وقعه شهادت امیر شهید
۹۲
جلد اول - نادر افغان

از اوشان با وجود این تقرب سلطان اشغال مناصب کلان و عظمت و اقتدار
فراوان باحدی ضرر و اذیتی ازوشان واصل نمی شد عموم افراد ملت آنها را بنظر عزت
و احترام میدیدند، همچنین تمام احزاب ملی و طبقات سیاسی، بواسطه صداقت
و امانت و صفات برگزیده شرافت و نجابتیکه درین ذوات صاحب دست
موجود بود، از اوشان توقیر و طرز عمل شان را بالعموم تحسین و از فراهم آوری
مساعدتهای لازمه و معاونتهای اخلاقیه، در پیشرفت امور متعلقه شان که تماماً
برای خیر و بهبود ملک و ملت، و تحکیم و تشیید حکومت میبود، خودداری
نمیکردند.

اجمال وقعه شهادت امیر شهید
و انقلاب ۱۳۲۷ جلال آباد

مع الاسف اعلیحضرت امیر حبیب الله خان در سالهای اخیر سلطنت شان
(که از نقطه نظر سیاسی و اثرات حرب عمومی خیلی مهم بود) کاملاً از امور مملکتداری
بی پروا، و بشکار و مجالس تفریحی و انواع ساعت تیری مصروفیت زیاد
پیدا کرده، همه امور را به برادر و فرزندانش سپرده، خودش بالکل بیکار قرار داد.


واقعه شهادت امیر شهید
۹۳
جلد اول - نادر افغان
از یکطرف این بی اعتنائی اعلیحضرت، از جانب دیگر تشبثات غرضجویانه
احزاب خیانت، در سفر شتائی ۱۳۳۷ موکب سراجی که حسب معمول سنوات
ماضی بعمل آمده بود) بشکارگاه کله گوش لغمان آن شاه مظلوم را در لیل پنجشنبه
۱۸ جمادی الاولی ۱۳۳۷ شهید ساخت، إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُوْنَ.
سردار نصرالله خان نائب السلطنه با جنازه امیر شهید از لغمان وارد جلال آباد
شده امر داد تا نعش شاه شهید را در میدان گلف که مقابل سراج العمارتست
دفن کنند، و در عین زمان سلطنت خود را هم اعلان کرد، سردار عنایت الله خان
معین السلطنه و سردار حیات الله خان عضد الدوله و دیگر افراد خاندان شاهی
که در جلال آباد حاضر بودند، و شاغاسی های حضور، و عموم زعمای امور و قوای
نظامی و افراد ملکی مشرقی با او بیعت کردند.
امیر نصرالله خان اطلاع این امارت خود را طوریکه بعامه نقاط افغانستان
مخابره کرد، بمرکز کابل بسردار امان الله خان عین الدوله (که حیث
وکالت ۱/۲ ماهه مرکزی را داشت و درین ایام موعدش هم بسر رسیده بود
و میباید که در جلال آباد می آمد) نیز فرستاد، و از وی تقاضا کرد تا بیعت
عموم طبقات مرکز را گرفته توام بیعتش بحضور بفرستد.


واقعة شهادت امیر شهید ٩٤ جلد اول - نادر افغان

لیکن عین الدوله امارت نصراللهی را تحت تنقید گرفت واراکین ملکی و
نظامی مرکزی را با خود متفق کرده نه تنها از فرستادن بیعتش انکار، بلکه
خودش مدعی تاج و تخت شده در کابل سبک طمطراق برباد سلطنتش را
اعلان، و به امیرنصرالله خان و عموم طرفدارانش انذار حرب فرستاد.
در عین زمان از یکطرف تمام ذرائع خبررسانی افغانستان زیر سانسور
گرفته شد، و جمیع اعلانهای امارت نصراللهی و فرامین شاهی مشرقی از
بین راه گرفته شد، و تمام معابر و خطوط مواصله را تحت نظارت شدید
عسکری گرفتند، و از طرف دیگر ذریعة اعلانهای اشتعال آمیز خود و
تبلیغات جمعیت های متعددۀ پروپاگندچی که بهر سمت و هر نقطه مخصوصاً در شرقی
بتعداد زیاد ذریعة موترها اعزام، و در ظرف شش ساعت به فتح آبادمواصلت
و از انجا پیاده شده در اطراف ذیحق و امین و صالح الاماره بودن عین الدوله
و قاتل بودن امیر نصرالله خان ذی مدخل بودن تمام هیئت معیت او به پروپاگند
شروع، و بمردم از عطا پاشی و خطا پوشی بخشش های حکومت امانی
داستانها راند کار، و اعلانهای رقت افزای امانی را که بتعداد زیاد، برله
حکومت کابل و برضد حکومت جلال آباد، با خود داشتند توزیع، و عامۀ


واقعه شهادت امیر شهید
۹۵
جلد اول - نادر افغان

اغالی و تمام افراد نظامی را بنام خونخواهی امیر شهید تحصیض داده میگفتند که عین الدوله
تنخواه عسکر را فی ماه بیست روپیه منظور و بعسکر امر میکند، تا در القای
یک بلوا، و برپا کردن یک آشوب قیامت نما، علی الفور اقدام نمایند
و تمام هیئت معیت امیر نصرالله را تار و مار، و عمائد و اراکین سلطنت را
گرفتار کنند.
در اثر این تشبثات اساسی و اقدامات مؤثره حکومت امانی نه تنها
سلطنت نصراللهی سقوط، بلکه یک هرج و مرج شدیدی سرتاسر مشرقی را
فرا گرفت، اشخاص معظم و اراکین بزرگ حکومت سراجیه، که دران ضمن
خاندان سردار یحیی خان و فامیل امیر نصرالله خان و منسوبین و متعلقین سردار
عنایت الله خان معین السلطنه هم شامل بودند یکی بعد از دیگری بندی شده
محبوساً بکابل فرستاده شدند.
چون مسئله خونخواهی امیر شهید یک آله موفقیت حکومت امانی، و بهترین
ذریعه بدنام ساختن آن اراکین سلطنتی قرار داده شده بود، که در مشرقی بتبابعیت
معین السلطنه و دیگر دودمان شاهی به امیر نصرالله خان بیعت کرده بودند بهمین
که آن بازار طلسم بدون استعمال سلاح و یک مقاومت جدی در اثر یک


ضمیمه صحیفه ( ٩٦ ) جلد اول كتاب « نادر افغان »

مرحوم امیر نصرالله خان نائب السلطنه عصر سراجیه که بعد از شهادت برادرش اعلیحضرت
امیر حبیب الله خان سراج الملة و الدین در مشرقی بابر تکلیف عمومی براریکه پادشاهی نشست،
و در اثر پروپاگند حکومت امانیه در اواخر سنه ١٢٩٧ ش سلطنتش سقوط کرده خود ان
مظلوم بچنگال يك محبس شدیدی افتاد که دران بمدت قابلی جانش را بجهان آفرین سپرد


[BLANK PAGE]


واقعه شهادت امیر شهید ٩٦ جلد اول - نادر افغان

پروپاگند فرضی و تحریکات انقلابی شکست، و میدان برای امیر امان الله خان
خالی ماند و قاتل اصلی را هم نه تنها او خوب میشناخت، بلکه اکثری از اهالی افغانستان
میدانستند که کجاست و می شناختند که کیست؟ لهذا اولتر محبوسین خاندان
سردار یحیی خان مرحوم، که در ان ضمن سپه سالار صاحب هم بود رها کرده شدند
و بعد از ان معین السلطنه خلاص شد، تنها امیر نصرالله خان مظلوم بندی ماند، و در
همان محبس جانش را بجان آفرین سپرد .
چون اعطای تفصیل اینطور مضامین از اساس موضوعه این کتاب خارج بود
درینجا محض جهتہ ربط واقعات بهمین قدر اجمال اکتفا شد زیرا یقین داریم اکثری
از اهالی افغانستان از اسباب و علل این واقعه پوره واقف اند(١) .

(١): باز هم اگر ناظرین خواهان تفصیل این واقعات باشند بصفحه های ١٢ شماره اول سال اول منطبعه ٢٢ حمل امان افغان
وصحائف ٣ و ٤ شماره ٢ سال اول منطبعه ٤ ثور امان افغان وصحیفه های ٤ الی ٧ شماره ٣ سال
اول منطبعه ٢٢ ثور سال ١٢٩٨ امان افغان مراجعه فرمایند، که از قلم آقای
عبدالهادی خان مدیر آن تحریر شده است .


علل موجبه جهاد استقلال
۹۷
جلد اول - نادر افغان

علل و اسباب موجبه محاربه استقلال
بالجمله چون امیرامان الله خان بدون اشکال و موانع، تاج و تخت افغانستا را
باین وسائل و وسائطیکه اجمالش مرقوم شد اشغال، و میدان را از اعمام
و برادرانش ربود، در صدد تحکیم و تشیید قوائم امارتش در دیگر ولایات
و حکومات افغانستان برآمد و در پی شنا ختاندن خویش بحکومت انگلیز افتا
زیرا که با وجود اعمام و اخوان بزرگش ازین ادعای بلا استحقاق شاهی او
همانطوریکه در داخل افغانستان تمام زعمای امور و اولیای حکومت و عامه ملت
در ورطه حیرت و استعجاب افتاده، در موضوع قبولیت او بشاهی افغانستان
تردد داشتند، حکومت انگلیز هم رسما از شناختن او بشاهی افغانستان
در حالیکه عم معظم و برادران بزرگش موجود بودند، استنکاف داشت.
درینموقع شاه امان الله خان بحیرت افتاد که بکدام اصول جلب توجه
ملت را بخود حاصل، و هم حکومت انگلیز را بشاهی خود قانع سازد، همان بود
بدون تدقیق، و سنجش در موقعیکه از عسکر و ذخائر حربی خو
تهم معلوماتی نگرفت، و نه انقدر پولی داشت که بتواند مصارف مکمل محاربه را
تا جریان طبیعی آن تأمین کند، بهترین طریقه موفقیت را در اشغال مقام سلطنت


سوقیات جهاد استقلال ۹۸ جلد اول ـ نادر افغان

انداختن ولوله جهاد را در ملت اسلامی افغانستان دانسته، در بدو امارت خود
اعلان غزا را محض ازین نقطه نظر داد، تا باین وسیله وحدت حقیقی ملت را که در همه
مواقع، نظر باقتضای طبعی و مقررات دینی و ذوق فطری و شجاعت جبلی ملت
دیانت طویت افغانستان، خود بخود بوجود می آمد تشکیل، و ازین مراعا
جذبات عمومی و چیزیکه دائماً ملت افغانستان در هوس و آرزوی آن میطپیدند
و از فقدان آن بخود می پیچیدند، جلب محتبت مردم را بخود تحصیل، و باین وسیله
پادشاهی خود را بر انگلیسها بقبولاند.

اجرای سوقیات افغانی
و تهیه گرفتن امور حربی

لهذا اعلیحضرت امان الله خان موقع را غنیمت دیده علی الفور بنام حفظ و تأمینات
سرحدیه یک یک فرقه از ان قوای منظمه عسکری را که سپه سالار صاحب
آنرا بهزار زحمت و مشقت در عصر سراجی تحت تعلیم و تربیه گرفته بود، و یک
فوج بسیار زبر دست و منظم بود، و اگر بصورت صحیح از آنها کار گرفته میشد
و مشکلاتی که از هر طرف آنها را زیر تضییق و فشار گرفته بود، از راه پیشرفت شان


سوقیات جهاد استقلال ۹۹ جلد اول - نادر افغان

برکنار میشد، البته مصدر بسا شجاعت و افتخار میشدند بهمه حواشی سرحدیه
و نقاط لازمه سوق داد، و بهمراه تمام این قوای اعزامیه باندازه لازمه تجهیزات و
ذخائر حربیه، از ان مخازن و جباخانه های احتیاطی که در موقع سپه سالاری
مادری، ذخیره و تهیه شده بود، نیز فرستاده شد .
نفیر عام جهاد جهت اشتراک عامه ملت شجاعت مدار، در خط محاربه،
نواخته شد ! و از هر طرف بحار تموج غزاة و مجاهدین بکمال جوش و خروش
تمام آن اطراف و نواحی سرحدی را که درخور دفاع و تعرض بودند، در تلاطم
خود گرفته، بدون رعایت ترتیب اتخاذ اوامر و تطبیق یک سلسله و انتظام مقتضیه
حربیه (که اجرا و نظارت این امور از وظائف مهمه حکومت بود) در بعض نقاط
در بین طرفین تصادم هم واقع شد !
همچنین اعلانهای جهاد جهت تشویق و تحریص اقوام تهور مقام سرحدی نیز
ترسیل، و همه قبائل و عشائر سرحدیه برعلیه حکومت هند یک پارچه آتش شده
(آنها هم بدون از مراعات نقشه مقرره که در اعطای آن مرکز افغانستان
اغفال شدیدی کرده) اطراف و حوالی خود را در التهاب و سرگردانی
متوالی گرفتار نمودند .


