[BLANK PAGE]


نِظَامْنَامَه
تَشْوِيقِيّه دَصَنَايِع
(د لوی دولت دافغانستان)

په (۱) د (عقرب) ۱۳۰۶ شمسی
پر مطبعه د «شرکت رفیق» ماشینخانه د کابل
کښ چاپ شویی

شماره د چاپ:- .......... (۵۰۰)
قیمت د یوی نسخی (۲۲) پول


بسم الله الرحمن الرحيم
کارو او کسبوته شوق راوستونکی
نظامناما
اول فصل
عام حکمونه

قاعده (۱) - هغه وړی او لوئی ماشینخانی چه د تابعانود
افغانستان له خوا په ننه د ملك کښ لپاره د کار
کولو دیو خاص کسب و کار، جوړیږی د دی لاندی
معافیانو څخه فائده آخستی شی!

(۹): په
دو
هـ
په
د
وـ
(۱۰): په
را
ځی
(۱۱): د
او
ځی
(۱۲): په


۳
(۲) د د ا ماشین خانی چه پاس یادی شولی او
سم له دی نظامنامی سره معافی اخلی ، خوه
اولازم دی چه کم له که په واسطه د داس
”موترونو“ چه قوة پنځه آسه یا زیاد له دی څخه
ولری ، اجرا د کارو کښی .
(۳):- برسیره په دا باندی شمار د مزدورانو د دی
ماشینخانی هره ورځ له دوه تنو څخه ، یا په مده
د یوکال کښ روزانه شمار د کاریکرانو د ماشینخا
له شلير سوه نفر یو خنی لږ نه وی .
(٤):- هغه ماشینخانی چه د دی نظامنامی له دفعا
څخه فائده موندلی شی په دی قرار سره دی:-
الف:- هر قسم هغه ماشینخانی د کارو او د کسبو
چه ”غیرمعمولةً شیانو څخه نیم «معموله»
جوړه وی ، لکه هغه ماشینخانی چه له
پنبی څخه تار او اېښکی و ړیشی .


٤

ب :- هغه ماشین خانی چه نیم معموله شیان
څخه پوره "معموله" جوړه وی لکه هغه
ماشینخانی چه له وړیشلو ا سپنسیو ځنی ټو
او رختونه جوړه وی .
(٥):-هغه تابعان دافغانستان چه له هغه خلقو
سره چه د بهر دولتو تابعان دی شریکی وکړی،
په ئنه د افغانستان کښ په قسم ددی ماشینخانو
چه پاس ذکر شولی ، کمه ماشین خانه جوړه
کړی ، دوی هم له دی معافیاتو څخه فائده
موندلای شی ، مگر دومره دی چه محک د
ماشینخانی او د ماشینخانی کیتی په لاس کښ به
د افغانستان د تابعانو وی - او دا خلق چه د
بهر د دولتو تابعان دی او د افغانستان تابعانو
سره شریکی کوی ، په پیروی او متابعت
کولو د ټولو هغو نظامنامو او قواعد و د مالی

دافغ
دی تا
عمل
چه په
عدلی
ابشود
اوخا
(٦):- داحق
دافغا
ووینی


۵
د افغانستان چه هوس جاری دی یا پس له
دی نه جاری کیږی ، مجبور دی چه پر
عمل وکړی ، او ټول هغه خبري اوجگړ
چه په منځ د رعیتو او د دوۍ کښې پیښی شی په
عدلیه محکموی کښی د افغانستان سم له
ښودلی شوی، قاعد ود دولت د افغان فیصله
او خلاصیږی.
(۶):- د احق د شریکی د تابعانو د خارجی ، حکومت
د افغانستان هر کله چه ضرور او لازم
ووینی ، موقوف یا محدود کولای شی


٦
دویم فصل
کومکونه ، معافيا
(٧):- هغو کسانوته چه د جوړمه ولو ددو، پاس ذکر
شویو ماشینخانو خوښه اختیار وکړی ، د دولت له خوا
هغه، ځمکی چه ماشینخانئی لره په کاروی،
بی له آخستو د قیمت ورکولی کیږی، آخری
اندازه ددی ځمکو پنځه جریبه دی ،
(٨):- په هغه صورت کښ چه ځمکه زیات له پنځو جریبو
څخه په کار وی ، اضافه د دی ځمکی که چایری
د دولت وی ، د دولت له خوا، او که د خلقو
وی له هغو څخه په نقدی پیسی آخستی، او
په قسط د لسو کالو لپاره د هغه کسانو چه
ماشین خانه جوړه وی، له طرفه د دولت
ورکوله کيږی.

