جلد چهارم ۷۰۱ کتاب الدعوی

دعوی کرد بردیگری که بدرستی ضامن شده است برای من که اگر مرد فلان و بیان نکرد امانت مرا و آن امانت
اینقدر است پس ضامنی آن برمن است و بتحقیق مرد و است آن فلان و بیان نکرد و ہتا مانت مرا
وگذرانید گواہانرا بر او ابا شنید میشود این دعوی یا نه پس تحقیق بعض مشایخ رح گفته است که شنیده میشود
و در دعوای ضامنی ناچاریست از انکه مدعی بگوید که من اجازه کردم ام آنرا د مجاسر رضا
و باین قول فتوی کرد ہ شیخ الامام ظہیر الدین رحمہ اللہ تعالی علیہ لو اقام علی الحاضر بیۃ
ان لہ علیہ وعلی فلان الغائب الف درہم وان الحاضر کفیل عن الغائب بامرہ
یقضی علیہما بالالف ولوادعی ان الغائب کفیل عن الحاضر لا یقضی الا بنصیب الحاضر
ولو اقام بینۃ علی ان کل واحد کفیل عن صاحبہ یقضی علی الحاضر بخمسمائة بالاصالۃ والخمسمائۃ بالکفالۃ
وتثبت علی الغائب الخمسمائة بالاصالۃ لا غیر فالحاصل ان الکفالۃ علی الغائب لا تثبت و
الاصالۃ تثبت لا تثبت الکفالۃ علی الحاضر عن الغائب امرا واما بغیر امر فلا کذا فی الخلاصہ حتی اذا عین الغائب علی لحاضر
اگر شخصی گذرانید بر مرد حاضر گواہانرا کہ بدرستی مرا بر این مرد و بر فلان غائب ہزار درم است
و بدرستی این مرد حاضر ضامن است از طرف غائب با مرا و حکم کرده میشود بر هر دو بآن هزار درم
اگر دعوی کرد که آنغائب ضامن است از طرف حاضر حکم کرده نمیشود مکر بر حصه آن حاضر واکر گذرانید
گواهانا باینکه هر کدام ایشان ضامن است از طرف دیگر خود ثابت میشود بران حاضر پصد درم بطریق اصالت
و پصد درم بطریق ضامنی و ثابت میشود بر غائب بحقصد درم بطریق اصالت نه دیگر چیزی و
حاصل این است که ضامنی بر غائب ثابت نمیشود و اصالت ثابت میشود و برا و وقتیکه ثابت شده باشد
ضامنی بر حاضر از طرف غائب بامر او و اما بغیر امر او پس ثابت نمیشود همچنین ذکر شده است در خلاصه
تا آنزمانیکه نقل کرده است از فتاوای عتابیه باج منها متاعابالف و کفل کل منهما عن الاخر بامره
فلقی احدهما و بر هن علیہ حکم علیہ بالالف علیہ نصفہا اصالۃ ونصفہا کفالۃ وان لم یسبق منہ شیئا


جلد چهارم
۷۱۰
کتاب الدعوی

حتى لقى المشترى الاخر له المطالبة بلا اعادة البيئة كذا
فى الوجيز للكردري (عالمگیری) مردی فروخت بر دو کس متاعی را بهزار
درم و ضامن شد هر کدام ایشان از طرف دیگر خود با مراد پس آن فروشنده رسید
بیکی ایشان و گذرانید گواهانر ا بر او حکم کرده میشود بآن هزار درم بر او نصف آن
بطریق اصالت و نصف آن بطریق ضامنی و اگر نگرفته بود از و چیزیرا تا که رسید بنرم
دیگر جهت مرا و را خواستن از او بغیر باز گذرانیدن گواهان بروی همچنین ذکر شده است
در فتاوای بزازیہ رجل ادعى على اخرانه كفيل له هو وفلان لغائب من رجال
بالف درهم وكلو احد منهما كفيل عن صاحبه واقام البيئة فانه يقضى له
على الحاضر بالف وياخذ به ایهما شاء فان وجد الغائب لا يحتاج الى اعادة البينة
(خلاصة الفتاوی ) مردی دعوی نمود بر دیگری که بدرستی این مرد و فلان نجائب
ضامن شده اند برای من از طرف مردی بهزار درم و هر کدام از ایشان ضمان
شده است از طرف دیگر خود و گذرانید گواهانرا پس بدرستی حکم میشود برای مدعی
بر حاضر بهزار درم و بگیرد به آن هزار درم .. هر کدام که رضای مدعی شود
پس اگر آن غائب را یافت حاجت نیست بباز گذرانیدن گواهان برهن
على انه كفيل له عن فلان وحكم به فابرا الكفيل عن الكفالة ثم علم فساد الدعوة
والحكم واراد اعادة الدعوى على هذا الكفيل على جهة الصحة لا يصح ( بزازية )
مردی گذرانید بر دیگری گواهان را که این مرد ضامن شده است برای من
و حکم شد بضامنی او پس آن ضامن را خلاص کرد از ضامنی بعد از ان
معلوم شد فساد دعوی و فساد حکم و اراده کرد مدعی باز گردانیدن

دعوی


جلد چهارم
۱۱
کتاب الدعوی

دعوای خود را بر این ضامن بطریق صحیح روا نمیشود امراة ادعت علی رجل
انه کفل لها بدینار من صك لها الذي لها علی زوجها فلان معلقا بالفراق
وقد تحققت لان الزوج جعل الامر بیدی متی غاب عنی شهرا
وقد غاب شهرا فطلقت نفسی فی مجلسی فاقامت البینة علی الغيبة والامر
والطلاق بحضرة الکفيل تقبل وان كان الزوج غائبا ينتصب الكفيل
خصما عن الزوج (خلاصة الفتاوی) زنی دعوی نمود بر مردی که بدرستی
این مرد ضامن شده است برای من بدیناری از مهر من که بر فلان شوهر
من است و معلق کرده بود ضامنی را بجدائی و طلاق من و بتحقیق طلاق
واقع شده است زیرا که شوهر من گردانیده بود اختیار طلاق مرا بدست من وقتیکه غائب
شود از من بکماه و بتحقیق غائب شده است از من بکماه پس طلاق کرده ام خود را بمجلس
خود پس گذرانید ان زن گواهانرا بغائیب شدن شوهر خود و به اختیار دادن شوهر او را
وبطلاق کردن او خود را بحضور آنضا من قبول کرده میشود اگر چه شوهرش غائب باشد که انضایمن
خصم ایستاده میشود بطرف شوهر او اشترى عبدا بالف درهم و قبض العبد باذن البائع وطلب البايع
الثمن فقال المشتری قد کنت احلته علی فلان وفلان غائب اقام على ذلك بينة قبلت بينته
ذلك الى الغائب وفي مثل هذا ينتصب الحاضر خصما عن الغائب كذا في المحيط (عالمگیری)
شخصی خرید غلامی را بهزار درم و قبض کرد آن غلامرا باذن فروشنده و طلب کرد فروشنده
بهای آنرا از خرنده پس گفت خرنده که حواله کرده بودم ترابر فلان و فلان غائب بود وگذرانید
بران دعوای خود گواها را قبول میشود گواهان او و تجاوز میکند بانغائب در مانند اینصورت خصم ایستاده
میشود حاضر از طرف غائب همچنین ذکر شده است در کتاب محیط


جلد چهارم
۷۱۲
کتاب الدعاوی

الباب الرابع عشر في دعوى النسب وفيه خمسة عشر فصلا
باب چهار دهم ثابت است در بیان احکام دعوای نسب و در ین باب پانزده فصل است
الفصل الاول في بيان مراتب النسب احكامه بيان انواع الدعوة
فصل اول ثابت است در بیان مرتبه های نسب احکام آن ثابت است در بیان اقسام دعوی کردن آن

فائده
مرتبه اول ثبو
ت نسب بنکاح و انچه
در حکم ان

ولثبوت النسب مراتب ثلاث احديها بالنكاح الصحيح وما هو في معناه من النكاح الفا
والحكم فيه انه يثبت من غير دعوة ولا ينتفى بمجرد النفى وانما ينتفى باللعان في النكاح الصحيح والفا
كذا فى الظهيرية وله ان ينفيه لم يقر بنسبه صريحا او يظهر منه ما يكون اعترافاً من قبول تهنية
او شراء متاع الولادة او تطاول المدة مع العلم بالولادة أو يقع الاستغناء عن نفيه أو يقع
حكم لا يقبل النقض والابطال متى وجد كحما اذا جنى هذا الولد جناية وقضى القاضي على عاد
الاب بالارش لا يستطيع نفى الولد المرجع في معرفة التطاول المدة العرف والعادة فاذا مضى زمان يقبا
في الولد عادة ولم ينفه فليس ان ينفيه بعد ذلك وهذه الرواية عن ابى حنيفة رح هكذا في المحيط (عالمكيرى)
و مرتبا ثبوت شدن نسب را سه مرتبه است یکی از انها بنکاح صحیح است یا با نچیست که در حکم نکا
صحیح باشد که انعبارت است از نکاح فاسد و حکم درین مرتبه انست که بدرستی نسب ولد از پدرش
ثابت میشود بدون دعوی کردن او ونفی نمیود نسب آن ولد بمجرد نفی کردن پدرش بلکه نفی
نسبش بلعان در نکاح صحیح و نفی میشود بلعان در نکاح فاسد همچنین مذکور است در کتاب ظهیریه
و مرپدر راست که نفی کند ولد را تا که صریح اقرار نکرده باشد بنسب او یا ظاهر نشده
باشد از او آن چیز یکه اقرار میباشد بنسب او مانند قبول کردن مبارکی و یا خریدن سيا
زادن یا در از شدن مدت زادن با علمش بآن زادن یا بی نیازی واقع شده باشد


جلد چهارم
۷۱۳
كتاب الدعوى

از نفی كردن آن چنانكه مرده باشد آن ولد یا واقع شده باشد در ان حكمی كه قبول نمی كند شكستن و باطل
كردن را وقتيكه پیدا شده باشد چنانكه اگر جنایت كرده باشد آن ولد و جنایتی را و حكم كرده باشد قاضی بر
عاقله پدر او بتباوان آن جنایت در ینصورت توان ندارد پدر نفی كردن نسب آن ولد را و جایز
گذاشت
با ركشت در شناختن و زاری آن مدت كه نفی نمیشود نسب ولد بآن عرف و عادت هست پس اگر
آنقدر دیكر نفی بشود در آنمدت ولد در عادت و او نفی نكرد آنرا در انمدت پس مر او را نیست كه نفی كند
نسب آن ولد را پس از كذشتن آنمدت و این قول روایت است از امام ابو حنیفه رح همچنین كفته است
در كتاب محيط المرتبة الثانية ام الولد والحكم فيها ان نسب ولدها يثبت بدون الدعوى
اذا كانت بحال يحل للمولى وطوها اما اذا كانت بحال لا يحل للمولى فيها وطؤها
لا يثبت نسب ولدها بدون الدعوى وللمولى ان ينفيه اذا لم يتطاول المدة مع علم
بالولادة ولم يقربه بالولد ولم يقيم لاستغناء عرفت ولم يقص به حكم لا يقبل النقض والابطال كذا في المحيط (عالمكيري)
مرتبه دوم از ان سه مرتبه ام ولده است و حكم در ان اینست كه بدرستی ثابت میشود نسب
ولد ام ولده بدون دعواسی خواجه اش اگر آن ام ولده بحالی بود كه روا بود برای خواجه او و
كردنش در انحال و اما اگر آن ام ولده بحالی بود كه روا نبود مر خواجه او را وطی كردن او در ان
حال ثابت نمیشود نسب ولد او بدون از دعوای خواجه او و مر خواجه او راست كه نفی كند نسب
او را وقتيكه در از نشده باشد مدت زادن او با علمش بآن زادن و صریح اقرار نكرده باشد خواجه
او بنسب او و واقع نشده باشد بی نیازی از نفی كردن نسب آن ولد و واقع شده باشد در ان
حكمیكه قبول نميكند شكستن و باطل كردن را همچنین ذكر شده است در كتاب محيط انه رجل ولادية
حق من الولد يعقوب لم لا يستطيع ان ينفيه تأويل هذه المسئلة في ام الولد ولذلك ان جنى جناية يقضى
القاضی بها علی عاقلته لم يستطع نفيه بعد ذلك وكذا لو جنى عليه حكم فيه بقصاص اوارش كذا في المحيط


جلد چهارم
۷۱۳
كتاب الدعوى
ولم ينكرها امر الولد اذا قبل التهنية ولا شك انه يكون اقرار ا ( عالمگيري )
كنيزی بود مرديرا وولدا ورد آن كنيزس نفی نكرد آن ولد را آن مرد تاكه مرد آن ولد پس لازم ست مر او را آن
ولد وتوان ندارد آن مرد كه نفی كند آن ولد را و تأویل این مسئله در ام ولده ست و همچنین اگر آن جنایت کرد
پس حكم كرد قاضی بتاوان آنجنایت برعاقله خواجه او قدريت خواجه اش كه نفي كند نسب آنولد را پس
من
از حکم قاضی همچنین حكم ست که اگر جنایت کرد و شد بر ان ولد پس حكم كرد قاضی در ان جنایت بقصا
یا بتاوان گرفتن همچنین ذکر کرده شد است در کتاب مبسوط ذکر کرده امام محمد حكم رادر ام ولده
كه قبول كند خواجه او مبارک دبی آنولد را وشک نیست که آنقبول کردن او اقرار یشود بنسب تولد
اذا زوج الرجل ام ولدته من رجاتم العنقها وطلقها وانقضت عده تمام جاءت اولدستة اشهر من انقضت
ابن المولى وله ان ينفيه مالم يوجد منه احد الاسبا التى ذكرنا كذافى المحيط ( عالمگيري )
واکر بنگاح داد مردی ام ولده خود را بدیگر مرد و نژاد ان كنيز شوهر او یا طلاق او را شوهرش وگذشت عدت
شخصی
او پس ازان آن كنيزولدي آورد شش ماه وقت گذشتن عدتش پس آنولد پسرخواجه او سو بطور كنن
آنولد را تا وقتيكه ازو موجود نشده با شد یكی از ان سببها كه ذکر کردیم همچنین ذكر كرده شده است درکتا بلیط
وان كان حر مها نفسا وحلف ان لا يقربها يلزمه ولدها مالم ينف كذا في محيط السرخسي ( عالمگيري )
و اگر خواجه او حرام کرده بود آن کنیز را بر خود یا سوگند کرده بود که نزدیک نشوم بآن كنيز لازم
می شود خواجه او را آنولد تا که خواجه او نمی نکرده باشد اورا همچنین ذكر كرده شده است در کتاب محی مسکری
ذكرا بن سماعة و نوادرة عن ابي يوسف محمد ام ولدت قبلت ابن سيد ها فاعتقها موها قيات بولد لم ين
الا ان يحيي به لاقل من ستة اشهر منذ حومت على سيدها كذا في محيط السرخسي ( عالمگيري )
ذکر کرد و ابن سماعه ح در نوادر خود در حالیکه روایت کرد، ست از امام ابو يوسف وامام محمد رکه
ام ولده بود بوسه کرد او پسر خواجه خود را پس او را ازاد كرد خواجه او پس آن ام ولده آورد ولديرا لازم میشود
آنولد


