جلد سوم ، سال دوم ٦ شماره ١٣ / ٤

حکومت سابق تقریباً چهل کتاب در کتبخانه عرفان مملکت

ذخیره ساخته . حال در مدت سلطنت اعلیحضرت غازی

بهمین نسبت رسیده باشد ؟

این تخمین البته قياس مع الفارق بود . برای تصحیح

گفتم :

- غالبا بترقیات دور امانی جناب سیاح کمتر متوجه بود

اند ؟ چونکه تنها تقریباً همین سه سال که بنده فعلاً از کار های دارالتالیف

وزارت جلیله معارف مسبوق و با داره این کارخانه علوم

مصروفم ، تقریباً یکصد جلد کتاب که ربع آن متعلق بکتب های

ابتدائی و سه ربع آن داخل نصاب مکاتب رشدیه و دارالمعلمین

و خارج مکتب میباشند تالیف و ترجمه شده . طبیعی است که در

دو سه سال ابتدای سلطنت عصری اعلیحضرت همایون غازی

بنا بر تشکیلات تازه و تطبیقات آن زیاده بر چهل - پنجاه کتاب

زیر تالیف و ترجمه آمده . علاوه برین بواسطه اشخاص و وزارات

سائره از ترجمه گرفته تا تالیف از پنجاه جلد کتاب زیاده تر بکتبخانه


شماره 1/13 ۷ جلد سوم، سال دوم

ملت اضافه شده . همچنین تقریباً یکصد جلد نظامنامه خورد و بزرگ
که شالودۀ قانون اساسی این دور ترقی و استقلال افغانی است.
بالذات این مرکز عمران و عرفان یعنی اعلیحضرت امان الله خان
بملت خود بدون تأخیر اهدا داده .

برین وجه گفته میشود که از ابتدای سال جلوس همایونی تا امرز
بنابر ترقیاست مجدانه این پادشاه جوان بخت سه صد جلد کتاب
و نظامنامه بوجود آورده دستور حیات و رهبر نجات همین
ملت شده و حاضر کرده است . اگر بحکومت سابق قیاس کرده
با وجود انکه قابل قیاس نیست _ شود بیک حساب بسیط
گفته میشود که اعلیحضرت امیر شهید در هر سال سه و نیم کتاب
که وسطی از پنجاه صفحه زائد نیست بملت خود داده اما اعلیحضرت
غازی در هر سال چهل کتاب که وسطی از یکصد صحیفه بالاتر است
احسان کرده یعنی ده مثل عصر سابق در معارف افزوده هیچ
شک نیست که روز بروز بیک سلسله عددی تزاید کرده خواهد شد.

چنانچه تنها امسال پنجاه کتاب داخل وخارج مکتب در علوم متنوعه


شماره ۱۲/۱
۸
جلد سوم ، سال دوم
بدست خواهد آمد . حال شما اگر بنظر سطحی هم به بینید تقدیر کرده میتوانید .
اینک در خصوص ترجمه و تالیف ، این ستاره اقبال افغان چنین ترقیات شایانی داد ، پس بحال سائر امور اقتصادیه ، زراعیه ، ملکیه ، عسکریه و سیاسیه خود حکم واستدلال بکنید . مثلاً : سرکها ، باغ ها ، و سائره که تعداد آن خروج از موضوع خواهد شد . صرف نظر میکنیم مع مافیه در جواب این همه احتیاجات بمضمون وَلَكِن لِيَطْمَئِنَّ قَلْبِي گفت :
- اگر اسمای کتب مؤلفه اداره خود را که در روزهای ماموریت بپاس ترجمه و تالیف پوشانیده اید و یا در دست تالیف و ترجمه دارید ؛ مهربانی کنید خیلی بر ممنونیتم می افزائید .
- بچشم اینک بجدول مذکوره

باقی دارد

۷ حصه سیاه نمبر ۴ وزارت جلیله [ILL] سعین اللی +


شماره ۱۲ / ۱
۹
جلد سوم، سال دوم
معارف پرورهای شاهانه
حقیقتاً دور تغافل در وطن عزیز ما خاتمه یافته، عصر تکامل افاغنه مجدداً قابیلیت
ضیای حقیقت انتمای خود را با ارائه مینماید. اعلیحضرت امیر امان الله خان
یگانه رهنمائی است که ملت خود را بوسیله رافت و شفقت بشاهراه
ترقی سوق و حرکت میدهد ، درین راه همینانکه از مهربانی و الطاف
دریغ نمی فرماید، برای حصول این مقصد اگر لازم شود، از زجر و توبیخ
نیز دست نمی کشد.
مراحم و اشفاق شاهانه بی فلسفه و عاری از معدلت شماری نیست
ذات حمیده صفات شاهانه مراحم و اشفاق را سوء استعمال نمیفرمائید
تاجور وحقا بشمار نرود. اعزاز و اکرام مأمورین دولت شاهانه در آنها
برای رفاه و آسودگی و ترقی ملت نجیبه افاغنه توضیع و توسیع مینماید.
نه برای ازدیاد اعتبارات واقتدارات شخصی.
چنانچه تفتیش ولایت قندهار یکی از آیات بینات اراده و عزم
راسخ پادشاهی نشان است که نسبت به ترقی افغانستان همیشه اظهار


شماره ۱۳ ۱۰ جلد سوم، سال دوم

فرموده و میفرمایند، اگرچه تفتیش شاهانه در ظاهر احوال مثل سائر امور نوآغاز مملکت هنوز یک امر جدید و یک مسئله امیدواری انگاشته میشود؛ اما این قدم نخستین ذات شاهانه در راه اصلاح امور و جریان قوانین موضوعه رفته رفته ما را بمنزل مقصود میرساند و نیز مایه سعادت و سلامت ما را فراهم میکند، محققین ما همه تن ازین اقدام اصلاح جویانه شاهانه متوقع نتایج حسنه می باشند. یقین دارند که در آتیه قریب از اینگونه اقدامات و مساعی ذات خسروانه بسی فوائد و عوائد شامل احوال ما میتوان شد. در قندهار علاوه از بهار اصلاحات و رفع مشکلات امور عسکری و کشور آنچه معارف خواهان و ارباب ذوق از کارنامه های اعلحضرت غازی حظ گرفتند و استفاده کردند، تعمیم مکاتب و تشویق و ترغیبی است که تنها به دانش پروری معارفگستری شاهانه منسوب است.
تمام افراد ملت افغان بشوق اند که سیاق و مساق مضمون کلام این رهنمای عصر بحر عرفان و عمران وطن چیز دیگر نبوده و ارشاد و هدایت


شماره ۱۲
۱۱
جلد سوم، سال دوم
این پادشاه خردمند غیر از فوائد و سعاداتی که منحصر به تحصیل علوم
است مقصود دیگر نشنیده نشده است.
ازین رو وجود عرفان نمود شاهانه را محیی یگانه معارف دیده، اداره
موزه علاوه میخواهد انچه از تفتیش قندهار برای خود افاده و افتخار
حاصل کرده انرا نیز بحضور ارباب فکر سلیم ارائه کند.
درین سفر قندهار اعلیحضرت غازی اشیاء قیمتدار عتیقه را
از قندهار دستیاب فرموده موزه کابل را بان مزین کردند
اشیائیست که مخص منوبات تاریخی افاغنه گفته میشود و فہر
اشیای مذکور ذیلا مرقوم میگردد :
١:- دیگ سنگی شکلا مانند نیم کره مجوف که محیط خارجی آن از
دیگ تاء - اح به شش منطقه نوشته دارد ۱ عدد
۲ :- مسکوکات قدیمه یونانی ، کوشانی ، ساسانی ، اسلامی
از طلا و نقره و مس ۷۰۰۰ عدد
٣:- میل تفنگ (قربونه) چهار میله که ظاہرا یکمیله و حجر آن چهار
میل را نشان میدهد ۱ عدد


شماره ۱۳
۱۲
جلد سوم، سال دوم
۴: – قالین کهنه مندرس از یادگارهای مقبره اعلیحضرت احمد شاه افغان درانی که از حیث نقش و ساخت از قالین های زمان ممتاز است . . . . . . . . . . . . . . . ۴ قطعه
تشریحات امتیازات این اشیاء
دیگ سنگی:
این دیگ یکی از اشیاء نادره تاریخی و کارنامه های اسلامیه و از یادگارهای مهمه پادشاهان و امراء افغانستان گفته میشود، نظر بجودت صنعت آن که از یک پارچه سنگ سیاه شگاف مشابه نیم کره مجوف که دائره لب آن از طرف درون مستدیر و از طرف خارج مضلع مشتمل بر ۲۴ ضلع تا شش انچ و طرف اسفل آن اندکی طولانی ساخته شده و هم از مضامین نوشته های اطراف آن که در شش منطقه متوالی ملاصق یکدیگر بعبارت طولانی مفصل تحریر شده یک لایحه تاریخی ترقی تمدین و تمدن مستعمرات شهر قدمیه قندهار را نشان میدهد.
بعضی نوشته های دیگ مذکور نابود شده خصوصاً در منطقه اوّل


شماره ۱/۱۳
۱۳
جلد سوم . سال دوم
از طرف لب دیگ و یک منطقه اخرین آن بکلی محو گردیده
بهمین سبب اسم بانی و واقف آن نامعلوم کشته ماند و با.
نوشته های آن تا جائیکه امکان خواندن و مفهوم شدن
داشت : بکمال دقت، نقل نوشته های آندین اوراق
ثبت شد.
نقل نوشته های دیگ مذکور که در سطح محیط خارجی آن
منقوش است :
دائره فوقانی که سطح لب دیگ مذکور گفته میشود بخط ثلث
عربی نوشته داشته بعضی جاهای آن شکسته و بعضی محو
شده باز هم بکمال دقت انچه از اثار مفهوم شده نقل آن
گرفته تحریر شد.
مختصرا اینکه هرجایی آن که خوانده و مفهوم شد ثبت شده
و انچه غیر ممکن بود جای آن خالی و نقطه زده شد تا معلوم باشد
دائره سطح لب دیگ ...... علیه الصلوات وافضل من
التحیات ...... درین ایام خجسته فرجام ..


شماره ۱۲ ۱۴ جلد سوم ، سال دوم

توفیق عالی یافت جمال سلطنت و مملکت . . . . . .
افضل الاهالی مرجع الاکابر و الاعالی . . . . . . . .
. . . . شجاع . . . . . . . . . . . . . . . .
منطقه اول : حضرت باری خواجه ایوب انصاری
و بعد از انکه حضرت واقف مذکور . . . . . . .
. . من له الولائیه . . . . این را ساخته و هم
از برای اولاد وقف نموده . . . متوالی و . ظر. .
. . . انحضرت وقف کرد حضرت واقف مذکور
بر بقاع مذکوره و بر مدرسه که والد واقف مذکور بنا
نموده و محاذی این مدرسه مذکور وقف لازم کرد . .
. . واقع در ولایت قندهار موسوم به (سنگ حصار)
در حالی که حق و ملک وی بود و به بیع صحیح شرعی خریده
بود از اولاد جناب امیر مرحوم امیر نظام الدین جنیبکه
سلطانلازم مغفور سعید شاهرخ میرزا بمبلغ هزار و
پانصد مثقال نقره سره بضربه تنجکی و تمامی قریه واقع


شماره ۱۱ ۱۵ جلد سوم ، سال دویم
در ولایت مذکور موسوم به (ده روح آباد) . . . جناب
واقف مذکور . . . ببیع صحیح . . . . مثقال
نقره از وجه حلال ضرب کرده . . . بعضی آن . .
. . . همگی و تمامی (حجکک) .
منطقه دهم : که از همین نهر مذکور جناب واقف مذکور
آب بدانجا برده احیا نموده و همگی و تمامی (مسکنه)
که جناب واقف مذکور از ورثه امیر جلال الدین فیروز
شاه که ملازم استان حضرت سلطان مغفور مذکور
بوده ببیع صحیح شرعی خریده و همگی و تمامی این ده
قناتی موسوم به (حک) واقع در میانه میمند
و کوشک نخود و همگی و تمامی قنات (چیل گزب)
که قریب بکوشک نخود واقع است و همگی و تمامی
اعناقات چهار قطعه باغ در کل این قریه قطعه (اعلم)
و قطعه (ده زنگی آباد) و قطعه (ده میخوش) و قطعه
(در هومال) و همه گی و تمامی اعماقات که واقف
آیت عرفان عبد الرحمٰن ناظم . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .


شماره ١٤ ١٦ جلد سوم، سال دوم
مذکور بنا کرده هشتاد و شش در دکان واقع در
بازار ارشوه ی بیرون بلده قندهار بقرب
مدرسه مذکور جانب جنوبی مدرسه و منجمله شانزده
باب دکان متصل راه گذر و دیگر جانب غربی
بازار مذکور و هفت در دکان جانب شرقی
بازار مذکور جانب شمالی مدرسه مذکور و پنجاه
و یک در، جانب شرقی بازار مذکور بیست
و هفت در جانب غربی بازار مذکور بیست
و چهار در و نوزده سغون همگی و تمامی اعتا
قانت حمامی واقع در چهار سوق بازار مذکور
و همگی و تمامی کاروانسرای واقع در اندر
ون بلده مذکوره حدود جمله موقوفات و موقو
عنها در و قنیه مسطور است و جمیع انچه از مو
قوفات بایه شمره از حد و د مرافق و حقوق و ادا
مرکبه خاصه مذکوره کل از قبیل موقوف فیها و
باقی دارد
نمبر ٣ ٤ و قفنامچه مدرسه جامع موی مبارک ١


شماره ۱۳
۱۷
جلد سوم، ساله دوم

افاده تحریر
(خصوصیات لفظ و قلم)

ادب : در لغت اندازه و حد هر چیزی را نگهداشتن است،
و بمعنی دانش و طور پسندیده هم آمده . اما در اصطلاح ادب یا ادبیات
هر زبان عبارت است از لفظ قلم همان زبان چه هر زبان دارای دو شعبه
است : یکی زبان گفتگوی عموم که دو نفر یا بیشتر با هم در و برو
خیالات خودشان را زبانی اظهار میکنند سخن میزنند. سخن میشنوند.
این گفتگو عبارت است از الفاظ مروجه روزمره که عام فهم بود
خورد، بزرگ، خوانده، ناخوان، نویسنده، غیر نویسنده در ادای
کلمات، ترکیب جملات فهم معانی از الفاظ با همه یکسان دیگرنگ میکنند.
هر که سخنی زند و ما بشنویم فورا بمفاد سخن و مطلب سخنگو پی برده مدعا را
میفهمیم. البته بعض اشخاص نسبت به بعضی خوش اختلاط و شیرین زبان
میباشد ولی این شیرین زبانی راجع است بحسیات و خیالات او
نه بالفاظ و عبارات چرا؟ در گفتگوی زبانی همه یکرنگیم .
و نیز گفتگوی زبان غالبا یک جمله ـ دو جمله و بعباره دیگر مختصر میباشد.

