{"book": "adl0125", "page": 1, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0125", "page": 2, "text": "ہوالعزیز\nحسب الفرمان شهریار گردون مدار حضرت\nضیاء الملة و الدین امیر ابن امیر امیر عبدالرحمن خان خلد اللہ ملکہ و\nسلطانہ رساله حیرت افزا ترجمہ رساله علم کیمیا که بامر همایون نگار والا\nاز زبان انگریزی بفارسی ترجمه نموده اند در مطبع دار السلطنه کابل\nبسعی و اهتمام خادم فدوی کل محمد خان مهتمم مطبعه طبع\nرسید ۱۳۱۵\nہو المستعان"}
{"book": "adl0125", "page": 3, "text": "۲\nبسم الله الرحمن الرحیم\nحمد بیحد و ثنای بیعد مر صانعی را سزد که هیچیک از\nاز مکنونات و حیوانات نباتات و جمادات از\nقدرت کامله اش خالی نیست و در هر\nجهت از تحت الثری تا فوق السما اشکال\nصنعت آن صانع بیچون در دل هر ذره و هر\nقطره اوضاع جداگانه و اشکال مختلف انشا\nیا"}
{"book": "adl0125", "page": 4, "text": "۳\n\nپروملوپس کسی را نیر و نیست که در کارش\nحجتی انگیزد و در قدرت کاملہ اش دلیلی\nاز خامہ ریزد ـ و نعت برسول خاتم النبیین\nصلی الله علیه وعلی آله واصحابہ اجمعین که مارا\nاز عقائد ایمان راه نیک و درست هدایت\nفرموده بشاهراه نجات رسانده اما بعد\nبر ضمیر منیر دانشوران با تدبیر مخفی نماند که رسالۀ\nحیرت افزا ترجمه رساله علم کیمیا بموجب فرمان\nقضا جریان شهر یار عادل کامکار کامل\nآئین همایون بخت جم عطا گران شیرین گو\nتلخ شنو عفو کار جرم در وامیر ابن الامیر"}
{"book": "adl0125", "page": 5, "text": "امیرالمومنان امیر عبدالرحمن خان\nجاهد غازی مالک ممالک چهار دانگ\nافغانستان خلد الله ملکه و سلطانه این هیچمدان\nغلام غلامان کمترین سیف الدین بابری\nجهت تسهیل و تدریس فواید خواص و عوام\nبزبان درّرفشان فارسی ترجمه نمود امید\nاز نکته چینیان و باریک بنیان سخن آنکه اگر\nسهو و خطای رفته باشد بذیل عفو بپوشند\nو در اصلاح کوشند اتمام رساله هذا یوم شنبه\nبیست و ششم شهر شعبان المعظم سنه ۱۳۱۲ هجری\nاول رساله علم کیمیا"}
{"book": "adl0125", "page": 6, "text": "۵\nدر بیان آتش و هوا و آب و خاک از این\nهر چهار چیز ها شما بخوبی واقف هستید مگر از\nوسیله علم کیفیت ها نونواز آنها معلوم خواهد شد\nهمین چهار اشیا ها بدنیا هر طرف رو بروی شما\nموجود اند و شما دیده میتوانید و تصدیق کرده\nمیتوانید پس همین را تجربه می نامند بدنیا هر طرف\nکه حادثه میگذرد حال آنها از روی تجربه\nمعلوم میشود یا از روی مشاهده اگر خود خان\nکنیم و دگیر سرانشان بدهیم که بوقت سوختن آتش\nچه میشود ـ آتش بمدد هوا بچه طور میسوزد و درختها\nو نهال ها از امداد هوا بچه قسم پرورش یافته"}
{"book": "adl0125", "page": 7, "text": "۶\nکلان میشوند یا آب از کدام کدام شیار مرکب است\nو از زمین کدام کدام اشیاء می برآید یا برا\nمیتواند پس این همه متعلق بعلم کیمیا اند حالا در\nباب این مضامین دلچسپ چند حرفها بیان\nمینمایم در ابتدای رساله بیان کرده شده است\nکه ثهوس یعنی منجمد مایع یعنی انگین گاس یعنی\nبخار زمین که بر سر آن شما ایستاده اید ثهوس است\nو آب که بر سطح زمین جاریست آن مایع است\nو هوا که بدنیا جاریست گاس است خواص\nعام خاک و هوا و آب بشما معلوم شد مگر حالا\nچند کیفیت های نو بیان می کنم یعنی نشان میدهم"}
{"book": "adl0125", "page": 8, "text": "۷\nکه آنها از کدام کدام اشیا مرکب اند اجزای مفرد آنها را بکدام قسم جدا کرده میتوانید مگر احوال این سه چیز را در ثانی بیان میکنم اول بیان آتش را میکنم که احوال او بسیارتر بشما معلوم نیست\nاول آتش\nدویم وقتیکه شمع میسوزد چه میشود یک شمع مومی یا چربی روشن کنید و ملاحظه کنید شمع هر آنقدر که میسوزد موم شمع بیرون و پلیته در درون هر دو غائب شده میروند وقتیکه کل شمع سوخت و موم و پلیته او هر قدر که بود آیا غائب شد اول نشان بدهید که موم شمع کجا رفت بجواب"}
{"book": "adl0125", "page": 9, "text": "^\nخواهید گفت که سوخت و حالا نظر نمی آید\nآیا او معدوم شده نشده بلکه از نظر شما مقدم\nگذشته خیال کنید از جایکه ریل گاڈی\nروانه میشود و بهر از نظر غائب میشود که\nاورا باز شما دیده نمی توانید مگر گاهی بخیال نخواهم\nآوردید که او معدوم شده بلکه تصور خواهید\nکردید که اگر چه از نظر غائب شده مگر جای\nبه تیزی و سرعت دویده میرود یک دیگر\nمثال میدهم در یک پیاله چای گرم انداخته\nدر یک تکه قند هم بیندازید او بد و سه دقیقه\nاز نظر غائب خواهد شد آیا قند معدوم شد نه\nهرگز"}
{"book": "adl0125", "page": 10, "text": "۹\nهرگز منعدم نشده بلکه در چای مخلوط شد چراکه چای\nاول تلخ بود و حالا شیرین شد همین طور سراغ\nشمع مومی را هم باید کرد که او کجا رفت\nتجربه اوّل\nسراغ پلیته و موم سوخته را بکنید یک شمع را در یک\nبوتل دهن تنگ مانده روشن کنید\nبعد از دو سه دقیقه شعله شمع کمزور کمزور شده و بعد از\nچند دقیقه گل خواهد شد اول همین حرف قابل\nدیدن است که شعله چرا کمزور شد و دوم چرا\nگل شد برای فهمیدن معامله مذکور اول ملاحظه\nکنید هوائیکه اوّل در بوتل بود بعد از سوختن"}
{"book": "adl0125", "page": 11, "text": "شمع هم همان است یا فرق دران واقع شده\nمعلوم کردن آن بیان میشود یک بوتل\nصاف دیگر هم بگیرید دران هم هوا است\nمگر شمع در میان مذکور نسوخته حالا در بوتل\nنو آب چونه بیندازید و در بوتلیکه شمع سوخته\nدران هم آب چونه بیندازید در بوتل اول\nرنگ آب چونه بموجب اصلیت خود خواهد ماند\nو در بوتلیکه شمع سوخته بمجرد انداختن آب\nچونه فوراً سفیدی مائل خواهد شد از این\nعمل ظاهر شد که در بوتل دویم بسبب سوختن\nشمع در هوای آن چرا فرق آمده است"}
{"book": "adl0125", "page": 12, "text": "۱۱\nو همین رنگ سفیدی مائل از گل سفید است\nو گل سفید از چونه و کاربانک اسید ساخته\nمیشود این کاربانک اسید مانند هوا یک قسم\nبخار است که نه او رنگ دارد و نه بنظر می‌آید\nمگر خاصیت آن این است که او رنگ\nآب چونه را سفیدی مائل میسازد و شمع سوزنده\nرا گل می‌کند پس ثابت شد که چیزی حصه موم\nسوخته کاربانک اسید گاس شد یعنی سوخته کار\nبن او در میان بوتل بشکل زنده بخار موجود است\nو کمی حصه کاربن که سوخته بخار نشده بشکل دود\nبرآمدن او معلوم خواهد شد و اگر بر سر شعله"}
{"book": "adl0125", "page": 13, "text": "۱۲\n\nشمع یک تکه کاغذ سفید را باین قسم بماند که نسوزد\nپس برکاغذ رنگ کجل یا کاربن سیاه رنگ جمع خواهد شد\nسویم\nوقتیکه شمع میسوزد سوای کار بانگ اسید گاس\nازو آب هم پیدا میشود- شما از استماع این حرف\nتعجب خواهید رفتید که شعله چراغ کجا- و آب کجا\nمگر از یک تجربه بره رسهت بشما معلوم خواهد شد\nکه این حرف رسهت و صحیح است- از شعله\nآتش یا چراغ که آتش می برآید آن بشکل بخار\nگرم میباشد- و آنرا شما دیده نمیتوانید شبیکه از\nآب جوشان می برآید او را عموماً بخار می نامند"}
{"book": "adl0125", "page": 14, "text": "۱۳\nلگد مذکور در اصل بخار نیست بلکه خورد خورد\nقطره‌های آب میباشند اگر جای جوش\nشیشه می‌بود که از احوال اندرونی او بوقت\nجوش خوردن آب واقعیت پیدا کرده\nمیتوانستید دانسته می‌شد بر سطح آب جوشان\nهیچ دیده نمیتوانید چرا که تفت هم مثل کا سمانک\nاسیڈ و هوای عام بنظر نمی‌آید پس همان طوریکه\nتفت از آب جوشیده می برآید سرد شده\nخورد خورد قطره‌های آب میشود همین بخار شمع که\nمیسوزد اگر در هوای گرم شامل شده باشد بعد\nسرد شده خورد خورد قطره‌های آب میشوند"}
{"book": "adl0125", "page": 15, "text": "۱۴\nتجربه دویم\nحالا دریافت باید کرد که شمع که میسوزد از و بخار\nمی برآید یانه - برای او یک گلاس شیشه که\nصاف و سرد باشد گرفته بر شعله چراغ بگیرید\nو خیال کنید که گلاس صاف و شفاف بچند زود\nمکدر و بخار آمیز شد و غور کنید که در میان گلاس\nمذکور خورد خورد قطره های آب مانند قطره های شبنم\nخواهند بود - و اگر گلاس مسطور را تقسمی بمانید\nکه بر شعله چراغ گرم نشود پس بعد از سوختن شمع\nیک پیاله آب از و خواهد برآمد - لیکن در آب\nمذکور مزه دود ضرور خواهد بود و نه آن آب"}
{"book": "adl0125", "page": 16, "text": "۱۵\n\nمثل آب صاف و شفاف می برآید در باب\nشمعکه میسوزد چه ازو حاصل نمودید اول لازمست\nکه هرچه بکتاب درج ست بخوبی باید که بفهمید که\nازوی تجربه چه چه حرفها دریافت کردن دارید\nدوم اینکه از تجربه های مذکور بشما چه حرفها معلوم\nشده درین باب میخواهم که وقتیکه شمع میسوزد\nازو چه ظاهر میشود و از تجربه این حرفها معلوم\nشدند اول در بوتل خالی که هوای عام میباشد\nو درو شمع که روشن کرده میشود پس او گل\nمیشود دوم وقتیکه در بوتل شمع سوخته گل\nمیشود در این صورت درو کاربانک ایسڈ پیدا"}
{"book": "adl0125", "page": 17, "text": "١٦\nمیشود که او نه رنگ دارد و نه بنظر می آید\nسوم کاربانگ ایسد از کاربن یا دوده پیدا\nمیشود که در مومی شمع میباشد - چهارم وقتیکه\nشمع مومی میسوزد از و آب هم پیدا میشود پس\nمعلوم شد که موم شمع سوخته معدوم نشد و فقت\nشکل آن تبدیل شده یعنی از و کاربانگ\nایسد و آب تیار شده - وقتیکه شئی به این\nقسم بالکل مبدل میشود پس همانرا استحاله\nکیمیائی میگویند - خیال کنید که بدون تجربه\nکردن این حرفها بشما گاهی معلوم نمیشدند\nوقتیکه موم میسوزد پس از و دو مختلف ایشا\nپیدا"}
{"book": "adl0125", "page": 18, "text": "۱۷\n\nپیدا میشود . همین حرفها که بشما حالا معلوم شده\nصرف از روی تجربه شده از همین سبب علم\nکیمیا را علم تجربه مینامند\nدوم ش\nچهارم ـ شمعیکه میسوزد اصلا ذره او معدوم نمیشود\nتجربه سوم\n\nبرای دریافت نمودن این امر یکدیگر تجربه بیار\nکرد یک نل شیشه را که در شکل سوم صورت ان\nموجود است و برای این کار چمنی یعنی که شیشه\nکه بر چراغ های انگریزی میباشد بدین مقام کارداده\nمیتواند که از درمیان نازک باشد یعنی از کمر نازک باشد"}
{"book": "adl0125", "page": 19, "text": "۱۸\nبدهن زیرین حصۀ نل یک تکه چوب کاک بگذار\nو درین چوب کاک چند سوراخها میباشند و\nبیک ازان سوراخها جای شمع ماندن میباشد\nو بر حصۀ بالای نل چند تکه های کاسٹک سوڈا\nمانده شده اند وتکه های مذکور به آن مقدار اند\nکه از سوراخها بر آمده زیر افتده نمی توانند\nو حالا نل و کاسٹک سوڈا و شمع مبرسه اشیا را\nوزن کنید بعد ازان بموجب مین آنها را\nآویزان کنید و چوب کاک را از نل کشیده\nو شمع را روشن نموده بزودی کاک را برد\nمحکم کنید و شمع بسبب هوارسیدن که از سوراخهای\nجواب"}
{"book": "adl0125", "page": 20, "text": "۱۹\n\nچوب کاک میرسد روشن خواهد ماند چهار\nپانچ دقیقه شمع را روشن مانده باز او را\nگل کنید و نل را باز وزن کنید خواهید دید که\nنل از اوّل گران تر شده تعجب که کمی حصّه\nشمع سوخته و غائب شده مگر وزن نل اضافه\nشده از روی تجربه صرف همین ظاهر شد که\nوزن نل بعد از سوختن شمع گران وزن\nشده خیال کنید که نل مذکور چرا گران وزن\nشده مگر اول بدانید که تکه های کاستک\nسودا که بر سوراخهای نل که مانده شده بود برای\nاین کار بود که بوقت سوختن شمع دو زنده"}
{"book": "adl0125", "page": 21, "text": "۲۰\nبخارها که یعنی کاربانگ ایسد بخار که پیدا میشوند\nآنها بیرون نروند بلکه بر تکه های کاستنگ\nسوڈاجذب شوند پس دریافت شد که هر قدر\nحصۀ شمع که سوخته از و این هر دو بخارها گران\nتراند و سبب آن صرف این میتواند شد که\nاین بخارها بشمولیت مادۀ شمع از این طور اشیا\nپیدا شده اند که قدری وزن داشت و در\nحقیقت همین حرف ست همان شیئیکه همراه\nمادۀ شمع شامل شده یکدیگر بیرنگ بخار است\nکه آن جزو هواست و نام آن اکسیجن گازات\nحالا بخوبی فهمیده خواهد بودید که از سوختن شمع\nموی"}
{"book": "adl0125", "page": 22, "text": "۲۱\nمومی چه واقع میشود خلاصه اینست که بسوختن\nشمع یا ذغال مادۀ آنها به اکسیجن هوا بطور کیمیای\nشامل شده می رود و از همان اتحاد کاربانگ\nاسید و بخار پیدا میشود و همین بخار و تفت نسبت به\nسوختۀ شمع می گران تر میباشد سببش اینست که\nدران هردو بخار با یکدیگر بخار هم داخل میشود\nو آن بخار اکسیجن گاس است که از هوا حاصل\nمیشود پس اگر هوا را هم وزن میکردید بشما معلوم\nمی شد که هر آنقدر که وزن موم سوخته اضافه\nشده همانقدر وزن از هوا کم شده و این وزن\nاز اکسیجن است که از هوا همراه مادۀ موم شمع یا ذغال"}
{"book": "adl0125", "page": 23, "text": "۲۲\nشامل شده است پنجم چه چه حرفها بشما معلوم شد\nاز بیان مذکوره در باب سوختن شمع شما دو حرفها\nبخوبی معلوم شده اند اول اینکه هیچ شی در حقیقت\nمعدوم و تلف نمیشوند - دویم اینکه بوقت\nسوختن شمع اجزای آن باکسیجن هوا بطور کیمیای\nداخل شده میروند - از سه تجربه های مذکوره\nدر باب آتش بشما آنقدر معلومات شده است\nکه هیچ کس از زمانه سلف نداشتند دویم از\nاتحاد کیمیائی حرارت محسوس میشود برای\nثابت کردن امر مذکور دو تجربه با بیان مینمایم\nتجربه چهارم"}
{"book": "adl0125", "page": 24, "text": "۲۳\nآہک آب نارسیده یک گلوله گرفته بظرف\nآہن حلبی مانده بر سر آب بیندازید خواهید\nدید که آب چونه بچه جلدی گرم خواهند شد و\nجوش خواهند خورد وازین تفت بلندخواه\nشد آخر کار چونه مذکور در ظرف مسطور شگفته\nخشک و سفید و باریک خواهد شد و همان را\nآہک گل کرده میگویند و مذکور که در تجربه بیان\nنمودیم ہمیشہ معمار ہا می کنند. نشان بدهید\nکه از چونه چرا تفت و گرمی بر آمد و چرا شگفت\nسببش انست که به چونه اتحاد کیمیائی میباشد\nواز ان آہک گل کرده تیار میشود"}
{"book": "adl0125", "page": 25, "text": "۲۳\nتجربه پنجم\nبیک بوتلی قدری زردکبریت سائیده بیندازید\nو بران قدری صاف مس سوهان کرده\nهم بیندازید و بعد ازان بوتل را بر سر سه پایه\nمانده زیر آن چراغ انگریزی که دران شبرات\nمیسوزد بمانید و برای احتیاط چراغ مذکور را\nبر یک بشقابی بگذارید چرا که اگر بوتل معلوم\nترقید کبریت ضائع نشده در بشقاب مذکور\nبیفتد . وقتیکه کبریت جوش خورد پس رنگ\nاو زرد نخواهد ماند بلکه سیاه شده خواهد شد\nو جوشیده تا براده مس خواهد رسید بعد از ان"}
{"book": "adl0125", "page": 26, "text": "۲۵\nچراغ مزبور را از زیر آن بکشید و نگاه کنند\nکه براده مس بچه قسم سرخ رنگ مانند آتش شد\nو بعد از ساعتی آب شده بزیر بوتل قیام خواه\nگرفت - بعد ازین بوتل را بگذارید که سرد\nشود و بعد از شکنانده ملاحظه کنید که در میان\nاو نه براده مس است و نه کبریت است بلکه یک\nسیاه شی موجود است آن چیست این زرد\nو مختلف اشیاء یعنی از کبریت و مس کیمیائی\nمرکب است مس بطور کیمیائی همراه کبریت\nشامل شده است و قتیکه در آنها آمیزش\nشروع بود حرارت برآمد و مس را سوختاند"}
{"book": "adl0125", "page": 27, "text": "۲۶\nہشتم ازین چه معلوم شد یقین است که ذهن\nنشین شما شده خواهد بود که هر جائیکه آتش\nروشن باشد خواه شمع روشن باشد و خوا\nذغال یا خرمن کاه با خانه کسی در گرفته باشد\nدر انجا اتحاد کیمیائی ضرور میشود بهر صورتیکه\nباشد بهر حال اجزای سوختی همراه آکسیجن هوا\nبطور کیمیائی شامل شده میرود سویم هوا\nهستم هوا شما بچه قسم میدانید که درمیان ما وشما\nہوا موجود است من باین طور میدانم که اگر\nدست خود را بزور زور حرکت بدهم از دریان\nانگشتهای من با دبر آمدن معلوم خواہد شد"}
{"book": "adl0125", "page": 28, "text": "۲۷\nو هرگاه خود را پکه کنیم بروی من هوا خواهد رسید\nباز بگوئید که بیرون خانه چه دیده شناخت هوا را\nمیکنید که بیرون هوا جاریست در انجا بخوبی\nمعلوم میشود که درخت ها می جنبند و ابر میگردد\nو بر جسم مایان هم محسوس میشود پس ثابت شد\nکه چه در میان خانه و چه بیرون هوا موجود است\nمگر اینقدر فرق است که بیرون هوا متحرک\nمیباشد و اندرون خانه ساکن بلکه بعضی اوقات\nبیرون به بسیار زور و شور جاری میباشد\nاول آنها را صرصر میگویند و دویم را هوا\nگاهی آسیائی را دیده باشید سبب گشتن پکه ها"}
{"book": "adl0125", "page": 29, "text": "۲۸\n\nاو چیست سبب او صرف باد صرصر است که\nاو را میگرداند پس معلوم شد که بعض اوقات\nدرخت ها را باد صرصر از بیخ میکند و جهازها را\nمیشکناند آن صرف باد است مگر تبریز میباشه\nهوا وقتیکه بالکل ساکن میباشد هم قدر ضر ور موجود\nمیباشد مگر آنرا دیده نمیتواند چرا که او یک\nزنده شئی است لیکن اگر تجربه کردید شما را\nدر این باب یعنی نونوحرفها دریافت خواهند\nفهم هوا از کدام کدام اشیا مرکب است\nتجربه ششم\nیک فانوس شیشه ایست و حصه زیرین او و از آ"}
{"book": "adl0125", "page": 30, "text": "۲۹\n\nو بر دهن بالای او یک چوب کاک است\nاگر حصۀ زیرین بوتل را بشکستانده شود او هم\nهمین کار داده میتواند و یک طشت پر آب\nهم افتاده و در میان آن یک پیاله هم است\nو در آن برابر یک نخود فاسفورس خشک\nمانده اند فاسفورس را از گوگرد روشن\nکنید و فانوس مذکور را بالای او بگذارید\nو خواهید دید که درمیان فانوس میسوزد و شعله میزند\nو بعد از دقیقه گل خواهد شد حال آنکه قدری\nفاسفورس با قیست بگوئید چرا او گل شد\nخیر تا آنوقت که فانوس سرد شود همانطور"}
{"book": "adl0125", "page": 31, "text": "۳۰\nبگذارید این را به بینید که از در میان فانوس\nکه از فاسفورس دود سفید می برآمد حالا\nموقوف شده و صرف هوا در میان فانوس\nباقی مانده لیکن باز معلوم خواهد شد که در میان\nاو انقدر هوائیکه سابق از سوختاندن فاسفورس\nبود حالا نمانده اول در میان فانوس آب انقدر\nبلند نبود و حالا بلند شده چرا که اول اواز\nهوا پر بود ازین ثابت شد که هوا در میان\nاو حالا کم مانده و نیز خیال کنید که قدری\nهوائیکه در میان فانوس باقی مانده\nاو مثل اول است یا در و چیزی فرق شده\nو آن"}
{"book": "adl0125", "page": 32, "text": "۳۱\nو آن باین طریق دریافت خواهد شد که چون\nکاک که بدهن فانوس است و از کنند\nو یک شمع روشن کرده در میان او بماند\nفوراً شمع را ماندنی گل خواهد شد خوبان\nاز گوگرد روشن کنید ضر ور بار دوم هم\nگل خواهد شد خیر دوباره سوختاندن\nفضول است پس معلوم شد که حالا در میان\nفانوس بعد از سوختن فاسفورس شئی\nباقی مانده که شی اول بالکل مختلف است\nغرض دریافت شد که در خانه که هواست\nدو جزو دارد یک آنکه همراه فاسفورس"}
{"book": "adl0125", "page": 33, "text": "۳۲\nشامل شده سفید شعله ها پیدا کرده بود وقتیکه\nاو سوخت بجای آن در میان فانوس\nآب پر شد دویم انکه حال در میان فانوس\nموجود است آن هم همان طور است. هوا دو جزو\nدارد یک اکسیجن گاس که همراه فاسفورس\nشامل شده شعله میداد و حالا در فانوس\nمذکور نیست. دویم نیتروجن گاس که در فانوس\nباقی مانده شمع روشن را گل میکند ازین\nمعلوم شد که درین هر دو بخار ها فرق زمین\nو آسمان است پس صرف همین حرف معلوم\nنشده که در میان خانه و تیر در فانوس کی شئی"}
{"book": "adl0125", "page": 34, "text": "موجود است که او را هوا می‌گویند بلکه این هم\nثابت شده که در هوا آکسیجن و نتروجن و غیر مرئی\nبخارها اند که از همدیگر بالکل مختلف اند خیال\nکنید که از یک آسان تجربه چقدر معلومات حاصل\nمیشود - اصل انیست که راه علم همیشه راست\nو صاف میباشد بشر طیکه ما ها چشم های خود\nها را واز نموده بران عمل نمائیم و هر قدمیکه\nپیشتر میندازیم خوب سنجیده و فهمیده بندازیم\nچهارم در بیان هوا دیدم از تنفس گرفتن\nدر هوا چه تغییر پیدا میشود این امر بشما معلوم\nشده است که بوقت سوختن شمع با دیگر اشیا"}
{"book": "adl0125", "page": 35, "text": "۳۴\nدرین صورت در اجزای شمع و در اکسیجن هوا\nاتحاد کیمیائی شده میرود چنانچه بوقت سوختن\nشمع کاربانک ایسڈ گاس و آب پیدا میشود\nچرا که موم از دو اشیاء مرکب است یکی کاربن\nو دیگرش هیدروجن کاربن در اکسیجن هوا\nشامل شده کاربانک ایسڈ گاس پیدا میکند\nو ہیدروجن هم در اکسیجن هوا شامل شده آب\nپیدا میکند ظاهر است که عمل مذکور بدون\nروشن شدن شمع نمیشود و شمع آنوقت\nروشن میشود که خود روشن کنند و شعلهٔ\nشمع ازین سبب گرم میشود که درین اکسیڈیشن"}
{"book": "adl0125", "page": 36, "text": "۳۵\n\nیعنی اکسیجن هوا و اتحاد در کاربن شمع پیدا میشود\nخیال کنید که شمع از پف کردن چرا گل میشود\nو سرد میشود سببش نیست که در موم شمع و در\nاکسیجن هوا اتحاد جاری نمی ماند. یا د دارید\nکه بدون اکسیجن هوا شمع گاهی روشن مانده\nنمی تواند بهمان قسم انسان و حیوان هم بدون\nآن زنده مانده نمی توانند و این بهمه معلوم\nخواهد بود که برای نفس گرفتن هوای تازه\nبکارست اگر عرصه هوای تازه نرسد پس نفس\nجاندار قبض شده خواهد مرد قصه خانه بلک\nهول را ( ) را شاید اگر تواریخ نادیده باشند\nبا"}
{"book": "adl0125", "page": 37, "text": "٣٦\nکه یک مرتبه بموسم گرما نواب سراج الدوله\nنواب بنگاله یکصد و چهل و شش نفر انگریز را\nدر یک خانه خورد بوقت شب بندی کرد\nبود بسبب نرسیدن هوای تازه بهمان\nیکصد و بیست و سه نفر بسبب بند شدن نفس\nمردند و صرف بیست و سه نفر بوقت صبح\nنیم جان از انجا بر آمدند پس ظاهر شد که برای\nانسان ضرورت هوای تازه چقدرست\nبوقت نفس گرفتن جاندارها چه میشود آیا همان\nطور که بوقت سوختن شمع در هوا اتحاد کیمیائی\nمیشود بنفس گرفتن هم مثل آن میشود بلی همانطور"}
{"book": "adl0125", "page": 38, "text": "۳۷\n\nمیشود بلکه از یک تجربه آسان تسکینی خاطر شما خواهد\nتجربه هشتم\nدر یک کلاس شیشه آب چونه که صاف باشد\nبیندازید و بعد از آن در آب مذکور بذریعه\nنل پف کنید و بیبنیند که بیک لمحه رنگ\nآب مذکور تغیر شده برنگ سفیدی مائل خواهد\nرسید و کیفیتی که در تجربه که درودر بوتل\nشمع سوختانده بودید و بظهور آمده بود همان\nدرین عمل هم خواهد شد و ازین رنگ\nسفیدی مائل ظاهر شد که در آب گلاس\nگل سفید پیدا شده و ازین گل سفید ثابت شد"}
