{"book": "adl0074", "page": 1, "text": "نظامنامه اساسی\nوزارت جلیله معارف\n[ILL]\n[ILL]"}
{"book": "adl0074", "page": 2, "text": "هو\n\nنظامنامۀ اساسی\nوزارة جلیله معارف\n\nدر مطبع وزارة جلیله معارف طبع شد\n\nتحریر یوم شنبه ۹ برج سنبله ۱۳۰۲ شمسی\n\nعدد طبع اول"}
{"book": "adl0074", "page": 3, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0074", "page": 4, "text": "بسم الله الرحمن الرحیم\nنظامنامۀ تشکیلات وزارت معارف عمومیه\nاحکام عمومیه\nمادۀ (۱) : اداره و تفتیش همۀ مؤسسات تدریسیۀ عمومی\nکه برای تربیه و تعلیم میباشد و هم دوائر عالیه که خادم\nحفظ و حراست علم هستند بوزارت معارف\nعمومیه مفوض است باستثنای مکاتب حربیه\nمادۀ (۲) : خدمات اداره و تفتیشیه که در مادۀ اوّل بیان\nشد وزارت معارف عمومیه با مأمورینیکه از طرف\nوزارت تعیین میشوند یعنی در مرکز با مستشار و ریاست\nتدریسات ابتدائیه و تالیه و مفتشین عمومی"}
{"book": "adl0074", "page": 5, "text": "۲\nبلا واسطه و در ولایات با مدیران معارف و مفتشین\nتدریسات ابتدائیه و با والی‌ها و با مجالس تدریسات\nابتدائیه که در ولایات و حکومت‌های اعلیٰ هستند\nبالواسطه اجرا می نماید.\nماده (٣): وزارت. خدمتِ تشکیلیهٔ معارف را با قرارهای\nانجمن معارف بواسطهٔ مدیران ادارهٔ مرکزیه\nتعمیل میکند.\nبَاب اَوّل\nتشکیلات اداریه\nفَصْلِ اَوَّل\nادارهٔ مرکزیه - تقسیم خدمات\nماده (٤): خدمات مرکزیهٔ وزارت معارف عمومیه بدو نوع\nمنقسم است :\n١ - خدمت اداره\n٢ - خدمت تفتیش ."}
{"book": "adl0074", "page": 6, "text": "۳\nماده (٥) خدمت اداره مرکزیه به چهار دوائر و یک مأموریت\nمحتوی است\n۱- دائره تدریسات ابتدائیه و تالیه\n۲- دائره تشکیلات و تنظیمات\n۳- دائره تحریرات\n٤- دائره محاسبه\n۵- مأموریت حفريات و موزیم .\nماده (٦) ریاست تدریسات ابتدائیه و تالیه برای اداره\nو نظارت همه مکاتبی که مخصوص تدریسات ابتدائیه\nو تالیه میباشند مأمور است و هم این دائره مکاتب\nو مدارس خصوصیه را که از طرف اشخاص و جمعیات\nو شرکت های وطنی تأسیس و اداره شوند نظارت\nمیکند مکاتب ابتدائیه و رشدیه و هم مکاتب\nتالیه که در آتی تأسیس شوند و هم دارالمعلمین\nو دارالمعلمات تائیکه از آنجا معلمین و معلمات خارج"}
{"book": "adl0074", "page": 7, "text": "۴\n\nمیشوند بدائره تدریسات ابتدائیه و تالیه تعلق دارند\nو این دائره را یک نفر رئیس اداره مینماید .\nماده (۷) ریاست تدریسات ابتدائیه و تالیه بسه شعبات\nمنقسم است :\nنخستین شعبه مأمورین و معلمینی میباشد که مکلف است\nبه اظهار تجویز و بیان رأی خود در باب تعیین و ترفیع\nو تلطیف مفتشین تدریسات ابتدائیه و مدیران\nو مأمورین و معلمین دارالمعلمین ، و دارالمعلمات،\nو مکاتب رشدیه که درجه های اولای مکاتب\nتالیه هستند و هم مدیران و مأمورین و معلمین\nمکاتب تالیه که در آتی تأسیس شوند .\nو نیز اجرا کردن معاملات سجل و عزل و مستمری شان .\nو ملاحظه نمودن امور انضباطیه و مدعیات .\nو تفریق کردن معلمین و معلمات مکاتب ابتدائیه\nو رشدیه بصنوف مختلفه از روی مشاهرات\n\nمقام پیشرفت تحریر کنند"}