اندیشه عثمان علی ادم


شمارهٔ ۱/۱۲
۱۸
جلد سوم، سال دوم

زیرا سخنگو مدعای خودش را گفته سکوت میکند؛ و در جوابش مخاطب سخن آغاز می نماید. وقتی میشود این گفتگو هم طولانی باشد. چرا سخنگو اگر مطلب طولانی داشته و خواهد بمخاطب اظهار کند البته مطلب طولانی عبارت طولانی میخواهد چه عبارت لباس معنی و بایست باندازهٔ او باشد. بهر تقدیر سخن زبانی دراز باشد یا کوتاه بشنونده مدعای سخنگو را میفهمد.

آمدیم بر ادبیات یعنی لفظ قلم که با زبان گفتگو مغایرتی داشته دارای خصوصیاتی چندی است که بعضی از ان را بیان میکنیم.

۱- لفظ قلم گاهی در بعضی از کلمات یا جمله تقدیم و تاخیر میکند و مطلب فصاحت یا خوشنودی عبارت میباشد: پادشاهی را شنیدم بکشتن بیگناهی اشارۀ فرمود بیچاره در حالت نومیدی بز بانی که داشت ملک را دشنام دادن گرفت.

اصلا ترتیب عبارت این جور است: شنیدم پادشاهی را که بکشتن بیگناهی اشارۀ فرمود بیچاره ملک را بز بانی که داشت در حالت نومیدی دشنام دادن گرفت.

۲- گاهی در میان یک جمله که هنوز تمام نگشته جمله دیگری درآورند و درآن


شماره ١٣
١٩
جلد سوم، سال دوم

مدعائی میباشد : بر بالین تربت یحیی (علیه السلام) معتکف بودم
در عباره فوق (بر بالین تربت یحیی معتکف بودم) یک جمله و (علیه السلام)
جمله دیگری است که در میان جمله اول آمده و مدعا تعظیم نام مبارک حضرت
یحیی است علیه السّلام .

٣ – بعض کلمات برای زینت عبارت زائد می آید طوری که معنی بدون
آن تمام میباشد . این جور کلمات زائده غالباً حرف میباشد
مثل : بر – در – به – فرا وغیره (دوشکر اندرش مزید نعمت)
در فقره فوق اندر زائد آمده .

٤ – لفظ قلم غالباً مطلب طولانی بیان میکند مانند، مقاله، مکتوب
وغیره هرگاه مختصر باشد باز هم از چهار پنج سطر کمتر نمیباشد مانند
رقعات مختصر از پنجهت مشق چیز نوشتن خیلی لازم است تا زبان قلم را
روانی و طلاقتی پیدا شد هنگام نوشتن کلالت نکرد و از عهده چند سطر
نوشته بخوبی برآید . بلی نویسنده کم استعمال نمیتواند ما فی الضمیر خودش را
بلفظ قلم شسته و رفته بیان نماید ولی کم و زیاد مطلب را عرضه دهد
خلاصه خصوصیات لفظ قلم بسیار و ما بهمین چند خاصه اکتفا ورزیدیم.

عبد الله


شماره ۲
۲۰
جلد سوم، سال دوم
معرفی

(ارسطو) در قرون اولی میگفت: «چنانچه از یکدانه گل باغی بوجود نمیآید
همچنین انسان بیک فضیلت صاحب ملکه آن نمیشود.» یعنی مشق لازمست.
کذا (تن) که یکی از علمای فلسفه قرن گذشته است؛ چنین میسراید: چیز خوب
نوشتن نتیجه خواندن چیزهای خوب است.» یعنی ممارسه میباید.
اینست که یکی از اطفال پیر و نوجوان امروز بتعبیر دیگر او بی ازاد باشی
پنج سال است که در جویبار بین السطور ادبیات قدیم و جدید بلا آرام مشق شناوری
نموده جیب جیره (سلول های) دماغی خود را از صدفهای الفاظ گزیده رنگین
و گوهرهای آبدار مضامین بدیع پر میکند و بزور تخیله ابداع کار خود اشکال تازه
میبخشد.. شاید که عمومیت فکر (ارسطو) و خصوصیت سخن (تن) را ملتفت
نباشد! مگر استعداد ادبی این جوان بهمه حال نیقدر را یقیناً سرمشق کرده
که ادبیات (انطباعات هیجی است که صنعت کار از فطرت اقتباس کرده
بوسائط مختلفه در روح سامع و خواننده خود تلقین ذوق بدیع مینماید.) را
با روح ملکوتی بشر و ذوق سلیم را با حیات انسان توام دانسته بهر جا که شعر


شماره ۱۲ ۲۱ جلد سوم، سال دوم

رنگینی در میان ادیبان زبان پیشتر از بحرکت الهام پروری نمیخیزد. در
روی هر لوحه که سخن بلندی دید؛ مانند چشم مریض و بیدار بگردش و خرام
مینشیند. این عصر قبول صنعت هر نوا که از اصفهان بشنود؛ در حال سلاما بیان
میفرستد، هر مقامی که از عراق بگوشش برسد بلادرنگ صله آفرینی تحفه او با
میسازد. مقامی در پرده نظم سروده (سرور) میشود نشری تالیف نموده در شعر
منشور پروفیسور خیابان بها رخواهد گردید.
اینک درین روزها بر فاقت مکتوبی شرح حیات عمر خیام را ترصیع
داده پیش آئینه عرفان که تسلی ده قلم و علم جوانان رشید است مقاله
آورده طوطی وار بخت آنرا میخواهد سبز بسازد. مثل اینکه هر کس در خانه
آسیا با نوشته خو آمده تعیش میکند، چیزی نوشته بمعرفی قلم خود برآمده است.
آئینه نیز مع الامتنان جواهر گزیده آقای سرور جان را برای
جوانانی که آرزوی قلم زنی دارند؛ ولی این جرأت را در میدان مطالعه
منحصر مینمایند، ممکناً للسائرین نمود.
این نوشته اولین قدم تجربه سرور جان است که مشاربالبنان
جوانی است و نخستین چکیده ایست که چهره مطبوعات محدود با قلم شیرین
خود وشمه میکند.
امید است که آینده احساسات ادبی اقتباس و هیجان بخش نموده شربت کلک عزیزان
کشد و از مخیله بدیع کار خود مناظر نفیس به پرده های سامعه قارئین تصویر کند. این مکتوب
و آن مقاله: اداره آئینه


شماره ١/١٢
۲۲
جلد سوم، سال دوم

ادیب محترم ائینه عرفان

من به فکر پاک و نیات بی آلایش و مقام ارجمند شما سلام
میکنم. چرا شما هستید که کلمات خود را مانند (سعدی) و (ویکتور
هوگو) بمشابهٔ صدای آسمانی در جامعهٔ تنگ و محدود ما با جمعیت
پرحرارتی پراکنده ساخته بگوش تمام ذرات این محیط میرسانید. گل
کاریهائیکه تا امروز بر صفحات آئینه عرفان و دیگر نشریات
دارالتألیف نموده اید مرا و هم وطنان مرا بتقدیم سلام و ادا میکند.
و یکی از آثار ادبی چندی قبل دیده ام:
(فلاماریون) معروف در یکی از شاهکارهای خودش موسوم به (لُوسِن) تصریحاتی
دارد که: «در پرتو روشنائی و نور کوچکترین حرکات و محقرترین
کلمات انسان منقوش و مرتسم و در صحنهٔ ابدیت باقی و برقرار
میماند» آیا شما نیستید که سایهٔ منحصر روشنائی این عصر که با مکنونات
متجدده افکار غرب را با شرق ممزوج کرده بدر و دیوار کابل تابش
می‌دهد با بحث‌های فلسفی و مصاحبه‌های اخلاقی و ادبی که شایستهٔ


شماره ۱۲ ۲۳ جلد سوم ، سال دوم
یک محیط نورانی و پر معرفتی است تقویت و تأیید میکنید .
و بقول (فلاماریون) کوچکترین کلمات خود را بر صحنه ابدیت
باقی و بر قرار می نمائید و در زیر هر یک از سطور پر معانی خود
چندین درس صنعت و سرمشقهای بدیعیت مستور میسازید
من هم بنا بر تشویق و ترغیب شما با وجود یکه درخت تا ثیر
این موسم فکر در دماغ من و خامه در کف من سرد و منجمد
گردیده خواستم شرح حال حکیم عمر خیام را بنویسم :
چرا که من او را درخشنده برلیان تاج مشرق میدانم.
هر کس بآن روح بزرگ او که در زیر رباعیات او پوشیده
شده در التهاب است ، آشنا شود، حتما او را قابل
تقدیس میداند و در پیش شعیریز م طبیعی اش خود را
مات و مبهوت میگردد . من هر وقت که بقطب او فکر میکنم
و بعظمت فکر می این موجد و متفکر غوطه ور میگردم ؛ بلا تردید آنرا
شاهکار خدائی میدانم . اگر در آثار مقدسه دینی به بینیم
خدا و ند انسانیت بمظهریت خود نقاشی کرده است (خلق الانسان)

در ریختن خونهای بی گناهان چه فایده


شماره ۱۲
٢٤
جلد سوم، سال دوم

علی صُوفِیّه) حقّا باید تصدیق کرد و اعتراف نمود که
انسان وقوهٔ فکر او بر تمام ممکنات و بر کافهٔ کائنات مزیّت
و برتری دارد این است که من حالات و سوانح حیاتی این انسان
با عظمت و این دهقان پرورش یافته آغوش طبیعت را که
افتخار ما آریانیانست ، تتبع و جستجو نموده از روی اسناد
تاریخی و تذکرات مؤلفین مشرق و مغرب هر قدر که راجع
باین شخص بزرگ دیدم و شنیدم جمع نموده بپیشگاه
شما تقدیم نمودم.
آقای شائق از مقام غبطه انگیز شما امیدوارم که
در پاورقی آئینه عرفان خود آنرا مرتباً درج نمائید در خاتمه بقلم
پاک و فکر بی آلایش تان احترام میکنم:

سرور


شماره ۱۳ ۲۵ جلد سوم، سال دوم

خواجه امام عمر خیام

ابوالفتح عمر بن ابراهیم الخیامی نیشاپوری از مشاهیر حکمای
و ریاضیین او اخر قرن پنجم و اوائل قرن ششم هجری بوده یکی
از مفاخر بزرگ ایران است ولی شهرت فوق العاده
که در بلاد شرق و درین اواخر در اروپا و امریکا بهم رسانیده
همانا بیشتر (یا فقط) بواسطه رباعیات حکمت آمیز او است،
که در اوقات فراغت تفریح خاطر و تشحیذ ذهن می سرود
و سائر فضایل و مناقب او در تحت شعاع شعر مستور مانده است
گمان میکنم بهترین و کامل ترین ترجمه هائی که ازین حکیم بزرگ
نوشته شده آن است که پروفیسور ادوارد براون معلم زبان
فارسی و عربی در دارالفنون کمبریج از ممالک انگلستان
در کتاب نفیس خود که «تاریخ علوم ادبیه ایران» است
مرقوم داشته و تمام مآخذ و مصادر سابق بر خود را با کمال
دقت در نظر آورده. بنا برین اولا لقب او در غالب


شماره ١٤ ٢٦ جلد سوم ، سال دوم
کتب عربی که متضمن ترجمه حال اوست و همچنین در صدر
رساله جبر و مقابله خود او (خیامی) با یاء نسبت است
و در غالب کتب فارسی و در رباعیات خود او همیشه
«خیام» بدون یاء نسبت پس هر دو شکل صحیح است
و صحت هیچ کدام باعث بطلان دیگری نیست و اختلاف
تغییر بر حسب اختلاف زبان عربی و فارسی است. ثانیاً
کتبی که در آن ذکری از عمر خیام شده است خواه متضمن
ترجمه حال او بوده یا فقط اشاره بنام او شده باشد بر حسب
ترتیب زمانی از قرار ذیل است:
اول شخصی که از عمر خیام ذکری نموده خواجه نظام الملک
طوسی وزیر آلپ ارسلان و ملک شاه سلجوقی است
که در وصایای خود که در حدود ٤٨٠ هجری یعنی پیش
از ٨٠٠ سال بامروز تالیف شده چنین مینویسد: که من
و حکیم عمر خیام، و حسن صباح هر سه نفر نزد امام موفق نیشاپوری
بتحصیل علوم مشغول بودیم پدر حسن که علی نام داشت


شماره 1/12
۲۷
جلد سوم، سال دوّم
و مخفیسکه بد مذهب خبیث العقیده بود ظاهر میساخت که من
از اولاد محمد صباح حمیری ام و در ملک ری اوقات
بسر میبردم مردم آنجا آبا و اجدادش را بروستای اتولا
منسوب میساختند ( علی ) بجهت دفع مطنه مردم پسر خودرا
حسن را به نیشاپور برده بخدمت امام موفق باستفاده علم
مشغول گردانید در آنوقت من و خیام نیز دانش می آموختیم
عمر خیام و حسن صباح و من هم سال و طفل یک دبستان بودیم
روزی حسن با من و حکیم گفت که شاگردان امام بدولت
میرسند. اگر همه بآن مرتبه نرسیم یک کس از ما ضرور خواهد
رسید. پس عهد کنیم که هر کس از ما بدولتی رسد
علی السویه مشترک باشد. ما نیز این چنین پیمان بستیم.
روزگاری برین گذشت من به ترکستان افتادم بدستور
الب ارسلان گشتم نخست خیام نزد من آمد اور اگرا
داشتم و گفتم آنچه خواهی به پیمان پیش ، چه در درگاه
شاه و چه از اندوخته خود بتو ارزانی خواهم داشت.


