رندی و عاشقی و هجر و فراق آمد از رو فطرت چه علاج
سر ز پا باز بر نمی یابم غرقه در بحر حیرتم چه علاج
مرغ دل شد بدام حسنتان حبس زندان غربتم چه علاج
چون بر نمی شود کامم عبث است جمله محتم چه علاج
چرخ عایشه را شدست قریب
روز و شب مشقتم چه علاج
ای عزیز ار تو هستی نکته سنج هر چه ناصح گویدت از وی مرنج
راستی تلخیست در ظاهر چو زهر چون خلاص اند ما ز تو بهیچ گنج
مستم از سودای عشقت بی فراق نیست پی وای می افیون بنگ
هر زمان نالم ز فرط اشتیاق سوختم در نار هجران پنج
کردگار الطف کن بر عایشه
هم بحق چار یار و هفت و پنج
دلا مدام موئد شو از برای قدح ز روی صدق ندکر شو از برای قدح
پش شمع وصالش تو همچو پروانه نثار کن دل و جان تو در هوای قدح

نوشتیم


۷۹

بنوش در قدح لطف باده عرفان فزون ز حد و عدس نیل انتمای قدح
زبان خامه مقاصد شود ز اوصافش که مهر و ماه ندارند انجلامی قدح
اگرچه هر سر مو بر بدن زبان گردد بشرح خامه توان کی کند شنای قدح
مرا که طینت روز ازل سرشته اوست تراب تربت من گشته آشنای قدح
هزار جان گرامی نبی کر عایشه
فدای آن ید پاکی که کرد بنای قدح
نفس اماره ما را بصلاح آور از فضل و کرم یا فتاح
جز تو مامول نداریم بکس فیض تو قوت جان ارواح
عاجز و مضطرب و حیرانم شام هجران مرا کن تو صباح
قفل بسته بکشا از کارم لطف و انعام تو باشد مفتاح
راه گم کرده ام اندر شب داج جمله را فضل تو باشد مصباح
گرچه افتاده بگرداب غمم شیوه فضل و عطای تو نجاح
حاصلی نیست مرا کیسه تهی نه صلاحم نه حرام و نه مباح
عایشه منتظر احسانست
غیر مامول تو اش نیست فلاح


۸۰
دل برده زین عارض زیبای پری بیخود شدم از دست ادای پری
نبود چو رخش تازه گلی در چمن دی شد سرو خجل از قد و بالای پری
مسرورم و مغرور که بشکفته عجاب در باغ دلم نرگس شهلای پری
مرغ دلم افتاده بدام سر زلفش بسمل شدم از تیغ جفاهای پری
هر لحظه پریشان کندم کاکل مشکین عمرم همه بگذشت بتمنای پری
گر دست دهد آن شه رقم سعادت مالم رخ خود را بکف پای پری
هم باطن و هم ظاهر و مخفی و هویدا در سر بودم مایه سودای پری
هرچند که کنم وصف با وصاف نگنجه سرتا بقم قامت رعنای پری

اندر طلب وصل تو عالیث شب و روز
مجنون صفت ست ناله و شیدای پری

دل برده زمن نرگس فتان پری از جان شده ام بنده فرمان پری
خون شد جگر از حسرت آنشیوه شیرین کز غمزه زند ناوک مژگان پری
فرح دل و جان باشد فرخنده زمانی یک جرعه ازان چاه زنخدان پری
گر دست دهد خرمی ساعتی میشوم یک بوسه ازان لعل بدخشان پری
افتاده بدام سر زلف تو هزاران چون عالیث در محنت حیران پری

