[BLANK PAGE]


نظامنامۀ
جزای عمومی

بچه کردی ضمیهی د دی په اصل د مادی او اخرد متعلقه عنوانو
د هغه کښ لیکل شوی دی
په (١٥) د (میزان) سنۀ ١٣٠٦ شمسی په
مطبعه د «شرکت رفیق» ماشینخانه د کابل کښ
چهاپ شویدی

شماره چاپ . . . . . . . . . . . (١٥٠٠)
قیمت د یوی نسخۍ . . . . . . . (یک افغان پول)


بسم الله الرحمن الرحیم
نظامنامه جزائی عمومی
(مقدمه)
(۱) قاعده: لکه چه اجرا د سزا ورکولو د هغو جرمونو چه
په شان سره په خلاف د حکومت پیښیږی
دولت ته وسیږی، همدا سی شان له جملی
دهغو جرمونو چه په خلاف د یوسړی پیښ
شی، معلومول د درجی د تعزیر و د هغو هم
چه شرعی او سیاستی تعزیر ته تابع وی دولت
ته رسیږی، بناپر دی باندی په حق کښ ددغنو


۲
دوه وازه سزا ورکولو په دی نظامنامی د جزاء
کښی لکه چه اندازی د هغو په قرار د فکر د اولوا
الامر او وکیل د اولوا الامر، پس له پيښدلو د واقعی،
اوکتلود حال د مجرم معلوماوه شی ، سبيونه دهغو
بیان شوی دی، او په حق د هغو جرمونو کښی چه
قصاص ، او دیت ، او حد ته ، تابع وی، حکمونو د
پاك شريعت لره هم نيونكى دى، لپاره ددی ،
تول هغه چه په دی نظامنامه کښی دی، سره له
روښانه شرع د محمدی، او برابر له پاك مذهب
دحنفی، او بنا په قوی مفتی بها روایتونو سره دی
(۳):- هغه جرمونه چه په شرع سره واجونکی د سزا
ورکولو وی دری قسمه دی :-
اول هغه چه لازمونکی د جزا د حد وی.
دویم لازمونکی د جزا د قصاص او دیت.
دريم لازمونکی د جزا د تعزیر.


۳
(۳) :- هغه جرمونه چه لازمونکی د حد دی لکه زنا، او
سکل د شرابو، اوقذف، اوغلا، او داړه مار
دی چه اندازی د هغو د شارع له خوا معلومی شوی
(٤) :- هغه جرمونه چه لازمونکی د قصاص او دیت
کپړی وژل، او پرهار کول دی.
(٥) :- هغه جرمونه چه تعزیر لازموی، هغه بدکارونه
دی چه کونکی لره ئی اندازه کپی شوی او معلومه
جزا نشته، بلکه فکر او رای د اولوالامر او وکیل د
اولواالامر ته مفوض او سپارلی شوی دی چه په
راز راز درجو، او تما قسم مرتبو سره مجرمینو کسا نو
لره، پس له کتلو د حال د مجرم، په وقت د پيښيدلو
د جرم کښ، جزا معلومه کړی، لکه ترخیه ویل، او
په تروه وچلی سره کتل، او د غوږونو سمول
او د قاضی تروره پوری بیول، او بندی کول، او
فزاره ول، تردیجی د وژلو پوری سیاستا، لکن په نیمه


دجزاء وهلو كبش له (٣) مترو څخه تر(٣١)
دترو پوری واك لری، او په بندی كولو كښ، لپا
دھغو کسانو چه په فساد سره مشھوره او مبحث
بلل شی ترحبس دوام ( همیشه بندی توب) او
لپاره د نووو مجرمینو لازمونكى د تعزیری سزا ورکولو
هرڅومره وعده چه معلوموی اختیار لری.
(٩) : ــ مدّۀ د حبس د مجرمینو تروقته د ښکاره کیدلو
دعلامو دصلاح اوتوبى پوری دى ــ هغه څوك
چه حكم د جزاء دحبس پرى شوى دى که چرے
له پوره كولو د مدّۀ دحبس څخه توبه اوصلاح خپله
پر دی شرطونو سره چه لاندی بیانبږی ظاهر
اوثابته کړى باقۍ د مښی د مدّۀ دحبس دے
بښلی كیږى.
الف: ــ هغه مجرمین چه په موجب دفیصلود
دعدليه سره حكم دحبس پرى شوى
دو؟


اول ـ هغه مجرمین چه بی له واقعاتود
وژلو او غلاڅخه په سبب دکولو دنو
جرمونو بندی وی کلو
الف: ـ هغه مجرمین چه تر دمی
پوری حکم د حبس پری شوی
نظر د مدة محکومیت دحبس په
تصدیق د دسیمی برخی تر
نیمایی د استیلا ونکی دکلی یا
کوڅه د ده څخه.
ب: ـ هغه مجرمین چه زیادلر دم
کلوڅخه حکم دحبس پر
شوی وی په تصدیق دد
برخی له دمی برخی داستیله
دکلی یاکوڅه د د ه څخه
دویم هغه څوک چه وژل یائی غلا کړی او
ه تر(۳۱)
کښ، پیا
شخصت
ه او
ب) او
لو
سزا ورکو
ولری.
اره کیدلو
هغه څوک
ی کړے
صلاح خپله
ی ظاهر
دحبس د
د فیصلو د
پوی شوے


په تصدیق دکړو استیدونکو د کلی یا کوڅی
د ده څخه، تصدیق د استیدونکی د کلی یاد
کوڅی باید چه شرعی وی او دا شرط په کښی هم
شته دی، ټول هغه کسان چه تصدیق
کوی د مجرمینو قوم یائی خپلوان نه دی
او په تصدیق د استیدونکو دکلی او کو
څی چه په باب د ښکاره کیدلو د علامو
د توبی او صلاح د مجرم کښی ئی کړی،
هغه مجلسونه چه مجرمین له هغه ځا
څخه خوشی کیږی او په (۸) ماده کښی
روښانه بیان شوی، اطینان دحا
کړی. او که کلی ووړ او نفری هغه
کلی لږ وی هغه مجلسونه په
صلاحیت د حال د هغو چه تصدیق
ئی کړی دی، په مرتبتیا سره


امی د جزاء
د فکر د اولو
لو د واقعی،
سببونه دهغو
ونوکښی چه
حکمو نود
اره ددی ،
ی دی، سمله
پاك مذهب
نو سره دی
جپونکی دسزا
حل وی .
دیت .

علم و اوستلی ، منظوره وی به ئی .
بب هغه مجرمین چه په موجب دفیصلی د
مخالسود مشاوری او محکمو د مامورینو
حکم د حبس پری شوی وی :-
اول:- هغه مجرمین چه تر دری
کلوپوژے حکم دحبس پری
شوی وی په تصدیق و نزد
مافوق آمر د ده ، او د مامورینو
د هغی اداری چه دوی دے ته
نسبت کاوه شی .
دوهیم: هغه مجرمین چه زیاد تر درے
کلو حکم دحبس پری
شوی وی ، په تصدیق د
مافوق امر او د هغه وزیر
مستقل مدیرچه دوته ئی نسبت.

نظامیه مقید و شو قانی ظابطانوته محبس به مریح کیږی (۷۰۳)


کاوه شی .
(۷): په تصدیقونو د علامو یصلاح او توبی ، تصدیق
د مجلسو د مشوری دا دارو د هغو حکومتیو چه
دوی ته ئی نسبت کاوه شی ، په ترتیب سره تر
هغو ځایو پوری چه حکم د خلاصی د هغه
ورکاوه شی باید ورکړشی
(۸): تصدیق د علامو د صلاح او تو بی د بندیانو پش
پیدالو د دوه برخی له دری برخو د مدت د
حبس د محکومیت د دوی څخه، چه په قرار د
روښانه بیان د (٦) او (٧) مادی سره ترتیب
مومی، دی ځایو ته چه لاندی بیانیږی، وړلی
کیږی ، پس له پد او او اطمینان د هیئت د
هغو دائرو په ښکاره کیدالو د صلاح اوبو
د دوی، له دی ځایو څخه بخښل د مجازات دنیا
مدت د حبس د مجرمینو، په اندازه د اختیاراتو

[Marginalia]
قاعده:
چه
د
ده
شی
چه
ته


۹
د دوسیئ کولای شی، لکن دمی التیری دمحکمه څخه
هغه تصدیق نه وړاندی کولای او نه ئي
منظوره ولائی شی:-

الف : بخښل د مجازات د باقی حبس د مامورینو:-
اول:- هغه مجرمین چه حکم د حبس تر
یو کاله پوری پری شویی، د مجالسو
د شوری د نائب الحکومګیو او اعلیٰ
حکومتیوله خوا .
دویم :- هغه مجرمین چه حکم د حبس ضیا
له یو کاله تر دری کلو پوری شوی وی،
له طرفه دمرکی دغوره کولو د مامورینو
د هغه وزارتوں چه نسبت ئی ورته
کاوه شی .
دریم:- هغه مجرمین چه حکم د حبس زیاد
له دری کلو څخه پری شویی، په منظوریے


۱۰
د حضور ملوکانه سره .
ب ۔ بخښل د سزا درکولو د باقی حبس د
غیر له مامورینو:۔
اولد ھغه مجرمین چه حکم د حبس
د یوکال پری شوی وی ، د هغو مجلسو
د مشاوری له لوری چه حکم د بند
کولوئی کړی دئی .
(۲) دوم : هغه مجرمین چه حكم د
حبس اضافه له يوكاله تر درے
کلو پوری پری شوی وی ، د مجلس
د مشاوری د هغو نائب الحکومتیو
او اعلیٰ، اولويو حكومتیو له خوا چه
نسبت ئی ورته کاره شی .
دریم: هغه مجرمین چه حكم د حبس ضافاً
له دری كلو تر لَسو كلو پوري

نظامنامه فراریه عالیحضرتیعنه عفو عمومی طبع ۱۲۰۱
(محل):۔


پری شوی وی ، په منظورۍ د موکی
د غوره کولو د مامورینو د وزارت عدلیه
څلورم: هغه مجرمین چه حکم د حبس اضافه
له لسو کلو پری شویوی ، په منظورۍ
د حضور د اعلیحضرت پس له تصدیقه
د وزارة عدلیه شخه .
(٩) تصدیق د علامو د صلاح او توبی ، په دی قرار
سره چه پاس بیان شد، تردوه ځلی ، په حق دیو
سړی کښ منظوریږی او له دو ځلی څخه پورته ، په حق
د غله کونکو او مشهور بالفساد کښ اعتبار پری نه
کاوه شی .
(١٠):- هغہ کسان چه حکم د حبس اضافه له یوی میاشتی
څخه تر دیرو کلو پوری شوی وی ، یواځی په یوه پښی د ولگی
سره په بندی خانہ کښ مدّت د حبس خپل پوره کوی
او په بند یخانه کښ راز راز کسبونه پر کاوی ، خوابه شرط د تغییر


۱۲

د دوي ، ددولت له خوا وركاول كيږي هغه څوك
چه له یوی میاشتی څه كم حكم د حبس پري
شوی وی ، په توقیف خانه کښ بندی پاته کیږی
(۱۱) - هغه بندیان چه تهمت د غلو پري شوی وی
او په فساد سره مشهور وی ، او هغه بندیان چه
اضافه له دری کاوڅه حکم د حبس پری شوی وی
پر دواړه پښو د مجرم کښ زولانی اچولی کیږی، متونه
نظر خواهش او مناسبت د جرم تر سخت څل
د دولت پری کاول شی، او د دولت له خوا
خوراک ورکاوله شی .
(۱۲)- جزاد وهلو په میدانی د سرایو د حکومتی کښ
په داسی شان چه یوله مفتیانو د هغی شرعی
محکمی څخه چه حکم د وهلوئی کړی دی،
او یو کس منصبدار د کوتوالی ، او په وقت د
مناسبت کښ نائب الحكومه یا حاکم او یوه ډله


۱۳
د نظامییّو او کوتوالی موجود وی، د یوی لوئی
تولنی خلقو پر مخ کښ اجرا کیږی.
(۱۳) د جزا د وهلو په دی طور اجرا کیږی چه لاندی
بیانیږی:-
مفتی د شرعی محکمی سره له ډلی د نظامییّو او
کوتوالیو چه پاس قاعده کښ بیان شول،
پر عین منځ د سوای د حکومتی کښ ځای نسی،
او استید نکی پر چیو چاپیر د میدانی کښ ودریږی
او داسی به ټولیږی، چه یو فراخه میدان ددُ
پر منځ کښ جوړ شی، پس له هغه برهغۀ څوك
چه حکم د وهلو پری شوی دی، میدان ته راوښتل
کیږی، او مفتی د همغی محکمی چه حکم
د وهلوئ ورکړی دئ، فیصله د حکم بر پر
لوړ اواز سره لولی، پس له لوستلو، هغۀ
چه حکم پری شوی دی، له بالاپوش جامو څخه


١٤

بوہتلہ اوہ شی، او پہ ھغہ میدانی کښ دراوہ شے
پہ حال د ضرورت کښ یو سړی لہ کوتوالیو څخہ پہ
مخ د ھغہ کښ دریږی د ھغہ سربہ پہ تحریرے
کښ نسی ، جلّاد دکوتوالی بہ د شرع شریعت
درّه آخلی، پہ موجب د اشارۀ سړی چہ دمفتی
لخوا کارہ شی، یوہ یوہ بہ د مجرم پہ شائبا گہ
پری باسی، پہ وھلو کښ باید چہ ښی لاس لہ ږوګ
څخہ پورتہ نہ شی، او پس لہ رسید لو د درّی
پوستکی تہ باید چہ پہ پوستکی د مجرم رانښکو دگہ
وروستی لہ پورہ کید لو د مطلوبہ شمارڅخہ چہ مو
داشارۀ د مفتی دمُحکمی کار د وھلو تمامیږی،
او پس لہ ھغہ کہ ھغہ چہ حکم د وھلو پری شوی
برسیرہ پہ ھغہ حکم د حبس ھم پری شوی وے
بندیخانی تہ سپارہ کیږی، او کہ اضافتاً
پہ وھلو باندی بل حکم پری نہ وی شوای خُوشی

(۹):ـ نصلہ
سرہ
سړی
د غلا
کہ
(۱۰):ـ ھغہ
څخہ تر
سرہ
ایږدینیا


۱۵

کاوه شی، او که هغه چه حکم پری شوی
ښځه وی د شرعی محکی په مخ کښی پر ناسته د
مجرمی په شان د سترګو وهله کیږی،
او په حال د ضرورت کښی سره هغی بایل چه
یو محرم سړی ونسی، او که محرم ئی نه وی
یوه بله ښځه بایل چه سره هغی ونسی، او
لوستل د فصلی د حکم په لوړ آواز سره ددے
په شان کښی ضرورت نه لری.

(۱۴)- هیڅ مامور د دولت تر څو چه حکم د شریعت
غرای محمدی نه وی، هیڅوك له رعیتيو څخه
په هیڅ وسیله او پلمه سره نه شی وهلای، او
هم هغه حکم چه له محکی څخه بهر
په ځان سره ئی پخپل لاس نه شی اجرا کولای
جزا د وهلو نقط په هغه شکل او صورت سره
چه پاس بیان شه، اجرا کیږی.


١٦
(١٥) :- صورت او شان د جزا د تعزیری د وژلو، حضور
د پادشاهی څخه صادر ییږی، او په مخ د منځو
د هغه اعلام کښی چه حکم د وژلو په کښ
لیکلی شوی دی د اشرف پادشاهی له خوا ظاهره
بیان او اراده کاوه شی.
(١٦) :- هغه ښځه چه حکم د جزا د وژلو پری شوی د
که وژله وی، پس له زوکولو د اولاد څخه جزا
ورکوله شی.
(١٧) :- هر نارینه چه حکم د جزا د حبس اضافه له
دری کلو پری شوی وی، مجلس د معلو
د جزا په تشهیر (رسوا کولو) د هغو کښ اختیار لری
هر مجرم چه مناسب د تشهیر وگڼی تشهیر کاویی
(١٨) : که یوله تابعانو د بیګانه دولتو استید نکی د افغا
یو داسی شان جرم وکړی چه لازمونکی
جزا وی، له دی نظامنامی جزا سره لکه نور تابعان د


۱۷

افغانستان جزا و مرکاولہ کښی
(۱۹) :- کہ یو سړی وروستہ لہ ھغہ نہ چہ پہ صورت
قطعی سرہ پہ سبب دیولہ تعزیریہ مجازات د
حقوق اللہ، بندی شہ ، اوپہ منځ دبندی
توب کښی ئي یوداسی شان جرم و کړ چہ
واجبونکی دجزا د حبس شی نو هر څمرہ چہ
لہ مدت د اول حبس ددہ باقی پاتہ وی پہ
جزاد دوہ یم حبس کښی حسابیږی ، اوکہ ھغہ
مدَّة د ړومبنی حبس چہ باقی پاتہ دی اضافہ
وی لہ محکومیت د دوہ یم حبس څخہ ، ھمغہ
مدَّة د حبس چہ لہ ړمبنی محکومیت د حبس
څخہ باقی پاتہ دی پورہ کوی ږی ، او پرتعزیریا
د حقوق العباد کښی ځانتہ حبس مقرر دی
او پہ حدود و کښی کہ جرمونہ لہ یوقسم څخہ ئي
ہخوا لہ جاری کولود ړمبنی حد څخہ یُو حَد

نظیمیه جزائیہ محکمہ تمییز دایریہ میاشنگانہ نمبر اول طبع ۱۳۳۵ ش)


۱۸
نگا دی، او پس له اجرا څخه مجازات د دوهیم
حل هم مومی ، او په بل نراز جرمونو کښ ځما
ځان ته حدونه جاری کیږی .
(۲۰) :- که یو سړی باندی د شرعی دیت، تضمینا
شخصیه (شخصی ضامن توب) او بیرته ورکول
د مال د غلا، او خرڅونه د محکمى، يوځای حكم
وشی، او موجوده مال دده داتول پوره نکړی
هر کله چه دا ټول حقونه د بندگانو دی،
پر قرار د تقسیم سره موجوده مال دده دپو
د غو حقونو کښ سم له حصى د دوی سره
برخی شی .
(۲۱) :- خرڅونه د محکمی له هغه سړی څخه سزاو چه
فيصله اخلی اخسته کیږی .
(۲۲) هغه شیان چه له جوړه ول، او استعمالول،
او له یو ځای نه بل ځای ته وړل، اوساتل،
نظام نامه محبوسانو د توقیف او محبس به سورش کښ چاپطبع ورسیدا)


۱۹

خرڅول او اخیستل څخه یی جرم پیدا کیږی
اکوکرکونکی پوری دا جرم تعلق نه لری کونکی
ته یی تعزیر ورکاره شی.

