{"book": "adl0021", "page": 1, "text": "Afghanistan Digital Library\n\nadl0021\n\nhttp://hdl.handle.net/2333.1/4tmpg4h8\n\nThis is a PDF version of an item in New York University's Afghanistan\nDigital Library (http://afghanistandl.nyu.edu/). For more information about\nthis item, copy and paste the \"handle\" URL above into a web browser.\nWhen referring to or citing this item please use the \"handle\" URL\nand not this document or the URL from which you downloaded it.\n\nAll works presented on New York University's Afghanistan Digital Library website are, unless\notherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely\nreproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\nNYU Libraries, Digital Library Technical Services, dlts@nyu.edu"}
{"book": "adl0021", "page": 2, "text": "نظامنامه\nاساسی دوزارت معارف\nپه (۱۵) د (دلو) سنه ۱۳۰۶ شمسی\n\nمطبعه د «شرکت رفیق» کابل کښ چاپ شویدی\n\nشمار دچاپ: ---------(۵۰۰)\n\nقیمت د یوی نسخی: ---------(۴۲ پل)"}
{"book": "adl0021", "page": 3, "text": "بسم الله الرحمن الرحيم\nاساسی نظامنامه د وزارت معارف\nعمومی حکومنه\nماده ۱: اداره او پلټنه د تمامی مؤسسات او قاعدی\nد عمومی درسو چه لپاره د تربیت او تعلیم ایښودلی\nشوی دی، او همدارنګه هغه دوائر عالیه چه د علم\nد ساتنی خاوندان دی، وزارت معارف عمومیه\nته سپارل شوی دی (غیر له حربیه مکتبوڅخه)\n(۲):-ځل متونه د اداری او دپليتنی چه په اوله\nماده کښی بیان شول، عمومی وزارت معار\n\nمطبعة حروفي رياست عاليه معارف سر عمله الموفق غيږ طبع ۱ حوت ۱۳۰۱ هجری"}
{"book": "adl0021", "page": 4, "text": "، دی حد دو\nرشتو او\nنس د مجلو\nتشینو د ابتدائیه\nمامورینو\nو دار المعلمات ،\nی د تالیف کښ\nمعلمین د تالیف\nمعاملو د سجل ،\nاو کتل د کارو\nمعلمینو او\nیی مکتبو ،\nه او د مامور\nح د قیل و نو\nین ، و معلمینو\n\n۳\nسره له هغو مامورینو چه د وزارت له خوا مقررو\nیعنی په مرکز کښ سره له معینه او ریاست\nد تدریساتو د ابتدائیه او تالیف او عمومی مفتشینو\nبی واسطی ئی اجرا کوی ، او په ولایتو کښ سره\nله مدیرانو د معارف او مفتشینو د ابتدائیه\nتدریساتو او سره له نائب الحکومکانو او سره له مجلسونو\nد ابتدائیه تدریساتو چه په ولایتو او اعلی حکومتو\nکښ دی په واسطه سره ئی اجرا کوی\n(۳) د وزارت خدمت د تشکیلات د معارف، د هر\nده عارف د قوام داد و نو له مخی ، او په واسطه\nد مدیرانو د مرکزی اداره کوی ."}
{"book": "adl0021", "page": 5, "text": "٤\n\nاول باب\nاداریه تشکیلات\nاول فصل\n\nمرکزی اداره - تقسیم\nخدمتونو\n(٤):- مرکزی خدمتونه د عمومی وزارت معارف\nدوه قسمه دی:\n(١):- خدمت د اداری .\n(٢):- خدمت د پلتنهنی .\n(٥):- خدمت د مرکزی اداری څلور دائرو\nاو یو مأموریت لره نیونکی دی .\n(١):- دائره د تدریسآتو د ابتدائیه او تالیه\n(٢):- دائره د تشکیلات او تنظیماتو .\n\n(٦)\n\n(٧):-"}