جلد چهارم
۷۱۵
کتاب الدعوی

او را خواجه او را مگر لازم میشود که آورده باشد آنولد را به کم از شش ماه از وقتی که حرام کرده شدست
بر خواجه خود همچنین ذکر شده در کتاب محیط سرخسی و لوکانت ام ولد المسلم مجوسیة او مرتدة الي الزنا
ولدها الان يدعيه او جاءت به لا قل من ستة اشهر يعد الردة كذا في المبسوط (عالمگیری)
اگر ام ولد مسلمان آتش پرست یا مرتد بود لازم نمیشود خواجه او را ولد نام ولده مگر که دعوی کند آن
خواجه آنولد را یا آورده باشد ام ولده ولد را به کم از شش ماه پس از مرتد شدن خود همچنین ذکر کرده شده
است در کتاب مبسوط ولوحرمت بالحيض او بالنفاس او الاحرام او الصوم فان نسب الولد يثبت منه
ولوتزوجها المولى ثم جاءت بولد فالولد من الزوج وان ادعاه المولى لم يثبت نسبه
وكذلك لوكان النكاح فاسدا ودخل بها هكذا في الحاوى (عالمگیری)
و اگر آن ام ولد حرام کرده شده بود بر خواجه خود بسبب حیض یا بسبب نفاس یا از جهت احرام بستن حج
یا بسبب روزه پس بدرستی که نسب ولد او ثابت میشود از خواجه او و اگر بنکاح داده بود او را خواجه
او بعد از ان ولد آورد آن ام ولد پس آن ولداز شوهر او میشود و اگر دعوی کرد خواجه او آن پسر راثابت
نمیشود نسب او از خواجه او و همچنین ثابت نمیشود نسب آن ولد اگر آن نکاح فاسد بوده باشد و شوهر
او دخول کرده باشد با او همچنین ذکر کرده شده است در کتاب حاوی ام الولد الجارية التي
استولدها الرجل بملك اليمين او استولدها بملك النكاح ثم اشتراها بعد ذلك أو
بسبب اخر و استولدها بالشبهة ثم اشتراها بعد ذلك او ملكها بسبب اخر واذا سقط منة الرجل سقط
استبان خلقه او بعض خلقه تصيرام ولد له وان لم يستبن شي من خلقه لا تصير ام ولد له قال
ابویوسف رحمه الله تعالی اقر الرجل رجاءت هذه قلا سقط منى هذا اقرار بانهام ولدك في المحيط (عالميري)
ام ولده آن کنیز است که ولد حاصل کرده باشد از و مردی بملک یمین یا ولد حاصل کرده باشد ازو
بملک نکاح پستر خریده باشد او را بعد از نکاح یا مالک شده باشد او را بسبب دیگر یا ولد حاصل کرد


جلد چهارم
۷۱۶
کتاب الدعوی

باشد ازو بشبه بعد از ان خریده باشد او را یا مالک شده باشد او را بسبب دیگر و اگر انداخت کنیزکی
پارچه گوشتی را که ظاهر بشه اندام او یا بعضی اندام او سکر دد آن کنیز ام ولده مر آن مرد را و اگر ظاهر نشد
بیچ چیزی از اندام او نیگرد د آن کنیز ام ولده مر او را گفته است امام ابو یوسف رح که اگر اقرار
کرد آن مرد که بدرستی این کنیز من انداخته است پارچه گوشتی را که از من پیش این قول او اقرار
است که آن کنیزام ولده است مر او را بچنین ذکر شده است در کتاب محیط و نوا قران امته
قد ولدت منه او اسقطت منه سقطا مستبين الخلق ثم ولدت بعد ذلك لستة اشهر هو
غائب او مريض فانه يثبت النسب منه ما لم ينفه فان نفاه ينتفى بمجرد نفيه عنه كذا في التتارخانية
و اگر مردی اقرار کرد که بدرستی کنیز من زاد است از من ولد برا یا انداخته است از من پارچه گوشتی
ر کا ظاہر بود اندام او بعد از ان ولد آورد آن کنیز از شش ماه و آن مرد غائب یا مریض
بود پس بدرستی ثابت میشود نسب آن ولد از آن مرد تا که نفی نکند نسب ولد او را
پس اگر نفی کرد نسب او ر انفی میشود نسب او بمجرد نفی کردتش نزد علماء ما رح همچنین ذکر کرده شدی
است در کتاب مبسوط امة بين شریکین جاءت بولد فادعياه يثبت النسب منهما فلو ولدا لاخر
لم يلزمها الا بدعوة وان ادعاه احدهما يلزمه ويضمن عنهما
حصة شريكه من الام والولد وعند ابى حنيفة رحمة الله عليه لا كذا
فى محيط السرخسی (عالمگیری) کنیزی در میان دو مرد شریک بود که کتبر آورد و لدہی را
پس هر دوی ایشان دعوی کردند او را ثابت میشود نسب او انان ہر دو پس
اگر دیگر بار ولد آورد آن کنیز لازم نمیشود آن هر دو را مگر لازم میشود که دعوی کنند
آن ولد را واگر ولد دوم را دعوی کر دیکی از ان دو شریک لازم میشود او را آن ولد دوم
وضامن میشود حصۀ شریک خود را از ان ام ولده و از پسرش نز دصاحبین ونز د امام ابو حنیفه
ضامن


جلد چهارم
۷۱۷
کتاب الدعوی
ضامن نمیشود و همچنین ذکر کرده شده است در کتاب محیط سرکسی المرتبة الثالثة الامة والحكم فيها ان
ولدها بعد الولادة لا يثبت بدون دعوة المولى ويستوى فى ذلك ان يدعى المولى نسب ولدها بعد
الولادة او يدعى نسبه دعوى بضمنا بان قال هذا الحمل الذى فى بطن امتى هذه منى او قال هذا الولد
الذي فى بطن هذه منى وفى الاصل جل لامرائة حامل قال ان كان حملها غلاما فهومي
وانكان جارية فهو من فلان او قال نظير هذا فولدت غلاما وجارية لاقل
من ستة اشهر يثبت نسبهما منه كذا فى المحيط (عالمكيرى)
مرتبه سوم امان سه مرتبه نسب کنیز است و حکم در ان این است که بدرستی نسب ولد بعد از زادن او
بکنیز ثابت نمیشود بغیر از پسر خواندن خواجه او و برابر است در ولید کنیز که خواجه اش دعوی کند نسب
ولد را بعد از زادن یا دعوی کند نسب ولد آن کنیز را در حالیکه در شکم او باشد چنانکه بگوید که
این حمل که در شکم این کنیز من است از من است یا بگوید که این ولد که در شکم این کنیز است از من است
و در کتاب مبسوط ذکر کرده شده است که مردی را کنیز شکم دار بود و گفت که اگر حمل اوپسر
بود از من است و اگر دختر بود از فلان است یا گفت که از من نیست پس زائید ان کنیز پسر
و دختر را بکم از شش ماه ثابت میشود نسب آن هر دو از ان مرد همچنین ذکر کرده شده است
در کتاب محیط رجل عالج جاريته فيما دون الفرج فانزلت فاخذت الجارية ماءه في شيء فاستدخلته
في فرجها فعلقت منه يحييفة صح ان الولد ولده وتصير الحبارية ام ولد له (قاضیخان)
مردی عمل کرد با کنیز خود در غیر مرج او و نزال او شد پس از ان آن کنیز آب او را در چیزی گرفت داخل کند آن را
در فرج خود و ان کنیز حامله شد پس در نزد امام ابوحنیفه بدرستی تولد ولد آن مرد است و ان کنیز ام ولد میگیرد و برای او
الامة اذا جاءت بولد فهنئ المولى فسكت لا يكون قبو لا كذا فى
الذخيرة ولو قبل المولى التهنئة كان اعترافا كذا في المحيط (عالمگيرى)


کتاب البیوع
جلد چهارم
۷۱۸
وقتیکه کنیزی ولدی آورد پس مبارکی داده شد خواجه او را وسکوت کرد نمیشود سکوت او قبول
کردن نسب او همچین ذکر کرده شده است در کتاب ذخیره و اگر قبول کرد خواجه او آن مبارکی را
آن قبول کردن او اقرار است همچنین ذکر کرده شده است در کتاب محیط لو احصن المولی
امته و وطئها فجاءت بولد يستحب له ان يدعيه لان الظاهر انه منه ولكن لا يثبت نسبه مالم
يدع وهذا اذا لم يعلم حقيقة انه منه فاذا علم انه منه يجب عليه ان يدعية ولا ينكرو ولا يغفى بان
لم يحصنها از سیکر كذا في المحيط (عالمكيري) اگر نگاه کرد خواجه کنیز خود را برای خود و وطی کرد او را
پس آن کنیز ولدی آورد مستحب است مرخواجه را که دعوی کند آن ولد را زیرا که بدرستی ظاهرست
که آن ولداز و است ولیکن ثابت نمیشود نسب او تا که دعوی نکند آنرا و این حکم وقتی است که
معلوم نباشد حقیقت آنولد که بدرستی او از خواجه اوست پس اگر معلوم باشد که بدرستی او از
خواجه اوست واجب است برخواجه او که دعوی کند و منکر نشود ونفی نکند اورا و اگر نگاه نکرده
بود برای خود اور ا پس است مر او را که منکر شود همچنین ذکر شده است در کتاب محیط
رو ابراهيم عن محمد في رجل وعلى جارية له ولم يبوء با بيننا ولم يحصنها قال ابو حنيفة يع
ان يبيع لها ويبيع مافاما في قوله ان يعتق والدها وتتمتع منها فاذا مات اعتقها كذا في المحيط (عالمكيري)
روایت کرده ابراهیم ازامام محمدرح در حق مردیکه وطی کرد کنیز راکه مراو را بود و جدانگرد خانه او را و نگا نگرد
او را گفته است امام محمد رح که گفته است امام ابو حنیفه رح که هست مر او را که نفی کند نسب ولد آن کنیز را و
بفروشد او را اما در قول من پس نیک میدانم این راکه آزاد کند ولد او را و بهره بگیرد از ان کنیز پس
وقتیکه بمیرد آن مرد آزاد میکنم آن کنیز را همچنین مذکور است در کتاب محیط ولو كان المولى نميا
والامة مسلمة فيثبت نسبها عليه الا جانان تزوجه ولك والامة جاحدة لم يجز شهاة الذميين
علیها وتأويل هذه المسألة انها تحد المملوكية للمولى فانها اذا كانت
تقدیری


جلد سوم
۷۲۱
کتاب الدعوی

تقریرا بان يفر المقربدعوة بنى الدها ولا يقر المكذب بها ولو كانا مسلمين شهداك الدعوة ابطالها وحكم الجرن
الشهاءة ولو شهد بذلك ابناء المحجابة الشهادة اذا كان المولى جاحدا لذلك كذا فى المبسوط (عالمکيرى)
و اگر خواجه ذمی بود و کنیز مسلمان پس گواهی دادند دو ذمی بران خواجه بنسب الد آن کنیز رو است شهادی
ایشان واگر خواجه او مدعی بود و آن کینر منکر بود روانیست گواهی آن دو ذمی بران کنیز و تاویل این مسله
این است که آن کینر منکر باشد مملوک بودن خود را از برای خواجه خود زیرا که اگر آن کینر اقرار کند بمملوک بودن
خود برای خواجه شس درین صورت تنها میشود خواجه دعوی نسب ولما آن کنیز و اعتبار نیست بد در دی
گویی گردانیدن خواجه را و اگر آن کینر و خواجه شس مسلمان بودند و گواهی دادند با ید خواجه اور بدبوات
خواهید ابطال در حق برث روا نیست گواهی او واگر گواهی دادند دو پسر خواجه بران رو است گواهی ایشان اگر خواجه منتر شد
خواند را الدعوة ثلثة انواع دعوة استيلاد و دعوة تحرير وهى دعوة الملك ودعوى
شبهة الملك اما دعوة الاستيلاد فبان يدعى نسب ولداصل علوقه يعلم انه كان في ملكه
وتصلح الملك وغير الملك وتستند الى وقت العلوق وتوجب ضع ما جرى من العقود اذا كان في
محل النسبة ففسخ العقد فيه ويجعل معترفا بوطئ الجارية مستند الى وقت العلوق امومة الولد
لثبوت نسبة الولد واما دعوة التحريرفان يدعى نسبة لم يكن علوقة في ملكه وانما نصر الملك دونها
ولا يعنى مقر ا بالوطئ لا توجب فخ العقد فكل موضع مكنه اثبات الحق تفسير ولا فلاحق لونة كان حا الأداء
النسب الولد كان هذه دعوى تحريرا ما دعوى شهبة فبان يدعى ولد الجارية ابنة كذا في محيط السرخسی (عالمگیری)
دعوی کردن ولد کنیز بر سه قسم است اول دعوی آن است بطریق ام ولده گردانیدن و دوم دعوی
آن بآزاد کردن است که آن دعوی ولده است بملک سوم دعوی ولده است بیث بملک اما دعوای
بام ولده گردانیدن این است که دعوی کند خواجه نسب لدیرا که صل آبستن او معلوم شده باشد که در ملک
او بوده است و صحیح میشود در ملک و در غیر ملک است کرد میشود آن دعوای او بوقت آبستنی و وایب
فایده
دعوی کردن
نسب کنیز
سه نوع
باشد


