Afghanistan Digital Library

adl0021

http://hdl.handle.net/2333.1/4tmpg4h8

This is a PDF version of an item in New York University's Afghanistan
Digital Library (http://afghanistandl.nyu.edu/). For more information about
this item, copy and paste the "handle" URL above into a web browser.
When referring to or citing this item please use the "handle" URL
and not this document or the URL from which you downloaded it.

All works presented on New York University's Afghanistan Digital Library website are, unless
otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely
reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.
NYU Libraries, Digital Library Technical Services, dlts@nyu.edu


نظامنامه
اساسی دوزارت معارف
په (۱۵) د (دلو) سنه ۱۳۰۶ شمسی

مطبعه د «شرکت رفیق» کابل کښ چاپ شویدی

شمار دچاپ: ---------(۵۰۰)

قیمت د یوی نسخی: ---------(۴۲ پل)


بسم الله الرحمن الرحيم
اساسی نظامنامه د وزارت معارف
عمومی حکومنه
ماده ۱: اداره او پلټنه د تمامی مؤسسات او قاعدی
د عمومی درسو چه لپاره د تربیت او تعلیم ایښودلی
شوی دی، او همدارنګه هغه دوائر عالیه چه د علم
د ساتنی خاوندان دی، وزارت معارف عمومیه
ته سپارل شوی دی (غیر له حربیه مکتبوڅخه)
(۲):-ځل متونه د اداری او دپليتنی چه په اوله
ماده کښی بیان شول، عمومی وزارت معار

مطبعة حروفي رياست عاليه معارف سر عمله الموفق غيږ طبع ۱ حوت ۱۳۰۱ هجری


، دی حد دو
رشتو او
نس د مجلو
تشینو د ابتدائیه
مامورینو
و دار المعلمات ،
ی د تالیف کښ
معلمین د تالیف
معاملو د سجل ،
او کتل د کارو
معلمینو او
یی مکتبو ،
ه او د مامور
ح د قیل و نو
ین ، و معلمینو

۳
سره له هغو مامورینو چه د وزارت له خوا مقررو
یعنی په مرکز کښ سره له معینه او ریاست
د تدریساتو د ابتدائیه او تالیف او عمومی مفتشینو
بی واسطی ئی اجرا کوی ، او په ولایتو کښ سره
له مدیرانو د معارف او مفتشینو د ابتدائیه
تدریساتو او سره له نائب الحکومکانو او سره له مجلسونو
د ابتدائیه تدریساتو چه په ولایتو او اعلی حکومتو
کښ دی په واسطه سره ئی اجرا کوی
(۳) د وزارت خدمت د تشکیلات د معارف، د هر
ده عارف د قوام داد و نو له مخی ، او په واسطه
د مدیرانو د مرکزی اداره کوی .


٤

اول باب
اداریه تشکیلات
اول فصل

مرکزی اداره - تقسیم
خدمتونو
(٤):- مرکزی خدمتونه د عمومی وزارت معارف
دوه قسمه دی:
(١):- خدمت د اداری .
(٢):- خدمت د پلتنهنی .
(٥):- خدمت د مرکزی اداری څلور دائرو
او یو مأموریت لره نیونکی دی .
(١):- دائره د تدریسآتو د ابتدائیه او تالیه
(٢):- دائره د تشکیلات او تنظیماتو .

(٦)

(٧):-


۵

(۳) دائره تحریراتو.
(٤) دائره محاسبی .
(۵) مأموریت حفریات او موزیم .
(٦) ریاست دتدریساتو د ابتدائیه او تالیه ده لپار
دا دا ره کول او نگرانی د ټولو هغو مکتبونو چه مخصوصاً
دابتدائیه او تالیه تدریساتو دی مأموردی او
هم دغه دائره هغه خصوصی مکتبونه
مدارس چه د سملواد د لو او وطنی شرکتونو
له خوا جوړی او اداره شی نگرانی به ئی کوی .ابتدائیه
اور شدیه هم تالیه مکتبونه چه پس له دی
جوړشی ، او هم هغه دارالمعلمونه او دار
المعلماتونه چه له هغه ځایه نارینه معلمان او ښځی معلمات
خارجیږی، دائره دتدریساتو دابتدائیه او تالیه پوری تعلق لری
او دا دائره یو کس رئیس اداره کوی .
(۷) ریاست دتفتیشاتو دابتدائیه او تالیه په مکتباخاناتو تقسیم شوي دي