{"book": "adl0021", "page": 6, "text": "۵\n\n(۳) دائره تحریراتو.\n(٤) دائره محاسبی .\n(۵) مأموریت حفریات او موزیم .\n(٦) ریاست دتدریساتو د ابتدائیه او تالیه ده لپار\nدا دا ره کول او نگرانی د ټولو هغو مکتبونو چه مخصوصاً\nدابتدائیه او تالیه تدریساتو دی مأموردی او\nهم دغه دائره هغه خصوصی مکتبونه\nمدارس چه د سملواد د لو او وطنی شرکتونو\nله خوا جوړی او اداره شی نگرانی به ئی کوی .ابتدائیه\nاور شدیه هم تالیه مکتبونه چه پس له دی\nجوړشی ، او هم هغه دارالمعلمونه او دار\nالمعلماتونه چه له هغه ځایه نارینه معلمان او ښځی معلمات\nخارجیږی، دائره دتدریساتو دابتدائیه او تالیه پوری تعلق لری\nاو دا دائره یو کس رئیس اداره کوی .\n(۷) ریاست دتفتیشاتو دابتدائیه او تالیه په مکتباخاناتو تقسیم شوي دي"}
{"book": "adl0021", "page": 7, "text": "۶\nاول ښاخ ، هغه مامورین او معلمان دی چه دوی\nمکلف دی پر ښکاره کولو د سر رشتو او\nبیانولو د فکر و خپلو په باب کښ د معلمول\nاولو په دل او مهربانی کول د مفتشینو د ابتدائیه\nتدریساتو، او د مدیرانو، او د مامورینو\nاو د معلمینو، د دارالمعلمینو، او دارالمعلمات،\nاو د رشدیه مکتبو چه ومبنی د دوی د تالیفه مکتبو\nدی او هم مدیران، او مامورین، او معلمان د تالیفه\nچه پس له دی جوړشی، او هم اجرا کول د معاملو د سجل\nاو معزولول د مستمری تنخواه د دوی، او کتل د کارو\nدساتنی او د دعوو او بیاول د معلمینوا و\nمعلوماتو د ابتدائیه او د رشدیه مکتبو،\nمختلفه قسمونوته د دوی د تنخواه او د ماموریت\nله مخی، او کـول د معاملو راجع د قید ونو\nد دوی ته او د مدیران او مامورین او معلمینو"}
{"book": "adl0021", "page": 8, "text": "د تالیه مکتبواو هغه کارونه او مقامی\nچه دیج کښی ښویی دی مادی پوری تعلو لری\nدغه ښاخ یوه نفر مدیر سره له کاتبا\nخپل اداره کوی.\nدوهم ښاخ د تلد یساتنه دی چه مکلف دی په\nترتیب او برابرول د مختصرا و مفصل درسی\nجدولونو د ابتدائیه او تالیه مکتبونو\nاو جوړه ول دهغو لائحہ چه درسی تنظماتو\nاو نظامناموا و دستور العملونو دننه مکتبوی\nاوقاعدو د سبق او لیدل دکارونو د امتحا\nاو د شهاد تناموپوری تعلو لری، پروغراما\nدستور العمل او لائحی او نور خصوصیات چه\nپه دی ښاخ کښ جوړیږی باید چه په مركزه\nد معارف کښ نظر دغور، او منظورشی.\nاو په دی ښاخ کښ فی الحال یوه نفر کاتب کفیل"}
{"book": "adl0021", "page": 9, "text": "۸\nاز دمه بروا و دی کارمندان او وظیفی ددې\nښاخ دخدمت لتي پنمله رئيس د تدريسا\nدابتدائيه او تالیه پر خا واو بھدی.\nدر یم : شاخ د تفتیش او پلټنی دی : چه مکلف\nدی په کتلو دکارونو دپلټنی د تدریسا\nدابتدائیه او تاليه دعمومی او خصوصی\nاو هم کتل دهغو رپوټونو چه له طرفه\nد مدیرانو د معارف دولايتو او لخوا د\nمفتشينو د ابتدائیه تدريساتو راجع وابته\nتدريسا توته وزاره لره رسيږي ، اوهم\nهغه نور رپوټونه چه د هغو عمومی\nمفتشینوله خوا چه (۱۳) ماده کښي با\nشوی دی ، راجع وطور اوصورة دبګا\nوالی د تدريساتوته په رشدیه مکتبو او\nدارالمعلمينو اودارالمعلماتو اونورو تا\nمطب\nشمای\nنظام الدین مکرر تصحیح کرد عبد الحق خطاط رسمه بكشيد"}