(۳۳) هغه کسان چه داسی شان جرمونه یی کړی
چه بنی اوباندنی امنیت د دولت ته خلل رسوی
ورستی له پوره کیدلو د مدت د هغی جزا
چه شرعاً لپاره د دوی معلومه او مقرره ده
په هغه حال کښ چه دولت له دوی څخه
خاطر جمعی او ډاډینه نه لری او آینده
له دوی څخه ګمان او وهم د فسادأ
د خلل کاره شی، دکوتوالی ترنظرلاندی
به وی.

(٣٤) دکوتوالی ترنګرانی لاندی کښینول عبارته
له دی څو شیانو څخه:-
اول:-نه کښینول په هغه ځایونوکښچه


حکومت دوته معلوم کړی دي .
دویم: هغه ځای چه په هغه کښ استوګنه کړی ، یا
هغه ځايونه چه تر رسیدلو ځای د استوګنی
تر په هغه ځايوباندی تیریږی ، د هغوځايو
معلومول، او بیانول .
دریم: په تذکره د تیریدلو دده کښ په هغه
شان چه وویل شوه اشارت کول .
څلورم: په مجرد رسیدلو د ده هغه ځای ته په (٢٤)
ساعته کښ له رابلو خپل څخه حکومت ته
خبر ورکول .
پنځم : په هغه حال کښ چه له هغه ځای څخه
یو خوا ته خیال د تللو لري ، دری ورځی
مبنی حکومت ته خبر ورکول، نوی
تذکره د تللو او تیریدلو خپل اخستل،
هغه څوك چه د کوتوالی تر نکرانی لاندی


۲۱
وی ، اوسره له هغه د دی شروطونو رعایت
ونکړی ، تعزیر کاوه شی .
(۲۵) :ـ هغه مامور چه کم له کمه د دوه کلو حکم
د حبس پری وشی ، په دی شرط سره چه
پس له دی د پر هیچ خدمتونو د دولت کښ
له ده څخه کار وانه خست شی ، طرد کاوه شی ، هغه
مامور چه د دولت مال تلف کړی او رشوت واخلی اگر که کم
له دی مدت څخه حکم پری شوی وی، ابداً بيا له خدمت
د دولت څخه طرد کاوه شی .
(۲۶) :ـ په منځ د پیښیدلو د جرم کښ هغه کسان
چه عمر د پنځلس کلنی ئی نه وی پوره کړی
ناپوه ګڼل شی ، او له هغه جرم څخه چه
کړی ئی دی مسئول او جواب ده نه ګڼل شی
هر کله چه په سبب د جرم د دوی سره
دیت لازم شی ، عاقله د دوی پوری تعلق نیسی او


۲۲
دوی خپله مورو پلار ، او ولیانو، او وصیانو د
دوی ته سپارل کیږی ، هر کله که داسی
شان هلکانو عمر د پنځلس کلونی پوری کښی
په حقوق الله کښی لکه مونځ او روژه ، او حقو
العباد کښی لکه پور گرفتار او ماخوذ دی ، او په
حدودو کښی عمرو أثر لس کلو ضردی
دی ، او که جرم کونکی ښځه وی ، آخر د عمر د
بلوغ د دوی پنځه لس کاله ، او اول د بلوغ دری
نه کاله دی ، لکن ماخوذیت د دوی له پنځس
کلو څخه دی ، او که نوری علامی د رسید
لکه (پلاټر بول او پلاټر بیدل ) او خوب کښی (شیطا
غولول ) او انزال په حواله هغو کلو ښکاره
شی ، بالغ باله شی
(۲۷) لیونی په مالی خیانت کښی لکه غصب
او غلا، او دیت ، او پرهار په هغه صورت


۲۳

کښ چه غصب، او غلا، کړی شوئی مال،
او شرعی دیت له پنځه سوه روپیوڅخه ښکته
وی د ده له خپله ماله ځنی بیرته ور کاوه شی
اوکه له هغه نه پورته وی، عاقله پوری تعلق
نیسی، وسره کی، او بیرا هم حکم د لیونی کړی

(۴۸) - که چیری ثابت شی، چه یو سړی یو جرم چه
بالکل د ده رضانه وی او بل سړی ئی جبراً په
ویره ولو د وژلو او تلف کول د اندامرسره
پری وکړی، دا کونکی د جرم له جزا څخه معاف
پیژانده کیږی، یواځی په دی باب کښ
هغه مجبوریت چه معتبر دئ، نظرو درجو
دجرم ته اول عبارت دی له پیښدلو د داسی
شان یوکیفیت څخه چه داسړی له لښی د
تهمت خنی بالکل پاک ښکاره کړی، او
دوهم عبارت دی له وړاندی کیدلو دداسی


٢٤
راز يو ضرورت ته چه دی په مقابل دهغه
کښ ناتوانی د دريدل او ټينګدلو خپل ثابته کړی
نو بنا پر دا باندی امرد مور او پلار په او
يا د بادار پر خد متګار باندی او هغه حالات
چه له تعظيم او عزت ورکولو څخه پيدا کيږي
دغوته مجبوريّت نه ويل شی .
بيان د مجبوريّت د مجبور او قسمونه د معافي
د دوی او بيان دكامله شرطونو، پر كتاب د
فتاوای امانيّة کښ به انشاء الله تعالى وليکل شي
(٢٩) دفع کونکی له ځان اوله مال خپل څخه چه حمله
کونکی په غرد ده کښ دله لودنکی وليد شی ، په ورځ او
شپه په ښهر او غير له ښهره يو برابر دی،
له جزا څخه معاف کاينه شی ، او که حمله کونکی بي له
وسلی درلودنکی د غير وژنکی اسباب لکه امسا
غير له ښهرنه ، شپه اوورځ په معافی کښ برابر دي

[Margin text:]
نظمنه غير دورت تسليم وهي د تكليف نه ابوظيعه ونهم ١٩)
(۱۹)


۲۵
او په ښهر کښ ، د ورثی مطلقاً معاف نه دی
یواځی په شپه کښ معاف دئ ، هغه کارونه
که په هغه داړه ماری او غلاکښ چه له
چلولود جبر او شدّت سره وی ، یا په هغه
غلا کښ چه پیدا کونکی د داسی شان یولوّ
ضرر وی ، چه واک او اختیار د یو سړی
ته خلل رسوی ، پیښ شی ، یا هر رازی هغه
کارونه چه لپا ره د شړل د غله لو داړه ماریکا
شی، یا په هغه حال کښ چه بیرته اخستل
د مال ، بی له هغه کاروڅنی ممکن نه وی که
لپاره د فوری دفع د ضرر له ځان مخه یا لپا
د ساتنی ، او خلاصول او بیرته اخستل د
مال هر رازی کارونه چه د دفع کونکی لخوا
پیښ شی ، هم جرم نه بلل شی .
(۳۰):- غلا کړی شوی مالونه د هر چا په لاس کښ
دیوانه شیوه او محبوبه یاره قایم مقام غیری نیز او طبع .. لها
برحاشیه
کردوه
غه
ښکار
کی
ساد
رس
که
حدوث
روقه
ی ، او
ن لود
کاوے
وی
لۍ شوۍ


٢٦
چه وی تری اخستل کیږی، مګر جزا، غلاکو
ته ورکوله کیږی.
(۳۱) هغه کسان چه په ډله سره غلا وکړی، که
د غلاکښی شویی مال څخه برخه د هریوله
غلو، په قرار د تقسیم سره نصاب ته رسیږی
د ټولو لاس د پری کړشی، او که نصاب ته
نه رسیږی تعزیر دکړل شی.
(۳۲)-هغه څوك چه په ورکولو دبخشش، یا
په ورکولو د نقلو روپیو، یا په ویره ولو، یا
په کارو د فریب او غولولو، یا په ښندلود
قوت او اعتبارخپل، یا په بیځایه چلولود
حکم د ماموریت خپل سره، بل چاته په
کولو د جرمونو باندی حرکت ورکړی، یا
په پټیښیدلو د یوجرم باندی خبرشی، او
لپاره د کیدلود هغه سړښتی وکړی، یا وسیلے
نظامنامہ تعزیرات یکہ تعلیقہ غیر مطبوعه نوله طبعوهام
(۳۶)


۲۷
او هغه اسبابو نرا و واسطی چه سبب د
پاره د پٹیدلو د جرم، سره له ليدلو او
پوهیدلوئی تداول وکړی یا پر داسی شان
كارونوكښ چه سبب وی لپاره دتجو
یا آسانیدلو، یا کاملیدلو د يو جرم، سره
له پوهیدلو له اصلی کونکی د هغه جرم
سره كومك وکړی ، ټول دغسی شان
کسان فرعاً ذی مدخل اوشريك د هغه
جرم پیژندل شی، هغه کسان چه پر خلاف
دامنيت دحکومت، یا د امنیت د عمومی
یا امنيت د سړو او د مالونولاس څنډی
یا جبر او زور چلوی ، یا پر کارونو آ
ښوديدلو د جرم کونکو باندی پوه او
هغو ته پخپل اختیار خوراک ، او ځای
د خوب او ځای د پناه ، او ځای د پټیدلو


درکوی ، هم فرعاً ذی مدخل اوشريك
شمیری کیږی ، هغه کسان داسی
شیان چه په صورت د غصب یا غلا
یا په پټنښيل لو د یوجرم سره حاصل کړي
ټول هغه شیان یا یو قسم له هغو څخه سر
له ليدلو او پوهيدلو ائي وساتی او پټئي کړي
هم په دغو کارو نوکښ ، ذی مدخل
اوشريك پیژندل شی ، نظرو دګونګا
رنګ حالونو ته په حق د هغو کسانو
کښ چه فرعاً ذی مدخل د یوجرم
وی ،چه عبارت دی له کوشش کونکی
اوله کونکی ، او حرکت ور کونکی څخه ،
په جزا دکارونو خپلو، تعزیر او نيول
کیږی ، لکن اندا زه درجه د تعزیر
د ذی مدخل لروي له جزا د ځانته مستقل


۲۹

کونکی څخه

(۳۳) قوماندان د کوتوالی، او علاقه داران ، او دهغه
ځای حاکمان چه لپاره دلاسته راوستلو دمجرم
ابتدائی تحقیقات کوی، البته دی ته محتاج دی
تر څو هغه دلیلونه چه په نزدد شرع اثبات
دجرم دهغه د قاضی په مخ کښ شی لاسته
راوړی، او هغه دلیلونه لاندی لیکل کیږی
او په هر دلیل کښ وظیفی د هغو مامورینو
ښو ښانه بیانیږی .

(٣٤) هر مظنون چه په اثبات د جرم د ده باندی
عادلان شاهدان که په اصل جرم یا په اقرار
د مجرم په هغه، وی، یا اقرار د خپله مجرم
موجود وی، او هغه قوماندان او علاقه داریا
او حاکمان په داسره پوه شی ، فی الحال د دآ
شان مظنون توقیف کړی ، په قرار د قاعدی


٣٠
د هغه مظنون او مدعی سره له شاهدانو
شرعی محکمتي مقرتي کړی چه قاضی ئي شرعاً
فیصله کړی ، لکن مامورین د حکومتی تر څو چه
امکان وی سعی او کوشش دوکړی چه هغه هلت شأ
په ظاهر کښ په شرع برابر وی چه شرعاً بیریته
نه شی ، تر څو چه سبب د زحمت ونه کرځی ځکه
قاضی بی له اقراره دخپل مجرم یابی له عادله
شاهدانو په اصل یا په اقرار د مجرم پر هغه
یا بی له مخ ګرځولو د مجرم له قسم څخه ، په حقوق
العباد، او حدود ، او قصاص کښ یواځی په لیکلو
او مکتوب، بی له خبر وركويكو ځه شرعاً
حكم نه شی ور كولاي .
(٣٥) هغه مظنون، چه په ثبوت د جرم په اقرار
دخپله مظنون یا په عادله شاهدانو په قراره (٣٤)
قاعد لاستي و نه شی په دی صوره کی ما مو ران په تفا و د د یت جو


۳۱
سره پردی قرار اجرا کوی چه لاندی بیانیږی:-
پہ تعزیرو متهم کښ
(۳۶) یو سړی په صلاحیت او ښه سړی
توب سره مشهوروی، او په یوجرم سره متهما
پری وشی، او یوکس عادل یا دوکسه مستورالحال
چه سټه او بدئی معلومه نه وی، په حق دهغه
کښ په دی حاضر جرم سره مأمورینو ته خبر
ورکړی، هغه سړی نه توقیف کیږی
پر حضور د قاضی د هغه په حق کښ قسم
دی، او بس مګر یواځی پر هغه او یو مشهوره
جرمونو چه احتمال د ثبتیډ لووی، او یوکس
عادل یا دوه کسه مستورالحال د هغه په حق کښ
په دی حاضر جرم سره مأمورینو ته خبر ورکړی
تروقته دحاضرید لووقانتر توقیف کا وو شی، او په قرار د خپله
مجرم یا پروچ دیدوه کسو دل شاهده نو پر اصلی جرم یا پر اقرار
نظامنامه تعزیرات کافره کښے چه مفصله ده قرار ضمیمه - ۴م -


۳۲

د مجرم پر جرم په حکم د قاضی حکم پری کاوه شی او کردوی
عادلانه د قاضی په مخ کښی په بدی دهغه
شاهدی پاره کړی، تر وقته د ښکاره
کیدلو د حال د ده توقیف کیږی.
(۳۷) - که یو مستور الحال سړی چه نه په نیکی
سره مشهور وی او نه په بدی او فساد
سره پیژاندلی شویوی، او په یو جرم سره
گمان پری وکړی، او یوکس عادل یا دوه کسه
مستورالحال په نزد د قاضی په فساد د هغده
اخبار ورکوی، په جرم د تهمتی توب تروقته
د ښکاره کیدلو د حال د ده بندى کاوه شی، او
که قاضی حاضر نه وی تروقته د حاضريك لود
قاضی نور مامورین د حکومتی ئی توقیف کا ولای
(۳۸) که یو مستور الحال سړی چه نه په ښه توب
سره مشهور، اونه په فساد سره پیژاند لی شوی

نظامنامه ذوا لمجد به قلم تمام عیق پر تو طبع اعدا

(۳۰) -
او
يو
؟
پو
نو
نا
كا
ته
با
ل
پا
د
ه
جا
م
د


۳۳
او په یوجرم سره مظنون شی، او يو كس عادل
یا دوه کسه مستورالحال په حق د هغه کښ په
تهمتى توب سره اخیارنه وی کړی، په دی صورت
کښ هغه نشانی او علامی چه موجب د غالبه
ګمان دقاضی په قرار د شرع شریفی کید لایشی
موجوده وی، او په هغه سړی په هغه جر
سره حکم نه وی شوی، لکن حکم په جرم د
تهمتی توب سره پری شوی دی، په قرار د
همغو نښانو او علامو تروقته د شکاره کیدلو
د حال د ده توقیف کاوه شی.
(۳۹): که یومفسد سړی په یوجرم سره مظنون
چه په سبب د خبر وركولو د عادلانو، یا په
پیروپيږندلو دجرم د هغه علم دقاضى ورسيږی
لکن دا حاضر جرم د ده نه وی ثابت شوی،
په دى صورت كښ علم دقاضی معتبردی ،
بطور سره هم توقيف کاوه شي * نظر په غلبة ظن قاضی - ۱۲ *


٣٤

شاهدانو او ثبوت او دعویٰ ته حاجت نشته
مفسد مظنون بندی کاوه شی، تر وقته د
ښکاره کیدلو د نښانو دصلاح او توبی چي لم
قاعدو د دی نظامنامی سره اجرا کیږی
(٤٠) :ـ که یو سړی چه په فساد سره مشهور وی په
یو جرم سره مظنون شی، چه په اخبار د عادلانو
یا په پیرو پیښیدلو د جرم د هغه علم دقاضی
ورسیږی، لکن دا حاضر جرم د ده نه وی
ثابت شوی، په دی صورت کښی علم دقاضی
معتبر دی، شاهدانو او ثبوت او دعویٰ ته
حاجت نشته، درغۀ په فساد سره مشهورمظنون
سړی تعزیر، تر وژلو پوری روا دئ
(٤١):ـ په ښکاره کولو د حال د یو مستورالحال مظنون
کښی چه په (٣٨) قاعده کښی بیان دی، په هر
راز سره چه ممکنه وی استنطاق او غیره ول

تعزیر
(٤٢)
تفتیش د مجرمانو او د مستور مظنون سړی، تر وژلو پوری روا دی.