جلد چهارم
۷۲۰
كتاب الدعوى

آن به بفسخ آن چیز را که جایز نیست از عقد تا اگر آن ولد محل نسب باشد و واجب می کند فسخ
عقد را در آن ولد و گردانیده میشود آن مرد اقرار کننده به نسب آن ولد بوطی کردن آن کنیز در حالیکه
نسبت کرده میشود بوقت آبستن و ام ولد گردانیدن آن کنیز تابع است مرثبوت نسب را و در ولد زنا
خواندن آزاد کردن پس این است که آن مرد دعوی کند نسب ولد برا که نبوده باشد آبستن در ملک
آنمرد و بدرستیکه صحیح میشود دعوای ولد بآزادی در ملک صحیح نمیشود در غیر ملک و گردانیده نمیشود آنمرد
اقرار کننده بوطی کردن آن کنیز و واجب نمیکند فسخ عقد را در ان ولد و در جائیکه ممکن باشد اثبات
آزادی صحیح است دعوای ولد بآزادی چنانکه اگر مردی خرید کنیز حامله را بعد از ان دعوی کرد
فرزند و آن ولد را این دعوای ولد است بآزادی و اما دعوای ولد بشبه ملک این است که
مردی دعوی کند ولد کنیز پسر خود را اینچنین ذکر شده است در کتاب محیط سرخسی رحمة الله تعالی
وشرط صحتها ان يكون ملكا قابد ولا النكح لجاریة ابنه من وقت العلوق الى وقت الدعوة وفي يد التملاك
من وقت العلوق الى الدعوة وان كون الجارية محل النقل من ملاك ملاك كذا في المحيط (عالمگیری)
وشرط صحت دعوای ولد بشبه ملک این است که پدر را تاویل کردن ملک بوده باشد در کنیز پسرش
از وقت آبستن آن کنیز تا وقت دعوی کردن ولد آن کنیز و ولایت مالک شدن پدر بر آن کنیز پسر
بوده باشد از وقت آبستن او تا وقت خواندن آنولد و دیگر اینکه آن کنیز محل نقل کردن باشد از ملک
پسر بملک پدر همچنین مذکور است در کتاب محیط ثم اذا اجتمعت الدعوتان فدعوة الاحتبالا
اولى من دعوة التحرير وان سبقتا دعوة التحرير فهى اولى ودعوة التحرير اولى من دعوة شيعة
الملك ودعوة ضحايا النكاح اولى من الكل فاسدا كان النكاح او صحيحا كذا في محيط السرخسی (عالمگیری)
پس اگر مجتمع شد دو دعوای ولد پس دعوای آن ام ولد گردانیدن بهتر است از دعوای آن به آزاد کردن اگر پیش
بردعوى التحرير
بردعوی ام ولد گردانیدن دعوای آن به آزاد کردن پس دعوای آن به آزاد کردن بهتر ست و عوای ولد به آزاد کردن
بهتر است


جلد چهارم
٦٣١
کتاب الدعوی

بهتر است از دعوای آن به شبهه ملک و دعوای ولد مصاحب نکاح را بهتر است از تمامی دعواها
آن خواه نکاح فاسد باشد یا صحیح همچنین ذکر کرده شده است در کتاب محیط سرخسی
الفصل الثانی فی دعوة البایع والمشتر فصل دوم است در بیان
دعوی کردن فروشنده و خرنده ولد کنیز فروخته شده را واذا باع جارية فجاءت بولد فادعاه البائع فان
جاءت به لستة اشهر من وقت البيع تثبت ولادته منه (هداية) ضد المشترا ولا كذا في غرر الاحكام
واطلق البائع فشمل المسلم والذى والحر والمكاتب (الدرالمختار) واذا صحي منه لا الى ان العلوق كان في ملكة فيضية
وبهذا يتبين انه لايحل له ان يقربه حتى يستبرءها وليست با ام ولدة (تنوير) ثم لا يصح دعوة البائع (رد المحتار)
اگر شخصی فروخت کنیز را و آورد آن کنیز ولد یرا و دعوی کرد آن ولد را فروشنده پس اگر آورده بود آن ولد را بکمتر
از شش ماه از روزیکه فروخته است انرا پس آن ولد از فروشنده است از روی استحسان تا در اوام ولد است
م نزد خرنده را خواست بوی کند اور خرده باکنه چنانکه کزده شده است درکتاب غالا کار مطلق کرده ست
فروشنده را پس شامل شد مسلمان دمی آزاد و کاتب را و وقتیکه صیح شد دعوی کردن فروشنده آن و داراست
که در وقت دعوای او بوقت بستن آن کنیز پس ظاهر شد که آن شخص فروخته است ام ولد خود را پس سخ
کرده میشود آن فروختن و پس میدهد بهاد بخزنده ولیکن اگر دعوی کرد آن ولد را خرنده پیش از دعوی او فرود
ثابت میشود نسب آنولد از خرنده از جهت موجود بودن ملک او و ثابت نمیشود ام ولده بودن آن کنیز
بانقر ار پس پس مسخ نمیشود دعوای فروشنده بعد از دعوای خرنده وان ادعاه المشترى مع دعوى
البائع او بعده فدعوة البائع اولى (هدايه) واگر دعوی کرد ولد را خرنده با دعوی کردن فروشنده
یا دعوی کرد آنرا خرنده بعد از دعوای فروشنده پس دعوی کردن فروشنده بهتر است آن ولد را
وإن ادعياه على التعاقب حال الوقوع فادعى بها حكمت با لحيطه (عالمگیری) و اگر دعوی کردند فروشنده و
وخرنده پتابع یکی پس از یگر در وجود درین صورت دعوی پیشینه از آن هر دو بهتر است هر کدام ایشان که باشند چنین

[Left Margin]
فايده
دعوی کردن فروشند
ولد کنیز فروخته شده را

فايده
دعوی کردن خرنده
ولد کنیز را با دعوای
فروشنده


جلد چهارم
۷۲۲
کتاب الدعوى

فائده کسی که
در اینجه اوردان کنیز
فروخته شده ولد را بسیار
تراز شش ماه و
و کمتر از دو
سال

ذکر کرده شده است در کتاب محیط سرخسی وان جاءت به لاكثر من سنتين من قت البيع
لم تصح دعوة البائع الا اذا صدقة المشترى فيثبت النسب يحمل على الاستيلاد بالنكاح
ولا يبطل البيع (هداية) ولا تصير ام ولد وقال ولد ملك المشترى هكذا في محيط السرخي المكليرية
واگر کنیز ولدی اورد به بسیارتر از دو سال از وقت فروختن آن صحیح نمیشود دعوی کردن فروشنده گر در صورتی
که خریده گوی کند او را خریده پس ثابت میشود نسب و از فروشنده وحمل کرده میشود بحاصل کردن ولد را از سبر
نکاح و باطل نمیشود فروختن آن نمیکردد آن کنیز ام ولده مرفروشند و را وباقی میماند آن ولد در ملک خریده
همچنین ذکر کرده شده است در کتاب محیط سرخسی وان جاءت به الاكثر من ستة اشهر من في البيع ولاقل
من سنتين لم تقبل دعوة البائع فيه الا ان يصدقة المشترى واذا صدقه يثبت النسب ويبطل
البيع و الولد حرو الام امر ولہ لہ (هدایہ) و اگر آورد آن کنیز ولد را به بسیار تراز شش ماه از وقت
فروختن و بکتر از دو سال قبول کرده نمیشود دعوی فروشنده در ان ولد مکر قبول میشود که بست بکوی کند او راخریده
و وقتیکه رست بکومی کرد اور اخر بنده ثابت میشود نسب از فروشنده و باطل میشود فروختن آن و ان ولد ازاد
و ما در اوام ولده است مر فروشنده را وان ادعیاه معا او على التعاقب و صحة دعوة المشترق لا البائع (المحطة
واگر درین صورت یکجا دعوی کردند فروشنده و خریده آن ولد را یا دعوی کردند یکی پس از یگر بخود یح میشود
دعوای خریده و صحیح نمیشود دعوای فروشنده وان ادعاء المشترى وحده صحت دعوته ويجيت
دعوته دعوة استيلاد حتى اذا تولد حو الاصل لا يكون للمشترى ولاء كذا في المحيط (عالمكيرى)
واگر دعوی کرد تولد را تنها خریده صحیح است دعوای او و واجب است که دعوای خریده دعوای ام ولده
برون آن کنیز شود پس آن ولد آزا داست در اصل خود و نمیشود مر خریده را ولای آن ولد
ولو تنازعا فقال الشر القاه وكذا النية الملة و واکر دعوی کردند فروشنده و خرنده که این ولد آزادان
دیکتر از شش ماه یا بسیار تراز ان پس معتبر قول خریده اس بابایان و همچنین معتبر کواه اوست نزدا مام ابو یوسف رح
وهذا


جلد چهارم
۷۲۳
كتاب الدعوى

وهذا كله اذا علم مدة الولادة واما اذا لم يعلم مدة الولادة بعد البيع فان اختلفا فى المدة لا تصح دعوى البايع
الا بتصديق المشترى وتصح دعوة المشترى فاولادعياه معا لا تصح دعوة واحد منهما وان سبق المشترى
صحت دعوته وان سبق البايع لا تصح دعوة واحد منهما سواء كان البايع
ذميا او مكاتبا والمشترى حرا او مسلما وادعاء البايع قبل الولادة
يكون موقوفا لينفصل حيا فينفذ و لو لم يكن اصل الحبل عند البايع بان كا
اشتراها حبلى ثم باع لا تصح دعوته والقول للبايع ان الحبل عند كذا في محيط السرخسى وعالمكيرية
وهمه این حکم ها و قتیست که معلوم باشد وقت زادن آن کنیز را وقتیکه معلوم نباشد وقت
زادنش بعد از فروختن پس اگر هر دو با هم اختلاف کردند در مدت زادن او صحیح نمیشود دعوی
فروشنده گر صحیح میشود براست گوی کردن خرنده مرا و د عی صحیح میشود دعوای خرنده
پس اگر هر دو یکجا دعوی کردند صحیح نمیشود دعوای یکی ایشان و اگر پیش دعوی کرد خرنده صحیح
میشود دعوی او و اگر پیش دعوی کرد فروشنده صحیح نمیشود دعوای یکی ایشان برابرست
که فروشنده ذمی باشد و با غلام مکاتب و برابر است که خرنده آزاد باشد یا مسلمان و دعوی
کردن فروشنده پیش از زادن موقوف میباشد که زنده جدا شود آنولد از ان کنیز پس
جاری وصحیح میشود آن دعوی فروشنده واگر اصل حمل در نزد فروشنده نبود چنانکه خریده
بود آن کنیز را فروشنده حمل دار بعد از ان فروخت او را صحیح نمیشود دعوای او و قول معتبر
مر فروشنده راست درینکه آن حمل نزد او بود همچنین ذکر کرده شده است در کتاب محیط
سرخسی والخ فان مات الولد فادعاه البايع وقد جاءت به لاقل من ستة اشهر لم يثبت
الاستيلاد فى الام (هدايه) پس اگر مرد آن ولد پس ازان دعوی کرد او را فروشنده
و حال آنکه آورده بود آن ولد را آن کنیز به کمتر از شش ماه ثابت نمیشود ام ولده گردانیدن در حق

فایده
درانیکه معلوم نباشد
مدت زایدن ان
کنیز بعد از فروختن
آن

فایده
ولد کنیز مردا بعد ازان
فروشنده دعوا
نولد را نحن


کتاب الدعوی
جلد چهارم

فایده
مادر ولد مرد و
بعد ازان فروشنده
دعوای ولد را
نمود

آن کنیز که مادر آن ولد است وان ماتت الام فادعاه البایع و قد جاءت به لاقل
من ستة اشهر يثبت النسب في الولد وحده للبایع و يرد الثمن كله في قول
ابي حنيفة رحمة الله تعالى عليه هو الصحيح (هدايه) ولو كان المشتري باع الام
او وهبها او رهنها اولی ذلك بها بطل جميع ذلك وردها على البایع کذا فی المبسوط (عالمگیری)
و اگر مرد مادر آن ولد پس دعوی کرد آن ولد فروشنده و حال آنکه ولد آورده بود او را بکمتر
از شش ماه ثابت میشود نسب فروشنده دران ولد و بگیرد او را فروشنده و پس بدهد تما
بهای او را بخرنده در قول امام ابو حنیفه رح و همین قول صحیح است و اگر خرنده فروخته بود
مادر آنولد را یا بخشیده بود او را یا گرو کرده بود او را یا به اجاره داده بود او را یا مکاتب کرد
بود او را باطل است همه این عقده ها پس بدهد خرنده آن کنیز را بفروشنده همچنین ذکرکرده
شده است در کتاب مبسوط فی الجامع الصغير اذا حبلت الجارية في ملك رجل فباعها فولدت في بيت
فادعى البایع الولد قبل دعوة المشتري الام فهو ابنه ويرد عليه بحصت من الثمن عندها وحمة ما
وعنده بكل الثمن هو الصحيح ولو كان المشترى اعتق الولد فدعوته باطلة والولد بحاله (قاضیخان هدای
و در کتاب جامع صغیر ذکر کرده شده که اگر حامله شد کنیزی در ملک مردی پس فروخت او را و ولد آورد
آن کنیز در ست خرند و پس فروشنده دعوی کرد آن ولد را در حالیکه آزاد کرده بود خرنده مادرآن
ولد را پس آن ولد پسر فروشنده است و رد کند فروشنده بر خرنده حصه آنولد را از بها نزدصاحبان
و نزد امام اعظم رد کند تمامی بها را و همین قول امام صحیح است و اگر خرنده آزاد کرده بود آن
ولد را پس دعوی کرد آنرا فروشنده باطل است و مدیر کردن آن مانند آزاد کردن آن است
ولو مات الولد في يد المشترى او قتل واخذ قيمته فادعاه البايع فدعوته باطلة وكذالك لوكان المشتري
اخرج الولد عن ملكه فاعتقه الذي صار له او دبره اومات عنده ولوباعه المشتري او رهنه اود بر
او کاتبه