{"book": "adl0125", "page": 39, "text": "۳۸\n\nکه ثابت شد که از شش شما همراه نفس کاربانگ\nایسدگاس بیرون برآمد و همین کاربانگ\nایسدگاس از هوا در شش شما نرفته چرا که شما\nآب چونه را هر قدر که بخواهید در هوا بجنبانید\nگاهی رنگ او تبدل نخواهد کرد پس ازین\nعمل ظاهر شد که آن هوا ئیکه از شش شما همراه\nنفس بیرون می آید درین و در هوا ئیکه همراه نفس\nدرون شش میرود فرق عظیم دارد یعنی\nهوا ئیکه از شش می برآید در و بسیار کاربانگ\nایسد است بسیار خوب حالا باید که دریافت\nکنید که بخار مذکور در میان شش از کجا می آئی"}
{"book": "adl0125", "page": 40, "text": "۳۹\n\nمذکور همانطور درشش پیدا میشود که در سوختن\nشمع پیدا میشود شاید نگوئید که جسم من هم مثل\nشمع میسوزد لیکن غور کنید که بغور کردن\nمعلوم خواهد شد که از سنگ و چوب و غیره\nتمام بیجان اشیا گرمی آدمی اضافه تر است و\nبر آدم چه موقوف است سنگ ها و گوبه ها و تمام\nجاندار ها از بیجان اشیا گرم تراند و وقتیکه\nنفس جاندار می برآید در آنصورت آنها هم\nمانند سنگ و چوب و غیره سرد میشوند پس\nمعلوم شد که از نفس گرفتن جاندار ها هم اکسین\nپیدا میشود یعنی اکسیجن بیک دیگر عنصر داخل"}
{"book": "adl0125", "page": 41, "text": "۴۰\nمیشود کیفیت آن نیست که هوا از راه بینی و دهان\nداخل شده و از راه گلو که در میان آن\nمثل جال ماهی خورد خورد نلها که او شش\nمیگویند منتشر میشود درین نازک نازک نلها\nیک طرف هوا میباشد و دگر سمت خون\nاکسیجن هوا از پهلو های نلها که مانند پرده های\nباریک میباشند برآمده در خون داخل\nمیشوند و در آنجا مرده کاربن جسم را یعنی آن\nکاربن که بسبب حرکت و مشقت بیکار میشوند\nشامل میشود و بودن کاربن در جسم جاندارها\nظاهر است اگر یک تکه گوشت را بر آتش اندازند\nایمان"}
{"book": "adl0125", "page": 42, "text": "۴۱\n\nبریان کنید که بنوزد پس آن مانند ذغال خواهد\nو همین کار بن است غرض همانطوریکه سوخته\nکابن شمع یا چوب همراه اکسیجن هوا شامل شده\nکاربانگ ایسڈگاس میسازد بهمان قسم کاربن\nجسم هم راه نفس به اکسیجن هوا شامل شده کار بانگ\nایسڈگاس پیدا می کند و درین هر دو صورت\nحرارت بالکل برابر پیدا میشود اگر یک بوتلا\nبوسیله سوزنده شمع کار بانگ ایسڈگاس\nپرکنیم و همان قسم شش های خود را پس همان\nحرارتیکه از سوختن شمع پیدا شود که بوتل از کار\nبانگ ایسڈ پر شود همانقدر حرارت کاربن"}
{"book": "adl0125", "page": 43, "text": "۴۲\nجسم سوخته یک بوتل کاربانگ ایسڈ گاس\nپیدا خواهد شد همین صحیح است که در جسم جاندار\nاز پیدا شدن کاربانگ ایسڈ گاس شعله\nپیدا نمیشود سببش اینست که کاربن جسم\nبسبب سوختن بتمام جسم منتشر شده می باشد\nاگر بجسم جاندار با هم اتحاد اکسیجن همراه کاربن\nمانند شمع مومی صرف یکی جای میبود البته\nشعله آتش محسوس میشد مگر این حرف نیست\nصرف بسبب گردش خون تمام جسم گرم\nمیباشد شما از تجربه مذکور این حرفها را یاد گرفتید\nاوّل تمام جاندارها همراه نفس خود آکسیجن هوارا\n\nدر"}
{"book": "adl0125", "page": 44, "text": "۴۳\nدر شش خود میبرند. دویم در آن مقام آکسیجن\nدر خون داخل میشود. سوم در خون ناکاره\nکاربن جسم آکسیجن سوخانده کاربانک ایست\nمیسازد و از همین حرارت پیدا میشود پنجم در\nبیان هوا باز دهیم بایست که تحقیق فزوده\nشود که بدرختها و نهال ها هوا بچه طور اثر میکند\nبرای تحقیقات کردن امر مذکور باید که\nتجربه کنیم مگر تجربه آن بچند روز خواهد شد\nتجربه هشتم\nتکه فلالین را گرفته در بشقابی هموار کنید و در آن\nقدری آب بیندازید تا که تکه مذکور تر شود"}
{"book": "adl0125", "page": 45, "text": "۴۴\nو بر سر او سر شف بکارید و بعد از چند روز\nسر شف مذکور سر خواهد کشید و اگر شقاب\nمزبوره را بروشنی ماندید پس بزودی کلان\nخواهند شد سبب کلان شدن برکها و نها\nچه بود و ماده برای آنها از کجا رسیده از فلالین\nبرای آنها ماده نرسیده چرا که فلالین مثل\nسابق موجودست و نه از شحم برای او ماده\nحاصل شده چرا که مقابله نهال شحم حقیقتی\nندارد و غذا برای آنها صرف از آب هم\nرسیده نمی تواند چرا که شاخها و برگها که\nروز بروز کلان میشود بذریعه کاربن کلان"}
{"book": "adl0125", "page": 46, "text": "۴۵\nمیشوند و در آب کاربن نمیباشد پس نهالها که\nکاربن بکار داشتند برای آنها از کجا آمده\nصرف از هوا رسیده چرا که از تجربه اول\nمعلوم شده که چه انسان و چه حیوان از تنفس همه\nکاربانگ ایسد گاس می برآید پس در ینک\nنمانده که در هوا بخار مذکور موجود و آمیخته میباشد\nاگر چه کم باشد حالا از روی تجربه دریافت\nکنید که در هوا کاربانک ایسد قدری میباشند\nتجربه پنجم\nدر یک بشقاب هموار صاف آب چونه\nبندازید و ساعتی بدون جنبش دادن در خانه"}
{"book": "adl0125", "page": 47, "text": "۴۶\n\nیا در میدانی بمانید و بعد ازان آنرا شور داده در گلاس\nبیندازید و خواهید دید که بر سر او یک سفید پرده\nافتاده و پرده مذکور از گل سفید یا از کاربونت\nآف رایم است و کاربونت آف لایم شمرون\nکاربانک ایسڈ هوا و از چونه پیدا میشود مذکور\nیک عرصه پیدا میشود مگر باز هم بقدری دیگر\nیک پرده نازک میگیرد- پس ازین عمل\nظاهر شد که در هوا کاربانک ایسڈ گاس کم است\nمگر همین قلیل حصه کار بانک ایسڈ برای تمام\nدرختها و نهال های روی زمین برای-\nغذای آنها جزو اعظم است دواز دهم دربیان"}
{"book": "adl0125", "page": 48, "text": "۴۷\n\nکلان شدن و پرورش یافتن درختها و\nنهالها وقتیکه ظاهر شد که غذای درختها\nو نهالها کاربانگ ایسد گاس است و از و\nچوب و برگ و میوه ها پیدا میشود و برای بنیا\nشدن آنها کاربن از ضروریات ست\nحالا دریافت کنند که همراه کاربن و اکسیجن\nکه کاربانگ ایسد مرکب است بعد از صرف\nشدن کاربن او اکسیجن چه میشود باید که از روی\nتجربه دریافت کنید\n\nتجربه دهم\n\nیک شاخ تازه درختی را گرفته در یک بوتل"}
{"book": "adl0125", "page": 49, "text": "۴۸\nکلان بمانید و بوتل را از آب تازه چاه پر کنید\nکه در بوتل بالکل نمود هوا نماند و بوتل مذکور\nرا در یک طشت آب بر معکوس در آفتاب\nبرای یکدو ساعت بمانید بعد از گذشتن\nمیعاد مذکور بغور ببینید معلوم خواهد شد\nکه خورد خورد حبابها بر سر او موجود است\nو بیخ او بسیار تر و همین حبابها خالص\nاز آکسیجن گاس است و این بخار از ان\nکاربانگ ایسد بر آمده که در آب چاه شامل\nمیباشد معلوم شد که در آفتاب قوتی نهالها\nدارند که آنها کار بانگ ایسڈ هوا را تحلیل\nکرده"}
{"book": "adl0125", "page": 50, "text": "۴۹\nکرده کاربن را برای پرورش شاخها و برگها\nو غیره جذب میکند و اکسیجن را خارج میکند\nتجربه یازدهم\nبشما معلوم خواهد بود که درختها و نهال و غیره\nدر تاریکی پرورش یافته و کلان شده پیدا\nهم شده نمی توانند مگر سببش را میدانید که\nچیست سبب آن هم از ان بوتل که آب\nچاه داشت معلوم خواهد شد اگر بوتل مذکور را\nجائی بتاریکی بمانید در ان گاهی حبابهای\nاکسیجن ظاهر نخواهد شد پس ازین عمل ثابت شد\nکه تا آفتاب نباشد نهال های سبز گاهی کاربا"}
{"book": "adl0125", "page": 51, "text": "۵۰\n\nایسد را تحلیل کرده نمی تواند و از همین سبب\nنشو و نما هم نمی یابند سیز دهم در بیان آن اثر\nکه از حیوات و نباتات بر هوا میرسد از حیوانات\nو نباتات به هوا چه چه اثر ها میرسند این معلوم\nشده است که حیوانات و نباتات در هوا قسم\nتبدلات کیمیائی پیدا می کنند پس هر تغیر و\nتبدل که در بیجان ماده میباشد در علم کیمیا صر\nتحقیقات همین نشده بلکه تمام هستی جاندار ها\nو نباتات روی زمین بسیاری باین تعلق\nدارند اول حیوانات بذریعه تنفس آکسیجن\nرا درون خود میبرند و کاربانگ ایسد را خارج"}
{"book": "adl0125", "page": 52, "text": "۵۱\nمیکنند از این عمل گرمی از آنها برآمده میرود. و او\nهمیشه سوخته میرود دوم نباتات کاربانک\nایسد را جذب میکند واکسیجن را خارج کرده میرود\nو روشنی و حرارت آفتاب را که بغیر آن\nآنها پرورش نمی یابند همیشه قبول می کند\nو این قسم ماده پیدا کرده میرود که قابل سوختن\nمیباشد ازین کیفیت مذکور ظاهر شد که خاصۀ\nکه حیوانات است برعکس آن در نباتات است\nیعنی حیوانات همیشه از نفس خود\nکاربانک ایسد را خارج کرده هوا را غلیظ\nمی کند و نباتات درختها و نهالها وغیره"}
{"book": "adl0125", "page": 53, "text": "۵۲\nاول کاربانک اسید را جذب میکنند و\nبعد از ان اکسیجن را از برگهای خود خارج\nکرده هوا را صاف میکند غرض همین طور که هوا\nغلیظ میشود و باز صاف شده می رود و خدا\nکه انتظام حیوانات و نباتات را بدین قرار\nمانده ازین میزان همیشه برابر میباشد و امر\nمذکور از یک آله که نام او وی ویریات\nخوب ظاهر میشود و آن یک کره شیشه است\nکه در و هوای بیرن بالکل نمی رود و ترکیبی در آن\nمانده اند که خورد خورد نهالهای آبی و جانی\nتا آبی در ان پرورش می یابند و کلان\nمیشوند"}
{"book": "adl0125", "page": 54, "text": "۵۳\nمیشوند از نفس جانور ها که کاربانگ اسید خارج\nمیشود درختها کاربن اور اعلیحده کرده جذب\nمیکنند و آن آنقدر میباشد که از غذای او\nنهالها میبالانند و بعد از ان که نهالها کاربن\nاسید را جذب کرده اکسیجن را که خارج میکنند\nاو برای نفس گرفتن جانور ها کار می آید و\nگره مذکور اصلا از هوای بیرونی غرض ندارد\nو در میان او هر دو حیوانات و نباتات پرورش\nمیابند ششم در بیان آب چهاردهم\nآب از کدام کدام اشیار مرکب ست\nدر ابتدای رساله ذکر کرده شده است"}
{"book": "adl0125", "page": 55, "text": "۵۴\nکه اگر یک تکه یخ را در گلاس انداخته حرارت\nبدهید پس یخ منجمد آب خواهد شد و اگر به این\nآب اگر حرارت داده شود پس جوش\nخواهد خورد و ازین بخار خواهد برآمد و آن\nبخار غیر مرئی خواهد بود و وقتیکه او را سرد\nمیرسد باز او آب میگردد مگر خواص آب\nاز بخار جدا اند حالا بیا زمائید که از روی\nعمل مختلف سوای بخار از آب دیگر شیئی هم\nپیدا میشود یا نه\nتجربه دواز دهم\nدرین تجربه من آب را حرارت داده جوش"}
{"book": "adl0125", "page": 56, "text": "۵۵\n\nنمیدهم بلکه یک ترکیب دیگر میکنم که درین چند\nقطرهای تیزاب انداخته رنگ کهربائی داخل\nمیکنم تیزاب صرف باین سبب می اندازم\nکه رنگ کهربائی به آسانی در آب حل شود\nشکل نهم را ببینید که دران شکل یک قیف\nشیشه بیک حلقه بند است و حصه زیرین او\nکه یک تنگ دهان دارد برای او سرپوش\nهم است و بطرفی که آب است دران تیزی\nهم است و دوسیم پلاٹی نم یعنی از گلٹ\nنقره دران آب داخل اند بمجرد داخل\nشدن این هر دو سیم های مذکور آب که نزدیکی"}
{"book": "adl0125", "page": 57, "text": "۵۶\nاوست جوشان معلوم خواهد شد و از انها\nخورد خورد حبابهای بخار خواهند بر آمد و\nآنرا دیده شاید خیال شما خواهد شد که مذکور\nحباب های تفت اند لیکن خیال شما غلط است\nچرا که اگر همان حباب های تفت از نزدیک\nسیم های مذکوره می بودند پس ضرور است که\nآب سرد که نزدیک او موجود است باز آن\nحباب ها فوراً آب می شدند و دوم این\nحرف است که آنها از آب سرد خیزند\nازین هر دو دلائل ثابت شد که آن حبابها\nنیست بلکه از بخار اند خوب بعد از ان خوب"}
{"book": "adl0125", "page": 58, "text": "۵۷\n\nبعد ازان حابهای متصل هر دوسیم ها را\nجداجدا جمع کنید و ببینید که ان هردو یک\nقسم اند یا مختلف ـ برای دریافت نمودن\nامر مذکور دو خورد خورد نلهای امتحانی از\nآب پر کرده بر سر هر یک سیم معکوس نمائید\nو باید که هر دو نل های امتحانی برابر باشند\nحال که حابها گرد سیم ها پیدا خواهند شد\nو آنها بسبب سبک بودن در نلها بالا\nخواهند رفت و آب نلها در ظرف پائین\nخواهد آمد غرض بهمان قسم آنها جدا جدا در\nنلها جمع شده خواهند رفت و بعد از ساعتی"}
{"book": "adl0125", "page": 59, "text": "۵۸\n\nخواهید دید که بیک نل به نسبت دیگر نل\nدو چند بخار جمع شد یعنی یک نل لبالب\nاز بیرنگ بخار پر شد و دیگرش نصف خواند\nشد حالا خیال کنید که آن هر دو بخار ها از\nکدام اقسام اند و آن باین قسم معلوم خواهد\nکه نلی که نصف پر شده اول دهان او را\nبند کرده از آب بکشید و باز راست کرده\nیک تکه چوب مشعل را در میان او به\nو چوب مذکور فوراً مشتعل خواهد شد سبب\nآن چیست آن ضرور اکسیجن گاس است\nکه مشتعل شد بهمین قسم امتحان نل را بکنید"}
{"book": "adl0125", "page": 60, "text": "۵۹\nمگر این را از آب کشیده راست نکنید\nدہن آنرا معکوس بمانید و سبب آن\nفوراً بشما معلوم خواهد شد در این نل\nہم چوب مشعل بنہید ازین چوب مشتعل\nنخواهد شد اگر شعله شمع روشن بدهن\nاو نزدیک بیاورید پس بخار نل مذکور\nفوراً روشن خواهد شد و یک زرد رنگ\nشعله نیلی پیدا خواهد شد ازین عمل ظاهر\nکہ مذکور از آکسیجن بالکل مختلف است و بخار\nمسطور را ہیدروجن گاس میگویند\nو تجربه مذکور را هر دفعه که بعمل بیا رید پیشتر"}
{"book": "adl0125", "page": 61, "text": "۶٠\n\nکیفیت گذشته خواهید دید و هر قدر که\nکوشش کنید از آب خالص سوای دو\nبخارهای مذکوره دیگر شی نخواهد برآمد از تجزیه\nگذشته دو حرف معلوم شد اول اینکه بقوه\nقوت کهربائی آب را پاره کرده دو بالکل\nمختلف بخار یعنی اکسیجن و ہئدروجن کشیده\nمیتوانیم و سوای مذکوره دیگر شی از آب کشیده\nنمیتوانیم دوم انیکه وقتیکه آب را بقسم\nمذکور پاره میکنند ازین ہئدروجن بنسبت\nاکسیجن باعتبار حجم دو چند پیدا میشود\nپانز دهم از آب ہئدروجن گاس را"}
{"book": "adl0125", "page": 62, "text": "۶۱\nبدیگر طریقه ها هم کشیده میتوانیم یانه\nتجربه سیزدهم\nیک ظرف آب لبریز بکنید و در ان برابر\nدانه جوار یک تکه پوٹاسیم بیندازید چونکه مذکو\nاز آب سبک تر میباشد از این سبب برآ\nشنا خواهد کرد مگر به مجرد مس کردن آب فوراً\nاز گرد اگرد او شعله خواهد بر خاست و ان شعله\nاز چیست هیدروجن آب از سبب انداختن\nپوٹاسیم علیحده شده روشن شده است\nشاید اگر سوال کنید که اگر شعله مذکور از هیدرو\nاست پس اکسیجن او کجا رفت جوابش"}
{"book": "adl0125", "page": 63, "text": "۶۲\n\nنیست که اکسیجن بطور کیمیائی همراه پوٹاسیم\nشامل شده الکلی پوٹاسس تیار شده و\nثبوتش انیست که در آبیکه تکه پوٹاسیم را\nانداخته بودید اگر در ان قدری سرخ لٹمس\nآب کرده شامل کنید پس در آب بسبب بود\nالکلی پوٹاس یعنی باشنخار رنگ سرخ اونیلی\nخواهد شد بطور مذکور اگر یک تکه سوڈیم در آب\nبیندازید او هم بر سطح آب شنا خواهد کرد و\nہیدروجن مذکور را علیحده کرده خود او\nهمراه آکسیجن شامل شده الکلی سوڈ اسید اخواهد\nکرد مگر درین عمل حرارت آنقدر پیدا نخواشد"}
{"book": "adl0125", "page": 64, "text": "٦٣\nکه از وهیدروجن بوزد شانزدهم هیدروجن\nگاس را بکدام قسم جمع کرده میتوانید\nتجربه چهاردهم\nاگر سیزدهم تجربه را بدیگر طریقه عمل کنید که هیدروجن\nکه شعله شده بر سطح آب سوخته بود او را\nجمع کرده میتوانید برای این عمل خورد خورد\nتکه های سودیم را در سیماب خشک مخلوط کنید\nترکیب مخلوط کردن آن اینست که در یک\nطشت تکه های سودیم را در سیماب انداخته همرأ\nچوب آغر بکوبید پس هر دو مخلوط خواهند شد\nبعد ازان این مایع مرکب را در یک ظرف"}
{"book": "adl0125", "page": 65, "text": "۶۴\nبر آب بیندازید و یک گلاس شیشه را از\nآب پر کرده در ظرف مذکور معکوس نماید\nدر این صورت سوڈیم آب را آهسته آهسته\nپاره خواهد کرد و در یک ظرف او سوڈایعنے\nاشخار تیار خواهد شد و در گلاس علیحده شده\nہیڈروجن جمع شده خواهد رفت و قتیکہ بجا\nمذکور قدری جمع شود پس ثبوت بودن او\nبدینقرار میشود که قریب او شمع سوخته با روثن\nبیارید پس ہیڈروجن که قدری جمع شده\nخواهد سوخت و از و زرد رنگ شعله خواهد\nبرآمد هفتم در بیان آب- هفدهم"}
{"book": "adl0125", "page": 66, "text": "۶۵\nطریقه دیگر که از آب ہیدروجن گاس حاصل\nمیشود و دیگر بسیار معدنی اشیا اند که خاصیت\nدارند که آبرا پاره کرده همراۀ آکسیجن آب\nخود شامل شده اگسدّ تیار میکند و هیدروجن\nرا علیحده میکند و بعض اشیای معدنی این تغیر را\nدر آب بحالت سرد بودن پیدا میکنند که\nدیده اید مثلاً سودیم و پوٹاسیم و بعض آن\nاقسام اند که تا آنها را در آتش گرم کرده سرخ\nنکنند آب را پاره کرده اجزای آنها را جدا\nکرده نمیتواند چنانچه کیفیت آہن همین است که\nوقتیکه آنرا در آتش سرخ کرده در میان آب"}
{"book": "adl0125", "page": 67, "text": "٦٦\nمی اندازند پس آن همراه آکسیجن آب شامل شده\nآکسد یعنی زنگ پیدا میکند و ہیدروجن را علیحدہ میکند\nو بعض معدنیها آن اقسام اند که آب ابحالت سرد\nبودن پاره کرده نمیتوانند لیکن بمدد تیزاب پاره کرد\nمیتواند چنانچه خاصۀ جست و آهن همین است\nتجربه پانزدهم\nدر صراحی شیشه آب انداخته در ان خورد\nخورد تکه های جست را بیندازید و قدری\nتیزاب گوگرد شامل کنید پس فوراً جوش\nخواهد خورد و بخار خواهد برامد پس بدهن صراحی\nمذکور یک این چنین سرتپ بخوبی در آورید\nکه در ان"}
{"book": "adl0125", "page": 68, "text": "۶۷\nکه دران یک نل خمدار که از شیشه باشد\nبموجب شکل دواز دهم یک سر نل مذکور\nدر صراحی باشد و دیگر سر او در تشت آب\nباشد و یک بوتل را معکوس از آب پر کرده\nبمانید حالا از صراحی که در و تیزاب که آب\nدارد و تکه های جست انداخته شده از هیدرو\nجن برآمده و در تشت حباب داده در بوتل\nمعکوس که مانده شده بود جمع خواهد شد\nمگر خیال شما باشد که تا وقتیکه هوا از صراحی\nبالکل نبراید هیدروجن را جمع نکنید و امتحان\nاو را باین قسم بکنید که در آب لگن یا تشت"}
{"book": "adl0125", "page": 69, "text": "۶۸\n\nکه بوتل معکوس مانده شده در ان بخار جمع میشود\nنزدیک دهن او دهن او ر اسمت زیر بماند\nیک شمع روشن بیارید اگر بدون آواز\nسوخت پس بدانید که در صراحی معلومه هوا\nنمانده ورنه همین عمل را باز بکنید اگر شاید بخار\nکم پیدا شود در انصورت از راه قیف که در\nنل دهن تپک موجود است قدری تیز آب بیندازید\nاز ین عمل بخار بسیار پیدا خواهد شد بهمین قسم\nسه بوتل هیدروجن گاس پر کنید و دهن های\nبوتل ها را معکوس کرده در ظرف آب\nمانده بروید حالا لایق دیدست که این عجیب"}
{"book": "adl0125", "page": 70, "text": "۶۹\nو غریب بخار که از آب برآمده از روی تجربه\nچه چه خواصهای آن ظاهر خواهد شد\nتر داسم ہئد روجن سوزنده است\nو از هوا سبک تر میباشد\nتجربه شانزدهم\nاز بخار ہئدروجن که سه بوتل را پر کرده بودید\nاز انها یک بوتل را بگیرید و دهنش را طرف\nپائین گرفته باشید و یک شمع را از سهم\nآهنی یا برنجی هر چه باشد یک طرف شمع\nمحکم بسته کنید و در میان بوتل معلوم دروی\nکنید فوراً شمع روشن شده از اندرون"}
{"book": "adl0125", "page": 71, "text": "۷۰\nبوتل زردی مائل برنگ نیل شعله خواهد\nبرامد و این عجیب معامله است که در شمعیکه\nاز بوتل آتش گرفته بود آن شمع گل شد\nاگر شمع گل شده را از بوتل باز بکشید فوراً\nمشتعل خواهد شد علی هذا القیاس\nبطور مذکور شده خواهد رفت ببینند که\nازین تجربه چه چه حرفها معلوم شد اول\nاینکه هیڈروجن گاس سوخت بوقت سوختن\nشعله زردی مائل برنگ نیل داد دوم\nاینکه هر وقتیکه در بوتل هیڈروجن شمع را\nبندازید فوراً گل خواهد شد"}
{"book": "adl0125", "page": 72, "text": "۷۱\nتجربه هفدهم\nدیگر بوتل هیدروجن را گرفته این مرتبه دهن\nاو را طرف بالا بگیرید و فوراً شمع روشن را\nنزدیک او بیارید فوراً مشتعل شد شعله او از\nاول که در تجربه شانزدهم برآمده بود زیاده\nنخواهد برآمد سببش اینست که هیدروجن\nگاس از هوا سبک تر میباشد ازین سبب\nوقتیکه دهن بوتل را سمت بالا گرفتید\nگویا او را میکشید برای این زیاده شعله میداد\nو امتحان این امر بدینقرار بخوبی میشود که یک\nبوتل را از هوا پر کرده بگیرید و دیگر را از هیدروجن"}
{"book": "adl0125", "page": 73, "text": "۷۲\nو دهن هر دو بوتل را مثل شکل چهار دهم یکجا بگیرید بوتلی که درو هواست معکوس واز هیدروجن در ان افتاده است ازین عمل هیدروجن بسبب سبک بودن در بوتل هوا خواهد رفت و هوای بوتل را خواهد کشید چنانچه ان بوتل را که درو سابق هوا بود دهنش را زیر مانده نزدیک شمع سوزنده بیارید هیدروجن که اندرون او هوا را کشیده جمع شده بود یکدم خواهد سوخت و بعضی وقت از بوتل مذکور یک اواز بسبب شاملیت هوا خواهد شد و بعد ازان"}
{"book": "adl0125", "page": 74, "text": "۷۲\nبوتلی که در واول ہیدروجن بود سرته کرد\nبر سر میز بمانید و نزدیک او شمع روشن\nبیارید از و گاهی شعله نخواهد بر امد سبش اینت\nکه از و ہیدروجن برآمده بود و ہوا پر شده\nبود ازین عمل معلوم شد که ہیدروجن از ہوا\nسبک ترست بلکہ از ہیدروجن سبک تر\nتا حال هیچ شی معلوم نشده و همین سبت\nکہ اشخاصیکه در غبارہ انشستہ بآسمان می پرند\nآنہا ہیدروجن گاس را در و پر میکنند\nنوز دهم از سوختن ہیدروجن آب پیدا نشود\nحالا بیاز مائید که از سوختن ہیدروجن چه پیدا میشود"}
{"book": "adl0125", "page": 75, "text": "۷۲\nتجربه هژدهم\nدر شکل دوازدهم برای ساختن هیڈروجن صراحی بود\nیک نیچه خمدار و سرتپک داشت بجای همان\nخمدار نیچه یک نیچه راست بچسپانید تا که ازونجا\nبرآید و اول صراحی را از نظر بگذرانید که درو\nهوا نماند و ترکیب آن نیست که بر نیچه او\nیک نی امتحانی معکوس کرده بمانید\nبعد از ساعتی که هیڈروجن گاس از راه نیچه\nدرو درآید آنوقت یک سوزنده شمع\nنزدیک او بیارید اگر شعله از اندرون\nنیچه برآمده آواز ندهد پس بدانید که درو\n\nهوا"}