سوقیات جهاد استقلال ١٠٠ جلد اول - نادر افغان
عساکر درجه اول عالی العال افغانی که عبارت از غند اردل واردلی و رسالۀ
شاهی بود، بالوازم و تشکیلات لازمۀ آن از قبیل ماشیندار و توپهای
متنوعه، تحت قیادت عالیجاه صالح محمد خان سپه سالار درجه اول و وزیر حربیه و یکعده
از صاحبمنصبان دیگر (که موظف و مامور دفاعیه و تعرضیۀ تمام سرحدات
افغانی از شنوار تا اسمار بودند) و لشکرهای مجاهدین ملی را بمشرقی اعزام
و در انجا با قوای محلی قومی و نظامی که به پیمانۀ بسیار وسیع و حرارت زیاد،
تماماً تهیه گرفته، بانتظار ورود امر مرکز و قائد عمومی بودند، ملتحق؛ و داخل
اقدامات قبل از وقت شدند.
همجناب شاغاسی عبدالقدوس خان اعتماد الدوله را با یک فرقۀ
مکمل الاسباب درست و یک قوۀ مکفیۀ مجاهدین وطنی جاده پیمای
ولایت قندهار نموده در آنجا با قطعات جسیمۀ قوای ملی سمت مغربی و نظامی
مقامی آنجا ملصق و در صدد اجرات مقتضیۀ جهاد شدند.
مع الاسف این جوش و خروش مجاهدین ملی و نظم و ترتیبات مکملۀ
نظامی بواسطۀ انتخابات ناموزون و سوء اداره و عدم سنجیدن یک
پلان معقول جهتۀ امور تعرضیه و دفاعیه و بد نظمی در رسانیدن آذوقه و دگر


حرکت سپه سالار برای جهاد استقلال ۱۰۱ جلد اول - نادر افغان

خطاهای ناقبل عفو در امور تعبیوی و سوق الجیشی و عدم رعایت مقررات لازمه حربی که تماماً از طرف خائنین و بعضی زعمای امور مرکزی و قشونی عامیانه و نا عاقبت اندیشانه اجرات میشد، اثرات مطلوبه و نتائج لازمه خود را نداد، بلکه در برخی از نقاط عوض منفعت خساره و عدم موفقیت را هم بنصیب قوای اعزامیه ما آورد و آن عسکر منظمی را که سپه سالار جهة دفاع از اضرار متوقعه حرب عمومی ترتیب کرده بود، بعضی قوماندانها بے متلون المزاج ببی استقامت معرفی کردند.

اعزام موکب نادری بسمت جنوبی
جهه حصول شرف استقلال ملی
بحیثیت یک قوماندان حربی

درین ضمن حضرت عالی محمد نادر خان سپه سالار عصر سراجی را که درین ایام موقتاً بیکار، و در خانه خود با قلب فکار، این واقعات متنوعه و سوء اداره را بکمال حیرت مشاهده میکردند، امیر امان الله خان بکمال اعزاز و احترام بحضورشان مدعو، و به اوشان اظهار کرد «که قوای عمده و سامان مکملی با افواج ملکی و قوای نظامی و قومی همان است که بسمت مشرقی و مغربی افغانستان


حرکت سپه سالار برأی جہاد استقلال ۱۰۲ جلد اول - نادر افغان

به تحت سرافری دیگر صاجمنصبانیکه از حضور ما مستقیماً مقرر شده اعزام شدند
«چون فعلا بدست ما اینقدر یک قوه هم نیست که حسب مطلوب بتواند،
از عهده دفاع سمت جنوبی براید، بهتر است که شما محض بنام حدمت
اسلام و حفظ شان و شرف ملی و کسب آن مفاخر تاریخی حربی که از سالها
در از ذوق حصولش را بخاطر میپرورانیدید، قوماندانی عمومی منطقه مهمه
جنوبی را بکف با کفایت خویش گرفته با همین نفری باقیمانده و سامان
موجوده علی الفور عازم سمت جنوبی شوید، زیرا که این ناحیه شدیداً زیر
خطر و بیشتر تر تصور سوق الجیشی خصم ازین نقطه که بمرکز بسیار زیاد نزدیکست
بخاطر میرود .»
«هرچند میدانم که جناب شما نظر بآن اوضاع ناملائمی که مع الاسف
ناحق و بی موجب با دود مان تان در اثنای انقلاب جلال آباد، از طرف
حکومت من مرعی شده شکسته خاطر میباشید، اما از حسیات و طنخواهی
و جذبات ملت پروری تان یقین دارم، درین فرصتیکه وطن در خطر است
و افغانستان فهمیده یا نافهمیده اعلان حرب داده، مصروف امور
سوق الجیشی است، تا بحفظ شان و شرف ملی خود نایل شود، شما


حرکت سپهسالار برای جهاد استقلال ۱۰۳ جلد اول - نادر افغان

گاهی آن اموریرا که بمسائل شخصیه ما و شما متعلق است اهمیت نمیدهد ؛
و بکمال آن فعالیت و شطارتیکه مخصوص ذات شما است ، بسم الله گفته ،
عازم سمت جنوبی میشوید تا درین کشمکش موت و حیات محض جهت حفظ
شئونات ملیه و سیاسیه این وطن اسلامیه خود، شما در جنوبی و دیگر
عساکر ظفر مأثر تربیت یافته دست شما، در مشرقی و مغربی و دیگر سرحدات
افغانی باتفاق قوای ملی حسب هدایات واصله مرکزی ، داخل اجراآت موثره
حربی شوید .»
« من امید میکنم که با اینکه عسکر معیتی شما کم ، و با آنهم غیر منظم و سامان
و لوازم حربی شما حکم کالعدم را دارد ، ولی نظربه محبت و رسوخیکه شما
در جنوبی دارید و به برکت عزم و استقامت و دانشوری که خدا بشما عطا کرده است
اغلباً موفق میشوید .»
«چون وقت کم و فرصت باریک میباشد ، بهتر است که از حالا تهیه
سفر خود را ببینید و یک آن اولتر عازم سفر شوید .»
سپه سالار بدون اندیشه و تردد ، از شنیدن این اختصاصش
برای شان و شرف وطن دچنان یک مسرتیکه کدام یک متاع گرانبهائی را یافته باشدا،


حرکت سپه‌سالار برای جهاد استقلال
١٠٤
جلد اول - نادر افغان

داوطلبانه این خدمت بزرگ باشرف عسکریت را قبول، و نسبت
بآن جفای حکومت و بی احترامی که اعلیحضرت از وقوع آن معذرت خواستند
یک لفظی را هم ایراد نکردند.
فقط اینقدر گفتند: «باک ندارد اگر دگر قوماندانها بی‌محترم آن عساکرا
و قوای صاحب تعلیم و تجربه ام را که از چندین سال من بآنها تعلیم داده‌ام
و روابط دارم و از روحیات‌شان باخبرم با سامان مکفیه و تمام لوازم
مهمه با خود برده اند، چون من متکی بلطف خدا و باز تسلی بر آن حسن گذاره خودم
هستم که با اقوام و عشائر جنوبی در ۲۹۱ ش نموده ام، اینک بکمال
ذوق و محبت حاضرم، که برای خدمت وطن خود درین موقع نازک علی الفور
برای جهاد عازم سمت جنوبی شوم، تنها اجازه میخواهم که ارجمند شاه ولیخان
رکاب باشی و شاه محمود خان پسر سادس و جناب حضرت صاحب
شور بازار را با خود ببرم و هم توقع میکنم تا همه عرائض و پیشنهاد نمایم را، که از
محاذ جنگ بشما بفرستم حتی الامکان اجرا و در محل تطبیق بگذارید».
بعد از ختم این مذاکرات در اوائل رجب المرجب ۱۳۳۷ حضرت عالی
سپه سالار با دو برادران و عده از دوستان و همسلکان خویش و یک

ملاحظه می گردد
روی کار آمدن


حرکت سپه سالار برای جهاد استقلال
١٠٥
جلد اول - نادر افغان

کندک نظامی و دو طوپ هودزر و هشت ضرب طوپ نه پن قاطری
و صد سوار شاهی و یک اندازه جباخانه از مرکز کابل عازم سمت جنوبی
شدند، شب اول را در چهار آسیاب، دوم را در کلنگار و سوم را بالتمور گذرانده
روز چهارم داخل حدود گردیز شدند، و بعسکری امر دادند تا از عقب شان بیایند،
مراسم تعظیم و احترام شان هم بدار السلطنه کابل از طرف شاه و رزا
و عامه خلق الله، به پیمانه بسیار اعلی بجا آورده شد، و هم در تمام نقاط عرض راه
جمعیت های نهایت انبوه مردم، رسم پذیرائی این سرعسکر خجسته پیکر را
به منتهای اخلاص و صمیمیت بجا آوردند، از شنیدن نطقهای شجاعت آور
اوشان مسرور و تماماً یکی بعد از دیگری تهیه دیدن شان برای
جهاد خود ها را آماده میکردند.
چون ما بقی واقعات سپه سالار که در عرض راه الی فتح تهل و غیره واقع شد
مجملاً در امان افغان مرقوم است، اینک نگارنده حالات ما بعد از ٢٥ رجب
١٣٣٧ را ذیلاً از ان اخبار اقتباس میکند که آقای عبدالهادی خان مدیر
امان افغان آنرا ذریعه یکی از نامه نگاران حربی خود گرفته است:-


اجراآت نادری در جنونی موقع جهاد استقلال منقول از امان افغان ۱۰۶ جلد اول - نادر افغان

اجراآت عالی و حسن مساعی سپه سالار غازی
در موقع جهاد استقلال ۱۲۹۸
(۱)
(از قلم يك نامه نگار حربي امان افغان)

"..........۲۹ رجب چون جناب سپه سالار محمد نادر خان و برادران
گرامی قدرشان، بعد از منزل التمور بقلعه سفید که تقریباً بر مسافت سه کروه از
التمور واقع است رسیدند، مردم منگل وغیره جوق جوق جمع آمدند
و گردشان حلقه انداخته اظهار جوش و خروش نمودند. تفنگ های
شادمانی را فیر و نظاره های مسرت را نواختند، این همه مسرت و شادمانی
شان ازینجهته بود، که ایشان باز مربی قدیمی خود را دیدار نمودند، اینها تا اینوقت
از عزیمت جهاد خبر نبودند، این جم غفیر همرکاب سپه سالار صاحب
بقلعه بالاحصار گردیز رسیده در آنجا جناب سپه سالار مردم را بواسطه
یک تقریر مؤثر از عزیمت خود بسوی جهاد اطلاع بخشید، عموم را براهین عفو
قصور و تقصیر یکدیگر هدایت نموده به اتحاد و اتفاق تاکید فرمودند،

(۱) منقول از صفحه ۴ لیه شماره ٤ منتشره ۱۸ سرطان ۱۲۹۸ سال اول امان افغان.


اجرأت نادریه طی جنوبی بموقع جهاد استقلال شوال المکرم ۱۳۳۷ ۱۰۷ جلد اول - نادر افغان

مردم بجوش وعده کردند که برین گفتار سپه سالار رفتار. وخودها را بافتخار
و در جهاد کامگار خواهند کرد .»
«۲۷ رجب: فرقه های اقوام مختلف در بالاحصار گرد آمده جوش و خروش
خود ها را نسبت بغزا اظهار نمودند ، جناب مستطاب هر طائفه را از
شرف جهاد مطلع کرده برای آماده شدن آنها باجرای آن ، هدایات فرمودند.
« شوق مردم ازین طلاع غرا مضاعف گردید ، نوشتن و قلمبند کردن
این شوق مسلمانان از احاطه و قدرت قلم خارج است، جوش مردم را دیده
تقریر پر اثر جناب سعادت مآب سپه سالار صاحب را شنیده یک عالم
غریب قلوب حضار را فرامیگرفت ، چشم ها از مسرت پر نم میشد ، سخن کوتاه
هر روز همین عالم بود ، و همین جوش ، اعادهٔ این را ضروری ندیده درینجا فقط
کوایف ضروریه را قلمبند می نمایم :»
« ۲۸ و ۲۹ رجب الی غرهٔ شعبان را هم در اجراآت مهمه و القای جوش
و خروش و ترتیبات لازمه گذرانیدند ».
« ۱، ۲ ، ۳ ، ۴ شعبان هم در همین موضوع گذشت ، جناب سعادت مآب
سپهسالار صاحب مردم را ترغیب و تحریص و تشویق مینمایند ، جوش


اجراات دهمی جنوبی درموقع جہاد استقلال استقلال تان افغان ۱۰۸ جلد اول - نادر افغان

و خروش مردم روز بروز مترقی است ، مناقشه با همی داخله قریباً مرفوع
و علائم اتحاد و اتفاق در همه جا مرئی است .»
« ۵ شعبان ، امروز بوقت ۹ بجه جناب سعادت مآب فوجی گردیز را
ملاحظه و برای امتحان فیر توپ امر فرمودند بجه ۹ بجه باینکه بفاصلهٔ قریب
یک میل بطرف شمال مغرب بالاحصار واقع است رسیدیم ، بفاصلهٔ
قریب ۲۰۰۰ گز آماج را نصب چهار عراده توپ را برای نشانه کردن
آماج امر، و هدایت ضروریه را برای توپچیان تبلیغ نمودند، توپچی فیر کرده
گلوله اول از آماج سر و به نشان نخورد ، جناب سعادت مآب غلطی توپچی ها را
تصحیح نمود، باز امر « اُور » ایراد نمودند ، سه گلوله ها بدرستی فیر شد
بعد از ان یک شرابنل فیر کرده شد ، تا که نشانه بدرستی معلوم شود ، شرابنل
دوم فیر شده به نشانه خورد ، پس چهار شرابنل یکجا فیر شد ، هر چهار بدرستی
به نشانه خوردند . »
« ۶ شعبان ، جناب سعادت مآب سپه سالار امر فرمودند ، که
فوج گردیز نشانه زدن توپ ها را مشق کنند ، نزدیک تپه ماران که
بالای چشمهٔ ماران است ، فوج مذکور چاند ماری کرد ، بتطار


