{"book": "adl0027", "page": 1, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0027", "page": 2, "text": "نظامنامه\nد محصول مال مویشی\n\nپه (۳۰) د سرطان سنه ۱۳۰۶ هجری شمسی\n\nپه مطبعه د «شرکت رفیق» په ماشینی\nد کابل کښ چاپ شویک\n\nقیمت د یو جلد (۱۹) پول\n\nشماره د چاپ . . . . . . . . . . . . . (۱۵۰۰)"}
{"book": "adl0027", "page": 3, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0027", "page": 4, "text": "ی شخه\nخه\nکیږی،\nمجرايي\nکال کښ\nچه په\nدله نیخو پس\nل شي\nدی ،\nی مامو\nریست\nدفاتر\nله مخي\nخریداری\nبسم الله الرحمن الرحيم\nنظامي اد محصو د مال واشی\nمقدمه\nهرکله چه په افغانستان کښ محصول د موا شے\nراز راز په ډیرو قسمونو سره اخستل کیده\nمثلاً محصول د زکوة، طرق، علف چر، باج سیخ\nشاهیکی، تکت د زکواة، سر مه کی، سو کله ئی،\nغوری معمولی کوت، سرکانه ، چکانه\nسره له دی محصولاتو نور تکالیف هم\nلکه حواله دخریداری د جوال، تخر، خل، نوار، وپکے"}
{"book": "adl0027", "page": 5, "text": "ریشمه، توبره ، پاسلیق ، آش ، اوبن ، خر، چه\nدولت پہ کار دبر لودل ، په زكوة او د رعيتيو په مال\nباندی ریژش كيدل الو قراره مریزش خسته\nكيدل، اوهم هغه محصولونه چه لپاره د\nمواشی ایښودلی شوی وہ ، په یو قوم پہ یو قرار\nسره ، په بل قوم په بل قرار سره کم او زیاد محصلو\nمقرر وه ، بعضی خدا ناترسه حاکمان او کارداران بلکه\nشخصی نوکران ددوی چه له یوځای نه بل ځای ته\nبه تلل ، خپل خرڅونه به ئی په نوم د سورسات ،\nبارگیری اوسورلی خپله به ئی په نوم د (ألو) رعیتیو\nڅخه آخستل، اولپاره دهری وجهی ځانته عامل\nمحصله\nاو ضابط اولپاره د ټولول او حاصلولو د هغو دير\nمقرريدل ، دا قاعدی سبب د تکلیفونو او زحمتونو\nد مالدارانو كيدلی .\nلپاره د دی خبری بنا پر آسوده حالی دصا دقه\n\n(۶)\n[text in left margin]\nمقرر شوی بیګار معاف مریزش خسته او د هر جریبه مځکی در بارگران دی\n(۷)"}
{"book": "adl0027", "page": 6, "text": "رعیتو د شاهانه شما هغه ټول تکلیفونه او\nزحمتونه ورك كړل، یو محصول په نوم د محصول\nد مواشی سره په ټولو مالدارانو د افغانستان باندی\nبی له استثناً او ویستلو د قومیت او شخصیت څخه\nکیدو ده ، ترڅو چه سم له دی نظامنامی سره\nله ګرد و مالدارانو نه په تمام ملك د افغانستان\nکښی هغه محصول په قسم د مساوات برابر واخسته شی،\nچه هیڅ یوه هغه محصوله څخه له قلمه و نه شی لویدلای\nهغه څوك چه یومال مواشی ولری هم مالدار\nباله شی او محصول پری کیږی، او محصول د\nمال مواشی له نر او ښځی، له وږی اوغټود چارپایانو\nبی له استثنا یو برابر آخسته کیږی .\n(1) : ټول محصول د چارپایانو پخپله قراره د پيسو\nیو پایه لس و دوه عهده براران یا قریه داران\nیاقبیله داران به بی له شماره څخه دفترو د بادشاهی"}