۶
اول ښاخ ، هغه مامورین او معلمان دی چه دوی
مکلف دی پر ښکاره کولو د سر رشتو او
بیانولو د فکر و خپلو په باب کښ د معلمول
اولو په دل او مهربانی کول د مفتشینو د ابتدائیه
تدریساتو، او د مدیرانو، او د مامورینو
او د معلمینو، د دارالمعلمینو، او دارالمعلمات،
او د رشدیه مکتبو چه ومبنی د دوی د تالیفه مکتبو
دی او هم مدیران، او مامورین، او معلمان د تالیفه
چه پس له دی جوړشی، او هم اجرا کول د معاملو د سجل
او معزولول د مستمری تنخواه د دوی، او کتل د کارو
دساتنی او د دعوو او بیاول د معلمینوا و
معلوماتو د ابتدائیه او د رشدیه مکتبو،
مختلفه قسمونوته د دوی د تنخواه او د ماموریت
له مخی، او کـول د معاملو راجع د قید ونو
د دوی ته او د مدیران او مامورین او معلمینو


د تالیه مکتبواو هغه کارونه او مقامی
چه دیج کښی ښویی دی مادی پوری تعلو لری
دغه ښاخ یوه نفر مدیر سره له کاتبا
خپل اداره کوی.
دوهم ښاخ د تلد یساتنه دی چه مکلف دی په
ترتیب او برابرول د مختصرا و مفصل درسی
جدولونو د ابتدائیه او تالیه مکتبونو
او جوړه ول دهغو لائحہ چه درسی تنظماتو
او نظامناموا و دستور العملونو دننه مکتبوی
اوقاعدو د سبق او لیدل دکارونو د امتحا
او د شهاد تناموپوری تعلو لری، پروغراما
دستور العمل او لائحی او نور خصوصیات چه
په دی ښاخ کښ جوړیږی باید چه په مركزه
د معارف کښ نظر دغور، او منظورشی.
او په دی ښاخ کښ فی الحال یوه نفر کاتب کفیل


۸
از دمه بروا و دی کارمندان او وظیفی ددې
ښاخ دخدمت لتي پنمله رئيس د تدريسا
دابتدائيه او تالیه پر خا واو بھدی.
در یم : شاخ د تفتیش او پلټنی دی : چه مکلف
دی په کتلو دکارونو دپلټنی د تدریسا
دابتدائیه او تاليه دعمومی او خصوصی
او هم کتل دهغو رپوټونو چه له طرفه
د مدیرانو د معارف دولايتو او لخوا د
مفتشينو د ابتدائیه تدريساتو راجع وابته
تدريسا توته وزاره لره رسيږي ، اوهم
هغه نور رپوټونه چه د هغو عمومی
مفتشینوله خوا چه (۱۳) ماده کښي با
شوی دی ، راجع وطور اوصورة دبګا
والی د تدريساتوته په رشدیه مکتبو او
دارالمعلمينو اودارالمعلماتو اونورو تا
مطب
شمای
نظام الدین مکرر تصحیح کرد عبد الحق خطاط رسمه بكشيد


۹
مکتبوکښی، راجع احوال د مدیرانو، او مامورینو، او معلمینو
د هغو مکتبونو، وزارة ته ورکاول کیږی، او بیانول د فکر په
باب د هغو انعامو او مکافاتو کښی چه لپاره د خصوصی مکتبونو
مخصوص دی، او هم ښکاره کول د فکر لپاره د کومک کول
د داسی شان مکتبونو، په دی شاخ کښی یوکس مدیر او یو
نفر کاتب کښیل او ذمه بردار د کارونو وی .
(۸):- دائره د تشکیلاتو او تنظیماتو مامور دی:- په کولو د هغو کارونو
او معاملو چی په نوی جوړه ولو د ابتدائیه او رشدیه مکتبو،
او دارالمعلمینو، او دارالمعلماتو، او نورو تالیه مکتبو پوری تعلق
لری - او په پیدا کولو د سامان او ضروریات د هغو مکتبو
چه وزارة پسی تعلق لری، او دکتابواو د سهییه ضروریات
د ټولو مکتبو - او په مسائلو د کتابخانو د مکتبو او د مکاتباتیه
کتابونو - او په چاپولو دیو کلنی رپوټ د وزارة معارف
چه د وزارت معارف د معین له خوا ورکاره کیږی - او په
چاپولو د تلی رئیسه لایحه چه د مرکه د معارف له خوا تصویب