اجرات نادری در سمت جنوبی در موقع جهاد استقلال منقول از امان افغان ۱۰۹ جلد اول - نادر افغان

اردو هر روزه کرده میشود (۱) مردم عام و خاص چشم براه هستند، درینروز
طوفان باد شروع، اکثر خیمه را کند، درین ضمن خیمه ما هم کنده شد بعضی
نقشه هائی را که تیار میکردم قدری خراب شد.»
« ۷ شعبان: امروز بخیر و عافیت اردوی معلی رسید، جناب
سعادت مآب ایشان را ”مانده نباشید برادرها“ فرموده با آنها چورپری
کرده یک نطق مؤثری را ایراد نمودند، و از یکسربدیکر عساکر نظامی و
ملکی گردش کنان همه ایشان را ملاحظه فرمودند، و در آخر جناب
سعادت مآب سپهسالار، امر ”لوی سلامی“ را اعطا، و رد بقیله سلامی
اعلیحضرت را بجا آوردند، بعداً بخیمه خود تشریف آورده منصبداران را
”مانده نباشید برادران“ فرموده و همراه شان معانقه و مصافحه کرده
در طی نطق خود فرمودند: ”الحمدلله که خداوند تعالی ماها را برای این خدمت معظم
و مقدس منتخب فرمود، از شمایان امید دارم که فرض خود را بدرستی و صداقت
بجا خواهید آورد، تا خداوند تعالی و حضرت رسول الله (ص) و حکومت اسلام

(۱) اردو عبارت از همان قوه نظامی است که در صفحه (۱۰۵) مذکور است، علت عقب ماندن شان اینکه
سپهسالار صاحب با اخوان شجاعت مدار و دگر متعلقا رانش بعد از تودیع مرکز حرکت شانرا پیشتر از عسکر برای تطبیقات
و اجرات مطلوبه سمت جنوبی تصمیم کردند: چنانچه چند روز پیشتر از وصول عسکر جنوبی بشروع باقدامات مؤثر کرده شد.


اجرأت نادر جمعیتی در موقع جهاد استقلال منقول از امان افغان ۱۱۰ جلد اول - نادر افغان

از ما رضامند باشند ، بدرگاه الهی دعا میکنم خداوند تعالی ما را پیش پادشا
اسلام و برادران عسکری و ملی ما نشرماند» حضار صدای آمین امین را بلند کردند
نماز شام را همین جا ادا نموده بعد طرف بالاحصار مراجعت نمودند»
«۸ ، ۹ شعبان : جناب سعادت مآب سپه سالار بوقت ۱۰ بجه بنفرو گاه
تشریف بردند ، پریت شد یک تقریر موثر را ایراد فرمودند که هر لفظ آن تاثیر
منفعت بخشی را پرتاب نمود ، بعد از پریت ، فوج از طرف خود برای جناب
سعادت مآب چای تقدیم نموده اتن ملی را بر پا نمودند ، حضار بسیار محظوظ
شدند عسکر ملکی هم اتن کردند ، جناب سعادت مآب اتن کنندگان را مبلغ
سه صدر روپیه انعام داده مرخص فرمودند ، جناب حضرت صاحب بوقت ۳ بجه
روز [از کابل] تشریف آوردند، سرداروس صاحب شاه محمود خان برای
استقبال شان رفتند ، حضرت صاحب فوج را نصیحت و تشویق به
جهاد فرمودند .»
« ۱۰ شعبان : الحمدلله خیریت است ، در سائیکلو ستائل اشتهارات
ضروریه برای اصلاح قبائل، چاپ کرده روانه شد، تمام شب برسائیکلوستا
کار جاری بود . »


اعزام قوماندانهای نظامی بمحاذهای جنگی
111
جلد اول - نادر افغان

« ۱۱ شعبان باد و طوفان سخت آمد اکثر خیمه هاکنده شد، بعد از یکساعت قدر باران شد ، در
علاقه گردیز طوفان باد عموماً میخیزد، از ین سبب بگردیز را گردیز میگوئیم . »

اعزام جنابان شاه ولیخان و شاه محمود خان بمحاذهای مفوضه شان

« ۱۲ شعبان نقشه های کرم و وزیرستان که از چند روز بسر دست بود ، بتکمیل رسید
تا یکعد از انرا رکاب باشی جناب شاه ولیخان بغرض توزیع بنون مسعود ، و مابقی انرا جناب سرگردون
صاحب شاه محمودخان بکوئل پیوار ، جہتہ استطلاع عامه با خود ببرند ؛ از مرکز طلاع علم خضرت رسید
که در سوات مشرقی منظمی واقعه ده است . از استماع این خبر یک افسردگی قلوب سامین خاص افراگر
برای فتح و خیر اسلام دعاها کردند، ولزوماً این اطلاع را بصوت مژده فتح لوارک و غیر هسکری
و قوای قومی آنجا بلاغ نمودند چنانچه این مژده تأثیر عجیبی بخشید (۱) درین روز
نقشه کشی کرم شروع شد . »

«۱۳ شعبان برای تشویق اقوام سرحد دیگر اشتهارات چاپ شد، برای
اصلاح تورمی اعلان طبع گشت ، که در صورت خدمت آن جونی که

(۱) ناظرین عزم قوی و ارادۀ ( نادری ) را ازین ابر تخمین کرده میتوانند همچه وقایع مهم که فکر رجال مرکزی را مشوش
و کابل را متزلزل کرده ، با وشان اثری را وارد نمی کند ، بلکه بالعکس موجب مزید شجاعت و عبرت
و اقدامات جدی اوشان و قوای معیتی شان میگردد ، اگر درین موضع نازک لطف الهی برانگیزنده عرق
حمیت جناب محمد نادر خان و طر دست نمی شد ، البته آن نتایج خوشگواری که از ین جنگ بظا ر شد و شرف
وعزت واقعی و حقیقی وطن را نمودار ساخت گا ہے بدست نمی آمد .


اعزام قوماندانهای نظامی بمحاذهای جنگی
۱۱٢
جلد اول - نادر افغان

پیشتر ملک شانرا آبیاری میکرد، و الحال بند است، باز جاری خواهد شد»

«بوقت ۹ بجه جناب شاه ولیخان رکاب باشی بمعیت حضرت صاحب
(نور المشائخ) عازم ارگون جهته ملحق شدن به مسعودها دوز یها شدند،
جناب سعادت مآب سپه سالار صاحب پیش روی فوج اعزامیهٔ
محاذ مسعود یک تقریر پر تأثیری ایراد نمودند، جناب رکاب باشی صاحب
از طرف فوج خود جواب پرجوشی را عرض کردند، و بعد از یک دعای مخلصانهٔ
رقت آوری توکل بخدا کرده روانه شدند، فوج جناب شاه محمود خان
سر اوس صاحب را که عازم کوتل پیوار بودند، جناب سعادت مآب
سپه سالار، بعد از تشویق نمودن به جهاد مرخص فرموده و بخدا سپردند،
جناب سر اوس صاحب طعام چاشت را صرف نموده بوقت یک
بجه روز روانه شدند.»

«درین اثنا خبر قطع مناسبات رسید الحمدلله بسیار خرسند شدیم،
برای جناب سر اوس صاحب و رکاب باشی صاحب این خبر و اشتهارات
فرستاده شد»

«١٤ شعبان: جناب سعادت مآب در انتظام بارگیر و آذوقهٔ اردو


حرکت سپهسالار از گردیز بعزم تعرض بر انگلیز بنقل از سراج ۱۱۳ جلد اول - نادر افغان
که بخیر فردا عازم خوست خواهند شد، مصروف بودند، بواسطۀ اشتهارات چهاپ
بعسکر و افواج چھاونیهای سمت جنوبی هدایات ضروریه برای مدافعه، خلاف
هجوم آوری جهاز هوائی در وقت حرکت و قیام فرستاده شد.»
حرکت جناب سپه سالار از گردیز بعزم جهاد
«١٥ شعبان : قریب ٩ بجه عسکر شجاعت اثر بقرار هدایتیکه دیروز نشر
شده بود برآمد، اوّل توپخانه کوچ داده شد، در عقب آن بفاصلۀ صد گز فوج پیادۀ
برآمد، جناب سعادت مآب سپه سالار از بالاحصار برآمده بر سر راه
فوج را ملاحظه فرمودند، برای سلامی اردو، توپ ها فیرکرده شد، جناب
فضیلت پناه حضرت صاحب خطبۀ جهاد را خوانده و نماز جمعه را در مسجد جامع
گردیز ادا کردند، سپس یک تقریر مؤثر ایراد فرمودند، قریب یک بجه
روانه شدند، راه بالکل خراب بود، سرک هیچ نبود، بارگیر توپخانه و هودرز
تکلیف زیاد از ان مرور مینمود، نشیب و فراز، فرودآمدن نه صرف مردم
پیاده را مانده ساخته بلکه اسپ ها بوهم زله و مانده میشد، بر سر راه مردم
در اکثر جایها قرآن شریف را آویزان کرده بودند، فوج تیمناً از زیر آن میگذشت


حرکت سپه سالار از گردیز عزم تعرض بر انگلیز مقتول انا ١١٤ جلد اول - نادرخان

و هر کس قرآن شریف را می بوسید، بوقت پنج بجه شام به منزل (دره) نزدیک
شدیم .... مردم بجوش و خروش استقبال کردند، حتی مادرهای سالخورده هم
درین هجوم مستقبلین شامل بودند ، و خود را برای جهاد پیش میکردند ، جناب
سعادت مآب آنها را انعام داده مرخص میفرمودند ، اردوئی که پیشتر رسیده بود
بجوش سلامی جناب سعادت مآب گرفت ، سپه سالار صاحب ایشانرا
(مانده نباشید برادران) فرمودند، داک آمده بود، در ضمن خطوط واصله
یک اشتهار عام در باب طوائف پشاور که از طرف دیتی کشنر آنجا نشر شده بود
نیز موجود بود . »

« ١٦ شعبان ! بوقت صبح مکتوب جناب سرسراوس صاحب شاه محمود خان
رسید، الحمدلله آنجناب بخیر و عافیت بمنزل حسن خیل رسیده اند»
« بوقت ۹ بجه ازینجا کوچ شد، راه نسبت به دیروز زیاده خراب بود
نشیب و فراز حسب معمول، مگر آب دریائی جدران بران مستزاد است، ازینجهته بمشکلات
سخت ، سر دچار میشدیم ، و از پای میماندیم ، بعد از قطع نمودن ربع منزل
یک منظر غریب بنظر برخورد تمام کوها و تپه ها شاداب و بر آنها درخت های
جلغوزه ، ارچه ، بلوط وغیره روئیده بودند ، این مناظر از منظره های سوئیزرلیند


حرکت سپه سالار از گردیز عزم تفریح انگور شتول از راه پیچی ۱۱۵ جلد اول - نادر افغان

در هیچصورت کم نبود..... بر سر یک کوتل بالا شدیم، اینجا مردم ما را بدوغ
تواضع کردند، درین محل یک دو مزار اولیا بزرگ است بوقت ۱۱ بجه در قریه
ملک مکی خان رسیدیم، مردم موکب نادر را بجوش و خروش استقبال کردند
این علاقه نهایت حاصل خیز است، مردم مهمانی غریبانه خود را با تقدیم نمودند
ماست و نان جواری فراوان آوردند، صدق و اخلاص شان بر قلوب
حضار نقش گردید، بعد از صرف طعام جناب سعادت مآب قدری
استراحت فرمودند، بعد از نماز ظهر ازینجا روانه شدند.»
«مردم در راه به اکثر جاها جمع آمده بودند، اتن بر پا کرده نعره های
"یا چهار یار" را بلند و تفنگ ها را برهوا فیر میکردند، قریب ۶ بجه بمنزل روزه
رسیدیم، جناب سعادت مآب با ملکان جدران ملاقات کردند.»
« در ما بین قبائل جدران قبل ازین بسیار "بدی" بود، خانه های یکدیگر را
میسوختاندند، با هم کشت و خون میکردند، از قلعه ها برامدن قطعاً غیر ممکن بود
از یک قلعه قدری آب و آتش و غیره را بعضی نفری ما خواست تا مالک آن
از سر دیوار این چیزها را داد، مگر دروازه را باز نکرد، که مدعی ما دارد میگویند
که ناظم دوست محمد خان حاکم اعلای جنوبی از مابین ملک شان به معیت فوج هم