{"book": "adl0074", "page": 8, "text": "۵\nو مأموریت های شان و ایفا کردن معاملات\nراجع به قیودات آنها و مدیران و مأمورین و معلمین\nمکاتب تالیه وغیره امور و معاملاتی که به محتویات\nاین ماده متعلق اند\nاین شعبه را یک نفر مدیر با کاتبان خویش اداره مینماید\nدومین شعبه تدریسات میباشد که\nمکلف است به ترتیب و تعدیل کردن جداول مختصر\nو مفصل درسیه مکاتب ابتدائیه و تالیه و تهیه نمودن\nلوایحیکه متعلق است به تنظیمات درسیه و نظامنامه\nو دستورالعمل های داخلی مکاتب و اصول تدریس\nملاحظه امور امتحانات و شهادتنامه ها\nپروگرام و لوائح و دیگر خصوصیاتی که درین\nشعبه تهیه کرده میشوند باید در انجمن معارف تدقیق\nو تصویب شود و درین شعبه فعلاً یک نفر کاتب\nکفیل است و امور و وظائف این شعبه را موقتاً"}
{"book": "adl0074", "page": 9, "text": "خود رئیس تدریسات ابتدائیه و تالیه ایفا میکند\nسومین شعبه تفتیش میباشد که مکلف است:\nبملاحظه نمودن امور تفتیشیه تدریسات ابتدائیه و تالیه\nعمومی و خصوصی\nو نیز ملاحظه نمودن آن را پورت هائیکه از طرف\nمدیران معارف ولایات و مفتشین تدریسات\nابتدائیه راجع به تدریسات ابتدائیه بوزارت\nمیرسند و هم دیگر را پورت هائیکه از طرف\nمفتشین عمومی مذکوره ماده ۱۳ راجع به طرز و صوره\nجریان تدریسات در مکاتب رشدیه و دارالمعلمین\nو دارالمعلمات ها و دیگر مکاتب تالیه راجع به احوال\nمدیران و مأمورین و معلمین آن مکاتب بوزارت\nداده میشوند و بیان رأی درباره مکافات هائیکه\nبرای مکاتب خصوصی مخصوص میباشند و هم\nاظهار رأی برای اعانت کردن اینگونه مکاتب"}
{"book": "adl0074", "page": 10, "text": "۷\nدرین شعبه یک نفر مدیر و یک نفر کاتب کفیل امور\nمیباشند .\nماده (۸): دائره تشکیلات و تنظیمات مأمور میباشد با یفا کردن\nامور و معاملاتی که متعلق است به احداث و انشای\nمکاتب ابتدائیه و رشدیه و دارالمعلمین ها و دارالمعلمات\nو دیگر مکاتب تالیه\nبه تدارک کردن اثاثه مکاتب متعلقه وزارت مکتب\nو لوازم تدریسیه جمیع مکاتب\nبه مسائل کتبخانه های مکاتب و کتب مکافاتیه\nبه طبع کردن سالنامه وزارت معارف که از طرف\nمستشار وزاره معارف داد میشود\nو کتب لوائح تدریسیه که از طرف انجمن تصویب میگردد .\nبه اداره و تفتیش کتب خانه های عمومی\nافغانستان\nبه قبول اعانات ."}