جلد چهارم
۷۲۵
کتاب الدعوی

اوكانه نقص ذلك ويثبت النسب كذافي الحاوي (عالمگیری) واکر مرد آن ولد در دست خریدا
یاکشته شد در دست او وگرفت قیمت اورابعدازان دعوی کردآنولدر افروشنده پس دعوای
فروشنده باطل است و همچنین دعوی فروشنده باطل است اگر خریده بیرون کرده بود انولدر از ملک
خود آزادکرده بود او را آنشخصی که انو لدملک گرویده بود مراو را یا مدبرکرده بود او را یا مرده بودنزدا
واگر فروخته بود آنولد را خریداریاکروکرده بود او را یا باجاره داده بوداورا یا مکاتب کرده بوداورامی
میکند
این تصرفها ثابت میشود نسب فروشنده و آن ولد همچنین ذکرکرده شده است در کتاب حاوی
ولو قطعت يدا لولد، فاخذ المشترى نصف قيمته ثم ادعاه البايع صحت دعونه لكن الأثرتريقي سالما
للمشترى فترد الجارية مع ولدها على البائع بجميع الثمن الحصة اليد، وكذالك لوكان القطع في الام
كذا في المبسوط (عالمگیری) اگر بریده شد دست آن ولد وکرفت خرنده نصف قیمت آنرا بعدازا
دعوی کرد فروشنده آنولد را صحیح میشود دعواپس ولیکن تاوان دست او سلامت باقی میماندرا
خرنده پس رد کرده میشود آن کنیز با ولداش بفروشنده بهمه بهای آن گر در نکند حصه دست او را و
همچنین حکم است اگر بریدن دست در مادر او بود همچنین ذکر کرده شده است در کتاب مبسوط
ولو فقئت عيناه قاخل المستوى اخذا قيمة صحت الدعوة ويرد الثمن ويرجع الجانى على المشترى
بالقيمة ولاارش على الجاني عند الجنيفة رح كذا في محيط السرخسی عالمگیری) اگر کور کرده شد هر دوجمانو
پس داد آنولد را خرنده برکور کننده وگرفت قیمت او را صحیح است دعوای فروشنده وردکند فروشنده
بهای اور ابخریده ورجوع کند کورکننده برخرنده بقیمت اوو تا وان هم او واجب است برکورکننده نردام
الثمن
اعظم رح همچنین ذکر کرده شده است در کتاب محیط شرخسی رح اوحبلت الامة عند رجل فباعها وقبض من
المال
فولدت عند المشتري لاقل من سنة استقهر فادعاه البايع وكذبه المشترى ثم قتل الولد بدون لك او قطعت
في
عمل او خطاء فهذا للجاني وفى لك ما عليه الجناية على الاحراروا فكانت الجناية على الام كان على الجاني


جلد چهارم
۷۲۶
کتاب الدعوی

ما في الجناية على امهات الاولاد ولو جنى الولد كان جناية بجناية الحرم جناية امه بجناية ام الولد
وان لم يكن القاضي قضى بذلك ولما كانت الجناية منهما قبل الدعوة فهى على البائع دون المشترى
وهو المختار انكان عالما بها كذا فی الحاوی (عالمگیری) واگر حامله شد کنیز نز د مردی پس فروخت
او را وقبض کرد فروشنده بهای او را و زاد آن کنیز نز د خریده بکم ارشش با و پس دعوی کرد آنولد را
فروشنده و دروغ گوی کرد او را خریده بس گشته شد آنولد پس از دعوای فروشنده یا بریده شد دست
او بقصد یا بخطا پس واجب است بر جنایت کننده در انولد چیزیکه واجب ست در جنایت کردن
آزاد ها واگر آن جنایت بر ما در آنولد بود بر جنایت کننده لازم است آنچیز یکه در جنایت برام
ولد ها لازم است و اگر آنولد جنایت کرد بر کسی آنجنایت او مانند جنایت شخص آزاد است و جنایت
مادر او مانند جنایت کردن ام ولد است اگر چه قاضی حکم نکرده باشد بآن و اگر جنایت از ما در و یاد
بود پیش از دعوی کردن فروشنده نسب او را پس آنجنایت فروشنده است نه برخونده اگر چه فرونده
عالم باشد بآنجنایت همچنین ذکر کرده شده است در کتاب حاوی اذا ولد الجارية المبيعة في بد المشترى
ولدا فاول میں ستة اشهر ثم بكبرا بهما وولدانه ابن عند المشتری ثومات الاول ثم ان البائع ادعى الولد الثاني لا تصح
دعوته وولدلالها عندنا ذا کبر و ولدان ولداً ثم مات الولد المنفى وبقى ابنه فادعاه الملاعن صحت دعوته
هكذا في المحيط (عالمگیری) وقتیکه دآور کنیز یکه فروخته شده در دست خریده ولد را کمتر شمش ماه
و کلان شد آن ولد و پیدا شد آنولد را پسری نزد خریده پس مرد آنولد اول پس از ان دعوی کرد فروشنده
ولد دوم را صحیح نمیشود دعوی او و ولدان زنیکه با او لعان کرده شده باشد وقتیکه کلان شد و پیدا شد مراورا
ولدی بعد از ان مرد نولد اول کونی کرده شده بود نسب او و باقی ماند پسر اوپس دعوی کرد لعان کننده آن پسر را
صحیح است دعوی او همچنین ذکر کرده شده است کتاب محیط الامة المشتراة اذا جاءت بولد فادعین بنتها شهران من
المشتريشهد الشاهدان البائع ادعى نسب حال الولد بين ان ذاكره البائع انكار المشتري الان لك خالفهما

مقبول


جلد چهارم
۷۲۷
كتاب الدعوى

مقبولة وانكان المشتري لايدعى ذلك فاتكان الولدانثى فكذلك الجواب تقبل الشهادة وانكان الولد ذكراً
فكذلك عندابی یوسف ومحمد رح تقبل هذه الشهادة واما على قول ابیحنیفہ رح كان ينبغی ان لا تقبل هذه
الشهادة لان دعوی الولد لان الشهادة فی عتق العبد عنه بدون الدعوى غير مقبولة ولان في الجارية كان
حق الجارية فهذا الباب يتسع والى هذا مال بعض مشائخنا و بعضهم قالو الاتقل هذه الشهادة مقبولة عند
ابیحنیفہ رح ایضا لانه اوان ثبت عتق العبد الا انما قصدت حرية الفرج حتی لو كانت امم منته لا تقبل
هذه الشهادة عنده والى هذا مال شیخ الاسلام للمعروف بخواهر زاده وقال بعضهم لا بل هذه الشهاد
مقبولة عند ابيحنيفة رح وانكانت ام ميتة اذلي القصد عتق الولدانما المقصوثبوط النسب العتق
بناء عليه ويجوز ان يثبت النسب الشهادة من غير دعوى في الجملة مال شمس الائمة الحلواني رح
هكذا في الذخيره (عالمگیری) كنيز خریده شد گر ولد اور د کمتر ازشش ماه وقت خریدن پس گواهی دادند گواهان که
پیش فروشنده دعوی کرده است نسب این ولد اور نا ئیکه زاده شده بود و منکر شد از ان فروشنده پس اگر خریده دعوی
میکرد تولد را پس آن گواهی قبول کرده شود و اگر دعوی نمیکر تو را پس درین صورت تولد گر دختر بود هیمین حکم
است که قبول کرده شود آن گواهی واگر تو پسر بود پس چنین حکم است نز دامام ابو یوسف امام محمد رح که قبول
کرده شود آن گواهی اما بنابر قول امام ابو حنیفہ رحمه اله تعای شاید که این گواهی قبول نشود نه در حق ولد نه در اینی
آزادی غلام گواهی بدون دعوی قبول نمیشودنز دامام عظم رح ند حق آن کنیز ک حق کنیز در باب تابع گردانیده میشود واران
ظاهر روایات این مائل شد بعض مشایخ رحمهم له تعالی و بعضی مشائخ رحمهم له تقافت در چنین است بلکه این گواهی نزد امام ظم رح
نیز قبول کرده شده است زیرا که این گواهی گرچه بآزادی غلام گذشته ولیکن این گواهی فرا گرفته ست مرام شرن
فرجرا پس اگر ما در او مرده بود قبول نمیشود این گواهی نزد امام اعظم و باین قول مایل شده است شیخ الاسلام مشهور بخواهر
زاده و بعض مشایخ رح گفته اند که چنین است بلکه این گواهی نزد امام عظم رح قبول کرده شده است گرچه ما در
تولد مرده باشد زیرا که مقصود آزادی ولد نیست در این نیست که مقصود ثبوت نسب است ازادی ولد بنا بر است


جلد چهارم

۶۲۸

کتاب الدعوی

درواست که نسب ثابت نمود گواهی بدون دعوی و باین قول عمل شده است بس ائمه حلوائی رحم الله چنین
شده است کتاب ذخیره اذا حبلت الامة عند رجل فباعها ثم ادعی الحبل فقيل ان تلد و قال المشترى
ليس لها حبل وارادها النساء فقلن هی حبلی فانی لا اسمع دعوته فی ذلك حتي تضع الامة
وكذلك ان صدّق المشترى قبل الكنه يقرر البيم منهك فانه لا يصدق في الدعوة حتي تضع فاز جاءت
لاقل من ستة اشهر فهو منه وان جاء به لاكثر من ستة اشهر لم يصدق عليه كذا في الخلاصه (عالمگیری)
اگر حامله شد کنیزی نزد مردی پس فروخت آن کنیز را بعد ازان دعوی کرد آن حمل را پیش از زادنش و گفت خریدار
که درین کنیز اصل نیست نمودند آن کنیز را بزنان پس زنان گفتند کین کنیز حامله است گفته است امام محمد رحماست
علیه که بدرستی روا میکنم دعوای او را در ان حمل تا اینکه بزاید آن کنیز و همچنین حکم است اگر راست گوی کرد
او را خرنده دران حمل ولیکن گفت خرنده که این حمل از تو نیست پس بدرستی که فروشنده راست گوکرده نمیشود
در دعواش تا که بزاید آن کنیز پس اگر آورد آن کنیز آن ولد را بکتر ارشش ماه پس آن پسر فروشنده است و اگر آورد او را
بسیار تر از شش ماه بر شگوی کرده نمیشود بران دعوی خود همچنین ذکر کرده شده است در کتاب خلاصه كذا في الخلّ
لاقل من ستة اشهر من وقت البيع فقال المشترى اصل الحبل لم يكن فى ملكي انما الشتريتها
وهي حامل وقال البايع لا بل اصل الحبل كان فى ملكي فالقول للبائع فان اقاما جميعاً البيئة
فالبيئة بيئة البايع لا شك في هذا على قول ابى يوسف واختلف المشائخ رحمهم الله تعالى
على قول محمد رح منهم من قال قوله هكذا ومنهم من قال على قوله البينة بينة المشترى
واصل هذا فيما اذا اختلفا في تاريخ الشراء وقد ولدت الجارية فى يد المشترى بعد
البيع بيوم وادعاء البائع قال المشترى له حبل عندى واشترينها قبل ان بعتها منى
منذ شهر و قال لبايع لا بل اشتريتها منذ سنة فالقول قول البايع فان اقاما جميعاً البينة
فالبيئة بينة البائع عند ابي يوسف وعند محمد البينة بينة المشترى كذا فى المحيط (عالمگیری)

پس اگر اورد


جلد چهارم
۷۲۹
کتاب الدعوی
پس اگر ولد آورد کمتری بکمتر از شش ماه از وقت فروختن پس خرند، گفت که حبل حمل در ملک تو بوده
و جز این نیست که خریده بودی تو او را وا و حامله بود و گفت فروشنده که این چنین نیست بلکه حبل
حمل در ملک من پس معتبر قول فروشنده است واگر هر دو گذرانید ند گواهانرا پس معتبر
گواهان فروشنده است و هیچ شکی نیست درین حکم بنا بر قول حضرت
امام ابویوسف رح و اختلاف کرده اند مشایخ رح بر قول امام محمد رح بعضی از ایشان کسی است که گفته است
که قول امام محمد رح نیز این چنین است و بعضی از ایشان کسی است که گفته است که بنا بر قول امام محمد
معتبر گواهان خرنده است و حبل این اختلاف ایشان در انصورت است که اگر فروشنده
و خرنده با هم اختلاف کردند در تاریخ خریدن و حال آنکه بتحقیق آن کنیز ولد آورده بود در دست
خرنده پس از فروختن و فروشنده دعوی کردند از پس خرنده گفت که نزد تو حامله نشده
بود و جز این نیست که توخریده بودی انرا پیش از فروختن ممانرا وقتیکه انرا فروتنده گفت که چنین است بلکه خریاک
انرا از وقت یکسال پس معتبر قول فروشنده است پس اگر هر دوی ایشان گواهان گذرانند پس معتبر گواهان
فروشنده است نزد امام ابویوسف رح و نزد امام محمد رح معتبر گواهان خرنده است همچنین ذکر شده است در کتاب محیط
اذا باع امته فولدت عند المشترى قال البائع بعدما عندك منذ شهر والولد منتي قال المشترى بعد ا مني الأكتر
ستة اشهر والولد ليس منك فالقول للمشترى بالاتفاقات فلما البنية فالمنية للمشتري يضا في خاني عالمي
اگر شخصی فروخت کنیز خود را و ولد آورد آن کنیز نزد خرنده پس گفت فروشنده که فروخته بودم آن کنیز را بتواز مدت
یکماه و پسر از من است و گفت خرد نده که فروخته بودی توا ور ا بین به بیارتر ازشش ماه و ولدان تو نیست پس معتبر قول
خرنده است باتفاق علماء واگر هر دو گذرایندند گواهانرا معتبر تر گواهان خرنده ست همچنین ذکر کرده شده است کتاب خانی
رجل اشترى جارية فظهر به احبل بعد ایام فخاصم البائع فقال له البائع امسكها عندك
فان ثبت فهومني فامر غلامه بان برد الثمن على المشترى ويقبض الجارية منه فاسقطت الجارية