(٢)
(٣):-
(٤):-٥
ال


(۹) پاره دکوتی جوړه ولو د ماشينخانی اولپاره
د راوړو لود موتر و ماشین او نور لازمی اشیاء
هغه سړی چه خواهش د تقاوی پيسي له دولت
تنه وکړی، سم له تاملی د نظامنامی دتقاق
د سود اګری سره د دولت له خوا ور ته تفک
وركولى كيږي.
(۱۰): محصول د مالیات مځکی د ماشین خانی
لکه محصول د صفائی او بلديه تكليفونه او
نور شیان تر لسو کلو پوری معاف دی.
(۱۱) :- د ماشين خانی موترونه او لكه اتشی نجني
او اسپنه او نور هغه اسبابونه اوشیا
چه په ننه د افغانستان كش برابر له قيمتو
د خارجه مال سره نه پیدا کيږی ترخو
کلولى محصول د ګمرك څخه معاف دی
(۱۲): هغه مصالح چه پری پر کاریږی او رنکم


۸
نور شیان چه لپاره د ایجاد کار د ماشینخانی لازم
او ضروری ولیده شی او په ننه د افغانستان کښی
پیدا کیده د هغه ممکن نه وی، په هغه اندازه
چه په کار اولا زمردی، ترمده د پنځو کلوله محصوله
د گمرک څخه معاف دی.
(۱۳) : حکومت د افغانستان دخپل دولت کاروته
هغه شیان او اسبابو ته چه په دغوماشینخانی
کښی جوړ شویوی ترجیح ورکوی او اخلی
او که یوضروری د بیاری کار پیش ندشی حکومت
به له دود اخلی، ماشینخانوخنی هغه شیان چه
حاجت ورته لری او پر کارئی دی، په ترتیب سره
سم له نرخه د بازار او په نقدی پیسی بانک
اخلی او د د وماشینخانو به ضمانت کوی
(١٤) : لپاره د ساتنه د داخلی ماشینخانو، حکومت د
افغانستان ګمرکی محصول د هغو مالونو
په(۱
پر مطبع
شماو د
دیضمیمه نه لقه ماشین قری په تاريخ تولطبع رسیدی


۹
چه په قسم د هغه په ننه د مملکت کښ جوړیږی
سم له اندازی د حاجتمنکۍ د وطن محصول دهغو
زیادیږی ، او یا داخلول د داسی راز شیانو
له بهر نه موقوف کولای شي
(۱۵): د پاره د شوق ور کولو د داخلی کسب د کارد
هم حکومت واک لری چه محصول داخلیا
دهغه جوړ شوی مال د داخلی چه بهرته لیږل
کیږی، کم، یا ئی بالكل موقوف کړی
(۱۶): هر کسان چه په ننه د مملکت کښ شانخان
جوړه وی، که لازما ضروری ووینی لپارە د
جوړه ولو د کوټی د ماشینخانی او لپاره د چلو
او اداره کولو د ماشینخانی او لپاره دښودلو کا
له بهر څخه لکه انجنیل او نور کسان راوستی
شی او لپاره د کاریګرو د خپلی ماشینخانی
دکار تعلیم ور کولی شی ، که لپاره د کُکسب
پس له
سره هم ل
بیرته
دعی نظاما
چه په
ی جلاو
نائب الحكو
د نموندی
څخه جوړ
کیږی
لیدل
ی نه بولی -
اونه معلم
ماشینخا


۱۰

په خدمت د حکومت کښي څانته انجینر
موجود وی، خپشتن د ماشینانو له هغه څخه هم
په واسطه د حکومت سره کار آخستای شی.
(۱۷) :- وزارت تجارت په واسطه د هغو سفیرانو او قونسلا
نو
چه د مونږ په بهر کښي دی، یا په واسطه د
هغو سړیو چه وزارت تجارت له خوا سوداگری ته
مقرر دی، لپاره د راوړل د ماشین او نور ضرورت
اسبابو او
لازمی شیانو تاجرانو د افغانستان ته او هر رازی
كومك وركول او آسانی پیدا کول دوی ته
مکلف او موظف دی.
(۱۸) :- هغه لوی ماشینونه چه په واسطه د بابو او اوښ
راوړی نشی د حکومت له خوا كومك وركاو
او په لږ او مناسب کراهیه سره په واسطه د
پیل ګاډی او لاړی موټرونه او نور شیان بار او
راوړل كيږی.