{"book": "adl0074", "page": 11, "text": "۸\nو نیز به تسلیم مؤلفاتیکه تبوعاً بوزارت داده میشود .\nاین دائره را یک نفر مدیر با کاتبان معینش اداره\nمیکنند\nماده ٩ - دائره محاسبه بدو شعبه منقسم میباشد .\nشعبه اول مأمور است\nبرای ایفای کافه امور حسابیّه که متعلق است بمعاشات\nو مصارفات اداره مرکزيه .\nو برای امر فرمودن حواله و تأدیه .\nو نیز برای تهیه و اعلان بودجه\nشعبه دوم مکلف است\nبرای ایفای تحقق وحواله آن تخصیصاتیکه در بودجه\nدولت مخصوص مکاتب ابتدائیه میباشد .\nو برای اجرای قید و حسابیه و اصراقیه مکاتب رشدیه\nو دارالمعلمينها و دارالمعلمات ها و دیگر مکاتب عالیه .\nو برای ایفای تحقق وحواله مصارف مکاتب متذکره فوق ."}
{"book": "adl0074", "page": 12, "text": "۹\nو برای حکم فرمودن تادیه .\nاین دائره را یک نفر سر کاتب و کاتبان شعباتش\nاداره میکنند .\nماده (۱۰) : دائرهٔ تحریرات مأمور است به ثبت و تحریر\nمخابرات و مکاتبات وزیر معارف .\n\nدائرهٔ تحریرات سالنامه های جمیع دوائر وزاره\nیعنی دائرهٔ تدریسات ابتدائیه و تالیه دائرهٔ تشکیلات\nو تنظیمات ، دائرهٔ محاسبه ، دائرهٔ تحریرات\nانجمن معارف ، هیئت تالیف و ترجمه ، و مرکز پشتو\nمأموریت حفریات و موزیم ، و جمعیت صحنهٔ تمثیل\nو مدیران معارف ولایات را جمع و ترتیب کرده"}
{"book": "adl0074", "page": 13, "text": "۱۰\nبحضور مستشار وزارة تقدیم می‌نماید و مستشار\nهمه آن سالنامه‌ها را ملاحظه و تصویب نموده بدائرهٔ\nتشکیلات و تنظیمات برای طبع میدهد .\nدائرهٔ تحریرات را یک نفر مدیر با کاتبان خود\nاداره میکنند .\nماده (۱۱): دفتر اوراق مکلف است برای اخذ و توزیع\nاوراق و مرکب است از سر کاتب و دیگر کاتبان.\nماده (۱۲): در وزارة از مستشار و رئیس تدریسات ابتدائیه\nو تالیه و مدیران و مفتشین و سرکاتبان در تحت\nنظارت وزیر یک مجلس انتخاب مدیران و مأمورین\nمعارف تشکیل میشود که درین مجلس باکثریت آرا\nمدیران و مأمورین و سر معلمین معارف انتخاب میشوند"}
{"book": "adl0074", "page": 14, "text": "فصل ثانی\nتفتیش\nماده (۳۳): هفت نفر مفتشین عمومی مستقیماً تحت امر وزیر\nمعارف برای تفتیش کردن احوال همۀ مکاتب\nو مدیران و مأمورین و معلمین مقرر میشوند این\nهفت نفر مفتشین بطوری تعیین میشوند که یکی از انها\nعالم علوم دینیه و یکی از ارباب علوم ریاضیه\nو یکی از علمای علوم طبیعیه و یکی از ارباب\nفن تعلیم و تربیه و یکی از متخصصین تربیۀ بدنی\nو یکی از علمای جغرافیه و تاریخ و یکی از واقفین السنۀ\nاجنبیه باشند\nاین مفتشین عمومی مکلف هستند بمهام وظائف\nتفتیش مکاتب ابتدائیۀ مرکز و ولایات و علی\nالخصوص برای تفتیش مکاتب رشدیه و دار المعلمین\nو دارالمعلمات و دیگر مکاتب عالیه و رپورت\n\nمقابله شد عبد الراحم"}
