[ILL]


نظامنامه
اصول محاکمات جزائیه مأمورین

در مطبع دائرۀ تحریرات مجلس عالی وزراء طبع گردید

۲۸ حوت - سنه ۱۳۰۱

تعداد طبع ثانی ......... (۱۰۰۰) جلد


[BLANK PAGE]


۱
هو الحکیم الخبیر
نظامنامه
اصول محاکمات جزائیه مامورین
قاعده
(۱) : مامورینیکه متعلق بوظیفه خود مرتکب جرمی گردد قرار
ماده (۱۶۵) تشکیلات اساسی تحقیقات ابتدائیه
درباره او اجرا یافته در مرکز وزارت و مدیریت مستقله
اوراق تحقیقیه او را با مامور مجرم بمحکمه ابتدائی مامورین و
در ولایات بمجالس مشوره تقدیم میگردد، در محاکم مامورین
و مجالس مشوره محاکمه مامور بتفصیلات ذیل اجرا میشود:
(۲) : بمجرد اتهام مامورینیکه برائت ذمه شان از تهمت جرم

اصول محاکمات


مذکور معلوم و یا از روی سوانح عمرشان حسن سلوک
و صلاح مشهور و معروف باشد تحت توقیف آورده نمیشوند.
(٣) :- دربارۀ اشخاص مستور الحال در اثنای تحقیقات اگر شخص
عادل و یا دو نفر مستور الحال اخبار و اظهار اتهام مظنون را
کرده باشند و یا از روی دلائل و قرائن صحیحه علم و اطمینان
باتهام مذکور حاصل شده باشد در قسم جنحه و جنایت مأمور مظنون
بزیر توقیف آورده میشود.
(٤):- پس از تحقیقات حالات شخصیه مأمور مظنون مجریات لوازم
تحقیقات برای اثبات جنحه و جنایت مظنون بها
در صورت براءت مظنون از توقیف رها میشود.
(٥):- تحقیقاتی که دربارۀ مأمور مظنون از طرف دائره متعلقۀ او اجرا
گردیده باشد اگر تحقیقات مذکوره را مطابق اصول
و قواعد تحقیقیه و امارات و قرائن قاطعه که در علم محاکم
ظن غالب و یقین حاصل میکند ملاحظه نمایند مطابق قاعده (١٤)
دربارۀ مأمور مظنون تعیین جزا کرده میتواند، اگر تحقیقات مذکوره را
ناقص می بیند، و یا تحقیقات ابتدائیه دوائر متعلقه
مأمور با تحقیقات صحیحه محکم تصادم کند تحقیقات
اصول محاکمات


مصدقه محکمه اعتبار دارد ، مجالس مشاوره و یا محاکم
ثلاثه شورای دولت مطابق وظائف خودشان
تحقیقات مذکور را تا درجه اتمام رسانیده دلائل قرائن
جرم را ظاهر میکنند .
(۶) :- محاکم ثلاثه مأمورین یا مجالس مشاوره مطابق اوراق تحقیقیه
برای محاکمه مذکور ، یکروز مشخص کرده مأمور مظنون را
واگر مدعی داشته باشد نیز مدعی را یا وکیل همان دائره را
طلب میکنند .
(۷) :- مامور مظنون مدعی شخصی مظنون و یا وکیل همان دائره برای
حاضر شدن در یوم محاکمه مجبور و مکلف هستند .
(۸) :- اداره و انضباط داخلیه محاکمه برئیس محکمه تعلق دارد اگر اعضای
محکمه در اثنای محاکمه چیزی لازم بدانند بذریعه رئیس
محکمه و یا بعد از گرفتن اجازت آن از خود مظنون مدعی
پرسیده میتوانند .
(۹) :- در مجالس مشاوره یا محاکم ثلاثه مأمورین رئیس محکمه مطابق
اوراق موجوده ، اوّلاً از مدعی و یا وکیل دائره ، وثانی
از مامور مظنون اسم و ولد و شهرت و محل اقامت شان را