۱۰

اوغوره کیږی - اوپه اداره کول او تفتیش د عمومی کتابخانو
د افغانستان- او په قبول کولو داعاناتو- اوهم په اخستلو او
ساتنه دهغوتالیفونوچه متبوعا و اداره ته ورکول
کیږی- دادايره یوفنر مدیر سره له معاونانو او کاتبانود ده
اداره کوی.
(۹) اب دائره د محاسبی منقسم دی دوه ښاخونه:-
اول ښاخ ماموردی لپاره دپځای راوړلو دحسابیه کارونو
چه تنخواه کانو اوخرڅونو د موکزی اداری پوری تعلق لری
او لپاره دحکم کولو دحوالی اودورکولو- او لپاره د تهیه او
لپاره دچاپه ول، او اعلان د بودجی.
دویم ښاخ مكلف دی لپاره دتحقیق کولو او حواله کولود هغو
تخصيصاتوچه په بودجه ددولت کښی مخصوصا د ابتدائ
مکتبونو- او لپاره داجرا کولو د قید ونود حسابیه او
اصرافيه در شدیه مکتبونو اود دارالمعلمينو او دارالمعارف
اود نورو تالیه مکتبونو- او لپاره دتحقيق او حواله کولو
(۱۴) په
اولا
د تا
دها
پیر
دمو
لری
لاد
معه
(۱۵) د عر
او د
چه د
او هر
١


۱۱
خوځونود هغو مکتوبو چه پاس بیان شول - لپاره د حکم کولو د ورکولو - دا دائره یو نفر سرکاتب کاتبان د ښاخود دی دائری اداره کوی .
(۱۰):- دائره د تحریرات مامور دی:- په ثبتول اولیکل د خبرونو او د مکتوبونو د وزیر معارف - دائره د تحریرات یو کلن ریپوټو د کړو و دا ړو د وزارة یعنی دائره د تدریسات د ابتدائیه وتالیه، دائره د تشکیلات او تنظیمات، دائره محاسبه، دائره د تحریرات د مرکز د معارف، "هیئت د تالیف او ترجم"، "مرکز کتبخانو" "ماموریت د حفريات او موزيم"، او "جمعیت د صحيۀ تمثيل" او مدیران د معارف د ولایتو به جمع او ترتیب کوی، او حضور د معین د وزارة ته به ئی وړاندی کوی - او معین به ټول هغه یو کلن ریپوټونه ګوری او تصویب کړی به ئی دائره د تشکیلات او تنظیمات ته لپاره د چاپولو ور کوی - دائره د تحریرات یو نفر مدیر سره له کاتبانو خپل اداره کوی.
(۱۱) :- ناظر د امارتو مکلف دی لپاره د آخستل او ویشلو د ورقو


١٢
اوداد فتر جوړ دی، لہ مکاتب او نور و کاتبانو ځخه.
(۱۲) په نظارۃ کښ، له معینہ، ادلہ رئیس دقلہ رئیسہ اتو د ابتلا
او تالیفنہ، اولہ مدیرانو او مفتشينو او سركاتبانو ځخه
و نیز تر كني لاندی، یو مجلس د غوره کولو د مدیرانو او
دمامورينو د معارف جوړیږی، چه په دی مجلس کښ
په ږ یرو فکرونو سره، مدیران او مأمورين او سر
معلمين د معارف غوره كيږی


۱۳
دوویم فصل
تفتيش و پليهنه
(٣٣) دووه كسه عمومي مفتشين مستقيماً، د وزير معارف تر حكم
لاندې لپاره د پلټني دحالونو دکړو د مکتبوا و مدیرانواو
سه
مامورينوا ومعلمينومقرر کیږی۔ داووه كسه مفتشين په دا
ډول معلوم او مقویږي چه یوله دو څخه ددینیه علومو عالم وی
او بله علما و درياضيه څخه وی، او یوله علما ودطبیعیه ضخی
او یوله علما و دفن د تعلیم او تربيه شخه دی ایوله متخصصینود
گتی تربیه حخی وی، او یوله علما و د جغرافيه او تاریخ څخه وی
او یو په ژبه د بیگانو خلقو پوه وی۔ داعمومی مفتشين مکلف
الخصوص
لپاره د کارونو دپلیهنی د ابتدائيه مکتبود مرکزا وولاياتو کح
لپاره دیلیهنې د رشدیه مکتبونو، او دار المعلمين او دار العلما
او نور مکتبونه د عالیه، او رپوتونه د دوی د مدیریت عمو
دنگ دلسيات ابتدائيه او تالیه ته ورکوی، د ا د پوتونه
پرتباح دتفتيش د هغه مدیریت کښ نظره غور کیږی


