{"book": "adl0025", "page": 1, "text": "تعليمات\nپياده نظام\n[ILL]\nبه مطبعه کابل در مکتب رفیق پادشاهی\nدارالسلطنه کابل چاپ شد\n[ILL]"}
{"book": "adl0025", "page": 2, "text": "نظامنامه\nمقياساتُوَ\n\nپه (١٦) دسنبله پر سنه ١٣٠٦ هجری شمسی\n\nپه مطبعه کښی د «شرکت رفیق» پيښاوریانو\nد دارالسلطنه کابل کښی چاپ شویده\n\n(قیمت یابو جلد (١٥) پول)\n\nشماره دچاپ ............ (٢٠٠٠)\nطبع اول"}
{"book": "adl0025", "page": 3, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0025", "page": 4, "text": "بسم الله الرحمن الرحيم\nنِظَامْنَامَهْ دَمَعْلُومُودَ أَنَكْ أَوْ دَكَرْوُ دَتَيْرُهُ\nأَوَيَكُو\nتَمْهِيدْ أَوْ تَوْتِيَهْ\n\nهر کله چه هر یود انسان لپاره د چلن د\nمعاملو او بدلول د حاجتو خپلو، حساب ته\nمحتاج دی - او هغه شی چه معاملی، او\nعمومی . حاجتو ته په واسطه د هغه بدل،\nاو حساب کیږی سکه او وزن او کزونه دي"}
{"book": "adl0025", "page": 5, "text": "عالميانو د حساب لپاره د آسانی د معاملو،\nاو زر پوهيدلو ددی حسابو يو\nاساس نوی او بهتر چه\nلپاره د سکو او وزنو، كزون ايښدی قاعده\nد اعشاريه دی چه په لس لس تقسيميري\nاو واحد قیاسی د هغه په اصول د اعشاري\nاضعاف و دو چند او مجری کیږی.\nد هر اندازئی معلومول چه څوك غواړی،\nپه يولږ فكر سره پوهیده کیږی. لکن په\nافغانستان کښ، وزنو ، كزو، سکوپه قسما\nقسم رواج موندلی ! نه په قاعدو د اعشاریه\nسره بلکه يوه اندازه او مقیاس هم نه لری\nمثلاً يـو خروار اتيا سيره ، يو سير شپاړس\nپاوه ، يو پاو څلور خورد ده، چه تجزیه و تقسیم\nاضعاف و جمع ددی ، په مختلفو درجو او نوعو"}
{"book": "adl0025", "page": 6, "text": "سره کیږی.\nهمداسی سز له شپاړس ګره او هره ګره\nله څلور بارته جوړ شوی دی ـ قیمت او وزن\nد روپی هم یو مقیاس او صحیحه اندازه نه لری\nتطبیق\nله دی مشکلاتوڅخه ده چه مږ همیشه به\nاو برابر ه ولو د معاملو خپلو کښ چه له خارجه\nکوو، یا په داخل د مملکت خپل کښ، خرڅول،\nاو آخستل کوو، لوی نقصانونه، مادی، او معنوی\nپه ځان باندی آخستی دی.\nله دی جهته لپاره د پورته کولو د دی\nسختیو او خلاصولو د قومی مشکلاتو ـ او\nاصلاح کولو د حسابی نواقصاتو ــ وزنونه\nګزونه، سکی د افغانستان په قاعده د اعشاریه\nسره و ږړولی شوی ـ چه آسانی، او فایدی،\nله دغی ښو قاعدو څخه ـ افغانیه دولت او ملت ته"}
{"book": "adl0025", "page": 7, "text": "٤\nورسیږی .\nاول فصل\nماده مقیاسات او اندازی د مساحت چه په نوم\n(۱)\nد\"ګز د شاه\" \"ګز د معمار \"ګز د د جریب سره بجا\nوه ـ په \"متر\" باندی بدل شول ـ\nاضعاف او اجزا د متر په دا شان دی:-\n(د متر اجزاء) -\n\" دهم میتر\" مساوی او برابر دی ــ له لسمی برخه د متر\n\"صدم میتر\" مساوی او برابر د ــ له سلمی برخه د متر\n\"هزارم میتر\" ــ مساوی او برابر د ــ له زر می برخه د متر\n(د متر اضعاف) ـــ\n\"لس متری\" مساوی او برابر دی ــ له لس متره سره\n\"سل متری\" مساوی او برابر دی ــ له سل متره سره\n\"زره متری\" ــ مساوی او برابر دی ــ له زره متره سره\n\"لس زره متری\" ــ مساوی او برابر د ــ لس زره متره سره\n\n-(۳)"}
