{"book": "adl0062", "page": 1, "text": "Afghanistan Digital Library\n\nadl0062\n\nhttp://hdl.handle.net/2333.1/w6m905z6\n\nThis is a PDF version of an item in New York University's Afghanistan\nDigital Library (http://afghanistandl.nyu.edu/). For more information about\nthis item, copy and paste the \"handle\" URL above into a web browser.\nWhen referring to or citing this item please use the \"handle\" URL\nand not this document or the URL from which you downloaded it.\n\nAll works presented on New York University's Afghanistan Digital Library website are, unless\notherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely\nreproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\nNYU Libraries, Digital Library Technical Services, dlts@nyu.edu"}
{"book": "adl0062", "page": 2, "text": "نظامنامه\nمکاتب خانگی\n\n« در مطبع دائره تحریرات مجلس عالی وزرا طبع گردید »\n\n۹ میزان - سنه ۱۳۰۲\n\nتعداد طبع ثانی ....... (۱۰۰۰) جلد"}
{"book": "adl0062", "page": 3, "text": "نظامنامه\nمکاتب ابتدائیه\n\n[ILL]\n\n[ILL]\n\n[ILL]"}
{"book": "adl0062", "page": 4, "text": "بسم الله الرحمن الرحیم\nنظامنامه مکاتب خانگی\nاز انجا که تمامت ترقیات دنیویه و سعادات اخرویه عالم\nبشریت مربوط بعلم و دانش است، و جمیع افراد بنی نوع\nانسان دانا باشند یا جاهل عالم باشند یا امی معترفند\nبه اینکه شناختن خدا و ترقیات دین و دنیا و نیل مقاصد\nاخروی بدون کسب علم و فن بکی میسر نگردد، بمضمون\n(مَن لا مَعَاشَ لَهُ لا مَعَادَ لَهُ از نداشتن علم و فن\nدو چار ذلت روزگار گشته بر ذواتیکه علم و معرفت ندارند\nتحصیل اسباب زندگانی صعب و دشوار، و اوشان\nنظامنامه مکاتب خانگی"}
{"book": "adl0062", "page": 5, "text": "به ذلت ونکبت و خواری گرفتار میگردند لا جرم بچه اشخاص\nاز حصول سعادات اخروی محروم مانده العیاذ بالله خسر الدنیا\nوالآخرة میشوند.\nبمصداق این مقال حضرت مقتدای ما حبیب قادر\nمتعال جلت حکمته نیز در بسیاری جاها امت ناجیه\nخود شانرا بتحصیل علم وفن ہدایت و ارشاد و همه شانرا\nدر استحصال معارف علیه تحریص و احکام نموده اند.\nازین است که حضور شاهانه ما بغرض فراهم\nنمودن اسباب ترقی دین و دولت و تأمین معاملات و\nسعادات دنیوی و اخروی ملت نجیبه خودمان بیشتر و اولتر\nاز همه تأمین مکاتب و مدارس را بصورت منتظم تصمیم نمود؟\nاطفال وطن عزیز ما نرا بدون امتیاز حیثیت و رتبه حسب\nو نسب با دخال مکاتب مجبور گردانیدیم، حتی با قتضای\nاشد ضرورت و احتیاج عده از اطفال وطن را جهته کسب\nو جلب صنایع و حِرَف و علوم وفنون جدیده که یگانه مایه ترقی\nامروزه عالم بشریت است بخارج اعزام فرمودیم.\nاما از انجا که در تعمیم علم و معرفت و وسعت دائره آن\n\nنظامنامه مکاتب خانگی"}