شماره ۱۲
۲۸
جلد سوم، سال دوم
پاسخ گفت که من بهیچ یک از اینها خواهان نیستم.
ده کده از نیشاپور بمن ارزانی دار تا بآسایش و آرامش
روزگار بگذرانم. من نیز برای گذران وی سالی هزار ودویست
درست (اشرفی) بچند ده کده از نیشاپور نوشتم.
وی بازگشته با رامی روزگار گذرانید.
بعد از ان قدیم ترین کتابی که ذکری از عمر خیام نموده چهار
مقاله عروضی است که مصنف آن نظامی عروضی سمرقندی
معاصر خیام بوده و در سنه در بلخ در مجلس انس بخدمت
او رسیده است و در سنه در نیشاپور قبر او را زیارت کرده
و این دو حکایت که در باب عمر خیام ذکر میکند اصح و اقدم
مآخذ ترجمه حال اوست.
حکایت اول سنه بشهر بلخ در کوی برده فروشان در سرای
ابو سعد جره خواجه امام عمر خیامی و خواجه امام مظفر اسفزاری
نزول کرده بودند و من بدان خدمت پیوسته بودم.
در میان مجلس عشرت از حجة الحق عمر شنیدم که او گفت.


شماره ۱۳
۲۹
جلد دوم، سال دوم

گور من در موضعی باشد که هر بهاری شمال بر من گل افشان
میکند. مرا این سخن مستحیل نمود و دانستم که چون وی گزاف
نگوید. چون در سنه ۵۳۰ به نیشاپور رسیدم چند سال
شده بود که آن بزرگ روی در نقاب خاک در کشیده بود
و عالم سفلی از و یتیم مانده و او را بر من حق استادی بود
آدینه بزیارت او رفتم و یکی را با خود بردم که خاک او را
بر من نماید. مرا بر گورستان (حیره) بیرون آورد بر دست
چپ گشتم. در پائین دیوار باغی خاک او دیدم نهاده :
و درختان امرو د و زرد آلو سر از ان باغ بیرون کرده و چندان
برگ شکوفه بر خاک او ریخته بود که خاک او در زیر گل پنهان
شده بود و مرا یاد آمد آن حکایتی که بشهر بلخ از و شنیده بودم
گریه بر من افتاد که در بسیط عالم و اقطار ربع مسکون او را
هیچ جای نظیری نمیدیدم. ایزد تبارک و تعالی جای او را در جنان
کنا د بمنه وکرمه .
حکایت دوم : اگرچه حجة الحق عمر بدیدم اما ندیدم او را


شماره ۱-۲ ۳۰ جلد سوم، سال دوم
در احکام نجوم هیچ اعتقادی و از بزرگان هیچ کس ندیدم
ونه شنیدم که در احکام اعتقادی داشت در زمستان
سنه ثمان وخمس مأته بشهر مرو سلطان کس فرستاد بخواجه بزرگ
صدرالدین محمد بن المظفرع که خواجه امام عمر را بگوی تا انتخاب
کند که بشکار رویم و اندر ان چند روز برف و باران نیاید
و خواجه امام عمر در صحبت خواجه بود و در سرای او فرود آمد
خواجه کس فرستاد و او را بخواند و ماجرا با وی بگفت
ورفت و دوروز در ان گذر و اختیار نیکو کو بود برفت
و با اختیار سلطان را برنشاند و چون سلطان برنشت
ویک بانگ زمین برفت ابر درکشید و با دبرخاست
وابر ودمه در ایستاد خنده ها کردند سلطان خواست
که باز گردد خواجه امام گفت پادشاه دل فارغ دارد که همین
ساعت ابر باز شود و درین پنج روز هیچ نم نباشد سلطان
براند و ابر باز شد و در ان پنج روز هیچ نم نبود و کس ابر ندید
احکام نجوم اگرچه صنعت معروف است اعتماد را نشاید


شماره ۱۲
۳۱
جلد سوم، سال دوم

و باید که منجم دران اعتماد درستی نکند و هر حکم که کند حواله
با قضا کند.
این دو حکایت فوق در باب عمر خیام از چهار مقاله بود
که نوشتیم.
بعد از چهار مقاله اقدم مواضعی که نامی از عمر خیام در آن
برده شده است در اشعار خاقانی شیروانی است
که با صح اقوال در سنه ۵۹۵ وفات یافته است
در یکی از قصاید خود گوید:
زان عقل بد و گفت که ای عمر عثمان
هم عمر خیامی و هم عمر خطاب
یعنی هم در علم دار ای اولین رتبه مانند عمر خیام و هم در عدل
صاحب نخستین درجه چون عمر بن خطاب.
بعد از اشعار خاقانی شیخ نجم الدین ابوبکر رازی معروف
بدایه در کتاب مرصاد العباد که در سنه ۶۲۰ تالیف
شده است بتقریبی ذکری از عمر خیام نموده و عین عبارتش


شماره ١٠
۳۲
جلد سوم، سال دوم
اینست معلوم که روح پاک علوی و روحانی را در صورت
خاکی سفلی ظلمانی کشیدن چه حکمت بود باز مفارقت
دادن و قطع تعلق روح از قالب کردن و خرابی صورت
چراست و باز در حشر قالب را نشر کردن و کسوت
روح ساختن سبب چیست، انگه از زمرۀ
أُولٰئِكَ كَا الْأَنْعَامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ بیرون آید مرتبه
انسانی رسد و از حجاب غفلت يَعْلَمُونَ ظَاهِرًا
مِنَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَهُمْ عَنِ الْآخِرَةِ هُمْ غَافِلُونَ
خلاص یابد و قدم بذوق و شوق در راه سلوک نهد
و آن بیچاره فلسفی و دهری و طبایعی که ازین هر دو مقام
محرومند و سرگشته و گمگشته تاریکی را از فضلا که نزد ایشان
بفضل و حکمت و کیاست و معرفت مشهور است و آن
عمر خیام است از غایت حیرت و ضلالت این بیت میباید گفت:
در دائره کآمدن و رفتن ماست * آنرا نه بدایت نه نهایت پیداست
کس می نه زند دمی درین عالم راست * کاین آمدن از کجا و رفتن بکجاست
باقی دارد


شماره ۱۳
۳۳
جلد سوم ، سال دوم

طفل كوهيستانى
اثر دوقورایتا
ترجمه از ترکی

ده ـ یازده ساله یک طفل هنگامیکه در جنگل (...)
فرانس ریشه و کنده های درخت صنوبر جمع میکرد؛
از طرف دو سه نفر شکارچیان ـ در حالیکه از دست
ایشان به نیت فرار و خلاصی سر درختی بالا می شد ـ
دستگیر گردید و در یکی از کلبه (چپری) های آنحوالی
برده شد. طفل بعد از هفته تکرار بکوه گریخت. روزها
خنک شدید زمستان را با یک پیراهن افسرده
و جریده در سیر کوهها امرار کرد. شبها در جایهای
تنها پناه می برد و روز ها بدیهات جوار نزدیک
می شد. برینوجه بعد ازین که مدت مدیدی سرسریانه
گردش میکرد؛ روزی باختیار خود بیکی از خانها
یک ده داخل شد.

طفل بعد از اقامت دو سه روزه اینخانه اوّل


شماره ۱۷ ٣٤ جلد سوم، سال اوّل
بدارالايتام (...) و سپس به (...) نقل مکان یافت.
درین محلّ آخری مدّت زیادی ماند. در همه اینجابها همیشه
این طفل گریزان ، بی صبر و متحرک و دائماً مائل بگریختن
دیده می‌شد.
یک ناظر (وزیر) حامی فنون اندیشید که ازین
طفل استفاده فنّی خواهد شد. فرمود بپاریس ببرند
در نهایت هشت سال اختلال، طفل بپاریس آورده
شد.
این طفل چه طور بود؟ چرکین، کریه منظر، همیشه متمایل
به شور و حرکت. هرگاه خلاف مرام او کاری کنند
بنا می‌گزیدن و پرت کندن داشت. نسبت باشخاصیکه
خدمت و منفعت او را تامین نمایند هیچ حس ممنونیت
اظهار نمیکرد، هیچ گاه وقت خود را در کاری نمیداشت
از آنجا که جمعیت بحال چنین طفلی که از سینهٔ طبیعت
کشیده گرفته شده است مسئول بود؛ مؤسسهٔ


شماره ١٣ ٣٥ جلد سوم، سال اوّل
باعواطف ملی (کوران کران) تربیه این طفل را بمن محول
نمود . قبل از اینکه زحمت و کوششی که در بارهٔ این طفل
متحمل شده ام ایضاح نمایم : احوال سابقه او را بیان کنم :
نظر بروایت (...) که راپوُری راجع بحالات سابقهٔ
این طفل نوشته مشاعر این طفل انقدر غافل بوده که حواس
بعضی حیوانات اهلی نسبت باو بیدارتر دیده شده چشمان
بی مقصدش همیشه از یک چیز بچیز دیگر بدون استفاده
می جهید . لامسهٔ این طفل خیلی بی ممارسه بود : سطح
هموار و ناهموار را فرق و تمیز کرده نمیتوانست . سامعه اش
نسبت بغوغا ها و الحانات مؤثر یک مقام غیر مشغول
و بی حس بود . آوازش یک نسق و گرفته . شامه نسبت
ببویهای معنی لطیف و بد یکسان ..
ملکات فکریه: بهر چیزیکه تعلق باحتیاجات او
دارد : غور کرده نمیتوانست . ملکه حافظه ، حکم و تقلید
نیز باشیای محتاجه خود آلهند رمحدود و بی رابطه بود


شماره ۱۴ ۳۶ جلد سوم: سال دوم

که وا کردن یک دروازه را نیز میدانست . هرگاه
بالای طاقی غذا گذارده شود : در وقت گرسنگی نیز
عقلش کار کرده نمیتوانست که زیر پای خود کرسی گذاشته
از آنجا بگیرد : مرام خود را با شارت نیز از افاده عاجز
بود. با وجود اینکه سببی در میان نبود : از یک حالت
حزن سخت با یک قهقهه بلند متغیر میگشت . با هر گونه عواطف
اخلاقیه لا قید بود و تنها گرسنگی خود را حس میکرد : حظ
ومسرت خود را در استفاده ذائقه مییافت ، ذکای
این طفل عبارت بود از یک چند فکر غیر مرتبط که رفع احتیاج
بکند : موجودیتش از حیات حیوانیه فرقی نداشت .
(....) در راپور خود اظهار میداشت که این طفل
هیچ گاه قابل تعلیم و تربیه نیست و باین مسلک فلسفی افتاد
فکر خود را ترویج میکرد . گمان میرفت که فن، علی الحساب
یک فکر احتمالیست :
من درین فکر نبودم . بر عکس او معتقد بودم که


جلد سوم ، سال دوم
۳۷
شماره ۴
قابل غریبہ است . چہ ، این طفل در جنگلی انداخته شده .
در آنجا مدت زیاد خوی و خو مانده . بعد از نقل بہ پاریس
در حال طفل اثر یک حیات سرسریانہ و منزوی دیدہ
میشد . اشیای مستعملہ جمعیت ( البسہ ، موبل ( اثاث
البیت ) و اقامت گاه و خوراک را پیچ دوست
نمیداشت . نسبت با شیا ئیکہ ما محظوظ میشویم و باحتياجات
اجتماعی مان لا قید . حریص دویدن آزادانه در سحر است
و از زیر هر گونہ نگرانی سخت موفق بگریختن میگردید .
رفتارش خیلی غریب . اما از روزیکہ پاپوش در پایش
آمده سنگین قدم تر شده . مع ما فیہ فاصله گامهایش مثل
قدمهای ما تناسب نبوده و همیشه مہیاسی دویدن دیده
میشد ، هر چیز که بدستش افتاد با شغف زیاد میبوئید.
کذا هر چیز را میجوید ( میخائید ) اغلباً گیاہ و نبات میخورد.
روزی بدستش مرغ مردہ افتاد . ہر دو پای او را کند
و با ناخن خود شکم مرغ را پاره کرد و بعد از بوئیدن چندی


شماره ۱/۱۲ ۳۸ جلد سوم، سال دوم
پرتاب کرد .
در اقسام مختلف بدن این طفل بیست و سه جریحه بود و بعضی ازین جریحه زخم دندان حیوانات بوده برین وجه معلوم میشود که انسان بسر خود در مدافعه حیوانات مقاومت کرده نمیتواند .
روز های نخستین که این طفل در جمعیت [نگر بسته؟] شد ، تنها صنوبر ، کچالو و شاه بلوط میخورد و جداً میکوشید از زیر نظارت های سخت میگریخت . و از خوابیدن میان توشک و لحاف خوش نبود . این طفل سالها در کوه و جنگل عریان دیده شده . هفت یا از ده سال عمر خود را برینطریق در کوهها بسر برده . بگمان میرود این طفل بدبخت در عمر چهار ـ پنج سالگی بجنگل و کوه افتاده .
هرگاه در جریحه گلوی او بغور دیده شود ؛ بعد از گردن زدن بگمان اینکه مرده است ؛ گذاشته شده . قبل از اینکه بکوه و جنگل انداخته شود ، بقرینه نخستین چند کلمه که


شماره ۱۲ ۳۹ جلد سوم، سال دوم
آموخته فراموش کرده . اینک حال حاضر این طفل
و چگونگی تربیه که درباره او صرف کرده ام در پنج فصل
شرح میدهم :
۱- با وجود اینکه علاقه حیات سابقه او منقطع نشده
بحیات اجتماعیه معتاد ساختن .
۲- حساسیت او را با چیزهای خیلی محرک بیدار مسر کردن گردید.
۳- احتیاجات تازه تولید کرده و بواسطه اینکه
مناسبت او با شیای محیط زیاد شود، افکار
او را توسیع نمودن .
٤- بواسطۀ قانون مبرم احتیاج و ضرورت
بممارسه ها و تقلید ها در تکلم عادت دادن .
ه - بنا بر احتیاجات مادی در عملیات خیلی بسیط
فکری داشته آنرا در مواد تعلیمیه تطبیق کردن.