۳۵
د مظنون ضروری دی ترڅوچه په اقرار د ده
باندی شاهدان پیداشی، یا اقرار او سرغړوی
د ده له سوگند څخه ښکاره شی، له همسایه ګانو
تعلقاتوڅخه تحقیق د حال او د کاروبار د ده
وکړشی، که چیری بدی یی ښکاره شوله په سبب
د خبر ورکولو د شاهدانو یا په سبب د جرح
د تهمتی توب پربندی کولود هغه د قاضی
حکم وکړی، او که بدی د هغه ښکاره نه شی
او نه اقرار وکړی، او نه له سوگند څخه سرغړونه
وی پری د ښودہ شی، هر کله چه په اقرار د
مظنون کښی تناقض منده شی، ظاهر او
ښکاره ګمان باله شی، او تعزیر د درواغ ویلو
ورکاوه شی، صورت د تناقض په لیکلوسره
او که ویلوسره وی په حضور د هغه مامور
چه دوه کسه شاهدان پرهغه لیکلو او اقرارد


٣٦
خولی چه تناقض تری پیدا شویدی
نیولی د قاضی په مخ کښی ئی حاضر کړی صحیح دی
(٤٢) :- په حق د هغه سړی کښی چه ګمان د غلاپری
شوی که په فساد سره مشهور وی، په حال د
استنطاق او غورولو کښی که بعضی دلیلونه د ملا
د ده د استنطاق له مخی ښکاره شی، لپاره د
پوره کولود سببونو د ثبوت دجرم که فائده مند
ولیده شی، داسی شان وهل چه اوږکی مات
نکړی یاغوښه ونه چوی، روادی.
(٤٣):- که په شپه کښی د یو مظنون د کورپلټنی او علم
آوری ته حاجت شی، قوماندان دکوتوالی
یا علاقه داران یا د هغه ځای حاکمان چه د کوتوالی
کارونه هم کوی، باید چه له ځان سره دوه کسه
دیندارہ سړی یا یو نفر مفتی بوزی چه په
حضور د هغو د وه کسه دیندارو یا یو کس مفتی


٣٧
د هغه مظنون کور و کوت شی، بیله بیله بیا
شوی نظامنامه د هغه بر هم پس له دی
څخه جوړه اواخیور کیږی.
(٤٤):-ښانی اوعلانی په هغو شرطونو چه په (٣٨)
قاعده کښ بیان شویدی، خاص په هغه
تعزیراتوکښ چه حقوق الله وی دلیل د شرعی
حکم کیدی شی، هرڅه په هغه تعزیرونو
کښ چه حق د بنده دی دلیل د شرعی حکم شه
کیدلی.
تعزیر په حقوق الله کښ نه کیږی
(٤٥):- دوژلو په دعوو کښ کر پس له ثبوته ټوله ورثه
یا بعض ورثه عفو یا ابرا یا صلح وکړی، قصاص
چه حق د بندګانو دی ساقطیږی، مګر په صورت دصلح
د بعضو یا ابرا د بعضوکښ برخه د هغی ورثی چه
صلح اوعفو او ابرائی نه ده کړی په مال سره


۳۸
بد لیږی، او په حق الله کښی په دی قرار سره
چه لاندی بیانیږی، وژنکی تعزیر ورکاوہ شی:-
الف:- که د وژلو کار په پټه سره وی، او په صورت
د شدت او زور او مکابره سره نه وی
او مجرم په فساد سره مشهور نه وی، او
په ملك کښ امنیت او قراری موجوده
نو حکومت په قرار د څلور و مرتبو سره،
بی له وژلوا و حبس دوام څخه مجرم تعزیر
کولای شی.
ب:- او که د وژلو کار په طریقه د مکابره یا په ظلم سره وی مجرم
په فساد سره مشهور و، او په ملك امنیت وی، حکومت
په قرار د څلور و مرتبو مجرم ته د وژلو پور تعزیر کولای شی
ج:- که قاتل د وژنکی په مکابره او ظلم سره نه وی، لکن په فساد
مشهور و ته د ژلو پور تعزیر کاوہ شی.
د:- که وژل په پټه سره را و په صورة د شده او زور او مکابر سره دو


۳۹
شوی او مجرم قصد دسڑکنی او یاغی توب کڑیوی او په
فساد سره مشهور نه وی او په ملک کښی امنیت ژو
بنا پر مصلحت د وقت تروژلو پوری ئی
تعزیر کولای شی.

تعزیرد حقوقِ الله عَلَها و دَامَة مارداره

(٤٦): - الف: که په یوسړی یا په ډیرو سړیو غلا ثابته
شی او شرعی حد لازم شی، په قرار د امر
د شرع شریفی حد جاری کیږی.
او که شرعی حد لازم نه شی مگر غلا ثابته
شی، په هغه صوره کښی چه تکرار د غلاوو
د حکومت له خوا تر وژلو پوری تعزیر ورکوا
ب:- که یو یا ډیر سړی داړه ماران وی، چه
په ښهر کښی یا بهر له ښهره داړه وکړی
که شرعی حد د هغو په حق کښی ثابت شی


٤٠

اجرا د حد پري کيږي، او په هغه
صورت کښي چه شرعی حد ثابت نشی، مگر
دا په ماری د دوی ثابته شی، د حکومت
له خوا تر وژلو پوری تعزیر کاوه شی.
که داسی شان گمر داره ماړويو شی چه مال ئي دتود
اخستی او څوك ئي نه وی وژلی، تعزیر د هغه
غار له وژلو په بندی کولو سره دی تروقته د
ښکاره کيدلو د علامت د توبی یا ترهغه پوری چه
مړشی، او که مال ئي آخستی وی، او وژلی
همکړی وی، سر کرده د ده يا يوله ملگرو د ده
که شرعی حد په دوی باندی لازم شه، اجرا
کیږی، او که شرعی حد لازم نه شه د
حکومت له خوا تر وژلو پوری تعزیر کاوه
(٤٧) هغه شاهدان چه دیو داسی کار چه تعزیر
واجب وی، په حقوق الله کښي په مخ کښي د قاضی

تعزیر هم دیو قسم تنبیه نه دی چه قاضی ئي غور وظن کا

او

يا

ته

که

کی

م

مد

ر

ه

د

(٣٩)

ب

به

نا

له
م


٤١

مختلفه
شاهدی تیره کړی، اکرکه هغه جرم په
ځایونو کښ لیدلی شوییوی شاهدی ددو
صحیح دی مثلاً یو عادل پولیس په یو ځای
کښ یو سړی ئې په شپه کښ ولیده چه دموتر
یا د بګی چراغ او ډيوه ئې روښانه نه وی،
او په بل ځای کښ یو بل عادل پولیس د هغه
سړی گاډی یا موټر بی له بلی ډیوی لیدلی وی،
او د دی دواړه خبر ورکړی او شاهد
تیاوه کړی ، هغه مجرم په تعزیری جریمْ
سره نیوه شی .
(٤٨) : په فقره د قتل کښ چه حکم د دیت په
طریقه د قسامت یا قتل د خطا په نفس یا باټی
اندامونو کښ کاوه شی، محصول د فیصلې خط
د هغه لکه باقی فیصله خطونو د دعوو د قصاص
او حد ود و پرشان وی چه زیات له شلینی


٤٢
روپيونه دى وانه خستلى شي.

(٤٩) شكر په يوسړی باندی په قصاص سره حكم
شوى، لپاره د قصاص اخستلو ورثه د مقتول
ته و سپاره شی، ورثه د مقتول كولاى شی
شغه چه حكم د قصاص پرى شويدی پخپله
په وسلی سره لكر توره يا تيره چاره يا توپك
قصاص کړی، یا یوکس یا څوكسه د ځان لخوا
وكيل ونيسی، چه دوی په وسلی لكر توره یا
تيره چاره يا توپك وكالتاً قصاص كړی په
دی شرط چه پر وقت د قصاص اخستلوکښ
خپله ورثه حاضره وی.

(٥٠) يو سړی چه په ده باندی ډیر واجب
التعزیر جرمونه د حقوق الله يو وا ری ثابت
شی، په موجب د هغه جرم چه لاژمونکی
د لوئ درنی جزاوی، د ده په حق کښ حکم کیږي

نظامنامه جزای عمومی (ص ٤٤)


اول باب
اول فصل
(٥١) دافغانستان له دښمنو سره متفق کیدل
پہ خلاف دافغانستان سره وسله اخیستل (تخریب)
(٥٢) یو بیګانه دولت افغانستان ته لمسول او په جنګ
ور وستل (تخریب) .
(٥٣) په شوټلو د دښمن کښي افغانستان ته آساني کول
اولپاره د دی مطلب چه دښمن په آساني سره
په افغانستان کښی لاړه او لاس منډه کوی، لاري
او ریلونه او قطعګاني او ماشینخاني د افغانستا
ورانول، اود دښمن لرلښکرو سره په وسله او پيسو
کومک کول، اولښکر د افغانستان تر پولو رستی
سره مخی د دښمن ته شوق ورکول یا په کولو د یو
دغو جنایتو تو دښمن سره مخابره او خابرو (تخریب)


٤٤
(٥٤):- د مملکت د لښکری ترتیباتو او د دفع کولو او د دښماندی کیدلوله نقشو، او له اندازی د قوهٔ لښکر څخه، لنډه په دی چه یو د لښکری پټو خبرو او د لویر سیاسی اسرارو نو د دښمن ته خبر ورکول (تعزیر) .
(٥٥) لښکر د افغانستان ته په ټیټیدلو سره د دښمن په لوری شوق ورکول او یاغی کول (تعزیر)
(٥٦) په بیلول او علحده کولو د یوه ټوټه ملکو د افغانستان څخه یا پخپله په هغه ځای کښی لکه د جوړه ولو د یوی مستقلی ځانته اداری بیله د اثرو د دولت څخه سعی او کوشش کول (تعزیر)
(٥٧):- په مطلب د کوشش په پیدا کولو د یو جنګ په خلاف د افغانستان یو بیګانه دولت ته پنا وړل (تعزیر)
(٥٨):- ړومبی له اعلان د جنګ څخه یوله تبعه د افغانستان،


٤٥
په خدمت د لشکری د دښمن کښ وسيلك
وروستى له اعلاى د جنك څخه هم په
همغه خدمت د دښمن کښ پاته کیدل
(تعزير).
(٥٩) تبعه د افغانيه لره پر خلاف د حکومت په
یاغی توب او سرکشی سره شوق وركول ، او پله
هغه د کار د سرکشی پليبيل ول (تعزير).
(٦٠) بی پرینشید او دکار دیاغی توب فقط په پیال
كولو د سبب د یاغی توب کښ سعی کول تعریز
التواو
(٦١) بيره قونه او بنی د افغانستان یا د بیګاندوی
چه دوست د افغانستان وی؛ پر نیت د غار
او سپکولو خیره ول (تعزير).
(٦٢) باشندنکو د افغانستان لره يولربل سره د
جنك او د وژلو شوق ورکول ، او په دی طلب
دوى يو د بل پر ضد د وسلو خښنګو ځول (تعزیر)


٤٦
(٦٣) د هغه جرمونه چه په (٥٩) او (٦٠) او
(٦٢) قاعدی کښی بیان شول که د بعضی ټولو
لخو او کړل شی، مشران او نفری د دوی
نسبتاً (تعزير).
برسیره په دا باندی هغه جرمونه چه په
دی قاعده وکښی بیان شویدی، که په غه
خصوص کښی په مخ د بعضی کسانو خبرتی
او ویل په مخ کښی راشی، او په بعضی بونو
سره وسیله وکړه شی، هغه کسان چه په خبر
او ویلو کښی شامل وی، مشران او باقی
نفری د دوی نسبتاً (تعزير) .
او که یواځی خبری او ویل پیش
شی او په اسبابو سره وسیله و نه
شی، مشران او باقی اعضا نسبتاً
(تعزير).

(٥١) د ا
په
(٥٢) يو
ور
(٥٣) په
اول
په
او
وم
کو
سه
دة


٤٧
کہ د دوی لہ منځ ځنہ یو کس
تکلیف و کړی، او نور
کسان تکلیف د هغه
رد کړی، او قبول ئي نکړي
تکلیف کونکی سړی (تعزیر).
هغه کسان چه پیداکول، اوجوړہ ول، او
حاضرہ ول، اوورکول د وسلی او د هغو
اسبابو نووکړی، چه یوفسادی ټولنہ لپار
د اجراکولو د مطلب خپل هغو ته محتاج
وی، که ماده د فساد كولوته ورسیايژې سړي)
او که کولو ته و نه رسیږی، په درجه دتشبث
او توطیه کښ باقی پاته شی نسبتاً (تعزیر).
هرکله چه پر افغانستان کښ سوداګری د وسلو
جاری دی، هغرکسان چه په کسب دخرڅولو د وسلمی
او په سوداګری د وسلی مشغول وی، که


٤٨

پر هغه فساد باندی خبر نه وی پرهغو باندی
وسله خرڅه کړی، له جزاڅخه معاف دي.
(٦٤) :- هغه کسان چه لښکرد دولت ته، په بلوا او بغا
کيد لو سره حرکت او شوق ورکوی (تعزیر)
(٦٥) :- ماشينخانی، انبار خانی او کار امونه د دولت
پر قصد او نيت سره سول (تعزير).
(٦٦) :- هغه کسان چه په لوټولو د نقدی پیسو، او أّشيا
درعیت او د دولت مکلی ولوی سرکردگان او
باقی نفری نسبتاً (تعزیر).
(٦٧) :- هغه غله چه په غرو او دښتونکی سره له وسلی کړشی
او خلق لوټوی که سم له حکمه در فتاوی امانيه) حد
لازم په شی، پس له تاوان څخه (تعزیر).
(٦٨) :- هغه کسان چه په مطلب د وهلو د لاری په غره
او دښته کښی سره له وسلی گرشی، او د مبی له غلا
او لوټولو د نيول شی (تعزیر).

افغانستان

نظامنامه جزا عمومی که در توپخانه همایون طبع شده م ١٤٤)

٣
٤
٢
کی
یا
او
س
او
ت
(٤٨)
ط
از
د
او


٤٩
(٦٩) :۔ له خُبستنود هميشه بد بختی څخه هغه کسان چه
پھی ئی هم یو جرم کړی وی ، یا هغه داره دارا
چه د دوی په لاس کښی کیوتلی سړی پاڼه کوی
او په عذابوی ئئ ، یا په داړه ماری او وهلو دلره
کښ خلق وژنی ( تعزیر) .
(٧٠) :۔ او که داړه مارانو څوک وژلی نه وی او مال ئی نه ئے
اخستی یوسی ی زخمی کړی، که سم له حکمه د
(فتاوای امانيه) حد لازم نه شی ورستی له تاوان
څخه (تعزير).
(٧١) :۔ په گوځو او میدانو کښ په مطلب د شوق کید
د سر کښی او یاغی توب خلقو ته چاپی یا غیر چاپی
ضرر ناکه ورقی پیشول ، یا په دی مطلب خبری
او ویل کول ، که یاغی توب ښکاره شی(تعزیر)
اوکه ښکاره نه شی نسبتاً (تعزیر) اوکه په بل ځائی
کښی بیام له دوی شڅخ داسی شان کارونه سر و شے
نظامنامه جزای عمومی تسلیم عبد الله کانه : تعداد طبع (٦٠٠٠) ئی


۵۰

اگر که د یاغی توب کار شکاره نه شی (تعزیر).
(۷۲) هغہ کسان، داسی شان اخبارونہ او بیان نامی
چہ پہ مطلب د شوق ورکول د یاغی توب خلثوتہ
لیکی شوی وی ، خان سرہ ئی لوی تر ہوسہ پورہ
ئی خوارہ کړی نه وی (تعزیر).
(۷۳) - هغه کسان چه په ئه اجرا کیدلو د حکونُو
اود اینودہ شوی، قانونُود پيَا پہ نہ حاصليدلو د
د مالونو د دولت کښ سعی وکی اوله مامورینود
دولت څخه نه وی ھم (تعزیر) .
(٧٤) يکه يُوسپَی د چا په کور کښ په زور ، يا په ډیره
او ډارہ ولو، یا په پټه سره ننه وزی (تعزیر) .
د اثري د پولیس چه د بعض شبهه ناکو کورونو
تحقیق او تفتیش وکړی له دی قاعدی څخہ وتلی دِی
(۷۵) هغه څوك چه پر بخښلو د ثابت شوی قصاص
پر ورثه د مقتول باندی جبرو کړی، رژنکی اوجبر

نظامنامه جزای عمومی. تسلیح خانه جلالت مآب ظل الله طبع (...)

اوبوسی
د هغه
ساخت
څخه (
(۹۳):- هغہ
دحکو
مُهر و
اوس
پہ ساخ
دبیت
له ور
هرک
څزد
(تع
هغہ ک


اه ۸
کوونکی سړی (تعزیر).
(۷۶) کدیوله رعیتوڅخه داسی رازسببونه سازاوپیداکړی
چه تښتیدلودیانوآسانه وی (تعزیر)
(۷۷) هغه کسان چه لپاره دآسانی دتښتی دبندیانو
دوی لره وسله اونوری واسطی پیداکړی (تعزیر)
(۷۸) هغه بندیان چه دبندیخانی څخه تښته وکړی،
اوبیاونیول شی، برسیره په اصل جزا دمبنی کا
ددوی نسبتاً (تعزیر) هم ورکول کیږی .
(۷۹) هغه کسان چه بندیان اوتراستنطاق لاندی دی
اوترهوسه پوری شرعی حکم پردوی باندی نه دی
بهرشوی، په سبب دغفلت دپهره دارسره
تښتی نسبت وتهمت دتښتیدونکی ته غافل ساتنکی
(تعزیر).
(۸۰) هغه کسان چه یوتښتیدونکی بندی، یادجرم تهمت
سړی سره دپیژندلوساتی (تعزیر) اوخپهاً


۵۲
د تنبئید نکی لہ اصولو او فرعوله قببلی دپلا
مور، اولاد، او میره، او نښه د هغه، کُمرئی وسا
لہ پټ ساتلو د هغه، له جزا څه معاف دی .

(۸۱) :- هغه مُهر چه د دولت د مأمورینو له خوا پاره د
ساتنی د بعض شیانو، یاد ور قور، یاد کو ځای ایښود
شوی وی او څوك ئې مات کړی (تعزیر).
برسیره په ماتیدلو د مُهر که بعض شیان او ورقی
هم غلا شوی وی ، که سم له حکم د (فتاوای امانیه) پر
غلہ باندی حد لازہ نہ شی (تعزیر) .
(۸۲) : هغه کسان چه رسمی ورق د دولت غلا، یائې محو او
تلف کړی (تعزیر).
(۸۳) : کہ ماتیدل د مهر، اور سمی ور قوغلا، یا محو او
تلف کول د هغو ، د بعض کسانو له خوا پر صورت د
د له او هجوم، پر پہرہ دار د هغه باندی وشی هیو
لہ هجوم کونکوڅخه (تعزیر).