{"book": "adl0074", "page": 15, "text": "۱۲\nہاے نشانرا بمدیریت عمومیه تدریسات ابتدائیہ\nو تالیه تودیع می نمایند این راپورٹ ہا در شعبۂ تفتیش\nآن مدیریت تدقیق میشوند\nوزارت تا بزمان تأسیس مکاتب رشدیه و دارالمعلمین\nو دارالمعلمات و دیگر مکاتب تالیه با مفتشین موجوده\nمرکز و ولایات اکتفا میکند و این مفتشین موجوده\nمرکز عجالتاً برای تفتیش تدریسات ابتدائیه\nموجوده اقدام می ورزند\nباب ثانی\nانجمن معارف\nماده (۱۴) : انجمن معارف از مستشار و رئیس تدریسات\nابتدائیه و تالیه و مفتشین عمومی معارف و رئیس\nو اعضای هیئت تألیف و ترجمه و مدیر معارف\nولایت کابل و مدیر مکتب امانیه و هم از مدیران دیگر\nمکاتب تالیه که در آتی به پایتخت تأسیس می شوند\n\nبخط سید عبداللہ"}
{"book": "adl0074", "page": 16, "text": "۱۳\n\nو مدیر دارالمعلمین مرکز و دو نفر از علمای دینیه\nکه در کابل اقامت دارند تشکیل میشود و تحت ریاست\nوزارة معارف انعقاد می یابد و در غیاب وزیر\nمستشار ریاست خواهد کرد .\nماده (۱۵) : انجمن معارف در باره جداول درسیه و دستور\nالعمل ها و هر نوع لوائح نظام و قانون راجع به مکا[تب]\nو تدریسات را که از طرف ریاست تدریسات\nابتدائیه و تالیه داده میشود .\nو نیز در خصوص انتخاب کتب درسیه اجرای\nمذاکرات و اتخاذ مقررات می نماید .\nو مدعیاتی را که راجع به امور انضباطیه و نسبت\nبه مدیران و مأمورین و معلمین مکاتب بوقوع می\nایند همین انجمن تحقیق و اتخاذ مقررات میکند\nهرگاه تجویزی از طرف یکی از اعضای مجلس\nاظهار شود و مطمحہ قبول اکثریت آرا باشد\n\nخفا یه سید عبد الله"}
{"book": "adl0074", "page": 17, "text": "اینگونه تجویز موضوع مذاکره می تواند شد\nماده (۱۶): انجمن معارف در هر پانزده روز یک دفعه و در موقع\nلزوم بدعوت رئیس مجلس منعقد میشود\nماده (۱۷): امور تحریریۀ انجمن معارف را مدیر تحریرات\nاداره میکند\nهیئت تألیف و ترجمۀ کتب درسیه و مرکه پشتو\nماده (۱۸): برای تألیف و ترجمۀ کتب درسیه راجع بمهما مکا\nیک هیئت تألیف و ترجمه ملحق به انجمن ما تشکیل میشود\nذواتیکه این هیئت را تشکیل می کنند از کتب\nدرسیۀ فرانسویه و ترکیه و دیگر السنه ترجمه و استنباط\nکرده کتب درسیه را ترتیب و تألیف می نمایند\nانفاً اعضای هیئت تألیف و ترجمه نظر باحتیاج\nموجوده تعیین و مقرر میشوند یکی ازینها رئیس\nاین هیئت انتخاب میشود اعم از مشاهرات معینه برآی\nشخین موفقیاتیکه در خصوص تألیف و ترجمه از اعضا\n\nمقام عالی هند عبد الاحد"}
{"book": "adl0074", "page": 18, "text": "۱۵\n\nاین هیئت ظاهر شد میباشد صاحب تالیف و ترجمه کنا-\nمستحق مکافات میباشد\nماده (۱۹) : برای ضبط و تدوین اصول و قواعد لسان پشتو\nو برای نقل و ترجمه کردن کتب درسیه باین زبان\nیک معرکه د پشتو تشکیل میشود و این مرکه د پشتو به انجمن\nمعارف مربوط میباشد\n(مواد متفرقه)\nماده (۲۰): یک تحویلخانه لوازم مدرسیه تأسیس کرده میشود\nکه بدائره تشکیلات و تنظیمات مربوط میباشد .\nماده (۲۱) : در وزارت معارف برای طبع کتب ولوائح و\nنظامنامه ها یک مطبع مربوط بدائره تشکیلات\nو تنظیمات میباشد که امور مطبوعه آنرا یک نفر منتظم\nباکاتبان خود اداره می نمایند منتظم مزبور در امور\nحسابیّه خود نزد دائره محاسبه وزارت معارف\nمسئول است ."}