{"book": "adl0062", "page": 6, "text": "شوق و شغفی بکمال داشته تصمیم کرده ایم که باید کافه افراد\nتبعه افغانستان از زن و مرد و که و مه صاحب سواد و مالک\nقابلیت نوشت و خوان بوده از خیر کثیر علم بی بهره نمانند\nاین است که تنها بوجود مکاتب رسمی اکتفا ننموده و مکاتب\nرسمی را بصورت فوری برای تعلیم عموم اطفال وطن کافی\nندانسته تأمین مکاتب خانگی را نیز امر و احکام فرمودیم، و وزارة\nجلیله معارف را مأمور داشتیم بر اینکه امر تعلیمات را بد و قسمت\nمنقسم سازد :-\nقسمتی همان است که اطفال قاعدةً بقرار قوانین نظامنامه\nوزارة معارف جبراً برای استیفای دوره های ابتدائیه\nتعلیمیه در مکاتب رسمی داخل شد تحصیل میگرایند.\nقسمتی دیگر اطفالیکه در مکاتب رسمی از طرف مدیر معارف\nبنا بر بعض معاذیر از قبیل داشتن کدام مرض متعدی یا کلانی سن\nقبول نمیشوند، و یا شمولیت شان در مکاتب رسمی مهلتی میخواهد\nدر هر محله و گذر هر قریه و قصبه بنزد دانشمندان محلی بتحصیل\nو تعلیم مشغول گردند تا هم کافه اطفال از سعادت علم و معرفت\nبی بهره نمانند و هم زمانیکه در مکاتب رسمی ادخال کرده"}
{"book": "adl0062", "page": 7, "text": "٤\nمیشوند سهولتی در طی مراحل تعلیمات شان دست دهد.\nبرای اجرای اعمال این اراده مواد ذیل را\nقید فرمودیم .\n( ۱ ) :- از انجا که مقصد غائی اجازه فرمودن این طور تعلیمات خانگی بعبارت دیگر اجازه فرمودن تأسیس مکاتب خانگی همین است که بهر وسیله از وسائل ممکنه باید قاطبه افراد ملت نجیبه افغان از خورد تا کلان همین قدر خواننده و نویسنده گردند که بتوانند جرائد وطنیه و اشتهارات و اعلانات معتاده را خوانده از مفاد آنها مسبوق شوند ، و در تحریر یک رقعه یا یک مکتوب از احتیاج شخص دیگر برایند ، بناء علیه پروگرام تعلیم خانگی صرف بسه مضمون : دینیات ، فارسی ، تحریر ، انحصار یافت .\n( ۲ ) :-- فی الواقع باید همون کتب دینیات و فارسی تدریس"}
{"book": "adl0062", "page": 8, "text": "شود که در مکاتب سائرہ رسمیہ از طرف\nوزارة جلیلهٔ معارف احکام فرموده شده است\nهرگاه از کتب مزبور بدست نیاید جائز است\nکه از کتب فارسی : قاعدهٔ بغدادی ، پنج کتاب\nبدون محمود نامه، گلستان ، بوستان ، اخلاق\nمحسنی، انوار سهیلی، جرائد وطنیه، اشتهارات\nعامه تدریس شود ، کتب مزبور نه تنها لفظاً\nتعلیم شود بلکه باید از مدعا ومقصود بیانات آنها نیز\nمتعلمین محظوظ گردند .\n( ٣ ) :— تحریر فارسی یعنی حسن خط و املا باید توأم باقرائت\nکتب آغاز شود .\n( ٤ ) :— در دینیات باید احکام ومسائل ارکان خمسهٔ اسلام\nاز توحید ، و نماز ، و روزه ، و زکوٰة ، و حج از فرائض\nو واجبات و سنن و آداب و مکروهات و مفسدات\nبقدریکه برای یک فرزند مسلمان لازم است ،\nعلماً و عملاً یاد داده شود .\n( ٥ ) :— حدّ تکمیل تعلیم این مکاتب خانگی همین قدر است که اطفال"}