-(٨٤)
د
لو

(٨٥)
د
ن

(٨٦)
د
(۸۷)


۵۳
(٨٤) : ـ هغه څوك چه بی له صلاحیت او اجازی خپل ځان
داسی شان وښيئ چه گویا یو ملکی یا نظامی منصب
لری ، برسیره پر هغه په کولو د هغو وظیفو باندی
چه دامنصب پوری تعلق لری تعزیر و كړی (تعزیر)
(٨٥) : ـ هغه څوك چه بی له اجازی د دولت څخه پخپل سر
د خلقو فیصلی د حقونو چه په شأن د اصلاحى سره
نه وی، وئی کړی (تعزیر) .
(٨٦) : ـ هغه څوك چه هغه غير منقولی مال چه له ده څخه حکماً
اخستی شوی وی، اوچی څښتن ته سپارلی شوی
بیائی ضبط کړی، ضبط کړی شوی مال څښتنی
ترئی بایرته ورکړوه شی، برسیره پر هغه ضبط
كونكي (تعزیر) .
(۸۷) : ـ هغه کسان چه د تلغراف او تیلیفون اسبابو
قصداً خراب کوی، برسیره په اخستلو د قیمت
د ضرر (تعزیر) .


٥٤
(٨٨):ـ هغه څوک چه د تیلیفون او تلغراف سیم پر
کړی، یا پایي د هغه ونړوي چه موجب
د معطلی د خبر وشی (تعزیر).
(٨٩):ـ که دا معامله د پړی کولو او خرابولو د سیمانو د
تیلیفون او تلغراف پر مخ د جنګ او شورش
کښی پیښ شی نسبتاً (تعزیر).
(٩٠):ـ هغه کسان چه قلبی سکی سازه وی او قلبی چلند
کوی (تعزیر).
(٩١):ـ هغه کسان چه قلبی پیسی په سبب د نه پوهیدلو
ورکول او اخستل کوی، هیڅ لایق د جزا
نه کیږی، فقط پس له هغه څخه چه په
قلب پوهیدلو باندی آموخته شی، بیا هم په
چلولود هغه کوشش وکړی (تعزیر).
(٩٢):ـ هغه کسان چه تقلیدی شیان لکه هغه
ویښی او ږمنځونه چه دسړو او پیسنو زرو


۵۵

او یوسره ټیټ لږتیا کړی وی، او په شان
د هغوی په نرخ د اصل جنس خرڅوی داسی شان
ساخته کاری دکړی ورستی له شرعی تاوان
څخه (تعزیر).
(۹۳): - هغه کسان چه پادشاهی فرمانونه، او
دحکومت مهرونه، او د دولت د مأمورینو
مهرونه او دستخطونه، هغه ورقی او
اوسندونه چه پر د فتروپوری تعلق لری
په ساخته کی سئی جوړ او استعمالوی ئی، که نقصا
دبیت المال یا ئی د رعیت کړی وی ورستی
له ورکولو د اندازى د نقصان څخه (تعزیر)
هر کله چه له ساختګی فرمان د پادشاهی
څخه دولت ته یو کلی ضرر ورسيږی نِسبتاً
(تعزیر).
هغه کسان چه داسی شان ساختګی ورقی

نظامنامه جزای عرفی، تسلیم باالمطلقه خانه تمت الطبع (۱۵۰۰)
تادی

قونه
پور

حکوتو
ود

ینود

ول
ویوه

.(
نو
تلی کی
م

اوجور


۵۶

لاس ته راوستلی استعمالوی ئی (تعزیر).
(۹۴) - هغه کسان چه د ځان یا د نورو د خلاصو لو د پاره
له خدمت د دولت څخه د طبیبانو په نوم ساختی
شهادتنامه جوړه کړی (تعزیر).
(۹۵)- همدا سی رنګه هغه طبیبان او جراحان، یا بنا بر رشوت
یا بنا بر خاطر داری او لحاظ، پاره د خوشی کولو
د یوسړی له خد مته د دولت څخه د درواغو
شهادتنامه ورکړی (تعزیر).
(۹۶) - هغه کسان، چه ساختی کی سندونه ، دخپل مدعی
علیه په حق کښ، محکموه دولت ته ښکاره کړی،
و روستی له ورکولو د هغه تاوان څخه چه مدعی
علیه ته ضرر رسیدلی وی نسبتّا (تعزیر).
(۹۷) - هغه کسان چه په سبب د نه پوهیدلو اونه
پیژاندلو ساختی کی شیان استعمالوی (له جزا
څخه معاف دی).

نظامنامه جزای عمومی تسلیم عبد الله خان قندار مطبعه ۱۰۰۰جلد


۵۷
(۹۸):- کہ یوسڑی پہ قصد اونیت سرہ دچا کور تہ اُور
واچوی پس لہ تاوانہ دسوی مال شخہ (تعزیر)
او کہ لمبه انگوری د اُور نورو نژدی کو سہد نو تہ
ورسیده‌ی، برسیرہ پہ تاوان د سوی مال باندِ
(تعزیر).
اوکہ ھغه اُورلَگَول سبب د وژلو د بنی آدم شی
برسیره په شرعی دیت باندی (تعزیر).
(۹۹) :- ننه پر شهر کښ یا بھر له ښهر څخه ھغه کسان
چه په بیښیا، لود سولو کښ سعی او کوشش وکړی
مکر او رو نشی لږ ولای (تعزیر) .
(۱۰۰):- ھغه څوک چه پری کړیو شویو لرگیو تہ او
ریبلې شويو حاصلونو ته لکہ در مندل او نورہ
شیانو تہ اُورواچوی برسیره پر ھغه تاوان
چه خاوند د مال تہ یی ور کوی (تعزیر)
(۱۰۱) هرکله ھغہ سول چہ د اور آچونکی لخوا


۵۸

قصدًا پیلن شی او سبب د مرگ د خلقوشی
برسیره پرودکولو د دیتونو(تشهیر) .
(۱۰۲): یکه یو څوک په یو سړی باندی په اور اچولو
سره حکم او پرویړه ولودوژلوسره جبروکی
آو که اُور نپُول پیش نشی جبرکونکی (تعزیر)
(۱۰۳): په افغانستان کښ سازه ول د شرابو استعمال
اور اوړل د هغو او د نورو مستکونکو شیانو
بالکل منع دی، مګر چرس او بنګ چه د
افغانستان له حاصلاتوڅخه دی، یواځی ثنه
پر افغانستان کښ لپاره د استعمال ، آخستل،
او خرڅول د هغو منع دی، ویستل د هغو بهر
ملکونو ته منع نه دی.
(۱۰۴): هغه کسان چه ښکاره شراب سکی (۸۰) دری وهل کیږی.
(۱۰۵): هغه کسا چه په پټه سره شراب سکی له ثبوتو اخبره اوله هغو نورو علامو
اندلیلو څخه چه سكل دشرابو د هغو قرار د شرعی سره

(۱۳۲)
(۱۳۳)
(١٣٤)
(١٣٥)
(١٣٦)
(۱۳۷)

نظامنامه جزای عمومی تسلیم بغلا نظام حفظ و طبع شی


۵۹
ثابت شی (۸۰) دُرّی وهل کیږی.
(١٠۶): هغه کسان چه په نورو کسانو شراب څښوی
(تعزیر).
(١٠٧): هغه کسان چه شراب جوړه وی، پس له
تلف کولو د شرابو د دوی (تعزیر).
(١٠٨): هغه کسان چه له بهر څخه افغانستان ته شراب
راوړی، شراب د دوی د تلف او تویی کړل
شی او پخپله دوی (تعزیر).
کړو قاعدی چه په باب د شرابو کښ
بیان شولی خاص اهل د اسلام او تبعه د
افغانیه ته راجع دی، فقط په حق د تبعه د
بیګانه و کښ هغه څوك چه لپاره د سوداګرۍ
افغانستان ته شراب راوړی، او پر مسلمان
رعیت د افغانستان باندی یی خرڅ کړی
پر موجب د پاس قاعدو سره جزا مومی.


۶۰
(۱۰۹) هغه کسان چه چرس سکوی، او بنګ سکی
یا تریاک خوری ، که عمر د دوی له پنځلس کلو
زیاد وی (تعزیر).
(۱۱۰) : هغه کسان چه ښکاره یا په پټه سره بازنګر
بازی وکړی (تعزیر) .
(۱۱۱) هغه کسان چه ښکاره یا په پټه سره بازنګر
وکړی (تعزیر) .
(۱۱۲): هر کله چه پلار یا اقربا د یو هلك پخپل مخ
کښ هغه هلك سره پر کډیدا کښ مساعدة
او كوماك كوى (تعزیر) .
(۱۱۳): لپاره د هریو له دستی او چپی د بازنګر څخه
(تعزیر)
(١١٤) کډیدل د ښځی نا سړیښه و په مخ کښ هره
له نارمیه او له ښځو څخه (تعزیه) .
(١١٥) : د وژلو او زخمی کولو په مسئلو کښ لپاره د


٦١
بیل بیل بیان د حکونو د قصاص او دیت باید
چه قاضی کتاب د فتاوای امائیه ته
رجوع وکړی.
(١١٦) : قتل د عمد(په نیت سره وژل) داسی شان
وژل دی، چه پر استعمال د وژونکی اسباب
سره قصدأ پیش شی، لکه وسله، او په شان
د وسلی لکه تیره لړکی، او تیره تیږه، او أوږ
او قتل د شبه د عمد(هغه وژل چه د نیت د
وژلو په رنگ وی) هغه وژل دی چه بی له
وسلی او بی له هغو وژونکی اسبابو نو قصداً
تلف کول پیش شویوی.
(١١٧) : هر کله چه یو سړی بل سړی په صورت د
عمد سره مړ کړی (قصاص)
(۱۱۸) - هر کله چه د عمد وژلو وژونکی معلوم نه وی
او وژلی شوی مړی موجود وی که په روانی


۶۲
یا د کوچی پر مسجد کښی وی، دیت (پہ استیذانکو دکو
او ودانی باندی دی) او کہ پہ جامع مسجد یا پہ
عامہ لارہ کښی وی (دیت پر بیت المال باندی دی
او کہ پہ بیابان کښی وی (ھل ددی دیت نشتہ)
(۱۱۹):-کہ وژنکی پہ فعل د قتل عمد سرہ اقرار وی او ورثہ
د مقتول ئی وبخښی وژنکی (تعزیر).
(۱۲۰):کہ یواځی یوکس لہ ورثی د مقتول څنی، ھغہ قاتل
چہ پہ فعل د قتل عمد سرہ ئی اقرار کړی دی بخښی
ورستی لہ دیت څخہ (تعزیر) .
(۱۲۱):-او کہ وژنکی قوم دار او پیسہ دار وی لہ دی جھتہ
ددی ورثی لہ خوا وبخښہ شی، پہ ھر حال (تعزیر)
او کرخاوند د وژلی شوی ښځی لہ وژنکی او وژلی
شوی سرہ خپل والی د پلارتوب او د مورتوب
او دورورولی او د خوری ولری اووژنکی وبخښی
لہ دی قاعدی څخہ وتلی دی .

(۱۰۶)
(۱۰۷)
(۱۰۸)


۶۳
(۱۲۲) هر کله چه یولر خاوندانو د همیشه جنایت او
بد بختی شخز لپارۀ دکولو د یولوی جرم نُوجلَتی
پرټکهماری سرۀ شکنجه او عذاب کړی (تعزیر)
(۱۲۳) که یوسړی پر صورت د شبه د عمل سره ښځه
مړ کړی (شرعی دیت پرعاقله باندی دئ) اوکه
نژدی د هغه پلپسی، نور، پر دری قسط درې
کلونو سره .
(١٢٤): هر کله چه شبه د عمل ثوخلی شی (تعزیر)
(۱۲۵): کۀ ئې نژدی اولوی عاقله نه درلودلکو قسط
(هغه څوك چه مند لی شوی) اولکه امان سټنکی
حربی (دیت پر بیت المال باندی دی، او پر قاتل
باندی (تعزیر) .
(١٢٩): که ورثه د وژلی شوی دیت و بخشی، وژونکی
(تعزیر).
(۱۲۷): انکه خپله پر حق د یوقوملا راو دولتمند کښ دی

نظامنامه جزای عمومی تسلیم مطبعه این حق چاپ طبع محفوظ


٦٤
(تعزير) .
(١٢٨) : هغہ څوك چہ جسد ديو وژلي شوي سړي
پټ کړی (تعزير) يايي لہ خبر ورکولو حکومت تہ
خښ ئي کړي (تعزير).
(١٢٩) : هر کلہ چہ يو سړی بل سړی ووهي يا پرهار
وليږوي، او دا وهل يا زخمی کول سبب دپيريدلو
او ماتيدلو او دلويد لولہ کاره ديولہ اندامو
دده څخه شي، بر سيره پر شرعی ديت بانګہ
پرهر کونکی پہ صورت د عمل سره (تعزير)
اويي لہ عمل څخه چہ خطادی (ديت پرعاقلہ
باندی) .
(١٣٠) : - هغہ سړي چہ بل سړی ئي وهلی یا
پرهر کړی وي ، او سبب د بیړتہ پاتہ کيدلو
د هغہ لہ کارڅخه شی، کہ سم لہ حکمونو
د(فتاوی اماميہ) سره قصاص یا ديت لازم

(۹۸
(۹۹
(١٠٠
(١٠١

نظامنامہ جزای عمومی محاکم عدلیہ مطبعه ای عه


۶۵
نه وی، پس له ورکولو د تاوانه دپرھر (تعزیر)
(۱۳۱) :- ھغه کسان چه یولدیگرو، او لنگو اونیله
خپل څخہ وُوهی پرھرکړی (تعزیر)
اوکه سبب د لویگلود یوله اندامونوڅخه شی
پرسایرہ پر شرعی دیت او قصاص باندی
(تعزیر) .
(۱۳۲) :- ھغه څوک چه په نیت دوژلواستعمال دوسلے
وکړی (تعزیر) .
(۱۳۳) :- ھغه څوک چه پرخطاسره سبب دتلف
کیدلو دیوسړی شی پس لہ شرعی دیت
څخه (تعزیر) .
(١٣٤) :- ھرکله چه یوسړی پر خطا سره بل سړی زخمی
کړی، پس له ورکولو د شرعی دیت څخه که کیفیت
د پرھر له نه رغا کولو د نظامنا موخنی واغلی وی
(تعزیر) .


٦٦
(١٣٥) ـــ هرکله چه یوسړی په حکم د یوجابر آمر
یوسړی په جبر اوپرزورسره مړکړی، یايی
ووهی اوزخمی یی کړی، اومجبوریّت د
هغه په قرار د (٢٨) مادی سره ثابت شی
(جزاد وژنکی او وهونکی او زخمی کونکی په حق د
حکم کونکی د ده کښ اجراکیږی).
(١٣٦) ـــ هغه څوک چه پخپل کورکښ بیکانه سړی
له خپل حرم سره په خلوت کښ ووینی او مړی
کړی (لله جزا څخه معاف کاڼه شی)
(١٣٧) ـــ هغه کسان چه خپل پلرونه، اونکونه اومیندی
مړه کړی که په قرار د فتاوی امانیه سره قصا
لازمه نه شی (تعزیر).
(١٣٨) ـــ هغه څوک چه امان غوښتونکی سړی مړکړی
(تعزیر).
(١٣٩) ـــ کیا بعضی له ورثه څخه معاون اوکومک د

نظامنامه جزای تعزیری تسلیم قاضی غلام جان. تعداد طبع (١٥٠٠)
(١٥٠
(١٥١
(٥٢


۶۷

قتل د هغه چاوی چه د هغه میراث ده ته
رسیږی او عفو وکړی بی له برخی د عفو کونکی
ورثی څخه دیت له ماله د قاتل ځنی آخستی،
باقی ورثه د مقتول ته دورکړشی، هرکله
چه په عفو د هغه سره قصاص ساقطیږی
قاتل (تعزیر).
(۱۴۰) که په اقرار د قاتل عمل باندی، مامورین د
دولت چه رسماً په ابتدائیه تحقیقاتوسره
مامور او موظف دی، په شرعیه محکمی کښ
شاهدان ولی، او په قرار د شرعی سره ثبوت
ته ورسیږی، او ورستی له حکمه د قاضی
څخه ورثه د مقتول عفو وکړی، مجرم باند
په مجازات د (۱۱۹) قاعدی سره حکم
کاوه شی.
(۱۴۱): بسابی او قادیانی، او زندانی د قتل کول شی


۶۸

او هغه غل چه تکراراً غلاوکړی (تعزیر ادبي کیږی
خفه کونکی په بیا تکراراً خفه کولو سره چه څوك ئې
وژلی یی (واژه شی).
(١٤٢) : هغه څوك چه د ویره ولو خط د وژلو و اسنقه دو
صلیك
پردی مضمون سره چه په صورت د ندحا
دمطلبو نو خپل برهغه مراو ورك كړى (تعزير)
(١٤٣) : هغه کسان چه په وژلوسره تهمتی وی، که
پمی له حکمرکید لویه دوي باندی په پټه شۀ
وارثان دوژليو شویو، نقدی پیسی یا پجنسی
معلوم مال باندی رضاکړی ، او ورته هغته
په شرعی محکمه کښ قسم ورنکړی ، اوکارش
ددوی ثابته شی، په وژلوسره تهمتی سړی
ورستی له علمه دقاضی څخه (تعزیر).
او که پمی له ورتلو حکومت او قضا
مت نه
ته له جهته د پامالولو صلح وکړی او حکو

(١٤٤)

(١٤٥)

دټگګی

(١٤٦)