{"book": "adl0125", "page": 76, "text": "۷۵\n\nهوا نمانده وقتیکه اینطور امتحان کردید همان\nهیدروجن گاس که از نیچه می آید نزدیک\nاو شمع بیاورید گاس یعنی بخار فوراً سوختن خواهد\nگرفت و همیشه سوخته خواهد رفت بازهمانطوریکه\nبدوم تجربه کرده بودید اگر بر سر این شعله\nگلاس صاف بگیرید پس در و قطرهای آب\nنظر خواهد آمد ند پس از این صاف معلوم شد\nهر وقتیکه هیدروجن میسوزد او همراه آکسیجن\nهوا شامل شده آب پیدا می کند\nتجربه نوزدهم\nاین معلوم شد که از سوختن هیدروجن آب"}
{"book": "adl0125", "page": 77, "text": "۷۶\n\nپیدا میشود مگر ازین دیگرشی هم پیدا میشود یا نه\nاین را بدین قرار دریافت کنند که ہیدروجن\nگاس را در میان یک شیشه کلان بسوزان\nکه شعله اش بیرون نرو د یعنی درین ہوائی\nکه ہیدروجن سوخته در و مانند تجربه اول آهنی\nبیندازید و ببینید که ازین در آب سفیدی\nپیدا نشد پس ازین ثابت شد که از سوختن\nہیدروجن گاس کار بانگ ایسڈ بنا ر میشود\nغرض تحقق کنند های علم کیمیا تجربه کردند تیجه\nکشیده اند که وقتیکه ہیدروجن در ہوا میسوزد\nسوای آب دیگرشی پیدا نمی کند اگر در تجربه"}
{"book": "adl0125", "page": 78, "text": "۷۷\nهژده هم ترکیبی کنید که گلاسی که بر شعله گرفته بودید\nاو کمی دیر سرد باشد از و یک گلاس لبالب\nاز آب حاصل کرده میتوانیم که بوی دود\nنداشته باشد هشتم آب بیستم در بیان\nاجزای ترکیبی آب - از روی تجربه احوال\nاجزای ترکیبی آب را دریافت کنیم از روی\nتجربه سوم معلوم کرده اید که در هوا اکسیجن\nگاس شامل است و از تجربه ششم معلوم شد\nکه همین گاس بعضی بخار همراه دیگر بخار شامل اس\nکه اورانئتروجن میگویند. اکسیجن در هوا بطور\nبطور آزاد بخار غیر مرئی یعنی که روشن نباشد"}
{"book": "adl0125", "page": 79, "text": "۷۸\nشامل است مگر در آب بطور کیمیائی ہمراہ ہیدرو\nجن گاس شامل میباشد و از شمولیت این\nہر دو بخاره آب تیار میشود از تجربه دوازدہم\nمعلوم شده که بر وقتیکه آب را پاره میکنند\nہر قدر از ان که آکسیجن می برآید دو چند او\nہیدروجن می بر آید حالا دریافت کنید که چه\nچه قدر وزن آکسیجن و هیدروجن شامل کردن\nآب تیار میشود درین موقع در حجم و وزن\nتمیز کردن ضرور است حجم دیگر شی است و\nوزن دیگر چیز است چرا که از تجربه دواز دہم\nاین معلوم شده است که در آب چقدر حجم هیدرو"}
{"book": "adl0125", "page": 80, "text": "۷۹\n\nجن گاس میباشد و چقدر اکسیجن گاس میباشد\nمگر این معلوم نشده بود که در آب وزن اینان\nهر دو بخار ها به نسبت یکدیگر چقدر میباشد یاد\nدارید که ترکیب آب صحیح صحیح دریافت\nکردن آسان و سهل نیست\n\nتجربه بیستم\n\nدر رساله ابتدائی استعمال میزان و وزن\nشی را اندازه کردن قاعده آنها بیان نمودیم\nیقین است که ذهن نشین شما شده خواهد بود\nاگر حالا مشق کردن این را هم استعمال کنید\nو نمبرهای سنگ وزن و مقدار تول آنها را"}
{"book": "adl0125", "page": 81, "text": "۸۰\n\nباید که بند هین بدارید کیفیت این تجربه از شکل\nشانز دهم خواهد فهمید موازین و سنگ ہاے\nوزن که بدوا خانه های انگر یزی استعمال میشود\nاول آورده نزدیک خود بمانید بعدازان\nدر شکل شانز دہم از شیشه سخت ایک بچہ\nایست که در وقت ساختن پهن کرده یک\nشکل مدور مانند کوئی تیار کرده اند در این گره\nسه مثقال و چهار نخود سیا اگسڈ مس\nبیندازید دویم نی آن ب ہے که در و\nحصه نی که خدارست خوب می آید در نی\nب سفید کالسیم کلور ڈ که رطوبت را فوراً جذب"}
{"book": "adl0125", "page": 82, "text": "۸۱\nمیکند پر کنند ج- آن صراحی است که در و\nآبیکه تیز آب دارد چیست که بذریعه آن\nهیڈروجن گاس میکشند ازین سبب روی\nریزگی جست میندازند یک دیگر صراحیست\nکه درو تیز آب کبریت است و این تیز آب برای\nاین کار است که هر وقتیکه حبابهای هیڈروجن\nاز اندرون او بگذرند تیز آب کبریت رطوبت\nاو را جذب نموده خشک کرده برود خ\nیک دیگر نی است که درین هم کالسیم کلورڈ\nپر کنند چونکه هیڈروجن ازین نی هم ضرور خواهد\nگذشت - باین سبب در نی ۱ رسیده رسیده"}
{"book": "adl0125", "page": 83, "text": "۸۲\nباقی مانده رطوبت هم جذب خواهد شد\nپیشتر از تجربه نمودن فی را واکسد مس که درو\nوزن این هر دو صحیح دریافت کردن\nضرور است برای این همین فی را از دیگر فی ها\nجدا کنید و سر پنک ها را کشیده در میزان انداز\nکنید و وزن آنها را بر یک کاغذ نوشته کنید\nبعد ازان وزن فی سب هم دریافت کرده\nقلم بند کنید. بعد ازین هر دونی ها را بجایها\nمقرره شان بچسپانید و این احتیاط داشته\nباشید که اشیای اندرونی او اصلا کم نشود\nبعد دران صراحی که ریزگی حبت است درو"}
{"book": "adl0125", "page": 84, "text": "۸۳\n\nاز راه نی در از کمی تیزآب بر جست مینمائید\nو کمی تحمل کنید که هیدروجن پیدا شده به تمام\nنیها و نیز براگژدمس بگذرد حال بر دیگر سر نیے\nت که برنج بیرون است یک خنک امتحانی\nنیز امعکوس کرده گرفته باشید که ہیدروجن\nکه آمده رود درین جمع کنید بعد ازان دهن\nنیرا سمت زیر کرده نزدیک یک شمع آورده\nکم کم دیر پس امتحان کرده بروید که از گل\nنیها هوا برآمده است یا نه بعد از کمی دیر ملاحطہ\nنمائید که هیدروجن این نل یعنی نی به نزدیک\nشدن شعله شمع سوخت و آواز نداد بدانید"}
{"book": "adl0125", "page": 85, "text": "۸۴\nکه در نیها هوا باقی نمانده حالا انیطور کنید که در\nهرنی که اگسید مس است زیر آن یک چراغ شهر\nبانید تا وقتیکه نی مذکور سرد ماند در اگسید مس\nهیچ فرق معلوم نخواهد شد و اگر چه از سر راهیدرو\nجن گذشته خواهد رفت مگر وقتیکه او گرم\nشود فوراً رنگ سیاه اگسید تبدیل شده\nمثل مس بر قرار سرخ رنگ خواهد شد\nو درین نیها هر که مقام سرد باشد در آنجا\nقطرهای آب جمع شده معلوم خواهد شد مگر\nهر آنقدر که گروه نی مذکور گرم شده برود همین\nآب در نی ب آمده خواهد رفت و درینجا"}
{"book": "adl0125", "page": 86, "text": "۸۵\nکالسیم کلورڈ آنرا جذب کرده میرود تا وقتیکه\nدرین گره گرم رنگ سیاه باقیست ہیدرو\nجن را از در میان این بمانید که بگذرد بعد\nاز ان چراغ مذکور را از زیر گره پس کنید حالا\nگره سرد شدن خواهد گرفت تا او سرد شود\nاین را دریافت کنید که درین عرصه چه کیفیت\nگذشت ہیدروجن اول در صراحی پیدا شده\nدرنی آمد و در اینجا همراه آکسیجن اگسد مس شامل\nشد و ازین آب پیدا شد و این آب کمی بشکل\nآب و کمی بصورت تف ازینجا گذشته درنی\nب رسید و درین حبه جمع شده رفت و"}
{"book": "adl0125", "page": 87, "text": "۷۶\n\nپیدا میشود مگر ازین دیگرشی هم پیدا میشود یا نه\nاین را بدین قرار دریافت کنند که ہیدروجن\nگاس را در میان یک شیشه کلان بسوزانند\nکه شعله اش بیرون نرود یعنی درین هوائی\nکه هیدروجن سوخته در و مانند تجربه اول آهوجنه\nبیندازند و بیبینند که ازین در آب سفیدی\nپیدا شد پس ازین ثابت شد که از سوختن\nهیدروجن گاس کاربانک ایسڈ تیار نمیشود\nغرض تحقیق کنند های علم کیمیا تجربه کرده نتیجه\nکشیده اند که وقتیکه هیدروجن در هوا میسوزد\nسوای آب دیگر شی پیدا نمی کند اگر در تجربه"}
{"book": "adl0125", "page": 88, "text": "۸۷\nدر وزن که زیادتی شده از سبب جذب\nشدن آب در کالسیم کلورڈ شده حالا این را\nخیال کنید که این نہایت مفید تجربه چه نتیجه\nبرامده ازین صاف ظاهر شد که در چهل و\nپنج حصه آب چهل حصه وزن آکسیجن میباشد\nو چونکه در آب سوای اکسیجن و ہیدروجن\nدیگر شی نمی باشد ازین سبب ضرور پنج حصه\nوزن ہیدروجن است یعنی در آب باعتبار\nوزن دو حصہ ہیدروجن و شانزده حصه\nآکسیجن میباشد هم آب بیست و\nیکم در آب دریای شور و از دریا و غیره"}
{"book": "adl0125", "page": 89, "text": "۸۸\nمابین چه فرق دارد این را همه میدانند که آب\nدریای شور شور می باشد یعنی نمک در و آمیخته\nمی باشد پس آب شور ساختن حرفی نیست\nدر آب کمی نمک بیندازید شور خواهد شد\nتجربه بیست و یکم\nدر آب شور که نمک میباشد ترکیب جدا کردن\nانست که آنرا کشید کنید یعنی جوش بدهید\nوتف او را جمع نموده سرد کنید و این عمل\nاز عرق کش شیشه خوب تر میشود که نقشه\nاو در شکل هفدهم میباشد در عرق کش آب\nپر کنید و زیر او چراغ انگریزی روشن کنید"}
{"book": "adl0125", "page": 90, "text": "۸۹\n\nوقتیکه از گرمی آب جوش خورد ـ از و تف\nپیدا خواهد شد و از راه دراز کردن عرق کش\nگذشته در دهان او که بشیشه مانده شده\nاست در خواهد آمد و بر سر شیشه مذکور آب\nاز نوله می افتد ازین عمل تف اندرونی\nسرد شده آب تیار میشود و همین آب\nکشد کرده شده آب است و حالا درین شوری\nبالکل نمانده چرا که خالص آب است و دران\nهر قدر که نمک بود همه در عرق کش ماند و آب\nعرق کش جوش خورده همه پرید پس خواهید\nدید که در آن نمک مانده خواهد بود آب دریا"}
{"book": "adl0125", "page": 91, "text": "۹۰\n\nشور را باین طریق کشیده کرده که باشد در جهازها\nبسیار کار می آید و آبی که بدین طریق کشیده\nکرده شده باشد برای خوردن خوب میباشد\nو اکثر آب چاه و دریا ها هم که آب او شیرین\nمیباشد در اصل درو نمک میباشد مگر اینقدر\nقلیل که از و آب نمکین نمیشود بیست و دویم\nشناخت نمک آب\nتجربه بیست و دویم\nدر دو صاف شیشه کلان گلاس شیشه\nکه کشیده کرده آب باشد یا آب باران\nباشد پر کنید و در یک او برابر دانه شرشف"}
{"book": "adl0125", "page": 92, "text": "۹۱\n\nنمک بیندازید و خوب بشورانید که نمک در آب\nشامل شود باز چشیده ببینید که اصلا مزه\nنمک معلوم نخواهد شد حالا همان شیشه ها را\nبیاورید که بر و سلور نیترت کاسنگ هشتید\nو از انها سه سه چهار چهار قطره در میان ہردو\nکلاسها باحتیاط بیندازید در ان گلاسیکه\nنمک انداخته بودید در و بعد از کمی دیر نمایی\nسفید بخار چیزی بر آب معلوم خواهد شد\nمگر در گلاس دیگر که خالص آب بود\nهمانطور صاف و شفاف خواهد ماند بهمین\nطور اہل کیمیا از معیار خود ہر قسم مادهٔ -"}
{"book": "adl0125", "page": 93, "text": "۹۲\nکه در اشیا مخلوط میباشند دریافت کرد\nمیتوانند که دیگر با معلوم کرده نمیتواند این\nبحد شما معلوم خواهد شد که در آب مذکور از\nپیداشدن غبار سفید چه اثر شده صفحه ۱۴۸\nرا ملاحظه کنید نسبت و سوم تحلیل شدن\nو تیار کردن قلم های نمک سوای نمک\nدیگر بسیار اشیا اند که در آب بالک مخلوط\nمیشوند مثلا شکر و سوڈا زتمه یا مچ و بعض انطور\nاشیا میباشند که کمی از مخلوط میشود و باقی چیزی\nمیمانند مثلا جبم یا پلاسٹر پریس و بعض\nاین قسم میباشند که در آب بالک مخلوط میشوند"}
{"book": "adl0125", "page": 94, "text": "۹۳\nمثلاً چقماق و ریگ و غیره\nتجربه بیست و سوم\nیک خورد یعنی نیم خورد بوزن کابل قلم های\nسوڈا را گرفته به شش مثقال آب گرم\nبیندازید و کمی حرکت بدهید تمام قلم های او\nآب خواهد شد ند حالا اگر آب را سرد کردید\nقلم های سوڈا بکنار های آب جمع شدن\nخواهد گرفت و صورت آن سفید بر فدار بان\nاین طور خواهد بودند مثلاً که در شکل نوزدهم\nدرج است و این عمل را قلم های ازین\nمایع مرکب تیار شدن میگویند و این همانطوری"}
{"book": "adl0125", "page": 95, "text": "۹۴\n\nکه از چاشنی شکر مصری ساخته میشود و اگر\nمانند تارهای پنبه که در شکل میباشد بغور شکل\nآنرا دیدید پس معلوم خواهد شد که صورت\nآن همه یکسان است و صرف همین قدر\nفرق دارند که کدامی کلان است کدامی خرد\nهمانطور که قلم های سوڈا را در آب انداخته\nبودید بهمان طریقه شش مثقال زاج را\nدر شش مثقال آب انداخته بیبینید که\nزاج هم بطریقه مذکور آهسته آهسته قلم ها تیار\nخواهند شد ننگر شکل آنها از قلم های سوڈا بالک\nمختلف خواهد بودند چنانچه این حرف از مقابله"}
{"book": "adl0125", "page": 96, "text": "۹۵\nنوزدهم و بیستم شکل معلوم خواهد شد\nتجربه بیست و چهارم\nکیفیت نیل توتیا هم همین است اگر آنرا هم در آب\nمخلوط کردید پس قلم های این هم آهسته\nآهسته بدین قرار ساخته خواهد شدند که در شکل\nبیستم نقشه دوم موجود است حال سه مثقال\nو سه نخود زیچ و همین قدر نیل توتیا گرفته در\nاغر بسائید و بعد ازان سفوف را در شش\nمثقال و شش نخود آب گرم انداخته\nمخلوط کنید و بمانید که سرد شود و دیده میرود\nکه هر دوی آن در وجه قرار جدا جدا میشوند یعنی"}
{"book": "adl0125", "page": 97, "text": "۹۶\nتکه های زاج که سفید ست جدا جمع خواهد شد\nو قلم های نیل توتیا جدا نمودار خواهند شد\nاز این شما صاف معلوم شد که از قلم ساخته\nشدن این هر دو مختلف اشیار باین طور علیحده\nعلیحده شده میتوانند سفید قلم های زاج را اگر\nبخواهید چیده کشیده میتوانید و صرف قلم های\nنیل توتیا در و باقی میماند ازین معلوم شد که\nقدرت ایزدی اشیای مختلف را بچه قرار\nاز یکدیگر جدا میکند بهمین قاعده در زمین\nبسیاری اقسام سنگ ها و تکه های معدنی\nاشیا و قلم ها ساخته میشوند مثلا بلور سنگ مرمر و صد قسم سنگ های"}
{"book": "adl0125", "page": 98, "text": "۹۷\nکه بزیر زمین قلم های مختلف طریق ساخته میشوند\nو از انها سبب بعضی آن معلوم میشود از بعض\nآن نمیشود دهم در بیان آب بیست و چهارم\nآب بارش که کشیده مقطر کرده شده آبست\nوقتیکه بر آب بارش و بر اصلیت او غور\nبکنید همین خیال خواهید کرد که مثل آب باران\nبر پرده دنیا دیگر آبی صاف و پاک نمی باشد\nحقیقت آن انیست که بخاراتیکه در هواموجود\nمیباشد از کثیف شدن آنها آب پیدا شده باران\nمی بارد و این بخارات در هوا باین قرار موجود\nمیباشد که وقتیکه در موسم گرما هوای گرم دریای شور"}
{"book": "adl0125", "page": 99, "text": "۹۸\nباری میشود از انها بخارات می خیزند مثلاً\nاز آب جوشان که بخار می برآید بخارات دریائی شور را\nهمان هوای گرم پرانده طرف آسمان میبرد\nو این طور بر آسمان در هوا بسیار رطوبت\nشامل میباشد باز این گرم و مرطوب هوا\nوقتیکه در طبقات سرد هوائی میرسند\nسرد میشوند و حال در و انقدر قوت\nنگاه داشتن رطوبت نمانده آنقدر یکه\nدر حالت گرم بودن بود پس جمع شد\nقطره ای این رطوبت شده و بر زمین\nمی بارند از این سبب آب بارش"}
{"book": "adl0125", "page": 100, "text": "۹۹\nکشد کرده شده آب میباشد حالا بشما معلوم\nشده باشد برای بهم رساندن آب\nکشد کردگی یک کارخانه بیحد بر روی\nزمین جاریست اگر کمی غور کردید این را\nهم خواهید دانستید که یک قطره آب روان\nهم اینطور بد نیا نیست که گاهی نه گاهی بشکل\nبخارات از درپای شور برخاسته نه آمده\nباشد که در همان سمت حالا واپس\nمیرود بیست و پنجم در بیان آن هائیک\nکه در آب شامل یا مخلوط اند هر آبیکه از چشمه ها وا\nدر پاها و غیره جاری شده واپس بدریاها"}
{"book": "adl0125", "page": 101, "text": "۱۰۰\n\nشور میرود چه او همراه خود کدام شی دیگر شی راهم\nمخلوط کرده می برد بلی بیشک ریگ و گل را\nهم همراه خود در دریای شور می برد و ثبوتش\nبسیار آسان است دریائی که شفاف ترین باشد\nکمی آب از و یک ظرفی پر کنید و عرصه قلیل\nاو را بیحرکت بگذارید و بعد از ان خواهید دید\nکه قدری در وضه و رزیر آن خواهد نشست\nو همین ریگ و گل از مقطر کردن یا از لته کشیدن\nهم برآمده می تواند یعنی آب دریا که از حد-\nزیاده در و ریگ و گل شامل باشد بموجب تشکل\nبست و یکم از بلاتنگ پیپر (کاغذ جاذب)"}
{"book": "adl0125", "page": 102, "text": "۱۰۱\nصاف کردن یا از ریگ مقطر کردن یا اسفنج\nابریا از ذغال مقطر کرده صاف کرده میتواند\nتجربه بیست و سوم\nآب را باین طور که صاف کنند یا ته نشین\nکنند صرف دُردها یا سخت مادها که در آن مخلوط\nمیباشد خارج شده میتواند مگر شئی که در و آمیخته\nشده گاهی از لته کشیدن یا از ته نشین کردن\nبرامده نمی تواند مثلاً اگر چند قطره های نیل را\nدر آب آمیخته از همین کاغذ جاذب صاف\nکنند پس رنگ او ازین دور نخواهد شد چرا که\nنیل در آب آمیخته شده مگر در صورتیکه آب را"}
{"book": "adl0125", "page": 103, "text": "۱۰۲\n\nدر عرق کش کشید کند پس نیل جدا خواهد شد\nبیت وششم در بیان آب سبک وسنگین\nتجربه بیست ششم\nهر آبیکه از راه دریا جاری شده در دریا\nشور واپس میرود او بعضی اشیا را که درو\nمخلوط میشود همراه خود میبرد چنانچه از کدامی\nچشمه شفاف یا از دریائی یک بوتل آب را\nته نشین کرده در ظرف چینی انیقدر جوش\nبدهید که همه آب خشک شود ضرورست که\nقدری ماده سنگین زیر او خواهد ماند لیکن\nاگر همین قدر آب کشید کرده را جوش دادن"}
{"book": "adl0125", "page": 104, "text": "۱۰۳\n\nخشک کنند پس ازین ماده نخواهد برامد گویند\nکه پیش چیت باین قرار در آب کشید کردی\nدیگر هیچ شئی مخلوط نمی باشد مگر آب باران\nکه کشید کرده میباشد و آنرا ه در یا بدریای\nشور میرود درین ضرور چیزی نه چیزی ماده\nشامل میشود سبیش است که آب باران\nوقتیکه بر زمین می افتد و از کوٹها یا از اندرون\nزمین برآمده طرف دریای شور میرود دران\nراه او این قسم اشیامی آیند که در ومخلوط\nشده میتواند و همین اشیا ها را همراه خود می برد\nو همین طور از راه در یاما بسیار ماده همیشه"}
{"book": "adl0125", "page": 105, "text": "۱۰۳\nاز هر ملک بدریای شور میرود و آب دریا\nشور خراب میشود اگر چه امر مذکور بسیار پیوسته\nآهسته میشود ظاهر است که آب\nباران از میان هر قسم زمین یا سنگ که\nبگذرد همان قسم ماده در و آمیخته میشود و هر قدر\nکه مرداری و غیره در و مردمان می اندازد\nاو هم در و داخل میشود پس آب بعضی چشمه ها\nکه از آب دریای شور هم نمکین تر میباشد سببش\nهمین میباشد که آب او که می آید از سر کان\nنمک گذشته می آید باز سبب این چیست\nکه آب باران همیشه سبک میباشد مگر بعض"}
{"book": "adl0125", "page": 106, "text": "۱۰۵\nآب چشمه یا در یا را گران وزن میگویند یاد\nشما باشد که خاصیت آب وزنین این است\nکه هر وقتیکه در و صابون بمالید در و کف فوراً\nپیدا نخواهد شد مگر در ته آب می نشیند\nاز روی تجربه بسبب آنرا دریافت میکنم\nبیست و هشتم آب گران وزن چرا میشود\nتجربه بیست و هفتم\nقدری جسم میده کنید و آب باران یا آب\nکشید کردگی که سبک میباشد در یک بوتل\nکلان پُر کرده یک ذره او را در بوتل آب\nمذکور بیندازید و ساعتی خوب شور بدهید"}
{"book": "adl0125", "page": 107, "text": "١٠٦\n\nباز در کاغذ جاذب انداخته صاف کنید\nاگر چه آب بعد از صاف نمودن مانند\nمروارید صاف و شفاف شده مگر وزن\nاو اضافه شده اگر میخواهید بیازمائید یعنی\nدر و همراه صابون دست شوئید اگر چه\nآب مکدر خواهد شد مگر کف نخواهد کرد اگر\nباز صابون استعمال کردید بدوم مرتبه\nکف ها معلوم خواهد شد ند ازین معلوم\nشد که اگر در آب چشمه یا دریا حصه سلفت\nچونه شامل یا مخلوط باشد همان آب گران\nوزن میباشد و در آبیکه شما حصه مخلوط کردید"}
{"book": "adl0125", "page": 108, "text": "١٠٧\nبودید اگر او را جوش دادید گرانی او دور نخواهد\nشد بلکه آب جوش دادگی سرد شده بهمان\nوزن او خواهد ماند یازدهم در بیان آب\nبیت و هشتم آب گران وزن که\nدر و کهر یا گل سفید مخلوط باشد بذریعه جوش\nدادن سبک وزن بشود آب گران\nوزن یک دیگر قسم هم میباشد که کیفیت او\nدریافت کردن یا فیت از تجربه به نقصم معلوم\nشده که هوائیکه از شش بیرون می برآید\nدر و کار بانگ ایسڈ گاس شامل میباشد\nچنانچه اگر در صاف آب چونه پف کنید دیر و"}
{"book": "adl0125", "page": 109, "text": "۱۰۸\nسفید مانند مبده شی می‌براید که در آب تحلیل\nنمیشود یعنی کهربا کل سفید پیدا میشود و بعد ازین\nبلمحه آب سفیدی مائل میشود\nتجربه بیست و هشتم\nتجربه هفتم را باز بکنید مگر آنقدر که اول در آب\nچونه پف کرده بودید این مرتبه از و بسیار\nزیاده پف کنید اگر تا پنج دقیقه پف کرده\nبروید رنگ سفیدی مایل او موقوف شده\nخواهد رفت و از اول زیاده صاف تر خواهد\nشد شاید اگر بالکل صاف نشد باز در حین\nکاغذ جاذب انداخته صاف کنید اگرچه"}
{"book": "adl0125", "page": 110, "text": "۱۰۹\nآب مسطور صاف شده مگر بموجب تجربه مذکوره\nبالا بذریعه صابون معلوم خواهد شد که او\nبالکل وزنین شد لیکن سببش چیست کهریا۔\n(گل سفید) در خالص آب اصلاً تحلیل نمیشود\nمگر شما که آب را پف کرده رفتید کار\nبانگ ایسڈ که از نفس شما برآمده او کهریا\nاین آب را تحلیل کرد چرا که در کاربانگ\nایسڈ این خاصیت است که ازین کهریا\n(گل سفید) در آب آمیخته میشود ازین سبب\nهمان آب بظاهر صاف شده مگر وزنی\nشد - چرا که کهر یا (گل سفید) را کاربانک ایسڈ"}
{"book": "adl0125", "page": 111, "text": "۱۱۰\nکه آب کرده در و شامل کرد کار بانگ ایسڈ\nیک گاسیت یعنی بخارست و اگر آب\nمذکور را جوش دادید از و کار بانگ\nایسڈ همه خواهد پرید و کهر یا گل سفید که در و\nتحلیل شده است سفید مانند ریزگی شده\nزیر خواهد نشست چنانچه بطرف شیشه\nاگر آب گران وزن را جوش دهند\nاین حرف صاف معلوم خواهد شد حالا\nاگر جوش خورد آب را سر سر کرده صاف\nآنرا بگیر ید از شمولت صابون معلوم و\nدریافت خواهد شد که حالا او گران"}
{"book": "adl0125", "page": 112, "text": "۱۱۱\nدر وزن نمانده از جوش دادن سبک نمید\nهر آبی که بوسیله کاربانک ایسد باعث\nتحلیل شدن کهر یا کل سفید وزنی میشود\nبرای سبک کردن او یکدیگر ترکیست\nکه در و قدری آب چونه بندازید که صاف\nباشد چونه بطور کیمیائی همراه کاربانک اسد\nکاس شامل شده کهر یا گل سفید یا کار بو\nچونه خواهد ساخت و این در آب تحلیل\nشده نمی تواند ازین سبب بمعه کهر یا -\nگل سفید که در آب از اول موجود بود تا\nمیدهد زیر نشست ازین ترکیب آبیکه ازنال"}