جلد چهارم
۷۳۰
کتاب الدعوی

سقطت يمين الحلو بحد هذا القول لاقل من سبعة اشهر وهو مائة وعشرين يوما كما لروادها
منه وحبلت منه لكانت الجارية ام ولد له وترد كذافى الواقعات الحسامية (عالمگیری)
مردی خرید کنیزی را و ظاهر شد بآن کنیز حمل بعد از چند روزی پس خریده دعوی کرد بر فروشنده گفت او را
فروشند که گاه کن آن نیز را نرو دکر ثات این حل پس آن حل زمن ست ام کر فروشند و علام خود راینی
کردن بهای آن کبر خریده و قبض کردن آن کنر فزون کتر انداخت و گشت برده ک بظاهر شده بودیت
او بعد ازان گفتن کمتر از مدت چهار ماه که آن چهار ماه یکصد و بیست روز است پس آن ولد از فروشنده است
رد کردن بهای او و آن کنيز ام ولده فروشنده است همچنین اگر کرده شده است در کتاب واقعات حسا
فائده
مردی فروخت غلامی را
که نزد او زاده شده بود
و خریده فروخت او
را بدیگری بعد از ان
فروشنده اول
دعوای
استیلا
ومن باع عبدا ولد عنده وباعه المشترى من أخر ثم ادعاء البائع الاول حقوله
و يبطل البيع وكذا اذا كاتبه لولده رهنه او اجره او كاتبة لامراء رهنه او زوجهها
الدعوة الخلاف ما اذا ادعاء المشترى ولا ثم ادعاء البائع حيث لا يدعوت البائع (هيدا)
کیر فروخت غلامی را که زاده شده بود نزد او و فروخت او را خرنده بدیگری بعد از ان دعوی کرد او را فروشه
اول پس آنو در پسر اوست و باطل شود ان فروختن او و همچنین حکم اس وقتیک فرزد و مکاتب کند آورد را
ایار گوند اورا یا مزدوری بدها و رایا مکاتب کند ما در اورا یا رو گندم اورایا بنکاح بده ما در اور ابعد
باشد دعوای نسب او خلاف ایک دعوی کندان ولد ارنده و اول بعد از ان دعوی کند نولد افروشند درینون
ثابت نشود نسب اور از فروشنده اذا ولدت الجارية المبيعة بننالاقل من ستة اشهر من
وقت البيع
ثم ولد اللبنت ابنا فاعتق المشترى ابن البنت ثم ادعى البائع البنت فالمعتقة واذا عنق تور البنت
می توی باطل قولہ گرافی المحیط د میری اکراین فروت شده را نیز شبا از وقت فروین
آن کنیز در آن دخترزاده پسر و خریدار آزاد کردپسران خرت بعد ان جوی کرد فروشند انسب ان دختر ای پی تیری
صحیح میشود دعوای فروشنده وقتی صحیح شد دعوای او در حق دختر صحیح میشود دعوای او در حق پسرانه ختری اهل

می شود


جلد چهارم
کتاب الدعوی
٤٣١
شود حق خرنده همچنین ذکر کرده شده است در کتاب محیط و لو ولد ها عند البایع ثم اعتت با غها اولا
فاعتقها المشتري وادعى البايع البنت بطل البيع والعتق ولوباع البنت واعتقها المشترى ثم ادعى البايع البنت لا يقود
وعتق ابن البنت لای محلدة و ان لم يثبت النسب منه هكذا في محيط السرخسی (عالمگیری)
اگر زاد کنیز دختر را نز و فروشنده پس انرا و آن دختر پسر را بعد ازان فروشند و فروخت آن پسر او آزاد کرد
او را خرنده پس دعوی کرد فروشنده اند دختر را باطل بشود آن فروخت و آزاد کردن او را
فروشنده فروخت آن ختر و آزادکرد او را خرنده پس فروشنده دعوی کرد آن دختر ایمیج میشود دعوای او و زارفنودن
آن پر دختر کینز و فروشنده است اگر ثابت شود نسب او از فروشنده همچنین ذکرکرده شده است محط کتاب محیط
اذا حبلت الامة فولدت في يده ولدهاتم باعها فزوجها المشترى من عبدة فولدت
ولد اثم مات العبد عنها فاستولدها المشترى ثم ادعى البايع الولد الذي عبدة يثبت
نسبه ويرداليه ابن العبد لحصته من الثمن لو لم يستولد المشترى الام كانا جميعا ترين
عليه ويعتبر في الانفساخ قيمة ها و البيع قيمة الولد الثاني الانفساخ يعتق حق البايع من جميع
ذان ادعى البايع ابن العبد لم يثبت عق عليه الم يثبت نسبه منه كذا فى المحيط (عالمكيرى )
واگر حامله شد کنیتری پس زایید در دست خواجه خود پس فروخت آن کنیز رانپیس خردنده بنکاح داد آن کنیز را بنغلام خود
پس آن کنیز زاد برای آنعلام ولد راپس مر آنعلام ازان نیزپس ول دآور دازان خرینده بعد ازفروشنده
دعوی کر د اتولد بر که نزا وی بود ثابت میشود نسب آن ولد از فروشنده و ردکرده میشود بر فروشند بان نعلام
ی بهای او را خردن ولدا حاصل کرده بود از ما در پس لد و مارا و بر ودردکرده شود بر فروشنده
و معتبر شود در قیمت قیمت کنیز از وقت فروختن قیمت ولد دوم از وقت جداشدن آن ولد آزاد
نشود بگردن فروشنده از تمامی مالش پس اگر دعوی کرد فروشنده و پسر انغلام راکه آن پسر از میبرت
پس آن پسر آزاد میشود بر او و ثابت نمیشود نسب او از فروشنده همچنین ذکر کرده شده است و کتاب محیط


جلد چهارم
۷۳۳
کتاب الدعوی

فائده
دعوی نسب
یکی از دو جانه را کرد
نسب هر دواز
او ثابت
میشود

ولو باعها وهي حبلى فولدت عند المشتری بعد البيع بيوم ثم ولدت آخر بعد ذلك بسنة
من غير زوج فادعى البايع والمشترى معا الولدين فهما ابنا البايع ولا يرد المشترى وادعى الولد
الثانى جعلته ابنه وجعلتها ام ولد له فان دعى البايع بعد ذلك الولد الاول يثبت نسبه منه
من الثمن ان لم يدع واحد منهما شيئا حتى ادعى البايع الولد الثانى خاصة لم يثبت
وكذلك ان مات الاول ثم ادعاهما البايع كذا في الحاوي (عالمگیری)
اگر مردی فروخت کنیز را در حالیکه حامله بود پس ولد اورد آن کنیز نزد خرینده یکروز بعد از فروختنش پس
دیگر ولد آورد بعد از ان بیک سال بدون از شوهر ودعوی کردند فروشنده و خرینده یکجا هر دو ولد را
پس هر دوی ایشان پسر فروشنده است و اگر ابتدا گرد خرینده پس دعوی کرد ولد دوم را
میگردانم آن ولد را پسر خرینده و میگردانم آن کنیز را ام ولد او واگر دعوی کرد فروشنده
ولد اول را بعد از دعوی کردن خرینده ثابت میشود نسب آن ولد اول از فروشنده بحصه
آن ولد از بها واگر دعوی نکرد و بویکی از فروشنده و خرینده چیزیرا تا که دعوی کرد فروشنده
تنها ولد دوم را راست گوی کرده نمیشود و همچنین راست گوی کرده نمیشود اگر مرده بود ولد
اول بعد ازان دعوی کرد آن هر دو ولد را فروشنده همچنین ذکر شده است در کتاب حاوی
ومن ادعى نسب احد التوامين ثبت نسبهما وفى الجامع الصغير اذا كان في يده غلامان توامان
ولدا عندك فباع احدهما وعتق المشترى ثم ادعى البايع الذي في يده انهما ابناه
بطل عتق المشترى ولم يبطل بيع المعتق ثبت نسب الولدين عنه ولا ينقض البيع فيما باع (هداية)
و کسی که دعوی کند نسب یکی از دو گانه را ثابت میشود نسب هر دوازان کس و در کتاب جامع
صغیر ذکر کرده شده است که اگر در دست کسی دو غلام دو گانه بود که نزاده شده بودند نزد آن کس پس
فروخت یکی از آن هر دو غلام را و آزاد کرد پس او را خریده پس دعوی کرد فروشنده ثابت میگردد نسب آن هر دو غلام از فروشنده و باطل میشود آزاد کردن


جلد چهارم
۷۳۳
کتاب الدعوی

خریده واگر اصل آبستن آن در ملک فروشنده نبود ثابت میشود نسب آن ولدیکه در نزد فروشنده
است و نمی شکند عقد فروختن و در آن ولدیکه فروخته است آنرا ولو اشتراها البایع حُبلی
وجه ات بهما لا كثر ن سنتين لم يبطل حقه (رد المحتار)
واگر خریده بود خریده شدن آن کنیز را حامله و آورد هر دو ولد را به بسیار تر از دو سال بعد از ان فروخت
یکی ازان دو ولد را و آزاد کرد آنرا خریده و فروشنده دعوی کرد ولد یر که در دستش بود درین صورت
باطل نمیشود آزاد کردن خرینده استه و لدم ولدين في بطن احد مباع المولى احدهما قادعى ابو
البائع الولدين وكذبه البايع والمشترى صحت الدعوة وثبت نسب الولدين وعتق ماتي
الابن بغير قيمة وما فى يد المشترى عبد بحاله كذا في محيط السرخسى رح (عالمگیرے)
کنیزی را دو و فرزند را در یک شکم پس خواجه او فروخت یکی از ان دو ولد را و دعوی کرد پدر فروشنده
نسب هر دو ولد را و دروغ گویی کردند او را فروشنده و خریده صحیح میشود دعوی پدر او و ثابت میشو
نسب هر دو ولد از او و آزاد میشود انولدیکه در دست فروشنده است بدون قیمت او و آن ولدیه
در دست خرند ماست غلام است بحال خود همچنین ذکر کرده شده است در کتاب محیط سرخسیج
وان كان باع الجارية مع احد الولدين تمران ابا البائع ادعى نسب الولد ينجيما
وكذبه المشترى والبائع فعلى قول محمدرح دعوة الاب باطلة وعلى قول ابى يوسفرح
دعوة الاب لا تصح في الجارية ولا تصيرام ولد له وتصلحة في جو الولدين نسبا ولا تصيم
دعوته في جو الوالدين حرية فلا لحكم بحرية الولد المبيع بل يكون عبد اللشترى والولد
التالي كون حرا بالقيم وان صدقه المشترى وكذبه البايع فالجارية تصيرام ولد له بلا خلاء وعليه
قيمهما الابن ويثبت نسب الولد منه بلا خلاء ويصر الولد المبيع حرا بغير قيمة بلا خلاف
واما الولد الباقي نهو حرا بقيمة على الاب عند ابي يوسف رحمه الله عليه (عالمگیری)


کتاب الدعوی
جلد چهارم

اگر فروشنده فروخته بود کنیز را با یکی از ان دو ولد را پس بدر فروشنده دعوی کرد انسب هر دو ولد را
و دروغ گوی کردند اور ا فروشنده و خرنده پس بقول امام محمد رح دعوای پدر او باطل است بقول امام
ابو یوسف رح دعوای پد صحیح نشود در حق آن کنیز وام ولد میگردد مر پدر او را صحیح میشود دعوای پدر او
در حق هر دو ولد از روی نسب صحیح نمیشود دعوای پدر او در هر دو ولد از روی آزاد بودن ایشان پس
حکم نمیشود با زاد بودن آن ولد یکه فروخته شده بلکه آن ولد غلام خرنده میباشد و ولد یکه باقی مانده آزادی
بقیمت که پدر بفروشنده بدهد و اگر راستگوی کرد پدر فروشنده را خرنده و دروغ گوی کرد اور افروشند
پس آن کنیز ام ولد میگردد مر پدر او را بدون اختلاف و بر پدر او هست دادن قیمت آن کنیز
برای پسر خود که فروشنده است ثابت میشود نسب هر دو ولد از پدر او بدون اختلاف و آزاد
میگردد آن ولد یکه فروخته شده بدون دادن قیمت بی اختلاف اما آن ولد یکه باقی مانده پس او
آزاد است بقیمت بر پدر نزد امام ابویوسف رح و لو ان البایع صدق والده فيما ادعى
وكذبه المشترى يثبت نسب الولدين من ابى البايع في قول ابى يوسف وفى قول محمد رح
ينبغي ان لا يثبت نسب الولدين والصحيح قول الكل ثم ان محمد رح ذكره في الكتاب حكم الولد
في هذا الفصل ولم يذكر حكم الام قال اكثر مشائخنا رحمهم الله تعالى لا يضمن احدهما
من الاب و الابن الصحيح شيئا بالاتفاق هكذا في المحيط (عالمگیری)
و اگر در صورت مذکوره فروشنده راستگوی کرد پدر خود را و در دعوای او و دروغ گوی کرد اور ا خرمای
میشود نسب هر دو ولد پدر فروشنده بقول امام ابویوسف رح و در قول امام محمد رح میشاید اینکه ثابت نشود نسب هروی
ولداز پدر او صحیح آن است که بدستی عدم ثبوت نسب قول همہ علمای ماست رح و بعد ازان امام محمد او
ذکر کرده در کتاب مبسوط حکم ولد را و ذکر نکرده کم ما در اورا گفته اند اکثر علمای ما رحمهم الله تعالی که ضامن دم
نیشود هر کدام از پدر و پسر مر یکدیگر خود را بچیزی باتفاق علما همچنین ذکر کرده شده است در کتاب محیطی ار


جلد چهارم
۷۳۵
کتاب الدعوی
واذا ولدت الامة المبيعة ولدين في بطن واحد لاقل من ستة اشهر فادعى البايع احدهما صح
دعوته ويثبت نسبهما منه ويبطل ما جرى من العقود من عتق و بيع وكذا كذلك
ان جاءت باحدهما لاقل من ستة اشهر و بالاخر لاكثر (عالمكيرى)
واگر ولد آورد کنیز فروخته شده دو ولد را در یک شکم کمتر از شش ماه پس دعوی کرد فروشنده یکی از
دو ولد را صحیح است دعوای او ثابت میشود نسب هر دو ولد از او و باطل میشود آنچه جاری شده است
از عقد ها که آزاد کردن و فروختن است و همچنین حکم است اگر آورده بود آن کنیز یکی از آن دو ولد را به کمتر از
شش ماه و دیگر آنرا بزیاده تر از آن ولوا دعاهما المشترى اولا ثم البايع لم يصدق البايع وهما
ابنا المشترى ولو جنى على احدهما واخذ المشترى الارش ثم ادعاهما البايع صح الامر
والكسب للمشترى ولو قتله احد واخذ المشترى قيمته كانت قيمة المقتول للمشتري
ولا يتحول الى الدية ولو اعتق المشترى احدهما ثم قتل وترك ميراثا واخذ المشترى الدية والمراة
بالولاء ثم ادعاهما البايع تصح وياخذ الدية والميراث للمشترى يبطل الولاء كذا في محيط السرخسي (عالمگيري)
واگر دعوی کرد هر دو ولد را خرنده پسر دعوی کرد فروشنده راستگوی کرده نمیشود فروشنده و آن هر دو ولد پسر
خرنده‌است و اگر بر یکی ازان دو ولد جنایت کرده شد و گرفت خرنده تاوان آن را پسر دعوی کرد فروشنده
نسب هر دو ولد را صحیح میشود دعوای او و تاوان وکسب آن ولد مر خرنده راست و اگر کسی
کشت او را و گرفت خرنده قیمت او را قیمت کشته شده مرویہ کشته شده راست و قیمت او
بدل نمیشود بدیت و اگر خرنده آزاد کرد یکی ازان دو ولد را پسر کشته شد آن ولد و گرفت خرنده دیت
او را و میراث او را بسبب ولا پسر دعوی کرد فروشنده نسب هر دوی آن را صحیح میشود
دعوای او و فروشنده بگیر د دیت و میراث او را مرخرنده و باطل میشود ولا همچنین ذکر کرده شده
است در کتاب محيط سرخسی رح واذا ولدت الامة عند رجل ولدين