التماس


۸۱

افسوس که بی وصل تو عمرم بسر آمد
جان بر لبم از حسرت ای لب شکر آمد
در گلشن چشم نبود جز گل رویت
در باغ دلم سرو قدت جلوه گر آمد
پروانه صفت شمع رخت بال و پرم سوخت
در مجلس خوبان چو تو رشک قمر آمد
از فرقت و هجران تو ای مونس جانم
از دیده سرشکم همه خون جگر آمد
در باغ چو رفتم تماشای گلستان
گل بی رخ تو خار مرا در نظر آمد
خورشید جهانتاب ز رخ پرده فگند
فریاد ز احباب ز اغیار برآمد
قربان کنم جان و دل خویش دمادم
گر بشنوم این مژده که شیرین پسر آمد
نومید شدن از کرم دوست بعید است
الهام دعایش بوقت سحر آمد

دیوانه برو که مست آمد
وان مست می الست آمد
گلزار رخش بهار رضوان
شکر لب می پرست آمد
آن رشک بتان خطه چین
اسباب طرب بدست آمد
این مژده نسیم صبح آورد
کان صفدر صف شکن بدست آمد
افروخته رخ چو ماه کنعان
صنعان کش بت پرست آمد
چون خامه قضا نوشت از آنرو
هر چیز که رفت پست آمد


۸۲
عایشه زمین شاهد دین
تیری که ش ز شست آمد
ساقی وحدت چو می اندرخم وحدت شارب مستانه را فارغ ز ننگ بند
همچو قمری طوق بر گردن فکنده بنده وا خود بود مختار گر میخواندم ور رد کند
ساقیا مخمور عشقم لطف باش چره زان می گلگون بیکدم از خودم خودکن
بلبلان اندر چمن مستند و جان اندری بو ز جام همدم مست از می سرمدکندی
فصل گل آمد بجوش عندلیبان سرخو نوعروسان چمن وصف رخ احمد کند
با فریب رنگ بویی می پرتوان شد غره پیر دوران خویشرا چون بچه امرد کند
مجرمم هر چند لین همت پیر مغان چشم دارم بر در میخانه ام مرقد کند
عایشه چون آه دود آلود از دل کشر
جامه کروبیان عرش را اسود
صبحدم مرغ چمن بوستان یاد کرد کین چنین کی ای چرخ فلک بنیاد کرد
جز خرابی عادت این بوفا نبود دگر افسر و تخت سلیمانر احسان باد
دوش مینالید بلبل در سحری گفت این کی تواند از وصل گل اور خاطر خود شادرد
سینه ام سنگ ملامت شد نمیدانم چرا ناختم شد تیشه کنداشته چون با دکرد
م تودارم


۸۳

عمر خود کردم تلف در ناله و شور و فغان
در ازل استاد فطرت غمم در این شاد کرد
با تفضل حق قرینش آنکه از دام جفا
خاص از بهر خدا مرغ دلم آزاد کرد

عایشه در که سلطان حی لا یموت
بلبل آسا از جفای خار هجران داد کرد

همه عالم خراب خواهد شد
همه دلها کباب خواهد شد
هر یکی از فراق دلبر خویش
روز و شب در عذاب خواهد شد
پادشاهان و سروران جهان
همه مشت تراب خواهد شد
شب نشینان بارگاه جلال
تا قیامت بخواب خواهد شد
بر زبان هم ز مهر خاموشی
هر یکی را خطاب خواهد شد
وین عمارات زرنگار ترا
باطل همچون حباب خواهد شد
زیر این نه رواق فیروزه
جگر سنگ آب خواهد شد
از جفاهای چرخ بوقلمون
همه در اضطراب خواهد شد