{"book": "adl0125", "page": 113, "text": "۱۱۲\n\nشدن گهر با گل سفید وزنی میشود اگر او\nمقدار بسیار هم باشد تا هم به آسانی سبک شده\nمیتواند بیست و هشتم آب کدام دریا\nکم وزن داشته میباشد و از بعضی اضافہ\nآب همه در با یکسان وزن داشته میباشند\nاز تجربه مذکوره بالا ثابت شد که اگر در یک\nآب گهر یا گل سفید حل باشد و دیگر حصیم\nباشد هر دو آب گران وزن خواهد بود\nمگر ما بین فرق خواهد بود چرا که آب گهر یا\nدگل سفید دار بذریعه جوش دادن\nیا چونه آمیختن سبک میشود و آب که حصیم"}
{"book": "adl0125", "page": 114, "text": "۱۱۳\n\nدارد باین طور سبک شده نمیتواند هرآب\nباران که از کوه چشمه دار پائین جاری\nمیشود در چشمه ها و دریای او وزن چشم خواهد\nبود مثلاً دریای انگلستان که ترنت نامدارد\nحال او همین است این راست است که از همه\nآب های جاری آب باران خالص میباشد\nمگر بالکل خالص نمی باشد چرا که بوقت باریدن\nاز هوا در و کاربانک ایسدگاس آمیز میشود\nدرین باب تجربه نهم باید دید پس چونکه در آب\nباران کاربانک ایسدگاس شامل میباشد\nازین سبب وقتیکه او از زمین هائی که سنگ"}
{"book": "adl0125", "page": 115, "text": "۱۱۴\n\nچونه دار د یا کھر یا گل سفید میباشد میگذر د درین\nصورت همراه کھر یا گل سفید کاربانگ ایسڈ\nاو مخلوط میشود و همین آب را اگر ان وزن\nمیکند مانند آب دریای ٹیمز در دیگ ھاۓ\nکہ آب جوش میدهند یا سمه دار وغیره\nکه در و یک قسم گل جمع میشود او همین گل سفید\nیا کھر یا میباشد که بسبب جوش دادن\nآب جدا شده ته نشین میشود و رفته رفته\nلک میشود لیکن وقتیکه باران باریده ازین\nچنین زمین ها میگذرد جائیکه سنگ خارا\nیا دیگر کوه که سنگ سخت داشته باشد"}
{"book": "adl0125", "page": 116, "text": "۱۱۵\nو کهریا نباشد پس آن آب سبک میباشد\nچرا که ماده در و آمیزش نمی کند که اورا\nگران وزن بسازد سمی ام آبیکه\nبر سطح زمین قصبات و شهرها جاری میبا\nاو خراب و غلیظ میباشد آب که از قریب\nقصبه یا شهر با از قریب بدر روئی جاری\nشده میرود او از آب بدر روهای خانه\nمخلوط شده غلیظ میشود و مطلق لائق خورد\nنمیباشد چرا که تعجب نیست که در و کدام قسم\nزهر داخل شده باشد که از و مرض ها پیدا\nشوند بعض اوقات در آب صاف"}
{"book": "adl0125", "page": 117, "text": "۱۱۶\n\nو شفاف هم کثافت بدررو های خانه ها آمیز\nمیباشد و این اکثر دران وقت میشود وقتیکه\nآب جاری از نزدیک قصبه یا شهری و از جویهای\nجاری شده می آید و همین باعث است\nکه در اکثر کلان کلان شهرها و قصبه ها برای\nخوردن مردمان آب صاف در حوض ها\nجمع میکنند که از آبادی دور میباشد باز\nبذریعه نل های آهنی یا سربی بخانه های مردمان\nمردمان میرسانند در هندوستان هم بشهر\nکلکته و بمبئی و لاهور و غیره هم همین انتظام شده\nغرض به این طریق آب از کثافت بدرروها"}
{"book": "adl0125", "page": 118, "text": "۱۱۷\nمحفوظ میباشد سی و یکم در آب بخارات\nهم تحلیل میشود گل و غیره در آب\nتحلیل میشود مگر بخار هم در آب تحلیل میشود\nمگر بعض زیاده و بعض او کم و این را\nاول دیده اید که کار با رنگ ایسڈ گاس\nهوا در آب باران مخلوط میشود و سوڈ اواٹر\nکه او را ولایتی آب میگویند در و اینقدر کار\nبانگ ایسڈ گاس میباشد که بمجرد و از کردن\nسرپک او فوراً بزور می براید بهمین طور\nدر آب هم هوا شامل میشود چنانچه آبهای\nچشمه ها و دریا ها که مزه دار میباشد از حل شدن"}
{"book": "adl0125", "page": 119, "text": "۱۱۸\nهوای اکسیجن گاس میشود و اگر همین\nآب را جوش دادید هوائیکه درو\nموجود است خواهد بر امد و باز آب را که\nسرد کرده خوردید پس ذائقه او مثل\nسابق نخواهد ماند بی مزه خواهد شد\nبآب دریاها و دریای شور که اکسیجن حل\nمیباشد بودن او برای زندگی ماهیها\nضرورست اگر چه او در آب میباشند\nمگر ضرورت اکسیجن آنها را همان\nقدر میباشد که برای جانورهای هوائی میباشد\nیاد شما باشد که اکسیجنیکه جزو ترکیتی"}
{"book": "adl0125", "page": 120, "text": "۱۱۹\nآب است از و ماهیها زنده نمیمانند بلکه\nاز همین اکسیجن میباشد که در آب آمیز\nمیباشد از راه پرده‌های گلون ماهی بسیار\nآب میگذرد از و اکسیجن را میکشند\nبرای این اگر آب را خوب جوش\nبدهید و از هوا محفوظ داشته سرد کرد\nدرو ماهی بیندازیم پس آنها خواهند مرد\nچرا که در آب حالا هوای اکسیجن نمانده\nکه از و آنها نفس بگیرند دوازدهم در بیان\nخاک سی و دویم در بیان خاک ـ بشما\nاحوال آتش و هوا و آب چیزی چیزی"}
{"book": "adl0125", "page": 121, "text": "۱۲۰\n\nمعلوم شده حالا حقیقت این سخت\nشی یعنی خاک را دریافت کنیم که از میان\nزمین مایان ساخته شده ایم آتش و ہوا و\nآب قدری اشیای ساده اند در حقیقت\nو ماہیت آنها چیزی پیچیدگی نیست مثلاً\nآتش نام آن حرارت ست که در سوختن\nبعض اجسام یا از اتحاد کیمیائی پیدا شود\nهوا از دو بخار یعنی از شامل شدن\nآکسیجن و نتروجن پیدا میشود و طرف\nمایان موجود میباشد و در نفس گرفتن\nبکار می آید۔ و آب آن مائع شی است"}
{"book": "adl0125", "page": 122, "text": "۱۲۱\nکه بروی زمین هر چهار طرف موجودات\nو از اتحاد کیمیائی دو بخارها پیدا میشود\nکه یکی آن آکسیجن است و دیگرش\nهیڈروجن مگر مضمون خاک نهایت\nمشکل و پیچیده است از ین سبب\nدر ین رساله خورد احوال او کمی\nبیان میشود - درین مضمون\nاول این حرف قابل بیان است\nکه سطح زمین اینقدر سخت که معلوم\nمیشود صرف بهمین سبب سخت است آخ\nکه گرم نیست چرا که شی اینطور سخت نیست که ازکها"}
{"book": "adl0125", "page": 123, "text": "۱۲۲\n\nگرم کردن آب شده مایع نشود چنانچه آهن\nچقدر سخت میباشد مگر باز هم از رساندن\nحرارت آب میشود حتی که مثل آب شده\nجاری میشود همین طور شیشه هم آب میشود\nو در قالبها انداخته ظرفها میسازند\nبر آهن و شیشه چه موقوف است قاهراً\nکه سخت سنگ و خاک اند همه از رساندن\nحرارت آب میشوند بلکه مانند آب خالص\nجوش خورده میتوانند و بخار شده بر هوا\nمیتوانند البته قرار واقعی حرارت رساندن\nشرط است چنانچه در زیر زمین بسبب\nشدت"}
{"book": "adl0125", "page": 124, "text": "۱۲۳\nشدت حرارت سنگ ها آب شده\nجاری میشوند و تصدیق آن انیست که از\nکوههای آتش فشان همیشه ماده گرم\nکه می برآید آن از هر قسم سنگ ها و معدنها\nآب شده میباشند و آن آب شده\nماده را لاوا میگویند از کوه وسوکس\nکه در جنوب و مغرب اطالیه است یکبار\nباین شدت برآمده بود که بر سه قصبات\nجاری شده همه را زیر کرده بود و آنها را خاک\nسیاه کرده بود چنانچه یک شهر او که هرکیولیم\nنام او بود سوختگی تکه های او حالا کنده کشید"}
{"book": "adl0125", "page": 125, "text": "۱۲۴\nشده اند حالا چند مختلف اقسام خاک را\nگرفته تصور کنید که از کدام کدام اشیا ترکیب\nاند و از انها چه شیا بر امده میتوانند\nسی و سوم از کهربا (گل سفید) ساختن کا\nبانک ایسڈ گاس\nتجربه بیست و سوم\nچند تکه های گل سفید یا از سنگ مرمر بگیرید\nو آنها را در یک بوتل بیندازید که اندرون\nسپرنگ او یک خمدار نچه داخل شود و\nیگدیگر نچه باشد که بر دهن او فیت مانده شود بعد از ان\nدر بوتل قدری آب بیندازید و درین"}
{"book": "adl0125", "page": 126, "text": "١٢٥\nقدری هیڈروکلورک ایسڈ یعنی تیزآب\nنمک شامل کنید بعد ازین شما را در بوتل\nنزدیک کهر با (گل سفید) حبابها پیدا شدن\nنظر خواهد آمدند و دیگر سر خم دار نیچه که در دیگر\nظرف پر آب غرق است در و هم حبابهای\nبخار معلوم خواهد شد ند بجای ظرف سرپوش\nیک بوتل خالی بمانید و در بوتل کهربا که\nکه بخار جمع میشود او را در بوتل خالی از راه\nنیچه بمانید که بیاید و بعد از چند لمحه در بوتل\nیک شمع روشن کرده پائین کنید فوراً\nگل خواهد شد و بعد از ان در همان بوتل"}
{"book": "adl0125", "page": 127, "text": "١٢٦\nآب چونه که صاف باشد بیند از ید رنگ\nاو سفیدی مائل خواهد شد بعد از ین\nدر یک دیگر بوتل که در وهواست شمع\nروشن در و بمانید و دیگر بوتل گاس\nرا یعنی بخار را گرفته بر سر شمع روشن\nمثل آب بیند از ید مجرد انداختن بخار\nمذکور شمع گل خواهد شد حالا بگوئید همین\nبخار که از گل سفید یا از سنگ مرمر که\nحاصل شده کدام قسم بخار است بیشک\nکار بانک ایسڈ گاس است چرا که شمع\nروشن را گل کرد و آب چونه برنگ سفید"}
{"book": "adl0125", "page": 129, "text": "۱۲۸\nببینید معلوم خواهد شد که او از سوختن\nتبدیل شده و اگر این وقت در آن تیزآب\nانداختید حبابها نخواهند خاستند ازین\nمعلوم شد که بعد از سوختن کار بانک\nایسید از و بر آمده پریده است لیکن اگر\nبر و آب انداختید پس همان سخت تکه\nسنگ جوش خورده میده میده خواهد شد\nپس از گرم کردن تکه گل سفید این مدعا\nحاصل شد که از و کار بانک ایسڈ\nگاس برامد و بسیار خوب چونه تیار شد\nغرض ازین دریافت شد که گل سفید"}
{"book": "adl0125", "page": 130, "text": "۱۲۹\nو سنگ مرمر از چونه و کارنک ایسڈ کیمیا\nمرکب میباشد و این هم معلوم شد که از\nبعض خاک هم بخار پیدا میشود نیز دهم\nدر بیان خاک سی و چهارم احوال ساختن\nآکسیجن گاس\nتجربه سی ام\nیکدیگر قسم خاک را گرفته تجربه کنیم و این\nگل را هر کسی نمی شناسد مگر ازین هم بعضی\nمفید حرفها معلوم خواهد شد نام این گل\nمرکری اکسڈ (اکسڈ سیماب) ست و برنگ\nسرخ میباشد یک سخت نی شیشه اینطور"}
{"book": "adl0125", "page": 131, "text": "۱۳۰\nبگیرید که از یکطرف باز باشد و از دیگر\nطرف بند باشد درو قدری مرکری\nاکسد انداخته بر دهن او سپرنگ محکم\nکنید و از همان سپرنگ یک نی خمدار\nبگذرانید و بعد از ان اول نی را بیک\nحلقه آهنی ببندازید بموجب شکل بست و\nسویم و زیر او یک چراغ انگریزی مانده\nحرارت بدهید بعد از چند لمحه همان سرخ\nگل سیاه خواهد شد و یک سفید برفنما\nشی بر پهلوهای سرد نی خواهد چسپید و بر دهن\nخمدار نی حبابهای بخار بر امدن معلوم"}
{"book": "adl0125", "page": 132, "text": "۱۳۱\nخواهند شد حال اینطور کنید که همان سر\nخمدار نی که در آب یک ظرفی میباشد\nبر ویک شیشه را معکوس کرده بمانید\nپس حبابهای بخار درین خواهد آمدند\nباز تجربه کرده در یافت کنید که این کدام\nبخار ست خوب یک تکه چوب سوخته\nدر میان او داخل کنید پس همان چوب\nسوختن گرفت پس معلوم شد که این\nگاس یعنی بخار اکسیجن است مگرفی که\nسرخ گل دار د برابر حرارت داده\nبروید حتی که در وی هیچ نماند یعنی قدری"}
{"book": "adl0125", "page": 133, "text": "۱۳۲\nحصه او اکسیجن شود و کمی سفید بر قدار شی\nشود که در نی جمع شود حالا این را دریا\nکنید که همین بر قدار شی چیست باین طور\nدریافت شده میتواند در آن وقت که ان\nسرخ گل بالکل براید چراغ مذکور را پس\nکنید و خمدار نی را مبعه سپرنگ او جدا\nکنید مبادا از راه او آب ظرف غنچه\nبالا نیاید باز که نی سرد شود در و که سفید\nبر قدار شی چسپیده از نوک چوب\nجدا کنید بیرون خواهد برامد پس خواهد\nدید که آنها یک قطرهای شی مائع اند"}
{"book": "adl0125", "page": 134, "text": "۱۳۳\nشما میدانند که این کدام شی است سیماب است\nو این هم یک معدنی شی است ـ ازین\nتجربه معلوم شد که در شیشه که گل سرخ\nبود از حرارت دادن دو مقرر اجزا جدا\nجدا شدند یکی آن اکسیجن گاس و دیگر او\nسیماب شد خاصیت گل سرخ نسبت\nاز هر جای که بگیرید و حرارت دادید\nاکسیجن گاس او جدا خواهد شد و سیماب او جدا خواهد شد دو قسم\nاست که ازین همیشه هر دو شی یک\nاندازه خواهد برآمد و این گل را\nکه اکسڈ آف مرکری میگویند پیش"}
{"book": "adl0125", "page": 135, "text": "۱۳۴\nهمین است که او کیمیای مرکب اکسیجن\nوسیماب میباشد وشکل این گل مذکور را\nدیده کسی گفته نمی تواند که در و این هردو\nاشیا که از یکدیگر بالکل مختلف اند شامل\nخواهد بود مگر امر مذکور صرف بذریعه\nتجربه دریافت میشود واگر گل مذکور\nدو صد و شانزده پوند باشد پس از و\nدو صد پوند سیماب خواهد بر امد و شانزده\nپوند اکسیجن گاس از تجربه مذکور این امر\nثابت شد که در هر کیمیای مرکب مقدار\nمفرد اجزای او همیشه یک میباشند"}
{"book": "adl0125", "page": 136, "text": "۱۳۵\nگاهی تبدیل نمیشود سی و پنجم اشیای\nمعدنی از ساخته شدن اکسد گران وزن\nمیشوند تقریبا هر قسم اشیا مانند گل یا سنگ\nکه سخت میباشد در ان همه اکسیجن گاس\nهمراه شی دیگر مخلوط میباشد پس این\nهمه مرکب ها اکسد اند مثلا همه معدنیها\nآهن- مس- نقره- قلعی- و سرب\nوغیره مانند سیماب همراه اکسیجن شامل شده\nاکسد تیار میشوند و اکسد هر یک معدنیات\nازین خالص معدنیات همیشه وزنی میباشد\nچرا که در و اکسیجن هم شامل میباشد"}
{"book": "adl0125", "page": 137, "text": "١٣٦\n\nو درین کمی وزن هم میباشد\nتجربه سی و یکم\nبرای علم آورتی این امر یک خورده\nمغناطیس بشکل نعل بگیرید و هر دو سرآ\nاو را در میده آهند از ید بوره آهن در وخوا\nچسپید و حالا شکل او مانند یک خورد\nبرس خواهد شد همان طوریکه از شکل\nبیست و چهارم ظاهر ست بعد ازان\nبیک طرف ترازو همین نعل را آویزان\nکنید و بدگر طرف ترازو سنگ های\nوزن نمودن مانده وزن کنید و باز"}
{"book": "adl0125", "page": 138, "text": "۱۳۷\nیک لمپ یا چراغ را روشن کرده بر سر\nنعل بمانید فوراً براده آهن درخواهد گرفت\nحال چوره آهن یا براده آهن همراه هوا\nاکسیجن شامل شده اکسد آهن تیار میشود\nهمین را زنگ مینامند اگر بر سرهای\nمقناطیس که بشکل نعل است بسیار براده\nآهن چسپیده باشد پس میزان تر از و\nبرابر نخواهد ماند بلکه سمت مقناطیس زیر\nخواهد آمد چرا که از براده آهن وزن زنگ\nآهن بسیار اضافه میباشد سی و ششم\nدر گل های زمین و سنگ ها معدنیات"}
{"book": "adl0125", "page": 139, "text": "۱۳۸\nشامل میباشد اول ازین دو تجربه‌ها\nکرده اید و دیدید که از گل یک شی مفید\nبرقدار برامده بود چونکه بدیگر گل‌ها هم\nمعدنیات شامل میباشد از ین یک\nدو تجربه دیگر هم کردن باید است تا که این\nحرف بخوبی تحقیق شود\nتجربه سی و دویم\nیک خورد تسلم نیل توتیا بگیرید و در یک\nخورد شیشه همراه آب گرم حل کنید-\nو تیغ کدام بر قدار چاقو یا دیگر بر قدار\nآهن را درین آب نیلگون انداخته-"}
{"book": "adl0125", "page": 140, "text": "۱۳۹\nبعد از نیم دقیقه بکشید رنگ همان آهن\nکه او سرخ رنگ خواهد شد و اگر این\nسرخی را بر جائی بسائید پس رنگ او\nمثل مس بر قدار سرخ خواهد شد\nو باز آهن مذکور را در همین عرق نیل گون\nعرصه میندازد بدرنگ نیلی او خواهد رفت\nو رنگ مس برنگ گندم بشکل ریگ\nزیر این عرق خواهد نشست و حالا اگر\nدر و کدام صاف شی آهن بیندازید\nنه بر سر او رنگ سرخ خواهد آمد و نه دیگر\nرنگ ریگ سرخ بزیر عرق خواهد نشست"}
{"book": "adl0125", "page": 141, "text": "۱۴۰\n\nازین هر دو مرحا معلوم شد و ثابت\nشد که هر قدر درین عرق مس بود همه علیحده\nشده ته نشین شد و حالا در و هیچ باقی نمانده\nتجربه سی و سویم\nلُدایسی تِت (شکر سرب) که از و سفیده سفید\nتکه های گل میباشد سه مثقال و سه نخود\nاو را در گلاس خورد که صاف باشد\nدر قدری آب بیندازید فوراً حل خواهد شد\nباز یک تکه جست گرفته در تار بسته کنید\nو دیگر سر تار را بیک چوب بسته کرده\nو چوب را بر سر گلاس باینطور بمانید"}
{"book": "adl0125", "page": 142, "text": "۱۴۱\nکه جهت در آب غرق شود و چوب برسر\nکلاس مانده باشد و چند ساعت بهمین\nطور بمانید باین عرصه بر سرحبت قلمهای\nشرب خواهد چسپیدند و شکل آن شجرنما\nخواهد بود که شکل بیست و ششم معلوم\nمیشود از این تجربه معلوم شد که در قلمهای\nلڑایی ٹٹ معدنیات سیسه با سرب\nشامل میباشد چهار دهم در بیان خاک\nسی و هفتم ذغال کدام شی است\nحالا کیفیت ذغال را بیان میکنم در ذغال\nکاربون میباشد چرا که در اول تجربها"}
{"book": "adl0125", "page": 143, "text": "۱۴۲\n\nبیان شده که ذغال یک شئی سوختنی است\nو وقتیکه او میسوزد همراه کاربون او از شامل\nشدن آکسیجن ہوا کاربانک ایسڈ گاس پیدا\nمیشود در ابتدائی رساله نوشته شده که\nذغال از کانها می برآید و جای کانهای\nآن در زیر زمین بسیار عمیق میباشد و جا\nکه عمیق میباشد از ین این قدر سوالها پیدا میشود\nذغال کانی در زیر زمین بچه قسم پیداشد\nدر ین کدام کدام شئی شامل است کدام\nکدام چیز ازین برآمده میتواند او بکدام کار\nمی آید - در جوابهای این سوالها"}
{"book": "adl0125", "page": 144, "text": "۱۴۳\n\nبسیار نوشته میشود + اول در جواب\nسوال اول فکر کنیم یعنی این دریافت\nکنیم که ذغال کانی بکدام قسم پیدا شد حقیقت\nنیست که هر قدر ذغال از زمین می براید\nآن همه بقیه درختهایت که بکدام زمانه\nبرسطح زمین بودند و زیر زمین بقسمی نهان شدند\nدر صحت این حرف هیچ کلامی نیست مگر\nشاید بشما عجیب و حیرت انگیز معلوم خواهد شد\nلیکن اگر کان ذغال را کنده دیده پس زیر\nغار و بالای او نقش های برگ و تنه افتاده\nمعلوم خواهد شدند ازین ثابت شد که ذغال"}
{"book": "adl0125", "page": 145, "text": "۱۴۴\nمذکور در ضحتها بودند باز اگر ورق ذغال را\nتریاش نمودید در وهم علامتهای نباتی\nصاف ظاهر خواهد شد حالا به بینید\nکه ذغال کدام شی میباشد و کدام شی\nاز و بر آمده میتواند در ذغال کاربن\nمیباشد و اگر ذغال باینطور بسوزد\nکه از وشعله بر اید پس از و کار بانیک اسید\nگاس می بر اید و اگر او باین قرار بسوزد\nکه غبار های دود بر اید پس از سیاه دوده\nیا کار بن خواهد برامد سوای کاربن دیگری\nهم در ذغال میباشد چنانچه در وهیدروجن"}
{"book": "adl0125", "page": 146, "text": "۱۴۵\nهم میباشد سی و هشتم در بیان ساختن بخار از ذغال\nتجربه سی و چهارم\nقدری ذغال میده کنید و اورا در نی چلم\nانگریزی ببند ازید و دهن او را همراه گل\nگل حکمت کنید و خشک کنید باز زیر چلم\nچراغ انگریزی یعنی لمپ بسوزانید بموجب\nشکل بیست و هفتم بعد کمی دیر از نی چلم\nدود زرد خواهد برآمد و اگر همین دود را\nشمع نشان بدهید او فوراً خواهد سوخت\nو روشنی خواهد داد میدانید که این دود\nچیست بخار ذغال است مگر صاف نیست"}
{"book": "adl0125", "page": 147, "text": "۱۴۶\n\nدر کلکته و بمبئی شب روشنی بخار میشود\nاو هم همین بخار ذغال میباشد مگر صاف\nیکدیگر ترکیب کنید که دهن نی را در آب\nغرق کنید حباب های بخار از آب خواهد\nبرامد نزدیک نی امتحانی از آب پرکرده\nمعکوس بر سر او بمانید حبابهای\nبخار در نی امتحانی پر شد حالا شمع را\nدر دهن نی بمانید بخار خواهد سوخت\nدر این گاس کاربون یا دود شامل\nمیباشد اگر نخواهید این را جدا کرده\nمیتوانید موجود بودن آن باینطور هم ثاب[ت]"}
{"book": "adl0125", "page": 148, "text": "۱۴۷\n\nمیشود و قتیکه این بخار میوزد ازین\nکاربانک ایسڈ گاس می براید بذریعه\nآب چونه امتحان او را کرده میتوانید\nسوای کاربون به بخار ذغال ہیدرو\nجن هم میباشد ثبوتش اینست هر وقتیکه\nبخار ذغال میوزد بر سر او یک یک\nخشک وصاف گلاس بگیرید بعد از\nکمی دیر بر سطح اندرونی گلاس قطره\nآب پیدا خواهد شدند ازین عمل شما\nخواهند دانستید که ہیدروجن ذغال همرأ\nآکسیجن هوا شامل شد و از و آب پیدا شد"}
{"book": "adl0125", "page": 149, "text": "۱۴۸\n\nدر رسالهٔ ابتدائی بیان کرده شده که\nبخار ذغال نه رنگ داشته میباشد و\nنه نظر می‌آید و از هوا سبک میباشد اگر\nنزدیک شمع آورید سوختن خواهد گرفت\nبرای ثابت کردن خاصیت‌های آن\nکدام کدام تجربه بعمل آوردن باید است\nبالا بیان نمودیم که بعض شهرهای\nکلان مثلاً کلکته و بمبئی در شب چه بازار و\nچه خانه‌ها همه جای روشنی همین بخار میباشد\nو از هزارها من ذغال که حوض‌های آهنی را\nپر کرده بموجب قاعدهٔ مذکوره چلم میکشند"}
{"book": "adl0125", "page": 150, "text": "۱۴۹\nو اگر گل را که بر سر چلم مذکور گل حکمت کرده\nبودید بعد از کار گرفتن او را کنده پر کنید\nدر و صرف قدری ذغال برنگ خاکستری\nخواهد بر امد و همین خالص کاربون ذغالست\nکه باقی مانده است در ذغال هر قدر دیگر\nکاربون بود او بمعه هیدروجن اوکسیجن\nو آب و روغن تیار شده بر امد درین\nمقام این حرف هم لایق یاد داشتست\nکه وقتیکه ذغال را حرارت میدهند -\nیا در بهبکه میکشند بموجب تجربه مذکور\nپس این هر سه اشیا ها پیدا میشوند ذغال"}
{"book": "adl0125", "page": 151, "text": "۱۵۰\nیک قسم نمی باشد بعض قسم او برای ساختن\nبخار خوبست و بعض او خوب نمی باشد\nچرا که در بعض او کاربون بسیار میباشد\nو هیدروجن بسیار کم و در بعض او\nاینقدر فرق نمیباشد ازین سبب ازو\nبخار کم می براید و ذغال سوخته بسیار میباشد\nو از ذغال بدون بخارها دیگر شی هم\nبرامده میتواند مثلاً یک روغن که بریسما نها\nو به تورهای ماهی بسبب یکه آب شور\nاو را پوده یا کمزور نکند و دو قسم رنگها\nیعنی ارغوانی و سوسنی هم از ذغال می براید"}
{"book": "adl0125", "page": 152, "text": "۱۵۱\nمگر ترکیب ساختن او باین قرار حالا بفهم\nشما نخواهد آمد سی و هشتم فایده ذغال\nاز ذغال اینقدر کار می براید که بیان او\nبکم الفاظ ہا ادا نمیشود اگرچه در هندوستان\nہم کانهای ذغال قریب رانی گنج و در\nوسط ہند نزدیک دریای وردا برامده\nو همین ذغال در کار ریل بسیار کار میاید\nمگر در انگلستان از ذغال اینقدر کار می آید\nکه اگر کانهای ذغال در انجا نمی بود پس\nاو را امروزه روز شاید این ترقی و رونق\nنصیب نمی شد چراکه فروغ انگلستان هماست"}