جلد چهارم
۷۳۶
كتاب الدعوى

في بطن واحد فباع احدهما وادعى المشترى الولد الذي اشتراه انه ابنه صحت دعوته ويثبت
نسب الولدين ولا يعتق الولد الآخر ولا تصير الجارية ام ولد كذا في المحيط (عالمكيرية)
واگر ولد آورد کنیزی نزد مردی دو ولد را در یک شکم پس آن مرد فروخت یکی از ان دو ولد را و
خرنده دعوی کرد آنولد را که خریده بودنش که بدرستی این پسر من است صحیح میشود دعوای او و ثابت میشود
نسب هر دو ولد از او و آزاد نمیشود آنولد دیگر و نمیگردد آن کنیز ام ولده مر او را همچنین ذکر کرده شده است در محیط
رجل اشترى عبدين توامين اللام ملك غيره فباع احدهما ثم ادعى نسبهما يثبت نسبهما
منه ولكن لا ينتقض البيع في الآخر وكذا لو ادعاهما المشترى يثبت نسبهما
والذي عنده البايع يبقى مملوكا له كما كان كذا في المبسوط (عالمكيري)
مردی خرید دو غلام دوگانه را که زاده شده بودند در ملک غیر آن مرد پس او فروخت یکی از ان دو
غلام را پسر دعوی کرد نسب ایشان را ثابت میشود نسب ایشان ازان مرد و لیکن نمی شکند فروختن
او در ولد دیگر و همچنین اگر دعوی کرد نسب آن هر دو را خرنده ثابت میشود نسب آن هر دو
از خرنده و آن غلامی که در نزد فروشنده است مملوک میماند مر او را چنانکه بود همچنین ذکر کرده
شده است در کتاب مبسوظ رجل له جارية حبلت عنده فولدت ابنا فكبر عنده ثم زوجه
امة له فولدت له ابنا ثم باع المولى هذا الابن واعتقه المشترى ثم ادعى البايع
نسب الولد الأكبر يثبت نسبه وبطل العتق ويلزمه الثمن ان لم يكن ادعى البايع نسب الولد الأكبر
لكن ادعى نسب الولد الثاني لا تسمع دعواه كذا في التاتارخانية ناقلا عن الخزانة (عالمكيري)
مردی را کنیزی بود که حامله شده بود نز د او پس زاد او پسر را و کلان شد آن پسر نز د او و بنکاح داد کنیز
خود را با و پس پیدا شد مر او را پسری بعد از ان خواجه او فروخت این پسر دوم را و آزاد کرد او را خرند
بعد ازان فروشنده دعوی کرد نسب ولد کلان را ثابت میشود نسب او و باطل میشود آزاد
کردن


جلد چهارم
کتاب الدعوی
کردن و فروختن و لازم میشود فروشنده را بهای آن واگر فروشنده دعوی نکرد نسب ولد كاندان
دیگری دعوی کرد نسب ولد دوم را شنیده میشود دعوای او همچنان ذکر کرده شده است در کتاب
تاتار خانیه که نقل کرده است در کتاب خزانة المفتین اذا اشتري الرجل امة وولدهادًا
وهي حامل ثم باعها ثم اشتراها من ذلك الرجل أو من غيره وادعى ولدها فدعوته
صا
جائزة اذا كان الولد في ملكه يوم يدعيه ولا يفسح شيئا من البيوع والعقود التي جربت
وفي امه ولو كان اصل الجمل عنده بطلت ذلك البيوع والعقود كلها كذا في الفتاوى عالمكيريه
اگر خرید مردی کنیز را و ولدا و را یا خرید کیز را در حالیکه شکم دار بود پس فروخت آن کنیز را بعد ازان بخرین
اورا ازان مرد یا از دیگری و دعوی کرد نسب ولد آن کنیز رانسی دعوای اور است اگر آن ولد باشد
در ملک و دران روز یکه دعوی میکرد او را وفسخ نمیشود بسیج خیرا ز فروختن با وعقدا ئیکه جاری
شده بود د رانو لد و ما درا و واگر اصل حمل د نترد او بود باطل میشود باین دعوی همه فروختن انقدا
همچنین ذکر کرده شده است در کتاب حاوی اشترى عبد ا واشترى ابوه اخاه و هما تو امان
فائدة
فادعى احدهما من يتيد كايثبت نسبها منه وعتق الذي في يدهي الاخر بالقرابة
غلامیر اخرید و برادر
آن غلا مرا پدر خریده خرید و او كذا في محيط السرخسى وج (عالمگیری) شخصی خرید غلامی را و خرید پدر او برادرت
دو غلام دوگانه بودند
غلام را و آن هر دو غلام دوگانه بودند پس دعوی کر دیگی ایشان نسب آن غلامی را که در دست
بعد ازان یکی از خرید
کان دعوای
او بود ثابت میشود نسب هر دوی ایشان از ان مدعی و آزاد میشود آنعلا مه که در دست دیگری
ن سب یکی
ازان
است برز و الیه بسبب قرابت همچنین ذکر کرده شده است در کتاب محیط سر خسی ہے
ولو اشترى جارية على انه بالخيار بيا ثلا تا فولدت عنده في الثالث ولدا فادعاه المفتى
صحت دعوته ولو كان الخيار للبايع فادعى المشترى لولده بان الاخيا لكان البيع شب الجمل الا الي لداورد کنیز فروخته
شده بخیار شروط
بطل حودة الداعوة بعد الاخيا ، فان نقض البايع البيع بطلت دعوة المشتري كذا في المبسوط الكيری


جلد چهارم
۷۳۸
کتاب الدعوی

اگر کسی خرید کنیز را بشرطیکه او را اختیار باشد در ان کنیز سه روز پس آن کنیز زاد ولید را در نزد خریده
در روز سوم و دعوی کرد آن ولد را خریده صحیح نمیشود دعوای او و اگر آن خیار مر فروشنده را
بود پس دعوی کرد خریده آن ولد را پس فروشنده بخیار خود هست پس اگر فروشنده اجازه
کرد آن فروختن ثابت میشود نسب او از خریده چنانکه ثابت میشود نسب او خرنده نگویند
دعوای خود را بعد از اجازه کردن فروشنده پس اگر فروشنده شکست آن بیع را باطل میشود
دعوای خرند ه همچنین ذکر ده شده است در کتاب موله واذا اخذ الرجل امتان من رجل
انه بالخيار ياخذ ايهما شاء بالف در هم ورد الاخري فولدت احدهما واقرانهما منم الاانه لم تدر
وطئها اولا فاقراره صحيح والولد حر ما وهى لتي تناولها البيع ويتعين باختيار المشترى
فيؤمر بالبيان مادام حيافان مات قبل البيان فالبيان الى الورثة فان قالت الورثة ان ابانا و
هذه الجارية اولا فانه يثبت نسبته لاهذه من الميت ويرث معهم وتصار هيام ولد لميت
وتعتق بموته وعلى الورثة ثمن هذه للبايع ويؤدون ذلك من تركة الميت ويردوا الاخرى
على البايع مع عقرها فتكون ام البايع كمالوحصل هذا البيان من الميت وان قال الورثة
ان ابانا وطئ هذه اولا وقال بعض الورثة لاجل وطئ هذه الاخرى ولا كانت التي قالها بعض الورثة
اولا هى التى وطئها الميت اولا متعينة الاسترداد وترد الاخرى وان تفقت الورثة م لا يدرى
التي وطئ الميت اولا فانه لا يثبت نسبة حد من الولدين من الميت ولكن يعتق نصف كل
واحد من الولدين ونصف كل واحدة من الجاريتان وسعت كل واحدة من الجاريتان
وكل واحد من لولدين نصف القيمة وردت الورثة على البايع نصف ثمن كل واحدة
من الجاريتين ونصف العقر من التركة فان لم يمت المشترى ادعى نسب لولدين
وادعى البايع نسب الولدين ايضا فهذا على وجهين الاول ان تكون الدعوة من البايع

بعد الدعوى


جلد چهارم
۷۳۹
كتاب الدعوى

بعد دعوة المشترى وفي هذين الوجه تصح دعوة البايع فى الولد يى يرد عليه و انكم يدعيا
جائنا بالولد الاقل من ستة اشهر من وقت البيع اولستة اشهر وان ادعيا هما جميعا جائنا
بالولدين لستة اشهر فدعوة البايع صحيحة فيما صار له ولا تصح دعوته فيما صار للمشترى
وان جائنا بالولد الاقل من ستة اشهر فدعوة البايع اولح فى الولدين كذافى المحيط (عالمكير)
دوقتيكه گرفت مردی دو کنیز را از دیگری بشرطیکه بدستی بخیار باشد هر کدام آنها را کهر ها
او شود بهزار درهم بگیرد و رد کند دیگر را نیز پس هر دو کنیز ولد آوردند نز دا و و خریده اقرار کرد که
بدستی هر دو ولد از من است ولیکن معلوم نکرد آن کنیز را که وطی کرده بود او را در اول پس
اقرار او صحیح است در ولد یکی از ان دو کنیز که آن کنیز است که شامل شده است آنرا عقد
فروختن و آن معلوم شود باختیار کردن خرنده پس امر کرد میشود خرنده را به بیان کردن کنیز فروخته
شده تا وقتی که زنده باشد و اگر خرنده مرد پیش از بیان کردن کنیز فروخته شده پس بیان کردن آن
کنیز فروخته شده بورثه او میشود پس اگر وارثان گفتند که بدرستی که پدر ما وطی کرده در اول
این کنیز را ثابت میشود نسب ولدان کنیز از آن مرده و آن ولد میراث میبرد با دیگر ورثه از
ترکه آن مرده و آن کنیز ام ولده میگردد مر آن مرده را و آزاد میشود آن کنیز بمردن خرنده ولازم
میگردد بروارثان او بهای آن کنیز برای فروشنده و وارثان او ادا کنند بهای آن کنیز
را از متروکه آن مرده و رد کنند کنیز دیگر را بفروشنده با تاوان جماع آن پس آن کنیز از فروشنده
میباشد چنانچه همین حکم است اگر این بیان حاصل میشد از ان مرده در وقت زنده گی او و اگر بعضی
ورثه گفتند که بدرستی پدر ما این کنیز را در اول وطی کرده و بعضی ورثه گفتند که وطی نکرده او را در اول
بلکہ این دیگر کنیز را در اول وطی کرده پس آن کنیزیکه اول گفته اند بعض وارثان که او را وطی کرده بود در اول
متعین میشود برای ام ولده شدن و رد کرده میشود کنیز دیگر بفروشنده و اگر وارثان اتفاق کردند که بدرستی نمیدانی


جلد چهارم
۷۲۰
کتاب الدعوی

آن کنیز را که وطی کرده در اول پیش دستی که ثابت میشود بنسب هیچ کدام از ان دو ولد از ان مردولیکن
آزاد میشوند نصف هر کدام از ان دو ولد و آزاد میشود نصف هر کدام از دو کنیز و سعی کند هر کدام از ان
دو کنیز و هر کدام از ان دو ولد در نصف قیمت خود و وارثان رد کننده نمی شوند به نصف بهاسی هر
کدام از دو کنیز را ونصف تاوان جماع هر کدام را از متروکه آن مردو پس اگر خرنده نمردہ بود و دعوی کردند
هر دو ولد را و فروشنده نیز دعوی کرد نسب هر دو ولد را پس حکم این هر دو وجه است اول انکه اگر دعوای
فروشنده پس از دعوای خرنده بود در توجه صحیح است دعوای فروشنده در ان ولد یکه رد کرده شد برا
و در مادرا و پهر هر که آورده باشد آن دو ولد را بکمتر از شش ماه از وقت فروختن او یا بیش ماه و اگر خرنده
و فروشنده یکجا دعوی کردند هر دو یی آنرا درین صورت اگر ان کنیز آورده بود هر دو ولدا بکمتر از شش ما پس
دعوای فروشنده صحیح است در انولدیکه برای فروشنده گردیده است صحیح نیست در ان ولدیکرد برد
را گردیده است که اگر ان دوکنیز اور ده بودند آن دو ولد را بکمتر از شش ماهی دعوای فروشنده بهتر است در
هر دو ولد همچنین ذکر کرده شده است در کتاب محیط بائع امرو لد او المشتری یعلم ان امرولد
للبایع فجاءت بولد فادعاه المشتری لا تصح ويكون ابن البایع و ان نفا لا يثبت المشتری
استيفا ويكون للبايع بمنزلة امه وكذا لو يعلم المشتری بانها امر ولد للبائع الا ان الولد يكون
اذا نفاه البایع ادعاه المشترى كذاني المحيط النی تالگیری کسی فروخت ام ولده خود را در حالیکه خرنده میدان
که آنام ولد است در فروشند د پس آورن به لدی و دعوی کر دن ولدار فرند یچ میشود وعوی فرند و ولایدر فروشنده است
واگر فروشند نفی کر نفت و لد ر ثابت نمیشودت به از فرند دوری تیجان آن ادیمانند م فروشند ابر زاوا و
و همچنین کس اگر خر ندمیدانست نام لا فروشند اتهم الاواد میان در نوشتن کند زرا و ودعوی کند ز ا خرد همین
ذکر کرده است در کتاب محمد السبر الفصل الثالث في دعوة الرجل ولد جارية ابنه
فصل سوم ثابت است در بیان دعوی کردن مرد نسب ولد کنیز پسر خود را -
ولادیت