I
معتادی بحیات اجتماعیه : طفل در حیات انزوائی بحر العین


شماره ۱۲
٤٠
جلد سوم، سال دوم
باستثنای گرسنگی همیشه بیکی از گوشه های باغچه میرفت
بعضی وقت در میان خالیگیهای سقف پنهان میشد ظریفیا
نسبت باین طفل پاس خاطر تاما بت بود. پرستاری او را
بدوش زنی که (کوره‌ن) نام داشت گذاشته ام
مثل یک والده ذکی و منور میکوشید. این زن تنها
بمخالفت طبع طفل رفتار نمیکرد، بل باقتضای آرزوهای
او نیز رعایت میکرد. این طفل مثل وحشی های مملکت
گرم تنها از چهار چیز واقف بود :
(۱) خواب کردن (۲) خوردن (۳) بیکاری (٤) دویدن
در صحرا و فضا. این است که تامین سعادت این طفل
در اوائل حال وابسته بچهار چیز بود :
(۱) بعد از غروب خواب دادن (۲) غذا های وافر
دل پسند رسانیدن (۳) مسامحه به تنبلی آن کردن.
(٤) دویدن دگردش نمودن اورا در فضای وسیع
هوا بهر حالتیکه باشد تأمین کرده با اور فاقت ورزیدن.
باقی دارد


شماره ۷ ٤١ جلد سوم، سال دوم
میزان (٦) (بقیه از شماره سابق)
بناء التعیش
بلی هر روز. محموده :
- پس کدام وقت خواب میکنید؟ حسن آرا :
- سرشام. محموده :
- خیلی خواب را عادت ساخته اید . حسن آرا :
- من عادت ساخته ام . خواب هم در اختیار خود انسانست
چشمهای من از سر شام پُت میشوند ، والده من برای
نان خوردن بازی میدهند ؛ تا که خواب نکنم . آخر
وقتیکه مرا خواب پریشان میکند ؛ ناچار شده برای
من نان میآورند . چند لقمه بچشم پُت خورده در جای دراز
میگشم ؛ باز هم بوقت صبح چشمهای من خود بخود باز
نمیشوند . مرا بزور گرفته در جای می نشانند . اگر کدام
روز خام خواب شوم ؛ تا چند ساعت خمار خواب در


شماره ۱۲ ۴۲ جلد سوم ، سال دوم
در چشمهای من میباشد . بدان باعث باز بوقت چاشت
دو سه ساعت استراحت میکنم .
نام استراحت چاشت را شنیده محمود خندید ، گفت :
اگر شما را کسی بگذارد که خواب کنید یقین که تمام شب
و روز بیدار نخواهید شد . حسن آرا :
چه بیان کنم ؟ از دست خواب خیلی به تنگ آمده ام
به هیچ وجه سیری ندارم . هر وقت که بیمار میشوم ؛ حضرت
پدرم میفرمایند که « باعث خواب زیاد است ، گرچه کم
که اختیار خواب را ندارم . هر روز اراده میکنم
که امروز همراه خانواده خود یکجا خواب میکنم ، لاکن حینیکه
وقت خوابم میرسد ؛ دل من بیحال میگردد ، آثار خوابم
شروع میشود . چون وعده کرده میباشم که امروز
همراه تمام خانواده یکجا خواب کنم اگر در حال پیش
از وعده خواب کردم ؛ تمام شان بر من خنده خواهند
کرد . بدان باعث خود را محکم میکنم . اندکی خود را


شماره ۱۸ ۴۳ جلد سوم : سال دوم

باز می‌میدم . لاکن وقتیکه از خواب ببطاقت میشوم نشسته
نمیتوانم. آنوقت از یک جانب والده‌ام صدا میکند
و از یکجانب پدرم مزاح میکنند و از دیگر جانب دائی
آواز خود را صاف میکند . خود من که در از کشیدم ؛ باز
از جهان خبر نمیشوم . محموده :
اگر شما از دل اراده بکم کردن خواب کنید هیچ مشکل
نیست . من یک تدبیر خیلی سهل بشما نشان میدهم
حسن آرا :
بلی ! بدین باعث که تمام خانواده در باب خواب تمسخر
میکنند ، همین قدر اگر شود هم بسیار است که همراه اوشان
یکجا خواب کنم و یکجا بر خیزم محموده :
دو کار بکن : اوّل اینکه برای غلبه خواب کدام مشغله
ضرور است که طبیعت با و مصروف شود .
دوّم شخصی که صبح خیز باشد ، او را تاکید کنید که شما را بهر قسم
که باشد شور داده بیدار بسازد و اگر نشود ؛ در روی شما


شماره ١٢
٤٤
جلد سوم سال دوم
آب پاشیده شما را هوشیار بسازد وقتیکه بیدار شدید
روی خود را شسته بکدام کار مشغول شوید. چند روز اول
در طبیعت کاهلی معلوم خواهد شد، بعد از ان عادت شده
خود بخود چشم شما باز خواهد گردید. بلکه بصبح خیزی
دماغ انسان خیلی تر و تازه میشود. اقلا من هم خیلی خردک
بودم. همراه مردها شرط بسته میگردم. خلیفه صاحبم
هر روز مرا نصیحت میکردند که در دنیا انسان برای
خواب و استراحت نیامده. خداوند روز را
برای کار آفریده است. برای خواب آیا شب کم
است که روز هم خواب میکنید؟ از بسیار خواب
کردن انسان کاهل و کند ذهن میشود. وقت انسان
خیلی قیمت بها ست. یک لمحه فرصت را غنیمت دانید.
در ینوقت هر چه که از دست شما شود بسختی و زحمت علم
حاصل کنید. بذریعه علم دنیا و آخرت هر دو درست میشوند.
چنانچه من رفته رفته خواب خود را کم کردم. تا بحدی که


شماره ۱۲
٤٥
جلد سوم، سال دوم
حالا بعد از همه خواب میکنم و قبل از همه میخیزم و به نسبت
سابق خود را تندرست حس میکنم. لاکن دختران مکتب
غضب میکنند اگر چه خانهای شان خوب دور است.
باز هم قبل از طلوع درینجا میرسند. بارها در بین خود
شرط کرده ایم که کدام یکی از ما پیشتر بمکتب خواهد
رسید؟ حسن آرا :
- من هم انشاء الله سر رشته میکنم فردا قبل از دیکچه
پزانی خود را خواهم رسانید.
محموده وحسن آرا در بین خودها همین حرف ها را
میزدند که خلیفهٔ شان صدا کرد که محموده ! «بمراه خواهر
خوانده خود اینقدر بی تکلف شدید که از خیلی دیر با هم
حرف میزنید . تا حال حرفهای شما ختم نشد؟ درین روز
اوّل چقدر صلاح و مشوره است که با هم میکنید؟» محموده
- بیگم صاحب خیلی شخص نیک اند . بدو سه حرف دل
من با او محبّت گرفت. گدیهای خود را نشان دادم


شماره ۱۲
٤٦
جلد سوم سال دوم
و از بین (مرآة العروس) چند پند فائده محنت و صبح
خیزی را برای او خواندم . خلیفه :
ـ شما چنین حرفها گفتید؟ حسن آرا بیگم را ناراض
نکرده باشید ؟
حسن آراء :
ـ خلیفه صاحب ! محموده بیگم چنین حرفهای عاقلانه نصیحت
آمیز بیان کرد که گاهی نشنیده بودم . دل من از
حرف های او خیلی خوش شده البته از یک حرف
او ناراضم که خیلی مذمت امیران را مینماید
خلیفه :
ـ مذمت امیران را میکند یا کردارشان را ؟
حسن آراء :
ـ اگر مذمت کردارشان شد ، گویا که از خودشان
شد . خلیفه
ـ نه، در بین این دو حرف خیلی فرق است ، اگر


شماره ۱۲
٤٧
جلد سوم ، سال دوم

مطلق مذمت امیران کرده شود ، آنوقت مذمت
دولت کرده میشود . حالانکه دولت چیز با قدر
و منزلت است . حسن آرا بجانب محمود و سیدین
اگر دولت را یافته کسی غرور و تکبر کرد ؛ و چنین
دانست که از همه بهترم ، تمام غریبان حقیر و ذلیل
اند؛ برای خدمت اویند ؛ تا خود او کار نکند
و بسبب محنت دیگران آرام حاصل کند و نیز
دولت را صرف برای آرام و آسایش خود و
خداوند داده است ؛ خیرات را بر مساکین و غربا
فرض خوانداند ، چنین دولت و دنیا زحمت و وبال
عاقبت است . حسن آرا :
ـ من درین باب چند شبهه دارم و خلیفه صاحب :
ـ من تمام شبهات شما را انشاء الله بخوبی رفع خواهم
کرد ، مگر حالا وقت خیلی تنگ است . تمام
شاگردان منتظر قصه اند .


شماره ۱۲
۴۸
جلد سوم ، سال دوم

نام قصه را شنید، حسن آرا خیلی خوش شد و بیتاب
گردیده پرسان کرد:
- خلیفه صاحب قصه که خواهد گفت! شما و یا محموده؟
خلیفه صاحب :
- نه من، و نه محموده، بلکه و او هرکس که باشد!
حسن آرا :
- آیا تمام شاگردان مکتب شما قصه یاد دارند؟
خلیفه صاحب :
- خیلی افسانه های خوب - خوب یک یک کتاب درج اند.
خوانده تمام شان میتوانند، پس و او هر یکی که
بود از روی کتاب افسانه میخواند.
شوق پیدا شدن از شنیدن فوائد خواندن در دل حسن آرا
حسن آرا : پس هر کس که خواننده باشد، کتاب افسانه را
خوانده میتواند! خلیفه صاحب: باقی دارد


اشتهار
بعضی از شاگردان رشید بنابر ذکای فطری معاونت محیطی و سعی ذاتی در ابتدای سال دوم درجه هشتامین
امتحان داده بصف سیم میجهند و بر خوجه از رفقاً سابق گوی سبقت میبرند و با شرکای لاحق به امانه مبارزه میخوانند.
اینک آئینه عرفان که تمثال فیضان جوانی است، امسال همین اثر را اقتضا در زاند
میخواهد از اکمال سال اول خود باحفاظت سلسله مقالات از سال ۱۳۰۳ به ۱۳۰۵ گام بزرگی برداشت .
چنانچه با شماره های پی هم خود قارئین گرام را تسلی حتی با توسع صدر جانب مشترکین را
ممنون کرد از اشتباه این تسلمی خود را وارهانیده عذر خویش را مشروع خواهد نمود . چو وزارت
معارف پیچیده ما بست همه مساعی طبع را ، خواه در داخل و خواه در خارج از بحیط یف
چاپ کردن کتب مکاتب حصر کرده و از طرف دیگر مطبعه از دست رفته را بکتابهای درسی
و کتابهای درسی را مطبعه شرکت رفیق منحصر ساخته است. لہذا آئینه عرفان طاق نسیان مانده.
حال توجحات جهاندارجات اعلحضرت دو دستگاه لیتوگراف و تیوگراف را
برای وزارت معارف منظور میفرمایند ، عنقریب از او روپا این دو مطبعه رسیده تنها
همه مجلآست، و کتابهای خارج از مکتب را بالفاست طبع مساعدت نمی بخشد. بلکہ انوقت ساعت
مطبوعات دو چند گر دیده دعای استسقای تتبع علمی باجابت خواهد رسید. مع مافیه بهر صورت
دست و پانی زده از طاق به پایان آمده تلافی مافات تحویل سال پوره میکند . . . -اداره -


خاطرنشان
خواهشمندان محترم قیمت اشتراک را در کابل محاسبۀ وزارت معارف در سائر
ولایات بخزانۀ دولت سپرده رسید (قبض) آنرا بدارالتالیف نشان داده طلب مجله
مینمایند اما در خارج به نمایندۀ خانها دولت علیه تادیه نموده خواهش مجله میکنند .
قیمت اشتراک بقرار ذیل است :
سالیانه در داخل . . . . . . هشت روپیه کابلی .
" " خارج . . . . . . . شش روپیه کلدار یا دو روبله .
فی مجلد در داخل ٣/٤ روپیه (٧٥ پیسه) در خارج یکروپیه یا قیمت جنسی آن
ذیل :-
در مقابل اشتراک ده شماره یک شماره رایگان است د نه
وکلای آئینه باشند خواه مشترکین :-
همچنیر برای اهل علم و قلم کا رآئینه رایگان همچنان معلمان طلاب طالبا ارزان (نصف)
اعلان
اشتهارا تیکه جهت علوم و فنون باشد، هر سطر کله یک پیسه جهت تجارتی صنایع باشد
هر کله یک پیسه اخذ شد درج خواهد یافت . اشتهار را یکمضمون از سه دفعه زیاده درج نخواهد کرد.