{"book": "adl0021", "page": 10, "text": "۹\nمکتبوکښی، راجع احوال د مدیرانو، او مامورینو، او معلمینو\nد هغو مکتبونو، وزارة ته ورکاول کیږی، او بیانول د فکر په\nباب د هغو انعامو او مکافاتو کښی چه لپاره د خصوصی مکتبونو\nمخصوص دی، او هم ښکاره کول د فکر لپاره د کومک کول\nد داسی شان مکتبونو، په دی شاخ کښی یوکس مدیر او یو\nنفر کاتب کښیل او ذمه بردار د کارونو وی .\n(۸):- دائره د تشکیلاتو او تنظیماتو مامور دی:- په کولو د هغو کارونو\nاو معاملو چی په نوی جوړه ولو د ابتدائیه او رشدیه مکتبو،\nاو دارالمعلمینو، او دارالمعلماتو، او نورو تالیه مکتبو پوری تعلق\nلری - او په پیدا کولو د سامان او ضروریات د هغو مکتبو\nچه وزارة پسی تعلق لری، او دکتابواو د سهییه ضروریات\nد ټولو مکتبو - او په مسائلو د کتابخانو د مکتبو او د مکاتباتیه\nکتابونو - او په چاپولو دیو کلنی رپوټ د وزارة معارف\nچه د وزارت معارف د معین له خوا ورکاره کیږی - او په\nچاپولو د تلی رئیسه لایحه چه د مرکه د معارف له خوا تصویب"}
{"book": "adl0021", "page": 11, "text": "۱۰\n\nاوغوره کیږی - اوپه اداره کول او تفتیش د عمومی کتابخانو\nد افغانستان- او په قبول کولو داعاناتو- اوهم په اخستلو او\nساتنه دهغوتالیفونوچه متبوعا و اداره ته ورکول\nکیږی- دادايره یوفنر مدیر سره له معاونانو او کاتبانود ده\nاداره کوی.\n(۹) اب دائره د محاسبی منقسم دی دوه ښاخونه:-\nاول ښاخ ماموردی لپاره دپځای راوړلو دحسابیه کارونو\nچه تنخواه کانو اوخرڅونو د موکزی اداری پوری تعلق لری\nاو لپاره دحکم کولو دحوالی اودورکولو- او لپاره د تهیه او\nلپاره دچاپه ول، او اعلان د بودجی.\nدویم ښاخ مكلف دی لپاره دتحقیق کولو او حواله کولود هغو\nتخصيصاتوچه په بودجه ددولت کښی مخصوصا د ابتدائ\nمکتبونو- او لپاره داجرا کولو د قید ونود حسابیه او\nاصرافيه در شدیه مکتبونو اود دارالمعلمينو او دارالمعارف\nاود نورو تالیه مکتبونو- او لپاره دتحقيق او حواله کولو\n(۱۴) په\nاولا\nد تا\nدها\nپیر\nدمو\nلری\nلاد\nمعه\n(۱۵) د عر\nاو د\nچه د\nاو هر\n١"}
{"book": "adl0021", "page": 12, "text": "۱۱\nخوځونود هغو مکتوبو چه پاس بیان شول - لپاره د حکم کولو د ورکولو - دا دائره یو نفر سرکاتب کاتبان د ښاخود دی دائری اداره کوی .