جلد چهارم
۴۳۱
كتاب الدعوى

ولدت امة رجلا فادعاه ابوه الولد ولم يكن اصل الحبل عند ابنه وكذبه الابن لم يجز دعوته
الا ان يصدقه المولى فتصح دعواه ولا يملك الجارية كما اذا دعاه اجنبى يعتق على المولى
وكذلك لو ادعى ولد مدبرة ابنه او ولد مكاتبة المتفق من حجة الابن او ولد مكاتبته
الذى ولدت في الكتابة او قبل الا تصح عواه الاببتصديق الابن كذلك في محيط السرخسى (عالمكيرى)
ولداورد كنيز مردی پس دعوی کرد پدر آن مرد او لدار در حالیکه نبود اصل حمل در نزد پسرش و دروغ
گوی کرد او را پسرش روا نیست دعوای او مکر ر و است که راست گوی کند او را خواجه او که پدر آن
موجب پس دعوای او صحیح میشود و مالک نمیشود کنیز را چنانچه بیگانه دعوی کند او را و آزاد میشود آن
ولد بر خواجه و همچنین اگر دعوی کرد ولد کنیز مدبرۀ پسر خود را یا دعوی کرد نسب آن ولد ام ولده را بخوردند
که نفی کرده شده بود نسب آن ولدام ولده از جانب پسر او یا دعوی کردانولد مکاتبة پسرخودراکه زاد بود
آنرادر وقت کتابت خود یا پیش از کتابت خود صحیح نمیشود دعوای او مگر صحیح میشود که راست
گوی کند او را پسرش و همچنین ذکر کرده شده است در کتاب محیط سرخسی و اذا اشترى الابن امة
حاملا و با عها قبل ان يلد فعرف الاب و ادعاء ابوالبايع لا تصح دعوته هكذا في المحيط (عالمگيرى)
اگر پسر مردی خرید کنیز حامله او فروخت آنرا پیش از زادن بعد از ان زاد ولد بر او دعوی کرد انولد رابدن
ا صحیح نمیشود دعوای او همچنین ذکر کرده شده است در کتاب محيط جارية لرجل حبلت فى ملكه مباء
وهي حامل وقبضها المشترى ثم اشترى بها البايع فوضعت حملها فى يده لاقل من ستة اشهر
فادعاه ابوالبايع الاول وكذبه ابنه في ذلك كان دعوة الاب باطلا ولو صدق الابن
كانت الجارية ام ولد له بالقيمة و يثبت نسب الولد ويكون حرا بغير قيمة ولوان المشترى قبضها
البايع ولكن ردت يقضاء القاضى أو بغير قضاء القاضي بخيار الشرط او خيار الروية اوكان البيع فاسد أورت
المشترى فردها على البايع بحكم فساد البيع تمران بالبائع ادعاء الولد هذا والأول سواء كذا في المحيط عالمية

فائده
کنیز حامله را خرید
پیش از زادن
و او را فروخت


کتاب الدعوی ٧٢٢ جلد چهارم

کنیز مرد حامله شده بود در ملک او پس فروخت او را در حالیکه او حامله بود و خرنده قبض کرد او را بعد
ازان فروشنده خرید او را از خرنده و زاد آن کنیز در دست فروشنده بستر ارش پس پدر
فروشنده دعوی کردن ولد را و دروغ گوی کرد او را دران دعوی پسرش پس دعوی پدر او باطل
است و اگر پسر او راست گوی کرد او را پس آن کنیز ام ولد میشود مر پدر او را و قیمت و نسب ولد
او ثابت میشود از او و آزاد شود آنولد بی قیمت و اگر خرنده نفروخته بود او را بفروشنده ولیکن خردید
پدر او اورا بردو پسرش پسحکم قاضی با یجاز شرط یا بخیار رویت یا نفروختن فاسد و یا به
انکه خرنده پس کرده بود آنرا پس رد کرد آنرا بر فروشنده بسب انکه فاسد بودن آن و یا
بعد ازان پدر فروشنده دعوی کرد نسب آنولد را پس حکم این مسئله و مسئله اول برابر است
همچنین ذکر کرده شده است در کتاب محیط اذا ادعی ولدا جارية ابنه وضمن قيمتها للابن
ثم استحقها رجل فانه يأخذها وعقرها وقيمة ولدها من الاب ثم يرجع الاب على الابن
بما اخذ منه من قيمة الجارية كذا فى الذخيرة (عالمگیری)
اگر شخصی دعوی کرد ولد کنیز پسر خود را و تاوان داد قیمت آن کنیز را برای پسر خود بعد ازان سرد
باستحقاق برد او را پس میکند مستحق آن سرد بگیرد آن کنیز را و تاوان جماع و قیمت ذکور او را از پدر او
بعد ازان رجوع کند پدرش بر پسر خود بچیزی که گرفته بود از او از قیمت کنیز همچنین ذکر کرده شده است در
کتاب ذخیره ولو كان الابن ادعى الولد ثم ادعاه الاب واعطاه ماه للابن هكذا فى
الوهاج (عالمگیری) اگر پسر مردی دعوی کرده بود نسب ولد کنیز خود را بعد ازان دعوی کرد او را پدر
و یا هر دو یکجا دعوی کردند پس پسر او بهتر است بآن دعوی کردن همچنین ذکر کرده شده است در کتاب روهاج از
اذا دعی الجارية بنه والابن هم مسلم والاب عبك ومكاتب وكافرلم تصح عوى ولا الاب اولاد
کافرا صح دعوته هو الصحيح وكانا جميعا من اهل الدعوى فالدعوى حقه دعوة الابن كذا فى المبسوط

فایده
پسر مردی دعوا
نسب ولد
کنیز خود را
اگرچه


جلد چهارم
۲۳
كتاب الدعوى
اگر پدر دعوی کرد ولد کنیز پسر خود را و حال آنکه پیشتر آزاد و مسلمان بود و پدرش غلام یا مکاتب یا کافر
بو دیس صحیح میشود دعوای پدرش و اگر پدر او مسلمان بود و آن پسر کافر در ینصورت دعوای پدر او شیخ
و بهمین حکم صحیح است و اگر هر دو از اهل ذمه بودند و حال آنکه دین هر دو مختلف بود پس رواست
دعوای پدر او در ان همچنین ذکر کرده شده است در کتاب مبسوط اذا حبلت جارية الرجل في ملكه
فولدت ولدا فادعاه الاب والوالد هي حقيقة واعتبار ابان كان الوالد حرا مسلما فدعو الجدار
ان كان الوالد نصرانيا والحمد قصرانيا مسمات او كان الاب عبدا او مكاتبا والحد والداما
او مسلما صحة عروبة لو كان الاب عمال المحطام البالين من قلدعوى الا امتى مات کا
الشلية الناسة الاب الحديقوتة وان مار لو قيل على ديقة صحت دعوته وان كان اجنباً
أو مسلمان تهران الاب الجارية حامل فوضعت عملها لاقل من ستة أشهر مندمات
فادعاه الحال لم يحيد عونه و كذا ان كان الان بصرانيا والحد والها قاد مساين تم سلم الآن
و الحالية حاصل موضعت حيا لا قل من سنة الشهر كنت دعوى الجدا باطلا وكذلك ان كان الو الدكاتبا فادة
إلى الكتاية تحون قول الحماله على ادعاء عن الحد كان م على الجد بطلا هكذا في المحيط العالغيرى)
اگر کنیر مردی حامله شد در ملک او و زاد ولد ر اپس پدر کلان آن مرد دعوی کرد نسب آن ولد را و حال
آنکه پدر اوزنده بود از روی حقیقت و اعتبار چنانکه پدر او آزاد و مسلمان بود پس دعوای پدر کلان او
باطل است و اگر پدر او نصرانی بود و پدر کلان او غیر او هر دو مسلمان بودند یا پدر او غلام یا مکاتب
بود و پدر کلان او غیره او هر دو آزاد بودند پس دعوای پدر کلانش صحیح است و اگر پدر او مرتد بود و پدر کلان
و غیره او هر دو مسلمان بودند پس دعوای پدر کلانش موقوف است نزد امام اعظم اگر پدر او اسلام آورد
دعوای پدر کلانش باطل است و اگر پدر او مرد یا کشته شد بر مرتد بودن خود دعوای پدر کلان او صحیح است
و اگر هم ایشان آزاد و مسلمان بودند بعد ازان مرد پدر او در حالیکه آن کنیز حامله بود بعد از ان زاد بچشمر


جلد چهارم ۴۴۷ کتاب الدعوی

ارزش با واز قیست سکه پدر او مرده بود پس دعوی کرد پدر کلانش انولد صحیح نیست دعوای او و همچنین اگر پدر
او نصرانی بود و پدر کلان و غیره اش هر دو مسلمان بودند بعد ازان پدر او اسلام آورد در حالیکه آن
کنیز حامله بود و زاد آن کنیز ولد یرا بگذرازشش ماه پس دعوای پدر کلانش باطل است و همچنین اگر پدر او
مکاتب بود و ادا کرد بدل کتابت خود را و آزاد شد پیش از دعوای پدر کلان او یا غلام بود پس آزاد
شد پیش از دعوای پدر کلان او پس دعوی کردن پدر کلان او باطل است همیچنیز ذکر کرده شده است در
کتاب محيط لوكان الاب معتوهـا رجى العلو ابطـل الدعوة ودعوة الجد قـوله فان أفاق المعيوه
نعاد على الجد دعوة اللأم كذا بخـاوقى الفلاح الخد لـه فى الأقـراء الأدعاء ألا بنـا اذا وفى لأحسن
قيمة هم كذا في المحيطي اگر پدر کم عقل بود از وقت آبستن آن کنیز تا وقت دعوی کردن پدر کلان او پس دعوی
کردن پدر کلانش قبول کرده میشود واگر آن کم عقل بهوش آمد و بعد ازان پدر کلان او دعوی کرد پس دعوای پدر
کلان او باطل است و همچنین اگرکر ده شده است در کتاب حاوی گر دعوی نکرده بود پدر کلانش تا که بهوش آمد پدر او دعو
کرد نسب آنولد را بعد از ان که بهوش آمد پس در استحسان دعوای صحیح است همیچنیز ذکر کرده شده است در کتاب حیطي
الفصل الرابع في دعوة ولد الجارية المشتركة فصل چهارم ثابت است در بیان دعوی کردن نسب
ولد کنیز شریک اذا كانـت الامـة بين رجلين فى مكما ولد فادعى أحـد همـا ثبت انشاب
الجارية ام ولد له و ضام الشريك بالقيمة موسعرا كان او معسـرا و يضعف النصف العقر وله انضمـن
من قيمة الولـد شيءاكذا فى الحاوى (عالمكيرى)
اگر کنیزی مشترک بود در ملک دو مردی و زاد آن کنیز ولدیرا پس دعوی کرد نسب آنولد را هر یکی
از ایشان ثابت میشود نسب آنولد از او و آنکنیز ام ولد میگردد مر او را و حصه شریک
را مالک میشود بقمیت آن توانگر باشد یا ناتوان و تاوان در میشود نصف تاوان جماع او را
و تاوان در نمیشود از قمیت آن ولد چیز را و همچنین ذکر کرده شده است در کتاب حاوی

فان قال


http://hdl.handle.net/2333.1/bg79cnsn Image 753 of 916

جلد چهارم
۷۵
کتاب دعوی

فان قال المدعى لصاحبه ان هذه الجارية قد جاءت منك بولد وادعيته قبل ان تلد منى ومنك
ام ولدلك وصدقه صاحبه في ذلك وكذبته الجارية فانها لا يصدقان على الجارية وعلى ولدها
حتى لا يبطل ما ثبت لهما من الحقوق من جهة المدعى ولا يبطل الضمان من لمدعى
اليمن المقر بنصف قيمتها ام ولد من مشائخنا من قال هذا قولهما اما على قول ابيحنيفة رح
فلا يضمن المقر للمقر له شيئا و قيل لا بل هو على قولهما جميعا و الاول هو الاشبة والاقرب
الي الصواب فان اكتسبت الجارية اكسابا او قتلت هي او ولدها فذلك
كله للمقر ولو قال هذا المدعى للشريك كنت اعتقتها انت قبل هذا
و صدقه الشريك في ذلك فالامة تعتق ولا ضمان على الواقعى
في نصف قيمتها ولا في نصف عقرها (عالمگیری) پس اگر آن مدعی شریک
خود را گفت که بدرستی آن کنیز تحقیق زاده بود ولدی را از تو و تو دعوی کرده بودی آن ولد اورا پیش
از انکه زاده بود آن کنیز از من وام ولد و گردید دست آن کنیز سرتزاد راست گوی کرد او را شریکش در آن گفته
او و دروغ گوی کرد اورا آن کنیز پس آن هر دو شریک راست گوی نمیشوند بران کنیز و بر ولد او
پس باطل نمیشود چیزی که ثابت شده است مر آن کنیز و ولدش را از حقها از طرف شریک مدعی باطل
نمیشود تا وان او از مدعی ولیکن شریک اقرار کننده تا وان ده میشود نصف قیمت کنیز را در جای
ام ام ولده باشد و بعضی از مشایخ ما هر کسی است که گفته است که این حکم قول صاحبین است هرجا ما بقول مقعر
ابو حنیفه در پس ضامن نمی شود شریک قرار کننده چیزی را برای شریککه اقرار برای او کرده شده و بعضی از مشایخ
را در گرفته که اینچنین نیست بلکه این حکم قول هم دایشان ست حکم اول مشابه تر و نزدیک تربت بحق پس اکترآن
کنیز کسبهای خود چیز یرا حاصل کرده بود یا کشته شد خود او یا کشته شد ولد او پیش آن کسبهای ایشان تو ان قتل
ایشان مران شریک اقرار کننده راست می گر مدعی بشریک خود را گفت که آزاد کرده بودی توانین را پیش از این تا

فایده
مرد یکه دعوای نسب ولد که
مشترکه را کرده بود شریک
خود را گفت که این کنیز پیش
از ولد آوردن او این
را تو دار آورده بودی تو
دعوای نسب او را
کرده بودی


جلد چهارم
۱۶۱
کتاب دعوی

گوی کرد در آن شریک در آزادی او پس آن کنیز آزاد می شود و تاوانی بر وی کننده نیست النصف قیمت او و مدرن
تا وان عرع او جارية بين اثنين قال حذ هذه ام ولدك واد ولولدك او قال اد والدنا فأن كذب محا به فلاتها
المقرية ام ولد لهما ولا تماء لولحمد كما على الاخر كما لوادعياه معاوان كذبه صحاب في ذلك ضمن المتار
نصف قيمتها منى تو لكأن ومغر او معر يضاعف بالعقر الشريكه ثم يكون نصف الامته ام ولد المقر ونصفها
موقوف نجرانة ام الولدفان عادا الشريك إلى التصديق صارت ام ولدبين ما و يردما احد من الضمانة
وان لم بعدا لى التصديق فنصفها ام ولد للمقر ونصفها موقوف ينزلة ام الولد لخدم المفرد
يوما ويوقف يوما وان مات احدهما ففى فصل التصديق عتقت ایما مات
ولا سعاية عليها الخ في قول ابي حنيفة رحمة الله عليه وعند هما عليهما السعادة وفى فصل