٦٩
خبر ورنکړی، هرکله چه دوژلو دپیشو خبر
ورکول حکومت ته لازمی دی بنا په دغه
سره ورته دوتلی شوی سړی هم (تعزیر)
کیږی.
(١٤٤): هغه ښخه چه په کولو د خاصو واسطو، یا
دبل چاله خوا څخه، په کولو دهغه سره رضا
ورکړی سبب داچولو دبچی خپل شی.
برسیره په شرعی تاوان باندی چه عبا
دی له (غره) څخه چه نیمائی دلسمی برخی
د دیت عاقله لره دی (تعزیر).
(١٤٥): هغه ښځه چه په رضا دیوی بلی ښځی
تدارک دخاصو واسطو وکړی، بی له رضا
دمیړه دهغی څخه بچی دهغی وغورځوی، سره
په هغه شرعی تاوان باندی (تعزیر)
(١٤٦): هر کله که په دی منع کښ بلاک ښخه


۷۰
مړه شی او بچی دهغی لویدلی وی ، بر سیره پر
شرعی تاوان باندی چه عاقله د بلار بی تدرسيږی
هغه ښځی لره چه واسطه شوی دی (تعزیر)
(١٤٧) په هغه صورت کښ چه بی له رضا د ښخی څخه خاوند
واسطی وکړلی شی یا څه کارونه لکه وهل او
زخمی کول سبب دلویدلو د بچی شی ، کونکی برسیره
په شرعی تاوان باندی چه پر عاقله د زخمی کونکی
او وهونکی باندی راځی (تعزیر) .
(١٤٨) که په منځ د داسی شان څرخولو د بچی کښ، ښځه
مړه شی او بچی مړ ولوییږی ، دبچی تاوان او دیت د
ښخی دواړه، د كونکی د دغه کار په غاړه دی ،
او كه بچی ژوندي وي، وروستی له زوکیدلو
مرشی کامل دیت، د كونکی په غاړه دی،
(او په دواړو صورتو کښ تعزیر مومی) .
(١٤٩) : هر کله چه داسی شان جرمونه کم طبیب


۷۱
یادانی ئی اجرا کړی، برسیره په هغی سزا
چه په پنځه ګونو قاعدو کښ معلومردی په حکم
د هری قاعدی کښ چه داخل دی، پس له اېشه
يوه
تاوان څخه پر عاقله دبنځی باندی (تعزیر په نا
طبیب او دائی باندی).
(۱۵۰): هر څوک چه له یو هلک سره بد کار د لواطت
وکړی (تروژلو پوری تعزیر).
(۱۵۱): که د مفعول عمر له لسو کلو څخه کم وی،
(له جزا ځنی معاف دی) او که د مفعول عمر
له پنځلس کلو زیاد وی، او په جبر او زور
سره دغه بد کار د ده په حق کښ اجرا
شی (له جزا څخه معاف دی.)
(۱۵۲) :- که د مفعول عمر له پنځلس کلو ځنی زیاد
وی، په خپله رضا او رغبت سره ئی، دغه بدکار
ته ورکړی وی (تر وژلو پوری تعزیر).

نظامنامه جزای عمومی قلمی غلام جان۔ تعداد طبع (١٥٠٠)


۷۲
(۱۵۳) : یکہ څوک پیاره دبچه بازی و سمی کی وساتی (تعزیر)
او بی ږیږی وړکی باندی هم په صورت درضاکښ
(پہ ھما غه تعزیر سرہ حکم کیږی) .
(۱۵۴) : ھغہ څوک چہ پہ بدکاری سرہ تهمتی وی کہ یو
بی ږیږی ھلک پہ کور سرہ وښنوی (تعزیر)
اوکہ یوسړی چہ ږیرہ اوبدئی ښکارہ نہ وی،
پہ زور یا پہ غولو سرہ ئی وښنوی، پہ ھر حال
سرہ نسبتآ (تعزیر) .
(۱۵۵) : ھر کلہ ھغہ محصن سړی (چہ نکاح ئی کړی وی)
لہ ھغی غیر محصنئی سرہ (چہ نکاح ئی نہ وی کړی)
کار دزنا وکړی [دغہ زنا کونکی نارینہ سنګسار
اودغہ زنا کارہ ښځہ سل دړی] .
(۱۵۶) : ھر کلہ چہ محصن نارینہ لہ محصنی ښځی سرہ د دواړو پہ
رضابد کار دزنا وکړی (نارینہ او ښځہ دواړہ
زناکاران سنگسار .)


۷۳
(۱۵۷) که یو غیرمحصن نارینه له یوی داسی ښځی سره چه
میړه ئې لښکری او د دښمن په مخ جنګ کښی وی
زنا وکړی (دغه زنا کار نارینه سل درّی، برسیره
پر هغو تعزیر او دغه زنا کاره ښځه سنګساره).
(۱۵۸) که څوك یوه میړه ښځه چه میړه ئې په سفر او
که په کاله وی، او که د لښکری یا د غیر لښکری
عورتینه وی په قسم د زور یا چل او حیله سره
وتښتوی (تعزیر) .
په صورت د جبر او چل کښی دا میړه ښځه
ښځه (له جزا څخه معاف دی) او په صورت
د رضا کښی په هغی جزا سره گرفتاریږی .
(۱۵۹) که څوك یوه کونډه ښځه یا پیغله په زور او چل سره وتښتوی (تعزیر)
(۱۶۰) که غیر محصن سړی د محصنی ښځی سره زنا وکړی (دا زنا کار نارینه سل درّی
او دغه زنا کاره ښځه سنګسار) .
(۱۶۱) هر کله چه غیر محصن سړی له یوی غیر محصنی ښځی سره زنا وکړی
(نارینه او ښځه هر یو سل دری)

نشان د تعزیر له پنځو کالو حبس څخه کم او له پنځلسو کالو څخه زیات نه دی


٧٤
(١٦٢) که په یوه د واړو خواخه په کولو د زنا سره زور او
جبر شوی وی ، هغه چه جبر پرې شویدی له جزا
څخه معاف کاند شی جبر کونکی (تعزیر) .
(١٦٣) هغه ښځه چه لیونی سره زنا وکړی (تعزیر).
(١٦٤)- هغه ښځه چه میړه ئې غائب وی او پخپله ورکه شو
په زنا سره اقرار او نسبت دکولو یومنکر سړی ته وکړی
که پخپله د دی په رضا سره پئینه شوی وی (تعزیر)
(١٦٥) بدستول د مير دینی ښځی په صورت د اقرار دښځی
کښ چه پخپله رضا سره تللی وی یا په قطعی قرینو
سره ثابت شی نسبتاً (تعزیر) .
(١٦٦) - پر مسئله د زنا کښ که شرعی حد په شبهه سره قط
شی (تعزیر) .
(١٦٧)- هغه څوک چه په یوه مسلمه سره غیر له زناڅنی انجلی
توب د انجلی زائل کړی برسیره په مهرمثل
باندی (تعزیر) .
(١٧٨)
د
ه
ن
اه
لطيفا هذا مجواً محروم — تر معلوم انده غیر د خواه طبع (١٧٨)
>


٧٦
(١٧١) هغه کسان چه په جزائیه معاملو باندی ناحقه شاهدی لولی (تشهیر او رسوا کول) .
(١٧٢) هغه کسان چه په حقوقیه مسئلو کښی ناحقه شاهدی ورکړی یا ناحقه قسم وخوری، په صورت د بیرته ګرځیدلو د شاهدانو له شاهدی خپل ځنی برسیره په ورکولو د تاوان د هغی اندازی نقصاً چه خاوند د حق ته رسیدلی دی (تشهیر او تعزیر) په صورت د نه ګرځیدلو د شاهدانو کښی (یواځی تشهیر)
(١٧٣) هغه کسان چه یو سړی په عوض د بل سړی کښی چه حقیقت کښی هغه سړی حاضر نه وی، محکمی ته راوستلی، لپاره د فائدی خپل پر فریب سره له اقراره د غائب سړی، ځنی شرعی سند حاصل کړی، همدا سی بعض سړی په دغه پليته کښی تصدیق وکړی، هرکله که ئی څه منفعت حاصل کړیوی هغه سړی ته چه ضرر رسیدلی تیری


٧٧
وركاوہ شی ، فریب وركونکی سړی (تعزیر)
او تصدیق کونکی سړی د دروغو د شاهدانو
جزا وینی ، اوکه ئی فائده حاصل کړی نہ وی
فریب وركونکی او تصدیق كونكی د هغی معاملی
تول اجراي شاهدانو د دروغو وینی .
(١٧٤) : په هغه حال کښ چه یو وارث په نږیلهیده
د قتل باندی پوه ، په یو سړی باندی په پیدا
کولو د د روغو شاهدانو سره دعوی د قتل
وکړی ، او باطل والی د دعوی د ده پر صورة
د ژوند د مقتول سره ثابت شی ، دا مدعی
وارث (تعزير)
(١٧٥) : هرڅوك چه قوه د اجرائیه یا د عدلیه تریا
یو مأمور ته چه واسطه د رسولو د کیفیت
دی په واسطه د دی دوه قوتو اخبارنامه يا شکایت نامه
ورکړی ، یو سړی ته چه بی ګناهی د هغه ثابته


۷۸

ګڼی، یا لپاره د غرض یو مامور ته د یوی ګناه
نسبت وکړی، یا په مخالفت د هغه سړی کښ
پخپله مادیه د لیلونه جوړ کړی او دا نسبت کنے
شوی جرمونه د ده په خلاف سره ظاهر شی
مُفْتَري نسبتا (تعزیر).

(۱۷۶)- که یو سړی بل سړی ته قذف وکړی یعنی
نسبت د زنا ورته وکړی، قذف کونکی سم له
مخصوص فصل د(فتاوی امانیه) سره (تبا دی؟
واهه کیږی).

(۱۷۷) هر څوك چه په خلاف د بل چاپه معلومولو
دیو خاص جرم یا په بیانولو دیوی خاصی ماد
چه جرم تری جوړیږی، خاقوته حقارت یا
خصومت ورباندی کړی، یا چاته په داسی شان
نسبتونو سره چه سبب د ماتولو د ناموس او
اعتبار د هغه وی بَكُ وَیِلُ وکړی (تعزیر).


۷۹
(۱۷۸) پپاره ددی خبری چه هغه بل ویل ده لارهے
دجزایی ، شرط د تأشنیل لود هغه یوله دی
صورتو ځنی دی چه لاندی ښودلی
شوی دی :-
اول:- پر مخ د متجاوز علیه په یو داسی مجلسی
یا یو ځای کښ چه نور سړی ئی آرویلای
شی پښکاره سره دی .
دویم :- یا بل په غائب والی د متجاوز علیه کښ
لاکن یو څو کسه سړیو سره یو ځای سره
ټول شوی ، یا بیل بیل په اختلاط کولو
احه راشی .
دریم :- یا بل په صورت د نوم او ليکلو دلایه
د عبرت چه په عامو خلقو خور او اشتهار
کیکی ، یا په بعض خلقو باندی ویشلی
شویوی، یا پر انتی خط چه پخپله متجاوز
علیه


۸۰
تالیف کی شوی وی، یا پرواسطه دی پر ستی
سره پلٹ شوی وی .
خاوند باید چه هر راز اخبار او یومیه موقتی
رسالو او هر قسم چھاپی پاٹئو او د خپون
کتاب لو واسطو سره پلت شی .
(۱۷۹) : هر کله چه په خلاف د هغه سړی چه پر بد ویلو
سره تجاوز ورباندی شوی دی، په سبب د
هغی مادی چه د بد ویلو لپاره اینبودلی شوی
تر محاکمی لاندی نیولی شوی ، قانونی تحقیقات
اجراشی او ثابته شی ، چه دا بد وینکی سړی سره
له پوهید لو په بیگناهی د هغه سړی چه بد
ویل ئی دهغه په حق کښ کړیدی ، نسبتونه ورته
کوی، دابد ویل او کنځلی په افترا سره بد ویلین
اوسم له همغی قاعدی چه دافترا لپاره دی حکم
ورکاوه شی ، هر کله هغه سړی چه بد ویلو
نظامنامه جزای عمومی – ضمیمه جریده ملی )
(۱۵۷
(۱۵۸
(۱۵۹
۱۶۰)
۱۶۱)


۸۱
او دګټلو جرم یی کړی دی، لپاره د پاکی خپل
ثابتول دصحت یا د شهرت د هغه کارچه
متجاوز علیه ته یی نسبت کړی دی وغواړی
دا دعوی د ده نه قبولیږی.
(۱۸۰).هر څوک چه بی له معلومولو دیګی خاصی مقا
ندیو بل صورت سره په ناموس یا شهرت یا
حیثیت د یوبل سړی باندی کونکی د فعل د
قدح شی (تعزیر)-
جرم د قدحی هم په هغو څلورګونو صورتونو
چه لپاره دشتم او بد ویلو بیان شول لازم دی چه
پیښ شی، که قدح کونکی ثابتول د هغو شیانو
چه نسبت یی کړی دی وغواړی، نه آرویدل کیږی
(۱۸۱).هرکله چه د غلو په منځ کښی یو کس یا زیات له هغه
څخه وسله دار وی په منځ د شپی کښی د یو
کوټی دیوال یا هغہ دکان چه په هغه کښی


۸۲
یوسړی وی سوری ی کړی، یائی قفل مات کړی
یا خپل ځان د دولت د مامورینو په شان وښيئ
یا یوه ساختگی حکمنامه چه له یو مامور د دولت
څخه یی اخستی وی ښکاره یی کړی او د ننه شوا
او په هغه ځای کښی په زور او زیاتی سره غلاوکی
که سم له حکم د (فتاوی امانیه) حد لا زم نه شی،
پس له شرعی تاوان ځنی هریوله غلوڅخه (تعزیر)
(۱۸۲): هر کله چه دوه کسه یا زیاد په هغه په یوه کوټه کښی
ننوځی، او په اجراء معاملی دزور او زياتي سره غلا
وکړی، که سم له حکم د فتاوی امانیه) حد لازم
نه شی هریو له غلوڅخه (تعزیر).
که په منځ د زور او زیاتی کښی یو سړی زخمی کړی
که سم له حكمد (فتاوی امانیه) سره حد او قضا
لازم نه شی پس له شرعی تاوان څخه (تعزیر)
(۱۸۳): که په یو کور کښی چه په هغه کورکښی څوک نه


۸۳
وسپيري ، په هغه صورت سره چه په پاس دوه قاعد
کښ بیان شه ښونکې غلاوکړی، که سوله (فتاوی امانی)
سره حد لازمرنه شی، پس له شرعی تاوان حخنی (تعزیر)
(۱۸۴) : که په شپه کښ یرغوکسه سره يوځای شی په عامه
لاره کښ غلاوکړی، که سم له (فتاوی امانیه) سره
حد لازم نه شی برسیره په تاوان دغلاکړی شوی
مال باندی (تروَژلو پوری تعزیر) .
(۱۸۵) : هغه کسان چه بی له هغو څو صورتونوچه په با
قاعده کښ بیان شول په يوبل شان سره غلاوکړی
عموماً که سم له (فتاوی امانیه) سره حد لازم نه
پس له تاوان د ماله څخه (تعزیر)
(۱۸۶) : هرکله چه مکاریوانان او کواهد کښان هغه شیا
چه باره وی ئې، اوله یوځای څخه ئی بل ځای ته ئی
وړی خیانت ئی کړی، پس له شرعی تاوان څخنی (تعزیر)
(۱۸۷) : هغه څوک چه آس او نوردسپرلی او دباره ویو

ورت
ی مجلس
پرتلاد
یری
ت ماد

نوکښ
موی
جزا معلو
یا حکومتے
ره خو
یافتا
، خود
ماکان


٨٤

او دیکادی چارپایان اولکه غوایی اوغوا اونور
چارپایان غلا کړی، که سم له فتاوی امانیه) سره حد
لازمرنه شی پس له شرعی تاوان څخه (تعزیر).
(۱۸۸) هرڅوک چه د دهقانی اسبابونه او هغه خس چه
دخرڅولوله پاره ئی ټول کړی اوراوړی وی،
اود آبادی لرګی اوخانګی چرګان ښیلی او کارښیلی
کښتونه، غلا کړی، که سم له (فتاوی امانیه) سره
حدلازمرنه شی، پس له تاوانه (تعزیر).
(۱۸۹) هرڅوک چه یوه کلی جوړه کړی، یا یوشانی
اسباب ساز کړی چه قفل پری خلاصیږی (تعزیر)
(۱۹۰) هغه غله چه دیوسړی کور ته لپاره دغلا
ورشی او په وړلو د مال ئی لاس برنه شی او پو
هم پښ نرسی ، وسله دار او غیر وسله دار دوو
تــبــتـا(تعزیر).
(۱۹۱) هغه کسان چه په غلا او داړه ماری او په لوټماری

تقاضاد جوا ز غوړو کړیږی ( تعزیر) ددیرشو شلاقونو)


۸۵
سوء ئی شهرت مندلی وی چه سبب د خلل د امنیت
اود آرامی دعامو خلقو شی، باید چه شبه مناسب شگی
اوروشناس د هغه ځای د محکمه دابتداائیه دهغه
ځای ته ددغلی صورت د واقعی دسجل شرعی کړی هغه
ځای حاکم هغه معلومات چه د دوی په حق کښ لری
هم دولیکی، او شرعیه محکمې د هغه ځای ته دوستی
دا معلومات پس له علمه د قاضی ځخه په حقوق الله کښ
مد ارد حکم د شرعی کیږی :۔
اول :۔ برسیره په هغه نائب الحکومکان او اعلیٰ اولو
حاکمان وقت پر وقت پر نزد ضرورة کښ پر څا
د حکومتیو متعلقه خپل یو نفر سړی مامور چه
اهل وی، پر صفت د قضا سره یواځی یادوه
نور پرشان د اعضا له دغه یو کس سره د شهد
له مخی مقرر ولی شی، چه هغه ځای ته ورغل هغه
فساد پیشه نفری سجل کړی په اول صورة کښ د
اونور
سره حل
ږی)۔
ه خس چه
سی وی،
و غار یلی
ائیه) سره
ایوشانی
ئی د تعزیں
ه دغلا
ئی او پر
دار ددو
په لوتمت
نظامنامه مؤخذ د مجرمانو د غروب دپاره دصحیح اقدا ؟
(مستعدی)


٨٦
هغه ځای دقاضی له خوا اوپه دوه یم صورت
کښ دموقتى قاضی له طرفه دهغه ځاى پلس
دتعین د جزاته سپارل کیږی چه پر قرار
د لاندی مرتبوسره جزا معلومه کړی
الف :ـ که شهرت د غلا او دایره ، او لوټ مار
همیشه پلیسی وی .
ب :ـ که همیشه پلیسی نه وی .
ج :ـ که محل و داو كم وی .
په هر دری واړو پاس صورتو نوکښ
په مناسبت ددرجو سره به جزا معلو
موی
دوه یم :ـ هر کله چه په یوه څاديه علاقه داری یا حُکو
متے
کښ یوسړی يا ډیر وسړيو پر تکرار سره خو
غلا یا داړه ماری یا لاره وهل کړی یافاً
پیشه او په فساد سره مشهور سړی مود
وی ، دهغه ځای علاقه داران یا حاکمان
(١٨٤)
(١٨٥)
(١٨٦)
(١٨٧)

لفظ دغوښنو او غوشتنه پر معني د ادعا هم را غلی دی ) م )
سراج التواريخ


۸۷

په نیولو اولاسته راوستلود داسی شان
سرو کښی مناسب قانونی مشکل ګړه ول او
کښیښ نه وی کړی، او له دوی ځنی
لوړ حاکمان یا اعلیٰ یا هغه نائب الحكومه ګان
چه ور پوری تړلی دی، هغه سړی دستګیر
کړی یا د بل ولایت حاكمان او اعليٰ
حاكم يا نائب الحكومه خبر شی. مجرد
د پیژندلو د دوي و کړی یا پرنورو
واسطو سره د مرکزی حکومت ترښکاره
شی، نو هر کله چه علاقۀ داران او
دهغه ځای حاکمان پر ساتنه ددی
مسئلی پر حال د وظیفې خپلی کښی بیخبرے
یائی چشم پوشی کړی . دی په سبب
د غفلت دوی له مأموریت څخه طرداً
شړل کیږی.