\n(۱۰):- دائره د تحریرات مامور دی:- په ثبتول اولیکل د خبرونو او د مکتوبونو د وزیر معارف - دائره د تحریرات یو کلن ریپوټو د کړو و دا ړو د وزارة یعنی دائره د تدریسات د ابتدائیه وتالیه، دائره د تشکیلات او تنظیمات، دائره محاسبه، دائره د تحریرات د مرکز د معارف، \"هیئت د تالیف او ترجم\"، \"مرکز کتبخانو\" \"ماموریت د حفريات او موزيم\"، او \"جمعیت د صحيۀ تمثيل\" او مدیران د معارف د ولایتو به جمع او ترتیب کوی، او حضور د معین د وزارة ته به ئی وړاندی کوی - او معین به ټول هغه یو کلن ریپوټونه ګوری او تصویب کړی به ئی دائره د تشکیلات او تنظیمات ته لپاره د چاپولو ور کوی - دائره د تحریرات یو نفر مدیر سره له کاتبانو خپل اداره کوی.\n(۱۱) :- ناظر د امارتو مکلف دی لپاره د آخستل او ویشلو د ورقو"}
{"book": "adl0021", "page": 13, "text": "١٢\nاوداد فتر جوړ دی، لہ مکاتب او نور و کاتبانو ځخه.\n(۱۲) په نظارۃ کښ، له معینہ، ادلہ رئیس دقلہ رئیسہ اتو د ابتلا\nاو تالیفنہ، اولہ مدیرانو او مفتشينو او سركاتبانو ځخه\nو نیز تر كني لاندی، یو مجلس د غوره کولو د مدیرانو او\nدمامورينو د معارف جوړیږی، چه په دی مجلس کښ\nپه ږ یرو فکرونو سره، مدیران او مأمورين او سر\nمعلمين د معارف غوره كيږی"}
{"book": "adl0021", "page": 14, "text": "۱۳\nدوویم فصل\nتفتيش و پليهنه\n(٣٣) دووه كسه عمومي مفتشين مستقيماً، د وزير معارف تر حكم\nلاندې لپاره د پلټني دحالونو دکړو د مکتبوا و مدیرانواو\nسه\nمامورينوا ومعلمينومقرر کیږی۔ داووه كسه مفتشين په دا\nډول معلوم او مقویږي چه یوله دو څخه ددینیه علومو عالم وی\nاو بله علما و درياضيه څخه وی، او یوله علما ودطبیعیه ضخی\nاو یوله علما و دفن د تعلیم او تربيه شخه دی ایوله متخصصینود\nگتی تربیه حخی وی، او یوله علما و د جغرافيه او تاریخ څخه وی\nاو یو په ژبه د بیگانو خلقو پوه وی۔ داعمومی مفتشين مکلف\nالخصوص\nلپاره د کارونو دپلیهنی د ابتدائيه مکتبود مرکزا وولاياتو کح\nلپاره دیلیهنې د رشدیه مکتبونو، او دار المعلمين او دار العلما\nاو نور مکتبونه د عالیه، او رپوتونه د دوی د مدیریت عمو\nدنگ دلسيات ابتدائيه او تالیه ته ورکوی، د ا د پوتونه\nپرتباح دتفتيش د هغه مدیریت کښ نظره غور کیږی"}
{"book": "adl0021", "page": 15, "text": "١٤\nوزارت تر وقته دجوړیدو درشدیه مکتبونوا\nداوالمعلمینوا ودارالمعلماتو او نور و تالیه مکتبونو پوري\nپه موجوده مفتشینود مرکز اود ولایتو باندی اکتفا\nکوی ، اودا موجوده مفتشین د مرکز به پر تله یو\nسره لپاره د پلټنی د موجوده ابتدائیه مکتبیون\nوړاندی کیږی .\n(١٠)\nوتا\n(١١)"}
{"book": "adl0021", "page": 16, "text": "۱۵\nدویم باب\nمرکه دمعارف\n(١٤):-لمر معين اوله رئيس دتک رئیسانو دابتدائیه او تالیئه\nاوله عمومی مفتشینو د معارف اوله رئیس او اعضاء هیئت\nد تالیف او تر جمے اولہ مالیو د معارف ولایت کابل، اوله مدیر\nدمکتب امانیه، اوهم له مدیرانو د نور و تالیه مکتبونوچه\nپس له دی پر پایتحت کښی جوړیږی، اوله مدیر د دارالمعلمین\nدموکراولہ دوکسہ دینیه علما وڅخه چه په کابل کښی استوگنه\nلری، مرکه د معارف جوړیږی، اود وزارت معارف ترریا\nست\nلاندی انعقاد منله کوی، او پر حال دغائب الی د وزیر\nمعین برریاست کوی.