[BLANK PAGE]


هدایات صورت فیصلۀ قتل
و حبس دوام که بمحاکم عدلیه
آینده بروفق آن فیصله تحریر شود
[تعداد طبع ثانی ۵۰۰ جلد]
فی جلد ١٦ پول
[مطبعۀ شرکت رفیق]
٢٥ سرطان — ۱۳۰۷


-(١)-

راجع به اجراي تعزيرات حقوق الله

برضمائر اهالی محکمه جات عدلیه دولت مقدس افغانستان صانها الله تعالى
عن الحدثان واضح باد!
چون اکثر منازعات و واقعات مشتمل بحقوق العباد و حقوق الله هر دو
میباشند و فیصله جات آن که باتمام میرسد بواسطه ابراء یاصلح و یا عفو اسقاط
حقوق العباد شده میباشد و تعزیرات حقوق الله که از روی سیاسیات شرعیۀ دولت
اسلامیه برذمۀ مجرم جرم مذکور لازم میباشد و یا نه در اشتباه باقی میماند هیـچ
معلوم نمیشود که آیا برذمۀ مجرم مذکور تعزیر حقوق الله هست یا نه درینصورت
فیصله های مذکور ناتمام و ناقص دیده میشود .
لهذا این هدایات از روی شرع شریف بطور تمثیل برای شمایان واضح گردید
كه تا آینده انواع فیصله جات مذكورات تمام و کمال بطرز مذکور از هر
قسم جرم که از اقسام مندرجۀ مذکوره هدایات هذا بوده ویا نبوده از روی


-(۲)-

احکام شرعی فقه شریف مطابق مذهب مهذب حنفی رح فیصله کرده باشید که تا در فیصله جات نقص و نا تمامی ظاهر نگردد و حکم تعزیرات حقوق الله که در فیصلۀ مذکوره هست یا نه باقی نماند .

*
* *


-(۳)-

هدایات صورت فیصله قتل وحبس دوام
که بمحاکم عدلیه آینده بروفق آن فیصله تحریر شود
(مثلا یک نظیر آن بصورت ذیل میباشد)
بتاریخ یوم شنبه (٦) جدی سنه (۱۳۰۳) حاضر آمدند در محکمهٔ شرعیه
ابتدائیهٔ ایالت کابل و یا . . . . . . . . . مدعی سید اکبر ولد میر حیدر
ساکن تنگی سیدان و مدعا علیه هر يك سید معروف ولد سید محمد ساکن
مذکور و . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
مدعی مذکور اظهار نمود که عبد القدیر و ملا احمد خان مذکووان را
که معاونان قتل سید انور مقتول دانسته و گرفته ام چون از احضار شاهدان
عاجز شدم نامبردگان را بتاریخ . . . . . . . . . . . . . . . .
گرفته سوگند داده فقط مدعی مذکور بمدعا علیه سید معروف حاضر
هذاى مذکور چنین دعوی شرعی نمود که سید انور پسرم که شخص اصیل
و مسلمان عاقل وبالغ محقون الدم على التابید در دار اسلام بود و بهیچوجه
من الوجوه بکشتن او برای همین مدعی هذا و دیگر کسی روا نبود
بتاریخ . . . . . . . در محل مذکور بتیغ - شمشیر زده زخمی و مجروح
کرده بود که از زخمهای او خون جاری شده و از زخمهای مذکور ازهاق
روح او شده و فوت گردیده بعد از قتل سید انور مذکور وارث از وی من
مدعی مانده ام لاغیر حل طلب قصاص پسرم که حق من است از شمایان اهالی
محکمه که نائب شرع هستید میخواهم که بالای سید معروف قاتل بحکم شرع
مطهر جاری شود .


(٤)

بعد از صحت دعوی مدعی مذکور از مدعا علیه پسر معروف مذکور پرسیده شد در جواب از ادعای مدعی مذکور انکار مطلق نمود و از مدعی مذکور طلب بینه عادله شد - فردا بروز یکشنبه حاضر آمدند مدعی و مدعی علیه مذکور در محکمه شرعیه مدعی مذکور گفت شاهدان ندارم که اثبات حق خود را که قصاص پسرم میباشد بکنم و سوگند هم نمیدهم بلکه برای شان ابرا از حق سوگند خود کرد لہذا این خادم شرع حکم نمود که همراه مدعی علیه مذکور در آینده در خصوص دعوی مذکور مزاحم و غرضدار نمیباشد چیزیکه در فوق مذکور گردیده خاص نقل فیصله خط شرعی است و آنچه اضافه لزوم دیده میشود حسب ذیل است که باید بعد ازین در فیصله جات اضافه شود :-
(الف) :- چون ازسید معروف مظنون مذکور که دعوی قتل ورثه سید انور مذکور بالای او شده بود قصاص که حق العباد است بنابر ابرا ساقط است مگر فعل قتل باخبار تحقیقات ابتدائیه که علم من رسیده بصورت خفی شده و بصورت شدة و زور و مکابره نشده و شخص مقتول مشهور بالفساد نیست و در ملك هم امنیت موجود است لہذا مظنون را حکومت بدون از قتل و حبس دوام تعزیر کرده میتواند
(ب) :- چون ازسید معروف مظنون مذکور که دعوی قتل ورثه سید انور مذکور بالای او شده بود قصاص که حق العباد بود بسبب ابرا ساقط شد مگر چون کیفیت فعل قتل مذکور به اخبار تحقیقات ابتدائیه که علم من نرسیده قانع نمیشوم اگر حکومت دعوی تعزیرات حق الله داشته باشد بمجلس مشوره تحقیقات ابتدائیه جرم مظنون مذکور را تسلیم کند که بعد از آرای مجلس مشوره اجرا شود .