١٤
وزارت تر وقته دجوړیدو درشدیه مکتبونوا
داوالمعلمینوا ودارالمعلماتو او نور و تالیه مکتبونو پوري
په موجوده مفتشینود مرکز اود ولایتو باندی اکتفا
کوی ، اودا موجوده مفتشین د مرکز به پر تله یو
سره لپاره د پلټنی د موجوده ابتدائیه مکتبیون
وړاندی کیږی .
(١٠)
وتا
(١١)


۱۵
دویم باب
مرکه دمعارف
(١٤):-لمر معين اوله رئيس دتک رئیسانو دابتدائیه او تالیئه
اوله عمومی مفتشینو د معارف اوله رئیس او اعضاء هیئت
د تالیف او تر جمے اولہ مالیو د معارف ولایت کابل، اوله مدیر
دمکتب امانیه، اوهم له مدیرانو د نور و تالیه مکتبونوچه
پس له دی پر پایتحت کښی جوړیږی، اوله مدیر د دارالمعلمین
دموکراولہ دوکسہ دینیه علما وڅخه چه په کابل کښی استوگنه
لری، مرکه د معارف جوړیږی، اود وزارت معارف ترریا
ست
لاندی انعقاد منله کوی، او پر حال دغائب الی د وزیر
معین برریاست کوی.
(۱۵): هرکه د معارف پر باب کښی د درسیه جدولونواو دستور
العملونو
توقه
اود هر اثر لایحود نظامنا اوقانون راجع ومكتبونواو تک ریسا
چه ریاست تک رئیسات دابتدائیه او تالیه لخواود کا بل اکبرے
ختن
اوهم پرخصوص کښی د غوره کولود درسیه کتابونو چاپر کی او
بچی ته شها دی می شخله لالا جردي حيلوطن او راجعه د
حومي كتابحا
بخښلواو
ة ته در كا
اتیانود ده
ییه کارنو
وری تعلقه
ہ دنخیه او .
إله كولود
خصوضا ابتد
اییه او
اودار المعلم
حواله كوك


١٦
د قرار د اوو تو به کوی ـ هغه دعوی کانی چه راجع کار و نو د انظباطیه
ته، نسبت و مدیرانو او مامورینو او معلمینو د مکتبو لره پسیږي
هم دغه مرکبه یی تحقیق او اختاد قرار داد و نوکوی، هر کله کجه تجویز
دیوه مجلس د اعضاء له خوا ښکاره شی او د ابتکار په شوی تجویز
قبول دیوبل فکرو نووی، داسی شان تجویز موضوع د مذاکری کیندای شي
(١٦) :- په هر مجلس ښځوکښ يو وار، او په خایونو د ضرورت کښ په غوښتلو
د رئیس سره مجلس د مرکز د معارف تول ــــ کيیږی .
(١٧) :- دانجمن معارف دليکلو کارونه مدیر تحریراتو اداره کوی .
(هیئت تالیف او ترجمه د درسیه کتابونو . او مرکبه دپښتو)
(١٨) :-پاره د تالیف، او ترجمه د درسیه کتابونو راجع د ټولو مکتبونو ته،
يو هيئت د تالیف او ترجی، ملحق د مرکز د معارف ترو و غیږی هغه
کسان چه داهیئت تری روفیږی، له درسیه کتابونود : پښتویی
او نوکنه او نوی ژبو ترتیب او تالیفو، هوس اعضاء هیئت تالیف د تا
او ترجی، نظر موجودہ احتیاج ته معلوم او مقرر یږی، یو له دغوثڅخه
برئیس دک هیئت غوره کیږی، برسیره پر معلومه معاشره تخو او لپاره دشاباس

مکتب
دهقـ
باب
مخص
ددا
نفرک
(٨) :- د ا نـ
او معـ
اودا
لري
چه
دیو
کتا
چه
چاپ
(نظامه داساسی وزارت معارف تعلیم و تربیه صفحه پنځه طبع دوم)


۱۷
د موقفیات او توا تو نو د دتر چه په خصوص د تالیف او ترجی اعضا
هیئت کښ ښکاره شووی، شتن دتالیف او ترجمی دکتابونو
به مستحقی د مکافاتو وی
(۱۹) :—لپاره د ضبط اوجوریه ول داصول اوقاعدی ودثبتی د پبثو
او د پاره د نقل او ترجمه کول د درسیہ کتابو نو په دی ژبه سری
یوه هوکی د پبتو بہ معارف پوری ترلی وی

متفرقه ماده

(۲۰):۔یوه تحویل خانه دضروریاتو د تدریسیتر جور میری چه دائره تشکیلا
او تنظبیمات پوری ترلی بی .
(۲۱):—په وزارة معارف کښ لپاره دچاپولو دکتابو نو املا یح او نظامنام
یوه چاپخانه به دائره د تشکیلا و تنظیما وی تروی مه دچاپ کاری
دهی به یوس منظم سره کاتبانوخپا اداوه کوی، هغه منتظمی
حسابیه کارونو خپل کښ دائره دمحاسبی دوزارت معارف
ته مسئول دی.