\n(۱۵): هرکه د معارف پر باب کښی د درسیه جدولونواو دستور\nالعملونو\nتوقه\nاود هر اثر لایحود نظامنا اوقانون راجع ومكتبونواو تک ریسا\nچه ریاست تک رئیسات دابتدائیه او تالیه لخواود کا بل اکبرے\nختن\nاوهم پرخصوص کښی د غوره کولود درسیه کتابونو چاپر کی او\nبچی ته شها دی می شخله لالا جردي حيلوطن او راجعه د\nحومي كتابحا\nبخښلواو\nة ته در كا\nاتیانود ده\nییه کارنو\nوری تعلقه\nہ دنخیه او .\nإله كولود\nخصوضا ابتد\nاییه او\nاودار المعلم\nحواله كوك"}
{"book": "adl0021", "page": 17, "text": "١٦\nد قرار د اوو تو به کوی ـ هغه دعوی کانی چه راجع کار و نو د انظباطیه\nته، نسبت و مدیرانو او مامورینو او معلمینو د مکتبو لره پسیږي\nهم دغه مرکبه یی تحقیق او اختاد قرار داد و نوکوی، هر کله کجه تجویز\nدیوه مجلس د اعضاء له خوا ښکاره شی او د ابتکار په شوی تجویز\nقبول دیوبل فکرو نووی، داسی شان تجویز موضوع د مذاکری کیندای شي\n(١٦) :- په هر مجلس ښځوکښ يو وار، او په خایونو د ضرورت کښ په غوښتلو\nد رئیس سره مجلس د مرکز د معارف تول ــــ کيیږی .\n(١٧) :- دانجمن معارف دليکلو کارونه مدیر تحریراتو اداره کوی .\n(هیئت تالیف او ترجمه د درسیه کتابونو . او مرکبه دپښتو)\n(١٨) :-پاره د تالیف، او ترجمه د درسیه کتابونو راجع د ټولو مکتبونو ته،\nيو هيئت د تالیف او ترجی، ملحق د مرکز د معارف ترو و غیږی هغه\nکسان چه داهیئت تری روفیږی، له درسیه کتابونود : پښتویی\nاو نوکنه او نوی ژبو ترتیب او تالیفو، هوس اعضاء هیئت تالیف د تا\nاو ترجی، نظر موجودہ احتیاج ته معلوم او مقرر یږی، یو له دغوثڅخه\nبرئیس دک هیئت غوره کیږی، برسیره پر معلومه معاشره تخو او لپاره دشاباس\n\nمکتب\nدهقـ\nباب\nمخص\nددا\nنفرک\n(٨) :- د ا نـ\nاو معـ\nاودا\nلري\nچه\nدیو\nکتا\nچه\nچاپ\n(نظامه داساسی وزارت معارف تعلیم و تربیه صفحه پنځه طبع دوم)"}
{"book": "adl0021", "page": 18, "text": "۱۷\nد موقفیات او توا تو نو د دتر چه په خصوص د تالیف او ترجی اعضا\nهیئت کښ ښکاره شووی، شتن دتالیف او ترجمی دکتابونو\nبه مستحقی د مکافاتو وی\n(۱۹) :—لپاره د ضبط اوجوریه ول داصول اوقاعدی ودثبتی د پبثو\nاو د پاره د نقل او ترجمه کول د درسیہ کتابو نو په دی ژبه سری\nیوه هوکی د پبتو بہ معارف پوری ترلی وی\n\nمتفرقه ماده\n\n(۲۰):۔یوه تحویل خانه دضروریاتو د تدریسیتر جور میری چه دائره تشکیلا\nاو تنظبیمات پوری ترلی بی .\n(۲۱):—په وزارة معارف کښ لپاره دچاپولو دکتابو نو املا یح او نظامنام\nیوه چاپخانه به دائره د تشکیلا و تنظیما وی تروی مه دچاپ کاری\nدهی به یوس منظم سره کاتبانوخپا اداوه کوی، هغه منتظمی\nحسابیه کارونو خپل کښ دائره دمحاسبی دوزارت معارف\nته مسئول دی."}