۸۸

(۱۹۲) هغه کسان چه په هکولو د غلا او داړه مار
او نورو جرحو نو معلومداره ځای ته حکم دبدلو
د مدینی پری شوی وی او چپ له حکمه له هغه
ځای څخه هغی حکومتی له چه تری شړلی شوی دی
یا نورو حکومتیو او علاقو د افغانستان ته لاړشی
که دوه یم واری په هغه ځای کښی منشأ
د فساد او دامره ماری شی (تروژلو پوری تعزیری)
(۱۹۳): هغه سړی چه ادَیْریْ ته ورغلی د مړی
کفن و کاږی (تعزیر).
(۱۹۴) : هرڅوك چه په زور سره د یو سړی لړلاسه
نقدی حجت او سند د پور واخلی پس لړ اخستلو
د سند او حجت چه خاوند ته ئی و سپاری تعزیری
که غله غلا کړی شوی مال بی له حکمه قاضی ځنی خاوند ماله

وسپاره حد نه لازمیږی (تعزیر).
(۱۹۱) ماده ددی نظامنامی د فصل لره شامل او نیولی دی.


۸۹
(۱۹۰) هغه څوك چه ددولت مالونه نقد يا جنس نيلأكي
هركله چه حد نه لأزميږى نسبتأ (تعزیر) اوپه شا
دهغه مال له غله څخه اخستی خزانه د بیت المال کښ
دخول شی، کی ماموروالی ماموریته طرح)
۱۹۶ کہ ګونګی د هغه جرم چه پر (۱۹۵) قاعده کښ بیا
شه د دولت نوکر نه وی سره له هغه هم په
موجب د هغی قاعدی مجرمین أند ل شی تعزیر
کول شی).
(۱۹۷) کیچا ٹوکچنی هلك په پوشی سره راضی اوقانع
کړی دهغه له لاسه په خُله اوچل سره سند قپور
حجت یا كمه ورقه دا برأخط اود قرارداد آوهلك
برابری او اقرار خط واخلی او هلك ته زیان رسيدلى
وی تاوان دهغه به ورکوى برسیره پره (تعزیر) هغه
(۱۹۸) که څوك په يوه مهر داره یا دستخط دارة سپين
کاغذ باندی چه ده ته امانت درک شیوی)


۹۰
امانت داری خپلی کښی خیانت وکړی د مهراود
دستخط دخاوند په نوم هسی شان خبری چه قرار
یا ابرا لره نیونکی وی ـ یا پخپله په هغه باندی یوسند
ولیکی چه په شان سره خپله خاوند د دستخط ته
یا مال د ده ته زیان ورسی ، پس له شرعی تاوان څخه (تعزیر)

(۱۹۹): هغه څوک چه په صورت د امانت او وکالت سره
سند وڼه او دمالو نووسر ، شیان او نور نقود چه ته
سپارلی شویوی، خاوند ته ئی بېرته ورنکړی پټ
یائی ضایع کړیوی ورستی له ورکولو د تاوان (تعزیر)

(۲۰۰): هغه کسان چه قمار او جواری کوی هریوله جواوی
څخه (تعزیر).

(۲۰۱): هغه کسان چه په ګوډاود کانو نو خپلو کښی په پټه سره
جواریګر واولی اوله هغو څخه حق د فعل اخلی (تعزیر)

(۲۰۲): هغه څوک چه د سپوږلۍ او د بارګیری چارپایان او
دګاډی آس او نور چارپایان په قصد سره تلف او

نظامنامه غیر از محط مطبعه ملی افغانی د طبع حق . . .
(بغیر از محلی افغان)

(۲۱۶) هغ
دد
(۲۱۷) هغ
دد
(۲۱۸) پلیپا
په
وکی
په ا
پهد
په د
(۲۱۹) دشر
نه


۹۱
زیان کړی، پس له شرعی تاوان څخه (تعزیر).
(۳ - م) : هغه څوک چه عامی لاری، یا چینه، یا پول، یا ابروه
د اوبو، یا هغه آبادی چه پخپله دده ملکیت نه وی
په اختیار سره یی ونړوی او وران یی کړی
پس له شرعی تاوانه (تعزیر).
(۴ - م): هغه څوک چه بی له یوسمی دست آویزه او
بی له یوشرعی مجتکه چه حق د ده ثابت کړی،
پخپل سر بی له حکمه د شریعت څخه غیر منقو
مالونه چه په عهده او تصرف د بل سړی کښی
وی، مداخله په کښی وکړی، پس له بیرته ورکولو
د ضبط کړی شوی شی (تعزیر).
(۵ - م): هغه څوک چه نهالوند باغ یا قیمتدار او میوه داره
نهالونه غچ او تلف کړی، یا په مطلب د ورانولو په
هغو کښی چارپایان خوشی کړی، برسیره په شرعی
تاوان باندی (تعزیر).


۹۲

(۳۰۶): هغه طبیبان او جراحان او عطاران چه په بد نیتی قصد
سره رنځور ته داسی وژونکی دوا ورکړی، چه سبب د مرگ
د رنځور شی (تعزیر).

(۳۰۷): هر کله داسی نشان یوه وژونکی دوا چه په بد نیتی سره
ورکړی شویوی، هر څه چه سبب د مرگ د رنځور نه وی
شوی، سبب د سختیا د رنځوری او د مرض طبيب شی،
او عطار او جراح لپاره ددی چه پس له دی ځنی پر هیچ
ځای کښی اجراد کسب ونرشی کولای شهادتنامه
د دوی ضبطیږی او (تعزیر)

(۳۰۸): هغه طبیبان یا جراحان او عطاران چه ناپوه دی سهواً
مریض ته وژونکی دوا ورکړی یا په هر حال په کار د مأمور
خپلو کښ غفلت او بی پروائی وکړی، دا سهوا و بی پروا
سبب د مرگ د مریض شی، لپاره ددی خبری چه پس
له دی په هیچ ځای کښی اجراد کسب و نه شی کولای
شهادتنامه د دوی ضبط او دوی (تعزیر) .


۹۳
(۲۰۹) بدله دی بی پروائی ځنی مریض مړنشی بلکه سبب
دسختی دمرض دده شی (تعزیر).
(۲۱۰) داکتران اویونانی طبیبان چه له مدیریت مستقله
طبیّه څخه اجازه نامه دمعالجې نلری ، په ښهر
کښ دکابل استید نکوته دَ و اَوُرکوی، که له معالجې
د دُوی ځنی هیڅ ضرر هم رنځورته ونه رسیږي،
هرکله چه له طبّیّه ادارېڅخه اعلان شوی دَئ چه
هیڅ طبیب دبی له شهادة نامی دمدیریت طبّیّيڅخه
علاج نه کوی بناپرهغدی مخالفت باندی (تعزیر).
(۲۱۱) په صورت د نه حاصلیدلو د خَرڅُوبودَ محکمی له
خاوند دسجل ځنی ، پرمرکزو کښ په موجب
دتحقیقات دکوتوالیو، اوپه حکومتیوکښ پرموجب
دتحقیقات دحاکمانود هغه ځای چه بی جایداد
د خاوند دسجل ثابته کړی، له محکمی څخه ويتا
بئی بدله فیصله خط درکاوہ کیږی


۹۴
(۳۱۲) هغه کسان چه په تهمت د جرم نو توقیف شی او په
عدلیه محکمۀ کښ اصل فعل د جرم په دی ثابت شی
ورڅخۀ د مدۀ د بندی توب د دی له ابتدا د توقیف
ځنی حساب شی .
(۳۱۳) هغه چاچه ورڅخۀ د بندی توب پوره کړیونی یا
په سبب د یو تهمت سره توقیف شو یوی، په و
د خوشی کیدلوکښ ضامن ورڅخۀ نه اخسته کیږی.
(۳۱۴) هغه کسان چه نکاح کړی ښځۀ د چاچه میړۀ ئی
مسافر وی، په فریب سره ئی بل سړی ته نکاح کړي
(تعزیری) او ښځۀ د اصلی میړۀ ته بیرته ورکوۀ شی.
(۳۱۵) په شکول او خریی یلوکښ د نارینه د ښځو ښځۀ
یا انجلۍ په زور او جبر سره په قدر د شلګوڼی یا
یا اضافه له هغی (تعزیری) او که د ښځی د سر ویښته
په قدر د شلورمی یا اضافه له دی په جبر او زور
سره وشکول یائی و خری یی نسبتاً (تعزیری) په شکول


۹۵
اخری یا دودیښتو د ناویته اوښحه کښی په صورت
د زور سره چه ګذله څاوری ځنی وی هم (تعزیر)
(۲۱۶) هغه سری چه موریا پلا ر دده له ضرب او بد کذوانی
دده څخه محکمو ته شکایت وکړی (تعزیر).
(۲۱۷) هغه ښځه چه یی له شرعی عذ رڅخه او بی له اذنه
د میړ ما ځنی د بیګانه خلقو کو رته لاړ ه شی (تعزیر)
(۲۱۸) لپاره د هغه سری [یی له همغږ و تولو، پس له عفوی
په دی نظامنامه کښی حکم د تعزیر شویدی] چه یوه
وکړی که دملګ له خوا عفووشی، او هغه جرم پخپله
په اقرار د مجر م سره ثابت شوی وی تعزیزنه ساقطیږ
په هر حال سره هغه تعزیر چه خاص همغه جر م لپاره
په دی نظامنامه کښی بیان شویدی د هغه په حق
کښی اجرا کیږی.
(۲۱۹) سود خوړ (تعزیر) او سود ورکونکى که آيا مجبور
نه وی هم (تعزیر).

نظامنامه جزا يي كلي عبد الرزاق - از شرع ...
( عبد الرزاق عثماني )


٩٦
(٢٢٠) که څو مکلف عاقل او بالغ سړی په یونا روا جرم باندی
گرفتار و وینی، کونکی ددغه کار د په فائده مند
نصیحتونو سره منع کړی، او که منع نه شی د هغه ځا
حاکم او قاضی ته د خبر ورکړی.
(۲۲۱) هغه کسان چه خپل ځان په صفت د مخبری او دوښی
توب د دولت سره خلقوته و ښئی، یا په دی صفت
سره خپل ځان مشهوره کړی او په دی وسیلی
سبب د ویره ولو د استید نکو کیږی (تعزیر)
(٢٢٢) هغه کسان چه لپاره د جوړه ولو دکانو د
دولت سکی اوبه کوی (تعزیر).

بدون له ضروري توزیع سالیانه شش نمره از طبع م... شد(؟)
١٢٤٢ شمسى


۹۷
دوه فصل

(۳۳۳) پریوسره (پټه خبر) له اسراوره د سيئا اولنډي
بانډي پر قرار د مأموریت خپل سره چه خبرشی او بلي
اجازی هغه سِر دښمن ته ښکاره کړي (تعزیر)
(٢٢٤) قاضيان او ټول هغه مامورین چه رسمي وظیفي
اوخد متونه ئي په غاړه اخستی دي او غوره کي
شوی اعضا مقرر دګرد و رسمیه مجلسو نوي
او هغه کسان چه له خلقو ځنی لکه حَکَمُ اواهل
د خُبَرهَ وی په یوه رسمیه وظیفه سره مکلفی
او وکیلان ددعوی له جهته دنه کولو ديو شی چه
شرعاً په کولو د هغه سره مجبور دی یا لپاره دکولو
ديو شی چه شرعاً په کولو د هغه سره مجبورة
پیسه یا هغه شیان چه په نوم د پشکش او
سوعات سره واخلي، یا نوری نفعي چه په دَ


۹۸
صورت سره ئې لپاره د ځان برابر وې او
دير زيات فرق چه په مابين دښتيانی قيمت
اونوم كړی شوی پيسی د هغو مالونو او ملکو
چه په هدی مطلب ئې يالږ یا ډير خرڅول
او اخستل وشی، اخستل کیږی رشوت دی
(۲۳۵) یو مامور چه لپاره د باطلو او د يو حق رشوت
داخلی هغه رشوت چه ئې اخستی دی له
څخه رشوت وركوونكي ته بيرته ورکاوه شی
اوکه رشوت وركونكى حاضر نه وی ددولت
په خزانی کښ تحويليږي، او رشوت اخستنکی (ته)
(۲۳۶) که رشوت یوڅه لپاره ددوه کار دكولويانه كولو
دکمر کار آخستی شوئی وئی باطل والی د حق نه وي
شوئی، رشوت ورڅنی بیرته آخسته کیږي
برسیره په هغه (تعزیر) .
(۲۳۷) رشوت ورکوونکی په دواړو صورتوکښ


۹۹
نسبتا ( تعزیر) .
(۲۲۸م) : که یوسری لپاره دساتنه دخان ، اوما
او عزت خپل حاصل داچه لپاره دساتنر
دیو روا منفعت خپل په رشوت ورکولو
سره مجبور شی، رشوت یی چه ورکریک
بیوته بخپله ده ته ورکاوه شی، بیاحی
رشوت آخستنکے جزا وینی .
(۲۲۹م) : هغه ماموران چه د دولت مال نقد یا
جنس په ساخته کاری سره خیانت کدی
دغه سری ته د (تعزیر ورکرشی، اوخیا
کرئی شوئی مال ورختی بیرته آخستی اولد
ماموریت څخه طرد ) .
(۲۳۰م): هغه ماموران چه په وقت د خرڅول او
اختن دشیانوپه حساب د دولت، په
معا فلو د خرڅول او اخستل دهغو کښ لا


۱۰۰
وهي پخپله له هغه ځنی فائده یوسی (تعزیر)
(۲۳۳) یکه یوله مامورینو ددولت څخه، دیوساپی
حق چه له دولت ئې اخلی ټول پوره ورنکړي
یو قسم دهغه پخپله واخلی (په مثل د هغی پیسی
چه اخستی ئی دی یایوقه ومرڅنی آخسته کیږی
خاوند دحق ته سپارله کیږی برسیره
په هغه تعزیر) اوکه په واسطه دیو
بل سړی ئی داجرم کړی وی (خپله مامور
سره له کونکی دجرم (تعزیر)
(۲۳۴) یکه یوله مامورینو ددولت څخه مزدوری
دهغو کاریگرو چه لپاه د کارد دولت
مزد ور نیول شوی لږ ورکړی یائی هیڅ ورنکړی
خپله ئی واخلی هغه پیسه ئی چه آخستی
له ده ځنی آخسته کیږی، په عوض د
مزدوری دکار یګرو کښ کاریګرو ته
(۲۳۳)
(۲۳۴)
(جزاهای عمومی)


۱۰۱

ورکوله کیږی ، برسیره په هغه (تعزیر)
(۳۳۳) : که یولر مامور د خود دولت څخه زیاده الی د
وارداتوبیت المال ته نقصان رسولی کدی
خپله ځان ته آخستی وی له خپله ګتنی بیرته
آخسته کیږی، او که ئي خُبُلُ نَهُ ئي
پرښیی وی له هغه سړی څخه حاصل کړی
په خزانه د بیت المال کښی تحویل کړي،
په هر حال سره هغه مامور(تعزیر اوله ماموریتو
طرد کیږی.
(۳۳۴)هر کله چه یولر مامور د نود دولت څخه لیاره
د خپلی نفع او فائدی په پټه یا ښکاره خپل ګډه
ځان ته یا په شریکی سره په آخستلو د بعضی
هغو اسبابونو چه وزارت یا اداری د ده تر
ضروروی، چه دولۃ له خوا په هغه خصوص
کښی حکم د رکرنۍ شوئی وی ، یا په آخستلو د بعضی

(برهغهی)


۱۰۴
شیانو کښ چه ددولت پر حساب اخسته
کیږی ، یا په خرڅولو د بعض شیانو کښی
چه ددولت له لوری ده ته سپارل کیږی
شریک کړیوی (له ماموریت څخه طرد
او تعزیر)
(۲۳۵) : که په خرڅولو او اخستلو ددی مالونو کښ
مزدوری دد لالی واخلی (له ماموریت څخه طرد
(۲۳۶) هغه مامورین چه د ځان لپاره یا دنورو
لپاره برداشت دسرکاری پیسی کوی (له
ماموریت څخه طرد او تعزیر)
(۲۳۷): دخل کول دمامور پر صورت د جبر او تحکم
سره په حق د مدعی یا مدعی علیه بنا په یو
مطلب او ساتنه په مخ دشرعیه محکمو د
عدلیه او اداره کښ (طرد)
(۲۳۸): که په نتیجه دجبر او تحکم کښ له محکم څخه
(۲۸
(۲۹
(۳۰


١٠٣
په ناحقه پر حکم بکړشی (دخل کونکی او
حکم کونکی مامور تعزیر).
(٢٣٩) قاضیان دمحکمو او اعضا د مجلسونو د مشوری
پر سیره په نه کولود امضا او دستخط په هغه
مداخله چه جیزاً پیښ شوی دی ، باید چه د دی احوال
دولت ته خبر هم ورکړی ، او که نه چه یوله
دغو دوه کار وڅخه ئی پر ایښی ده (له ماموریت
څخه معزول یی شی).
(٢٤٠): رئیسان دمجلس یا قاضیان د محکموچه دجبر
او خاطر غوستلو له مخی، چپ له شریعتۀ یی اجرا
د معاملی کړی وی ، رئیسان او اعضا ددی
نسبتاً ( تعزیری وطرد له ماموریته)
(٢٤١): که یوله مامورانودځنی لپاره د نه اجراکیدلو
له حکمونود نظامنامود دولت یالپاره دنه
حاصلیدلود مالونود دولت سعی (صرف نفوذ)

نظامنامه منصبه تعزیرا یی کم کیږی یا طرد له ماموریته دی)


١٠٤

سوى (تعزیر).