{"book": "adl0125", "page": 153, "text": "۱۵۲\nاز تجارت است و تجارت آنجا از پیدا\nوار قدرتی نیست بلکه صناع آنجا بهزارها\nقسم اشیار ساخته بدیگر ملک ها میفروشند\nو دار و مدار کارخانه ها صرف بر ذغال است\nکه بسیار می براید و ارزان فروخته میشود\nسوای این انگلستان بسیار سرد ملک است\nدر آنجا بدون آتش گذران نمیشود جنگل\nهم ندارد که چوب بسوزانند پس اگر کانهای\nذغال نمی بود پس بسردی آرام در کنار\nزندگی هم دشوار بود ذغال یکدیگر کار هم\nمیدهد که انتظام مال تجارت تا قرار واقعی"}
{"book": "adl0125", "page": 154, "text": "۱۵۳\nنشود تجارت پیچ ملک بسر آمده نمی تواند\nو آن بنظام بردن و آوردن مال\nتجارت صرف ریل و جهاز های دخانی\nاند و دار و مدار هر دو بر ذغال ست\nپس مثل برطانیه ملک که در جزیره ست\nاگر ذغال نمی بود پس تجارت از دیگر ممالک\nو آمد و رفت بسیار مشکل می شد در خاص\nضلع های انگلستان که کانهای ذغال دارند\nکارخانه های آنجا بسیار فروغ دارند و بیما ر آدم\nکار می کند و در هر ضلاع که ذغال نیست\nکارخانه آنجا ها هم بی رونق اند و این"}
{"book": "adl0125", "page": 155, "text": "۱۵۴\n\nسبب مردمان آنجا بر دهقانی کردن و\nو زراعت گذران میکنند بیبیند بدلت\nکانهای ذغال در ضلع لین لباسهای\nتخی و در چوبی و یکز کارخانهای آهن بسیار\nکلان کلان اند و در ضلع یارک لباسهای\nپشمی بکثرت ساخته میشود مگر در اضلاع\nکنث و ایسکس و سنکس که در انجا ذغال\nکان نیست ازین سبب در انجا هیچ کار\nخانه مشهور نیست و مردمان آنجا اکثر\nزراعت میکنند و بز و گوسفند\nوگاو و نرگاو و غیره نگاه داشته گذران میکنند"}
{"book": "adl0125", "page": 156, "text": "۱۵۵\n\nپانزدهم خاک چلم بخار ذغال\nو روشنی او در تجر به بخار ذغال کوشش\nکنید که احوال روشنی و شعله او معلوم شود\nتجربه سی و پنجم\nاگر تجربه مجدهم را بغور دید معلوم خواهد شد\nکه روشنی ہید روجن گاس کمزور میباشد\nو از بخار ذغال تیز تر میباشد سبب این را\nدریافت کنیم لمپ بنسن که در و بخار\nمیوزد و بزیرین حصہ او شکاف ہا میباشد\nآنها را از انگشت های خود بند کنید رو شعلہ\nتیز خواهد شد و اگر باز انگشت های خود را"}
{"book": "adl0125", "page": 157, "text": "۱۵۶\n\nپس کیند روشنی کمروز خواهد شد و شعله\nاونیگون خواهد شد سببش اینست که وقتیکه\nبسیار باریک باریک ذرهای کاربون\nدر شعله منتشر میشوند در انوقت او روشن\nمیشود و نہ شعله او نیلگون میباشد و ثبات\nشدن این امر باین طور میشود که بر وقت\nروشن شدن شعله برو یک کاغذ سفید\nچند لمحہ گرفته باشید بر و دود جمع خواهدد\nاگر بر شعله نیلگون کاغذ سفید گرفتید اصلا برو\nدود جمع نخواهد شد اصل اینست که بر وقت\nشعله روشن که ماده میسوزد او قرار وقتی"}
{"book": "adl0125", "page": 158, "text": "۱۵۷\nنمیشود ازین سبب کاربون یا دوده\nبذریعه سخت ذرات ازین ماده علیحده شده\nبشعله منتشر میشوند و ازان روشنی پیدا\nمیکنند و بر خلاف این وقتیکه رنگ شعله\nنیلگون میباشد در انوقت این صورت\nمیباشد که برسمت زیر اله بر مقام دود پیپہ کو\nاو که گرد گرد روزن ها اند از اندرون\nآنها هوا بزور داخل شده همراه بخارات\nذغال شامل میشود و کاربون نجار را\nیکدم میسوزاند پس کاربن تا سر چراغ\nنمیرسد که برشعلہ رسیده روشنی پیدا می کند"}
{"book": "adl0125", "page": 159, "text": "۱۵۸\n\nتجربه سی و ششم\nدر شعله عام شمع یا چراغ که مختلف حصه ها\nمیباشند آن قابل غور اند و ازین بشما\nبسیار معلومات خواهد شد چراغ که میسوزد\nشعله او را بغور ببینید سه حصه ها معلوم\nخواهد شد اول از همه بلند یک طبقه\nنیلگون میباشد و این بشکل نظر می آید و در انجا\nماده شئ سوختنی بالکل سوخته دویم در میان\nاو یک تیز روشن طبقه میباشد و از طبقه\nروشن ماده سوختنی او دود علیحده می کند\nو روشنی میدهد مگر ماده بخوبی نمیسوزد"}
{"book": "adl0125", "page": 160, "text": "۱۵۹\nسوم اندرون گل شعله یا میانه شعله\nیک سیاه مخروط میباشد و آن از ان بخار\nمی برآید که شمع پیدا میشود و مگر هنوز نسوخته\nو کیفیت هر سه طبقه ها از شکل بیست و نهم\nظاهر میشود و باید دانست که شمع گویا کارخا\nخورد بخار است موم شمع یا چربو یا تیل\nآن ماده است که از و گاس سوزنده یعنے\nبخار سوزنده کشیده میشود پلیته نخی که بروموم\nیا چربو پیچیده میشود یا ملته سنه که در میان\nتیل افتیده میباشند آنها گو به کار اند که\nدر و ازین موم یا چربو یا تیل صرف بخارا میایم"}
{"book": "adl0125", "page": 161, "text": "۱۶۰\nکشیده میشود و بر سر آن و سمت بیرون\nهمان بخار میسوزد بالا مذکور شد. که\nسوم حصۀ شمع که زیرین حصۀ او باشد و سیاه\nرنگ میباشد و همان بخار میباشد که\nبحصۀ سوم نسوخته امتحان او باین قرار\nکرده میشود که یک خمدا رنی را بسیاه طبقۀ\nشعلہ بگیرید آن ناسوخته بخار ازین نی مذکور\nگذشته به دیگر سرنی رسیده بیرون خواه\nبر آمد و اگر بخواهید او را روشن کرده\nملاحظہ کنید چهل و یکم کانهای ذغال\nکه آتش گرفته می پرند و ازین نقصان اکثر"}
{"book": "adl0125", "page": 162, "text": "١٦١\nذی حیات میشود سبب آن چيست و\nتدارک آن بچه قرار کرده میشود- هر جائيكه\nکانهای ذغال میباشند از انجا يکقسم\nبخار ذغال پیدا میشود که او را آتشی بخار\nمینامند خاصه این بخار نیست که هر وقتيكه\nهمراه این بخار شامل میشود و شمع نزديک او\nمیباشد پس فوراً در میگیرد و مثل باروت\nمی پرد و کان کن ها را هلاک میکند چونکه\nدر کاههای مذکور بسیار تاریکی میباشد\nازین باعث بدون شمع ذغال کندن\nو بیرون آوردن دشوار ست لاچار\n?"}
{"book": "adl0125", "page": 163, "text": "۱۶۲\n\nشمع روشن اندرون کان می برند\nپس از و بخار برآمده و همراه هوا شامل\nشده یکدم درگرفته میسوزد و ازین بسیار\nجاندار ها تلف میشوند برای او یک قندیل\nامن ساخته شده\nتجربه سی و هشتم\nنازک تکه جالی که از سیم ساخته میشود گرفته\nبر کدام شمع بخار یا بر آلپس بمانید باز بخار\nبکشید و بر سر همین جال از شمع روشن\nکنید و بعد ازین جال سیمی را از سر آله یات\nمذکور چنانچه بالا دارید بموجب شکل سی ام"}
{"book": "adl0125", "page": 164, "text": "۱۶۳\n\nشعله شمع از میان جال سیمی میگذرد نمیداند\nکه سببش چیست وجه آن نیست که تا حرارت\nبخار داده نشود او نمی سوزد و حالا که\nدر میان او جال معدنی حایل است و خاصۀ\nمعدنیات است که حرارت را از قریب\nشئی خود جذب میکند از همین سبب بر سر\nجال مذکور که شعله است همان میسوزد\nو زیرا او که بخار است حرارت او بسبب\nجال معدنی گاهی باین درجه نمی رسد\nکه او در بگیرد پس جال سیمی گو یا حد مفاصل\nمیشود دوم تصویر شکل سی ام را ملاحظه"}
{"book": "adl0125", "page": 165, "text": "۱۶۴\nکنند که در و یک جال همان قسم در چهارگرد\nشمع یا قندیل مدور است و شعله صرف اندرون\nاو روشن است بیرون جال برامده نمیتواند\nو هوا از اندرون جال رسیده قندیل را\nغذا میدهد و از گل شدن باز میدارد\nازین سبب به امن تمام در کانها روشنی\nمیباشد و نام آن قندیل قندیل امن است\nو اگر این قندیل را گرفته در کان ذغال\nپائین شود و در انجا همان آتشی بخار اگر\nباشد هرگز آتش گرفته نمیسوزد چرا که شعله این\nبیرون جال نمیرود قندیل امن زندگی هزارها"}
{"book": "adl0125", "page": 166, "text": "۱۶۵\n\nمردمان را در امن نگاه داشته است درشکل\nسی ام تصویر همین قندیل است یعنی فانوس\nبافتگی سیم است که در و شمع میسوزد زیر او\nیک ظرف برنجی است که در و تیل میباشد\nدرین فانوس مذکور در مابین او\nمانده شده محکم کرده شده است ازین\nتجربه ثابت شد که از یک رو سر تاپای آن\nاصول علم زندگی هزارها آدمها\nمحفوظ ماند و ذغالهای معدنی\nکه بدون او هزارها کارخانه جات\nموقوف میشدند بذریعه این مخوف و خطر"}
{"book": "adl0125", "page": 167, "text": "١٦٦\nکشیده میشوند شانزدهم اشیای مفرده و مرکبه\nچهل و دویم از تجربه های مذکوره بالا بحقیقت\nهای بعض عام اقسام اشیای ارضی معلوم\nشده اند مگر محقق های علم کیمیائی دیگر هم بسیا\nتجربها کرده اند و احوال ترکیب زمین\nبسیار معلوم کرده اند در علم کیمیا هر چه معلوم\nمیشود از روی تجربه و امتحان میشود چنانچه\nکار محقق های این علم همین است که هر چیز را\nکه بیابند در نسبت خواص آنها تجربه\nو آزمایش کرده دریافت کنند که اواز\nکدام کدام اشیا مرکب اند و در ان کدام"}
{"book": "adl0125", "page": 168, "text": "۱۶۵\nمردمان را در امن نگاه داشته است شکل\nسی ام تصویر همین قندیل است یعنی فانوس\nبافتگی سیم است که درو شمع میسوزد زیر او\nیک ظرف برنجی است که درو تیل میباشد\nدرین فانوس مذکور در مابین او\nمانده شده محکم کرده شده است ازین\nتجربه ثابت شد که از یک رو در سایه آن\nاصول علم زندگی هزارها آدمها\nمحفوظ ماند و ذغالهای معدنی\nکه بدون او هزارها کارخانه جات\nموقوف میشدند بذریعه این مخوف و خطر"}
{"book": "adl0125", "page": 169, "text": "۱۶۸\nچهل و سوم مثالهای این هر دو\nاقسام جسم آنها خیال کنید اول از بخارها\nمفرد و مرکب بخار ها را به بینید آکسیجن\nگاس مفروشی است ازین دیگر هیچ شے\nبرامده نمیتواند همین طور ہیدروجن گاس\nهم یک عنصرست مگر بخار ذغال که\nاحوال او مذکور شده مفروشی نیست\nبلکه مرکب است چرا که ازین دو مختلف\nاشیا برامده میتواند یکی از ان کاربن\nیا دوده دوم آن ہیدروجن گاس\nهمین طور کاربانک ایسڈ گاس هم مرکب است"}
{"book": "adl0125", "page": 170, "text": "۱۶۷\n\nکدام ماده شامل اند غرض علمای کیمیا\nکل اشیا را خواه از هوا برآمده باشد\nخواه از آب و خواه از زیر زمین خواه\nاز جمادات پیدا شده باشند خواه از نباتا\nخواه از حیوانات همین طور بتجربه خود آورد\nاند و دریافت کرده اند که همه چیزها که\nبتجربه آمده اند دو کلان اقسام آنها شده\nمیتواند اول اجسام مفرده یا عناصر یعنی\nآن اشیا که از و غیرشی برآمده نتواند\nدویم اجسام مرکبه یعنی ازان اشیا که دو\nیا زیاده مختلف اشیا برآمد بتواند"}
{"book": "adl0125", "page": 171, "text": "۱۷۰\n\nشامل میباشد کهریا یعنی کل سفید هم مرکب شیئی است\nچرا که ازو هم کاربانک ایسڈ و چونه می برآید\nهمین طور نمک طعام هم مرکب شی است که\nچرا که ازو یک قسم بخار که کلورن می نامند\nو زرد رنگ بخار میباشد و دیگر معدنیات سودیم\nکشیده میتوانیم نیل توتیا هم مرکب است\nچرا که در وسخ مس و تیزاب کبریت\nهم شامل است مگر کبریت و کاربن و فاسفورس\nو مس و آهن و نقره و طلا و دیگر بسیار سخت\nعنصر اند یعنی از انها اهل کیمیا هیچ شی کشیده\nنمیتوانند و نه از انها عصری از کدام دیگر"}
{"book": "adl0125", "page": 172, "text": "١٦٩\nمثال آن اول که نوشته‌ایم که آن از\nکاربن و آکسیجن مرکب اند\nحالا بیان آب گین اشیا را میکنم سیماب\nمفرد شی است و ازین هیچ شی دیگر\nنمی‌برآید آب مرکب شی است در آب\nدو عنصر اند یعنی آکسیجن و هیدروجن بخارها\nداخل اند و بدانید که مانند اشیای گین\nمفرد و مرکب در سخت اجسام یعنی ٹهوس\nهم مفرد و مرکب دارند مثلاً سرخ اکسڈ\nسیماب که ٹهوس یعنی سخت شی است\nمرکب است چرا که درو سیماب و آکسیجن"}
{"book": "adl0125", "page": 173, "text": "۱۷۲\nعناصر بسیاقی آن بدنیا یافته میشود و به افراط\nتمام میباشند و بحالت مفرد هم یافته میشوند\nو به دیگر عناصر هم شامل شده یافته میشوند\nمثلاً آکسیجن در هوا بطور آزادانه بشكل نجا\nموجود است و در آب همراه هیدروجن\nگاس شامل است یعنی هیدروجن گاس\nاو شامل شده آب تیار شده است\nهمین طور همرا ه دیگر عناصر شامل شده\nآکسید او ساخته میشود ازین شصت و هفت\nعناصر این طور هم اند که بسیار کم دست\nیاب میشوند سوای چند مقامات دیگر هیچ"}
{"book": "adl0125", "page": 174, "text": "۱۷۱\n\nعنصری ساخته میتوانند چهل و چهارم اهل\nکیمیا بر اشیای گردو پیش خود تجربه کرده\nکرده این دریافت نموده اند که هر شئی\nکه بر سطح زمین یا بر سر زمین یا زیر زمین موجود\nاند از شصت و هفت اجسام مفرد عناصر\nاز یک یا زیاده عناصر ساخته شده اند\nازین مفرد اشیا بعض بشکل بخار یافته\nمیشوند مثلا اکسیجن و بعض بشکل مائع\nیعنی اشیای آبگین مثلا سیماب واکثر\nتھوس یعنی اشیای سخت مثلا کبریت\nو آہن ازین شصت و ہفت"}
{"book": "adl0125", "page": 175, "text": "۱۷۴\nفورا معلوم خواهد شد آن عناصر که معدنی نیستند\nآن در شمار صرف پانزده اند و آنکه معدنی اند\nآن بشمار پنجاه و دواند عنصرهای هر دو قسم که\nزیاده تر بکار آمده اند فهرست آن مفصل ذیل است\nعناصر که معدنی نیست عناصر که معدنی اند\nآکسیجن - ہیڈروجن آهن - طلا\nنیتروجن - کاربون ایلومی نیم - گال سیم\n- کلورن میکنیشیم - سوڈیم\nکبریت - فاسفورس پوٹاسیم - مس\nسلی کان جست - قلعی\nسرب نقره سیماب"}
{"book": "adl0125", "page": 176, "text": "۱۷۳\nجای پیدا نمیشود مگر آنها عموماً بدیگر صنعتها\nکارنمی آیند مگر هر قدر کمیاب وغیر مستعمل\nچرا نباشند باز گفته نمیتوانیم که آنها بیفایده\nوبیحقیقت اند لیکن درین مختصر رساله صرف\nگنجایش همین عناصر بود که ذکر کرده شد\nو بکثرت پیدا میشوند برای سهولیت همه\nعناصرها بدو قسم تقسیم کرده شده اند اول\nآنکه اشیای معدنی اند مثلاً آهن مس نقره\nطلا دوم آنکه معدنی نیست مثلاً آکسیجن\nکاربن کبریت در شکل این هرد و اقسام عناصر\nکه فرق میباشد آن از دیدن نمونه همین عناصر"}
{"book": "adl0125", "page": 177, "text": "١٧٦\n\nو اشیای مرکب پیدا میشوند مثلاً از آمیزش قلعی\nو سرب اینطور مرکب شی ساخته نمیشود که اصلی\nخواص او ازین هر دو معدنها مختلف باشند\nمگر آکسیجن و ہئدروجن بخار ہا که از یکدیگر خود بالکُل\nمختلف اند از آمیزش آنها آب تیار میشود\nغرض این قاعده کلیه است که هر اشیائیکه\nبا بین نہایت کم مشابہت داشته باشند در و\nکیمیائی اتحاد بغایت آسانی میشود\nہفدہم آن عناصر که از قسم اشیای معدنی\nنیستند چهل و پنجم عناصر که\nمعدنی نیست و بکثرت موجود اند فہرسنت"}
{"book": "adl0125", "page": 178, "text": "۱۷۵\n\nازین شصت و هفت عنصر با خواص\nهریک جدا جدا اند که ازان آنها شناخته\nمیشوند و تمیز کرده میشوند مگر بعض آن\nهمشبیه و همخواص میباشند مثلاً قلعی\nو سرب خواص این هر دو اینقدر یکسان اند\nکه از آکسیجن و هیدروجن هم آنقدر\nمشابهت ندارند و وقتیکه این دیده\nمیشود که از ترکیب عناصر بکدام قسم\nمرکب اشیا ساخته میشوند پس دریافت\nمیشود که در هر عناصر که اختلاف بغایت\nدرجه است در همان اتحاد میباشد"}
{"book": "adl0125", "page": 179, "text": "۱۷۸\n\nهر شیئکه پیدا میشود آنرا اکسد مینامند\nهران وقت که اکسیجن همراه دیگر عنصر\nشامل میشود حرارت پیدا میکند و اکثر\nاوقات روشن هم میشود وقتیکه اینطور\nمیشود پس میگویند که آن شی میسوزد اکسیجن\nبهر قسم خاک یا گل و سنگ و ریگ و\nدر معدنیات میباشد در زمین از نصف\nزیاده وزن اکسیجن است سوای این برای\nهر جاندار بودن اکسیجن ضرور است چرا\nکه او همراه نفس اندرون هر جاندار\nداخل میشود و همراه کاربن ناکاره خون\nشامل"}
{"book": "adl0125", "page": 180, "text": "۱۷۷\nآنها سابق نوشته شده است حالا خاصیت\nآنها را ترتیب وار بیان کرده میشود\nآکسیجن یک بخاریست که نه رنگ دارد\nو نه بو یا ذائقه دارد و نه نظر می آید و این\nبخار باعتبار حجم اندازه ایست که سه\nیک حصه گاس مذکور میباشد و چهار حصه\nپلی است\nنیتروجن هوا ازین هر دو بخار ها مرسی\nمگر آمیزش آن آزادانه است یعنی آنها\nبا بین خود اینطور خلط و ملط نسبت که علحیده\nشده نتواند آکسیجن سوای یک عنصر همراه دیگر\nهمه عنصر ها شامل میشود و ازین آمیزش"}
{"book": "adl0125", "page": 181, "text": "۱۸۰\n\nخواهد گرفت و شعله خواهد برامد در تجربه\nسی ام کشیدن اکسیجن و طریقهٔ آن بیان\nکرده شده است اگر بسیار کشیدن منظور\nباشد پس سه مثقال و سه نخود کلوریت پوتاس\nمیده کنید و درین سیاه اکسید کنین آنقدر\nحل کنید یا مخلوط کنید که همه سیاه شوند\nباز او را در بطور شیشه بندازید که تنگ سر\nاو شگاف داشته باشد و درین سوراخ\nمذکور یک نل شیشه که خمدار باشد از\nما بین او گذشته باشد بعد از این شیشه\nمذکور را بر سر یک سه پایه مانده اهسته اهسته"}
{"book": "adl0125", "page": 182, "text": "۱۷۹\n\nشامل شده خون را صاف میکند و جسم جاندار\nکه حرارت بکارست آن بذریعه همین طریقه\nحاصل شده میباشد بسیار اشیای مرکب\nاینطورست که اگر آنها را حرارت داده\nشود خالص آکسیجن برامده میتواند چرا که درانها\nموجود میباشد مثلا اگر اکسید سیماب را\nدر شیشه نل گرم کنند یا کلوریت پوتاس را\nدر شیشه گرمی برسانند پس از و خالص\nاکسیجن پیدا میشود و امتحان مذکور باین قرار\nشده میتواند که اگر در نل یا شیشه مذکور\nلکه چوب سوخته بیندازند پس او سوختن"}
{"book": "adl0125", "page": 183, "text": "۱۸۲\nپس شعله روشن خواهد ضیت و از و هم\nکاربانک ایسڈگاس پیدا خواهد شد\nسوم اگر در یک قاشقی کمی کبریت را\nآب کرده و سوختانده در همان اکسیجن انداختند\nپس از و روشن شعله های نیلگون خواهد\nبرامدند چهارم اگر یک تکه فاسفورس را\nکه خشک باشد در یک قاشق مانده سوختانده\nو باز او را در اکسیجن گاس انداختند\nپس انقدر روشن خواهد شد که نگاه خود را\nطرف او گرفته نخواهد توانستید اگر خواهید\nاین هم دریافت کرده میتوانید که از سوختن"}
{"book": "adl0125", "page": 184, "text": "۱۸۱\nگرم کنید و اکسیجن گاس را که اندرون پیدا\nشده از راه نل میگذرد آنرا بموجب نمبر ۱۸\nنوزدهم در بوتل ها پر کرده بروید حالا شما\nچهار عمل نشان داده میتوانید اول یک\nاین قسم شمع بگیرید که شعله او گل شده با\nو پلیته او سرخ باشد و همین شمع را دیسیم\nبسته کرده در بوتل اکسیجن بیندازید شمع\nباز روشن خواهد شد و اگر در وصف\nآب چونه انداختید ثابت خواهد شد که در او\nکاربانک ایسڈ گاس پیدا شد --\nدوم اگر در اکسیجن سرخ ذغال انداختند"}
{"book": "adl0125", "page": 185, "text": "۱۸۴\n\nمیتواند چنانچه تجربه دوازدهم و چهاردهم\nرا ملاحظه کنید و بچند طریق ثابت شده\nمیتواند که هر وقتیکه این میسوزد پس\nدر هوا سوختن او آب پیدا میکند —\nهیدروجن همراه چند دیگر عصرها هم مز\nمیباشد مثلاً همراه کاربن شامل شده\nمارش گاس یعنی بخار دلدل پیدا میکند\nو مذکور را آتشی بخار هم میگویند و\nمذکوره بخار در کانهای ذغال هم میباشد\nهیدروجن گاس در هر یک تیزابها\nهم میباشد مثلاً در تیزاب شوره و کبریت"}
{"book": "adl0125", "page": 186, "text": "۱۸۳\n\nکبریت که بیرنگ بخار پیدا میشود و از بین\nفاسفورس که سفید دود ظاهر میشود\nاین هر دو از اقسام تیزاب اند و ثابت\nشدن آنها بدینقرار میشود که اگر در\nبوتلهای آنها کمی نیلگون عرق التمس\nانداختید پس او برنگ سرخ خواهد شد\nچهل و ششم هیدروجن هم یک\nبیرنگ و غیر مرئی گویند ایقه بخار است\nو این در هوا بطور آزادانه شامل نیست\nمگر در آب همراه آکسیجن بطور کیمیائی\nشامل میباشد از آب بخند طریقه برامده"}
{"book": "adl0125", "page": 187, "text": "۱۹۶\nشوره و نوشادر ( ) هم میباشد و در گوشت\nهر جاندار هم میباشد نیتروجن همراه اجسام\nبآسانی شامل نمی شود آن بیعمل شی است\nنه خود میسوزد و شی را در سوختن میدهد و\nنه در تنفس حیوانات بکار می آید مگر در زهر\nهم نیست و جاندار که بسبب بند بودن درآ\nخفه میشوند سبب آن نیست که بآنها\nآکسیجن نمیرسد ازین سبب نفس آنها بند میشود\nنیتروجن را که همراه هیدروجن شامل کنند\nایمونیا ساخته میشود اگر نیتروجن را همراه آکسیجن\nو هیدروجن شامل کنند پس تیزاب شوره"}
{"book": "adl0125", "page": 188, "text": "۱۸۵\n\nو نمک میباشد و این گاس یعنی بخار از همه اشیا\nکرده سبکتر میباشد هوا ازین چهارده ونیم\nدرجه وزین تر است از همین سبب غبارها\nکه برای پریدن میسازند در و هیدروجن\nگاس پر میکنند چهل و هشتم نیٹروجن\nهم بیرنگ و غیر مرئی و بیذائقه بخاریت\nو این در هوا آزادانه موجود است و اگر\nدر هوائیکه فاسفورس بسوزانند پس اکسیجن\nاین هوا از نیٹروجن جدا خواهد شد مثلاً ۔\nدر ششتم تجربه دیده اید و همین بخار در چند\nمرکب اشیا هم میباشد چنانچه شوره در تیزاب"}
{"book": "adl0125", "page": 189, "text": "۱۸۸\nبوتل جمع شده خواهد رفت و به لمحه یک\nعرق زرد رنگ در و جمع خواهد شد\nو همین را تیزاب شوره می نامند بسیار\nترش و تیز میباشد چنانچه اگر قطره بجسم انسان\nبریزد پس داغ زرد و زخم میشود و وقتیکه\nاین را همراه عرق لتمس نیل رنگ شامل\nمیکنند بسبب ترشی تیزاب رنگ او\nسرخ میشود لیکن اگر در کدام الکلی مثلاً-\nدر کاستک پوٹاس که خاصیت او\nانیست که سرخ لتمس را نیل رنگ میسازد\nاگر حل کرده یا انداخته شود پس کلیه خواصها"}
{"book": "adl0125", "page": 190, "text": "۱۸۷\n\nساخته میشود\n\nتجربه سی و هشتم\nتیزاب شوره باین قسم به آسانی ساخته میشود\nکه سه مثقال و سه نخود شوره را میده کرده در\nعرق کش شیشه بیندازید و بر سر او همانقدر\nتیزاب کبریت بپاشید بعد از ان زیر\nعرق کش چراغ انگریزی مانده گرم کنید\nدهن عرق کش را در یک شیشه نماید\nو همان شیشه بوتل را در آب بگذارید\nکه سرد باشد حالا هر قدر تیزاب که از\nعرق کش بر امده آن همه در همین شیشه"}
{"book": "adl0125", "page": 191, "text": "۱۹۰\nاول همان شی کار آمده بود اگر قدری\nاز همین نمک خوب گرم کرده در آب حل\nکردید پس حالا ازین عرق به سرخ لتمس\nنیل رنگ خواهد شد و نیل رنگ سرخ\nازین معلوم شد که نمک مذکور بی تاثیر شده\nایسڈ یا تیزاب الکلی سالٹ یا نمک\nاز تجربه مذکوره بالا بشما این حرفها دریافت\nاول هران شی که در مزه ترش و تیز\nباشد و نیل رنگ عرق لتمس را سرخ کند آن\nتیزاب است دوم الکلی آن شئی است\nکه سرخ لتمس را نیل رنگ میسازد و اثر اسیڈ را"}