٤
تحقیق مینماید و کاتب محکمه مطابقت جوابهای مدعی و یا
وکیل مأمور مظنون را از روی اوراق موجوده شفاهآ
تصدیق میکند ، و اگر یک مخالفت دیده شود از طرف کاتب
برای رئیس گفته میشود .
(۱۰) :-- بعد از تحقیق شخصیت بنا بر امر رئیس، کاتب، اوراق
موجوده را بترتیب ذیل علنآ میخواند ، یعنی اولاً عرض مدعی
و یا بیانات وکیل همان دائره را و ثانیاً اوراق تحقیقیه که از
دائره متعلقه مأمور مظنون تنظیم یافته است .
(۱۱) :-- پس از قراءت اوراق مذکور رئیس محکمه بدفعه اول مدعی
و یا وکیل همان دائره را اجازت کلام میدهد مدعی و یا
وکیل همان دائره مطابق عرض شان دعوی خود را توضیح
میکنند ، رئیس محکمه اگر افاده و بیان مدعی و یا وکیل را
واضح نبیند از نزد وی ایضاحات لازمه میگیرد .
(۱۲) :-- بعد از توضیح و صحت دعوی رئیس محکمه بیانات مدعی را
و یا وکیل همان دائره را خلاصه کرده از مظنون علیه استجواب
مینماید .
(۱۳) :-- مظنون علیه سوالات رئیس محکمه را بجواب دادن مجبور است


ه

اگر مظنون علیه جواب نگوید منکر شمرده میشود و اگر از خارج
سوال چیزے بگوید رئیس محکمه اورا منع مینماید و بدائره محاکمه
سوالات خود ارجاع میدهد و اگر مدعی و یا مدعی علیه بنا بر
عذر معقول مهلت بخواهند باندازه کار مهلت داده میشود .
(١٤):- رئیس محکمه نظر بدعوی مدعی و بیانات مأمور مظنون هر قدر که
لازم می بیند نوبت کلام داده و از ایشان هر چیزیکه
مطابق تحقیقات لازم دیده باشد پرسیده میتواند .
(١٥) :- درصورت انکار در هر موضوعیکه شاهد و سند لازم باشد رئیس
محاکمه از مدعی علیه طلب شهود مذکور را و یا سند اثبات را
کرده استماع و ملاحظه میکند .
(١٦) :- تعیین شهود یا از طرف مدعی گفته میشود و یا از روی
اوراق تحقیقاتیکه درباره مظنون اجرا کرده شده است
معلوم میشود .
(١٧) :- شاهدان بحضور مدعی و مدعی علیه بمحکمه علیحده علیحده استماع
کرده میشود و قبل از استماع شهود رئیس محکمه اسم و شهرت
وولد و مساکن شهود را مطابق اوراق تحقیقیه و موافق
تصریحات مدعی استفسار میدارد .


۶
(۱۸) :— بعد از ختام شهادت شهود، از طرف رئیس برای مظنون گفته می شود، که اگر اعتراض در شاهدی شاهد و یا شخص شاهد داشته باشد بیانات بدهد.
(۱۹) :— اگر بیانات او معقول بود مقبول والا مسترد میگردد.
(۲۰) :— بعد از صورت اثبات قبل از صدور حکم اگر مظنه دسیسه یعنی گمان فریب و تزویر نزد رئیس محکمه متیقن شود رئیس محکمه تحقیقات کرده میتواند و همچنین تعدیل شهود سراً و علناً از طرف رئیس محکمه اجرا میشود.
(۲۱) :— شهادتیکه در حضور محکمه ادا کرده می شود از طرف کاتب محکمه عیناً ضبط و ثبت گردیده در ذیل آن شاهدان امضا میکنند.
(۲۲) :— اگر شخصی از روی قرائن و امارات معقول اثبات دعوای خویش را نتوانست هیچ دعوی از طرف محاکمه مأمورین مسموع


نمیگردد .
(٢٣) :— برای اثبات جرم مظنون و یا برای اثبات اعتراضاً
مأمور مذکور رئیس محکمه مطابق آرای اعضای محکمه
هر چیزیکه لازم و ضرور بیند از دفاتر و دوائر رسمیه
رسماً پرسیده میتواند .
(٢٤) :— در زمانیکه بحضور محکمه مطابق تفصیلات فوق دعوی مذکورا
بدرجه کفایت تحقیق کرده باشند یا از شهادت
شاهد و شهادت خط وخاتم و یا قرائن قاطعه و امارات
و دلائل سائره که در علم محاکم ظن غالب ویقین حاصل میکند
و یا اوراق تحقیقیه موجوده و یا دلائل و امارات مصدقه
موصوفه اسباب حکم بوجود آمده و دیگر هیچ چیز
برای تحقیق نمانده باشد ، رئیس محکمه ختام محاکمه این
دعوی را بطرفین میفهماند .
(٢٥) :— بعد از اختتام محاکمه رئیس واعضای محکمه بمذاکره کیفیت
آغاز میکنند رئیس محکمه دعوی واقعه را و افادات
و اعتراضات مظنون را یاد وتذکار نموده و اسباب حکم را
مطابق ماده فوق که بوجود آمده است واضح میکنند