حرکت سپاه رازگر در بعزم تعرض بر انګلیز تقول ازمانان ١١٦ جلد اول - نادر افغان
گذشته نمیتوانست ، ملکان وعده کردند که بمنزل آینده همراه غازیان اقوام
خود خواهند رسید . »
« ١٧ شعبان اردو علی الصباح کوچ کرد، جناب سعادت مآب بوقت
۹ بجه روانه شدند، راه نهایت خراب و نسبت به دیروز بدتر بود ، غیر از سنگ
نام ونشان ریگ یا گل دیده نمیشد ، بعد از وقفهٔ هره دقیقه از میان دریا و شیله‌ها
گذشتن لازم می‌آمد، مشکلات طبیعی و مزاحم‌های قدرتی و بی‌امنی این سمت را
ملاحظه و دقت باید کرد، مگر فضل خداوند تعالی شامل حال است، الحمدلله
راه بخیر و عافیت قطع گردید ، این منزل بسیار دراز بود ، در یک جای
اسپ فقیر محمد خان مهاجر هندی بیطار ، افتاد و سقط شد . »
« در یک قریه جناب سعادت مآب پایان شده نان چاشت را صرف
نمودند ، جناب فضیلت پناه حضرت صاحب نور المشایخ، هم بهمین جا پایان شدند
غازیان قوم ملک بگر خان رسیدند ، و آتن برپا کردند ، حاضرین بسیار
محظوظ شدند ، منظرهٔ این علاقه بسیار دلکش بود ، درخت‌هٔ انار ، توت ، زیتون
روئیده بودند ، بفاصلهٔ دو گروه از منزل مقصود نفری قومی ببرک خان برای
استقبال آمده بودند ، فرزند دومین شیر لیوک خان ، فوج ملکی را بولیے


حرکت سپه سالار گردون حشم در غرض رفع فتنه انگريز ننقوات از مال افغان ۱۱۷ جلد اول - نادر افغان

"سلامی" داده رسم تعظیم را بجوش و خروش بجا آوردند، مردم درینجا بیرقی را
که بیکطرفش نوشته "نَصْرٌ مِّنَ اللَّهِ وَفَتْحٌ قَرِيبٌ وَبَشِّرِ الْمُؤْمِنِينَ"
و دیگر طرفش نشان دولت علیه و الفاظ دولت خداداد افغانستان را حائز بود
با خود داشتند، بعد از مسافت نیم ساعت علاقه (المره) شروع گردید،
این علاقه نهایت حاصل خیز است، هر طرف باغات و مزرعه های سبز
موجود اند ....... به ۶ بجه شام در منزل (المره) که قریه خان موصوف است
رسیدیم، فوج بجوش سلامی جناب سعادت مآب را گرفت، موزیکه نواخته شد
طبیعت سامعین بحال شد، پنجاه نفر مسعود که پیشتر در فوج انگریزی نوکر بودند ازینجا
منفصل و بحضور جناب سعادت مآب مشرف شدند، جناب سپه سالار صاحب
با اوشان بسیار مهربانی فرمودند، ملکان دتنی، وزیری، مسعودی، خوست)
نیز آمدند، در المره شرف ملاقات سپه سالار غازی را نائل شدند.


وصایای نادری برای قوای افغانی منقول از امان افغان
۱۱۸
جلد اول - نادر افغان

وصایای نادری برای قوای افغانی
آغاز پیشقدمی عشایر افغانی در خاک انگلیز
۱۸ شعبان: برای عسکر و فوج ملکی جناب سعادت مآب بواسطة
اشتهارات هدایت فرمودند که در موقع پیشرفت و فتوحات به مال رعایا
و مسلمانان و هندوان هندوستان دست اندازی نشود، اگر کسی خلاف
این حکم کرد ازو سخت بازخواست خواهد شد، این اشتهارات برای سرداوس
صاحب جناب شاه محمود خان و رکاب باشی صاحب جناب شاه ولیخان
نیز فرستاده شد، و هم در دیگر مقامات ارسال گشت»
به ملکان مسعود، وزیر، داور، تنی، و دیگر معتبرین نیز ازین اشتهارات
داده شد، خبر آمد که مسعود با بنا بر وصایای نادری به حمله های خود شروع کرده اند
هفتاد و پنج راس شتر که بچهاونی (سروکی) انگریزی در علاقه مسعود غله میبردند بدست
مسعودها افتاد که بره ۳ رأس غله بار بود، و چهل راس آن خالی میباشد»
امروز غازیان قوم تنی رسیدند، قریباً دو هزار نفر خواهند بود، تفنگ ها
فیر کردند و شادمانیها نمودند: ۱۱ نفر از قوم تنی سیم تلگراف چهاو د (میرانشاه) را


آغاز تعرض عساکر افغانی بر انگلیس مقتول الزمان افغان ۱۱۹ جلد اول ـ نادر افغان

کنده بودند، یک ستون آهن از انرا بطور ثبوت با خود آورده اند، جناب سعادت مآب برای شان بهادری و سفر خرچ و کارطوس دادند .»
« آب و هوای این علاقه گرم است فصل پخته و تیار است توت هم پخته شده است
ببرک خان مبلغ چهار هزار روپیه برای مهمانی فوج ابدا نمود، بوقت عصر توپهای قاطری و هودزر فیر شد، پنج گله از قاطری زده شد همه بر نشانه بدرستی خوردند دو گلوله از هودزر فیر شد: یکی رون و دیگر بم، هر دو بدرستی به نشانه خوردند، اثر صدای توپ و مسافهٔ آماچ و درستی نشانه، مردم را چنان متأثر کرد، که جوش و خروش شان بلا مبالغه چهار چند گردید. ایشان در باب موفقیت خود بفضل خدا متیقن شدند، خبر آمده است که مسعودیها (۲۲۰) راس شتر دگر را هم که برای سردکی غله میبردند، گرفتند، بر همه غله بار بود.»
« درین مسئله جای شک نیست که حملات ازینطرف بخوبی تا حال شروع نشده مگر: کجا دانند حال ما سبکباران ساحلها : نظر بمشکلات راه و بی امنی ملک هرچه که از فضل خدا شده بسا غنیمت است.»
« الحمدلله مسعودها کار خود را آغاز کرده اند، همراه دیگر اقوام یاغستان و رعایای انگریزی عهد و مواثیق بسته شده، ان شاء الله بمجرد رسیدن فوج


آغاز محاربه در سرحدات جنوبی منقول از امان افغان
۱۲۰
جلد اول – نادر افغان

ظفر موج برسرحد، کامیابی بقد مبوسی غازیان ملت بیضای اسلام حاضر خواهد شد، فردا ۱۹ شعبان ان شاء الله ازینجا سوی خوست چهاونی (ماتون) کوچ است، چهاونی ماتون مرکز حرب این اردو که همراه جناب سعادتمآب سپه سالار است خواهد بود، ان شاء الله تعالی.»
«اینجا قلت کاغذ است برای چاپ کردن اشتهارات وغیره کاغذ بکار میشود، از راه مهربانی کاغذ سفید روانه بدارید، برای خود بنده هم کاغذ سفید و پاکت داکی خرید کرده روانه بفرمائید.»
(از اردوگاه قدم)

آغاز ضرب منظم در تمام سرحدات جنوبی
«روز ۲۰ و ۲۱ شعبان تماما در دلجوئی وتشجیع عساکر و اقوام و نصایح لازمه واعطای پروگرام نقشه جات جنگ بآخر رسید.»
«۲۲ شعبان از محاذ وزیرستان و مسعود که در زیر سرکردگی جناب رکاب باشی صاحب شاه ولیخان میباشد، و مرکزش الحال چهاونی ارگون است، خبر آمد که نفری وزیرستان چهاونی وانا را که در جنوب و مغرب وزیرستان یک چهاونی مستحکم و حصین است محاصر نموده اند، نقشه ارسال خدمت است.


اقدامات حربی در سرتاسر حواشی جنوبی سفوان در ماها ۱۳۱ جلد اول - نادر افغان

نقشه محاذ کرم و کوهات را عنقریب روانه خدمت خواهیم کرد .»
«۲۳ شعبان نیز در اعطای پرگر امهای جنگ و تشجیع و تحریص عساکر
گذشت .»
«۲۴ شعبان از طرف کوتل پیوار که زیر سرکردگی جناب سرسراوس صاحب
میباشد، خبر رسید که دشمن بوقت شام ۲۱ شعبان برسنگرهای ما هجوم آورده
مردم توری ، نظامی و ملکی درین هجوم شامل بودند ، جنگ تا دو ساعت
دوام داشت که دشمن عقب نشست، بوقت ۸ بجه ۲۱ شعبان باز دشمن در
حد سرسرنگ هجوم آورد جنگ تا سه ساعت جاری بود ، دشمن باز عقب نشست
فوج ما آنها را تعاقب کرد، و تلفات کثیر رساند، از طرف ما یکنفر شهید شد .»
«بهیمن روز ۲۴ شعبان فوجی دشمن در حد سرسرنگ سنگرهای نو نیا
میکردند به فوج متعینه ما اطلاع رسید، مایان فورا هجوم بردیم یک صوبه دار
میجر دشمن مجروح شد ، و دشمن رو بفرار گذاشت فوج ما سنگرهای
شانرا قبضه نموده وضعیت خود را استحکام نمود .»


[BLANK PAGE]


ضمیمه صحیفه ( ۱۲۳ ) جلد اول کتاب « نادر افغان »
توپ هویتزر در اثنای سوار کردن فیل بر سر اده در محاذ نیل
حمل و نقل دادن سریع توپ هویتزر به دره های تنك ها و كتل كوه ها و نقاط صعب العبور از جمله افکار نابغه های محير العقول جناب جگرن محمد نادر خان سپه سالار غازی است که الی الآن
در دیگر جایها نظیر آن دیده نشده ، مخصوصاً این ابتداء نادرانه سپه سالار خیلی قابل افتخار است که اوشان برای اولين مرتبه توپ هویتزر را عراده بوسیله جانوران بصورت اتومبیل مبدل داده اند.
۱۲۹۸ شمسی


انقطاع طرق مواصله انگلیز با مفعول زامان افغان ۱۲۲ جلد اول - نادر افغان

تسخیر سپین وام
انقطاع طرق مواصله معسگرهای بزرگ انگلیزی

« ۲۵ شعبان : مبارک باشد : بحمدالله تهانه " سپین وام " که برسرک دریای
" تپل و میرام شاه " در وزیرستان واقع است (از طرف قوای همکابی
سپه سالار غازی ) مسخر گردید. »

« بوقت ۲ بجه در لیل ۲۴ شعبان جناب سعادت مآب سپه سالار،
عالیجاه عبدالقیوم خان کرنیل توپ خانه و عالیجاه خدا داد خان کرنیل پیاده را
همراه دو تولی پیاده و ۲ عراده توپ برای تسخیر تهانه سپین وام فرستاده
بودند ، نفری ملکی جدران همراه ببرک خان رفته بودند، ۱۱ بجه روز ۲۴ شعبان
قشون ظفر مقرون به تهانه سپین وام میرسند ، فوج دشمن که قریب ۳
صد نفر مسلح بودند گریختند ، بیست و شش نفر افریدی از جمله آنها پیش آمده بعسکر ملی
سلامی گرفتند ، و تفنک های خود را تسلیم نمودند ، گدام فراوان بدست آمد
نخود ، آرد ، بوره ، کچالو و غیره جبا خانه را فوج دشمن سوختانده بود ، مردم
وزیری مال شان را بطور غنیمت بدست آوردند ، به رعایا و اهل قریه


تسخیر سپین وام ومحاصره تهل منقول از امان افغان ۱۲۳ جلد اول - نادر افغان
هیچ تکلیف نرسید، در مال کسی دست اندازی نشد .»
« نقشه وزیرستان ارسال خدمت میشود ، تا موقعیت سپین وام بخوبی
معلوم شود، ان شاء الله سلسله رفت و آمد و کمک رسانی تهل از میرام شاه
منقطع گردید، میرام شاه، بنون، تهل در تهلکه افتاده است.»
« ٢٦ شعبان جناب سعادت مآب سپه سالار زاد الله اقباله از منزل
صادق ولندر کوچ کردند، تا که برای توپ ها و اردوگاه جای درست را
معین بفرمایند. راه نهایت خراب بود، آب پیدا نمی شد، برگه مبارک شاه خان
خوست که یکر و پیش آمده بود ، جاهای مهم و مواقع مناسب را بدست آورده
قوه خود را تخمیناً بتقرب سه هزار گز بقلعه دشمن رسانده بود ، بوقت ۱۱ بجه روز جنگ
آغاز شد، از هر دو طرف گله باری شدید شد، جناب سعادت مآب سپه سالار
زاد الله اقباله بوقت دو بجه روز رسیدند، موضع های ضروریه را استحکام
نموده سرهای کوه را تصرف کردند، بوقت شب اردو رسید، تا
نصف شب بهر طرف گشته، مواضع توپ را معین فرمودند.»


فتح تهل منقول از امان افغان
١٢٤
فتح تهل
و حتراق مخزنهای انگلیزی از بمباردمان نادری

«۲۷ شعبان بوقت ۹ بجهٔ روز گلوله باری شدید آغاز شد، الحمدلله
چهاونی و قلعه و استیشن ریل دشمن در تهل از بعضی جایها خراب شد
از گله باری هووزر ما که خود جناب سعادت مآب محمد نادر خان سپه سالار دام اقباله
آنرا نصب و فیر میکردند، گدام دشمن سوخت، آتش تمام شب و نصف روز
۲۸ شعبان شعله زن بود.»