{"book": "adl0125", "page": 192, "text": "۱۸۹\nتیزاب می پرد و امتحان او باین قرار میشود\nکه در قدری تیزاب شوره رنگ نیل\nرنگ لتمس شامل کنید فوراً سرخ خواهد\nو باز در قدری عرق کاستک پوٹاس\nبیندازید باز رنگ عرق نیل گون خواهد\nچراکه پوٹاس اثر تیزاب شوره را گم کرد\nباز اگر همین آب را در ظرف چینی انداخته\nخشک کردید و جوش دادید پس یک سفید\nنمک یعنی شوره باقی خواهد ماند شیٔ که اَز\nتیزاب شوره و از کیمیائی آمیزش پوٹاس\nپیدا شده و در ساختن تیزاب شوره"}
{"book": "adl0125", "page": 193, "text": "۱۹۲\nاینقدر مختلف اند در اصل از روی کیمیا\nیک عنصراند و ثبوت آن نسبیت که بهمان\nقسم که ذغال را در اکسیجن سوختاندن کار\nبانک ایسڈ گاس پیدا میشود بهما نصورت\nبسوختاندن گریفائت یا الماس هم\nکار بانک ایسڈ می برآید و خالص کار\nبودن بودن این هر سه اشیا باینقرار معلوم\nمیشود مثلاً این هر سه اشیا را اگر دوازده\nدوازده رتی گرفته علیحدہ علیحده سوزاند\nپس از هر یک آن بر ابر مقدار کاربنک\nایسڈ گاس خواهد برآمد یعنی چهل و چهار"}
{"book": "adl0125", "page": 194, "text": "۱۹۱\n\nگم میکند سوم هر تیزاب که همراه الکلی شامل\nمیشود پس از و یک غیر شی پیدا میشود که او را\nسالت یا نمک میگویند چهل و هشتم\nکاربن یک تهوس یا سخت عصرت\nذغال کاربن است صورتهای کاربن\nدیگر هم اند که از ذغال بالکل مختلف میباشند\nیک آن الماس که سخت جواهر ست\nدوم آن نرم شئی که درمیان قلم سرے\nمیباشد که از و نوشته میکنند و آنرا\nگریفانٹ میگویند غرض این هر سه اشیا\nیعنی ذغال و الماس و گریفانٹ کہ با هم"}
{"book": "adl0125", "page": 195, "text": "۱۹۴\nبالکل سوختانید پس همه کاربون کار بانک\nایسد شده خواهد پرید و صرف قدری خاکستر\nخواهد ماند\nتجربه سی و نهم\nاگر این ثابت کردن منظور باشد که آیا\nدر ماده نباتی کاربن میباشد یا نه پس در\nیک گلاس سفید قند بیندازید و بر سر او\nقدری آب گرم انداخته تیره شربت بسازید\nبعد از ان در و قدری خالص تیزاب کبریت\nبیندازید شربت مذکور سیاه رنگ خواهد شد\nو کف آورده جوش خواهد خورد و هم سفید"}
{"book": "adl0125", "page": 196, "text": "۱۹۳\nرقی از هر یک حاصل خواهد شد پس\nثابت شد که اگرچه ذغال والماس و\nگریفانت بدیدن بالکل مختلف اندلیکن حقیقت\nیک کیمیائی عنصر یعنی کاربن اند بدنیا هر قدر\nنباتات وحیوانات اندضرور درانها کاربن\nمیباشند ببینید ذغال که کاربون ست\nاکثراز چوب تیارمیشود و در و شکل ونمونه\nاصل چوب هم صاف معلوم میشود واگر پارچه\nگوشت را هم بسوزانند او سوخته بشکل ذغال\nمیشود وازین ثابت میشود که بجسم هر جاندار\nهم کاربن میباشد باز اگر چوب یا گوشت را"}
{"book": "adl0125", "page": 197, "text": "١٩٦\n\nتمام درختها و نهالها را غذا میرساند\nسوای این کلاربن بچند اقسام خاک و سنگ\nهم داخل میباشد مثل در کل سفید و سنگ\nآهک و سنگ مرمر هم داخل میباشد\nپانزدهم عناصر غیر معدنی چپل و نهم\nکلورن یک عنصریست که هر قدر بیان\nعناصر مذکور شده از همه خواص این متخلف ست\nهمین مذکوره عصر هم بخارست رنگ او\nزرد و بوی او نهایت درجه تیز میباشد\nاگر همراه نفس در جسم جاندار داخل شود\nپس حکم زهر دارد در موجودات این نجا"}
{"book": "adl0125", "page": 198, "text": "۱۹۵\n\nقند سیاه ذغال خواهد شد سببش چست همین است\nکه در قند کاربون موجود بود و ازین عمل\nظاهر شد اگر یک همین عنصر یعنی کاربون\nبدنیا نبود چه حال میشد این ضرور میبود که\nذی روح زنده میماند و نه درخت و نهال\nپیدا میشد پس خیال کنید که از نبودن فقط\nیک عنصر بدنیا چه چه خرابی ها رو می آورد\nمگر کاربن صرف در اجسام نباتات و حیوانات\nداخل نیست بلکه بشکل کاربانک ایسد\nدر هوا هم موجود است و در تجربه هم ثابت\nکرده شده است که کاربانک ایسد هوا"}
{"book": "adl0125", "page": 199, "text": "۱۹۸\nاگر کلورن را از عام نمک کشیدن میخواهید پس\nقدری نمک گرفته همراه کمی سائیده شده\nسیاه مینگی نیس اگسد مخلوط کنید و در یک\nشیشه بوتل مانده بر سر او تیزاب\nکبریت را که نصف او آب داشته باشد\nبندازید بعد از ان یک نل خمدار مانند\nشکل سی و دوم که دارد همان قسم یک نل\nدر و نصب کنید و قدری گرم کنید ازین\nعمل یک گران زرد و غایت بودار\nبخار برامده بدیگر جانب که بوتل ست\nجمع میشود و این بخار کلورن است که"}
{"book": "adl0125", "page": 200, "text": "۱۹۷\nعلیحده شامل نمیشود مگر در نمک داخل\nمیشود و از همین می براید و این همان نمکی است\nکه یومیه بخوراکه ما و شما کار می آید که بدون\nاو در طعام لذت نمی آید و از باعث همین\nآب دریای شور شور میباشد غرض نمک\nمذکوره بدو عناصر مرکب میباشد اولی\nهمین گاس کلورن و دیگرش یک معدنی\nاشیا که او را سوڈیم میگویند از همین سبب\nدر صطلاح علم کیمیا نام نمک را کلورڈ\nآف سوڈیم یا سوڈیم کلورڈ مانده اند\nتجربه چهلم"}
{"book": "adl0125", "page": 201, "text": "۲۰۰\nازین ظاهر شد که هر طوریکه از اکسیجن گاس\nاشیا میسوزد همانطور از کلورن گاس هم میسوزد\nو هر آن وقت که اتحاد کیمیائی میشود\nحرارت پیدا میشود در کلورن قوت برآوردن\nرنگ از هر شی بسیار است چنانچه در سفید\nکردن رنگ دار نخ و رخت هائیکه که از\nپوست درختها میسازند بسیار کار آمد است\nامتحان آن سهل است یک رنگین خسته\nنخی را تر کرده درین بخار دار بوتل انداخته\nچند لمحه حرکت بدهید رنگ رخت پریده\nسفید خواهد شد پیش سوداگر ها بلی چنگ پودر"}
{"book": "adl0125", "page": 202, "text": "۱۹۹\nدر سنگ نمک همراه سوڈیم شامل بود\nو در وقت کشیدن احتیاط باید کرد\nکه همراه نفس اندرون نرود ورنه گلوگان\nورم خواهد آورد و سرفه خواهد گرفت\nو همین بخار همراه معدنیات فوراً\nشامل میشود و از آمیزش آن هر شئی\nکه پیدا میشود آن کلورڈ همان معدنیات\nگفته میشود پس اگر قدری سرمه در بوتل که\nبخار کلورن است انداخته شود ازو\nآتش بر آمدن معلوم خواهد شد و از کلورڈ\nسرمه یک سفید ابر مانند پیدا خواهد شد"}
{"book": "adl0125", "page": 203, "text": "۲۰۲\nتیزاب کبریت را انداخته ترش ساختید\nو باز درو رخت را انداختید پس رنگ او\nخواهد پرید واگر دو سه مرتبه همین عمل مذکوررا\nکردید رخت مذکور بالکل سفید خواهد شد\nرختهای نخی واز پوست وغیره که از\nلندن شسته سفید و بر اق می آیند آن\nبهمین طریق شسته میشوند وقتیکه این سفوف را\nدر آب حل کرده در تیزاب انداخته شود\nاز ترشی او کلورن گاس می براید\nو رنگ رخت را می پراند بنجا هم کبریت\nکه یک زر در نگ و سخت شی میباشد"}
{"book": "adl0125", "page": 204, "text": "۲۰۱\nیعنی سفوف پراندن والای رنگ\nفروخته میشود در وهمین کلورن میباشد اگر\nاز سفوف مذکور قدری در بوتل انداخته\nبر سر او کمی تیزاب کبریت که آب داشته\nباشد انداختید پس فوراً از وزر دخان\nکلورن نمودار خواهد شد و در روز نگین رخت را\nترکرده اگر انداختید پس سفید خواهد شد\nتجربه چهل و یکم\nاگر همین سفوف را در آب خالص حل\nکرده در و رنگین نخی رختی را انداختید پس\nرنگ او بریده نمیشود لیکن اگر اول در اوبا"}
{"book": "adl0125", "page": 205, "text": "۲۰۴\nگوگرد مینامند و ازان سبب گوگرد\nبزودی تمام میسوزد و روشن میشود کبریت\nدر ساختن باروت هم بکار می آید چرا که\nکبریت و ذغال و شوره اجزای باروت\nاند خالص کبریت از ان مقامات زمین\nمعدنی بیرون می آید که آنجا کوه آتش\nفشان باشد چنانچه در جزیره سقلیه بسیار\nپیدا میشود خالص شکل کبریت در دیگر\nاشیای معدنی هم شامل میباشد و این\nمرکب را سلفتر اشیای معدنی مینامند\nدر اشیای معدنی اکثر خام معدنیات هم میبا"}
{"book": "adl0125", "page": 206, "text": "۲۰۳\n\nآن هم از یک زمره عناصرست اگر یک\nتکه کبریت را در چمچه نهاده بر آتش مانده شود\nاول آن آب میشود بعد آن جوش آمد\nآخر کار شعله خواهد داد و سوخته سوخته جمله\nخواهد سوخت و شعله آن مائل بزردی\nو نیلی میباشد و بر وقت سوختن که بوی\nمی برآید آنرا همه میدانند که بهر قسم کیمیا\nهر آنگه که آن میسوزد پس از شامل شدن\nآکسیجن هوا آکسئد کبریت پیدا میشود آن یک\nبیرنگ بخار میباشد کبریت را بر سر های\nچوبک ها می چسپانند که اورا درین ملک"}
{"book": "adl0125", "page": 207, "text": "۲۰۶\n\nو در چاپ کردن رخت چیت و غیره و\nدر سفید کردن رختها کار می آید سوای\nاین هر قدر که تیزاب اند در ساختن همه\nهمین کار می آید تیزاب کبریت وقتیکه بمرا\nدیگر اشیای معدنی شامل میشود پس آن\nمرکب را سلفد مینامند پناه و یکم\nفاسفورس یک عنصریست که در تمام دنیا جا\nعلیحده دست یاب نمی شود و در استخوان\nحیوانات همراه کال سیم و آکسیجن شامل\nمیباشد و این را کال سیم فاسفت میگویند\nوقتیکه استخوان میسوزد پس یک سفید نرم"}
{"book": "adl0125", "page": 208, "text": "۲۰۵\nیعنی معدنیات از کانها اکثر مشمول کبریت\nمی برائید بعد آن آنها را از کبریت علیحده\nمیکنند خام سُرب که از کان می براید آن\nسلفِد سُرب میباشد آنرا در انگلیسی گلینا\nهم میگویند وقتیکه کبریت همراه آکسیجن و هیدرو\nجن شامل میشود از و تیزاب کبریت تیار\nمیشود این از مرکبات کیمیائی یک کار آمد\nشی است این تیزاب یک وزن دار مایعی\nتیل یک آبگین شی میباشد و این بکثرت پخته\nمیشود و به بسیار عملها بکار می آید مثلا-\nدر ساختن اشخار و صابون و رنگ کردن"}
{"book": "adl0125", "page": 209, "text": "۲۰۸\nخطرناک شی است اگر در آب غرق نبود\nپس بیک ذره گرمی خود بخود در میگیرد\nو اگر در دست باشد پس دست را خواهد\nسوختاند غرض تکه فاسفورس را در میان\nآب بریده بر سر خت یا کاغذ فوراً\nخشک کنید و از آتش گیر از تیغ چاقو آنرا\nبرداشته بر سر تشطری آهنی بمانند بعد ازان\nهمانقدر تکه فاسفورس سرخ رنگ را\nبریده به تشطری مذکور بمانید و این سرخ\nرنگ فاسفورس را مثل فاسفورس زرد\nدر آب نمیمانند سبب آنرا حالا خواهید دید"}
{"book": "adl0125", "page": 210, "text": "۲۰۷\nباقی میماند که او را خاکستر استخوان باید گفت\nو ازین فاسفورس برامده میتواند مانند\nکاربن فاسفورس هم دو قسم میباشد\nیکی آن زرد رنگ که عام فاسفورس است\nدوم آن سرخ رنگ میباشد و خواص آن\nهر دو بسیار مختلف اند\nتجربه چهل و دوم\nیک خورد تشترتی آهن را گرفته بر سه پایه\nبمانید و یک تکه فاسفورس زرد رنگ را\nگرفته مثل چهارم حصه نخود بهوشیاری\nتمام ببرید مگر در آب مانده ببرید که این بسیار"}
{"book": "adl0125", "page": 211, "text": "۲۱۰\n\nهم درخواهد گرفت و مثل زرد رنگ \nفاسفورس خواهد سوخت ازین این حرف\nثابت شد که زرد فاسفورس نهایت\nجلدی درمیگیرد پس آنرا در آب انداخته\nماندن ضرور است تا که از آکسیجن ہوا درا\nآتش نگیرد و نوزد مگر سرخ فاسفورس\nبزودی نمیسوزد ازین سبب در هوا مانده میتواند\n\nتجربه چهل و سوم\nزرد فاسفورس بمالیدن میسوزد چنانچه\nیک تکه او را در کاغذ جاذب پیچانده برسری\nزمین انداخته از پیزار بمالید یا برسر تخته"}
{"book": "adl0125", "page": 212, "text": "۲۰۹\n\nزیر تشطری که فاسفورس سرخ و زرد\nدران است زیر او لمپ یا چراغ انگریزی\nبمانید بعد دو سه لمحه زرد رنگ فاسفورس\nکه بشکل سی و سه به حرف ب تعبیر کرده شده است\nسوختن خواهد گرفت و شعله او بسیار\nتیز و دود آن غایت کثیف و سفید خواهد\nبرآمد مگر سرخ فاسفورس که بحرف ا\nتعبیر کرده شده است بحالت اصل خود\nخواهد ماند و تا آتش بسیار دیر سوخانده\nنرود نخواهد سوخت غرض تا تشطری را\nعرصه گرم کنید انجام کار سرخ فاسفورس"}
{"book": "adl0125", "page": 213, "text": "۲۱۲\nکه از حد و اندازه بیرون مشهور بنام سنگ او\nبلور است و هر جای دستگیری دارد\nریگ و سنگ سرخ و سنگ چقماق هم\nکم و بیش خالص سلیکان میباشند\nوقتیکه این عنصر همرا او معدنیات شامل\nمیشود مرکبات آنرا سلیکت میگویند چنگی\nاقسم گل زرد است هم هم سلیکت است\nو از همین سبب خشت ها و ظروف گلی\nو چینی که از گل ساخته میشوند آنها هم سلکت اند\nشیشه هم سلیکت میباشد و باین طریق ساخته\nمیشود که ریگ سفید که سلیکان میباشد و چو"}
{"book": "adl0125", "page": 214, "text": "۲۱۱\nمانده همراه چکشی ضرب دادید پس ازین\nعمل فاسفورس مذکور روشن خواهد شد\nهمین سبب است که گوگردتهای انگریزی\nاز سائیدن در میگیرند و نوک آن که سرخ مبیا\nاندرون آن فاسفورس میباشد و بالای\nاورنگ داده میباشد پس گوگرد را\nکه بر سرشئی میسایند رنگ او پائین شده\nفاسفورس میسوزد و گوگرد روشن میشود\nپنجاه و دویم سلی کان هم مثل فاسفورس\nیک عصر است که بدنیا جای علیحده دوست\nدستیاب نمیشود مگر همراه آکسیجن آنقدر شامل است"}
{"book": "adl0125", "page": 215, "text": "۲۱۴\nدرجه کارآمد برای انسان است ازین اول ذکر مذکور کرده شد حقیقت انیست که اگر بدنیا آهن نمی بود پس انسان متمدن نمیشد و وحشی میماند ریل و هزارها ماشینها که انسانرا از و فایده های کلی میرسد بدون آهن از کجا تیار میشد و هزارها آلات که ازینها بیشمار کار می برآید و اقسام اقسام اشیاها ساخته میشوند اگر آهن نمیبود از کدام شی ساخته میشد و کارهای پیشه ورها از کجا پیش رفت میکرد بدینباک زمانه گذشته که پیش ازین آهن نبود چرا که آهن خالص دستیاب نمیشود"}
{"book": "adl0125", "page": 216, "text": "۱۱۳\nو اشخار این هر سه اشیا را با ریگ و اکسڈ\nسیسه و پوٹاس هر سه را در داتش خوب\nحرارت میدهند - باول ترکیب آن شیشه\nساخته میشود و اکثر بدروازها استعمال کرد\nمیشود و از دیگر آن که از و آلات ساخته\nمیشود سلیکان وقتیکه خالص میباشد یک\nسیاه رنگ شیئ میباشد و خالص سلیکان\nباین طریق حاصل میشود که از سلیکا آکسیجن را\nمیکشند پس خالص سلیکان باقی میماند\nنوز دهم اشیای معدنی پنجاه و سوم آهن\nچونکه به نسبت دیگر معدنیات آهن نیای"}
{"book": "adl0125", "page": 217, "text": "۲۱۶\n\nمیسازند یا کلان کلان چادرهای آهن میسازند\nو اینطور آهن را (راث آیرن) یعنی صاف\nکرده شده آهن میگویند و این آهن را\nکه در آتش سرخ میکنند و بعد هر چیزی که\nمیخواهند از و میسازند چنانچه آهنگرها همین\nهر شی را میسازند و اگر از آهن مذکور\nدو تکه ها را گرفته در آتش سرخ کرده\nو نوکهای همدیگر را بر یکدیگر مانده بکوبند\nپس انطور وصل میشوند که باز علیحده شده\nنمیتوانند یکدیگر قسم آهن هم است آن هم بسیار\nکار آمد میباشد و آنرا آهن ریختگی میگویند"}
{"book": "adl0125", "page": 218, "text": "۲۱۵\n\nاز زیر زمین همراه دیگر اشیا شامل می برای\nو بدشوارتی تمام از آنها علیحده کرد میشود\nپس دران زمانه که مرد ما نرا جدا کردن\nآهن از دیگر اشیاها و از آهن خام و غیره\nنتوانستند در آن زمانه آنها آلات و\nافزار از مس و برنج میساختند و سابق\nاز ان از تبرهای سنگ و چاقوهای سنگی\nکار میگرفتند سرخ اگسد نهایت کار آمد\nخام معدنات آهن میباشد بحرارت دادن\nاز ذغال آگسیجن او می برآید و خالص\nآهن باقی میماند آنرا کوفته یا سلاح های"}
{"book": "adl0125", "page": 219, "text": "۲۱۸\nمیتوانند مگر آهن ریختگی را اینطور کرده\nنمیتوانند اگر آتش داده بکوبند پس به مجرد چکش\nخوردن فوراً تکه تکه خواهد شد و آهن\nمذکور خالص نمیباشد بلکه در و کاربن\nذغال داخل میباشد لیکن اگر بخواهند\nکاربن مذکور را از خارج کرده از و صاف\nآهن ساخته بتوانند ترکیبش اینست. آهن\nمسطور را در کوره کنند تا در نهایت\nتیز آتش بار بار سرخ میکند و شور داد\nمیروند اینطور در و که غیر شی داخل میباشد\nآن هم بر آمده خالص آهن باقی میماند"}
{"book": "adl0125", "page": 220, "text": "۲۱۷\nیعنی آهن را آب کرده در قالبها می‌ریزند\nو مثلاً کلان کلان ارابه‌های ماشین و غیره\nو ستون‌های چراغها که بکنارهای سرکها\nعام ایستاده میباشد ـ و این آهن ریختگی\nباین طور ساخته میشود که خام معدنیات را\nهمراه ذغال و سنگ آهک در کلان کلان\nکوره‌ها میاندازند و آتش انداخته همراه کلان\nکلان دمها دم میکنند تا آنجا که آهن آب\nشود ـ و درین هر دو آهن‌ها صرف همین\nفرق است که صاف آهن را در آتش\nسرخ کرده کوفته میتوانند و سیخ‌ها و تخته‌ها ساخته"}
{"book": "adl0125", "page": 221, "text": "۲۲۰\nیا در جای نم دار بمانید که واز ماش پس همین\nکیفیت خواهد شد که بر سر او زنگ خواهد گرفت\nو شده شده همه آهن زنگ خواهد شد و بعض\nاوقات دیده خواهد بودید که از آهن\nبر سر لباس یک رنگ زرد چسپیده\nکه از شستن هم نمیرود و این داغ از زنگ\nآهن میباشد\nتجربه چهل و چهارم\nیک نل شیشه که از یک طرف بند باشد\nگرفته در و قدری براده آهن انداخته\nبر سر او آب آمیز تیزاب کبریت بیندازید"}
{"book": "adl0125", "page": 222, "text": "۲۱۹\nیک سوم قسم آهن هم میباشد که انرا فولاد میگویند\nازان چاقو و پاکی و دیگر اشیا ساخته میشوند\nدرین دو خوبیها است یکی سخت و دوم دمدار\nو تا اینجا دم میدهد که کمان میشود و نمی شکند\nو بسائیدن و چرخ گری کردن یک نوک تیز\nو دم او برنده میشود در فولاد هم قدری\nکاربن میباشد و فولاد مذکور از آهن صاف\nو از آهن ریخنگی هم تیار شده میتواند\nو اگر موجب تجربه یی و یکم آهن را در هوا\nیا آکسیجن بسوزانند پس اکسید آهن تیار\nخواهد شد و اگر شیئی بر قدار آهنی را در هوا"}
{"book": "adl0125", "page": 223, "text": "۲۲۲\nو بیرنگ در نظر خواهد آمد و اگر آنرا جوش\nداده خشک کردید پس به سرد شدن ظرف\nدرونگه های کسیس (زاک) خواهد یافتید\nو درین کسیس (زاک) بودن اهن باین دلیل ثابت\nمیشود که یک خورده آنکه مذکور را در آب\nحل کنید حالا در و چند قطره ای تیزاب شوره\nانداخته اگر چند قطرهای پوٹاسیم فیرو سائنا\nهم اندازید پس سیاه نیلی رنگ خواهد شد\nپنجاه و چهارم الومی نیم این هم یک معدنیات\nو بعد از آهن ذکر آن ازین سبب کرده\nشده که مذکور از چکنی مٹی (قسم گل زرد میباشد)"}
{"book": "adl0125", "page": 225, "text": "۲۲۴\nاخراجات بسیار میشود معدنی مذکور را وقتیکه\nدر یک جای واز حرارت می رسانند پس او\nسوخته خاک میشود و مذکور از قسم اکسید میباشد\nکه بنام الومنا مشهور است در سفید سفید نکه ها\nزچ همین معدنی مذکور شامل میباشد پنجاه و پنجم\nکالسیم این شی معدنی است مرکبات آن\nبکثرت موجود اند مگر از انها خالص کشیدن\nکالسیم مشکل است چونه اکسید کالسیم است\nگل سفید سنگ مرمر سنگ آهک حمره این\nکاربونث آن و جپسم سلفت آن وخاک\nاستخوان فاسفت آن میباشد ازین ظاہری است"}
{"book": "adl0125", "page": 226, "text": "۲۲۵\nکه کال سیم از زمین بچه قدر افراط می براید و موجود است\nتجربه چهل و پنجم\nدر تجربه بیست و نهم بعد از ساختن کاربانک\nایسد از تیزاب گل سفید و نمک عرق که در بوتل\nمانده بود آن آب کال سیم کلورڈ بود آن را\nبته آب صاف که برآمد اگر آنرا جوش داده\nخشک کر دید پس در ته او یک سفید شی مانند\nخاک خواهد ماند آن یک قسم نمک است که\nبنام کال سیم کلور مشهور است و این همان شی است\nکه در تجربه بیستم در خشک نمودن ہئیڈروجن\nو جمع کردن آب بکار آمده بود ازین سبب"}
{"book": "adl0125", "page": 227, "text": "۲۲۶\n\nکه او رطوبت را به آسانی جذب میکند اگر\nذره‌ای اورا چند ساعت درهوا بماند پس در هوا\nکه رطوبت موجود میباشد آنرا جذب کرد\nخود مثل آب جاری خواهد شد بعد ازان\nاگر خشک ریزگی‌های کال‌سیم کلورڈ را یک\nشیشه انداخته در آب جوش بدهید و در وقتے\nآب سوڈیم کاربونٹ صاف و شفاف باشد\nمخلوط کردید پس از شامل شدن این هر دو\nصاف آب رنگ سفیدی مائل پیدا خواهد شد\nچرا که از آمیزش این هر دو گل سفید پیدا شد\nو این گل سفید مانند کال‌سیم کلورڈ در آب"}
{"book": "adl0125", "page": 228, "text": "۲۲۷\nتحلیل نمیشود بلکه زیر می نشیند غرض این ترکیب را\nبآن قرار بیان باید کرد ـ که اگر ـ\nکلسیم کلورڈ که در آب تحلیل میشود و سوڈیم کاربونٹ که در آب تحلیل میشود\nرا حاصل نموده و هر دو را علیحده علیحده\nدر آب حل کرده با هم یکجا کنند پس دو مختلف اشیا قر\nکالسیم کاربونٹ یا گل سفید که در آب تحلیل نمیشود و سوڈیم کلورڈ یا نمک طعام که در آب تحلیل میشود\nپیدا میشوند ـ ازین معلوم شد که از یک\nشی معدنی یک قسم نمک اینطور پیدا میشود"}
{"book": "adl0125", "page": 229, "text": "۲۲۸\nکه در آب تحلیل نمیشود مثلا گل سفید و دیگر\nآن قسم که در آب حل میشود مثلا نمک طعام\nمگر هرگز این بخیال نیاورید که از مذکورها\nکدامی شی نو پیدا شده نه بلکه صرف ترکیب\nتبدیل کرده شده یعنی یک جزو یک مرکب\nبدیگر مرکب مخلوط شده و یک جزو دیگر مرکب\nدر مرکب اول آمده و از وگل سفید پیدا شد\nلیکن کل اجزای گل سفید اول موجود بود\nپنجاه و ششم میگنی شیم یک نرم سفید\nمثل نقره یک شی معدنی میباشد و این را\nکوفته دراز دراز سیم ها و پهن پهن تپره ساخته"}
{"book": "adl0125", "page": 230, "text": "۲۲۹\nبتوانند\nتجربه چهل و ششم\nاگر یک تکه شش یا هفت انچه از معدنی مذکور\nگرفته یک سر او را بر سر شعله آتش بگیرید پس او\nسوختن خواهد گرفت و روشنی او سفید\nو بسیار تیز خواهد بود که نگاه بر سر آن گرفته\nنخواهد شد و هر ان قدر که سوخته رفت سفید\nرنگ خاکستر از و ریخته خواهد رفت و همین\nخاکستر معدنی مذکور است و آنرا میگنیشیا\nمیگویند و قتیکه این معدنی شیئی میسوزد از و\nسیاه و سفید رنگ دودی بر اید و آن سیاً"}
{"book": "adl0125", "page": 231, "text": "۲۲۰\nرنگ و دودوده نمیباشد چرا که درو کاربن نمیباشد\nبلکه آن ناسونخنه اجرای معدنی مذکور شبیا که مانند سیاه دود از معدنی\nشی می براید و سفید دود در حقیقت اکسید میگنیشیا است\nکه شکل سفید سفوف ازین معدنی شی می برآید\nتجربه چهل و هفتم\nاگر آن سفید سفوف را جمع کرده در یک نل\nامتحانی انداخته و بر و چند قطرهای تیزاب\nکبریت انداخته گرم کردید پس او حل خواهد شد\nو اگر آن صاف عرق را در ظرف چینی انداخته\nآنقدر جوش بدهید که اکثر حصه آب خشک\nشود و بعد آنرا سرد کردید پس در ان قطر"}