شماره (٢) جلد سوم، سال دوم
مقالات وارده اداره حق
بریاست دارالتالیف اصلاح و درج
آمده پس نمیگردد مقاله را دارا است
مجموعه
تاریخی، علمی، ادبی، اجتماعی، اخلاقی، تربیتی
آئینه عرفان
باحث از مساعی علمی و اکتشافات مدنی است که از طرف ریاست
دارالتالیف وزارت معارف در هر ماه یکبار نشر میشود .
محل اداره : کابل بستان سرای - وزارت معارف - دارالتالیف
برج سرطان سنه ١٣٠٤
دارالسلطنه کابل
مطبعه شرکت رفیق


فهرست مندرجات شماره (۴)
آئینه عرفان
مضمون اسامی صحائف
(۱) سیاحت در دارالتالیف ہاشم شائق ۱ – ۸
(۲) معارف پروری } تاریخ ...... ۹ – ۱۴
(۳) جدول توضیح عذر مکاتب } ...... ۱۵ – ۱۶
(٤) عمر خیام } ادبیات سرور ۱۷-۲۴
(۵) طفل کوهی } ه‌اشم شائق ۲۵-۳۲
(٦) قد تبین الرشد } تربیه محمد حسین ۳۳-۴۰
(۷) بنات النعش } ناول عبدالجبار ۴۱-۴۸


جلد سوم ، سال دوم
يك نظر عمومى بتمدن و معارف
يا
دوسيه سياحت دار التأليف
جدول كتب دار التأليف

نمره | اسم كتاب | اسم مؤلف يا مترجم | مكتب يا خارج؟
۱ | منتخبات ادبیه | هاشم شائق و قاری عبدالله | رشدیه اول
۲ | " " | " " | " ۲
۳ | مصاحبه اخلاقیه | " " | " اول و دوم
٤ | علم الاشياء | عبدالستار خان | " اول
٥ | دینیات | قاضی عبدالحق خان | " "
٦ | " | " " | " دوم


جلد سوم، سال دوّم
شماره ۱۲۲

نام اسم کتاب اسم مؤلف یا مترجم مکتب یا خارج آن
۷ سیر نبوی ۳ قاضی عبدالحق خان رشدیه سوّم
۸ حساب آقای ارجمند ״ اوّل
۹ هندسه ״ ״ ״ دوّم
۱۰ ״ مولوی ولایت علی خان ابتدائی پنجم
۱۱ حساب آقای ارجمند رشدیه دوم
۱۲ ״ ولایت علی خان ابتدائی سوّم
۱۳ ״ ״ ״ ״ چهارم
۱۴ نومره اوّل کیمیا سلطان محمّد خان
۱۵ ״ ۲ ״ ״ رشدیه سوّم و چهارم
۱۶ اصول انشاء قاری عبدالله خان ابتدائی پنجم
۱۷ تاریخ ہاشم شائق رشدیه اوّل
۱۸ اخلاق صلاح الدین بنا سلجوقی ״ سوّم
۱۹ اخلاق و معلومات مدنیّه محی الدین خان ״ چهارم

رئیسه حرمان عبدالله فارن ۶ کاغد [؟]


جلد سوم، سال دوم ۳ شماره ۱/۲

شماره | اسم کتاب | اسم مولف یا مترجم | مکتب یا خارج
۲۰ | اقتصاد | آقای شرفی | صنوف ملکیه رشدیه
۲۱ | زراعت | سید علی اختر خان | صنوف دارالمعلمین
۲۲ | جغرافیای طبیعی افریقا | مولوی محمد حسن خان | رشدیه اول
۲۳ | تاریخ طبیعی | سید علی اختر خان | " "
٢٤ | خطوط پست خارجی نشان | ترجمه سردار عبدالکبیر خان | " "
٢٥ | کتاب الدروس نحویه | محمود ندیم مترجم | " "
٢٦ | " " ۲ " | " " | " ۲ "
۲۷ | علم التعلیم | چودری محمد یسین خان مترجم | برای متعلمین دارالمعلمین
۲۸ | تاریخ قرون وسطی | آقای ارجمند | رشدیه دوم
۲۹ | جغرافیای ریاضی طبیعی | عبدالله بیگ | خارج مکتب
۳۰ | حساب تجارتی که ترجمه شده | المترجم ملا فیض محمد و قاری عبدالحق | " "
۳۱ | حصه دوم کیمیا | سلطان محمد خان | رشدیه چهارم
۳۲ | یکصد و یک مقاله | ملا فیض محمد خان | خارج مکتب


شماره ۲ / ۱۲
جلد سوم و سال دوم

شماره
اسم کتاب
اسم مولف یا مترجم
مکان طبع
۳۳
حالات سعدی
ترجمه عبد الجبار خان
خارج مکتب
۳۴
نکات نبات
رئیس صاحب تدریسات
//  //
۳۵
حالات شیخ الرئیس
ترجمه عبد الجبار خان
//  //
۳۶
بنات النعش
//  //  //
//  //
۳۷
حصه اول المامون
مولانا منصور خان مترجم
//  //
۳۸
// ۲ //
//  //  //
//  //
۳۹
نومر سوم فزیک
سلطان محمد خان
//  //
۴۰
// ۴ فزیک
//  //
//  //
۴۱
تکمله جلد سوم سراج التواریخ
ملا فیض محمد خان
//  //
۴۲
جلد ۴ سراج التواریخ
//  //  //
//  //
۴۳
امان الاطفال
عبد الستار خان
مکتب مستورات
۴۴
حصه پنجم شعر العجم
مترجم مولوی منصور
برای استفاده معلمین
۴۵
فلسفه جذبات
حمید علی خان مترجم
//  //  //


شماره ۱۲
جلد دوم سال دوم

شماره
اسم کتاب
اسم مولف یا مترجم
مكتب يا خارج آن

٤٦
تمدن عرب
محمد زمان خان مترجم
خارج مكتب

٤٧
اخلاق اسلامی
"
"

٤٨
المرأة في التاريخ و الشرایع
آقای صلاح الدین خان مترجم
"

٤٩
حصه اول شعر العجم
مولانا منصور خان
"

٥٠
امان النسوان
رئیس حصه تدریسات
مكتب مستورات

٥١
جغرافیای امریکا و استرالیا
مولوی محمد حسن خان
رشدیه دوّم

٥٢
تشریح
عبدالستار خان
" چهارم

٥٣
امان الصحه
"
صنفت دار المعلمين

٥٤
معرفة الارض
آقای ارحمند
رشدیه سوّم

٥٥
ترسیم حیوانات
سردار محمد هاشم خان مترجم
مكتب مهم و لیتو غراف

٥٦
کتاب سوم دروس نخجیه
صحفی عبد الحق مترجم
رشدیه سوّم

٥٧
آثار عتیقه مسکوکات افغان
مولوی سکندر خان مترجم
بحصه موزه

٥٨
نباتة الحيوان
از ترجمه صلاح الدین خان
خارج مكتب


شماره ۱۲ ٦ جلد سوم ، سال دوم

نمره اسم کتاب اسم مؤلف یا مترجم مکتب یا خارج
٥٩ آیات شریفه قرآنی کتابت سید ظہور الدین خان مکتب دستور است
٦٠ نباتات سید علی اصغر خان رشدیه دوم
٦١ مبادی الصحه غلام رسولخان خارج مکتب
٦٢ ابان الطرق " " " "
٦٣ تاریخ آقای اشرف رشدیه سوم
٦٤ جغرافیا " " " "
٦٥ جبر آقای ارجمند " چهارم
٦٦ حساب " " " سوم
٦٧ عقائد قاضی عبد الحق خان " چهارم
٦٨ جغرافیا رئیس صاب تدریسات ابتدائی پنجم
٦٩ تشریح سعد الدین خان رسم ولیتو غراف

علاوه برین جدول کتبیکه در سال ۱۳۰۵ بدست
میآید قرار آتی است:


شماره ۴
۱۲
۷
جلد سوم ، سال دوم

شماره | اسم کتاب | اسم مؤلف یا مترجم | مکاتب خارج
۱ | تاریخ افغانستان | فیض محمد خان در مطبع حروفی | رشدیه چهارم
۲ | اقتصاد و سیاسی | ترجمه مولوی محمد علیخان | برای صنوف عدادیه
۳ | عقائد | قاضی عبد الحق خان | رشدیه چهارم
۴ | کلید الصرف | قاری عبد الله خان | 〃 اول
۵ | صرف و نحو فارسی | 〃 〃 | انواع دوم
۶ | جغرافیای آسیا | محمد حسن خان و محمد علیخان | 〃 چهارم
۷ | هندسه | آقای ارجمند | 〃 〃
۸ | کتابت رسمیه | ملا فیض محمد خان | شعبه اداری رشدیه
۹ | قواعد ادبیه جزو اول | صلاح الدین خان | صنف سوم دارالمعلمین
۱۰ | 〃 جزو دوم | هاشم شائق و قاری عبد الله | 〃 چهارم 〃
۱۱ | املا | قاری عبد الله خان | ابتدائی چهارم
۱۲ | حساب | غلام جیلانی خان | 〃 〃
۱۳ | جلد اول کیمیا | آقای شیوا | اعداد یه اول


شماره ۲/۱۲
۸
جلد سوم ، سال دوم

نمبر | اسم کتاب | اسم مؤلف یا مترجم | مکتب محتاج آن
١٤ | جلد دوم کیمیا | آقای شیوا | اعدادیه دوم
١٥ | " اول فزیک | " " | " اول
١٦ | " دوم " | " " | " دوم
۱۷ | اصول مساحت | مولوی عنایت الله خان | برای شعبه مساحت
۱۸ | کتاب خانه داری | ترجمه رئیس تدریسات | مکتب مستورات
۱۹ | مسائل هر روزه تدریس | " " | برای معلمین متعلمین
۲۰ | تاریخ افغانستان | " " | برای جمیع کاران تاریخ افغانستان
۲۱ | حصه دوم شعر العجم | " سردار گل محمد خان | برای معلمین
۲۲ | " سوم " | " " | " "
۲۳ | " چهارم " | " " | " "
٢٤ | لذائذ الحیات | ترجمه حمید علی خان | برای مطالعه طلته متوسط
٢٥ | اقوام افغانستان | " " | برای مقتبسین تاریخ افغان
۲۶ | تاریخ | مولوی محمد علی خان | رشدیه دار المعلمین جلا هموم
باقی دارد


شماره ۴ ۱۲
جلد سوم سال دوم
مفاخر ورها شاهان
صحیح و صادق و باز هم بخشیت یکه قیراط و حبه او
منظور با بخشنده نشود که بهیچ وجهی از وجوه ملک
کسی نشود و جناب واقف مذکور خزائن وقف را
از برای فقرا و مسلمانان کرده اند و شرط کردند.
واقف مذکور که متولی بقاع موقوف علیها و این مو
قوفات مذکوره خود باشد علی سبیل الاستقلال
تاما دام الحیوة هر نوع تصرفی خواهد کند و شرط کرد
جناب واقف مذکور که بعد از وفات وی از او
لاد ذکور وی بطنا بعد از بطن هر کدام اعلم واصلح
باشند متولی این موقوفات وی باشند و اگر
در علم و صلاح مساوی باشند اسن متولی با شد
اگر از اولاد ذکور وی هیچ بطن نماند از اولاد اناث
بهمین قانون متولی باشند و اگر از اولاد جناب


شماره ۱۲
جلد سوم، سال دوم
واقف مذکور کسی نماند هر کس مدرس مدرسه باشد
متولی باشد و چون متوالی را اولاد باشد حق المؤنه
عشر گیرد و از غیر اولاد بقدر اجرت عمل گیرد و شرط
کرد جناب واقف مذکور که موقوفات را با اجازت
متعلیه بدهند و انچه ازین موقوفات حاصل شود
اولاً بعمل ضروریه مرمت این موقوفات و موقوف
علیها باشد از حصیر و فرش و روشنائی و غیر ذلک
و انچه ازین وجوه فاضل آید از انچه متوالی برین صرت
نماید اذن برای آن که هر پنج دینار بوزن یکمشقال سکه
نقره باشد.
منطقه ۴: و گندم سفید آب تیر ماهی کشت جید سنگ
بازار قندهار هر خرواری چهل من برآید با وظایف
آخذ دین دار و مدرس عالم که در هر هفته سه روز اوّل
بدرس و مذاکره علوم شرعیه و مقدمات آن
اشتغال نماید هر مدرس هر ساله نقد دو هزار
صالحین محمد خان عبید الله خان کوه کند


شماره ۴ ۱۱ جلد سوم (سال دوم)

دینار و حنطه چهل خروار و شعیر بیست خروار و در معید
هر معیدی نقره چهارصد و هشتاد دینار و حنطه پانزده
خروار، اجوره درس دوازده نفر اعلی آن چهار نفر
هر نفری نقده سیصد و شصت دینار و حنطه ده
خروار و اوسط هر نفری نقده دویست و چهل
دینار و حنطه هفت خروار و ادنی چهار نفر آن هر نفر
نقده یکصد و هشتاد دینار و حنطه پنج خروار، و یک
امام عادل صالح که در مدرسه به امامت صلوة خمسیه
قیام نماید هر ساله نقده سیصد و شصت
دینار و گندم ده خروار و یک مؤذن عالم
اوقات صلوة نقد یکصد و هشتاد دینار و گندم پنج
خروار این وظایف مدرسه بر والد حضرت واقف
مذکور اوّل یک مدرس و طلبه معید و یک خادم
به در مدرسه حاضر باشند و بهمان دستور وظیفه
گیرند . ـ و وظائف ارباب وظائف مقبره مصدر


جلد سوم، سال دوم
۱۳
شماره ۳
شود. حفاظ و امام هشتصد و بیست دینار غله
هشت خروار . . . پنج نفر هر نفری نقد .
چهار صد و هشتاد دینار غله چهار خروار مؤذن نقد.
صد و بیست دینار غله سه خروار .
منطقه ۵: و شرط کرد حضرت واقف مذکور که یک نفر از طلبه
مدرسه خانیّه کتابدار مدرسه مذکوره باشد و وظیفه
بدستور دیگر طلبه بگیرد و هر کس از طلبه ها باید بتواند
کنده هر کس میتواند بکند مدرس مدرسه تقدیر آنچه بتواند نکرد از وظیفه
وی کسر کند وظیفه خادمی که در سقاوه مدرسه
مذکوره بآب کشی قیام نماید بدستور خادم مدرسه
مذکوره باشد دو ثالث رواتب خلوه خانیرین
مواجب است. وظیفه یک نفر شیخ صالح
متدین که از خلوه حجره اربوبه مستحقان برساند
هر ساله نقده ششصد و شصت دینار غله ده
خروار، وظیفه طباخ دویست چهل دینار و


شماره ۲ / ۱۲ ۱۳ جلد سوم سال دوم
وظیفه یک نفر مرد خادم سیصد دینار
رواتب غلوری که در شش ماه زمستان
خواهد بود بهار هر روزه گندم یک خروار
گوشت چهار من نمک دومن بصل دومن
حمص دو من جزر و شلجم ده من و در شش
ماه تابستان . . . . . . هر زور یک
خروار نان مستحقان رساند و همه انچه
باید بگزند و در هر سه ماه پنج من دوشاب و
یک من روغن و یک من آرد حلوا پزاند
و ده من آرد نان پخته مستحقان رساند
نوشته های درون مکتب مذکور که قریب لب
آن در یک حصه محیط آن نقش شده نقل عبارات
آن اینست
کره این چشمه پر ز شربت قند بحضرت شهریار خضر مآب
ساخت تاریخ این بدین تقریب : کاتب العبد (جای شریت است)


شماره ٤/١٢
١٤
جلد سوم، سال دوم

از روی مفهوم این رباعی که کاتب آن کلمهء
(جای شربت آب) را تاریخ آن قرار داده
هرگاه این کلمه را بحروف جمل حسابی شماره نمائیم (٩١٩)
میشود [ج ا ی ش ر ب ت ا ب]
٣ ١ ١٠ ٣٠٠ ٢٠٠ ٢ ٤٠٠ ١ ٢
جمع الاعداد (٩١٩)

پس برین تقدیر تاریخ ساختن آن سنه ٩١٩ هجری میشود.