{"book": "adl0025", "page": 8, "text": "دوه يم فصل\n\n(۳) : مقياس د وزنو، \"نخود\"، \"مثقال\"، \"خورد\"، \"پاو\"، \"چهارك\"، \"سير\"، \"خروار\" وو\nدا ټول په گرام سره بدل شول (اضعاف او اجزاء د گرام دا رنكه دی)\n\n- (اجزاء د گرام) -\nدهم گرام - مساوی او برابر دی - له لسمی برخه د گرام سره\nصدم گرام - مساوی او برابر دی - له سلمی برخه د گرام سره\nهزارم گرام - مساوی او برابر دی - له زرمی برخه د گرام سره\n\n- (اضعاف د گرام) -\nلس گرامه - مساوی او برابر دی - له لس گرامه سره\nسل گرامه - مساوی او برابر دی - له سل گرامه سره\nزر گرامه - مساوی او برابر دی - له زر گرامه سره\nلس زر گرامه - مساوی او برابر دی - له لس زر گرامه سره"}
{"book": "adl0025", "page": 9, "text": "سره\nهم\nله خـ\nد رو\nله دی\nاو برا\nاو اخسـ\nپه خـ\nله دی\nپینځلسو\nاصلا\nسره و\nاله د\n۶\nدریم فصل\n(۳)- وزن او قیمه د نوی سکّی چه پس له دی نه یه نرخ\nد هر شی، او معاملی په دغو سره کیږی\nله دی قرار دی:\nاوّل\nسکّی د سرو زرو نوم وزن نرخ\nالف ——— یوه \"امانی\" = ۶ ګرامه = شل افغانی\nب ——— نیم \"امانی\" = ۳ ګرامه = لس افغانی\nدویم\nد سپینوزرو سکی = نوم = وزن = نرخ\nالف ——— یوه \"افغانی\" = ۱۰ ګرامه = سل پوله\nب ——— نیمه \"افغانی\" = پنځه ګرام = پنځوس پوله\nج ——— ۲۰ پولی = ۲ ګرامه = شل پول"}
{"book": "adl0025", "page": 10, "text": "۷\nدریم\nد مسو سکی نوم وزن نرخ\nالف ــــ ۲ پولی ــــ ۲ ګرامه = دوه پول\nب ــــ ۵ پولی ــــ ۳ ګرامه = پنجه پول\nج ــــ ۱۰ پولی ــــ ۶ ګرامه = لس پول\n(۴م) :- نرخ د پخوانیو سکو ، په نسبت سره نویو سکوته\nچه په خزانو د دولت او په مابین د رعیت کښی خرڅ\nاو آخستلی کیږی ، او مروجی دوی، په دی طرز\nسره دی :-\nیوو لس کابلی = لس افغانی ، یوه کابلی = یوسو پول\nیوه کابلی قرآن = پنځه څلویښت پول ، یوه عباسی = دیرش\nپول ، دری شاهی = دوه ویشت پول ، ستاری =\nپنځه لس پول ، یو شاهی = ووه پول ، دوه پیسی =\nدری پول . نرخ د قرآن او د عباسی ، او دری شاهیګی\nاو ستاری ، او شاهیګی چه پاس معلوم شوی دی"}
{"book": "adl0025", "page": 11, "text": "پاره د یوی یوی دانی ده چه په بازار کښی ئې\nلپاره د اخستو د یوشی پول تری جوړه وی او\nسکه ډیری وی ـ مثلاً ، دوولس شاهیګی یا شپږ\nسناری، یا څلور دری شاهیګی، یا دری عباسیګی\nيا دو قرانه ولرو، په يوه کابلی روپي یرئ شمیر\nنو سکه وغواړو د احسابونه چه یوه روپي کابلی\nشوه ـ پول تری جوړ کړو ـ په یونوی پول باندی\nبه چلی لری ـ دغه شانی، له یوی نه تر لس روپو\nپوری، که پول تری جوړ کړو، پائې په افغانی شر\nحساب كړوـ له قراره د يونوي پول به\nحسابیږی ـ او كه يوولس روپي وی،\nپه لس افغانی حساب او بدلیږی\n\n*\nڅلورم فصل د قواعد و د اجراآتو\n\n(۵): په رسمی دفترو کښ له ابتداء د سحمال د\n\nنظامنا\nمصام\nمخت\nخسس\nاو حس"}