{"book": "adl0027", "page": 7, "text": "٤\nته قبولدارہ کیدل، له رعيتيو څخه به ئي جبراً\nپہ زور سره یی له شماره زیات له حقلایتی\nآخستل، موقوف کړه شول، چه پس له دی،\nیی له قاعدی ددی نظامنامی محصول وانہ خست\nشی.\n(٢): هغه هیئتونه چه لپاره د شماره مال مواش\nمقرریږی، له دی کسانو څخه چه لاندی\nبیانیږی، جوړیږی.\n(الف): په علاقه داریو او حکومتیو کښ، تر\nاولی درجی خپله علاقه دار او د هغه\nځای حاکم، سره له یوکس وکیل\nمنتخبہ دمجلس مشورہ د ھغه، او\nکاتب د مالئی او له دوه تر څلورکسو\nپوری سپین ږیری له استید نکو د\nقری څخه."}
{"book": "adl0027", "page": 8, "text": "(ب) : په مرکز و د لويو او اعلی حکومتیو\nاو نائب الحکومګیو کښی د لويو او اعلی\nحاکمانو او نائب الحکومګانوله خوا،\nسر کاتب د مکتوب نویسی ددو\nاو دوه تنه منتخبه وکیلان د هغه،\nاو سر کاتب د جمع و خرچ د مرکز،\nاوله دوه تر څلورو کسو پوری\nسپيان بيری دقرئی.\n(۳): وقت د شماری د چارپایانو له اوله دحوت نه\nتر آخره داسد پوری په مناسبت د وقت د\nلنګوال د هغه ځای سره مقرر شه ، چه پس\nله لنګيدلو د چارپايانو څخه په شمار باندی\nشروع، او تر آخره د اسد ه پوری باید پوره آ\nکامل شی .\n(٤): هيئت د شمارهری قرئی او قبیلی ته به"}
{"book": "adl0027", "page": 9, "text": "٦\nورځی چارپایان به شمیری، کاتب د شما\nبه فی الفوره هم او حساب د چارپایانو او\nمقرری محصول دهر سړی به له ځنو سره په\nکتاب دانوانتر خصوصی کښ داخلوی\nپر آخرد هری ورځ کښ بر ئی میزان کوی ،\nاو مبلغ محصول به په فارسی عبارت سره\nلیکی، هیئتونه د شماریه په هغه کتاب د\nانوانتر کښی امضا او دستخط کوی .\n(٥): لپاره د داخلولو د محصولونو د مواشی دوه\nټوپته ئی ټکټونه هیئتونو د شمارڅخه موجه\nدی، اوّله ټوټه به رئیس د هیئت د شمارسره\nله کاتبانو د مالیی متعلقه د هغه امضا\nکوی . په مخ د هیئت کښ محصول وركونكو\nاساميو ته وركوله كيږی ، وجهه\nد محصول نقدا اخستی د هغه مال مواشى\n\nرعینو د\nږغټونه\nد مواشی\nبی له اسنا\nکیږ\nله گردو\nکښ هغۀ\nچه هیڅ\nهغه څو\nیاله شی\nمال مو\nبی له ان\n(۱):-\nیو\nیا"}
{"book": "adl0027", "page": 10, "text": "کاتبانو ته سپارله كيږی.\nدویمه توته، چه داولی توتی ثبت او شیرازه\nد کتاب پوری تړلی دی رئیس دهیئت بـرﮮ\nسره له نورو اعضا په اتفاق سره امضا\nکوی.\n(۶):-که رئیس دهیئت د شمار، او کاتب چه ماْ مور\nد تحویلی د وجهی دی، محصول ئي نقداً وﮮ\nاخستی، نښیه او پوریْ پریښی وی، له ماْمورْیښه\nڅخه طرد او تعزیر کیږی، او که دا وجهه\nد محصول له خښتنود مال څخه حصول نه شﮮ\nتلف شوی مبلغ له رئیس دهیئت او کاتب\nد مامور د تحویلی د شمار څخه په قرار د ریزش د\nتنخواه د دوی سره آخستلی او د حکومت په\nخزینه کښ تحویلاوه شی.\n(۷):- مال مواشی چه په هر کال کښ شمیرل،\nد محصیلانو څخه پخپل خپلو تحویلداریو کښ\nچه\nل\nپه ما\nخښتن\nره د\nقرار\nمحصول\nیاد\nن بلکه\nای ته\nات،\nعيليو\nعامل\nمحصله\nپير\nنتونو\nلی دصا\nدقه"}