{"book": "adl0062", "page": 9, "text": "۶\n\nبرخواندن کتب متوسط و مکتوبات و جرائد و اعلانات\nفارسی مقتدر گشته در تحریر مکتوبات لازمه محتاج\nبغیر نباشند و در دینیات بمسائل مسلمانی علما\nو عملاً بدانند.\n\n(۶) :- تحصیل حدود مزبور در فارسی و دینیات و تحریر\nجبری و لازمی است، اما متعلمین میتوانند که بعد از\nاکمال حدوه مزبور بتحصیل دیگر مضامین و علوم قرار\nخواهش خودشان نیز بپردازند.\n\n(۷) :- چونکه اینطور تعلیمات در مکاتب خانگی تحت تعلیمات\nابتدائیه می آید بناءً علیه تعلیم مزبور نیز حکم اجبارا\nدارد.\n\n(۸) :- هر وقتیکه در مکاتب ابتدائی رسمی لزوم گرفتن\nاطفال احساس شد از همین اطفالیکه در مکاتب خانگی\nبتحصیل مصروف اند و سن شان مساعد باشد گرفته\nخواهد شد، و تأسیس اینمکاتب سکته در وسعت دائره\nمکاتب ابتدائی رسمی وارد نخواهد کرد.\n\n(۹) :- ساعت تعلیم در موسم گرم از وقت طلوع آفتاب"}
{"book": "adl0062", "page": 10, "text": "تا دو نیزه بلند شدن آفتاب یعنی تقریباً از\nشش الی ۸ ½ بجه و در موسم سرما از دوسه\nنیزه بلند شدن آفتاب تا زوال یعنی تخمیناً از ۹ الی ۱۲\nبجه میباشد بعبارت دیگر وقت تعلیم در تابستان\n½ ۲ ساعت ، و در زمستان ۳ ساعت میباشد\nباید هر قدر اطفالیکه در خانه های خود بوده در مکاتب\nشمولیت ندارند در قریب ترین مساجد خودشان\nدر اوقات مذکوره اجتماع کرده نزد دانشمندان\nهمان قریه که از عهده تعلیم شان برآمده بتوانند\nبتدریس پردازند .\n(۱۰) :- علاقہ داران و قریه داران در قریه جات و کلانتران\nدر محلات شهر موظف اند که در حاضر بودن اطفال\nو سرگرمی معلمها در تعلیم شان مراقبت د جمعیت\nنمایند .\n(۱۱): - در صورت عدم اعتنا پدران و اولیا اطفال در فرستادن\nبچه های شان به تعلیم ، قریه داران بعلاقه داران\nو کلانتران بقوماندانی اخبار کنند و علاقه داران\n\nنظامنامه مکاتب خانگی"}
{"book": "adl0062", "page": 11, "text": "۸\nوقوماندانها مبلغ یک سنار یعنی (ده پیسه) از\nپدر یا والی که در فرستادن پسرش اغفال کرده\nدر صورت عدم عذر معقول بصورت جریمه نقدی گرفته\nتحویل خزانه نموده و رسید انرا بمدیریت معارف\nولایت و حکومتی مربوطۀ خود روانه دارند ، حکم این ماده\nبعد از شش ماه از تاریخ نشر اعلان هذا اجرا مییابد.\n(۱۲) : اگر در بین زمانیکه وقت تعلیم مکاتب خانگی معین شده\nطفلی بدون عذر در شهر بکوچه ها، و در قریه جات بسر زمینها\nبیکار و عاطل دیده شد قریه داران همان قریه\nمسئول میشود.\n(۱۳) : مدیر معارف برای باخبری قائم داشتن تنظیمات\nلازمۀ این نوع تعلیمات خانگی در اوقات ضروری در\nمکاتب مزبور گردش میکند.\n(١٤) : برای تفتیش مکاتب خانگی در هر سال یک هیئت\nتفتیشیه از نائب الحکومه گی ها و حکومتی های اعلی\nو حکومتی های کلان تعیین میشوند و در هر حکومتی حکام\nو علاقہ داران همان محل نیز باین هیئت شمولیت می ورزند\n\nنظامنامۀ مکاتب خانگی"}