شماره ۱۲ / ۲
۱۵
جلد سوم . سال دوم

توضیح جمیله مکاتب مربوطه وزارت با تعداد داخله و صنوف در سال ۱۳۰۴ - ۱۳۰۵

شماره
اسم مکتب
تعداد مکاتب
تعداد جماعت
تعداد داخله شده ابتدا
رشدید ابتدائیه
ملاحظات

۱
مکتب حبیبیه
۱
۱۰
۳۵۸
.
۳۵۸

۲
" دارالمعلمین
۱
۷
۲۲۴
.
۲۲۴

۳
" دارالعلوم عربیه
۱
۷
۱۰۰
.
۱۰۰

۴
" امانیه
۱
۱۳
۱۳۹
۲۷۰
۴۰۹

۵
" امانی
۱
۱۰
۲۵
۳۰۰
۳۲۵

۶
" مستورات
۲
۱۷
۱۱
۲۹۰
۳۰۱

۷
" رسامی
۱
۳
۵۲
.
۵۲

۸
" زراعت
۱
.
۶۸
.
۶۸

۹
" نجاری
۱
.
۴۴
.
۴۴

۱۰
" السنه
۱
۲
۳۱
.
۳۱

۱۱
" تلگراف
۱
۱
۳۰
.
۳۰

۱۲
" حکام
۱
۵
۱۱۳
.
۱۱۳

۱۳
" اصول دفتر
۱
۲
۵۸
.
۵۸

۱۴ ۲۹ ۱۲۶۳ ۸۶۰ ۲۱۰۳
۲۲۸۱
۸۵۰
۱۱۳۱

مطبعه همایون عبد الله جان محمد جان


شماره ١٣/٢ ١٦ جلد سوم : سال دوم
توضیح عده مکاتب و توسعه مدارس ولایات بلحاظ احصائیه مکاتب ١٣٠٤-١٣٠٥
شماره مکاتب ولایات تعداد مکاتب تعداد معلمان تعداد داخلۀ مکاتب ملاحظات
رشدیه ابتدائیه رشدیه ابتدائیه ابتدائیه رشدیه مجموع
١ مکاتب ولایت کابل ٥٤ ٣٤٨ ١٠٤٠٠ ١٠٤٠٠
٢ " " ١ ١ ٢١ ٢١ حیاط
٣ " " ١ ٣ ٤١ ٤١ سنوات
٤ " " قندهار ١ ٦ ٦٢ ٢٧ ١٧٣٠ ١٧٥٧
٥ " " هرات ١ ٢٣ ١٢٨ ٨١ ٣٣٤٥ ٣٤٢٦
٦ " " ترکستان ١ ١١ ٥٠ ٢٥ ٢٢٣٢ ٢٢٥٧
٧ " " قطغن و بدخشان ١ ١٤ ٧٠ ٤٠ ١٢٤٨ ١٢٨٨
٨ " " سمت شرقی ١ ١٤ ١٠٠ ١٢٩ ٢٢٥٢ ٢٣٨١
٩ " " " جنوبی ٧ ٣١ ٧٢١ ٧٢١
١٠ " " فراه ٣ ١٢ ٢٨٦ ٢٨٦
١١ " " میمنه ٤ ٢١ ٥٧١ ٥٧١
مجموع ٦ ١٣٧ ٨٢٧ ٣٠٢ ١٨٣٣٤ ١٩٦٣٥
احمد طرهان


شماره ١۴
١٧
جلد سوم، سال دوم
نمره (٢) خواجه عمر خیام
ايضاً
دارنده چو ترکیب طبایع آراست * باز از چه قبل فگند اندر کاست
گر زشت آمد پس ازین صورت عیب کر است * ورنیک آمد خرابی از بهر چرات
بعد از مرصاد العباد قدیم ترین کتابی که ترجمه حالی از عمر
خیام منعقد ساخته است؛ کتاب نُزهَة الاَرواح
و روضة الافراح فی تواریخ الحکماء المتقدمین
والمتاخرین لشمس الدین محمد بن محمود الشہروز ی است
که مابین سنه ٥٨٦ - ٦١١ تألیف شد است و دوژوا
ازین کتاب موجود است یکی بزبان عربی و دیگر بزبان
پارسی ( رجوع کنید بکتاب موصوف چاپ پتروگراد)
و این دو روایت را :
(١) پرفسور ساخانو در مقدمه الآثار الباقية لابی
رَيْحَان البِرُونِى ص ٥٦ نیز نقل نموده.
(٢) در مجموعه برای جشن سال بیست و پنجم از انتصاب


جلد سوّم سال دوّم
بارن ویکتور رژن در سنۀ ۱۹۰۸ بسمت معلم
عربی در دار الفنون پطرزبورغ یازده نفر از شاگردان
او تالیف نموده و در سنۀ ۱۸۹۷ مسیحی در پطرزبورغ طبع
نموده اند و بمناسبت اسم ویکتور که بمعنی مظفر است به المظفریه
موسوم ساخته اند پروفسور والانتین ژوکفسکی که از فضلای
مستشرقین روس و از شاگردان ویکتور رژن است
مقاله بسیار نفیس بدیعی در ترجمه حال عمر خیام نوشته
و این فصل منقول از نزهة الارواح از روی آن
کتاب ص ۳۲۷ - ۳۲۹ استنساخ شده .
بعد از شهر زوری بر حسب ترتیب زمانی ابن الاثیر در کتاب
کامل التواریخ که در سنۀ ۶۲۸ تالیف شده در ذیل
حوادث سنۀ ۶۲۸ قسمتی راجع بعمر خیام می نویسد
بعد از او قاضی اکرم جمال الدین ابوالحسن علی بن یوسف
القفطی در کتاب تاریخ الحکما که ظاهرا بین سنۀ ۶۲۴ -
۶۴۶ تالیف شده است در حرف عین شرح حال او را


شماره ۲
۱۹
جلد سوم ، سال دوم

می نویسد پس ازو زکریابن محمد بن محمود القزوینی در کتاب
آثار البلاد و اخبار العباد که در سنه ۶۷۴ تالیف نموده است
در ذیل نیشاپور دو صفحه کتاب خود را از توصیف و تعریف
خیام پر مینماید بعد از اثار البلاد قدیم ترین کتابی که ذکری
از عمر خیام مینماید جامع التواریخ رشید الدین فضل الله
وزیر است که در سنه ۷۱۸ مقتول گردید رشید الدین
از یکی از کتب اسمعیلیه موسوم و لسرگذشت سیدنا
یعنی حسن صباح حکایت معروف رفاقت حسن صباح
و نظام الملک طوسی و عمر خیام را در کودکی در مکتب
نیشاپور تعهد نمودند با یکدیگر که هر یک از ایشان بدرجه
عالی رسد از دیگران مساعدت نماید الخ نقل میکند
و کتاب مذکور از جمله کتب اسمعیلیه است که در کتاب
خانه قلعه الموت و هولاکوخان بعد از فتح قلعه الموت
علاوالدین عطا ملک جوینی صاحب تاریخ جهانگشای را
مامور نموده که کتب خانه ایشان را تجسس و تصفیح نموده


شمارهٔ ۱۲ ۲۰ جلد سوم ، سال دویم
هر کتابی را که مفید داند نگاه داشته باقی را بسوزاند عطا ملک
نیز حسب الامر رفتار نموده غالب آن کتب را بسوخت،
و فصل بسیار نفیس مفیدی که در جلد سوم جهانگشای
از تاریخ اسمعیلیه مندرج است منقول از همان کتب
قلعه الموت است و عجب آن است که عطا ملک خود
بدین حکایت هیچ اشارتی نمی نماید .
باری حکایت مزبور یعنی داستان رفاقت عمر خیام
حسن صباح و نظام الملک در آوان طفولیت معروف
و مشهور است و در غالب کتب تاریخ از قبیل جامع التواریخ
و تاریخ گزیده و روضة الصفا و حبیب السیر و تذکره دولتشاه
و کتاب وصایای نظام الملک، و همچنین در مقدمه
هر طبعی از رباعیات عمر خیام بفارسی و انگلیسی و غیره مسطور
و حاجت بتکرار آن درین موضع نیست .
بعد از جامع التواریخ بر حسب ترتیب زمانی در کتاب
فردوس التواریخ تألیف مولانا خسرو ابرقوهی در سنه ۸۰۸


شماره ۴
۲۱
جلد سوم ، سال دوم

فصلی در ترجمه حال عمر خیام منعقد است وعین عبارت
آن اینست (خیام) وهو عمر بن ابراهيم در اکثر علوم خاصه
در علم نجوم سر آمد زمان خود بود رسائل جهانگیر و اشعار
بی نظیر دارد . من اشعاره :
ہر ذره که در روی زمینی بو دست ، خورشید رخی زهره جبینی بود
گرد از رخ نازنین بآرزم فشان ، كان هم رخ زلف نازنینی بو
حكایت ابو الحسن بیهقی گوید من بمجلس امام عمر در آمدم در سنه
۵۰۵ پس از من بیتی از حماسه پرسید و آن اینست :
وَلَا يَرْعَوْنَ أَكْنَافَ الْهَوَيْنَا
إِذَا حَلُّوْا وَلَا أَرْضَ الْهُدُونِ
گفتم هو ینا تصغیر است که اسم مکبر نداره دهم چنانکه ثریا
و حمیا و شاعر اشارت کرده است بعزان طائفه و منع طریقه
که دارند یعنی در مکانی که حلول نمایند با مور دش بستانند
و در معالی ایشان تقصیری واقع نشود بلکہ ہمت ایشان
بسوی معالی امور باشد معاصر او پادشاه سلطان ملکشاه سلجوقی


شماره ۶ ۳۴ جلد سوم ، سال دوم

امام محمد بغدادی میگوید مطالعه کتاب الهی از کتاب
الشفائی کرد و چون بفصل واحد و کثیر رسید چیزی در میان
اوراق مطالعه نهاد و مرا گفت جماعت را بخوان تا ترا
وصیت کنم چون اصحاب جمع شدند بشرایط قیام نمود
و بنماز مشغول شد و از غیر اعراض کرد نماز خفتن بگذارد
و روی بر خاک نهاد و گفت اللهم انی عرفتک
علی مبلغ امکانی فاغفر لی فان معرفتی
ایاک وسیلتی الیک و جان بحق سپرد
و گوید آخر سخنان نظم او این بود
سیر آمدم ایخدای از هستی خویش * از تنگ دلی و از تهی دستی خویش
از منیت چوهست میکنی پرون آر * زین نیستیم که هست هستی خویش
آخرین ماخذی که پرفسور ژوکفسکی بدست میدهد
تاریخ الفی است و آن مشتمل است بر کلیه وقایع
تاریخی اسلام از اول هجرت تا سنه ۱۰۰۰ و همین است
وجه تسمیه آن بتاریخ الفی و کتب مذکور را احمد

نوشته شده که ۶۰۰ تومان بخرج رسیده است


شماره ۷
جلد سوم سال دوم
بر نصر الله تتوی سندی بنام اکبر شاه هندی معروف
تالیف نموده است و عین عبارت کتاب مذکور در بیان
خیام اینست حکیم عمر خیام وی از پیشوایان حکماء
خراسان است (اولا) در حکمت قریب بمرتبه ابو علی
میدانند از تاریخ فاضل محمد شهر وزری معلوم میشود
که مولد وی در نیشاپور بوده بعضی اورا از قریه شمشاد
تابع بلخ دانسته اند و (بعضی) مولدش را در قریه بسنگ
من توابع استرآباد الحاصل توطن اکثر اوقات در نیشاپور
داشته حکیم مزبور بواسطه بخل وضنت در نشر علوم
و در تصنیف چندان اثری ظاهر نکرد و آنچه از وی شهرت دارد
رساله ایست مسمی بمیزان الحکم در بیان یافتن قیمت چیزهای
مرصع بدون کندن جواهر از آن و دیگر رساله مسمی بلوازم
الامکنة غرض از ان رساله در یافتن فصول اربعه است
و علت اختلاف هوای بلاد و اقالیم و از اکثر کتب چنین
معلوم میشود که وی مذهب تناسخ داشته آورده اند که در نیشاپور