{"book": "adl0027", "page": 11, "text": "اد محصول د دولت له مالدار سړی څخه\nاخستل کیږی، هر کله چه هغه\nمال مواشی چه محصول پرې کیږی،\nپه منځ د کال کښ سقط یا ورك شی مجرائی\nنه ورکوله کیږی، البته په راتلونکی کال کښ\nپه نوي شمار کیږی.\nکه مالدار سړی، خپل مال مواشی چه په\nحساب پنځوس سره مال وی، یا زیاد له پنځوس\nسر څخه وی په هغه کال کښ ئې په بل سړي\nباندی خرڅ کړی، لازم او ضرور دی،\nچه سره له خریدار سړی، د هغه ځای ماموریت\nخپل ته ورشی، د هغه ځای له ماموریت\nڅخه، هغه خرڅ شوی مال مواشی د دفاتر\nد حساب، او د مال شماری د ټکټ له مخي\nد پخوانی مالدار له جمع څخه، وضع، او خریدار\nهر\nراز د\nمثلاً\nشاهـ\nغوری\nلکه خو"}
{"book": "adl0027", "page": 12, "text": "ږ او په\nنه خیال د\nلئی خپله\nورشی، خط\nبل د ، مدیر\nی ورغلی\n\nځای ته به\n، مدیر مالی\nبه مالی مدیرته\nلئی د هغه\nوکړی چه خبر\nخپل څخه خط\nکه مدیر د\n\nتکت ورکړشی، په ملاحظات د دفتر خپل کښ\nبړئ لیکی .\nپر موجب د دی تکت د مال مواشی ، چه پخوانی\nمالدار د هغه په هغه کال کښ محصول ورکړی دی\nخریدار و له نور محصول د مواشی د دی کال څخه\nمعاف دی .\n(۸):ـ محصولونه د مال مواشی له رعیتو د دولت\nڅخه په دی قرار اخستل کیږی ، چه\nلاندی بیانیږی :ـ\nاوښ ، اوښه هريو دری افغانی .. ـ ۷۰ پول\nآس، آسپه، کچر، کچره هر يوه افغانی .. ـ ۸۰ پول\nغوا، غوایی، سڼه ، ميښه، هر یو ـ ۹۰ پول\nخر، خره هر یو ------------- ۹۰ پول\nپسه، ميږه ، وز، وزه؛ هر یو .. ـ ۲۵ پول\n(۹):ـ پر حساب د چار پایانو د مالدارانو کښ چه"}
{"book": "adl0027", "page": 13, "text": "په حضور د هیئتونو د شمار شمیرل کيرى\nهر کله چه تفاوت ظاهر شی، له ځينتن\nد مال څخه سیاستا یو په دوه محصول دهغو\nمالونو چه خیانت او چشم پوشی په کښی شوی د\nاخسته کيږى، او هیئتونه د شمار سم\n(۳۳) قاعدى د نظامنامى د جزاى عمومى\nسره جزا ور کوله کیږی.\n(۱۰):ـ هغه مالداران چه مال مواشی خپل پدنوّت\nد شمارکښ پټ او شمیرلو تـه ئـی حاضر نکړى\nیا هیئتونه د شمار پر محصول د مال مواشى د\nهغو كښ چشم پوشی وکړى، هغه څوك\nچه هيئتونو د شمارته ددى پټولو، یا پر صورِة\nدخیانت د هیئتونو د شمار کښ مافوق هغونوتا\nد دوي ته خبر وركړى د مال مواشی له\nتحصینو څخه چه په مال د دوی کښ تفاوت أ\n(۱۶)\n(۱۷)"}
{"book": "adl0027", "page": 14, "text": "خیانت شوی دی سیاسیاً یو پر دوه\nمحصول اخسته کیږی، یمائی پر شان دی\nمت\nانعام ر پوت چی ته او یمائی خزانه د حکو\nته تحویلیږی ، او هیئتونو د شمارتسیم له\nمطابق\n(۲۳۳) قاعدی د نظامی د جزای عمومی\nسره جزا ورکوله کیږی .\n(۱۱) :- که محصولونه د مال مواشی د سږ کال\nنسبت و محصولونو ته د تیرو کلونوکسر\nاو کمبود وکړی، هیئتونه د شمار به\nے\nتحقیق کوی ، که دا کمبود نتیجه د یو عمو\nآفت دی ، لکه تلف کیدل د چارپایانو\nاو نور آسمانی سببونه ، هیئتونه د شمار په\nنتیجه د تحقیق خپل ، سره له موجبه سببونود\nے\nكسربيلي بيلي مافوق آمر خپل ته خابر ورکوی\nاو که داکسرو نقصان یو عام موجه سبب نظری"}