{"book": "adl0025", "page": 12, "text": "۹\n\n(۱۳۰۵) پخوانی وزن، کز، سکی په دخل او\nخرج د دولت کښ له نوی وزن، کز، سکی\nسره، څو چه امکان وی، تطبیق او برابر والی\nبه کیږی - تر آخره دهغه کاله، اندازی\nوزنونه پخوانی او نوی، حتي الامکان دواړه\nد په دفاتر و د دولت کښ داخل وی- په سنه\nد(۱۳۰۶) خواه مخواه په دفتر و د دولت کښ، وزنونه\nاو اندازی، او سکی، پخوانی او نوی دواړه د لیکل کېږي\nپه سنه د(۱۳۰۷) کښ، که حساب دانان د دفتر\nپه پوهیدلو خپلو باندی، په نوی وزنو، او اندازو،\nوامده وی پخوانی وزن او کزه له دفتر و څخه محو\nاو لری کوی - نوی وزن، او مقر د په قید د قلم\nکښ راولی- او که بعضی حساب دانان\nپوره پوهیدله نه لری او تر آخره د سنه د(۱۳۰۷)\nپوری هم، وزنو ته، اندازی نوی او زجری،\n\nسید اکبر شیر .. ۱۰۰ کاغد\nدیوه شیر کنجشکلی"}
{"book": "adl0025", "page": 13, "text": "په رسمی دفترو کښی، داخلولی شی .\n\n(۶) : پاره د چلن د معاملو د رعیت ، له قیمو\n\nد تیرو د وزنو او ماترونه پر قدر دکفاف ، سر\n\nد دولت له لوری ، نوی ، جوړ شوی ، او ټولو\n\nځایو د افغانستان ته تقسیمایږی .\n\n(۷) : وزنی تیږی د تلو او مټرونه ، په مرکزود ولا\n\nکښی ، کر اداره د بلدیه موجوده وی ، په\n\nواسطه د کاردارانو د بلدیی سره او په نورو\n\nځایو کښی ، پر واسطه د قوماندانانو د کوتوالی\n\nسره تقسمییږی - همغسی شان ، په حکومتیو\n\nاو په علاقه داریو کښیچه وظیفه د کوتوالی ، حکما\n\nاو د علاقه دارانو په غاړه ده ، ــ د دوی پر\n\nواسطه سره تقسمیږی . -\n\n(۸) : نوی تیږی ، او مټرونه ، په ټول مملکت د\n\nافغانستان په یوعاد لانه قیمت سره بیمرکښی"}
{"book": "adl0025", "page": 14, "text": "چه قیمت د هغو له وزارت مالیه څخه معلومیږی.\nهغه څوك چه قیمت ئی نقد ورکولی نه شی، تر\nشپږ میاشتو پوری په هغوسره قسط وکر شی\n(۹) :ـ د چودن، او ژيړو، او وسپنو زړی تیږی. او د سپينو\nپخوانی گزونه چه مرمت غره دی. او هغه خایونه چه\nنوی تیږی تقسیميږی ، واټی وړی ، له دوی څخه\nپه قیمت سره د همغر شی آخستل كيږی.\nپه عوض د هغو، کښ، نوی تیږی ، او مترونه په\nقیمت سره ورکول کېږی.\n(۱۰):ـ هغه څوك چه د دولت له لوری ، اجازه ورکړه\nوشی ، له دغو مقیاسو ، اندازو، څخه ، دوی هم\nپه نمونه د هغر مقیاسو چه د دولت له خوا\nجوړ شویدى ، د ننه په افغانستان کښ جوړه\nولامی شی، په مُهر د نشانه د مقیاسو ، چه په ولایاتو\nاو اعلی حکومتیو کښ سته مهره وی بد ئی ـ پس"}