(٤٢٣) هرکله چه كم وزير، يا نائب الحکومه
يا اعلى حاکم یا حاکم او علاقه دار
او مستوفی، او سررشته دار او تاستی او
مامور د مالیتی، او مدیران د تجارت او
د زراعت او د گمرک دننه په ځای
د ماموریت خپل کښی سوداگری د
اخیستلو او د خرڅولو د رزقو پخپل لاس
کښی نیولی خپله ئی اجرا کړی ،
داسی شان سړی که سوداگری ئې
پټه وی او که ښکاره له ماموریت
څخه طرد کیږی، او فقط په هغه ځای
کښی چه دی که له ځانه ملکونه ،
او محکی ولری، سوداگری دمحصولونو د
ځمکی ئی له دی قاعدی څخه وتلى دى.
(٣٢٣)
یا
ا.
(٣٢٤)
ا
ت
ا
،
ملاحظه کیږی که په بل ځای کی --- دا --- د۱۵۰۰


۱۰۵
(۴۳) هرکله هغه مأمور چه بی له معقول عذر
څخه هغه زمانونه اوحکنامی چه دولت
حکم دلیږلوکولوئی کړیوی اوایږلو
نکړی (له مأموریته طرد) .
(۴۴) هرکله یومأمور چه بی له مقبول سببه
په کولود وظیفی خپلی کښ غفلت او
سُستی وکړی یا یو حکم چه د ده د آـ
له خوا سم له حکمه د شریعت اوسیاست
سره ورکړی شوی وی اجرائی نکړی،
که له دی نه اجراکولوڅخه دولت
یوضررورسیږی، نظرو درجې دضررتہ
پس له آخستلود شرعی تاوان ځنی(تعزیر)
اوکه له هغه څخه سیاست د دولت
ته یوضرر ورسیږی هم(تعزیر) که
له هغه څخه لپاره دیوله رعیتوڅنی ضرروړسا


١٠۶
رسید که برسیره په (تعزیر باند) تاوان دهمغه
ضررهم ترئی آخسته کیږی.
(۲۴۵) ماتحت مامورین هر کله چه زیاد په احمقیا
خپل د آمرا نو په وظیفو باندی زیرد وکړی
او له دی مخالفت کولو ددوی څخه څه ضرر
رسیدی (تعزیر) او که دولت ته یو ضرر
و رسیږی نظر دمرجی د ضرورت پس له با دتغییر
او که سیاست د دولت ته ضرر ورسید
نظر د مرتبو د ضررته نسبتاً (تعزیر)
اوکه له هغه څخه لپاره دیولی رعیت شخصی
ضرر ورسیږی، برسیره په تاوان د ما
باندی نظرو مرتبو د ضرر ته نسبتاً (تعزیر)
(٢٤۶) :هر کله چه یوله مامورینو ځنی لپاره
د اقرار کولو په جرم بریو مظنون یا تهتی
سړی باندی په عذابول او شکنجۀ کولو دده


۱۰۷
حکم وکړی، یائی په ځان سره خپله اجراکړی
(له ماموریت څخه لپاره دهیشه طرد او ببرته ښل
د رتبی او نشان او برسیره په هغه تعزیر).
اوکه هغه سړی چه اشکنجه شوئ دئ، له
زیلو د اشکنجی څخه مُر شی هغه څوک چه حکم د
اشکنجه کولود هغه ئی وکړی دئ
جزاد وژنکی چه دیت دئ په عاقله د ده باندی
وینی ئی ، په دی شرط سره که مجبوریّت دهغه
مامورچه حکم یری کړئ دی، ثابت شی، او کچیرو
نه وی دیت په عاقله داشکنجه کونکی مامو
باندی لازمیږی.
(٣٤٧) يکه یوله مامورینو څخه په حق دیوبندی له قسمه
دهغی سزا ځنی چه شریعت اوسیاست معلومی کړ
دی بښه پورته او خورا درنه دهغو اجرا کړی
یا اجراکوله هغه بل چاته وفرمائى (تعزير)


۱۰۸
(۳۶۸) هر کله چه یو مامور چپ له هغه شان څخه
چه شریعت هغه ښودلی دی په کور کښی د یو
رعیتیو ځنی بی له اجازی د خاوند د کوره ننوځي
(تعزیر) او که هم په کور کښی ننوځي او هم
په خپل خواهش سره اجرا د پلټنی او تفتیش ته
وراندې شی نسبتا (تعزیر).
(۲۶۹) هر کله چه یو له مامورینو ځنی مال او ملک د
یو له رعیتیو جبراً په بیع سره واخلی یائی په یوه بی
مدتئی سره ضبط کړی یائی خرڅ کړی، هغه
مال او ملک چه اخستی شویی بیرته ئی خاوند ته
عیناً هغه په صورت د وجود د مال کښی یا بدل
د هغه په صورت د اتلاف کولو کښی ورکا
کیږی، خپله مامور (طرد او تعزیر).
(۲۵۰) یکه یوله مامورینو د دولت څخه له رعیتیو ځنی زیا
له محصولو د دولتی یوشی اضافه اخستل وکړی

(۲۵۱)
(۲۵۲)
او
(۲۵۳)
د
ر
M


۱۰۹

په چله کښی کښ کی واچوی (برسیره په ياورته
دریسکو لود هغی اندازی چه اخستی ئی دی په)
(٣٥١) هغه مالونه چه په یوله ګمرکو کښ محصول شوی
اوله هغه خای څخه بل خای ته لاړ شی او د بل خا
دکمرک مدیرئی دوه یم ځلی محصول واخلی دهغه
كمرك مدير(تعزير).
(٣٥٢) که دکمرک مامور ینوئی دليدل اوبی له محصول
کولو د مال دسودا کړی سندور کړی وی
او ثبوت ته ورسینی هغه مامور د کمرک د
سوداګر (تعزیر)
(٣٥٣) هرکله چه یو مامور یا یو مشر او سرکرده
داستیل نکو غاړ له هغو کارونو چه په موجب
دکنی نظامنامی یا فرمان د پادشاهی شرعاً
حکم شوی وی رعیتونه بیګار ولنی له دوی
څخه کاور اخلی حق د مزدودی د کاریګرو دیګا


له هغه ځنی آخستی او کار یی کروته ورکاول کیږی (تعزیر)
(۲۵۶) هر کله چه د دولت له مامورانو څخه یا سړی
د دوی یا د نظامی او کوتوالی منصبداران او
سپاهیان د رعیتیو او استید نکو په کور کښ ښکته
شوی یی له رضا په جبراو زور سره خوراک وښی
یا د اسو لپاره وښي او واښه او نور شیان واخلی
قیمت د هغو شیانوئی چه آخستی او خوړلئی
دی بیرته تری آخستی او خاوند ته ئی ورکاول کیږی
برسیره په هغه تعزیر].
که اردو د نظامی پر منع د کوچ کښ له یو ځای څخه بل
ځای ته داسی شان حرکت وکړی، قیمت د هغو
شیانو چه آخستی شوی وی په شان د تاوان له منصبدار
د فوج ځنی چه له دوی سره په دی جرم کښ شریک
وی آخسته کیږی، او خپله منصبدار پردیون
حرب کښ تر محاکمی لاندی راځی، او سپاهیا


تاوان همیغه

په تخطيا
رد وکړی
خه ضری
ته یوضر
دلبانه
ووسیلي

عيتي حق
ان د ما
(تعزير)
لپاره
یا محقق
لو دده
۱۱۱

همكله يي له اجازی د منصبداره ئی دا کار کړی وی
حكم د تعزیر پری کيږي
(۲۵۵) :هغه کسان چه یولی مامورینو یا د نظامی اوکوتوالی
او پولیس له سپاهیان او منصبدارانو څخه په مخ
دکولو د وظیفی خپلی یا لپاره د هغی وظیفی د دوی
چه کویی ئی، دوهی ئی او زخمی ئی کړی یا جیر او
شدت وکړی یا وسله پری و کاږی برسیره په
هغی جزاچه په سبب دوهل اوزخمی کولوسره
لازم شویدی (تعزیر).
(۲۵۶) هر کله چه د نظامی او پولیس له سپاهی
او منصبدار څخه چه په ساتنه ديو بندي سره
مامور وی ، په سبب دغفلت اوبی پروائی ددوی
بندي وتښتي نظرد درجو د غفلت ادبی پروائی
ددوی ته نسبتأ(تعزير).
او که هغه بندي په قصد سره وتښتوي، هركله


چه بندی باندی حکم دوزلوشویی (تعزیر).
او هر کله چه ترعوسه پوری حکم پری نه ی
شوی، اودده په حق کښی دمحکمی حکم
نه وی بّهر شوی، اوپه قصد سره هغه وّښتی
نسبتاً (تعزیر).
(۲۵۷) هغه مهر چه لپارۀ دساتنی د بعض شیانو یا دوقوع
یا د کم ځای، د دولت د مأمورینونه حوالیږو
شوی وی، هر کله چه هغه مهرپه سبب د
غفلت اوبی خبری د هغه چاچه په ساتنه هغه
سره ماموردی مات شوی وی، هغه مأمورلپه
غفلت ئی کیږی (تعزیر).
او که خپله همغه مامورچه لپاره دساتنه
دهغه مهر مقرر شویدی، بی له اجازى ئی مآ
کوی (تعزیر).
برسیره د ماتیدنی د مهر هر کله چه بعض شیا
تلف شوی شی بیرته آخستل کیږی سر د تعزیر


۱۱۳
او سرقی هم غلا شویی که سم له (فتاوی امانیه)
سره ، په غله باندی حد لازمه نه شی (تعزیر).
(۳۵۸) : هغه مامورین چه رسمی دساتی د دولت غلاتى
محوا وتلف کړی (تعزیر)
(۳۵۹) :- هر کله چه مامور د پوستی رسمی او خصوصی
خطوته چه پوسته خانی ده ه ته سپارل کیږی
هغه پرانځي يائى په پرانتلو کښ كومك وكړی (تعزیر)
(۳۶۰) هر کله چه یوله مامورینوڅخه یا په منځ د خطونو دعلام
او فیصله دفکرونو او د سنل و نو او د نورو سجل خطو نود
دفاترو کښ چه په منځ دکولو د وظیفی خپل
کښ ئی ولیکی، یا په تغیر کولو د خط او مهر او امضا یا
په صورت د لیکلود نومد یو سړی په عوض د بل سړی
کښ تحریفات کړی داسی شان ساخته کاری
وكړى (تعزير).
(۳۶۱) هر کله چه یو مامور په منځ د کولو د وظیفی خپل کښ


١١٤

په وقت د ليلو رسمي ورقو چه چمبه وی ئی یوشی
چه یوسړی نه وی ریلی په قسم د ویلود ده سره اٌ
يوخه چه ويلی ئي په عکس دهغه ليکلی دا رازساخته
کاری وکړی (تعزير).
(٣٦٣):- رئيسان، مجلس او قاضيان محکمی چه په ساخته
ورقو او پاس قاعدو باندی پوه شی او اجرائی کړی (تعزير)
(٣٦٤) يک يوما مور هغه جرمونه وکړی چه د اول باب پر اول
فصل کښ ښکاره شويدی او دده له ماموريتنه ځنی
وليدل شی، اګر که په دوه يم فصل د اول باب کښ نه
راغلی محکمى د شورای دولت او مجلسونه دمشورتی بر
را حکم باندی عيناً برابر له هغو معاملو سره چه په اول فصل
د اول باب کښ بيان شوی دى حکم د تعزيرکولی شی

[graphic]

نظامنامه مامورین د کشفية سيستم له مخه ترجمه و چاپ شوه..
۲۷۶

۲۷۷

۲۷۸


۱۱۵

دویم باب
اول فصل
(الف)

(۳۶۴): هغه څوک یونشان چه د دولت له خوا ده ته ورکړے
شوی نه وی، وئی ټخره وی یا رسمی جامه لوړه له رتبی
خپلی واغندی، یا په هغه حال کښ چه هیڅ
مرتبه نه لری رسمی جامه په ځان کړی
نو هر کله چه د استعمالولو د هغه بی له هغو کسا
چه اجازه ورلره شوی دی بل چا نشته (تعزیر).
(۳۶۵): هغه کسان چه د گمرک په ادارو کښ ساختگی
او د دروغو بیان نامی او هیچکونه ښکاره کړی (تعزیر)
(۳۶۶): که یو څوک یوسړی وُ وهی اور خمی ئی کړی
او دغه وهل او پرهر سبب د لی کارڅخه عُز څولو ده
نه شی اوسم له حکمو د (فتاوی امانیه) سره


١١٦
دیت یا قصاص لازمه نه شی، پس له ارش او تاوان
دپرهر څخه (تعزیر).
(٤٦٧) : هغه څوک چه محض پاره ویره ول اوپاره ولو
وسله و کاږی (تعزیر).
(٤٦٨) : که یو سړی چه په بد کاری سره تهمتی وی، یوی ښځی،
هلک په زور سره وتښتوی یائی په فریب او غولو
باندی بوُزی (تعزیر).
اوکه یو سړی چه ښه اوبدئی ښکاره نه وی
په صورت د فریب او غولونه سره ئی و تښتوی
په هر حال نښار تعزیر.
پېغلی ښځی په صورت درضا کښی په هغی سزا
سره چه په تښتونکی باندی حکم شوید ی حکم
پری کیږی، اوکه یو داسی شان کښی ښځی
وتښتوی چه دبدکاری ګمان پری نه کاوه شی
خاص تښتونکی (تعزیر).


۱۱۷

(۲۶۹): هر کله چه یی له قدح او ذم ځنی یو سړی د
د بل سړی په یو خاص اشارت سره اجرا د حقارت
او سپکوالی وکړی ، حقارت کونکی (تعزیر) .

(۲۷۰): هغه څوک چه د بل چا اسبابونه د کرنی او د
پیشه کسب اسبابونه مات کړی یائی خراب
کړی ، پس له شرعی تاوانه (تعزیر) .

(۲۷۱): هغه څوک چه نهالونه او کښټونه چه ترهو
لا پوره نه وی رسیدلی پری او تلف ئی کړی
یا په مطلب د خرابولو په هغو کښی چارپایان خوشی
کړی ، پس له شرعی تاوان څخه (تعزیر) .


۱۱۸
اوّل فصل
(ب)
(۳۷۲): هغه کسان چه اوله، له دوی څخه هغه درواغ
خبرونه چه داخلی سیاست د مملکت پوری تعلق
لری خپور شی (تعزیر).
(۳۷۳): هغه کسان داسی شی چه حکومت اعلان کړی
نه وی، حکومت ته ئی نسبت وکړی، د استبداد نکو
پر مخ کښ ثبت او خپور کړی (تعزیر).
(۳۷۴): هغه کسان چه په وقت د لاندمر والی وزارتواو
دائرو د دولت غوښتل کیږی، که قریه دار
یا د هغه ځای سرکرده او بل مامور تصدیق د
نشتوالی یا د رنځوری تیاد هغه سړی کوی درواغ
ښکاره شی، درواغجن تصدیق کونکی (تعزیر).
(۳۷۵): طبیبان او جرّاحان او عطّاران او دائی ګانی که


۱۱۹
هغه شخصی پت رازونه چه په مناسبت کسب
د دوی و دوی ته سپارل كيږی، غیر له هغو
حالونو چه قانوناً پر خبر وركولو دهغو سره
مجبور دی، تِیتْ او اِخْپوْر ئي کړی (تعزیر).
(۳۷۶) : مدعی او مدعی علیه سړی چه په عدلیه محكمو
یا په ادارو د دولت کښ په مخ کښ د محاکمی او
تحقیقات يو و بل ته كُحْلي وکړی، له عدلیه
محکمو څخه په موجب دحكم د قاضیانو د هغه
ځای په کوتوالی کښ، اوپه نورو دائرو د
دولت كښ له طرفه دآمر دهمغی دائری
چه واک د اجرا کولو د تعزیر لری، د کُحلی
كونكو په حق کښ (تعزیر) اجراکیږی .
(۳۷۷) : غلا کول د هغو مالونو، که شرعی نصاب چه وُوَه
قرانه دی پوره نكړی (تعزیر).
(۳۷۸) : كراهه كشان او هغه کسان چه په غولونه سره

قانوناً پر خبر ورکولو د هغه شیانو مجرد غیر ازینکه در مکه طبع ...