عایشه خویش را ملول مدار
فضل حق بی حساب خواهد شد

بآفتاب جمالت جهان منور شد
ز بوی صبح وصالت چمن معطر شد


۸۴

که دین است چنین صنع عجایب را
بگر دماه وطن گاه سنبل تر شد
هر آنکه کشته تیر نگاه او گردید
نه شبهه ایست که آنکس شهید اکبر شد
هزار جان گرامی فدای آن عارض
بیک لطافت او عالمی مسخر شد
بخنده چون بکشائی لبانی سراظهار
گلاب از خجلت بخوی خود تر شد
مسیح بنده لعل گهر فشان تو باد
تراکه یوسف مصری غلام چاکر شد
چو حبت تو بگزیدم همیشه خوشحالم
هزار شکر که این دولتم میسر شد
گر این نداشنوم سر رسد بافلاکم
که عایشه سک کوی شفیع محشر شد
سحر از بوستان جیبی صال یار می آید
سمند در تماشای گل و گلزار می آید
گروهی سر از وحدت بی ره غفلت ند
درین حیرت یکی مست یکی هشیار می‌آید
دوگیسوی معنبر چون سواد لیلة القدرت
ز هجرش از دو چشم اشک گوهر بار می آید
نوید وصل جانان طایر فرخنده پی آورد
که آن سلطان حسن شیخ شیرین کار می‌آید
ابوبکر و عمر عثمان علی هستند و مردان
ز قاف تا قاف و قیران پا بوس این چار می آید
ز باد آب بشنو نعره‌های بی تحاشا را
زبان گویا به مدح حیدر کرار می آید
اگر من خنده بگذاری شونومید عایشه
ترا فیض از جناب احمد مختار می آید


۸۵

رفتم بباغ وصل بچینم گل مراد
بلبل بناله آمد و میگفت داد دا

عمر عزیز صرف نمودم درین ریاض
امروز رایگان گل من میبرد ساد

دست طمع ز دامن گل باز داشتم
گفتم که نیست شرط مروّت بود فساد

اوقات خویش صرف برای وصال کرد
امروز خامشی بدم بهتر از جهاد

با یار دیگری نتوان آشنا شدن
قانع بشو بقسمت خود هر چه باد باد

ای نونهال عیش بستان کیستی
وین نوبهار حسن ترا آفتی مباد

ایکبک خوشخرام که خوش میروی بناز
هرگز دگر ز مادر گیتی چنین نزاد

وز باد صبح گل بشنید و بخنده گفت
مثل تو ایصنم ندید هیچکس بیاد

گر یکنظر بمن میکنی از راه مرحمت
کسری زشان تو نبود ای پری نژاد

خال تو دانه زلفتو دام بلای جان
مرغ دلم بدام سر زلفت اوفتاد

دل مبتلای ماه وشان شد از ان زمان
خشت و گل زمانه چو معماری بنهاد

وین کاخ زرنگار بقا با کسی نکرد
بر باد داد تاج فریدون و کیقباد

یارب چگویم از ستم و جور روزگار
گردون مراد عایشه را هیچگه نداد

ساقی بیار باده که شاه جهان رسید
سر تا ز افتخار بهفت آسمان کشید


۸۹

حمد و سپاس کز مدد بخت کارساز امروز وقت عشرت پیراجون سید
شادند اہل علوی و سفلی ازین سرور کان شہسوار عرصہ کون مکان رسید
صف بسته شکر مژده در راه انتظار سلطان هفت کشور کیتی ستان رسید
آراستند بزم محبان صحن باغ چون ساعت خجسته و فرخ زمان رسید
وقت بهار ساغر و مینا زکف منه جوش و خروش بلبل شیرین بیان رسید
سرو همچو خضر جامه خضریه گرفت نرگس در انتظار که رشک بتان رسید
آب روان و سبزه و روی نگار هم روحانیان خاص چو حور جنان رسید
در کوی دوست حامد و زاہد بزور اه رند از سر نیاز بکنج مستان رسید
مینوش و غم مخور تو غنیمت شمار عمری بگذشت بهار و موسم باد خزان رسید
کی باشد آنزمان که کنم جان خود نثار زین مژده انکه مهدی صاحبقران رسید
یوسف ز قعر چاه برآمد عزیز شد بعد از فراق با پدر مهربان رسید
شد فصل اعتدال و چمن سایه پرورست هنگام عیش و خرمی دوستان رسید
عایشه شاد باش که انجام روزگار
هر کس که غم کشید بدلالا مان رسید
جانا غم هجر تو مرا خون جگر کرد ایام مرا مین ز شب تیره بتر کرد