شماره ۷/۱۲
٢٤
جلد سوم ، سال دوم

مدرسه کهنه بود از برای عمارت آن خران خشت میکشیدند
روزی حکیم در صحن مدرسه با جمعی طلبه راه میرفت یکی
از ان خران بهیچ وجه درون نمی آمد حکیم چون انحال بدید
تبسم کرد و بجانب خر رفته بدیهه گفت
ای رفته باز آمده بل هم گشته نامت زمیان نامها گم گشته
ناخن همه جمع آمده سم گشته ریش از پس کون آمده دم گشته
خر داخل شد از حکیم پرسیدند سبب چه بود گفت
روحی که تعلق بجسم این خر گرفته ببدن مدرس این مدرسه بوده
لهذا نمی توانست در آید اکنون چون دانست که حریفان او را
شناختند خود با لضرور قدم اندرون نهاد.
زندگانی روحی خیام :
پروفیسور (شفر) که از مستشرقین شهیر فرانسه است
در قسمت زندگانی روحی او چنین مینویسد:
اگر کسی بروح خندان و لاقید و احیاناً محزون خیام والفاظ
شفاف و تراکیب عذب او موانست نموده باشد میداند که
باقی دارد


شمارهٔ ۱۱
٢٥
جلد سوم ، سال دوم

طفل کوهستانی
اثر دوقتورانیا
ترجمه از ترکی

چه ، جهیدن و دویدن را در اثنای تبدّل هوا خیلی
دوست میداشت . هرگاه در اثنای بود و باش
طفل در اطاق مخصوص ، حیاتش را زیر ترصد میداشتید؛
میدید که با یک طور یک نسق وطاقت فرسا در جنبش
بود. چشمان خود را به پنجره و کلکین منعطف داشته
محزونانه سیر سما و فضا میکرد . اگر در اثنای طوفان
هوا آفتاب که در پس ابر های کثیف پنهان بوده یکباره
بنشر ضیا ، عرض اندام کند ؛ طفل با یک قهقهه غریب
میخندید و دست های خود را وربالای چشم گذارده و دندانهای
خود را بصدا میآورد بطوریکه پیش رویش کسی ایستاده
باشد ؛ شکل مهیب و مدهش ارائه مینمود .
صبحی در خواب بود برف می بارید. وقتیکه
بیدار شد ؛ خیلی با شغف نعره زنان از جای خواب خود


شماره ٢/١٣ ٢٦ جلد سوم ، سال دوم

برخاست . او لا طرف پنجره - کلکین رفت . پس بطرف
دروازه دوید ، در میان پنجره و دروازه بلا آرام قدم میزد،
ساعتی بعد بعضی از لباس های خود را پوشیده بطرف
باغچه رفت . در باغچه با یک مسرت فوق العاده هلا لاکردو
میدوید و در بالای برف لوط میزد و با دستهای خود
برف ها را چپه میکرد و میکند حسیات این طفل در مقابل
چنین حادثه بزرگ طبیعت ( بارش برف ) همیشه ظاهر
و پرشور نبود . بعضاً آسوده منقبض و متأثرانه وضعیت
میگرفت .
شدت هوا وقتیکه هر کس را از باغچه بخانه میراند؛
او بطرف باغچه میرفت ، بعد از گردشهای متعدد در
لب حوض می نشست . چشمان خود را بآب میدوخت
و برگهای خشک پرتاپ میکرد و من ساعتها سیمای
حزین و خیال آلود او را تماشا میکردم . بسا اوقات
در شبهای مهتابی بیدار می شد . نزدیک پنجره


شماره ۱۴ ۲۷ جلد سوم سال دوم
آمده بسیر مهتاب مصروف میگردید.
نظر بروایت مامور مخصوصیکه برایش گماشته
بودم ؛ یک قسمت از شب را سر پا ساکن، خمیده
کردن، چشمها بطرف صحرائیکه سر تا پا از نور ماه منور
بود دوخته بحال استغراق میگذرانید. سکون و آرام
او را آه کشیدنهای فاصله دار تعاقب میگرد. این
نوای بیصدا همیشه با یک آه مربوط بود. صدای
اشکها نیز با این انین رفاقت داشت.
طفل شل ما قدم زدن نمیدانست. او میدوید.
روزهای نخستین مبادا همین عادت او را سکته دار
نکنم وقت تفرج در کوچه های پاریس عقب این طفل
من هم میدویدم. چه، مخالف عادت او رفتار کردن
بیفائده بود. حتی این اعتیادات را در حیات تازه -
برای اینکه در حیات آینده او را مونس ساخته توانم
فکر امتزاج داشتم.

اجرتی هر طفل غلام جانی ۶۰۰ کاغذ


شماره ۲/۱۴ ۲۸ جلد سوم، سال دوم
[]
تحريك حساسيت با وسائط خيلی محرك : بعض از علما
و فزیولوژى قائلند باینكه حواس بواسطهٔ مدنيت كسب
تيقظ مینمايد . اينك ادعای ایشانرا حالت این طفل
اثبات میکند : چنانچه در بالا گفته شد که حواس این طفل در ابتدا
چه قدر بی رونق بود . با اینهمه قدرى درين باره بحث ميكنيم :
اینطفل با وجود شدت سردی در میان برفها نيم عريان
لوت میزیست . از گرمی نیز متأثر می شد . اگر از منقل اخگرى
بزمین میافتاد با دست خود میگرفت و بدون استعمال
در منقل میگذاشت . در مطبخ سیب زمینی كه ميان آب
در جوش باشد با دست خود میكشید .
سوراخهای بینی اورا از تنباکو پر کردم . اصلا مضطر
نگردیده این کار نشان میدهد که هیچ مناسبتی میان شامه
و جهاز تنفس و باصرهٔ او نیست . حالانکه احساسات مردمان
مدنی را همین جهت تشکیل میکند .


شماره ٢٣
۲۹
جلد سوم . سال دوم
هر گاه در میان شامه وجهاز تنفس و باصره مناسبتی است
و بجهت اضطراب یا جریان اشک واقع میشود. برعکس
آب چشم این طفل با حزن و تحسس نیز جاری نمی شد.
با وجود آنکه در ابتدای انتقال از حیات وحشت بحیات
مدنیت فشار میدید؛ گاهی اشک نمیریخت.
ضعیف ترین حاسه او سامعه بود . لاکن بصدای
چهار مغز و یا آواز یک چیز دل پسند خود در حال
متوجه می شد. علاوه برین در مقابل غلغله های سخت آواز ها
سلاح محبس بود. روزی در پهلوی او دو فیر تفنگ شد.
در صدای نخستین گمان رفت که بیم کرد . در آواز دوم تنها
بتوجیه روی و دیدن اکتفا نمود.
اینک لازم بود که حواس طفل بیدار شود باین جهت را
بواسطه حرارت اندیشیدم که تامین یابد. چونکه علمای
فزیولوژی معتقد بودند که سبب زیادتی حساسیت جلدیه
اقوام جنوب، نسبت با قوام شمال حرارت است.


شماره ۲/۱۲ ۳۰ جلد سوم ، سال دوم

طفل را هر روز دو سه ساعت در یک حمام خیلی گرم میبردم
و سر او را نیز بهمین قسم بآب گرم میشستم. چندی بعد طفل
قبل از داخل شدن بآب گرم بنا کرد که درجه حرارت آب را
بسنجد. هر گاه درجه گرمی آب معتدل بود داخل میشد و گر نه گریه را
زائد می دید؛ داخل نمیگردید . بعد ازین فائده پوشیدن
لباس را که تا امروز خیلی بمشکلات قبول میکرد ؛ ادراک نمود.
چون فائده او را دانست ؛ یک خطوه دیگر ترقی او را
تأمین باید کرد :
هر صبح که از خواب بر میخاست ؛ بسردی معروض میداشتم
و لباس های او را نیز در همان جای سرد میگذاشتم.
چهار پنج روز بعد لباس پوشیدن را آموخت . ازان
پس در وقت قضای حاجت برخاستن او تأمین یافت.
بطوریکه چندین شب جای خواب او را مرطوب داشتم.

اینهمه خزعبلات غلام جانان ۶۰۰ کاغذه


شماره ۲
۱۴
۳۱
جلد سوم، سال دوم

تحریک روحی اورا نیز باین حرکتهای مختلف علاوه نمودم
این بود که روح طفل بواسطهٔ دو چیز متهیج میگردید:
حظ و حدت. اما او را بغضب میآوردم. هرگاه غضب
میشد: ذهنش منبسط گردید و میدیدم که ببعضی حرکات
ذکارانه تشبث مینمود. روزی اصرار کردیم باینکه
داخل شود در یک حمام نیم گرم. نمی خواست مرتبه
اصرار مینمود؛ در آغوش خود گرفته بآب انداخت.
اغلباً این بدبخت را در محظوظیت میداشتیم
چه تأمین این جهت نیز مشکل نبود؛ بطوریکه در اطاق او
بایک آئینه ضیای شمس را منعکس داشته بهر طرف
منتقل مینمودیم. وقتیکه در حمام مینشیند از یک ظرف
پر آبیکه در بلندی گذارده شود قطره قطره بالای دست
طفل میریختیم. کذا در حمام پهلوی او یک گیلاس
شیر می نهادیم. اینک اسبابیکه این طفل طبیعت را
در میان مسرت ها غرق میکرد.


شماره ۲۳ ۳۲ دوم سال دوم
تحریکات مادی و معنوی اینها بود. بعد از سه ماه
همه حواس او بیدار دیدم، سردی، گرمی، جسم مجلا
و غیر مجلا را فرق میکرد هرگاه گوگردی در مید او شعله
اتش قبل از اینکه بکلش برسد : بزمین میانداخت بعضاً
جسم سنگینی را که بثقلش وا دار کرد و شود : با دست
خود معاینه میکرد. سپس دستهای خود با زم نرم کشید
در جیب های و اسکت خود میگذاشت .
کذا شامه اظهار فعالیت میکرد : بوی ناگوار
اندکی مضطرب میداشت نخستین بوئیکه شامه او را
متاذی ساخت بسخت ترسید و در حال خود را بالای
جای خواب انداخت .
احساس ذائقه زیاده تر بود : روزی که بپاریس
رسیده بود : هر طعامی که میخورد ناگوار می شمرد و با چیزی
بد مخلوط داشته میخورد. حال امروز بشقاب نان خود
چیز بیگانه را به پسند: بلا درنگ گرفته بیرون میانداخت.
باقی دارد


شماره ۲ / ۱۲ ۳۳ جلد سوم ، سال دوم
قَدْ تَبَيَّنَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَيِّ
ادخال واِخراج طلبه
مثلیکه هدایت از گمراهی جدا شده است ادخال
طلبه و اخراج شان هم فرق بین دارد و همین مضمونرا
درین صحائف برنگ موعظت آشکار میسازیم.
اشیا چون از اضداد یکدیگر واضحتر شناخته میشوند
لهذا از حسنات ادخال طلبه در مکاتب بر سَیِئاتِ
اخراج شان قیاس میتوان کرد. اوّل الذکر رشد است
نور است و امر بالمعروف است و ثانی غی ظلمت است
و نهی عن المعروف است ازین منکر در آخر بحث میرانیم
زیرا بر حقیقت عرف معرفت لازم است .
در قران مجید تشبیه خیرات و صدقات بیک دانه
داده شده که از ان هفت خوشه میروید و در هر خوشه صد
دانه است وَاللَّهُ يُضَاعِفُ لِمَنْ يَشَاءُ وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ


شماره ٢ / ١٣
٣٤
جلد سوم «سراج»
خدای واسع و علیم بهر که خواهد بهره ده چند هم می بخشد
از جمله نفقات فی سبیل الله تنها آن مصرف را گیرید که
در طلب علم خرج میشود - بطور مثال اوسط یک بچه که
در مکتب داخل کرده نمیشود بسن بلوغ رسیده مزدور
و کانداره یا دهقان گردیده روزی یکروپیه کسب میکند
و در خاندان، بازار و دوائر دولت هیچ وقعتی وعزتی
و حرمتی را مالک نمیباشد - جهالت و نادانی که در دل
و دماغش جاگزین است چندین حرکات بیجا را مصدر
میگردد بر عروسی مخارج بیقاعده نموده زیر قرض میآید
در حفاظت صحت خود و عائله خود غفلت نموده و در معالجه
بدرستی نکوشیده اولاد خود را تلف میسازد و از مراسم
بیهوده نامداری هنوز بار دوش گرانتر میشود و حیثیتی
که پیشتر هم چندان نداشت ضائع کرده در هر جای
خجل و خوار میگردد - هنری ندارد که در اکتساب افزونی
رود بدانگر اقدام بدزدی و رهزنی ننماید مرتکب تنزیه و


شمارهٔ ۲ / ۱۳ ۳۵ جلد سوم سال دوم
وسیله و فریب گشته بد نام و رسوا میشود و دلش همیشه در
کلفت و عذاب است ملامتش میکند که چرا کمالی یا
نگرفتی چرا کسی را بازی داده گنه کار گشتی اما بجز اینکه
بخل وحسد و کینه و عناد زیاد شده هنوز رنجیده خاطرش
دارد بسبب جهل ولا علمی نه نا دم و تا ئبش میگرداند
نه با مردم متحد خالص و محب صمیمش میسازد- از وفا
وصفا دور چنین افراد «پراکنده روزی پراکنده دل»
با وجود رشته ملی بیگانه میباشند و با وصف همدینی
از سلک مواخات صادقانه سوا می افتند. مذموم
و محکوم ضلیل و ذلیل اگر از بهائم بتر نباشند آدمها
درست هم نمیباشند – اگر از تفریط مثال مذکور بمیان
بمانیم اشخاصی را می بینیم که از علم و فن بیخبر مانده بمزدو
و دکانداری یا دهقانی می پردازند، اسراف نمیکنند
بدیگران معامله است مینمایند و بر حالت معمولی
خود قانع اند اما چون رهبانیت در اسلام نیست


شماره ۲ / ۱۳ ۳۶ جلد سوم، سال دوم
و هرکس در حالات اجتماعی با فوقان وابسته است
اکنون تفاوت هویدا میشود . از کلان گذر و امام
مسجد الی اشخاصیکه در یک کوچه سکونت پذیراند و در
دوائر حکومت باموریت های بزرگ مقرراند در
راه و بازار در مجلس و مجمع الغرض در هر جائیکه مردم گرد آیند
عزت همان ذواتی می بینند که در طفولیت و شباب
هنر و کمال اکتساب کرده باشند و آدم جاہل و بی‌تعلیم
هرچند صالح وقانع باشد محتاج اہل کمال است و بقایای
آنها حیثیت یا شخصیت را در میان جمعیت عوام و خواص
جائز نیست .