{"book": "adl0062", "page": 12, "text": "۹\nامتحان تعلیم شاگردان مکاتب هر موضع را ذیلاً میگیرند\nو از نتیجه تفتیش از طرف نائب الحکومه گی یا حکومتی اعلیٰ\nیا حکومتی کلان بر آنمعلمان که تعداد اکثریت عظیمه\nشاگردان شان در امتحان فائق ظاهر شود از طرف\nهیئت مفتشین بسه درجه : اوّل (٧٥٠) دوّم (٥٠٠)\nسوم (٢٥٠) روپیه انعام نقدا عطا میشود .\nاوّل :- در نائب الحکومه گی ها و حکومتی های اعلیٰ مدیراً\nیا مامورین معارف دو سه نفر اشخاص عالم و\nفاضل مرکزی مقرّر گردیده تفتیش مکاتب\nخانگی علاقه داری و حکومتی هائی راکه بلاواسطه\nمربوطیت حکومتی کلان بمرکز آن مربوط باشد\nمینمایند .\nدوم :- در حکومتی های کلان مامورین معارف مرکزی\nو اگر ماموریت معارف تشکیل نیافته باشد\nدو سه نفر اشخاص عالم و با دانش از مرکز آنجا\nمکاتب علاقه داری و حکومتی های مربوطه\nحکومتی کلان را تفتیش میکند از طرف هیئت\nتفتیشات مکاتب خانگی"}
{"book": "adl0062", "page": 13, "text": "۱۰\nمفتشین در تعین درجه معلمان دقت شود\nکه زیادی شاگردان و زحمت تعلیم یک معلم\nنسبت بدیگر معلم که عده کمی را اداره میکند\nملحوظ و رعایت کرده شود .\n(۱۵) :— اشخاصیکه معلمین خصوصی برای اطفال خود معین میکنند\nاین تعین شان صرف در صورتی جائز و ممکن است\nکه اطفال شان بنا بر بعضی معاذیر از قبیل داشتن کدام مرض\nمتعدی ، یا کلانی سن در مکاتب ابتدائی رسمی قبول\nنشده باشند و یا شمولیت شان در مکاتب رسمی\nمهلتی بخواهد .\n(۱۶) :— مدیر معارف هر ولایت مامور است بر اینکه ملاهای\nقریه جات و محلات را یعنی معلمان مکاتب خانگی را\nنزد خود جمع نموده ایشان را از طرز و اسلوب تعلیم\nباین نوع تفهیم کند که جمیع طلاب متعلقه خود ها را بصنوف\nمتعدد تقسیم نمایند یعنی بچه هائی را که در کتاب درسی\nبا هم معادلند یک صنف و آنانکه در دیگر کتب مساویند\nبصنف دیگر تشکیل بدهند و در تعلیم املا و حسن خط"}
{"book": "adl0062", "page": 14, "text": "۱۱\nهمگان را یکجا مصروف دارند .\n(۱۷):- معلمینیکه درینگونه مکاتب خانگی تعلیم میدهند از ولی\nهر شاگرد خود برای اداره و معاش خویش ماهانه\nیکقران نقد و یا بقیمت آن جنس گرفته میتواند\nتأدیه این ماهانه مطابق برضای معلمین و اولیای\nاطفال متعلق است که بصورت ماهانه و یا اقساط\nسه ماهی و یا بوقت فصل پرداخته شود .\n(۱۸):- کلانترها و قریه دارها و علاقه دارها در رسانیدن\nوظائف مستمرهٔ مزبوره برای معلمان مکاتب خانگی\nباید بکمال مراقب و مواظب باشند .\n(۱۹):- علاقه دارها یا قریه دارهای متعلق خود راجع\nبجمع نمودن اطفال و منتظم داشتن امورات خارجیه\nاین مکاتب مشاوره و مذاکره نموده صورتهاے\nمفیده که لازم دانند بمدیر معارف اخبار کنند .\n(۲۰):- حکام هر ولایت به تشویق و ترغیب اهالی بتأسیس\nکردن مکاتب خانگی موظف بوده خودشان را\nمسئول بدانند ."}
{"book": "adl0062", "page": 15, "text": "۱۴\n(۲۱) ــ احکام این نظامنامه اوّلاً در ولایت کابل تطبیق میشود\nبعد از تجربه تعمیم مکاتب خانگی این ولایت وزارت\nمعارف تطبیقات و اجراآت آنرا در دیگر ولایات\nو حکومتی ها نیز تعمیم میکند.\n(۲۲) ــ برای گذاشتن این نظامنامه بساخه اجرا\nعلاوه بر نظامنامه های دولت اراده میفرمائیم\nو وزارت معارف مجری این نظامنامه\nمامور است.\nنظامنامه مکاتب خانگی"}
{"book": "adl0062", "page": 16, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0062", "page": 17, "text": "[BLANK PAGE]"}