{"book": "adl0027", "page": 15, "text": "١٢\nهیئت د شمار د علاقه داریو، لویو حکومتیونو،\nاو هغه هیئتونه د شمار چه له اولی، او دومی،\nاو دیمی درجو حکومتیونو څخه مقرر وی، ولایتیو او اعلی\nحکومتیونو همدا رنګه هغه هیئتونه چه دلویو حکومتیونو\nمقرروی ولایتیوا واعلی حکومتیو به خبروی کوی، (١٢)\nمافوق آمران د دوی به پرله کښلو دکمی\nد محصول ، په هغه صورت کښی چه کسر له\nلسمی برخی د محصول د تبر کاله څخه اضافه\nوی، یو هیئت تفتیشیه به د پلټنی لپاره (١٣)\nمقرّره وی، دا هیئت به، په پلټنه باندی\nشروع کوی، نتیجه به هغه ځای ته چه\nله هغه ځایه مقرّر شوی دی وړاندی\nکوی، هغه هیئتونه د شمار د علاقه دارو\nچه پخپله په سوسره ولایتو او اعلی حکومتونو\nپوری تړلی دی نتیجه د شمار خپل به مجمله"}
{"book": "adl0027", "page": 16, "text": "دشهریه حسابونو خپلو کښ په هغه قرار\nسره چه په عنوان ددی مادی کښ ښکا\nدی په ځان سره به ئی ولایت او اعلی حکومت\nخپل ته خبر ورکوی.\n(۹۲) که جمع محصول د مال مواشی، نسبت د\nتیرو کلونو ته ډیر کسر او کمبود\nوکړی، وزارت مالیه پر چاره کولو\nد هغه سره مجبور دی.\n(۱۳) حوالی د څل جوال ، وړی ، پسه، آس، خریګا\nد معمولی غورپو، کرت، تغره، نوار، سنی، شړی،\nتوبره، پاسلیق، اوښ، خر، او نور شیان موقو\nدی، دولت هغه شیان چه ئی پکار وی ، پر\nخوښه او رضا پر نرخ دهغی ورڅی خریداری کو\nهیچاته اجازه نشته چه په حواله سره څه شی\nواخلی یائی په جبر او زور سره خریداری کړی"}
{"book": "adl0027", "page": 17, "text": "12\nاو که ئی په حواله یا په خریداری د زور سره\nآخستی وه او ښکاره شه په قرار د نظامنامه\nدجزا سره سزا وینی .\n(١٤) – هیئتونه د شمار، حسابونه خپل به له جزو سره\nمیاشت په میاشت هغی اداری ته چه ورتۍ\nلونګو\nتړلی دی ، لیږی رسید به آخلی ، وجه دمحصول\nبه په لسمه او شلمه او آخرد میاشتی ، پوره په\nخزانه کښی تحویلوی، رسید د آخلی، او که په دے\nورځو کښی ورځی دعومی رخصتی پیښی شی، یوه\nورځ پسی له هغه نه به ئی خزانه کښی تحویلوۍ\nکه مامور د تحویلی د هغه، وجه د محصولاتوئی\nسم له حکمه د دی سره په خزانه کښی نه وی\nتحویلی کړی له ماموریته څخه معزولیږے\n(١٥) هغه شای چه خریداری د هغو په وقت د جنک\nکښی ضروری وی پر موجب د دستخطی فرمان د"}
{"book": "adl0027", "page": 18, "text": "پادشاهی په قرار د نرخ روزنی جنساً دولت\nاخلې، اوقیمت د هغه په وقت دحساب کښی مجرا\nورکوی.\n\n(١٦):ـ مال مواشی د هر ځای، په هغه ځای کښی\nپر حضور د هیئتونو د شمار شمیرل اواخستل\nمحصول دهغه نقل کیږی، اوکه بعضے\nکوچى مالدار په یوځای کښی مال دده\nحساب شوى وى اوزسید دمحصول ئې\nاخستی وی، او بل ځای ته خوځیدل او\nکرخیدل کوی، په دی سړی\nباندی نور هیڅ تکلیف نشته همغه سند\nچه په امضا د هیئتونو د شماری اخستی دی\nلیده اوقانونی سند شمیره کیږی.\n(١٧):ـ که بعضی رمه داوچه شمار ددی د ده له نفسی\nسه ځه زیاد وی، به یوه کال یو ځای کښی"}