از موازنه فوق معلوم شد که اگر یک طفل تربیه و تعلیم
یافته و مراحل فنی طی نموده بجوانی بالغ شده باشد از
نکته مالی و اجتماعی پس زیادتر وقعت و عزت را مالک
است از آن بچه که در نادانی و بیکمالی کلان شده است
بلکه میتوانیم گفت که اگر حکومت، والدین یا دیگر سرپرست

اسد ۱۳ ش ۳ ج س ۳ میباشد


شماره ۳/۱۴
۳۷
جلد سوم سال دوم
برای تعلیم و تربیه یک پسر مبلغی بمصرف رسانیده باشند
بعد از فراغت تحصیلش بمقصد بلکه بیشتر حصه
مضاعف بخود متعلم فائده بخشیده اند و البته بهمان
اندازه ثواب برای خود حاصل کرده اند زیرا
نسبت بیک بچه نادان و بی تعلیم یک نوجوان
متنور هنر مند متدین بدايته بمقصد چند بلکه زیاد تر
منفعت برای خود و برای قوم و ملک خود رسانیده
میتواند این را بیک دو مثال روشن تر
میسازیم :-
یک شخص بی تعلیم دکاندار باشد یا مزدور و دهقان حق
همسایگی را کما ینبغی ادا کرده نمیتواند مثلا از تیمار داری
یک بیمار قاصر است چه از روی کم فرصتی چه بلحاظ
بی خبری خود زیرا صرف نظر از قواعد حفظ الصحه که بجز
تعلیم یافتگان دیگری بران و قوف ندار د اطباء را
معالجه و بیمار داری یک شخص نیم حکیم را میانجی خود


شماره ۲ / ۱۲ ۳۸ جلد سوم، سال دوم
میخواهند - آدم بی علم همین قدر میتواند که در کدام
وقت بیکاری محضاً بعیادت مریض رفته یکدو ساعت
اگر بخواهد یعنی با وجود نادانی اگر طبیعت همدردانه
و همت داشته باشد بخدمتی بپردازد که از محض یک
خدمتگار میآید - اکنون یک تعلیمیافته مکتب را همسایه
یک بیمار بگیرید و اهل تعلیم یافته اگر مأمور دولت است
حسب استطاعت از پنج الی صد روپیه برای معاونت
مریض فوراً اعطا کرده میتواند یکدو نوکر خود را برای خبرگیری
گماشته و بدرخانه مریض گذاشته میتواند و نیز حکیم
حاذقی را انتخاب کرده جهت علاج با توجه سپاررش هم
نموده میتواند - یا این فرض کنید که این شخص غریب مریض
خودش داکتر است و چون دیگر ان عمرهای خود را
در بیرون مکتب گذرانیدند این در فن طبابت ید
طولی حاصل نمود - نه تنها بیماران همسایه و خاندان
بلکه صدها مریض شهر از دست او شفا می یابند - ومما

اکبر یوسف ... [ILL] ... [ILL]


شماره ۲ / ۱۲ ۳۹ جلد سوم، سال دوم
دردمندان درحق او بلند میشود که مسیحا نفس هستی
شکیکه از علاج تو مریض ما زندگی نو یافت آلهی براد خویش
برسی ! داکثر چنین تعلیمیافته صاحبدلی است که ازین دعا ها
متاثر نشده میگوید که اگر مراد من نقد و جنس با شد از افزونی
مریضها بیشتر وصولم میشود اما چون مقصودم راحت ملت
است آن حاصل نمیگردد تا همه افراد بر قواعد صحت مطلع
نباشند و این اطلاع بعموم نمیرسد تا جمله اولاد وطن در مکتبها
داخل نشوند - از اینجا معلوم شد که صحت و قوت ابدان
بر علم و عمل ضوابط آن منحصر است و یک ذریعه سلامت
قلب صحت قالب است - رای سلیم البته ترجیح
دارد بر فکر سقیمیکه از بیخبری تاثیرات اشیا و اعتقادات
سخیفه مورث اموات نصف اطفالی میشود که در جوانی
قوت ظهر ملک می شدند !
داکتر از ان مریض مثال چه تفاوت دارد ؟
از روی ثروتیکه برضای شفا یابان و مواجب خود فراهم


شماره ۱۲ / ۲
٤٠
جلد سوم، سال دوم
آورده است با اعتبار عزت و احترامی که در قوم و در دربار
دارد و بلحاظ منفعتی که شب و روز بخلائق میرساند
بهفتصد حصه بلکه زیاد تر بران مریض تفوق و فضیلت را
مالک است ـ اکنون بوی آن مریض یا تیمار دار
بشتابید که چرا از یک مأمور حکومت یا ڈاکٹر هفتصد
مرتبه یا بیشتر پائین شدند ؟ والدین یا سرپرست
اولاد خود را ناز بیجا دادند یا از طماعی و خود غرضی
بتعلیم شان نگذاشتند اینجا به بینید که همراه پدر ها
در بعض امثله ڈاکٹر هم ملزم میگردد و این همه مرتکب
چنین جرمی میشوند که بنظر سطحی و خاست ندارد اما از
اندک ملاحظه جنایت آن ظاهر میشود ـ والدین می بینند
که از محبت عاجله سودای نقد بازی و آزادی
اولاد را بر عزت آجله وثمره تعلیم و تربیه که نسبیت
مرجح داشته اولاد خود را از مکتب خارج سازند
بکسانیکه درین باره اختیار دارند صد یا دویست روپیه
باقی دارد


شماره ۱۲
۴۱
جلد سوم سال دوم

نمره (۷)
(بقیه از شماره سابق)

بناء التحسن

- بیشک حسن آرا !
پس خواندن خیلی چیز خوب است. بیک خواندن
انسان صدها بلکه هزارها افسانه را یاد میگیرد. بغیر
از افسانه ها صد ها فوائد دیگر هم دارد. یکی افسانه ها
او را ملاحظه کنید که دل انسان میخواهد که همیشه افسانهٔ
جدید گوش کنم. در ینصورت اقل کسی افسانهٔ
جدید یاد ندارد و اگر دارد فرصت نخواهد داشت.
پس شوق انسان در دل میماند. اگر کسی خوانده
باشد؛ صدها نفر خوشامد گوی پیدا شده عذر و زاری
میکنند. بباعث علم انسان لیاقت تام حاصل
میکند. کور ظاهری آنست که چشم نداشته باشد.
کور دل آنست که بی علم باشد. در جهان دو چیز است؛


شماره ۱۷ ٤٧ جلد سوم، سال دوم
دنیا و دین، بدون علم دنیا هم خراب است و دین
هم، در هر حالت برای انسان علم مفید ثابت میشود.
اگر در مصیبت باشد علم چنین غمگساری او را خواهد
کرد که از هیچ در درس بر نیاید و اگر در خوشیست
علم آن خوشی را بی طرخشده و پایدار میسازد،
آسودگی و قائم مزاجی و استغنا و سیر چشمی که
از علم حاصل میشود نه از دولت حاصل میشود نه از
حکومت. فدای خواندن شوم، زیرا بواسطه آن
تمام دنیا را نشسته سیر خواهید کرد. زنانیکه
خواندن را نمیدانند، نمیدانم که وقت شان بچه عذاب
خواهد گذشت، تمام روز او در غیبت و بدگوئی
بسر خواهد شد. خواننده اگر بودید، کتابرا گرفته
سیر هر ملک را که خواهش داشته باشید کرده
میتوانید. خواندن عجیب یک عمل احضار دارد
هر کرا بخواهید حاضر کنید: آنرا خواسته همرای او


شماره ۲۳
۴۳
جلد سوم، سال دوم

همکلام شد و میتوانید. حسن آنرا در جواب :
- خلیفه صاحب ! از خواندن کرامت هم حاصل
میشود ؟ خلیفه صاحب فرمود :
- بیشک . ملاحظه کنید که حالا این دختران کتاب
میخوانند گویا همراه مصنفان او که این را ساخته
اند ، همکلام میشوند . غرض که علم میوهٔ جنت است
هرکس که خورده لذت آنرا همانکس میداند.
بگفتن و بیان کردن کیفیت او ظاهر نمیشود. حرفهای
هزار ساله چنین معلوم میشود که گویا فی الحال
شد . حسن آنرا باز پرسید :
- خلیفه صاحب ! آیا من خواننده خواهم شد ؟ خلیفه
صاحب :
- شما چه ، جاریه های شما خواننده شده میتوانند .
مثل مشهور است :
هر کاریکه همت بسته گردد اگر خاری بود گلدسته گردد


شماره ۱۲
٤٤
جلد سوم، سال دوم

یعنی هر کس که کوشش کرد یافت . علم میراث کسی
نیست . هر کس که زحمت کشید ازو شد . حسن آرا :
ـ چند روز یا خواهم گرفت ؟ مردمان عمر خود را صرف
کردند؛ لاکن انتهای علم را نیافته اند . خلیفه صاحب :
ـ خواند و خواند و چنین لذت حاصل میشود که بر ای
انسان صبر حاصل نمیشود . از هر مزه انسان گاه گاهی
سیر میشود . لاکن از آموختن علم سیر نمیشود .
حسن آرا :
ـ آیا محنت زیاد میطلبد ؟ خلیفه صاحب :
ـ چندان محنت نمیخواهد . تا چند روز که عبارت خوانده
نمیتوانید ، اندکی طبیعت شما گرفته خواهد شد .
وقتیکه عبارت را خوانده توانستید؛ پس از لذت
محنت آن کاهی سیر نخواهید شد و یک لمحه بغیر
از مطالعه آرام نخواهید کرد . حسن آرا :
ـ در چند یوم عبارت خواندن را یاد خواهم گرفت ؟


شماره ۲ / ۲۳ ٤٥ جلد سوم سال دوم
خلیفه صاحب :
- شما ماشاء الله خیلی ذهین میباشید . اگر خوب
از دل بخوانید در چهار ماه خوانده خواهید توانست.
حسن آرا :
- آیا اینقدر زود ! خلیفه صاحب :
- بلی حسن آرا! امیدوار گردیده گفت :
- پس برای من سبق شروع کنید . خلیفه صاحب
جواب داد :
- اینقدر زودی بکار نیست ! حسن آرا باز تکرار کرد :
- اینقدر وقت من ناحق ضائع خواهد شد . خلیفه صاحب:
- شما سابق ازین خیلی وقت خود را ضائع ساخته اید.
چند روز دیگر هم . حسن آرا :
- خلیفه صاحب برای خدا سبق شروع کنید. خلیفه
صاحب :
- اینقدر عجلت برای چیست ؟ چند یوم دیگر طرز


جلد سوم . سال دوم
٤٦
شماره ٤/١٢

ولذزان مدرسه را خرصبا بغور به بینید. وقتیکه یقین
شما شد که خواندن مفید است : بعد از ان دیده
خواهد شد. مدعای من از مکتب همین است که
سبق بدهم و شما بخوانید. خلیفه صاحب درین اثنا نظر
دختران دیگر دیده :

- دختران امروز و ار افسانه خواندن از کیست
وکدام افسانه است؟ زبیده برخواست با آداب
تمام گفت:

- صاحب دار من است و قصه دختران نواب
مسیح الملک است. تا بانجا رسیده که در قید دختر
بوده عروس خیزان دختر او قرار داده شد والا
اگرار شاد باشد که بیشتر از ان بخواهم ؟ حسن آرا:

- خلیفه صاحب برای خدا از سر شروع شود اخلیفه
صاحب آرزوی حسن آرا را تقویت داده :

- بلی اخوب است. بخاطر حسن آرا باز از سر


شماره ۳ / ۱۳
٤٧
جلد سوم در سال دوم
خوب بدرستی بخوانید : زبیده افسانه را شروع کرد :
آغاز حکایات بیک امیر بیرحم مسیح الملک
نواب بدل بیگ خان که نواب مشهوراند، در
کوچه چاه سرخ سکونت دارند. در میان اجداد بزرگوا
شان مسیح الملک نام یک نواب گذشته . اسم شان
در زمره طبیب های شاهی بود. موصوف در مزاج
پادشاه اینقدر نفوذ پیدا کرده بود که تمام معاملات
سلطنت در اختیار او بود . بنا بر اینقدر اختیارات
او را لازم بود که دلجوئی متوسلان شاهی پرورشش
غریبان و داد رسی مظلومان بکند . لاگن روشی اختیار
کرد که در اندک زمان دنیائی را شاکی و عالمی را فریاد
ساخت . از هر کس که پرسان کنید ؟ شکایت و از هرکس
که جویان شوید گله داشت . صد ها نفر را که خدمت
کاران قدیم بدل و جان خیر خواه پادشاه بود


شماره ۲۲
٤٨
جلد سوم، سال دوم
و خلا موقوف گردانید . بغیر از خود مسیح الملک
کسی نبود که در تنخواه او کمی واقع نشده یا از نوکری
موقوف نگشته باشد اگرچه پیشتر نیز در هر شش ماه
تنخواه ملازمان داده میشد ، در وقت مسیح الملک
بسالها رسید ، با وجود این هم کسیکه ده روپیه تنخوا
داشت ؛ برای او شش و کسیکه شش داشت چهار
روپیه میرسید . معافی های بیوگان و دیگر مستحقان
بیدریغ ضبط شد . بپادشاه وقتیکه فریاد و شکایات
میرسید ، از مسیح الملک پرسان میکرد . مسیح الملک
جواب میداد که سر کار والا در خزانه عامره یک پیسه
نمانده از دست قرضداران بجان رسیدم ، بدین
باعث خیالدارم که هچین قرض سرکار انور والا ادا
شود ، در دوسه سال تمام انتظام درست خواهد شد.
تمام عمر نمک حضور را خورده اند و هزار ها روپیه کمائی
کرده اند ، اگر چندی تکلیف
بقیه دارد


[BLANK PAGE]