{"book": "adl0025", "page": 15, "text": "۱۲\n\nمهرولو څخه یواځی خرڅولو اخستلو پر دغو مقیا\nسره به وشی .\n\n(۱۱) په بانډو او کلیو کښ چه په نوی ټاپو و سره تلول\nاو اخستل کوی ـ له دو مُهر شوی ټاپو و سره به\nنورې ټاپې برابرې وی ـ او تر هغه وقته پوری\nچه دحکومت له خوا دوی ته مهر شوی ټاپې جوړې\nاو ورکولے کیږی ، په دو سره تلل او معاملې\nکولای شی .\n\n(۱۲) په مرکز کښ، که رعیت پخپله له دغو بساطو او\nمقیاسو څخه لپاره د اجرا د معاملو خپلو جوړ\nکړیوی سمدله (۱۴) قاعدې سره بازخواست\nښکاره شی .\n\n(۱۳) هغه مقیاسونه اندازی ، چه په مرکز و\nد نائب الحکومتیو او اعلی او لویو حکومتنو\nکښ مهرو نښان د دولت نه لری، له درجې\n\nعبدالرئوف ۱۰۰۰ پاکټه\n[ILL]"}
{"book": "adl0025", "page": 16, "text": "۱۳\nد اعتبار څخه ساقطی بللی کیږی ـ ـ\nمأمورین د بلدیه او قوماندانان د کوتوالی همیشه\nپه باخبری کوی، چه په هغو مرکز وکښ، په دغه\nمقیاسو سره بی له مهره د نشان څخه داد او گرفت\nڅوك ونکړی ـ که څوك بی له نشانه د دولت څخه\nمقیاسونه د وزن، او د میتر په دغه ځايو کښ استعمال\nکړی ـ سم له قانونه سره د جزای عمومی جزا\nمومی ـ ـ\n(١٤):- په هغه مقیاسو کښ چه په مهر د نشان د دولت\nسره وی ـ یا نوری تیږی چه په دهات او کلیو کښ\nله جمله یك تیږ و سره برابری وهی ـ تفاوت او\nفرق منله شی ـ هغو کسانو ته چه داتیږی استعمالوی-\nسم له جزای عمومی سره تعزیری مجازات ورکول\nکیږی ـ ـ\n(١٥):- له سنه د(١٣٠٥) تر اخره د(١٣٠٧) نوی تیږی"}
{"book": "adl0025", "page": 17, "text": "١٤\nد وزن او متر په رعیت کښ شروع کږی\nله ابتدا د سنه د (١٣٠٨) نه، پخوانی وزنونه،\nاو گزونه، بالكل پريښو دل كيږی ۔ کہ پہ\nسنه د (١٣٠٨) کښ پر پخوانی تبرو او گزو سره چو\nداد او گرفت وکړی ۔ جزای تعزیری بہ مومی\nدا نظامنامه په جمله د نورو نظامنامو د دولت کښ\nمنظور او په اجرا کولو د حكم و د مواد و ددی\nسری امر او اراده ده"}
{"book": "adl0025", "page": 18, "text": "ددی غلطنامی ځني ځايونه دګنظامتادپقانو\nچی په چاپ کښ غلط شوی دی تصحیح دکړی؟\nصفحه سطر دا چاپ شوی دی داسی دو لوست\n1 2 دمعلوم دانداز دمعلومواود اندازو\n\" 8 حاجبونه حاجتونه\n\" 9 او حسابایو او حسابایږی\n2 14 پوپاو یوپاو\n3 4 وولی رولي\n4 3 مادة (1) ماده\n\" 4 کړ دد جریب کړ دجریب\n\" 14 ژر ماتړی ژروماتړی\n5 15 لس وږ لس ژر\n\" 3 پیاو پاو\n6 2 نه په توځ نه په نرخ\n\" 4 قراردینی قراره دی\n\" 8 اومروجی دو اومروجی دی\n\" 11 یوه کابلی یو کابلی\n\" 13 یوشاهی یوه شاهی\n8 5 دوځوانه دوه قرانه\n\" 9 پائی پائي\n9 13 روالی والی دی\n10 12 دهــ ه دوی دی د دوی\n11 9 سره ورکول سره دوی ته ورکو\n\" 11 دری دوی\n13 13 درگولی ورکول\n\nچاپخانه شمس النهار طبع ۱٣٠٠"}
{"book": "adl0025", "page": 19, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0025", "page": 20, "text": "در مطبعہ عنایت پناه دار السلطنة كابل بتصديق مديريت معارف طبع شد\nیه مد\nشماره"}