{"book": "adl0027", "page": 20, "text": "د هغہ\nسولو\nوی.\nنامی\n، او ارادۂ\nد\nکا\nوكيد\nسوخ\n\nمالئی خپل حخہ خط د تللو د بل ځای خپل اخلی\nکه مدیر د مالئی د نوی ځای خپل ته ئی و نه\nرسونی ، یا په منح د لاره كښ خان پټ کړی ،\nپس له نیولو او تحقيق څخه، محصول د موشی\nد هغه یو په د ري اخسته كيږی.\n(۲۱) :- په خصوص د(آلو) کښ چه کار دارانویه\nپه منح د لاره كښ په زور سره آخستل\nبالكل موقوف شى فقط په هغه وقت كښ\nكه كو لوى كارچه په هغه کښ عمو\nتأمل وی پیش شی ، په موجب د دستخطی فرمان\nد اعلیحضرت همایونی به حواله او اجرا\nكيږى .\n(۲۲) هغه کسان چه محصول د سرخانه ئی او\nاصنافی او آسیابی او کانپری(جواز) دویت\nته ورکوی ، هيئتونه د شماره به سرلم"}
{"book": "adl0027", "page": 21, "text": "(۲) مادی د دی نظامنامی سره محصول آخلی شم\n(١٤) قاعدی د دی نظامنامی حسابونه د هغو\nبه سره له جزو ه ماهواری خپلی مربوطه ادار\nته لیږی.\n\n(۲۳) محصول د سرخانه‌ئی او آسیابی او اصنافی\nاو دکانْړی د هر ځای، په وقت د شمار د دی\nقانون کښ د حساب، او په قرار د مقرّری\nبست د همغه ځای نقد اخست کېږی\nاو که منځ د کال کښ تغیر او تبدُّل\nپیدا کړی، مجرئ، نه ورکوله کیږی\nاو لپاره د نوی کال شمار د تیر کال، بست\nنه کانْه شی، او په وقت د شمار کښ\nنِوَیْ شمار کېږی.\n\n(٢٤):ـ هغه کسان چه له یوځای نه بل ځا\nته په قسم د دائمْی سره ځی، ځکه په [ILL]\n\nځای ک\nبست\nسرخا\nچه ور\nمحصـ\n\n(٢٥):ـ له نو\nوړل\nنه آ\n\n(٢٦):ـ د فات\nماده\nبیان\nاو (۱)\nدی،\nاو آسێ\nاجراء"}
{"book": "adl0027", "page": 22, "text": "ځای کیښ چه ورغلی دی سرخانه ئی مقرری لری هم\nبست د مقرری د هغه ځای چه نوی ورڅی محصول د\nسرخانه ئی له دوی څخه آخست کیږی، او که هغه ځا\nچه ورغلی محصول دسرخانه ئی مقر رنه وی لکولو\nد محصول دسرخانه ئی څخه معاف دی .\n(۲۵):ـ له نور قره قلی وریو څخه چه لپاره د پوستکے\nوژل کیږی، محصول د مال مواشی\nنه آخست کیږی معاف دی\n(۲۶):ـ د مقرری دمحال یا مدیره مالیی سم له هغو\nمادو سره چه په دی نظامنامه کښ ښانه\nبیان شوی دی غیر له (۱۳) او (۱۵) او (۲۰)\nاو (۲۱) قاعدی چه مخصوص د مال موا\nدی، په باب د شمار د سرخانه ئی او اصنا\nاو آسیابی او کانپری د مراعات او\nاجراکیږی."}
{"book": "adl0027", "page": 23, "text": "مالی خپل\nکه مدیره\nرسونی، پـ\nپس له تیو\nد هغه یو\n(۳۱) :- په خصو\nپه منځ د\nبالكل مو\nکه کـ\nتأیدوی\nد اعلخط\nكين\n(۳۲) ۔ یعغہ کسا\nاصنافی\nتہ ورد\n\n(۲۷) ۔ ھر کله چه زکوه شرعی کار دی بنا پر دا ھغہ\nمالداران چه زکوه پرى واجب وي په رسولو\nد ھغہ د کوشش او ډیر احتیاط کوی.\n(۲۸) : په داخلول او اجرا كولو ددی نظامنامی\nسره په نظامنامو د دولت کښی امر او اراده\nکوم\n(۲۹):- حکومته د مادو د پخوانی نظامنامی د\nمحصول مواشی او په هغو باندی کا\nاو عمل كول پس له وقته د خوکیدلو\nددی نظامنامی څخه متروك او منسوخ\nدی. (۲۰) ثور سنه ۱۳۰۶.\nنظامنا مہ ہطے امر \nطبع شوی ده"}
{"book": "adl0027", "page": 24, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0027", "page": 25, "text": "بمطبعة حروفي [ILL] دار السلطنه کابل [ILL]"}