نظامنامه تشویق صنایع در مطبعه ماشین خانه کابل طبع شد ۲۵
نړی
کښ د
ده ته
ورځو
او په
ماش
هغه
ددې
آخ
(۲۵) بګر
سره
شو
دو
تجا
ده


در یم فصل
د اجازه اخستلو قاعدي
(۱۹) : هغه کسان چه سم له پاس روښانه بیان شوی
قاعدی سره خواهش او خیال د اجراء د کډ کارا
کسب وکړی په واسطه دیوی عریضی سره پخواه
له معلومداره مده د تقاوی ځنی چه په خاصی
نظامنامی د هغی کښ ښکاره بیان شویدی په ولایتو
کښ مجلسود مشاوره د مرکزی د هغه ځا
ته عرض کوی مجلسونه د مشوری پس له قرار داد
څخه د دوی عریضی نائب الحکومگیو او اعلی حکومتیو
ته سپاری او هغوبه د وزارة تجارت څخه منظور
د قرار داد د دوی حاصلوی په وقت د تقاوی کښ
به ئی اجراکوی !
(۲۰) : عرض کونکی په عرضیه کښ اول به خپل نوم


۱۲
او که شریکان لری نومونه د شریکانو- اوکه
ممکنه وی نقشه د ماشین خانی او دوه یم جنس
دماشین او هغه اسباب او شیان چه په کارشی و
سره دقیمت دهغو، دریم جنس د«معمولاتو» او
اندازه دمعمولاتو- او شماره مزد ورانوچه په یو
کال کښ د ده په کارکږی، سره له اند
د « تقاوی » چه له سرکار څخه ئی غواړی، بیلی بیلی
به ئی لیکی .
(۲۱) - ترمدۀ دیوی میاشتی مجلِسو د مشوری ته
لازم دی، چه لپارۀ دعرض ددی عرض کونکی
یو قراردادورکړی، او عرض کونکی پری
پوه کړی : او که په دی مدّت کښ خواب ور
نه کړشه، یاد ښولو اود ناوورکولو د تقاوی
جواب ورکړشه، وزارت تجارت ته به عرض
خپله وړاندی کوی، او په خلاف د قرارداد

د
(۲۲)- د
موَ
تجا
دنم
ورن
دیو
اوج


۱۳
د مجلس د مشوری اعتراض کولای شی!
(٣٣) وزارت تجارت په مدّت د یوی میاشتی
کښ په قرار داد کول په باب ددی عرضی کښ
موظف دی ۔ کہ پہ دا مدّت کښ د وزاره
تجارة له خواڅخه قرار داد ورنه کړشی، یا جوا
دّ منلو ورکرشی، عارض شورای دولت ته
ورتلای شی، شورای دولت به هم په مده
دیوی میاشتی کښ یو قرارداد ورکړی آ
او حضور د اعلیحضرت ته به ئی عرضوی.


١٤
څلورم فصل
جزائيه محکومنه
(٢٣) هغه کسان چه له تاريخه د اخستلو د امتياز
پرمالت د دری کلو کښ ماشينخانه
خپله ئی جوړه کړی او په کار باندی شروع
نکوی ، هغه ځمکه چه ده ته ورکړی شوی
سره له تقاوی ورڅنی بيرته اخستل کيږی ،
او که په دی مدة کښ ئی بی محصوله د بهر نه څه
مال راوړی وی اندازه د محصول د هغه هم
ور څخه اخسته کيږی.
(٢٤) هغه کسان چه پس له جوړه ولو د ماشينخانی
خپلی پروقت د کار کښ بی له يو معقول سببه
په کار کښ معطلی وکړی، چه په مدة
د دری کلو کښ ئی له وزارة تجارة څخه تصديق


۱۵

مساح
نه وی آخستی، هغه معافیات چه په دی نظام
کښی درج دی، ساقطیږی، او هغه محکه چه
ده ته سره له تقاعدی ورڪړی شویل ی، بیته
ورځنی آخسته کیږی، پردی صورة
او په صورة د (۲۳) مادی کښ که خښتن د
ماشینخانی سرکاری محکه بیرته ورکولی نشی
هغه قیمت ددی محکی چه په وقت دورکولو
ددی کښ شویل ی له هغه څخه ځو بښته
آخسته شی.
(۲۵) که معطلی د ماشین خانی په یو معقول سبب
سره وی او د وزارت تجارت له خوا تصدیق
شوی نه وی، څښتن د ماشین خالی شوری
دولت ته ورشی او بر خلاف د قرار داد د وزارت
تجارت باندی اعتراض کولای شی محکم
دهغو ماشینخانو چه په مدت د لسو کلوکښ

ته الجنيير
څه ځمکه هم
شی .
نو او قونسلا
واسطه د
سودا گری ته
اسيا بواو
د نورو ضرور يرى
او هر رازی
ولی دوی ته
يابوا واوښ
ومك ديکاو
نه واسطه د
شیان باراو