«شهر تهل بتصرف ما آمد، شفاخانه و بعضی تهانه های سرحدی تسخیر شد
خودم شب ۲۸ شعبان را در شهر تل بسر بردم، مردم را تسلی دادم، مردم بسیار
خرسند شدند، از شفاخانه بعضی ادویه و اسباب بدست آمد، بوقت
عصر یک تهانهٔ مستحکم و معمور که در آن افریدیها بودند، مسخر گردید، افریدیها تماماً
عهد خود همراه تفنگ ها برآمدند، و به افواج اسلامی خود سلامی گرفتند، تعداد ایشان
تقریباً ۵۰ نفر بودند در تهانهٔ مزبور، آرد، گر، تیل خاک، جبه خانهٔ فراوان بود


جلد اول - نادر افغان
١٢٥
فتح تهل منقول از امان افغان

همه اسباب را غازیها بدست آوردند . الحمدلله . »
« ٢٨ شعبان قدری بخاموشی گذشت ، جهازات ہوائی صبح و شام
هر دو وقت گلوله باری کردند سه نفر شهید و چهار نفر زخمی شدند ، مگر الحمدلله غازیها
غیور و سپاهیان شجاع ما هیچ پروا ندارند . »
« ٢٩ شعبان ، باز بوقت صبح طیاره ها آمدند ، و گله باری کردند تأثیر
نبخشید ، مجاهدین بر هدایات عمل کردند ، مأمون ماندند . بوقت عصر
از طرف ما گله باری شدید آغاز ، و یک توپ دشمن بیکار شد . الحمدلله
گله های دشمن انقدر بیموقع و بیکار میخورد که نزدیک یکصد گز هم به توپهای ما
نمی آمد هیچ تلفات برای ما نرسید یک توپ دگر دشمن را هم الحمدلله مخرب
کردیم بوقت شب وزیر بهانی زیر کمان افسری عبدالقیوم خان کرنیل و داد محمد خان
کرنیل که از سپین وام به تهل رسیده بودند ، و پادشاه میر خان و
جدران ہا زیر کمان ببرک خان یورش بردند ، سنگرهای دشمن را تصرف
آوردند مجاهدین چشمه که مال مواشی را سیراب میکرد با مخزن آب لوله
که بعسکر انگلیسی آب میدهد ، بدست آوردند ، قلعه و چهاونی تهل بالكل
بفضل خدا محصور است . »


ضمیمهٔ صحیفهٔ (١٢٦) جلد اول کتاب « نادر افغان »

قوای مجاهدین ملی با منصبداران افغانی در جهاد سنه ١٢٩٨ ش در موضع وانای وزیرستان.


تنیجر مسکرهای انگریزی منقول از امان افغان
١٢٦
جلد اول - نادر افغان

رشادت اقوام و قبائل سرحدی
تسخیر وانا، سروکی، پیوار، خرلاچی وغیره

غرهٔ رمضان المبارک خبر رسید که ۳۰ نفر افریدی و پنجابی بروزیکه
از طرف ما گله باری شدید شد، از قلعهٔ تهل گریختند، چهاونی هنگو که مابین
تهل و کوهات واقع است محصور میباشد، قوم ارکزی هم بنای تجمع را گذاشته
و بیرق بسته اند و عنقریب در محاربه شامل خواهند شد. افواج انگریزی
از تهانه های دوته خیل، شپانه، خیسوره، توت نری ابو، که در شمال
وزیرستان واقع اند برآمده به پیش سعادت مآب سپه سالار زادالله اقباله
حاضر شده اند و تهانه های مزبور، در تصرف افواج اسلامیهٔ افغانی میباشند
چهاونی میرام شاه هم محصور است، الحمدلله

مکتوب از طرف نامه نگار حربی مورخهٔ غرهٔ رمضان

مبارک باشد الحمدلله که جناب رکاب باشی صاحب شاہ ولیخان
چهاونی (وانا) و چهاونی (سروکی) را تصرف نمودند، فوجی که دران چهاونیها بود


عزم آهنین نادری در برابر مشکلات ۱۲۷ جلد اول - نادر افغان

بقرار عهد خود افسران انگریز را کشته جباخانه را چور کرده برآمدند، جناب
شاه محمود خان سرسراوس صاحب کوتل پیوار را در تصرف خود آورده، به
کامیابی پیشرفت دارند، تلفات دشمن بآن حدود ۳۰ نفر و از مایان ۷ نفر
شهید شده اند، دو قریه دشمن غرلماچی وغیره را تصرف نمودند و دو ضرب
توپ دشمن بیکار شد (۱)»

عزم آهنین و قیام خونین نادری
و فتوحات تاریخی سمت جنوبی

به تمام هموطنان عزیز عموماً و بکسانیکه میدان حرب شامل، و یا در سیاسیات
ایام جهاد ذی دخل بودند، بهتر معلوم است که بمقابل حضرت عالی محمد نادر خان
غازی، در موقعیکه عزم و تصمیم جهاد را فرمودند، بسا اشکال مادی و معنوی عاید بود
که جهت استطلاع ناظرین بچند مواد آن ذیلاً اشاره و از مابقی آن لزوماً منصرف
میشویم :-
عسکر و جباخانه و لوازم و تجهیزات حربیه شان بالنسبه فرقه های سفری
شرقی و غربی نامکمل بوده بسیار نقائص داشت.
(۱) منقول از صحیفه ۵ کالمی ۸ شماره ۴۲ سال اول امان افغان منطبعه ۱۸ سرطان ۱۲۹۸ - کابل


ضمیمه صحیفه (۱۲۹) جلد اول کتاب « نادر افغان »

با قوماندان جلالتماب سردار محمد نادر خان سپه سالار غازی در یکی از محاذ های جنگ سمت جنوب بموقع جهاد استقلال

سنه ۱۲۹۸ ش


عزم و حوصله نادری در برابر مشکلات ۱۳۸ جلد اول - نادر افغان

عسکری همرکابی شان، باندازه نبود که میتوانست بقوه محض نظا
سر تا سر حواشی و سرحدات جنوبی در کنار، حتی یک منطقه حربیه را بصورت صحیح
اشغال میکرد .
در داخل اقوام و عشائر جنوبی چندان جدال و خانه جنگی از ضعف اداره
مامورین محلی مناقشه قومی موجود بود که توحد و اجتماع آنها در موقع مطلوب نهایت
زحمت طلب بود .
اداره وتنظیم امور از هم گسیخته جنوبی، و باز رعایت همه امور سوق الجیشیه
و تعرضیه و دفاعیه، بالای افرادیکه از همه چیز (بجز از شجاعت و تهور که همراه آن
جوش و خروش مذهبی هم منضم بوده است ) عاری بودند، امر نهایت
صعب بود.
رسیدن خبر عقب نشینی قوای دکه، شخوار، باسول، بتی کوت، سراخ علیخان
و بالاخره اطلاعیه سقوط جلال آباد و وصول عسکر مشرقی بصورت غیر منظم بکابل
و انحلال ادارات حکومتی مشرقی، تاثیرات سوئی را در انولا القا نمود زیرا که یکهفته
قبل از تعرض تهل اطلاع این واقعات مشرقی کاملاً بذریعه فرامین و مکاتیب وغیره
در سر تا سر جنوبی رسیده بود ).


عزم و حوصله نادری در برابر مشکلات
۱۲۹
جلد اول - نادر افغان

اطلاعات تذبذب و سوء اداره و سراسیمگی و عدم دقت و اهتمام رجال بزرگ مرکزی در حل و فصل آن امور مهم ملکتداری که تقریبا فیصله موت و حیات ابدی افغانستان مینمود ، زیاده تر فکر و حواس سپه سالار غازی را مشغول ، و خیلی توجه اوشانرا بطر ز عمل مرکز مبذول میداشت .
ولی این اشکال و موانعیکه شمه از ان اشاره شد ، در عزم بالجزم و اداره قوی نادری هیچ یک نقص و فتوری را عائد نکرد و متوکلاً علی الله با جائیکه فو قامرقوم است کسب موفقیت نمود ، و بمدد الهی و حسن مساعی خود ، روح وحدت را در عموم اهالی جنوبی تزریق و همه اقوام داخلی و سرحدی را از حسن اجراآت خود و برادران خیر اندیش خویش ، بیک جوش و خروش زیاد بمیدان جنگ سوق داد ، و بهمت قوای قومی و تدابیر قابل تقدیر جانبان شاولینجان و شاه محمود خان وگر خدام افغانستان و تلقینات حضرات شمس المشائخ و نور المشائخ تمام تهانه های مهم و قشله های بزرگ (۱) و خطوط های مواصله و نقاط دفاعیه انگریز را که در اطراف و حوالی سرحدات جنوبی افغانستان ، در وزیرستان باصول نهایت عالی و منظم موجود بود تسخیر ، و قبضه ، و بسیار اسلحه و سامان

(۱) اکثر این چهاونی ها را نفری وزیرستان که دران وقت در جمله لشکری افغانستان شامل شده بودند قبضه کرده اند .


ضمیمهٔ صفحهٔ (۱۳۰) جلد اول کتاب « نادر افغان »

يك گروپ بسیار مهم تاریخی در ایام جهاد استقلال ۱۲۹۸ که در یکی از غارهای حربی سمت جنوبی گرفته شده است

۱ : در وسط گروپ که بر اموال غنیمت نشسته اند : جناب سردار محمد نادر خان سپه سالار
غازی فاتح تل ، بطرف دست راست شان جناب سردار شاه ولی خان غازی فاتح
وزیرستان وبطرف چپ اوشان جناب سردار شاه محمود خان غازی ، فاتح تندی مبر
۲ : صف ایستادهٔ پیشروی از جمله منصبداران ملیشای اقوام وزیر و مسعود که داخل
عساکر افغانی شده اند .
۳ : صف ایستادهٔ عقب از جمله سپاهیان ملیشای اقوام وزیر و مسعود که از عساکر
انگریزی خود را کشیده داخل عساکر افغانی شده اند .


عزم قومی و حوصله نادری برحال مرکزی ۱۳۰ جلد اول - نادر افغان

و غنائم و ذخائر متنوعه را بدست آوردند .
بر علاوه آن بنا بر اقدامات موالفت آمیز این ذواتِ صاحب تمیز
اکثر قطعات قشون انگلیز و از اقوام افریدی و ارکزائی با اسلحه و سامان خود
از معسکر های جانب مقابل بعد از رسانیدن تلفات با نگلیز جدا ، و مطیعاً
بحضور سپه سالار صاحب احضار، و اسلحه شانرا تهدیه و خود ها را جهت
ایفای هر نوع اوامر و خدماتیکه از حضورشان تعیین شود تقدیم میکردند چنانچه
سپه سالار آنها را با اسلحه و تجهیزات شان علی الاکثر بمرکز روانه مینمود،
تا موجب تقویه روحی و تحکیم معنویات مرکزی بشود) .
همچنین تمام تبعه و ساکنین خطوط مجاور سرحد افغانی و انگلیز از نقاط دو
و دراز عرائض اخلاص و نیاز شان را در جواب خطوط و اعلانهای مرسوله
سپه سالار تقدیم ، و آماده بودن شان را برای اجرا و تعمیل هر گونه هدایات
شان تبلیغ مینمودند .
واقعاً بهر طرف و بهر نقطه که اردوی مظفر و عسکر شجاعت پیکر نادری
عزم و تصمیم میکرد ، فتح و ظفر ، موفقیت و اقبال ، برکاب نصرت انتسابش
کله فرسائی ، وحریف در برابر اقدامات عنیفش خود بخود میدان را خالی ، و


اختناق پیشرفت نادری از حکومت امانی ۱۳۱ جلد اول - نادر افغان

عموم سکنه و تبعه همان اطراف و حوالی محض بکشش مقناطیسی نادری هم
با انگلیز داخل اقدامات حربی میشدند (۱) و هم بحضور تلطف ظهور این سپهسالار غا[زی]
مشرف، و بالنسبه پیشرفت عزائم و مقاصد عالی شان عموماً خود ها را مفخر
و مباهی میشمردند، و تماماً استدعای حرکت و تعرض شان را بسرعت
مسئلت میکردند.

اختناق پیشرفت نادری از طرف حکومت امانی

آری این موفقیت سپهسالار غازی در سرتاسر سرحدات جنوبی که در واقع
طلیعه مظفریت آتیه و دیباچه فتوحات منویه نادریه است، اگر بنا بر اوامر
مکرر و تاکیدات یکی بعد از دیگر مرکز مختنق نمی شد، و زعمای امور کابل جهت
تقهقری آن مجاهدین جنوبی را که بهرکاب سپهسالار غازی برای حصول
استقلال و شان و شرف ملی خود داخل اقدامات و مساعی بودند،
ایجاب و الزام نمیکرد دو عساکر ما از سمت مشرقی عقب نمی نشستند)
البته که پرچم افغانی بسرعت نهائی بر طبق نقشه و پروگرام نادری بمواضع مطلوبه

(۱) چنانچه اکثر تهانه ها و چها ونیهای وزیرستان را که انگلیز ها تخلیه نمودند بقبضه همین اقوامیکه طرفدار
و معاون افغانستان بودند درآمده، تحت اداره مامورین ما و نظارت مجاهدین میبود .


