نظامنامهٔ مقیاسات

یوم یکشنبه ۲۳ حوت ۱۳۰٤ شمسی

(در مطبعهٔ حروفی ریاست شرکت رفیق طبع گردید)

تعداد طبع ثانی ۵۰۰۰ جلد


[BLANK PAGE]


نظامنامه مقیاسات

(تمهید)

از آنجا که هر فرد انسان برای اجرای معاملات و تبادلۀ احتیاجات خود بحساب محتاج و چیزی که معاملات و احتیاجات عمومی بذریعه آن تبادله و حساب میشود، مسکوکات، اوزان، ذراع است علمای حساب بغرض تسهیلات معاملات و زود فهمیدن این حسابات، اساسی که جدیدتر و بهتر برای مسکوکات، اوزان، ذراع گذاشته اند اصول اعشاریه است که واحد قیاسی آن به اصول اعشاری اضعاف و مجرا گردیده هر مقداری را که معلوم کردن بخواهند بيك تامل اندك فهمیده میشود

اما در افغانستان اوزان، ذراع، مسکوکات مختلفه رواج داشته به اصول اعشاریه نی بلکه يك اندازه و مقیاس هم ندارد مثلاً يك خروار هشتاد سیر، يك سير شانزده پاو، ويك پاو چهار خورد است که تجزیه و اضعاف آن بدرجات مختلفه میشود همچنان ذرع از شانزده گره و هر گره از چهار بار مرکب است و روپیه نیز وزن و قیمت آن يك مقياس و اندازه صحیح را حائز نیست که ما ازین مشکلات همیشه در تطبیق معاملات خود چه از خارج مینمائیم و یا بداخل مملکت خود داد و ستد میکنیم متحمل خساره های بزرگ مادی و معنوی شده ایم.

لهذا برای رفع این صعوبات و حل این مشکلات ملیه و اصلاح این نواقصات حسابیۀ اوزان، ذراع، مسکوکات افغانستان به اصول اعشاریه تحویل نموده شد تا سهولت و فواید ازین اصول مقبول برای دولت و ملت افغانیه عاید گردد.


( ٢ )

فصل اول

ماده (١) مقیاسات مساحت که باسم گز شاه ، گز معمار ، گز جریب ، جاری بود.
به میتر تبدیلی شد .
اضعاف واجزای متر قرار ذیل است .

( اجزای متر )

دهم میتر مساویست به دهم حصه متر
صدم میتر » » صدم حصه متر
هزارم میتر » » هزارم حصه متر

( اضعاف میتر )

لس متری » » ١٠
سل » » » ١٠٠
زر » » » ١٠٠٠
لس زره » » » ١٠٠٠٠

فصل دوم

٢ : مقیاس اوزان ، نخود ، مثقال ، خورد ، پاو ، چهارک ، سیر ، خروار بود که همه.
بگرام تبدل یافته ( اجزا واضعاف گرام بقرار ذیل است . )


(۲)
اجزای گرام :
دهم گرام
مساویست به
دهم حصه گرام
صدم «
« «
صدم « «
هزارم «
« «
هزارم « «
اضعاف گرام :
لس گرامه
« «
۱۰ گرام
سل «
« «
۱۰۰ «
زر «
« «
۱۰۰۰ «
لس زره «
« «
۱۰۰۰۰ «
(فصل سوم)
۳ :-- مسکوکات جدیده که آینده نرخ اشیاء ومعاملات بآن میشود وزن وقیمت
آن بقرار ذیل است :
اول مسکوک طلا
نام
وزن
نرخ
الف :
يك امانی
۶ گرام
۲۰ افغانی
ب :
نیم امانی
۳ «
۱۰ «
دوم مسكوك نقره
نام
وزن
قیمت
الف :
يك افغانى
لس گرامه
۱۰۰ پول
ب :
نیم «
۵ «
۵۰ «
ج :
۲۰ پولی
۲ «
۲۰ «