نظامنامه ترغيب صنايع بـ ب له عبيد الـطـ محمد طبع ١٣٠٥


١٦

پلیسي پرکار کښئ معطلي نه وي کړي، پس له
لسو کلو د مخکه له خښتنو ځنې په سر سره هل
مخکه يا عوض د هغی پر هيڅ صورت بیرته
نه اخستله كيږي.
(٣٦) د خښتن د هغو ماشين خانو چې له دې نظامنا
مې
ځنی فائده اخلي مجبور او مکلف دی چې په
اول د هر کال کښي يو داسي جدول
چه لاندی ئې ذکر کیږی جوړ او نائب الحکو
یا اعلى حاكم ته د وماندی کړی، دَا نمونه دگا
جدول د وزارت تجارت له خوا څخه جوړ
او نائب الحكومه او اعلى حاكم ته ليږل کیږی
پر دی جدول کښي دا لاندی مادی تحریریږی -
الف: مقدار او اندازه د هغه خام او نيم معم
مواد و شیا چې په مدة ديو کال پر ماشينخا
نو کښي بستل كيږي.

(۱۵)

(١٦)

تذكره تذكرة مجرد مجرد گرا هر مقدار يا ييوي
(بیائی کښی)


۱۷

ب - اندازه د هغو شیانو چه له دی موادو څخه
جوړ شوی وی.
ج - شمار د کاریګر نقریو او د مخصوصه سمیو
له قسمه د انجنیر او باشی دهغه.
د - - رونلنه سیاهه د هغو کاریګروچه
په مدة د یو کال ماشین خانه کښ ئ
کار کړیوی.
(۳۷): هغه خبنین د ماشینخانی چه په سر د کمال
کښ په مدّت د دری میاشتو کښ دا
جدولونه نائب الحکومه او اعلی حاکمته
نه ورکوی- له پنجوس روپیو تر سلو روپیو پوری
په نقدی جزا سره حکم پری کیږی که له
سه د کال نه تر نورو دری میاشتو پوری، اوس
له خبر ورکولو د نائب الحکومه یا اعلی حاکم
په تکرار سره ئی نه ور کوی - لپاره ددی


۱۸
کال د دی نظامنامی له معافیاتو څخه فائده موندلی شی.
(۳۸) د وزارت تجارت ماموران په پلټنه دملي شيا
کوی ، اوصحت ددی جدول چه پاس یاد شه
هر کله ئی چه ضروری ووینی ښه تحقیق او
علم آوری کولای شی ، هغه ماموران
چه شخص ددوی په قسم دپلیټنه معلومه شي
که د ماشینخانی د خښتنو لخوا له پلیټنی څخه
منع کړه شی، له دوی څخه له سلوروپیوتر دوه
سوه روپیو پوری نقدی جرمانه اخستل شی!
(۳۹):- که په منځ ددی تحقیقاتو کښ معلومه شی
هغه خام او نیم معموله شیان چه د ماشین
دکارآمد لپاره بی محصوله راوړی شوی وی،
له اندازی د معموله شیانو اوله اندازی څخه
چه ماشین خانی کښ جنساً موجود وی کبږدی
یعنی زیاد له کارآمد، هغه څه پرشم کوی:

نظامنامه شریفه صفه دوم - نمره حصه اکبر شعبه شریعه گذار طبع (۱۵) جلد
(۳۰)

(۳۱)
داخلول
منظور


۱۹
ابی محصولی بل چیز ته ور نوی، قیمت د هغنه مال له هغه شخہ جبراً
اخیستمه کېږی
(۳۰) : ټول هغه شیا چی لپاوه د کار او یا د ماشینہ الی محصول د له پښتہ د مملکت وارد
شوی، پس له اجازہ دلیل او د مامورینو د گمرک نہ ضرور دی اد هم د پښہ دلا
ماشینخاته لار ويل شی، او مخصوص کماشین خانه پر کار کښے و بندہ کے شیان
د ماشینخانه خواهش نلری، دامعاشو شيا، بل ځا کښ خرڅ کړی، نو
دوی بانک پر یر ضروری ہے، چه کاردارد گمرک ته خبر ورکړی اصولہ
د ہغہ سم له نظامنامه د کمرک سره و کړي - کہ د اشیانو په خرکړیں
بل ځاکښہ نیول شول ۔ د اشپاو د دولت له خواسه له قانون د گمرک
ضبط کيږی .
(۳۱) په تطبیق د باره ولی او چلول د حکوم د نظامنامہ دازہ تجارة موقوف
داخلول د حکومت کے نظامنامه پر جمله نظامنامو د دولت کښ م
منظور کده .

نقل مطابق نشر یه شماره دویم - مجموعه ار شید با شتی کل تمد ا راجع ۱۵ ماید


[BLANK PAGE]