رہنمائی سپہ سالار غازی بزعمای امور مرکزی ۱۳۲ جلد اول - نادر افغان

نصب و متموج میبود، و تمام اردوی همرکاب سپه سالار غازی که با یک
جوش و خروش و حسیات بلند داخل مجاهدات ارجمند بودند، بهترین بازوئ
عسکری و نمایش قابلیت و شجاعتِ ملی خود را میدادند، و منطقه پیشرفت
آنها یوماً فیوماً در ترقی و تزائد میبود (زیرا که سپه سالار، یک پلان بزرگ را
تجویز نموده بود، که یک حصّهٔ آن در وزیرستان اجرا و دیگر حصّهٔ آن از طرف
تیراه بصورت تعرض ارکزائی ها از طرف شرقی بر تهل در شرف اجرا شدن
بود، و پس از تطبیق آن، همه مقاصد مطلوبه سپه سالار تکمیل، و متقاعقاً
بمزید اقدامات و تعرض خود تعجیل میکردند.

راهنمائی سپه سالار غازی بزعمای امور عصرمانی
در راه حصول استقلال و آزادی و حفظ شان و شرف ملی

مع الاسف درین مورد ضعفِ ادارهٔ مرکزی و شکست قوای شرقی
نه تنها مانع پیشرفت اقدامات و تکمیل آن پلان مطلوبه سمت جنوبی گردید که
اجراآت آن در نظر گرفته شده بود، بلکه توجه زیاد و اهتمام بسیار سپه سالار
غازی را بسوی حل و فصل آن مسائل نهایت مهم سیاسی مبذول نمود


رهنمای سپهسالار غازی در بحبوحه‌های امور مرکزی ۱۳۳ جلد اول - نادر افغان

که اگر خدا ناخواسته بر طبق مفکوره حواشی دربار امانی و مصوبه شورای او
(که عبارت از چند اشخاص محدود غیر ذمه وار بودند) آن مسائل شر فانه
که شدیداً حضرت عالی محمد نادرخان از قبولیت آن ابا و استنکاف
کرد، در محل اجرا و تطبیق گذاشته میشد، البته که افغانستان بالنسبه زمان
امیر شهید بدرجه پست تری میرسید، و خار اندیشه خرابی آن (لاوقع الله)
بدل وطتخواهان صادق بسیار تر می خلید .
بلی اگر فضل خدا شامل حال افغانستان نمی بود، و باز ملت شجاع آن مردانها
جهته حصول شرف و عزت و استقلال وطن کمر همت خود را نمی بستند، و یا
همچو محمد نادرخان سپهسالار یک عسکر با غیرت دلاور متوکل علی الله
اداره امور را نمیکرد، و یا این سپهسالار فرزانه بهمراه آن فتوح و مظفریتها
عسکرانه شان (که بهترین نمونهٔ حزم و تدبیر و ضرب شمشیر شان )
ذریعهٔ آن افکار و نظریات قیمت دار خود (که اعلی ترین نشانهٔ وطتخواهی طویت
پروری و اثر قلم سیحار رقم نادری است) به تقویه روحی و راهنمائی اساساً
اعلیحضرت امان الله خان نمی پرداخت ، و از آن لغزشهای نا قابل عفو
رجال بزرگ ارتجاع پسند دورهٔ امانی (که مجلس در فرامین دستخطی اعلحضرت موجود)


ضمیمه نمبر (۱) صحیفه ( ۱۳۸ ) جلد اول کتاب « نادر افغان »
صحیفه اول فرمان دستخطی امیر امان الله خان تاریخی ۲٦ شعبان ۱۳۳۷ ق

پیچه عزت غیرت نشان قمرالدین کو ماندان پست کاسو دفع نایر را

تلگراف
قبرین در باب فوجی نظار و یکا سمت شرقیه و پارتیشته گیه د نو را بر صالح الدین سپهسالار
مراسلت خوردن زهر تا مر یعقوب را حضور مقدر سر برنا خبر دادید و پوستخر مأیوسی و غیرت قدری که در قبال
شکست خورده و بطرف کابل آمده بودند اینجا در حضور ضمناً پست کالسو و موقع پر پیش داستان نیز کم شد؟
آنجا سوید بصورت تعدیل د پر بچه یمیدید که از آمدن آنها یکم دایه پر شرف و مقیم داشته تا بروز یک شنبہ
روزه جواب تادیه شده بناً در همان راه پیشتر از حرکت آنها پیش نرفته جان فدائی و تا بست داد و تقابله متوجه که در پیش
گرفته حازم کابل شده و سفارت بازیه بخاطر مفسدان غوربند بهر صورت آن را در جابجا تقدیم نماید
که تباع لطف ایشان که غرض آزمون دانسته ۲۲ مهر شتر یکه بیک چادر خواها دار آمده جله چگونه ؟
در یک بار که و تا بین خانه و کنا از عرشه جهاز آک و پیوسته غند که د املی جهت و قایدین بر وقت تجهیز چگونه
و افغان زیب دلا دانی در قوم کابل تقدیم داریند تا هر کی پسند د از قدیر پر تیغ کنده شده
ان مدیر را بحضور نقل میبیند و وقت میکشید و عمارت شاه را بجهت استقرار ان با عهده
و خادمینخاب خانه هم به همره میداشتیم که پر وضع در بردارند تا بخدرسه قراء و قلاع عمارت در ایند
رفتیم و قره دانه حضرت شد بر قدم در گاه باندازه دانند تا برانی یک نیاران ندام تر کار شده
پیچه دالی طبع تو معلوم است درینمورد چه مناسب میداند تا بجا میاورید و ز مینه دارا باشید


ضميمة نمبر (٢) صحيفة ( ١٣٧ جلد اول کتاب « نادر افغان »
صحيفة دوم فرمان دستخطی امیر امان الله خان تاریخی ٢٦ شعبان ١٣٣٨ ق

موزغه شد و نقر یه خلوصیه بهمان جوش و خروشی کشته در کار روایه ما بر خاطراتی داشته باشید آکه
تحریر یوم سه شنبه ٢٠ شعبان ١٣٣٨

امیر امان الله


رهنمائی سپهسالار غازی بزعمای امور مرکزی ۱۳۴ جلد اول – نادر افغان
دستگیری نمیکرد، همان است که افغانستان عشر عشیر این موفقیت
و شرافت را حاصل نمی نمود، در نتیجه این محاربه عوض آزادی و استقلال
هزاران پریشانی و اشکال را بخود حاصل میکرد .
چنانچه ناظرین از مطالعه عین فرمان نمبر ۲۸ تاریخی ۲۶ شعبان المعظم
۱۳۳۷ که ضمیمه این صفحه زنگوگرافی آن موجود است، پریشانی حواس و
تذبذب خاطر زمامداران بزرگ مرکز را بخوبی فهمیده میتوانند، و میدانند که
ازین بد نظمی و سوء رفتار خود بجای تمجید در معرض تنقید بوده‌اند و مورد اعتراض جدی
ملت واقع شده اند، زیرا درین موقعیکه ملت شجاع افغانستان مردانه واً
داخل محاربه بوده، جهتہ حصول شان و شرف ملیه خود بقدر سر مو هم از غنیم
خود خوف و هراس نداشتند، این سراسیمه گی و پریشانی رجال مرکزی
طبعاً بانظار عمومی، قبیح و ناموزون دیده میشد .
بر علاوه آن معلوم میگردد که اعلیحضرت امان الله خان قبل از شوره و
راهنمائی محمد نادر خان سپه سالار باصرار و تکویم بار بار اطرافیان دون همت
و حواشی نشینان پست فطرت خود همان معاهده ذلت آور عهد باستان
آرزومند بود که با انگلیز دوام دهد . اما انگلیز چون ازین تردد مرکز اطلاعات


رهنمائی سپه سالار غازی برعایای مور مرکزی ١٣٥ جلد اول ـ نادر افغان
بر آن تمکین نکرده شرائط نہایت سنگین را بروی تحمیل نمودن در نظر داشت.
مشوره خواهی حکومت امانی از سپه سالار غازی
خشونت مقدسه وطنخواهانه نادری
جای شکر است که اعلیحضرت درین مسئله مهم از یک ذات بزرگ
ملت دوست وطنخواه (سپه سالار محمد نادر خان) خواهان مشوره و مصلحت شد.
آن مفکوره عالیه و نظریه قیمتدار را که این سپه سالار با افتخار اولاً ذریعه
مکتوب مخصوص و ثانیاً بوسیله دیگر معروضه خاص الخاص خویش
(توسط یک وفد) در آن موقعیکه موت وحیات ابدی افغانستان فیصله میشد
با اعلیحضرت امان الله خان داد، حقیقتاً خیلی مفید و مؤثر افتاد.
چنانچه این جذبات استقلالخواهی نادری نه تنها اعلیحضرت امان الله خان
بر خبط دماغی و خطای سیاسی حواشی او متنبه و آگاه ساخت! وجداً او را و
همقطارانش را ازین حرکت شان که بمضاء وطن و بر ضد احساسات عالیه بود
مانع شد! و بلانهایه اوشان را بپیش کردن شرائط باشرف و تقاضای حصول
استقلال تشویق و تحریص کرد، بلکه بالمره از تلون مزاجی و تردد فکری وار هانید!


رهنمائی سپه سالار غازی برعایای محور مرکزی ۱۳٦ جلد اول ـ نادر افغان
و بیک عزم و ثبات و استقامت ، هدایت ؛ و دماغ شانرا تقویت فرمود.
بالجمله یا از بین آن نامه های متعدده نادری که متوالیاً با علیمحضرت بفرستاد
درین محل یک مشوره نامه شانرا که بعنوان علیمحضرت امان الله خان فرستاده
جهته استطلاع عامه مرقوم مینمایم که سپه سالار درین مکتوب و دگر مکاتیب
خویش علیمحضرت و سائر ارباب سیاست مرکزی را درین فرصت نازک بخشوشت
مقدسه و حفظ شان و شرف ملیه واداره و همفکری و همنوائی آنها را با خویش درین
جذبات قیمتدار خواستار است :-
عمده مطالب مشوره نادری
سپه سالار درین معروضه خود از وصول پروتوکول تجدید معاهده عصر
ضیاء المله و الدین و خواندن دکشرائط سنگین هیجان انگیز انگلیز، که نظر
به پریشانی مرکز آنرا تقدیم کرده بود، تذکر کنان این نکته را بشدت خاطرنشان
علیمحضرت امان الله خان و زعمای امور آنزمان نموده است که :-
نظیر اینقسم واقعات و محاربات را تاریخ افغانستان بسیار تر بخاطر دارد !
و این وطن شجاعت قرین با قبل ازین زیاده تر بمشکلات و موانع سردچار شده
که در ارتفاع آن همه مصائب و اندفاع تمام مصاعب ملت افغانان


رهنمائی سپهسالار غازی برعایای امور مرکزی ۱۳۷ جلد اول نادر افغان

امتحان شجاعت و مردانگی خود ها را بدرستی داده اند.
چنانچه در مواقعیکه تشکیلات حکومتی در افغانستان منحل عسکر منظم لادرک، خزانه بکلی خالی میبود، همین ملت غیور شجاعت طینت ما بوطن خدمت، و این خاک پاک را در برابر همه خطرات حمایت، و شر اعدا را از و بدرستی کفایت میکردند ! و برای نجات آن و راحت ملی و حفظ شان و شرف افغانستان بقربانیهای بیشمار احضار، و وطن را از پایمالی و اثر دشمنان شرف و عزت مملکت نگهبانی قابل افتخار کرده اند.
چون در عروق و شرائین همین طبقه موجوده ملت شجاع ما نیز همان جوش و خروش و خون پدر های شان در غلیان است چطور میشود که ما با این شرائط مبشر فاتحین و یا از آمدن یک جهاز انگلیزی بمرکز کابل، روح ملی خود را بر عکس آن تلقین کنیم در حالیکه روزانه طیاره های متعدد حربی، بالای اردوی ما گله باری میکند، و یکفرد ما بقدر ذره از ان متاثر نمیشود !
در باب نظریه اهالی شورا که اعلیحضرت ارقام فرموده اند مینویسم که این اشخاص نماینده های حقیقی ملت نیستند و این اشخاص را نباید شورای افغانستان شمرد، نماینده های حقیقی ملت محمود سامی و محمود شاغاسی امثال آنها شده نمیتواند.


ضمیمۀ نمبر 6 صحیفۀ ( 139 ) جلد اول کتاب « نادر افغان »
صحیفۀ ( 1 ) فرمان نمبر 38 دستخطی امیر امان الله خان

۱۳۳۸
تحریر بیست ششم حمل

پایه حشمت عزیز عنوا‌ن برادر جان برابرم نور محمد طرزی سررشته دار سوانی[؟] خارجیه!