۸

و همینطور مابین اعضا و رئیس محکمه مذاکره کیفیت کرده
می شود .
(۲۶) :ـ رئیس علی الترتیب آرای اعضای محکمه را ازرد
شان میپرسد هر اعضا مطابق جریان محاکمه رأی خود را
بیان میدارد و بعد ازین رئیس نیز رأی خود را مشخص
کرده قرارداد محاکمه را تعیین مینمایند .
(۲۷) :ـ مطابق قرارداد محاکمه اگر مأمور مظنون تحت تهمت آورده
شده باشد باز از طرف رئیس و اعضای محکمه برای
تعیین مجازات مأمور مذکور مذاکره گریده و مطابق
نتیجۀ مذاکرات و مطابق مواد نظامنامۀ جزائیه مجازا
مأمور مذکور مشخص و تعیین میشود .
(۲۸) :ـ مأمورینیکه از روی یک جرم تحت محاکمه گرفته شونده
مطابق بختیاراتیکه در اثنای وقوع جرم در
نظامنامه هانشان داده شده است باز خواست
کرده میشود اگر از روی یک جرمیکه قبل از نشر
نظامات موجوده تحت محاکمه آمده باشند درینصورت
اختیارات سابقۀ شان بنظر دقت گرفته و اتهام شان

اصول محاکمات


۹

مطابق اختیارات مذکوره تعیین کرده میشود .
(۲۹):— حقوق شخصی که در ضمن دعاوی مرجوعه این محاکم واقع
میشود بحاکم موصوف فیصله گردیده دوباره بمحاکم عدلیه
مراجعت کرده نمیتواند .
(۳۰):— نتیجه مذاکره یعنی حکم واقعه بحواله دلیل مواد قانونیه که
باین حکم تعلق دارد بطور خلاصه حتی الامکان بیک کتابچه
برای ثبت قرارداد محکمه مشخص شده با شد قید
و ثبت میشود .
(۳۱):— در اثنای محاکمه از طرف کاتب محکمه یک ضبط دعوی یعنی
صورت حال دعوی نوشته می شود، این ورقه ضبط
دعوی در اوراق مطبوعه و یا بیک کتاب مخصوص تحریر
میشود ضبط دعوی اسم رئیس و اعضا محکمه و اسامی
مدعی و مدعا علیه، و اگر از یکطرف شاهد اقامه
کرده باشد اسامی شاهدان خلاصه اوراق و سنداتیکه
از طرفین برای اثبات نمودن دعوی داده شده است
محتوی میباشد و همچنین درین ورقه ضبط دعوی افادات
مدعی و مظنون علیه و مقرراتیکه از طرف محکمه قرارداد میشود
(محاکمات)


۱۰
نیز درج و قید میباشد این ورقه ضبط دعوی بحضور
رئیس و اعضای محکمه خوانده و بعد از مطابقت آن
بجریان محاکمه دیده از طرف رئیس اعضای محکمه دستخط گردیده
اگر محاکمه بیک مجلس بختام نرسیده باشد محاکمات
متعاقبه نیز بطور مسلسل درین ورقه ضبط و قید گردیده
بطور فوق الذکر دستخط میشود ورقه ضبط دعوی برای
تنظیم فیصله خط محکمه استاد گرفته میشود .
(۳۲) :- فیصله خط مطابق مندرجات ضبط نامه بر وجه ذیل
تنظیم مییابد :-
الف :- اسم و نسب مدعی مدعا علیه و شهود .
ب :- خلاصه جریان محاکمه .
ج :- اثبات حکم و دلائل .
د :- صورت فیصله .
ه :- احکام نظامیه که بر آن فیصله محکمه اساس
گرفته شده باشد .
و :- تاریخ فیصله و تاریخ تفهیم فیصله .
(۳۳) :- فیصله خط محکمه از طرف کاتب محکمه تحریر و بحضور رئیس


۱۱
و اعضای محکمه قراءت گردیده در زمانیکه مطابقت
فیصله خط بضبط نامه دعوی یعنی صورت حال مطابق
دیده شد پاک نویس کرده بکتاب مخصوص ثبت
و در ذیل آن فیصله خط از طرف هیئت محکمه مذکور مهر و
دستخط گردیده فیصله خط بمحکوم علیه و مدعی داده از آنها
رسید گرفته میشود و همچنین مطابق فیصله خط مذکور
برای دائرۀ متعلقه همان اُمور محکوم علیه ارسال میگردد.
ادخال این نظامنامه را در نظامات دولت و اجرا
احکام موادش را امر و اراده مینمایم .
تحریر ۲۰ حوت ۱۳۰۲
[مهر]


(حکایات)