۱۸
حفریات او موزیم
(۲۲)- مدیریت د حفریات او موزیم چه له یو نفر مدیر او دو نفر معاون
او کاتبانو څخه مرکب دی، موظف دی په ساتنه او محافظت دهغو
کنودلو چه "موسیو فوشه" ئي په قرار د هغی قرار داد نامه چه په مابین د
لوړ دولت د افغانستان او فرانسه کښی عقد شوی اجرا کوی ـ او هماسی
په حاصلول او ساتنه د هغو کنودل شویو شیانو چه په قرار د
قرار داد نامه حق دافغانستاندی، په مدیریت د حفریات کښی به دټول
کیفیتونه دکنودلیو چه موسیو ئي، په افغانستان کښی اجرا کوی قیداً
ثبتوی، هغه شیان چه پس له کنودلو حق دلوړ دولت د افغانستان
دی، مدیر د حفریات او موزیم به ئي په موزیم خانه کښی سپاری
مدیر د حفریات او موزیم به په مرکز کښی وی، یو «هیئت سیّار»
به معلوم او مقرر شی چه په وقت د لزوم کښی له هغه موسیو سره تګ
او حرکت کوی - مدیر یا معاون د حفریات او موزیم به په ساتنه د
کنودلیو شیانو تر وقته د رسید او د هغوه و مرکز ته ډیر غور کوی، لپاره


۱۹
دستار هغو شيانو مديرينا معاون د مدير بايد حكومت دهغه
ځای تر رجوع کوی کوم ك ومحوايب مديريت د حفريات او موز
ماموردی پر جوړه ول اوبنايستنكولو موزيم خلقي اوفكر
د وسيلو د ترقۍ د هغه اورسول دوائل و د هغه ځامو خلتوبه
پر دی قرار سره چه بيان ئی دا شی :-
(۱): مدير د حفريات او موزيم په لاسته راو ستلوكښ د
هسې
عتیقه شیانو چه لاق ده ونهم وی، پر راز مرا وسلو
بسم
سره بررسی کوی ، پر وسیلو د فراخی او بنایست دموزا
ی
کبنی سرشته مو فکر کوی ، دوازة تديہ کی وداند کونی
صفائی او پاکی د موزیم او د هغه باغ او بانچې چه موزم
پوری تعلق لری همیشه پانی دغویر ترکتنی لاندی کی
(۲) مدیر د حفريات او موزیم کد ئی مناسبه کني کولائی شي
چه له مامورینو د موزیم څاند د خاريجه دولتوسره
دليږلو او بد لولو يا خرو ولو او اغستاود شیانو دموزيم
سرشته کري ، او پس له اجازه اختلود وزارة معارف خند کی
نتم معاو
ست دغو
پر مابین د
او مامون
پر قرار د
هغه
بدلولی
اوي قيدا
. افغانستا
ش سپاه
ت سیار"
یوسره ترم
ه ساتنه د
کوی، پاره


۲۰
په شمار اجراکېږی اوږی .
(س):- هغه شیا چه په قرار د عهد نا می دلوى دولت دافغانستا
له دولت دفرانسه سره راجع دحفریاتو تدحق دافغانستا
کېږی ، دکبیرد حفریات او موزیم بدنی اخلی ، هغه شیا (۲۹)
چه قابل دساتی په موزیم کښ به ئی ساتی او هغه شیا
چه قابل دساتی دی پس له اجازه اخستلوله وزارة څخه
خرڅوی بدئی ، حفریات اوموزیم دیرنفرمدیرله خوا
اداره کيږي.
(۳۳):عمومی تولنه دصحنه تمثیل چه پدلیت دساتی د قومیاتود (۳۰)
کسب (صنعت نفیسه) دتمثیل جوړشوی دی ، اوسم لبرخا
نظامنامی دهغه سره اداره کېږی ، وزارة معارف به نکرانی کز (۲۱)
(۳۴):-وزارة معارف به په شمار او پلود حکومتوددی نظامناسره ماموی
(٣٥): خریا د په نظامنامود دولت باندی ، داپښودلرددی نظا
په میدان داجرا کښ امل ددكوم
غلط مته سر اسما له حکیم سوادى الجعل قد الوفير رحمه الله کافته