(٥)
فصل چهارم اصول اجراآت
٥: بدفاتر رسمی از ابتدای سال ١٣٠٥ بقدر ممکنه تطبیق وزن ذرعه و مسکوکات
سابقه در واردات ومصارفات دولت باوزان ومقادیر جدید میشود الی آخر سال
مذکور اوزان ومقادیر سابقه وجدیده حتی الامکان بدفاتر دولت داخل باشد
در سنه ١٣٠٦ خواه مخواه در دفاتر دولت اوزان ومقادیر ومسکوکات سابقه
وجدیده تحریر شود وبسنه ١٣٠٧ اگر محاسبین در مهارت خودها باوزان ومقادیر
جدیده مطمئن باشند وزن وذرعهٔ قدیمه را بالکل از دفاتر محو ووزن ومتر جدیده
را در قید قلم بیاورند اگر بعضی کاملاً مهارت نداشته باشند تا آخر سال ١٣٠٧
نیز ادخال اوزان ومقادیر جدیده وسابقه را بدفاتر رسمی میتوانند .
(٦): برای اجرای معاملات اهالی از اقسام سنگهای وزن ومترهای جدیده بقدر مکفی
از طرف دولت ساخته بهمه نقاط افغانستان تقسیم میشود .
(٧): سنگهای وزنی و مترها در مراکزهای ولایات که ادارهٔ بلدیه موجود باشد
بذریعه مامورین بلدیه وبدیگر مواضع بواسطه قوماندان های کوتوالی تقسیم
میشود وهمچنان بحکومتی ها وعلاقه داری ها که وظیفهٔ کوتوالی بعهدهٔ حکام
وعلاقه داران است بذریعه آنها تقسیم میشود .
(٨): قیمت سنگها ومتر های جدید در تمامی نقاط مملکت افغانستان بيك قیمت
عادلانه قرار داده میشود که قیمت آن از وزارت مالیه معین میشود کسانیکه قیمت
آن را نقد تادیه نتوانند الی شش ماه بآنها قسط کرده خواهد شد .
٩: سنگ های وزنی آهنی وچودنی و برنجی وذراع آهنی سابقه که نزداهالی است اگر
بمواضعیکه تقسیم اوزان جدیده میشود بیاورند از آنها بقیمت همان فلز گرفته
عوض آن از سنگ ها و متر های جدید بقیمت برای شان داده میشود


( ٦ )
١٠ :— از مقیاسات مذکوره دیگر اشخاصیکه از طرف حکومت مجاز شوند به نمونهٔ مقیاساتیکه از طرف دولت ساخته شده نیز بداخل ساخته می‌توانند وبمهر نشان مقیاسات که در مراکز ولایات وحکومتی های اعلی موجود است ممهور کرده بعد اجرای داد و ستد به آن مقیاسات کرده خواهد شد
١١ :— در دهات وقری که داد و ستد خود را بوزن جدید می‌نمایند از روی سنگ های مهری دیگر سنگ ها را تطبیق داده تا زمانیکه از طرف حکومت سنگ های آهنی مهر نشاندار تهیه و توزیع شود با ان سنگ ها وزن و معامله میتوانند
١٢ :— در مراکز هر گاه خود اهالی از بساط های مذکور برای اجرای معاملهٔ خود ها ساخته بودند موافق قاعده ( ١٤ ) باز خواست کرده میشود
١٣ :— مقیاسیکه در مراکز نائب الحکومه گی ها وحکومتی‌های اعلی و کلان مهر نشان دولت را نداشته باشند از درجهٔ اعتبار ساقط گفته میشوند مامورین بلدیه و قوماندانهای کوتوالی مواظبت می نمایند که در مراکز مذکور بمقیاسات بدون مهر و نشان کسی داد وستد نکند اگر مقیاسات وزن و میترهای را که بدون نشان دولت باشد در آنجاها استعمال کنند بر وفق قانون جزای عمومی مجازات می یابند
١٤ :— در مقیاساتیکه بمهر نشان دولت باشد و یادیگر سنگ ها که موافق اوزان جدید در قری ودهات میسازند اگر تفاوت ظاهر شود در بارهٔ استعمال کنندهٔ آنها مطابق جزای عمومی مجازات تعزیری اجرا میشود
١٥ :— از سنه ١٣٠٥ الی آخر ١٣٠٧ سنگ های وزن ومترجدیده در بین اهالی شروع می‌یابد شروع از سنه ١٣٠٨ بالکل اوزان وذرعه های سابقه متروك میشود واگر از سال ١٣٠٨ کسی به سنگ ها وذرعه های سابقه داد و ستد نماید جزای تعزیری می‌یابند
نظامنامهٔ هذا را در زمرهٔ نظامات دولت منظور و اجرای احکام موادش را امر و اراده میفرمائیم


صورت ۵۱۱
دررګاء چقوره ښه راه خراب در میانه تقسیم و خارج قسمت سو
بزرگی خراب در رل ښه کړی مع نمون بری خراب روی تقسیم در میانه
صحت است [؟]