{"book": "adl0125", "page": 232, "text": "۲۳۱\nبشکل سوزن دراز دراز قلم ها خواهند شد\nو همین میگنی شیم سلفٹ یا اپسم سالٹ است\nو آن یک مرکب تیزاب کبریت و از میگنی شیا\nمیباشد دیگر هم مرکبات میگنی شیم هستند\nبعض آن معدنیات و جمادات اند و این\nمعدنیات هر جائیکه دستایب شود\nهمراه دیگر شی مرکب میباشد و از هر شیری\nکه این را از میگنی شیا می کشند در و بسیار\nاخراجات میشود لیکن باز هم هرگاه ضرورت\nبسیار نیز روشنی میباشد مثلاً در آتش بازی\nیا برای خبر کردن تا دور علامت روشنی"}
{"book": "adl0125", "page": 233, "text": "۲۳۲\nکردن منظور میباشد در آن وقت همین را\nبکار می آورند وقتیکه در هوا نمی نمیباشد پس\nاین برابر روشن و بر قدار میباشد و اگر\nآن ارزان دستیاب میشد بسیار دیگر\nکارها از ومی برامد پنجاه و هشتم معدنیات\nپنجاه و هشتم سوڈیم آن شی معدنی است\nکه بذریعه آن پیشتر به تجربه میزدیم از آب\nہیڈروجن را کشیده بودیم از هر قدر\nمعدنیات که واقفیت داریم سوڈیم از\nهمه جدا قسم است این را در هوا باز نگاه\nکرده نمی توانند چرا که در هوا فوراً آگسیڈان"}
{"book": "adl0125", "page": 234, "text": "۲۳۳\nشده یک سفید سفوف میشود همین طور اگر این\nشی معدنی در آب مس کند پس این فوراً\nهمراه آکسیجن آب شامل میشود و ہیدروجن او را\nعلیحده میکند از همین سبب معدنی مذکور را\nدر تیل سنگ نگاه میکنند چرا که درین تیل\nآکسیجن نمیباشد خالص کاربن و ہیدروجن\nمیباشد در تجربه سیزدہم بیان کرده شده\nکه اگر یک خورد تکه ازین عجیب و غریب\nشی معدنی در آب انداخته شود بر سطح آب\nآب بازی خواهد کرد و از و ہیدروجن\nبرآمدن خواهد گرفت و اگر عرق سرخ"}
{"book": "adl0125", "page": 235, "text": "۲۳۴\n\nلٹمس رنگ آب سرخ کرده شود بعد از\nحل شدن تکه مذکور رنگ آب نیلی خواهد شد\nسبب آن این است که سوڈیم ہیڈروجن\nآب را کشیده و آکسیجن را جذب کرده\nخود او الکلی سوڈا تیار شد ـ و این اول شیان\nکه وقتیکه در عرق سرخ لٹمس الکلی سوڈا\nشامل میشود درین صورت رنگ او نیلی میشود\n\nتجربه چهل وهشتم\nسوڈیم بکار اہل کیمیا بسیار می آید چرا که آنها\nبمدد آن مگنیثیم والومی نیم معدنیات را می کشند\nسوڈیم در حالت طبعی گاہی خالص یافت نمیشود"}
{"book": "adl0125", "page": 236, "text": "۲۳۵\n\nلیکن سوڈا که اکسڈ سوڈیم میباشد ازین اکسیجن را\nعلیحده کرده خالص سوڈیم می‌کشند بازاگر\nیک خورد توتهٔ سوڈیم را در چمچه مانده بر سر شعلهٔ\nآتش گرم کردید اول آن آب خواهد شد\nو باز سوخته یک شعلهٔ زرد رنگ نیز پیدا خواهد\nکرد و از و سفید دود خواهد برآمد و این اکسڈ\nسوڈیم یعنی سوڈ است چند اقسام نمک سوڈیم\nمیباشند که سوڈاسالٹ یعنی نمک سوڈا مشهور است\nو اکثر بسیار کار می‌آیند و این اکثر بکثرت هر جا\nمیباشند که زیاده بکار می‌آیند و فهرست آن\nاینست +"}
{"book": "adl0125", "page": 237, "text": "۲۳۶\n\nاسم متعارف ] اسم کیمیائی ] اجزای ترکیبی\nنمک طعام } سوڈیم کلورڈ } سوڈیم و کلورڈ\nنمک کلابر ] سوڈیم سلفت ] سوڈیم و تیزاب سلفیت\nسودیم\nاشخار رخت شستنی } سوڈیم کاربونیت } کاربانک ایسڈ\nشوره ملک چلی ] سوڈیم نٹیٹرت ] سودیم و\nتیزاب شوره\nنمک معدنی در انگلستان هم به بسیار کثرت\nمیباشد و در پنجاب هم چنانچه در نان دولتمند\nو غریب همین انداخته میشود علاوه ازین\nاز آب دریای شور و از عام آب شور جھیلها"}
{"book": "adl0125", "page": 238, "text": "۲۳۷\n\nداده از و هم نمک کشیده میتواند و صرف\nنمک طعام نیست بلکه هر قدر که نمک سدیم میباشد\nهمه آن از آب دریای شور پیدا شده میتوانند\nمثلا نمک گلابر ( ) بکار باشد پس بر سر\nعام نمک تیزآب کبریت میندازند از یکطرف\nدود تیزاب نمک برآمده نمک گلابر ( ) باقی\nخواهد ماند پس ازین عمل این میشود که در نمک\nعام تیزآب کبریت شامل کرده نمک گلابر\nو بخار تیزاب نمک پیدا میشود ثابت کردن این\nچیزی مشکل نیست یکه این دود که می برآید آن بسیار\nتیز تیزآب میباشد چنانچه نیلی پارچه کاغذ را"}
{"book": "adl0125", "page": 239, "text": "۲۳۸\n\nترکرده بر سر این دود بماند فورا سرخ خوا\nشد و همین شناخت تیزاب است پنجاه هشتم\nپوٹاسیم آن شئ معدنی ست که در الکلی\nپوٹاش و در نمک های پوٹاش موجود میبا\nاگر یک تکه پوٹاسیم مثل نخود در آب بیندازید\nآن بسرعت تمام ہمراہ آکسیجن آب شامل خواهد\nو در ہئیڈ روجن او فورا آتش خواهد گرفت\nو ازین که الکلی پوٹاش پیدا خواهد شد\nاز باعث آن رنگ شعله خواهد بود\nنمک های پوٹاش بسیاری جاها از زیر زمین\nمی بر آیند و از خاکستر نهال ها هم پیدا میشوند"}
{"book": "adl0125", "page": 240, "text": "۲۳۹\n\nوجه تسمیه آن این است که لفظ پاٹ بانگریزی\nمعنی فارسی او دیگ و ظرف و غیره است\nو معنی آش خاکستر است وقتیکه ماده نباتی را\nدر دیگی انداخته خوب جوش میدهند پس\nاز وصاف شده این شئی شور مزه می برآید\nوالکلی پوٹاش گفته میشود سوڈا و پوٹاش هردو فرق\nمشهور الکلی یعنی شور مزه شی اند بعض اقسام\nنمک پوٹاش بسیار کار آمد می باشند و تفصیل ذیل اند\nاسم های متعارف\nاسم های کیمیائی\nاجزای ترکیبی\nپوٹاش } پوٹاسیم نٹیریٹ } پوٹاسیم کاربانگ اسید"}
{"book": "adl0125", "page": 241, "text": "۲۴۰\nنیٹر یا سالٹ پیٹر\nیعنی شوره\nپوٹاسم نئیرٹ\nپوٹاسیم\nتیزاب شوره\nکلورٹ آف پوٹاش\nپوٹاسیم کلورٹ\nپوٹاسیم کلون نسیجن\nتجربه چهل و نهم\nدر نباتی یا حیوانی تیل یا چربو که الکلی را جوش\nبدهند صابون تیار میشود در هر صابون که سوڈا\nانداخته میشود آن سخت میباشد و در هر کدام که\nکه پوٹاش انداخته میشود آن نرم میباشد\nاکثر عام چربوها در جوش دادن بالکلی\nصابون تیار میشود تجربه آن باین قرار کرده\nمیشود که در یک ظرف نازک چینی سه مثقال"}
{"book": "adl0125", "page": 242, "text": "۲۴۱\nوسه نخود تیل بید انجیر وقدری آب گرم بیندازید\nو قدری کاسٹک سوڈا در و انداخته جوش\nبدهید تیل او غائب شده و صابون در آب\nحل شده نظر خواهد آمد وقتیکه کمی در جوش\nخورد در و قدری نمک بیندازید نمک مذکور\nصابون را از و جدا خواهد کرد و صابون\nبر سر آب خواهد آمد و سرد شده یک تنگه\nکلوله بسته خواهد شد مگر در صابون ساختن\nتیل بید انجیر صرف نمی کنند بلکه عام تیل\nیا چربو بکار می آورند از تیل بید انجیر بزودی\nصابون ساخته میشود ازین سبب ذکر آنرا"}
{"book": "adl0125", "page": 243, "text": "۲۴۲\n\nدر کتاب هذا کرده شده است و یکم در بیان\nان معدنیات که زیاده تر کار آمد اند\nپنجاه و نهم سنگ سرخی مایل معدنی\nشی است از و دیگ ها و ظرف ها ساخته میشود\nو سیم او نرم و مضبوط میباشد و بسیار کار\nمی آید مس عموما همراه دیگر اشیا شامل بصورت\nخام معدنیات می برآید مگر گاهی گاهی خالص\nهم دستگیر میسیکند خام معدنیات مس چند\nاقسام اند یک آنست که مس و کبریت\nمرکب اند و این از همه ها زیاده تر کار می آید\nدر تجربه پنجم هم همین بکار می آید ازو که کبریت را"}
{"book": "adl0125", "page": 244, "text": "۲۴۳\n\nمیکشند پس خالص مس باقی میماند مس ہمرا\nدیگر معدنیات ہم شامل کرده میشود و ازین\nبسیار کار آمد مرکبات ساخته میشوند مثلا برنج\nو مس را که در جای ہوا دار گرم میکنند بروق\nاو میرود و بر سر او یک ورق سیاه اکسڈ\nجمع میشود و اگر او را گرم کرده بروند پس\nآکسیجن ہوا تمام ہمراہ مس شامل شده سیاه\nاکسڈ مس تیار خواهد شد که در تجربه میبینم کارامد\nتجربه پنجاهم\nاگر قدری برادۀ مس در نی امتحانی انداخته\nو بر سر او چند قطره های تیزاب شور بیندازید"}
{"book": "adl0125", "page": 245, "text": "۲۴۴\nازین عمل از وسرخ دو دکثیف خواہد برامد\nونیلی عرق کا پرنٹیرٹ تیار خواہد شد\nدر ومس ہمراہ تیز آب شوره شامل خواہد شد\nاگر یک قطرۂ نیلی عرق مذکور را در آب پرنے\nانداخته نوشادر هم در و انداختید پس در ان\nصورت ہم رنگ او نیلی خواہد ماند و دیمتن\nطریق نمک مس به آسانی شناخته میشود نیل\nتوتیا کہ سلفٹ مس میباشد از آمیزش مس\nو تیز آب کبریت پیدا میشود در تجربه سی و\nدویم بیبیند این را هم همین طور در آب\nحل کرده در یک دو قطره های نوشادر"}
{"book": "adl0125", "page": 246, "text": "۲۴۵\n\nتامل کرده دیده میتوانید که رنگ او هم\nمثل کارپنیترت زیاده نیلی خواهد ماند\nشصتم جست هم یک سفید رنگ معدنی\nشی است و بسیار کار می آید مثلاً برسطر ظروف\nآهنی ورقهای جست گرفته میشود و اینطور\nآهن را گیل ولی نیز میگویند از ورق جست\nگرفتن بر آهن این فائدہ کلی است که در جای\nنمدار اگر این ظرفها مانده شوند زنگ نمیگیرند\nخام معدنیات جست که بسیار کار می آید\nآن مرکب جست و کبریت میباشد از شامل\nکردن مس و جست برنج ساخته میشود-"}
{"book": "adl0125", "page": 247, "text": "۲۴۶\n\nو از همین سبب برنج مفر دشی نمی باشد\nتجربه پنجاه و یکم\nدر آب مائل تیزاب کبریت جست را حل کنید\nمثل آن که در تجربه پانز دهم کرده شده بود\nازین عمل ہیدروجن بخار علیحده خواهد شد\nو سلفٹ جست باقی خواهد ماند حالا انطور\nکنید که در ساختن ہیدروجن آبی که در بوتل\nباقی مانده آنرا بنجته تا انجا جوش بدهید\nکه خشک شود و بعد از ان آنرا سرد کنید\nدر و قلم های سلفٹ جست باقی خواهند\nماند ند اگر براده جست را در جای هوادآ"}
{"book": "adl0125", "page": 248, "text": "۲۴۷\n\nخوب گرم کردید او خواهد سوخت و کسته\nجست تیار خواهد شد که مانند سفید سفوف\nمیباشد درین امر حست به میکنی شیم بسیار\nمشابه است شصت و یکم قلعی این یک سفید\nبمقدار شی معدنی است و برای قلعی کردن\nبر سر ظروف آهنی و مسی کار می آید قلعی\nباین قسم می کنند که نازک چادر های آهنی را\nدر آب شده قلعی می اندازند که بالکل غرق\nشود از قلعی کردن فائده بنیست که باز بران\nزنگ اثر نمی کند قلعی بدون آن بدیگر ها-\nهم می آید چنانچه دیگر معدنیات همراه او"}
{"book": "adl0125", "page": 249, "text": "۲۴۸\nشامل شده شی معدنی ساخته میشود خام معدن\nقلعی که بسیار کار آمدست آن اکسئد رانگ\nیا قلعی میباشد و آنرا سنگ قلعی میگویند و ان\nشی معدنی خام در ضلع کارن وال انگلستان\nبکثرت می براید و ازین خام شی معدنی\nباین قرار قلعی را می کشند آنرا در ذغال\nانداخته گرم می کنند اکسیجن او همراه کاربون\nذغال شامل شده می براید و خالص\nآب شده باقی قلعی میماند\nتجربه پنجاه دوم\nقدری باریک ریزگی سنگ قلعی را گرفته"}
{"book": "adl0125", "page": 250, "text": "۲۴۹\n\nدرو هموزن کاربونٹ سوڈا شامل کنید\nو هر دو را در یک ذغال شگاف کرده\nبیندازید و مثل شکل سی وششم در چراغ بان\nکه زیر آن سوراخها برای هوا رفتن دارد\nآن سوراخها را بند کرده از بالای آن پفک\nپف کنید و شعله بخار پیدا کرده آنرا گرم\nکنید در کمی دیر سنگ قلعی و کاربونٹ\nسوڈا هر دو آب خواهند شد ند حالا ذغال\nمذکور را قدری گرم کرده و تکه منجمد را از و\nبکشید و در کھرل یا اثر باریک مثل سرمه\nمیده کنید و بعد از ان از آب شسته ریگی"}
{"book": "adl0125", "page": 251, "text": "۲۵۰\n\nنامی ذغال را ازو بکشد بعد ازین خواهد دید\nکه سفید سفید تکه های قلعی کرد گرد در زیر آن\nخواهد ماند درین تجربه آکسیجن سنگ قلعی\nهمراه کاربن ذغال شامل شد و کاربانک اسید\nشده پرید و معدنی شی قلعی که باقی مانده\nآن بسبب حرارت آب شدشصت و\nدویم سُرب یک وزنی شی معدنی است\nرنگ او نیل گون میباشد آب کردن\nو بریدن مذکور شی چیزی مشکل نیست و این را\nزنگ هم نمی زند از ینسبب از سُرب\nنل های آب و بخار و چادرهائی که برای"}
{"book": "adl0125", "page": 252, "text": "۲۵۱\nپوشش خانه ها بکار می آیند علاوه ازین\nگلوله های تفنگ و ساچمه و غیره از همین سرب\nساخته میشوند و این سرب بآسانی آب شده\nدر قالبها ریخته میشود خام معدنیات\nسرب در ضلع ویلز انگلستان می برآید\nچند مرکبات این شی معدنی بسیار کار می آیند\nو آنها این است که بیان کرده میشود\nاسمهای متعارف اسم کیمیائی اجزای ترکیبی\n\nسفیده { لڈکاربونٹ یعنی کاربونٹ آف سرب { سرب و کاربانیک ایسڈ\n\nسندور { رڈ لڈاکسڈ یعنی سرخ اکسڈ آف سرب { سرب و اکسیجن"}
{"book": "adl0125", "page": 253, "text": "۲۵۲\nمردار سنگ {ملولڈاکسڈ یعنی زردتر سر ب آکسیجن\nشکر سرب {لڈاسی ٹیٹ {سرب تیزاب سرکہ\nولایتی پوڑی {لڈ کرومیٹ {سرب کرومک ایسڈ\nاز آنها سفیده و سندو و پوڑی در رنگ سازی\nکار می آیند در قلم های سر بی که گریفا نٹ\nمیباشد و آنرا سیاه سرب میگوئید مگر در وستر\nاصلانمی باشد خالص کاربن میباشد\nتجربه پنجاه و سویم\nدر یک گلاس آب پر کنید و شکر سرب را"}
{"book": "adl0125", "page": 254, "text": "۲۵۳\n\nدر آب حل کرده قدری در و بیندازید\nبعد از ان پوٹاسیم کرومیٹ حل کرده قدری\nبیندازید زرد رنگ گرد پوڑی در ته آب\nخواهد نشست درین آمیزش این واقع\nمیشود که از شامل کردن پیشتر پوٹاسیم کرومیٹ\nولُدایسی ٹيٹ (شکر سرب) ہر دو شی بودند\nو این هر دو آب حل میشوند و بعد از شامل کردن\nکرومٹ آف لڈ یعنی ولا یتی پوڑی (که در آب\nحل نمیشود) و پوٹاسیم ایسی ٹیٹ (که در آب\nحل میشود) پیدا شد شصت و سوم سیماب\nاز تمام مفرد معدنیات صرف سیماب یک"}
{"book": "adl0125", "page": 255, "text": "۲۵۴\nشی است که در حرارت اوسط درجه مانند\nآب مائع میباشد ازین خاصیت او بسیار\nکار می بر اید یعنی از همن سبب آن بمقیاس\nالحرارت ومقیاس الهوا که در رساله طبیعات\nبیان کرده شده است کار می آید و برسر\nآئینه ها هم قلعی آن کرده میشود در هوا که مانده\nشود آب آن زائل نمیشود مگر وقتیکه آنرا\nبر سر آب می ماند پس اکسڈ او تیار میشود\nو این سرخ اکسڈ سیماب میباشد لیکن اگر اینرا\nخوب گرم کردید پس اکسیجن او باز از وی\nبر امد تجربه سی ام را به بیند سیماب را"}
{"book": "adl0125", "page": 256, "text": "۲۵۵\nجوش داده مثل عرق کشیده میتوانند بعضی\nمثل دیگر معدنیات سیماب و در مرکبات\nاو هم بسیار سمیت میباشد مگر بعض مرکبات\nاو بسیار به کم کم مقدار بطور دوا استعمال\nکرده میشوند شصت و چهارم نقره - نقره یک\nبسیار عمده و قیمتی معدنی شی است بسیار کلان\nکلان معدنهای آن در امریکه با ضلاع میکسیو\nو پیرو اند- نقره باین سبب بسیار کار می آید\nکه اکسیجن هوا بر سر او زنگ نمیگیرد لیکن از\nچسیدن کبریت آن شک سیاه میشود و با\nسلفد او میشود از قدیم قیمتی اشیا از نقره"}
{"book": "adl0125", "page": 257, "text": "۲۵۶\n\nو خوبصورت ساخته میشوند و خاص استعمال\nاو برای سکه نمودن شده است در سکه\nانگریزی قدری مس هم میباشد تا که نقره\nسخت شود\nتجربه پنجاه و چهارم\nشما یک دوانه نقره ئی را گرفته ببینید که درا\nخالص نقره است یا مس هم دارد معلوم\nشدن آن باین طریق است که او را برید\nدو تکه کنید و در امتحانی نل مانده بر سر او\nقدری تیز آب شوره بیندازید بمجرد انداختن\nاز و یک سرخ کثیف دو د خواهد بر آمد"}
{"book": "adl0125", "page": 258, "text": "۲۵۷\n\nوحالا اگر اورا آهسته آهسته گرم کردید پس تمام\nنقره فوراً آب خواهد شد در تجربه بیست و دوم\nدیده اید که بذریعه نقره در کدام شی بودن و\nنه بودن عام نمک امتحان کرده میشود حالا\nهمین نقره که در تیزاب شوره حل شده در هما\nقدری آب نمک بیندازید از ین کلور ڈنقره\nکه در آب حل نمیشود در صورت کثیف سفید\nدر زیر خواهد نشست کیفیت تجربه مذکوراست\nکه نیٹرٹ نقره و سودیم\nکلور یعنی عام نمک که درآب\nحل میشود با این هر دو را شامل کنید\nوکلور ڈنقره (که سفید سفوف\nمیباشد و در آب حل نمیشود)\nوسودیم نئٹرت (که در آب\nحل میشود) پیدا شد"}
{"book": "adl0125", "page": 259, "text": "۲۵۸\n\nدر هر ابیکه در د سفیده ته نشین شده حالا او را\nدر کاغذ جاذب صاف کنید و رنگ آن\nآب صاف شده سبز مایل به نیلی خواهد بود\nو هر قدر در دو آبه که مس شامل بود همه دراب\nمذکور مخلوط خواهد بود و ثبوت آن نسبیت که\nاگر در و سوزن مجلی انداختید پس بر و سرخ\nورق مس سوار خواهد شد شصت و پنجم طلا نقره\nهم بیش قیمت ترشی است و رنگ او زرد\nو خوشنما میباشد طلا بدون شاملیت دیگر شی\nخالص می براید از چند در ملک کیلی فورنیا\nو اسٹر ملیا بسیار طلا می براید و این معدنی شی"}
{"book": "adl0125", "page": 260, "text": "۲۵۹\nبسیار وزین است و ورق سیم او نهایت\nباریک ساخته میشود و ورق او در ملمع کردن\nبسیار کار می اید طلای خالص این قدر نرم میباشد\nکه سکه او ضرب زده نمیشود از همین سبب در طلای\nانگریزی قدر مس شامل کرده شده میباشد\nتجربه پنجاه و پنجم\nنقره از آمیزش تیزاب شوره آب شده\nبود مگر طلا از یک تیزاب آب نمی شود چنانچه\nیک ورق طلا را گرفته در نل امتحانی دو تکه\nکرده جدا جدا بمانید و در یک آن قدری تیزاب شوره\nو بدیگر آن قدری تیزاب نمک بیندازید مگر طلا از یک آن آب نمیشود"}
{"book": "adl0125", "page": 261, "text": "اگر هر دو را شامل کردید پس طلا بدقیقه حل\nخواهد شد و نظر نخواهد آمد ازین ثابت شد\nکه هر دو تیزاب های مذکور شامل شده طلای تحلیل\nمیکنند بالابیان شده که نقره که در هوا مانده\nشود زنگ میگیرد مگر از کبریت رنگ او سیاه\nمیشود مگر رنگ طلا نه از هوا تبدیل میشود و نه\nاز کبریت فرق می افتد ازین سبب طلا را\nاز قدیم زمانه بکار سکه و زیور ساختن بکار می\nشصت و ششم اشیای کیمیائی از یک\nاندازه معین با هم مرکب میباشند آتش و\nهوا و آب و خاک بنسبت آن که درین کتا"}
{"book": "adl0125", "page": 262, "text": "۲۶۱\nمباحثه کرده شده و کلان کلان نتایج حاصل\nشده بر سر آن غور کردن از فایده خالی نیست\nمادهای مختلف اقسام که از انها اشیای دنیوی\nساخته شده اند از انها کیفیت بعض مادها شما\nمعلوم شده خواهد بود و این هم در یافته شده\nخواهد بود که هر شئی دنیا خواه مثل سنگ\nسخت باشد خواه مثل آب مایع باشد خواه\nمثل هوا بخار باشد و خواه مثل حیوانات\nو خواه مثل نباتات و خواه مثل جمادات باشد\nاز شصت و هفت عناصر معلومه از یک\nیا زیاده عناصر تیار شده و این شصت و هفت"}
{"book": "adl0125", "page": 263, "text": "۲۶۲\n\nعناصر این قسم اند که نه از آنها ماهیت هیچ\nکدام شان تبدیل شده دیگر عنصر ساخته میشود\nونه تا الحال از انها کدامی را تقسیم کرده\nدو جداگانه نوشی ساخته میتوانند ـ این هم بیان\nکرده شده است که از ترکیب این عناصر\nمذکور این طور مرکب اشیا پیدا میشوند که خواص\nآنها از عناصر خود بالکمل متخلف میباشند\nلیکن ازین مرکب اشیا ها عناصر آنها به چند\nطریق باز علیحده علیحده کرده میشوند شینیکه\nاز ترکیب چند عناصر ساخته میشود وزن او به حالت\nبرابر وزن عناصر ترکیبی میباشد قدری"}
{"book": "adl0125", "page": 264, "text": "۲۶۳\nهم فرق نمی کند و از تغیر و تبدیل کیمیائی\nدر وزن کاهی فرق نمی افتد و این بشما\nمعلوم شده که انسان نه ماده را پیدا کرده\nمیتواند و نه معدوم برای دریافت کردن\nوزن اجسام و عناصر شی کیمیائی و طریق\nاستعمال میزان درین کتاب بوضاحت\nنشان داده شده علمای کیمیا هر شی را که تصدیق\nکردن میخواهند وزن او را هم دریافت می کنند\nتا که این معلوم شود که وزن هر یک عناصر\nاجزای ترکیبی جداگانه چقدرست چنانچه در تجریه\nبیستم در باب آب همین قسم کرده شده است"}
{"book": "adl0125", "page": 265, "text": "۲۶۴\n\nیعنی در تجربۀ مذکور این صرف دریافت شده است\nکه باعتبار وزن ۱۶ جزو اکسیجن ۱۶\n۲ جزو ہیدروجن ۱۸\nاز مخلوط شدن آن ہجده جزو تیار میشود —\nنشان داده شده است که در عناصر ترکیبی آب\nہمیشہ ہین تناسب میباشد و صرف بر آب\nموقوف نیست بلکه از تمام اشیای کیمیائی\nہمین کیفیت است یعنی در هر شی عناصر ترکیبی\nہمیشہ بیک اندازۀ معین شامل شده میباشد\nمثلاً علمای کیمیا باحتیاط بسیار وزن کرده\nدریافت کرده اند که در سرخ اکسد سیماب"}
{"book": "adl0125", "page": 266, "text": "۲۶۵\nکه به تجربه سی ام از و کار گرفته ایم در هر حالت\nاین عناصر درین اندازه شامل میباشد که\nآکسیجن ۱۶ جزو باعتبار وزن و سیماب ۲۰۰\nجزو باعتبار وزن و ازین اگسئد سیماب ۲۱۶\nبا عتبار وزن تیار میشود پس اگر ۱۶ آثار آکسیجن\nدر کار باشد لازم که ۲۱۶ آثار سرخ اگسئد سیماب\nگرفته بشر طیکه ضائع نکند خواهد برآمد و هر قدر\nکه بکار باشد بهمین طریقه آکسیجن یا سیماب کشیده\nمیتوانید و وزن آن همیشه معین باشد و فرق\nنخواهد کرد و این یک کلیه قاعده است که در\nمرکب اشیا را جزای ترکیبی آنها بهر حالت"}
{"book": "adl0125", "page": 267, "text": "٢٦٦\nبیک معین اندازه شامل میباشند و هر قدر\nتغیر و تبدل آشیاء درین رساله بیان شده\nقاعده مذکور بر همه صادق می آید مثلاً اگر بخواهید\nکم از کم از تیزاب کبریت و از شوره هر قدر\nکه تیزاب شوره ساخته شود بسازید\nپس ٩٨ جز تیزاب کبریت و ١٠١ جز وشوره\nبگیرید ازین تیزاب شوره شصت سه جزو خواه\nبرامد و گاهی درین اندازه فرق نخواهد افتاد\nدر تجربه سی و هشتم ذکر آن کرده شده است\nدر اینجا به بند همین طور اگر سیم میگنی\nشیم را بیست چهار رسد بوزانید پس از و"}
{"book": "adl0125", "page": 268, "text": "٢٦٧\nچهل حصه میکنی شیا پیدا خواهد شد یک مرتیه\nبلکه همیشه و بهر حالت همین خواهد برامد مگرشیکه\nضایع نشود تجربه چهل و ششم را ملاحظه کنید\nحالا خوب دریافت شد بعناصر باعتبار\nوزن سیک معین اندازه شامل میشوند از\nهر اعدادیکه این اندازه با تناسب تغییر کرد\nمیشوند آنرا وزن امتزاجی عناصر میگویند\nشصت و هفتم اوزان امتزاجی عناصر\nعناصر یکه مشهور و کار آمدند فهرست تنها\nمعه مختصر نام و وزن امتزاجی یا اعداد تنا.\nدر ذیل درج اند"}