-(٥)-

(ج): — چون قتل سید معروف مذکور بصورت خفی شده است و بشدت
و زور ومکابره نشده است و مجرم اظهار فعل اغوا کرده بود و شخص
مجرم مشهور بالفساد نیست و در ملك هم امنیت موجود نیست
حکومت بنا بر مصلحت وقت تعزیر الی قتل کرده میتواند .
مواد مذکوره که راجع بفیصله قتل در تعزیرات حقوق الله نوشته
شده خاص متعلق است به آن فیصله جاتی که اثبات قتل شده باشد و
بواسطۀ ابراء یا عفو یا صلح یا شبهه قصاص ساقط گردیده باشد و در این
نقل فیصله اگرچه اثبات قتل نشده ولی بطور نظیر است .
تعزیر حقوق الله برای دزد و قطاع الطریق

(الف):— چون در حق عبدالله ولد ..... که فعل سرقه ثابت شد مگر حد
شرعی لازم نشد در صورتیکه فعل سرقه ازان مکرر دیده شد حکومت
حکم تعزیر الی قتل داده میتواند .
(ب):— چون فیض محمد و عبدالعلی و .... در فعل قطاع الطریق گرفتار شدند
که در بیرون شهر داره کرده بودند چون حد شرعی در بارۀ آنها ثابت نشد
مگر قطاع الطریقی آنها ثابت شد حکومت حکم تعزیر الی قتل داده میتواند .
(ج): — چون محمد امین ولد ....... بفعل قطاع الطریقی گرفته شد که اخذ
مال و یا قتل نفس نکرده بود حکومت تعزیر بدون قتل بحبس الی ظهور
آثار توبه وصلاح و یا تا بمرد داده میتواند .
(د): — چون دوست محمد ولد ......... بفعل قطاع الطریقی گرفته شد که
اخذ مال نموده و قتل نفس هم کرده در باره او و یا یکی از رفقای او
حد شرعی لازم نشد حکومت تعزیر الی قتل کرده میتواند .


-( ٩ )-

[ احکام مواد تعزیریه حقوق الله که برای قاتل در فیصله که اثبات قتل شده باشد و بعد از عفو وصلح و ابرای ورثه قصاص ساقط شود از طرف پادشاه اسلام ویا نائب آن داده میشود ازین مسائل ذیل استنباط شده ]

قال الحموى فى شرح الاشباه لان المستحق اذا سقط حقه كان للامام التعزير لانه شرع للاصلاح ( حموى ) و ايضاً قال في موضع اخر و في الفتاوى الظهيريه و عبارتها الوارث اذا عفى من القاتل هل يبرأ فيما بينه وبين الله تعالى قال هو بمنزلة الدين على رجل لرجل فمات الطالب وابرأته الورثة فانه يبرأ فيما بقى و اما عن ظلامه المتقدم فلا يبرأ فكذالك القاتل لا يبراء عن ظلامه و عداوته ويبرأ عن القصاص ( حموى ) واعلم ان قتل النفس بغير حق من اكبر الكبائر بعد الكفر بالله تعالى ( ردالمحتار جلد خامس باب الجنايات ) فمرتكبه مرتكب محرم وكل مرتكب معصية لا حد فيها ففيه التعزير و هذه الكلية غير منعكسة لانه قد يكون فى معصية فيها حد (رد المحتار جلد ثالث باب التعزير)

امضای علمای منتخبه مجلس لویه جرگه
مواد تعزیریه مندرجه هدایات هذا موافق شرع شريف و مطابق مذهب مهذب حنفی درج میباشد .  مولوی محمد ابراهيم كاموی مؤلف خادم العلما - عبدالحى محشری رئیس تمیز - مولوی محمد رفيق عفى عنه - مولوی گل دست عفى عنه - بنده اله ابو الفتح فضل ربی پکهلوی عفى عنه
مورخه ( ١٠ ) جدی سنه ١٣٠٣