٨٧

گم کرده بصحرای عدم وادی مقصود
مردان خدا بر من بیچاره نظر کرد
خون شد دلم از غمزه آن نرگس جادو
چون بحر خروشیده و از دیده گهر کرد
من خاک در پیر مغانم بحقیقت
کین شام مرا از کرم خویش سحر کرد
از دست بدر رفته وجود من مسکین
عیسی نفسی بر من دل خسته گذر کرد

جوید مدد عایشه ز انفاس مسیحی
آنانکه میکند بنظر خاک چو زر کرد

ای عزیز از خدا خواهم مدامت ایجنید
در میان مجلس مستان تو باشی سرسبند
زیر زلفت دانه نهاد صیاد ازل
مرغ دل خود را بدام حلقه زلفت فگند
کشته ات نیست بر من عطا کن یکره
بر در ارباب صاحب ہمت آید مستمند
در محبان میگریزی می نشینی با رقیب
مینماید این سخن در نزد عاقل ناپسند
بیوفائی میکنی خوفی نداری از خدا
سوختم بر آتش سودای عشقت چون سپند
چند روزی در جهان بهر تماشایم
دل برین دنیای دون هرگز نه بند د هوشمند

برندارم دل ز مهرت گلرخی نامهربان
چون قلم عایشه را جورت کند از بند بند

خورشید حسن دوست چو زیر نقاب شد
مرغ دلم بر آتش هجران کباب شد


۸۸

جسم گداخت نار فراق ستمگری وز فرط اشتیاق چو سیماب آب شد
عشق از کجا وجود ضعیف من از کجا وین مشت خاک بین که چنان عذاب شد
رنج و فراق و محنت ایام و درد عشق روز الست با من بیدل خطاب شد
آنمه لقای سیمتن دلربای من با من ندانم از چه سبب بی‌عتاب شد
لیلی وشی که ثانی او در زمانه نیست مجنون صفت فریفته‌اش شیخ و شاب شد
سرو چمان من چو خرامد ببوستان گل محو شد ز خجلت و نرگس بخواب شد
بنشست عرق بچهرۂ چون شبنم روی گل وز خوی دوست شیشۂ ما پر گلاب شد
عایشه حبس گشته بماندم بدام عشق
زنجیر زلف یار چو در پیچ و تاب شد
روزی که بود دلبر من هیچکس نبود چنگ محبتش دل این خسته زار بود
محبوب دلربا چو زرخ پرده برگرفت انس و ملک زحیرت او فت در سجود
چشمم بخواب رفت و گلستان حودش گل دیدم ز خواب جستم و هیچش اثر نبود
من خط بندگی بوی آنروز داده‌ام در دست منشیان قضا چونکه طغر بود
سلطان هفت کشور عالیجناب من میدارم از تو فیض طلب فایض الجود
ای شهریار حسن خدا باد یاورت خواهم که کور باد ترا دیدۂ حسود


۸۹
و ز گردش زمانه خدا با حفظت
حسن جمیل تو که فزونست در فرود
مستغرقست عایشه در بحر اضطراب
دستش بگیر و ز کرم خویش یا ودود
نگار نازنین من چشم خونفشان دارد
اشارۀ تیغ ابرویش بقصد بیدلان دارد
ز رشک عارضش خورشید بخلت دایم
لعلش مسخر عالمی از انس و جان دارد
عجایب صورت زیبا قراری برده از دلها
نمیدانم چه افسونست که این شیرین زبان دارد
قدش چون نخل طوبی بی بدیل است طاق ابرو
بدام زلف مشکینش بسی پیر و جوان دارد
بالحان و تکلم عندلیب خلد رضوانست
نزاکت همچو برگ گل دهان در فشان دارد
ز قاف و قیروان سلطان حبش باج میگیرد
هزاران جان دم و چاکر چو جمشید و کیان دارد
تبی الطاف بی پایان که دارد آنشۀ خوبان
زمین طالع فرخ فلک اندر عنان دارد
نیمی از سر کویش وزیده عقل و هوشم برد
سلیمان جاه عیسی دم مکان در لامکان دارد
شبی در خواب میدیدم جمال عالم آرایش
مبارکباد تعبیرش حیات جاودان دارد
بتی شکر لب گلرخ بحسن خویش مغرورست
چه پروای منی آواره بیخانمان دارد
چو شمع از فرق تا پا سوختم رحمی نکرد بر من
ندانم این ستمگر چون دل نامهربان دارد
گرفت چون خسرو خاور همه روی زمین
با اقبال عدو مالش ملایک پاسبان دارد