{"book": "adl0125", "page": 269, "text": "۲۶۸\n\nعناصر معدنی غیر نتید | علامت یا مختصر نام | وزن امتزاجی باعداد تناسب\nاکسیجن گاس | آک | ۱۶\nہئیدروجن گاس | ہئید | ۱\nنئیٹروجن گاس | نئیٹ | ۱۴\nکاربن ۔ ذغال | کار | ۱۲\nکلورن | کلو | ۳۵\nکبریت | گن یا کب | ۳۲\nفاسفورس | فاس | ۳۱\nسلیکان | سلی | ۲۸"}
{"book": "adl0125", "page": 270, "text": "۲۶۹\n\nعناصر معدنی نام مختصر یا علامت وزن امتزاجی\nباعداد تناسب\n\nآهن آ ۵۶\nالومی نیم الو ۲۷\nکالسیم کال ۴۰\nمیگنی شیم میگ ۲۴\nسوڈیم سو ۲۳\nپوٹاسیم پو ۳۹\nمس – ۶۳\nجت جس ۶۵\nقلعی ۱۱۸"}
{"book": "adl0125", "page": 271, "text": "۲۷۰\nعناصر معدنی مختصر نام یا علامت وزن امتزاجی با اعداد تناسب\nسرب ۲۰۷\nسیماب ۲۰۰\nنقره ۱۰۸\nطلا ط ۱۹۷\nدر فهرست مذکوره اول نام اصل عنصر است\nو باز مختصر نام یا علامت درج است و در سوم\nآن عدد تناسب که بموجب آن آن عناصر\nهمراه دیگر اشیا همیشه ترکیب می یابند و هر\nعدد آنها خوب تجربه کرده دریافت کرده"}
{"book": "adl0125", "page": 272, "text": "۲۷۱\n\nشده است یعنی هر یک عنصر بهر ترکیب اشیاء\nداخل است اجزای آنها را علٰیحده کرده\nدیده و آزموده‌ایم. مثلاً وقتیکه اجزای سُرخ\nاکسُد سیماب را جدا جدا میکنیم در انصورت\nمعلوم می‌شود که در ۱۶ جزء آکسیجن و ۲۰۰ دُوصَد\nجزء سیماب است و از دوصد و شانزده\nجزء سُرخ آکسُد سیماب ساخته خواهد شد و\nهمین طور کبریت و مس را شامل کرده بقدری\nگرم کنیم که آن بیکدیگر شامل شوند پس\nاین حرف دریافت می‌شود که شصت و\nجزء مس و سی و دو جزء کبریت بهمدیگر..."}
{"book": "adl0125", "page": 273, "text": "۲۷۲\n\nامتزاج می‌یابند و از انها نود و پنج جزو سلفط\nمس پیدا میشود و عنصری از عناصر مذکوره از اندازه\nمعلومه زیاده انداخته شود پس آن اضافی\nشامل نشده خواهد ماند مقدار آکسیجن یعنی\nشانزده جزو که در ساختن سرخ آکسد سیماب\nکار آمده بود همان در ساختن دیگر آکسدهای معدنی\nهم صرف خواهد شد ازین کم یا زیاده گاری\nنخواهد شد و همراه هر معدنیات که آن امتزاج\nخواهد یافت وزن او یا وزن شی معدنی\nامتزاجی خواهد بود یا ضعف قریب خواهد بود\nمثلا شانزده جزو اکسیجن همراه پنجاه و شش جزو"}
{"book": "adl0125", "page": 274, "text": "۲۷۳\n\nآهن امتزاج یافته آکسداو را پیدا میکند و همراه\nچهل جزوکالسیم امتزاج یافته آکسداو که عام\nآهک میباشد میسازد و همراه شصت و پنج جزء\nجست و یک صد و هجده جزو قلعی و دوصد و\nهفت جزو سرب و غیره یا ازین علامات\nیا از اختصار کیمیائی یک دیگر مراد هم است\nیعنی اینکه اگر آگ یا سی نوشته کنید پس از ان\nهر وزن آکسیجن یا سیماب مراد نیست بلکه\nمکمل وزن امتزاجی مراد است پس از آگ\nمراد شانزده جزو آکسیجن است و دیگر وزن\nمراد نیست همین طور از سی مراد دوصد جزو"}
{"book": "adl0125", "page": 275, "text": "۲۷۴\nسیماب است بهمین سبب در فهرست\nمذکوره اک برابر شانزده وسی برابر صددو\nنوشته شده است برای همین وقتیکه علامتی\nکدامی کیمیائی مرکب شی تجربه کردن منظور شد\nپس صرف علامت اشیای عناصر بعد از\nیک دیگر نوشته می کنند مثلاً وقتیکه آکسید سیما\nنوشتن منظور باشد پس صرف اک سی نوشته\nمی کنند و ازین علامت صرف همین\nمراد نیست که دران مرکب شی مذکور سیماب\nو اکسیجن است بلکه این هم است که سیماب اینقدر\nو اکسیجن اینقدر وزن دارد چرا که بیان کرده"}
{"book": "adl0125", "page": 276, "text": "۲۷۵\n\nشده است که اگ برابر شانزده عدد ثابست\nو سی برابر دو صد است ازین ثابت شد که\nمذکوره علامت کیمیائی بسیار کار آمدی است\nچرا که ازین شیا مرکبتی عناصر و وزن امتزاج\nهر دو حرفها معلوم میشوند همین طور وقتیکه\nکاک اگ نوشته کینم پس از و اکسد کالیسیم یعنی\nآهک مفهوم خواهد شد همین طور همراه او مقدار\nهم بخیال خواهد آمد یعنی اینکه کاک برابر چهل است\nو اگ برابر شانزده و حاصل جمع این هر دو\nپنجاه و شش است ازین سبب آن چونه\nآهک پنجاه و شش جزو خواهد بود همین طور"}
{"book": "adl0125", "page": 277, "text": "۲۷۶\nاگر جس اگ نوشته گردید پس معنی او\nاگڑ حبت خواهد بود و لفظ جس برابر حصه\nپنج است و اگ برابر شانزده است از همین\nسبب وزن او هشتاد و یک خواهد بود و بهمین\nطور وقتیکه هیڈ ۲ اگ نوشته کنیم از و آب مراد\nخواهد بود که دو جزو هیڈروجن و شانزده جزو\nآکسیجن که شامل میشود از و هژده جزو پیدا میشود\nشصت ششم بعض این طور عناصر\nاند که همراه دیگر ها بمختلف مقدار ها شامل شده\nچند مرکبات میسازند مثلاً نیتروجن و آکسیجن\nهر دو شامل شده پنج مختلف مرکب پیدا می کنند"}
{"book": "adl0125", "page": 278, "text": "۲۷۷\n\nآن پنج مرکبات در ذیل اند۔ ۱۔ نام اول کتب\nنئیروجن مان اکسڈا ست درین\nبلحاظ وزن نئیروجن بیست و هشت جزو و آکسیجن\nشانزده جزو میباشد ۲ دیگر رانئیروجن ڈے\nاکسڈ میگویند درین بلحاظ وزن نئیروجن بیست و هشت\nجزو و آکسیجن دو چند شانزده جزو یعنی سی و\nدو جزو میباشد ۳ آن نئیروجن ٹری اکسڈ\nمشهورست که درین نئیروجن بلحاظ وزن\nبیست و هشت جزو و آکسیجن ۱۶ چند شانزده\nجزو یعنی چهل و هشت جزو میباشد چهارم\nنئیروجن ٹیٹرا کسد درین نئیروجن باعتبار وزن"}
{"book": "adl0125", "page": 279, "text": "۲۷۸\n\nبیست و هشت جزو و آکسیجن چهار چند شانزده جزو\nیعنی شصت و چهار جزو میباشد هـ نئیروجن پنټ\nاکسایدست درین هم نئیروجن بیست و هشت جزو\nو آکسیجن پنج چند شانزده حصه یعنی هشتاد جزو\nمیباشد چونکه در فهرست مذکوره بالا بیان\nکرده شده است که از نئیت (یعنی نئیروجن)\nچهار ده مراد است و از آک (یعنی آکسیجن شانزده)\nمراد است پس نسخه های هر پنج مرکبات مذکور\nبآسانی نوشته کرده میتوانید در اول مرکب\nنئیروجن بیست و هشت جزو است یعنی از وزن\nامتزاجی خود دو چند و آکسیجن شانزده جزو یعنی"}
{"book": "adl0125", "page": 280, "text": "۲۷۹\n\nبرابر وزن امتزاجی پس علامت این مرکب\nنیٹ ۲ آگ شد و بهمین طور باقی نسخه های هر چهار\nمرکبات در ذیل درج اند مرکب دوم نیٹ ۲\nآگ ۲- مرکب سوم نیٹ ۲ آگ ۳- مرکب\nچهارم نیٹ ۲ آگ ۴- مرکب پنجم نیٹ ۲\nآگ ۵- درین چهار مرکبات آخر وزن اکسیجن\nبنسبت اول مرکب دو چند و سه چند و چهار چند\nپنج چندست باید بدارید که اگر مقدار اکسیجن برابر\nهمانقدر نبود بلکه ما بین اوزان بمقداری بود-\nپس امتزاج او نخواهد شد و از و مرکبی ساخته\nنخواهد شد مثلاً اگر بیست و هشت جزو نٹروجن"}
{"book": "adl0125", "page": 281, "text": "۲۸۰\n\nو بیست جزو آکسیجن شامل گردید پس تمام بیست و\nهشت جزو نتروجن همراه شانزده جزو آکسیجن\nمخلوط خواهد شد و باقی چهار جزو آکسیجن بدون\nشامل شدن می ماند ازین دو کلان قاعدۀ\nامتزاج کیمیائی معلوم میشوند اول اینکه عناصر\nبمقدار معینه مخلوط کرده میشوند که آنها را وزن\nامتزاجی این عناصر میگویند دویم از شامل شدن\nدو عناصر چند مرکبات تیار میشود و آن ضعیف\nهای وزن امتزاجی خود شامل میباشند\nشصت و نهم معنی مساوات کیمیائی ۔ حالا\nشما فهمیده خواهید بودید که هر قدر استحاله های کیمیاوی"}
{"book": "adl0125", "page": 282, "text": "۲۸۱\nدرین کتاب مذکوره شده اند با دیده اند خود خواهد\nدید همه بذریعه علامات تعبیر کرده میشوند هر استحاله\nکیمیائی معین و محدود میباشد و بهر صورت نه\nصرف این معلوم میشود که نتیجه اش چه شده بلکه\nاین هم معلوم میشود که از و چقدر شباء پیدا شده\nمثلاً اگر تیزاب شوره بسازید متلیکه در تجربه سی و\nهستم کرده شده بود پس شوره و تیزاب کبریت\nرا یکجا کنید نتیجه اش این خواهد بود که تیزاب شوره\nکشیده میشود و پوٹاسیم سلفٹ در عرق کش باقی خوان\nماند حالا خیال باید کرد که درین استحاله کیمیاوی\nچه نتیجه برامد و چقدر تیزاب کبریت و چقدر شوره"}
{"book": "adl0125", "page": 283, "text": "۲۸۲\nباید که آمیز کرده شود که ذره او هم ضایع نشود\nباین قرار امر مذکور دریافت خواهد شد که نسخه\nتیزاب کبریت و شوره را نوشته کنید نسخه\nشوره اینست - پونٹ اگ۳ یعنی شوره از شامل\nشدن سه عناصر تیار میشود و آنها اینست که -\nپوٹاسیم یا پو که برابر سی و نه جزو است و نیٹروجن\nیا نٹ که برابر چهارده جزو است و اکسیجن -\nیا اگ۳ که برابر ۱۶ پو ۳ یعنی چهل و هشت است\nو نسخه تیزاب کبریت اینست ہیڈ۲ کب اگ۴\nیعنی هم از سه اشیا ساخته میشود ہائیڈروجن یا ہیڈ۲\nکه برابر دو چند است و کبریت یا کب که برابر ۳۲"}
{"book": "adl0125", "page": 284, "text": "۲۸۳\nآکسیجن با آک ۳ که شاتر ۴ ده پو ۴ یعنی برابر شصت و\nچهارست وقتیکه این هر دو مرکب ها را یعنی تیزاب\nکبریت و شوره را شامل میکنیم درین صورت\nمبادله نصف آکسیجن تیزاب کبریت همراه حصه\nپوتاشیم شوره میشود و ازین مبادله دو نواتیا\nساخته میشوند یک ہیڈنیٹ آک ۳ یعنی تیزاب\nشوره که بیک زرد رنگ بشکل مائع می برآید\nدیگرش پوہیڈ کب آک ۴ یعنی سلفٹ پوٹاشیم\nوقتیکه تیزاب شوره از عرق کش کشیده جدا میشود\nیا می برآید در انصورت سلفٹ پوٹاسیم\nدر عرق کش بشکل سفید نمک منجمد شده باقی میماند"}
{"book": "adl0125", "page": 285, "text": "۲۸۴\n\nعمل این مبادله را بطریق مساوات اینطور\nمینویسم که از شوره و از تیزاب کبریت پیدا میشود\nتیزاب شوره و سلفٹ پوٹاسیم- بونیٹ آک[؟]\nہیڈ کب آک ہم ہیڈنیٹ آک- پو ہیڈک آک ۱۳ پس ازین\nعمل صحیح صحیح دریافت شد که درین ترکیب\nکیمیائی چه چه شده یعنی شیئی تلف نشده چرا که-\nتیزاب کبریت و شوره که اول مخلوط کرده شد\nبود هر قدر که وزن او بود هما نقدر ازین تیزاب\nشوره و از سلفت پوٹاسیم است که از مخلوط کردن\nپیدا شده و این امر در نسخه مذکور بجای علامات\nاز اعداد نوشتن آنها صاف صاف معلوم-"}
{"book": "adl0125", "page": 286, "text": "۲۸۵\nخواهد شد چنانچه ۳۹ + ۱۲ + ۲۸ و ۲ + ۳۲ + ۶۴\n+ ۱۲ + ۲۸ و ۳۹ + ۱ + ۳۲ + ۶۴ یعنی ۱۰۱+\n۹۸ = ۶۳ + ۱۳۶ - ازین مساوات معلوم شد\nکه اگر شوره یکصد و یک جزو و تیزاب کبریت\nنود و هشت جزو شامل کرده شود پس تیزاب شوره\nشصت و سه جزو پیدا خواهد شد و سلفٹ پوٹاشیم\nدر عرق کش یکصد و سی و شش جزو باقی خواهد ماند\nیعنی تیزاب کبریت و شوره که شامل کرده شود\nاز و قدری هم تلف نخواهد شد و این حرف\nهم صاف بخیال میرسد که بذریعه اعداد مذکوره\nحساب کرده دریافت کرده میتواند برای ساختن"}
{"book": "adl0125", "page": 287, "text": "۲۸۶\n\nتیزاب شوره بیک خاص مقدار شوره و تیزاب\nکبریت بچه مقدار باید گرفت مثلاً حساب کنید\nکه اگر ده سیر تیزاب شوره ساختن منظور\nباشد پس چقدر ضرورت شوره و چقدر ضرورت\nتیزاب کبریت خواهد بود بموجب قاعده مذکوره\nبرای شصت و سه سیر تیزاب شوره نود و هشت سیر\nتیزاب کبریت و یکصد و یکسیر شوره بکار بود\nازین باعث برای ده سیر تیزاب شوره پانزده\nسیر و هشت پاو و سه خورد و سیزده مثقال\nهشت نخود تیزاب کبریت و شانزده سیر و\nیک خورد و هژده نخود ۱/۳ ۱ پاو شوره خالص بکار است"}
{"book": "adl0125", "page": 288, "text": "۲۸۷\n\nو درین قسم حسابها ضرورت اربعه متناسبه\nبسیار ترهست یکدیگر مثال هم بیان میکنم ذهن\nنشین شما خواهد بود در تجربه با نزدهم ہیدروجن\nگاس را باین قرار ساخته بودیم که بر جِست\nتیزاب کبریت که آب داشت انداخته بودیم\nدرین عمل که استحاله میشود آن ازین مساوات\nواضح خواهد شد جِس + ہید ۲ کب آگ ۴ =\nہید ۲ + جِس کب آگ ۴ یعنی از آمیزش جِست و\nتیزاب کبریت ہیدروجن وسلفتِ جِست\nپیدا میشود یا ۶۵ و ۶ + ۳۲ + ۶۴ برابر است\n۲ و ۶۵ + ۳۲ + ۶۴ یعنی از ۶۵ اجزای جِست"}
{"book": "adl0125", "page": 289, "text": "۲۸۸\n\nو ۹۸ اجزای تیزاب کبریت حاصل میشود ۲\nاجزای هیدروجن و ۱۶۱ اجزای سلفت جست\nمعنی‌اش این شد که اگر ۶۵ سیر جست بگیرید\nو ۹۸ سیر تیزاب کبریت پس از شامل کردن\nآنها بهر حالت ۲ سیر هیدروجن گاس ۱۶۱\nسیر سلفت جست حاصل خواهد شد حالا این\nمدعای اصل را حاصل کرده خواهد بودید\nاگر از شما کسی بپرسد که یک من هیدروجن\nمرا در کار است برای او چقدر جست بگیریم\nو چقدر تیزاب کبریت یقین است که فوراً حساب\nکرده نشان خواهید داد بهمان قسمی‌که دو تراکیب"}
{"book": "adl0125", "page": 290, "text": "۲۸۹\n\nکیمیائی بطور نسخه یا مساوات نوشته اند—\nبهمان طور دیگر تراکیب کیمیائی هم بعد از ذهن\nنشین شدن در علامات بطور نسخه نوشته میگردد\nمیتوانیم و ازین درست درست معلوم میشود\nکه در ان ترکیب آن واقع میشود و از اجزای\nترکیبی مقدار هر یک این این قدر باشد\nپس از شامل شدن آن که مختلف اشیا—\nپیدا میشوند آن این این قدر میباشند\nکارهای معلم های علم کیمیا نیست که هر که جانوی کیمیای\nکه بنظر اوشان می آید در باب ماهیت آنها\nتحقیق کنند چنانچه معلم های کیمیا درین کاریها ی"}
{"book": "adl0125", "page": 291, "text": "۲۹۰\nشوق و دل جمعی مشغول میشوند چرا که آنها میدانند\nاگر ماهیت مرکبی را یکبار با حتیاط دریافت\nکنیم و این را هم تحقیق کنیم که هر اشیای مفرد\nیا مرکب که در و داخل است وزن اوست\nپس برای همیشه اصل مدعای او بدست خواهد\nآمد چرا که هر یک ترکیب کیمیائی همیشه بموجب\nیک قاعده بعمل می آید- در بیان استعمال\nآلات و هدایات برای تجربه نمودن مدرسین را\nلازم است که هر تجربه روبروی طلبه که کردن\nمنظور باشد آنرا باحتیاط اول خود کرده ببیند\nو موجب و مطابق همین کتاب تجربه ها را باید کرد"}
{"book": "adl0125", "page": 292, "text": "که از کتاب اصلا فرق نکند دویم در تجربه\nنمودن صفائی عمل با آنقدر ضرور است که بیان\nدادن ضرور بیان وضاحت سویم هر تجربه‌ای\nکه نشان دادن منظور باشد برای آنها هر قدر\nاسباب که بکار باشد همه را از اول ترتیب\nوار بر سر میز باید که چیده مانده شوند تا که فوقت\nتجربه نمودن طبیعت دق نشود و دیر هم نشود\nچهارم وقتیکه از کار آن فارغ شدید باید که\nهمه اسبابها را پاک وصاف باحتیاط کرده\nبمعه اسباب نمونه‌ها و غیره از انجا برداشته\nدر صندوق یا الماری مقفل کنید اقسام تیزاب"}
{"book": "adl0125", "page": 293, "text": "۲۹۲\n\nو خصوصاً تیزاب کبریت و شوره نهایت\nخطرناک و نیز ریش دارشی است و فاسفورس\nهم یک خطرناک شی است چراکه او در هوا هم\nمیسوزد و نیز همه اشیا و آلات امتحانی را\nمقفل باید کرد که دست طلبا وغیره با و نرسد\nپنجم هر کسی که از طلبا هوشیار باشد و چند مرتبه\nاوستاد را دیده باشد باید که آنها خود رو برو\nاستاد خود تجربه کنند بسیار بهتر است\nهدایات متعلق تجربه ها\nتجربه اول\nاگر دهن بوتل کشاده باشد لازم که از کاغذ یک"}
{"book": "adl0125", "page": 294, "text": "۲۹۳\nسرش را بپوشید ورنه هوای بیرون آنقدر\nدروداخل خواهد شد که از وضع برابرخواهد\nسوخت\nتجربۀ سوم\nدر هرنل خمدار که سوڈا است آنرا هر دفعه بعد از\nتجربه نمودن با احتیاط تمام از دیگر آلات جدا\nکرده از هردوطرف دهن پنک باید که چسبانید\nتا که هوا در و سرایت نکند ورنه سودا کار بانگ\nایسڈ هوا و رطوبت را جذب خواهد کرد هرگاه\nچند مرتبه کاسٹک سوڈای او بتجربه نابکار\nآمد باشد لازم که از نلی مذکور او را بکشند نل را"}
{"book": "adl0125", "page": 295, "text": "۲۹۴\nصاف کنند بعد ازان دیگر تکه های کاشک سودا\nدر و بیندازند\nتجربه پنجم\nتجربه مذکور بذریعه امتحانی نل هم کرده میشود\nدرین احتیاط باید کرد که ریزگی مس از جوش\nخوردن پیشتر خوب گرم شود ورنه برقی او بخوبی\nمعلوم نخواهد شد\nتجربه ششم\nبه بریدن فاسفورس احتیاط باید کرد لازم که\nمذکور همیشه در آب مانده بریده شود و بعد انکه تا\nاورا آهسته آهسته همراه کاغذ جاذب خشک کرده شونده"}
{"book": "adl0125", "page": 296, "text": "۲۹۵\n\nو همراه چاقوی خشک بسهولیت بر داشته\nدران خورد پیاله چینی که افقیده بر سر آن بماند\nتجربه دهم\nاین به زمستان به آسانی نمیشود چراکه آفتاب\nلایق این کار درین موسم نمیباشد\nتجربه دوازدهم\nترکیب مرتب کردن مورچه یا انیست\nکه درظرفی نیم بوتل آب انداخته در و بسیار تیز تیز آب\nکبریت سه اونس به پیمانه وزن سائلات پخته\nآهسته حل کرده بروید و هر دو را بخوب وجه\nمخلوط کرده بمانید و دست نزنید تا اینجا که سرد شود"}
{"book": "adl0125", "page": 297, "text": "۲۹۶\nو باز خیال کرده از نظر بگذرانید که تمام پیونده[؟]\nو پرزهای شی معد همه صاف شفاف باشند اگر صاف نبا\nپس بذریعه ریگمال آنها را صاف کنید و باز باتری\nرا مرتب کنید و در ظروف بیرونی مسام دار ظرف و تکه های\nپلاٹی نم یعنی نقره گلٹ بیندازید و بخوبی و\nاحتیاط ببینید که همه پیوندهای او محکم جفت\nگیری کرده شده باشند و بعد از ان ظروف\nبیرونی تیزاب کبریت که در و آب شامل\nکرده شده باشد آنقدر بیندازید که تبر\nظرف بیرونی از ان لب ریز شود بعد ازین\nبذریعه قیف باحتیاط تمام در اندرونی مسام د[؟]"}
{"book": "adl0125", "page": 298, "text": "۲۹۷\n\nظروف بسیار تیز تیزاب شوره آنقدر بیندازید\nکه تا کناره‌های ظرف برسد و لب زیر شود\nازین عمل باطری تیار شد و وقتیکه ازین کار\nگرفتید پس تیزاب شوره و تیزاب کبریت را جدا\nجدا در بوتل انداخته جائی بمانید لیکن اگر از تیزاب\nبسیار دیر کار گرفته باشند پس هر دو تیزاب\nرا که بیکار شده اند دور بیندازید و ظروف\nمسامدار و تکه‌های جست را تمام شب در آب\nانداخته بمانید و صبح از آب کشیده بجای مقرره\nاو بمانید اگر پیشتر از شامل کرده شدن جسم\nباطری تکه‌های جست در تیزاب انداخته شد"}
{"book": "adl0125", "page": 299, "text": "۲۹۸\n\nجوش پیدا کنند درین صورت آنها را از\nتیزاب نمک شسته از بالای او قدری سیما\nو همین تیزاب بینداز بد وعمل مذکور را چند\nمرتبه بکنید پس تکه های حبت از همه جای\nیکسان بر قدار خواهند شد و بعد تا وقتیکه\nسیم ها شامل کرده شوند آنها در آب تیزاب\nتحلیل نخواهند شد\nتجربه شانزدهم\nوقتیکه در سوڈیم و سیماب امتزاج میشود از یوک\nشعله خفیف کف زده می براید مگر از و نقصا\nنیست سیماب همیشه از سوڈیم بهرچ چند با عتبار"}
{"book": "adl0125", "page": 300, "text": "۲۹۹\n\nحجم باید گرفت\n\nتجربه هفدهم\nاگر آب در تیزاب کبریت پیشتر شامل کرده\nشود بهتر خواهد بود و در آنها باعتبار حجم آن نسبت\nباشد که یک را بشش است - تیزاب را در آب\nبذریعه بار یک نوله دار ظرف باید انداخت\nو خوب طرح مخلوط باید کرد\n\nتجربه بیستم\nاگر بجای د نلی که از درمیان مجوف مدور است\nیک سخت پهن نل شیشه بگیرید که شکم مجوف مدور\nنباشد مگر یک طرف آن بذریعه دهن پیکی همرام"}
{"book": "adl0125", "page": 301, "text": "٣٠٠\nنل ح پیوسته باشد و از دیگر سمت شکل او\nمطابق تصویر باشد پس آن هم درین تجربه\nکار نل ا داده میتواند درین تجربه اگر اکسید\nمس قریباً سه مثقال و سه نخود نه انداختید پس\nآبی که پیدا شود آن مقدار خواهد بود وقتیکه\nتجربه ختم شود پس مسیکه از اکسید مس باقی مانده\nآنرا در یک پیاله چینی در جای هوا مانده گرم\nکرده او را اکسید بسازید درین صورت وزن\nاو باز بقرار سابق خواهد شد و باز درین تجربه\nبکار خواهد آمد\nتجربه سی و یکم"}
{"book": "adl0125", "page": 302, "text": "۳۰۱\nاین حرف که شیئی معدنی اکسید شده بوزن زیاده\nمیشود آنوقت بخوبی معلوم خواهد شد که وقتیکه\nآهن مقناطیسی بسیار خوب باشد و براده بسیار\nباریک و میزان نهایت نازک و بدون\nآن یک طریق دیگر هم است که از ان بشامل\nشدن اکسیجن به شیئی معدنی زیاده تی وزن\nمیشود و این همان طریق است که بدفعه بالایان\nشده یعنی مسیکه از اکسید مس باقی میماند آنرا\nدر هوا گرم میکنند\nتجربه سی و ششم\nروشن کردن بنجار بر دهن نل باین قرار که برای"}
{"book": "adl0125", "page": 303, "text": "۳۰۲\n\nسوخته برود و این بقدر مشق موقوف است\nتجربه چهلم\nدر بند خانه برآمدن کلورن گاس مقرر است\nاحتیاط باید کرد\nتجربه پنجاه و دوم\nوقتیکه از پفک پف کرده شود باید که از دهن\nاز ان باد که در دهن موجود میباشد پف\nکنند ارزش هوا کشیدن و پف کردن مصر است\nپس بضرورت از راه بینی نفس گیرند و برای\nپف کردن این هوا هر دو سمت رخسارها\nپر باد شده می تپندند و خالی میشوند"}
{"book": "adl0125", "page": 304, "text": "فرقه مشر اول ـ دگر جنرال\n„ ثانی تورن جنرال\n„ ثالث برید جنرال\nلوا مشر لوامشر جگر وال\nغند مشر دگر من\nکندک مشر جک گرن\nتولی مشر صد در قدمدار جکتورن\nتولی مشر شبدر یه تورن\nبلوک مشر اول لمری برید من\n„ „ ثانی دوم برید من\n„ „ ثالث دریم برید من\n\nلوی درستندیز"}
{"book": "adl0125", "page": 305, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0125", "page": 306, "text": "۳۰۳\nخاتم الطبع\nحسب الامر شهریاری والا حضرت ضیاء الملة والدین\nامیر مجاهد غازی امیر عبدالرحمن خان خلد الله\nملکه و سلطنته کتاب حیرت فز را از زبان\nانگریزی مترجمان افغانیه بزبان فارسی ترجمه\nنموده بودند از حضور والا امر چاپ شده در چا\nخانه مبارکه سر کاری بسعی و اهتمام خادم آستان\nگل محمد خان محمد زائی مهتم در دار السلطنه\nکابل زیور طبع پوشید تحریر شهر\nذی قعده الحرام ۱۳۱۵"}
{"book": "adl0125", "page": 307, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0125", "page": 308, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0125", "page": 309, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0125", "page": 310, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0125", "page": 311, "text": "[BLANK PAGE]"}