{"book": "adl0074", "page": 19, "text": "۱۶\n\nماده (۲۲) حفریات و موزیم\nمدیریت حفریات و موزیم که مرکب است از یک\nنفر مدیر و یک نفر معاون و کاتبان موظف است\nبه مواظبت و مراقبت حفریاتیکه موسیو فوشیه\nقرار مقاوله نامه که فی مابین دولتین عالیین افغا\nو فرانسه انعقاد یافته اجرا می دارد .\nو مأمور است بتحصیل و محافظه اشیای محفوریه\nقرار مقاوله نامه مزبور حق افغانستان است\nدر مدیریت حفریات قید و ثبت میباشد همه گراف\nحفریاتیکه موسیو مشار الیه در افغانستان اجرامی\nدارد اشیائیکه بعد از حفریات حق دولت\nعلیه افغانستان است مدیر حفریات و موزیم\nدر موزیم خانه تودیع میکند .\nیا مدیر حفریات و موزیم در مرکز بوده یک هیئت سیارا\nمعین میگردد که در آوان لزوم با موسیو مشار الیه"}
{"book": "adl0074", "page": 20, "text": "۱۷\nسیر و حرکت کنند\nمدیر یا معاون حفریات و موزیم در محافظت اشیای\nمحفوره تا رسانیدن آنها به مرکز خیلی دقت میکند\nبرای اجرای امر یعنی محافظه اشیای مزبور\nباید مدیر یا معاون مدیر به حکومت محلی رجوع کرده\nاستمداد نماید.\nمدیریت حفریات و موزیم مأمور است به تنظیم\nو پیراستگی موزیم خانه و اندیشیدن وسائل ترقیه\nآن و ایصال کردن فوائد از آن به عموم\n(۱) مدیر حفریات و موزیم در بدست آوردن اشیا\nعتیقیکه سزاوار موزیم باشد به انواع وسائل\nسعی میکند و وسائل توسعه و تزئین موزیم را تجویز\nو فکر نموده تقدیم وزارت میکند صفائی و نزاهت\nموزیم و باغ و باغچه متعلقه آنرا همیشه تحت نظر\nدقت می دارد.\n\nمقابله شد عبد الله"}
{"book": "adl0074", "page": 21, "text": "۱۸\n\n(۲) مدیر حفریات و موزیم اگر مفید و مناسب داند\nمیتواند با مأمورین موزیم خانۀ های دول خارجیه\nمراوده و تبادل یا بیع و شرای اشیای موزیم را\nبا ونهانه رشته کرده بعد از استیذان از وزارة\nمعارف در ساحه اجرا آرد\n\n(۳) اشیائیکه قرار معاهدهٔ دولت علیه افغانیه\nبا دولت بهیه فرانسه راجع به حفریات حق افغانستان\nمیشود تسلیم میشود چیز هائیکه قابل نگهداشت است در موزیم\nنگهدارد و چیزهائیکه قابل نگهداشت نیست بعد\nاستیذان از وزارة ابتیاع میکند.\n\nحفریات و موزیم از طرف یک نفر مدیر اداره میشود.\nمادۀ ۳۲- وزارة معارف عمومیه جمعیت صحه تشکیل را که\nبمقصد تأمین کردن ترقیات صنعت نفیسه تشکیل\nتأسیس شده و موافق به نظامنامهٔ مخصوصش\nاداره میشود نظارت میکند."}
{"book": "adl0074", "page": 22, "text": "١٩\n\nمادهٔ (۲۴): وزارت معارف مأمور با ایفای احکام همین نظامنامه\nاست\nمادهٔ (۲۵): برای گذاشتن این نظامنامه بساحه اجرا\nعلاوه بر نظامات دولت اراده میفرمائیم"}
{"book": "adl0074", "page": 23, "text": "آگاهی چاپخانه لیتوگرافی دارالسلطنه کابل\n[ILL]\n[ILL]\n[ILL]\n\nشاید شیر احمد باشه"}