عریضه مورخه یوم دوشنبه 10 ماه رمضا‌ن المبارک ۱۳۳۸ شما ملاحظه حضر[؟] اینجها‌نب را[؟] گذرانی قریب[؟] الدم[؟] بودم[؟]

که نقطه خط دیو[؟] بر[؟] اثر شد یوم س[؟] در ضما‌ن فرما‌ن مبارک و[؟] تقریر قرار[؟] بقرار گذشته شد[؟] هر آ[؟]ینه
که تراز[؟] نقصان آنج[؟] در روزنامه‌جات بشیفر[؟] فرستاده‌ام ـــــ ۱ مقاله‌جات از طرف جرا‌ید[؟]
افغا‌نستان همه ایام[؟] نوع[؟] تأثیر بر جا‌ن معاهده سور[؟] یتیمه[؟] همه به قضیه[؟] با‌شد بر[؟] خط[؟] با‌نضما‌م[؟]
قوم درست کنند در موضع مذکور[؟] زده با‌شند ـــــ ۳ همان صلح سود نظایر[؟] نها اقتا‌ل[؟] اقوام[؟] و[؟]
جرا‌یم مخا‌لفا‌ن[؟] گره نه[؟] شد زیر[؟] پستا‌ن این[؟] سو[؟] بمر[؟] مرکز در[؟] گزیدن ـــــ ۴ اشتها‌ر[؟] این[؟]
نوع[؟] تجهیز[؟] فوج مقا‌م[؟] لقا‌ن که دلا‌لن[؟] ـــــ ۵ پیس[؟] کرد خط نوشتن این منا‌بع[؟] تسلیم و انقیاد[؟] طهارت[؟]
سا‌مان ـــــ ۶ تقرر[؟] حضر‌ت[؟] جز در و در[؟] این وقت[؟] از[؟] متعا‌ون تا[؟] خبر[؟] به[؟] شرایط نوشتۀ[؟] هما‌ن[؟] شه[؟]
سیاست شریک عا‌لم عنر[؟] دا‌شت[؟] با‌شه[؟] بیش[؟] از این مضا‌مین صورت[؟] مرکز کار افغا‌نستان یکی[؟]
سر[؟] دولت قصری[؟] ریشۀ این دنا‌ن[؟] نا[؟] سا‌ل[؟] در هر فقه[؟] حر‌یا‌ن[؟] و[؟] بنجا‌ه[؟] بر‌س[؟] در[؟] هر[؟] حق[؟] عا‌لی[؟]
عرضه[؟] بعضی جا‌ت[؟] ام[؟] مورخه[؟] نها‌م[؟] د‌عائی[؟] است فرد را پیر[؟] اید[؟] بر[؟] جا‌ت در[؟] صا‌لحی[؟] که[؟] [ILL]
یقینه[؟] آجا‌ر[؟] نما‌یند آیا[؟] از بد[؟] معاهده است[؟] و کیک[؟] شما‌ن[؟] سما‌ت قر‌آن[؟] در ۳۳ ماه هستیم[؟] نماید تا[؟] آید[؟] که[؟]
اگر[؟] حا‌لت کار[؟] بر‌عکس گذار‌ته[؟] بگذر[؟] غریب[؟] شده با‌شد[؟] در[؟] غبا‌ر تا‌ند[؟] س[؟] اب[؟] جر‌م[؟] به[؟] جوا‌نب[؟] متع[؟]
جما‌ن[؟] تسلیم[؟] چرا[؟] گو[؟] ینده[؟] از[؟] لفظ ا‌مر[؟] حقیقی مرا‌ط[؟] یوم کا‌مر[؟] دیدم بد[؟] نظر[؟] سو‌د[؟] نوق[؟] از[؟] روز[؟] خوا‌هم[؟]


ضمیمۀ نمبر ۷ صحیفه (۱۳۹) جلد اول کتاب «نادر افغان»
صحیفۀ (۲) فرمان نمبر ۳۸ دستخطی امیر امان الله خان

عرض کرده ام که در باب صلح صلاحیت ضرورت دارد که وقوع دربار و سفر نمایندگان
مادیت داشته باشد باید از هر طایفه یک یکنفر وکیل بمهر طلب دیده چرا بان عرضه اند
نیز عرض میدارد که اگر از طوایف پشتر زمان پشت شرقی شوراها دغه بطرف مغرب پای پیاده و
بدست آمده پیش اگر مطابق عهده دار سابق مع توجیه دهد – معارف پالیس مع عرض میدارد
اگر بقسمی که تا کدام پاینتر بصورت دالت نقص میکنند اگر جنگ بظهور پیوست کافر از کو
اینقدر عرض میدارد در نظر دولت را مقرر فرماید تا ذات پیر مطاع اتفاق بخشند والله بستم
و خط مبارک جلالتمآب شرفیه باین صورت است – قایم مقام شان امروز بچشم بندگان از
قوم دراغلستان که چو یانی کلان برگز و انعام مقیم شده در تا به خان دروزخان بند ایقان بدانند
خوب است و اگر باین قسم نامه پلان فرماید تا در زرخان بچادر وزیر اعظم تسلیم الله عزیز باش که تابان
در آید بقرار عرضی که آقای عنقریبا بحضور می آید تا غره رجب بخزانه رسیده و آن مرحم مورد لزوم
خدا نکرد حوصله و ضایع از دولت وارد شود باین چه روبرو قراری بدست و شایدم بموجب غوغا بوی
اعطا نمودم – پگاه بطور عزیزا از افغان طردن بمرحم قایم مقام باشد ویل امر نمیدانم گوید که در
روز قونسل میگذرانم که آن پگاه سویم حساب دهم در دفتری که میگذراندند در دفتر برای
دنیا و آخرت سو نخواهیم نول سورسآن نسازد اگر بران دقت در حق داشته باشم باین بطر مع سو
قبول نخواهد کرد اگر از شتر شرقی چند تنر آن سرداری که در مصیبت خود آن از ممسک خواند پیران
و عهده دار مجلس تدبیر شما بصورت پیدا آمده و سفر بمشرف دریافت نوآشنایان باشد تا کدام
کار سرتنبول نآید در کدام کار قونسل عهده و مدرسی بکار ندارد پس باین افغانانه قرینه که
در سائر امور نے عوام هدایت نماید است – در باب سفر و مصیبت و دوست که بر کدام
از شان بمرتبی فرستاده اید پیک زنگ و الفاظ رابجای معلوم بفلان ناید دوران سهم


ضمیمهٔ نمبر ۸ صحیفه ( ۱۳۹ ) جلد اول کتاب «نادر افغان»
صحیفه ( ۳ ) فرمان نمبر ۳۸ دستخطی امیر امان الله خان

که جنابر از مبلغ سه لک روپیه کابلی پیشتر ازین در ایام روزمره ...
اندوخته بود در وقت بند و پر شدن ولایت قندهار بپایه اکثر پیش آمدن معامله حاضر شد و اگر خدای نخواسته
ما بباوریکه قبول نموده تا حیات دارم بزبان میکشیم و بجایشه زبان ما مهر و رسم خدای کارساز
تا برسر ما ...
و اگر خواه نا خواه مبلغ ندانی شرر کار سرکار بمانم در یغیره از مخاطبته میکاسه ندانسته و نمیدانم لکن
بخدایرا در وقت محاسبعه شرر که پیشم است اتفاقاً که عادتاً درست نمیتواند بحساب کارساز کر دروقت
در آنجایکه ذرایعہ جنات سرشت سررشته بهم میخورد بخاطر زیریضر صلاح نداشته بسیار فرعی
ازان و شریری نداشته برادرانم بیشتر و پیشتر خواه خوب و خواه سوء در وقت خلوت نتوانند
به بینم انم - دوم میتوییم در آنوقت به بچه اندرز باشد . بیان پیکار و کو نیازا
در هر صیح بمقابل بگذرانم - سیوم پولی نداده هنوز در درازگرافتابی است معلوم ندانم بیچ
پرده مراد خواهد بود - چهارم تاء میرنظامی و یک ثار پراکنده شده ازین یورش نمودن بیجا است
متفرق هر شیشه از جمع شدن نشان از محال است - پنجم ترایا صلاح سودا گانه در روزنامه پیش همگی
یکه از تصور فہم ہنر نشان و سعه خواهد بود - ششم اگر دریزقت وقتی فتاد که چنانیکو در دیده
مانند نشان میمرند - هفتم باید و مفرد و مقبر با از یورش ارونی غوطا شده و با شجر
بتصرف شان آمده که مگذرند و اینده مجلس لشکریانه دلیر نخواهند ماند تاہم هرگاه
شرایط ایجا بخاطر خواه ابد گرفت پایه ضرورت تا چه دا در در پیکار قایم شبیه
و نیز در پیراهن ...


ضمیمه نمبر ۹ صحیفه (۱۳۹) جلد اول کتاب « مادر افغان »
صحیفه ( ٤ ) فرمان نمبر ۳۸ دستخطی امیر امان الله خان

نامه خبردار آقا جان بیگ محفظه بدریا اباد قوش ابدان سوطایع خند – دیگر انکه آنیخه
یک سر شو رهبر یا از طرف دلبری برای آن سو باز چه ملاحظه نمایم دار الفکر شق بیان میرسد
میباشد در یک عریضه مجاست داشت مزین بمهره و خط سابقه خبردار بو خط ند اغا صوفیه
کر رخ ترین لوازم ایشان به بیان مخصوص بوی - فرمان پذیر شوند بر جریان امور معلوم شدار رایان
مقرر سازد مهره و صحابه آنهای باید و بکار انداختم ند ریشه می نماید شد تا پیوست
باعلامت ایشان سالهای عدد زر و بیان انصورت معه مطالبه مقرت معلوم هواله حصه
امروز ملاحظه گزارش هیئت مقرره مقدمه برشان تبیین و در هر مور دست آمد ۱۴ ×

قوز با روح – دست از طلب ندارم تا امان برایم .

یا جان بجانان یا جان زتن برایم .

امیر

محافظین امان الله
خط امان الله خان


رهنمائی سپہ سالار غازی برنجهای امور مرکزی
۱۳۸
جلد اول - نادر افغان

لطفاً شما بهیچه مقدرات مهمه ملیه و سیاسیه وطن محبوب ما را که بموت و
حیات ابدی ملت متعلق است نه خودتان و نه وزرا و مأمورین شما
خود سرانه حل و فصل نمائید ! بلکه حل و فصل بهیچه امور راضر ورا بصد ضر در بخود
ملت واگذارید؛ تا آنها مطابق ذوق و روحیات خود آنرا فیصلہ کنند
برای خدا هوش کنید که بقدر یک ذره درینموضوع برخلاف جذبات ملیه
اقدام و حرکت نکنید والا بسیار پشیمانی زیاد خواهید کشید .»
"محمد نادر"

غرض از زنگوگرافی فرامین امانی چیست

اینک اولاً جهته تصدیق این مطلب عین همان فرمان علحضرت
امان الله خان زینکوگرافی شد که در آن از بی نظمی مشرقی و تذبذب و تر دو رنجان
امور مرکزی و سئول بودن خود علحضرت امان الله خان بنظر عامه ملت افغاستان
تذکار و مفکوره سپهسالار را در موضوع حصول استقلال و یا قبولیت تحت
الحمایگی خواستار است ، بجواب آن سپهسالار مشوره مادرانه فوق خود را که در صحیفه
(۱۳۶) تا (۱۳۸) مرقوم است فرستاد، و اوشان را به نفع و نقصان شان بدرستی
دانا ند .


رہنمائی سپہ سالار غازی بزعمای امور مرکزی
۱۳۹
جلد اول - نادر افغان

ثانیاً همان فرمانهای اعلیحضرت امان الله خان را که در جواب دیگر
پیشنهاد روح افزای حریت بخش استقلال خواه نادری تحریر شده است و در ضمیمه
این صحیفه زنکو گرافیش موجود است ، بناظرین تقدیم میکنم که در فرمان نمبر ۳۹
مخصوص و خیلی مهم دستخطی اعلیحضرت امان الله خان تاریخی لیل پنجشنبه ۱۳
رمضان المبارک سنه ۱۳۳۷ ق از خلص مطالب مکتوب این سپہ سالار غاز
و اجمال مفکوره وطنفواهی و نظریه ملت دوستی و جذبات عسکری و روح
استقلالخواهی نادری تذکر داده است، مواد هفتگانه ما بعد از سطر پنجم صحیفه
سوم این فرمان تماماً مصدق این مدعا است که استقلال و حریت افغانستان
تماماً از لطف خدا و جوشش و خروش عامه ملت، و باز در عالم اسباب
فقط و فقط از حسن اقدامات و شجاعت و دلیری و تدبیر محمد نادر خان غازی
بکف می آید ! و بدون از حزم و عزم بالجزم و تدابیر صائب و رأی ثاقب
نادری ممکن نیست که انگیلنر بقدر یکموی از ان شرائط شرم آمیز و فقرات
خجالت خیز که تحمیل آنرا نظر به نادانی و نا عاقبت اندیشی و جہالت زعما
امور مرکزی حتماً خواستار بود تنزیل خواهد کرد .