{"book": "adl0021", "page": 19, "text": "۱۸\nحفریات او موزیم\n(۲۲)- مدیریت د حفریات او موزیم چه له یو نفر مدیر او دو نفر معاون\nاو کاتبانو څخه مرکب دی، موظف دی په ساتنه او محافظت دهغو\nکنودلو چه \"موسیو فوشه\" ئي په قرار د هغی قرار داد نامه چه په مابین د\nلوړ دولت د افغانستان او فرانسه کښی عقد شوی اجرا کوی ـ او هماسی\nپه حاصلول او ساتنه د هغو کنودل شویو شیانو چه په قرار د\nقرار داد نامه حق دافغانستاندی، په مدیریت د حفریات کښی به دټول\nکیفیتونه دکنودلیو چه موسیو ئي، په افغانستان کښی اجرا کوی قیداً\nثبتوی، هغه شیان چه پس له کنودلو حق دلوړ دولت د افغانستان\nدی، مدیر د حفریات او موزیم به ئي په موزیم خانه کښی سپاری\nمدیر د حفریات او موزیم به په مرکز کښی وی، یو «هیئت سیّار»\nبه معلوم او مقرر شی چه په وقت د لزوم کښی له هغه موسیو سره تګ\nاو حرکت کوی - مدیر یا معاون د حفریات او موزیم به په ساتنه د\nکنودلیو شیانو تر وقته د رسید او د هغوه و مرکز ته ډیر غور کوی، لپاره"}
{"book": "adl0021", "page": 20, "text": "۱۹\nدستار هغو شيانو مديرينا معاون د مدير بايد حكومت دهغه\nځای تر رجوع کوی کوم ك ومحوايب مديريت د حفريات او موز\nماموردی پر جوړه ول اوبنايستنكولو موزيم خلقي اوفكر\nد وسيلو د ترقۍ د هغه اورسول دوائل و د هغه ځامو خلتوبه\nپر دی قرار سره چه بيان ئی دا شی :-\n(۱): مدير د حفريات او موزيم په لاسته راو ستلوكښ د\nهسې\nعتیقه شیانو چه لاق ده ونهم وی، پر راز مرا وسلو\nبسم\nسره بررسی کوی ، پر وسیلو د فراخی او بنایست دموزا\nی\nکبنی سرشته مو فکر کوی ، دوازة تديہ کی وداند کونی\nصفائی او پاکی د موزیم او د هغه باغ او بانچې چه موزم\nپوری تعلق لری همیشه پانی دغویر ترکتنی لاندی کی\n(۲) مدیر د حفريات او موزیم کد ئی مناسبه کني کولائی شي\nچه له مامورینو د موزیم څاند د خاريجه دولتوسره\nدليږلو او بد لولو يا خرو ولو او اغستاود شیانو دموزيم\nسرشته کري ، او پس له اجازه اختلود وزارة معارف خند کی\nنتم معاو\nست دغو\nپر مابین د\nاو مامون\nپر قرار د\nهغه\nبدلولی\nاوي قيدا\n. افغانستا\nش سپاه\nت سیار\"\nیوسره ترم\nه ساتنه د\nکوی، پاره"}
{"book": "adl0021", "page": 21, "text": "۲۰\nپه شمار اجراکېږی اوږی .\n(س):- هغه شیا چه په قرار د عهد نا می دلوى دولت دافغانستا\nله دولت دفرانسه سره راجع دحفریاتو تدحق دافغانستا\nکېږی ، دکبیرد حفریات او موزیم بدنی اخلی ، هغه شیا (۲۹)\nچه قابل دساتی په موزیم کښ به ئی ساتی او هغه شیا\nچه قابل دساتی دی پس له اجازه اخستلوله وزارة څخه\nخرڅوی بدئی ، حفریات اوموزیم دیرنفرمدیرله خوا\nاداره کيږي.\n(۳۳):عمومی تولنه دصحنه تمثیل چه پدلیت دساتی د قومیاتود (۳۰)\nکسب (صنعت نفیسه) دتمثیل جوړشوی دی ، اوسم لبرخا\nنظامنامی دهغه سره اداره کېږی ، وزارة معارف به نکرانی کز (۲۱)\n(۳۴):-وزارة معارف به په شمار او پلود حکومتوددی نظامناسره ماموی\n(٣٥): خریا د په نظامنامود دولت باندی ، داپښودلرددی نظا\nپه میدان داجرا کښ امل ددكوم\nغلط مته سر اسما له حکیم سوادى الجعل قد الوفير رحمه الله کافته"}