۱۲۰
بیعانه اخلی او له عهده دپوره کولو دکارڅخه
وتلی نه شی پس له بیته اخستلو د وجه دبیعانی
څنی (تعزیر) .
(۳۷۹) : هغه څوک چه خندق او هغه جرونه چه دبل سړی
له مخکی څخه چاپیرولی شوی وی ډک او خا کړی کړی
یا هغه احاطی چه له بارو او پښتو اوله ازغیو اوله
خسو چاپیر له کښت زارو جوړ شوی وی وران
کړی (تعزیر) پس له تاوانه
(۳۸۰) : په لارو اوسرکو کښ جارو کړی شوی ، خاوری او
گندگی او نور هغه شیان چه سبب دبد بویی وی اچول
او په بی پروائی په چا باندی جارو کړی شوی خاوری
او خیړنی او بڅړنویول او په وقت دضرورت په سرکو
کښ بعض چوغالی کنودل د شپې له مخی په هغه باندی
فانوس او ډیوه نه ایشودل (تعزیر) .
(۳۸۱) : دننه په ښهراو په کلیوکښ په هغو ځایو کښ چه

٢۵۸
٢۵۹
٢۶۰
٢۶۱


۱۲۱
احتمال دضرر دی پتپاتی آچول منع دئ لچونکی د
هغه (تعزیر).
(۲۸۲) پته په ښهر کښی بی له ضروره توپک
ویشتل منع دی ویشتونکی دهغه (تعزیر).
مطلب له توپک ویشتلوڅنی په ښهر کښي فقط هغه
ځایونه دښهر دی چه دهغه ځای دکوتوالی د
قوماندانانو له خوا ښودل کیږی.
(۲۸۳) په هغه ځای کښی چه خلق سره ټول وی، په دا
سبب سره چه وهم د ضرر دی واستیدونکو
ته، زغلول دآس منع دی زغلونکی د هغه (تعزیر)
(۲۸۴) هغه څوک چه سکۀ د دولت په ښکاره قیمت
دهغه سره نه اخلی (تعزیر).
(۲۸۵) په قصد سره کوریا حویلی دبل چاکښی خاورۀ اویاری
یا ناپاکی آچول یا هغه ځای کښ چه ننوتل په هغه
کښ منع دی، ننوتل او هغه ځای څخه چه تیریدل


۱۲۲

له هغه شی منع دی تا ریذل ( تعزیر) .
(۲۸۶) په داسی درجه سره چه سلب د ترحم و لو د استیذا بکو
د راحت شی ، بی سببه شوو ما شور گول او چیغی
وهل ( تعزیر)
(۲۸۷) هغه اعلانونه چه د حکومت پر حکم سره نښلولی او
زړه ولی شوی وی شیکول او څیرۀ ول (تعزیر).
(۲۸۸) هغه کسان چه د خوراک او نور شیان له ښکاره
مروج نرخ څخه تی ښکته او کم خرڅ کړی (تعزیر)
(۲۸۹):- که څوک هغه ځاگونه چه لپاره دنفع د عامو
خلقو له قسمه د عامی لاری او میدانونه جوم او
تخصیص شوی یا هداسی پاته وی ویلان او خرابے
کړی یا لریږی د اوساړه د هغه شی یوه اندازه
د ځان لپاره غلا کړی، هغه ځائی چه خراب کړی
دی پخپله په ده باندی ابادیږی ، او هغه ځای یی
چه غلا کړی دی له ده څخه بیرته اخستل کیږی.

(ښکار کوونکی بغیر په ځنگی حیواناتو له ښکار حتخه منع دي)


۱۲۳
پس له هغه (تعزیر)
(۲۹۰) هغه کسان چه دیوالونه د مسجد او د جوامع او
دائرو او د سرکار د دیوالونو سرکاری عمارتو او خصوصی
آبادی په اشکرو او سیاهی او په نورو شیا خیرنوی
او خط پری کاږی ، یا هغه ونی چه د حکومت له
خوا په سرکو باندی ایښودلی شوی یا هغه کلدارونه
چه په شا او خوا د سرکو کښ جوړ شوی دی خراب مې کړی
او کلان ئی پری کړی (تعزیر) .
(۲۹۱) هغه کسان چه په شپه کښ د موټر داوډکا
او بایسکل ډیوی ئی نه وی او نښانه کړی (تعزیر)
(۲۹۲) غیږ له پله په مخ د تلل او راتللو کښ پر سرکونه
کښ کین لاس ته نه ځی ښی لاس ته ځي (تعزیر)
(۲۹۳) ویل د نابوده او چټی او طعنه ، او ریشخند
د سپکو خبرو چه غیر له قذف ځنی وی (تعزیر)
(۲۹۴) پر جنګ اچول د مرغانو او چارپایانو (تعزیر).


١٢٤
(۳۹۵):- د شزیر ښهر کښی لوڅول د کثرو او الوتکو د کاغذ
پراګ او بی‌له عذره پر بام باندی ختل چه د هغه
څخه همسایه ته ضرر رسیږی (تعزیر).
(۳۹۶):- سپکي جګړی او بازاری گفتگوګونه چه ورځ پر
ورځ پلیتیږی په هغه صورت کښ چه یوله
دواړو خوا څه دائره د پولیس تعرض وکړی (تعزیر)
(۳۹۷):- په بازار کښی لیاره د خرڅولو زمږول دژوندګو
څوګ له پښی څخه (تعزیر).
(۳۹۸):- ځغلول د آس په بازار کښی چه ځغلا په یوړګا
باندی ناست جلود هغه ئی نیولی وی هر کله
چه دهم دضرردی و بل ته منع دی بناپر
داسره دَروُنکی ته (تعزیر).
(۳۹۹):- په چار پای یا په یوه ګاډی له اندازي د
طاقت څن اضافہ بارہ ونکی (تعزیر).
(٤٠٠):- ستجا په لاس په سرکوبی باکږګزنید لا (تعزیر)


۱۲۵

(۳۰۱):- هغه کسان چه لکه مسجدونه او زیارتونه
او یشان د هغو مبارکی ښانی یا آبادی او عمارتونه
چه له دو لو اوسنګارود بلدیه تخروی وران او
او درخته دارئی کڑی، یا هغه ونی او نهالونه چه په لاریو
او شهر کو او کوڅو، یا په میدانی د مسجد وکښی دی
پریئی کڑی، پس له ور کولو د شرعی تاوان
په اندازه د ضرر سره (تعزیر)
(۳۰۲) : چلم بردار د بازار او قصه خوان او اسپندی،۲
رمل انداز او فال بین د مسلمان او دهنداوان او هغه
ساد وان چه د استیل نکو په دروازو کرزی،
موقوف دی، که پس له دی ځنی دا پاس کارونه
چاوکړن (تعزیر)


١٢٦
دوه نیم فصل
(٣٠٣)څه فرهوبسه پوری رشوت ورکړی شوی اواخسته
شوی نه دی، اد یواځی لپاره د اخستل او ورکول هڅه
یو گفتگو او څه خبری په لیکلو سره ښیو
اورشوت ترورسیږی، رشوت ورکوونکی او اخستونکی تقیی
(٣٠٤) :- هر کله یو مامور په هغه صورت کښی چه تکلیف
د رشوت ورته وشی، او دفعه قبول نکړی اوروستی
لردی دولت ته خبر ورکړی خپل دی ښکاره صداقت
له حضوره سره له یوی تحسین نامی پری مهربانی کیږی
او رشوت ورکوونکی تعزیری
(٣٠٥) هغه څوك چه په رشوت ولیکولو سره آواو محبوس
شی اورشوت، رشوت اخیستونکی ته ورکړی باید
دی چه پریوه هفته کښی د دولت نه خبر ورکړی،
هر کله چه په قناعت بښونکو دلیلونوسره یی
(٢٩١)
(٢٩٢)
(٢٩٣)
(٢٩٤)


۱۲۷

رشوت ثابت کی هغہ سری لہ جزا تحہ معافیبر
(۶-۳) هغه څوك چه مامورین د دولت ته په مخ د کولو
د وظیفی د دوی کښ یا پر یو کار کښ چه د دوی
خدمت پوری تعلق لری، په کم سبب سره لپاره
د مانولو د کار د او ناموس د دوی، تحقیر و سپکوالی
وکړی، یا په حق د دوی کښ ډیره ژبه په شان فحش
اوبد و بلوسره وکړی یائی پخپله و ډبوی وی (تعزیر)
کهد ا معامله په مخ د هغه کښ چه یوه محکمه یا
یو مجلس د مشوری په کار باندی مشغول وی
پیښه شی، نسبتاً (تعزیر).
(۷-۳) هغه څوك چه د نظامی او دکوتوالی او د پولیس یا
او منصبدارانو ته په مخ د وظیفی د دوی کښ حقارت
او سپکوالی وکړی (تعزیر).
(۸-۳) رسمی سند و نه اوور قى كه له غفلت د ای بی پروائی
د هغو مامورینو چه په ساتنه د هغو سره مکلف د

نښانه د غوڅولو چه د عفو لزوم پیدا کی داسی دی ( )


محو او (اتلاف) خراب کیږل شی غفلت کونکى (توبيخ)
(۹ س) :- هغه ماموران چه مخ د آمرانو خپلو کښ بیعزّتی
او سرکښی و کړي (توبيخ) .
او که داسر کیّی په سبب او مقابل دکوم آگاهی
(تنبیه )کښ وی ، چه په كولو د وظیفی د ده پورے
تعلق لری ، شوئی وی ، برسیره په هغوله ماموریت
څخه معزوليږی .
(۱۰ س) - هغه ماموران چه په وقت د كولو د هغه امر
وکارکښ چه آمرانو ده وی ورکړی دی ، سستی او
(توبیخ)
بی پرواهی ښکاره کړي ، تودری ځلی پوری
اوپه څلورم واری برسیره په هغه (عزل) .
(۱۱ س) - که چیری مافوق آمران په هغی وظیفی اوکار ، د
حيثيت
لاس لاندی مامورینو خپلو پر دائره د واک اوصلا
د لاس لاندی مامورینوکښ معلوم شونوی ، په
دارازی مداخله اوغرضدارشی چه له دوی ځنی


۱۳۹

واک او اختیار داخلی (تعزیر) .
(۳۱۲) : هغه مامورین چه بهر له وظیفی د خیل د
ماموریت او مرتبی له مخی نامناسبه حرکتونه
وکړی اول او دوه یم او دریم ځلی (تعزیر)
په څلورم واری (عزل له ماموریته)
(۳۱۳) : نائب الحکومه تر علاقه داره پوری او
مستوفی تر مامورانو د مالیی پوری او نښکر
قوماندان په ځایو د ماموریت خپلو کښ
ترهغه وقته پوری چه په دغه هیئات م
مرتبو په ځایو د ماموریتو خپلو کښ موظف دی
که له سرکاری محکو او مالونو او شیانو څخه به
نوم یا په نوم د هغو کسانو چه طبعاً د دوی په
مال کښ شریکی لری په بیعه ئی واخلی له
نوکری څخه طرد او هغه شیان ئی چه اخستی
دی بیرته ورخنی اخستل کیږی . او
[ILL] (١٥٢)


۱۳۰

قیمت دهغو بیرته ورکول کیږی.
(٣١٤) :هغه ماموران چه په جوړه ولود ورقو
د سوانح عمری خپلو سره مکلفیت لری ،
هغه قابل د تعلیم هلکان د دوی چه عمر
د دری ا تو کلو ځنی کم او له دوه لس کلو
څخه پورته نه وی د هغه ځای په مکتبو
کښی په داخلولو د دو سره مکلف دی پر هغه
صورت کښ چه نسبت وعمل کولوته پر
دی قاعدی باندی سُستی او بی پروائی
وکړی، اول او دوه یم ځلی (تعزیر):
او دریم واری له ماموریت څخر طرد کیږی

خاتمة

(٣١٥): کم کمئ واقعه په دائرود حکومت کښی
کښ پلټنه شی چه حکم د هغی په دی نظامنامه
نظامنامه هغوا تخم تر څیکر پور محمل او قطوی ییږی.


۱۳۱
کښ نه وی د فقه شریفی له مخی - سم له مذهب
دحنفی سره فیصله او خلاصه کړی ، صورت د
هغی پښی د شورای دولت ته ولیږله شی ، ترڅو
چه پس له قانونی تصویب او منظوری دشاهانه
څخه په دی نظامنامه کښ داخل شی .
(۳۱۶) په اجراکيل او برابره ولود مادو ددی نظامناً
وزارت داخليّه او وزارت عد لیّه او شورای
دولت مامور او مکلف دی .
(۳۱۷) داسی رنګه په اجرا کولو د هغو مادو کښ
چه جزا د اداری پوری تعلق لری ، هغه مامورا
چه په نظامنامه د تشکیلات اساسی کښ په
فیصله او خلاصولو د هغوسره موظف دی هم
مکلف دی .


۱۳۲

ضمیمۀ نظامنامۀ جزای عمومی

۲۵ ثور سنه ۱۳۰۰

(۳۱۸) هغه کسان چه نورو ته زهر ورکوی په د

شان چه لاندی بیانیږی سزا ورکاوله

کیږی:-

(۱)- هر کله که زهر خوړونکی یا څښکنی سړی نه

پوهیږی چه زهر دی او وئی خوری ، زهر

ورکونکی په دی قرار سره چه لاندی

راځی نسبتاً (تعزیر):-

الف:- که سبب دمرگ دهغه شی (تعزیر

تر حبس دوامه).

ب:- که سبب دمرگ نه شی او ضرر پیدا

کړی (تعزیر).

ج:- یواځی په ورکولو د زهر بی له پیدا کولو


۱۳۳

دفعه (تعزیر).

(۲) - هر کله که ئی زهر په زور سره
په ستونی کښ توی کړه شی
یا داچی سراله دی چه زهر ئی ورکړی په جبراً سره
څیښلی تیر کړی، هر کله چه دا
د واړه کار په شیه د عمل کښ دخل
دی سمر له (١٣٣) مادی د جزای عمومی
سره او په هغه صورت کښ چه سبب
د مرګ د ده نه شی، په قرار د فقرو د
(ب) او (ج) داولی مادّ د دی ضمیمې کونکی د
ضمیه پر ۲۵ ثور (۶-۱۳) هغی به ارته سزا ورکاوله کیږی.

(۳) - هغه کسان چه په خوړلو یا سکلو د زهر و یا پر
برابرولو د وسلی یا نور دغی کونکی او وژونکی
شیانو سره دخپل ځان د وژلو اراده وکړی او
توان ئی ونه شی (تعزیر).


١٣٤

(٣١٩) ــ هغه کسان چه له مشهورو بالفساد سړیو سره په
هغو ځايو کښی چه په خيال د کولو د کارونو د فساد
نيت کړی وی، ونيول شی ادله يو ځای کيدلو له
هغوسره په دغی ارادی کښی خپل ځانونه پاک
نه شی کړی اګر که فساد نه وی شوی (تعزیر)
(١) جوزا (١٣٠٢) هـ
ضمیمه
(٣٢٠) ـ هغه مامورين چه حكم د جزا، د حبس تعزيري
د حقوق الله پوی شویوی که سم له (٧) مادی داسی
نظامنامی له جزا څخه معاف شی معزول توپ ددومی
هم تابع د عفو د جزادی، پاره د ماموريت دحکم
قبول کيدلای شی، هر كله چه احكام كښي
يواځی عفو د حبس خاص شوی وی، له دی تاعثه
څنی وتلای دی .
امضاء منتخب علماء د مجلس لویی جرګی
مادی د دی نظامنامی سم له حكم د شرع شریفی او برابر له
حقے
پاک مذهب د احنا په قویه مفتی بها روايتو سره دی د ــ


۱۳۵

مولوی عبدالحی پخښی کرښتمین - المصحح مولو محمد ابراهیم کامه‌وی مقیم
بنام الله ابوالفتح فضل ربی پیښاوری - افقر عبدالخالق الصدیقی
مولوی گل ست عفی عنه .

په داخلول او اجرا کولودی نظامنامی په نظامنامو
د دولت کښی امر او اراده وکړله ، او نظامنامه دچاپ شو
چهاپ د (۱۳۰۰) متوکه او منسوخه دی.
ددی غلطنامی سمه خایه د د نظامنامی په چاپ کښ غلط شوید تصحیح کرد
سطر
غلط
صحیح
مخ
سطر
غلط
صحیح
مخ
سطر
غلط
صحیح
۲
۱۰
قوی
قوی
۲۴
۱۳
لګانه یک د خاوری کښ
لګاوی کہ خاورکښ
۱۱۱
۲
حکم
همغسی حکم
۴
۱۲
ددی
دوه
۴۶
۸
او د بل او دبل ځاینو
۱۱۵
۹
بل یانه
بل چا ته
۴
۱۵
یری شویو
پریښویو
۴۸
۷
لوتولو لوتولو
۱۲۴
۳
دا ثرو
دا دیرو
۵
۱۱
شخه
شخه
۷۸
۳
مادیه امار دتادیه
۱۲۶
۴
په ښکلو
په یه نیکلو
۸
۱۳
داستیر د
داستیر د
۷۹
۱
ده لارښود ده لاری
۱۲۸
۶
محکومیت
محکومیت
۸
۴
په
په
۷۹
۲
میشت
میشت او
محسس یی
محسس یی
۱۰
۵
دیو کال
تریو کال
۹۱
۱۰
مداخل ضبط دی
۱۳۰
۱۵
مستقل
یا مستقل
۲۶
۸ و ۲۲
ددو
ددی
۹۵
۷
چروژلو وژلوچه
۱۳۰
۱۵
لدی
سم دی
۳۸
۱۱
په ملک
په ملک کښ
۹۶
۱
کر شوکښ
کرښوکښ
۴۰
۱۵
واجب
واجب دی
۹۷
۲
ښکری
ښکاری کو
۴۲
۶
نوری
نوره
۱۰۰
۲
که یو
که یو
۴۴
۴
د قیمت
د قیمت
۱۰۳
۱۰
غوستاو
غوستاو


(۳۱۲)
(۳۱۳)
[ILL] (۱۵) بقلم مدیر [ILL]


[BLANK PAGE]