ضمیمۀ نمبر (۱۰) صحیفۀ ( ١٤٠ و ١٤٢ ) جلد اول کتاب « نادر افغان »
صحیفۀ ( ۱ ) فرمان نمبر ٤٦ دستخطی امیر امان الله خان

١٤٦ ع

لیلیجاه عترت و عزیز عثمان پرور محمد نادرخان سپه سالار سواره نظام نظر اباد
در باب عریضه که جهت پویسه غندی قندهار با ارقام امور نموده و چالان پست که نقصان سو بر قرار داد است تقدیم
داره یک قطعه جواب عریضه مذکوز در طرف پایین ایند تبانه تحریر شده انقد و ر سید مذکوره و چاپار خانه که جهت
ارقام امور سنگیجه بمهر شما در غار با صدارت بخشی تمام گسته گی سر فابریکه شخه کانه در مرقومه پایین عریضه سنگیه
در هر موضعه که پشه از مقامر فونقز بغدث ذت یافت میرداری کنند - و این نسخه سو در با نظم مصالحه در داده
با حضرت پاچا وه جلالتسو از عبارت زیر کرده با نظر فرقه آمد که سکنه خیبر بابران سرپاس نوده دار
یگاه در طرف شاه محمود خان خبر درست میدهد و قوم نقاخی الوسور پیوور از سایر نود پلیس بقدر افکار ساره
چهاردهیم مانع کرده بریقبه دایی بیاورد – دوم لیلیجاه عترت عزیز شاه ولیخان خبر فرپوی نورستان سوبحفرت
از درمان نورستان محطبه میکنند مگر جهت دوسلبیه با بهان طریقه سوار باندازه ده از قوه خبر در باج
و در اینجا همه رسالت تونسوز دوست میدهند دکان دپیوه سور دراگاه در شده باش قومی تو اور ده کان فرساح
جلالسو تاکید کند از عملدار همان مدعا دو بار سو کند دوم در باب برق ولتقیه افغانستان هر گاه جاعات
در نورستان باشند جهت در منطقه گذشته به نفوج بتقویم دارای قورت در کابل شه ریفو در باز برسیم

در این فرمان به ۱۳ جمله تاکید به عقب نشینی ده میل دور تر از سرحد کرده شده ملاحظه شود: سطر ٦ و ٧
و ٩ و ١٠ و ١١ صفحۀ اول و سطر ٤ و ٧ و ٩ و ١٠ و ١٢ صفحۀ ٢ و سطر ٨ و ١١ صفحۀ ٤ این فرمان


ضمیمهٔ نبر (١١) صحیفهٔ ( ١٤٠ و ١٤٢ ) جلد اول کتاب « نادر افغان »
صحیفهٔ ( ٢ ) فرمان نمبر ٤٦ دستخطی امیر امان الله خان

و اگر برق بوجودی نو الاکته نمیشدند – نیم هشتاد و دو انشور باسی شکسته است اگر شر کٹ باشد
بقدر محله یکی از تولها بدارد – چهارم پیوسته شبه است روز ناعلام امیر تپید اگر بکار است
جایکه ترک اشد و پرسان کرده اند استندارند در اینصورت تعویجه نمیداست – نیم غروز سوطرسوه
که از مقام شوری آنجانب بروید برای جواب بفر ماییه از انبانیا میگویند و بکه در طرف سوتالی
گذاشته اند و تهیه آن شده تهیه ناصره کمله سوه تمام تو ابراهیم برف دست خوانشان شد جنوب
و آمد گذشت مستم خبر است در جنگ خد باید هر صورت لوسو اماده جنگی باشند پنه – ششم هرگاه اشرات
بضد خربش انها بگذرد با هرفرج لوسوم پیش نو امیل اوطریقیشان در مقبره انداخته دقسوط دیده بدان که تسلیم
باید معلوم نماید بصورت ندیدن خربش انها نتواند حال صلح اشنگران معلوم دلی بنابر این فرما یا بی
معلوم نمایند و چدانشهر فوج کو سو دیار بر اس بیا و کنز یک مست یک روی دوز افترا تو نام خرسند
با ده میسر نوکر اسود و اگر در پشاور میر غونتر جان بدهید نبارد دستور کنند – شم اگر انها خرسنا
و نو ر جاب مستقربند و یا مدر و علام رعایا و طونفو بایت کو سونت خانه خود در چند ینجای خوارنو اکشه
وانه بدبر یا حکم رشوه و جاکے منظور داست بقدر اینکه از عقابه و ریشها در بردیم و چیاکشته از طوفان
چا باید از وز وز طوفانزا محمد شمریشقد و ز باشند تا نقره بلغ لاریش دالما رو چیک اماده شام دعایداست
خوسواع امید حه باید به هرحالت در پها ر تھے کو باره اماده بود بد روز بر روز تقدیم تو کر


ضمیمۀ نمبر (۱۲) صحیفۀ ( ١٤٠ و ١٤٢ ) جلد اول کتاب « نادر افغان »
صفحۀ (۳) فرمان نمبر ٤٦ دستخطی امیر امان الله خان

[ILL]

ای نام در دل ارام در بطن که به بند دهان سال در تباه روح و بقاء جهان شارع ثلث شرع و مقوله شرع حامى مقاصد مقاصد عامه و هموم جامعه هموم [ILL] دلهای [ILL]
عزیزان و سرپرستان امان الله [ILL] و از دعا و نیازی را که از صمیم قلب بجان [ILL]
[ILL] شما عرض میکنم بپذیرید من که بفضل خداوند سبحان و مرحمت عامه افغانیان تاج و تخت [ILL]
پدرانم را بدست اوردم و باختیار شما و در [ILL] شما و برای شما به تخت پادشاهی نشستم ایا میدانید که
برای چیست و این بارهای گران را برای چه بدوش کشیدم میخواهم و خدا میداند که میخواهم
شما را از این قید و اسارتی که بدست دیگران دارید و ازین قید و اسارتی که بدست دیگران دارید و ازین خواری و ذلتی که در ان گرفتار
هستید برهانم و شما را مردمان ازاد و سرفراز و بادولت و باثروت و با علم و هنر سازم
بدانید که این خیالات از حد امکان بیرون نیست و بفضل خداوند در اندک زمانی میسر میشود
اما بشرطی که شما با من موافقت کنید و براهی که من میروم و بشما نشان میدهم بروید و ان راه
راه دین و راه قران و راه اتفاق و اتحاد و راه علم و معرفت است پس بیائید و از من
که خیرخواه شما هستم بشنوید و دست بدست من بدهید و بکمر همت بندید و از همه
پیشتر برای تحصیل علم و معرفت بکوشید و مکاتب را برپا کنید و اطفال خود را در ان
مکاتب بفرستید تا علم دین و دنیا را بیاموزند و ازین جهل و نادانی که مایه همه بدبختیها است
خلاص شوند و بدانید که من درین راه از هیچگونه کمک و معاونت دریغ ندارم و با تمام
قوا و دارائی خود درین راه همراهی میکنم و از خداوند متعال توفیق خود و شما را
درین راه خیر و سعادت مسئلت دارم والسلام [ILL] امان الله [ILL] [ILL] [ILL] [ILL]


[BLANK PAGE]


خواهش متارکه و سلسله جنبائی مصالحه افغان و انگلیز ١٤٠ جلد اول - نادر افغان

خواهش متارکه فوری و مصالحه انگلیز و افغان

ناظرین محترم قبل برین در اثنای خواندن سطور اخیر صحیفه دوم فرمان نمبر ٣
تاریخی ١٣ رمضان ١٣٣٧ در عکس ضمیمه صفحه ١٣٩ این کتاب از انتخاب ایشیک
آقاسی ملکی جهت عقد شرائط متارکه مطلع شده اند، همان بود که رئیس مذکور با اعضاء
خویش بنا بر خواهش و تمنای حکومت هند جهت مذاکرات بهندوستان
اعزام شدند، و در طی مذاکرات از همه اولتر حکومت انگلیز خواهش متارکه را
نمود، و در اثر آن خواهشمند دوام سلسله مذاکره شد تا بنا بر موافقه طرفین
یک معاهده را عقد کنند.
یکی از شرائط متارکه مذکور این بود که باید عساکر و عشائر افغانی تماماً آن مقامات
و قشله های عسکریه شان را که از انگلیز در جنگ گرفته اند استرداد، و از مقر عسکر
انگلیزی بفاصله بیست میل دورتر از سرحد داخل خاک خود اقامت گزین شوند.
مع الاسف حکومت مرکزی افغانستان نا عاقبت اندیشانه و خودسرانه
بدون تدقیق و مفاهمه با ملت این شرط متارکه را که بر خلاف حسیات عامه
و جذبات ملیون بود قبول و اعلیحضرت ذریعه فرمانی که در زنگوگراف ضمیمه این صحیفه


موجود است بحضرت عالی سپهسالار محمد نادر خان غازی، اطلاع اکید کرد
تا علی الفور نه تنها هرقشله ها و سنگرها و نقاط حاکمه را که از حکومت انگلیز متصرف شدست
تخلیه بلکه تمام قوای همرکابی شانرا از خاک انگلیز بیرون و بمسافه ده میل دورتر از حد
بداخل خاک افغانستان اقامه دهند و آنها را از اقدامات مخالفانه برعلیه انگلیز مانع شوند.
هر چند این وطخواه ملت دوست بالنسبه ناموزونی و بی نزاکتی این
شرط متارکه دلائل را اقامه کرد و مضار و مفاسد آن مرکز را مکتوباً ورساله دماند
و بآنها بکمال وضاحت وصراحت خاطر نشان کرد ، در یموقع که کاملاً معنویات
خصم مقابل باخته شده و در هر میدان بمقابله قوای مجاهدین سپر انداخته ، و
علی الیقین بفضل اله العالمین در برابر این قیام خونین و عزم آهنین ملت افغانستان
مغلوب ومنکوب ، وبهمه شرائط وخواهش های ما حسب مطلوب مجبوراً تمکین میکنند
چه حاجت است که ما از محاربه منصرف وبمتارکه تن بدهیم ، فرضاً اگر متارکه را
آنها خواهش دارند پس بر ما چه لازم است که اینطور شرائط ننگین آنها را
متقبل شویم !
اما امیرامان الله خان باینطور عرائض پشخوامانه و مسائل مهمه اهمیتی نداد
و تکرار امر اجرا و تعمیل آن شرائط را از سپهسالار شجاعت مدار ( که آنها جداً


ضمیمۀ نمبر (١٤) صحيفۀ (١٤٢) جلد اول کتاب «نادر افغان»
صفحۀ (١) فرمان نمبر ٥٥ دستخطی امیر امان الله خان

١٦ / ١

ای پادشاه حشمت و عزیز خان کبو یمر افغان سپاه غازی سردار محمد نادر !
عریضۀ شما مورخۀ ٢٦ ذی الحجه الحرام ١٣٤١ و ٢٠ ماه اسد که در تاریخ یکم ماه سنبله بحضور ام رسید از فجایع و جرایم قهرآمیز
سوء ادارات بیجای ارباب طمع بیداد شکایت‌ها و ابراز نعرۀ جانسوزها بود که از خواندن آن بی نهایت متأثر و محزون شدم
اگر چه بموقع سوء تفاهیم مواد پیشتر که عقدۀ آن براه حقیقت واضخ نگردیده بود بر است اشتباھات بد گمان بودم
تا بود که با عریضۀ صریح اشعاری پیرامون خود من بغایت اگر چاره بی تفاوتی نمیکردیم خرابی میگردید خدا را که باوقات ؟؟
رأفت بصیر با ثبات شمر تفادیر تقدیر در نظر حقیقت ادعا و افکار حق بیار شما گنجانیده در سوابق خدمات صادقانه
شما که قراریست زمان است پیش ما و مادر مھران ما اظهر من الشمس بود و در احقاق محق شایان شما نیز دریغ و مضائقه
نچشم و آن سوء تفاهمی که در بین واقع بود یکسره از روی دلایل تحقیق بدریا متطالبی بر افگنده ایم شکی
در اخلاص شمایان در شجره نیست که تا دم مرگ فراموش نمیشود با شما نیز در ادای شکرانه از سوابق و لواحق
ولینعمتان ما عهده بر ا یید از درگاه خداوند تبارک و تعالی خیر و سعادت برای شما از صمیم قلب
میطلبم که تا در آینده هم با کمال جدیت در خدمتگزاری ملت غیور و دولت خداداد خویش ساعی و
کوشا باشید تا جلب رضای ما و رفاهیت عامۀ مسلمانان که مایۀ افتخار ما و شماست گردد درین مورد از پیش هم سفارشات اکید
بشما دارم و امید که در مساعی جمیله و انجام فرایض وجدانی خود بکمال جد و جهد اقدام کنید و مراتب مساعی خود را هر وقت باطلاع
ما برسانید تا در رفع مشکلات شما تدابیر لازمه در نظر گرفته شود و نیز مراتب خیر اندیشی شما که از روی کمال دلسوزی
ابراز میدارید بموقع اجرا گذاشته خواهد شد و در ضمن خدمات باین دولت چنانچه گذشته کرده اید آینده هم در ادای
[ILL]


ضمیمه نمبر (١٥) صحیفه (١٤٢) جلد اول کتاب « نادر افغان »
صفحه (٢) فرمان نمبر ٥٥ دستخطی امیر امان الله خان

یک شهر وقتی مشتعل شده و روشنی روزگار [ILL]
وزیر طوائف با یک قطعه دست [ILL]
وزیر بادیه نشین و اراده [ILL]
مطابق اجرا و تحسین است [ILL]
[ILL]
[ILL]
[ILL]
[ILL]
[ILL]
[ILL]
[ILL]
[ILL]
[ILL]
[ILL]
[ILL]
[ILL]
[ILL]
[ILL]
[ILL]
[ILL]