۹۰

کنار آب و پای سرو جام می دلبری مزیدش با د این دولت که کشتی درخستان دارد
ز شربت خانه وصلش کونم بخش آبی که غم فرقتش در سینه ما را نگران دارد
بیا جانا بده ساغر بیاد ساقی کوثر علی شیر خدا حیدر که لطف بیکران دارد
بصورت خانچه ین نسبت تصویر میخی مخفی معاذ الله زهی حسن که آن رشک بتان دارد
زبان خامه عاجز مانده در وصف جمیل اگر هرچند کنم وصفش نه تقریر بیان دارد
رخ محجوب با چشم زلیخا می توان دیدن نه تاب وصل یوسف دیده مصریان دارد
بگفتم ای پی پیکر غریب خویش را بنگر بترس از آه مظلومان که در سینه فغان دارد
بوصلت شاد کن جانا و یا جانم بستان زود عجب محبوب بی پروا نه پروا از بدان دارد
غریق بحر هجرانم ترا از پا و امید دانم که این یاس بی پایان هلاک بیم جان دارد
چو مرغ نیم بسمل میطپد در سینه دل دایم که گنجایش نگران در زمین و آسمان دارد
شه محمود دین پرور سلاطین پیش گدائی نباشد چرخ گردون سکه صاحبقران دارد
بحق سرور مرسل که قرآن شد بر او نازل خدایش در امان از فتنه آخر زمان دارد
بحق حیدر صفدر که او کنده در خیبر ورا ایزد مظفر بر جمیع دشمنان دارد
شب قدریست طی شد نامه فرقت بحمدالله دعا کردم من آمین جمله کروبیان دارد
خدیوا نی که سر بر طارم افلاک می ساید چنین حشمت گدایان در پیر مغان دارد
سودای


۹۱
بسودای رخش عایشه میسوزار حان
ز هجر وصل آن دلبر بسر شور و فغانم
صنما بیو مرا طاقت گفتار نماند
بی رخت روشنی چشم گهربار نماند
گلشن روی توام چون شده غایب از نظر
گلستان جهان در نظرم گلزار نماند
چمن دهر که با مرده روان بخشد باز
چشم بر هم زدم واین گل و گلزار نماند
سفله پرور شده گردون چه کنم واویلا
اهل دانش همه را رتبه و مقدار نماند
از سمک تا بسما نیست چو لعل لب تو
خرد و بینان همه رفتند و خریدار نماند
بشنو ای دوست که دل با تو سخن میگوید
عمر بیهوده گذشت صحبت دلدار نماند
صبحدم مرغ چمن گریه کنان مینالید
خار و گل گشته هم آغوشش و یارا نماند
زد چو منصور انا الحق بتن ائی صال
جانفدا کرد ولیکن رسن و دار نماند
چند از دست فلک شکوه ز اقا میکند
دوست بسیار ولی محرم اسرار نماند
عمر خود صرف بتان کردم ولیکن عبث
ای دریغا بجهان یار وفادار نماند
شاعران رفته و عایشه تو هم خواهی رفت
حافظ و مولوی و سعدی عطار نماند
مرا تا در نظر هر دم خیال یار می آید
سرشک از دیده چون جیحون رخسار شما می آید