فایده
یکی از دو شریک گفت
شریک دیگر خود را
که این کنیز ام ولد تو
است و توست

التكذيب كذلك تعتق أيهما مات ولا سعادة عليها للمنكر وان ماتا معا تعتق لا سمانة عليها للمقر
عن الي انه كذا في المحيط (عالمگیری) کنیزی میان دوکس مشترک بود یکی از ایشان گفت که این کیز ام ولد نو
مرین ام ولد به تواست یا گفت ام ولد نهم است پس اگر استوی کرد او را آن شریک در ان گفتن آن کنیز اور
میکرد دو ایشانرا وهیچ تاوانی نیست هیکی ایشان بر در ایشان چنانچه کر دعوی کند هر دوی ایشان یک وقت
و اگر در رویکوی کرد او را شریک او دران گفتن تاوانده می شود شریک اقرار کننده برای شریک دیگر خود فحمات
کنید تو اگر باشد با ناتوان همچنین ضامن می شود نیه تا وان عری را برای شریک خود بعد ازان نیمه آن کنیز
ام ولد میشود اقرار کننده را ونیمه آن موقوف میماند بمنزله ام ولده میگیرد پس اگر باز گردید آن شریک
او به استکوی کردن اقرار کننده ام ولده میگردد میان ایشان و رد کند آن شریک او چیزی را
که گرفته ست از اقرار کننده و اگر باز نکردید بر استگوی کردن اقرار کننده پس نیمه آن امر بود
است مر اقرار کننده را ونیمه آن موقوف است بمنزله ام ولده خدمت کند آن کنیز یکروز افراد
کننده را و یکروز موقوف باشد و اکریکی از ایشان مرد پس در صورت ر استکوی کردن ان


جلد چهارم
۴۷
کتاب دعوی

کننده ازاد می شود آن کنیز پرکدام ایشان که مرده باشد و سعی کردن لازم نیست بران کنیز بقیمتش برای شیر
زنده در قول امام ابوحنیفه رح و در نزد صاحبین اورح لازمست بر او سعی کردن و در صورت دروغگوی
کردن بچنان آزاد میشود هرکدام ایشان که مرده باشد و بران کنیز لازم نیست سعی کردن برای شریک منکر
و اگر آن شریک منکر مرد آزادی شود آن کنیز لازم نیست سعی کردن بران کنیز برای اقرار کننده نزد امام
ابوحنیفه رح همچنین ذکر کرده شده است در کتاب محیط ولوكانت الجارية بين ثلثة أو اربعة أو
فادعوا معاً فهوا بنهم جميعاً ثابت حصہ منهم والحاق لهم ولاعقر عندابي حنيفة رحمة الله عليه (عالمگيري)
و اگر کنیز با مشترک بود میان سه کس یا چهار کس یا پنج کس و دعوی کردند همه ایشان نسب ولد او را
یکجا پس این ولد پسر همه ایشانست ثابت می شود نسب آن ولد از ایشان و آن کنیز ام ولده شات
برایشان نزد امام ابو حنيفه رح واذا كانت انصباء الشركاء مختلفة فالحكم في حق الولد يختلف
الاستيلاد يثبت حوكل واحد بحصته كذا في الحاوي (عالمگيري) و اگر حصه شیر کا
دران کنیز با هم مختلف بود پس این حکم درباره ولد او مختلف نمی شود اما ام ولده شدن آن کنیز ثابت
میشود در حق هرکدام ایشان بقدر حصه او همچنین ذکر کرده شده است در کتاب جاوی دعوة الولد
اذا تعذرا اعتبارها دعوة الاستيلاد تعتبر دعوة التحرير قال محمد رحمة الله عليه في الزيادات
جارية بين رحلين ولدت لستة اشهر فضامن ملكاها فجاءت بولد آخر بعد ذلك
الستة اشهر ايضاً منذ ولدت الولد الاول فقال احد المولدين الاصغر يني والاكبر بر شريكي
فان صدقه بريگه يثبت نسب الولد الاصغر من مدعى الاصغر وتصير الجارية ام ولا المدعى الاصغر
وضمن مدعى الاصغر لشريكة نصف قيمة الجارية موسراً كان او معسراً ويضمن نصف عقر اليضر
ولا يضمن من الولدشيئا و يثبت نسب الولد الاكبر من مدعى الاكبر ويصيرم الاكبر ومعتقا
للاكبر وهو مشارك فيه فا و على مدعى الاكبر نصف قيمة الاكبر لشريكه ان كان موسر و ان كان معسراً

فایده
اگر حصہ شریکان با هم تفاوت
داشته در حق ولد حکم مختلف
نمیشود و حق ام ولده
بودن مادرش بقدر حصہ
هر کدام ثابت
می شود

فایده
وقتیکه دعوای نصب ولد
کنیز بطریق ام ولده بودن
او دشوار شد آن را
دعوی تحریر کرده میشود
بطریق آزاد کردن


جلد چهارم
۴۳۸
کتاب دعوی

سعى لاكبر فى نصف قيمته ولا تصير الجارية ام ولدا لمدعى الاكبر ويضمن مدعى
الاكبر نصف العقر لمدعى الاصغر هذا اذا صدقته شريكه فاما اذا كذبه فالجواب فحق
مدعى الاصغر ما ذكرنا ولا يثبت نسب الاكبر من واحد منهما ولكن يعتق الاكبر ويكون ليه
حكم عبد مشترک بين اثنين شهد احدهما على صاحبه بالعتق وصاحبه منكر هذا الذي
ذكرنا كله اذا قال احد المولين الاصغر بنى والاكبر ابن شريكى فاما اذا قال الاكبر
ابن شريكي والاصغر ابني فان صدقته شريكه في ذلك يثبت نسب الأكبر من الشريك
المصدق وصارت الجارية ام ولد له وضمن لمدعى الاصغر نصف قيمتها ونصف
عقرها
موسرا كان او معسرا ولا يضمن من قيمة الولد شيئا وفي الاستحسان يثبت نسب
الاصغر من مدعى الاصغر ويضمن مدعى الاصغر قيمة الأصغر لشريكه وجميع عقرها هكذا محيط (عالمگیری)
دعوی کریان نسب ولد و فینگر دشوار شود اعتبار دادنش بطریق دعوای ولد بودن آن ولدیدار
داده می شو و آن دعوی را بطریق دعوای آزاد کردن و گفته است امام محمد رح در کتاب زیاد
که کنیری مشترک بو دمیان دو مرد و لداً ور دآن کنیز کمتر از شش ماه و یا زیاده از شش ماه از عهده
ایشان مالک شده بودند آن کنیز را پسر و لد دیگر آورد بعد از ان ولد شش ماه یا زیاده از
ش ماه از وقیکه زاده بود آن ولد اول را پس گفت یکی از دو خواجه او که ولد خورد پست
و ولد کلان پر شریک نست پس اگر راستگوی کرد اور شریک او ثابت می شود نسب ولد
خورد از مدعی آن و میگردد آن کنیز ام ولده مرد عی پسر خورد را و ضامن میشود آن مدعی
ولد خورد برای شریک خود نیمه قیمت کنیز را خواه تواگر باشد یان توان نیز اوان ده میشود تیمه گرا
جماع آن کثیر را و تاوان ده نمیشود از قیمت آن له هیچ چیز او ثابت میشود نسب ولد کلان از مدعی
دیر گردیده ی و لد کلان آزاد کننده پسر کلانر حال آنکهمشترک بودمیان ایشان بر دعی ولد کلام نمی یه کار برا

شریک


جلد چهارم
۷۴۹
کتاب دعوی

شریک او اگر مدعی ولد کلان توانگر بود و اگر ناتوان بود سعی کنند آن ولد کلان در نیمه قیمت خود برای مدعی ولید
خُرد و آن کنیز ام ولده نمی گردد مگر ه ولد کلانرا و تاوان ده میشود مدعی ولد کلان همیمه تاوان جماع آن
کنیز را برای مدعی ولد خرد و این حکم وقتی است که راست گوی کند او را شریک او اما اگر
دروغگوی کرد او را پس حکم در حق مدعی ولد خرد آن حکست که ذکر کردیم و ثابت نمی شود نسب ولد کلان
از یکی ایشان و لیکن آزاد میشود آن ولد کلان و حکم او حکم غلام مشترک است میان دوکس
که گواهی بدهد یکی ازان دوکس بر شریک خود بآزادی آن غلام و شریک او منکر باشد و بین
حکم را که ذکر کردیم همه آن در آن وقتی ست که بگوید یکی از هرد و خواجه او که ولد خرد پسر مت
ولد کلان پر شریک است و ماتی که بگوید که والد کلان پسرشریک است و ولد خرد پیترست
پس اگر راست گوی کرد او را شریک او درین گفته او ثابت می شود نسب آن ولد کلان
ازان شریک او که راست گوی کننده است و آن کنیز ام ولده میگردد مرو را دتاوان
میشود برای مدعی ولد خرد نیمه قیمت آن کنیز را و نیمی تاوان جماع اور اخواه تو انگر باشد خوا
ناتوان و تا وانده نمی شود از قیمت آن و لید هیچ چیزی را دو راستحسان ثابت می شود نسب
خرد از مدعی ولد خرد و صا من میشود قیمت ولد خرد را برای شریک خود و ضامن میشود نیمه توان مجمه ع را
همچنین ذکر ده شده است کتاب محیط رجلان اشتريا الجارية فولدت في ملکھما ولدا لا یعلم من ایه انظر على
احداها صحبت دعواها وكانت الجارية ام ولد له وضمن الشریکه نصف قيمتها لو ادعی الولد معالم كان
معسرا ولا يهم لا يكم شيئا من حفر الحمل ولواد كلوالي العبد كان مانيال تعتلم حمل كذا فى المحيط في ام
دو مرد خریدند کنیزی را پس ولد ورد آن کنیز در ملک ایشان بیتر از شل ما پس دعوی کردند نسب آن را
یکی دایشان صحیح ست دعوی او و آن کنیز ام ولده ست، مراور و ناو انده میشود برای شریک خود نمیه قیمت
اور اگر روز یکه دعوی کرده ست آن ولد برا خواه توانگر باشد یا ناتوان و تاوانده نمی شود برای


جلد چهارم
۷۵
کتاب دعوی

شریک خود چیزی را از تاوان جماع آن کنیز پس حکم در آن ولد مانند حکم است در دعوا
غلامی که اگر آن غلام مشترک باشد میان دو کس و آزاد کند یکی ایشان اورا همچنین در گز
شده است در کتاب محیط اذا کانت الجارية بين رجلين فجاءت بولدين فادعی
كل واحد احدا لولدين فان جاءت بهما في بطن واحد فادعى احد هما
الاكبر والاخر الاصغر وخرج الكلام منهما جميعا معا يثبت النسب منهما جميعا فاما
اذا سبق احمها بالدعوة فيثبت نسب الولدين منه وعتقا وصات الجارية امرد
له ويغرم نصف قيمة الجارية ونصف العقر لصاحبه ولود لا في بطنين مختلفين
فادعى الأكبر والآخر الاصغر وخرج الكلام منهما معا يثبت الاكبر من الأك و عتقوصات
الجارية ام ولد له ويغرم نصف قيمة الجارية لمدعى الاصغر مع نصف العقر ويثبت
نسب الاصغر من مدعى الأصغر فى الاستحسان ويغرم العقر لمدعى الاكبر هذا اذا خرج
الكلام منهما معا ولواد على الأكبر اولا يثبت نسب الأكبر وعتق وصارت الجارية امرو
له ويغرم للآخر نصف قيمة الجارية مع نصف العقر فبعد ذلك لواد على الآخر الأصغ
فقد ادعى ولد ام ولد الغير فيحتاج إلى تصديقه فلو صدق يثبت النسب نكون كاملة
وان كذبه لا يثبت النسب لوان احدهما ادعى الاصغر اولا عتق الاصغر
و يثبت نسبه منه وصارت الجارية ام ولد له ويغرم نصف قيمة الجارية الاكبر
مع نصف العقر والاکبر قنو بينهما واذا ادعى الآخر الأكبر بعد ذلك صار
كعبد بين اثنين اعتقه احد هما نصيبه ويثبت نسبه والآخر بالخيار انشاء
اعتق وان شاء استسعى وإن شاء ضمن المعتق ان كان موسرا و ان كان مُعْسِرًا
فله الخيار بين الستقاء والعنق عند ابى حنيفة رح كذا في شرح الطحاوي (عالمكيرى)
دعمها


جلد چهارم 201 کتاب دعوی

وقتیکه کنیزی مشترک بود میان دو مرد پس آورد آن کنیز قرو لدر اودعوی کرد هرکدام ایشان
یکولدر اپس اگر آورده بود آن کتیز هر دو ولدر ادر یکشکم و دعوی کرد یکی ایشان نسب الد کلانرا و دیگری
ایشان دعوی کرد نسب ولد خردرا و برامد سخن ایشان یکی ثابت میشود نسب او از هر دویشان
اما اگر پیش کرد یکی ایشان دعوای خودرا ثابت میشود نسب هر دو ولد از او و آزا د می شوند هردوی
ولد و آن کنیز ام ولده میگردد مر اور او تاوان بدهد نیمه قیمت آن کتیز ونیمه تاوان جماع آن را
برای شریک خود و اگر آن دو ولد زاده شده بودند در دو شکم مختلف پس دعوی کرد یکی ایشان
نسب ولد کلانرا و دعوی کرد دیگر ایشان نسب ولد خردرا و برامد سخن از هر دوی ایشان یکی ثا
می شود نسب ولد کلان از مدعی او و آزاد می شود آن ولد و آن کنیزام ولده میگردد مراور او تاوا
بدهد نیمه قیمت آن کنیز را برای مدعی خرد بالنصف تاوان جماع او و ثابت می شود نسب ولد
خرد از مدعی خرد در استحسان بدیه تاوان جماع او را برای مدعی ولد کلان و این حکم وقتی است
که برآمده باشد سخن هردوی ایشان یکجا و اگر دعوی کردند نسب ولد کلانرا یکی ایشان در اول ثابت
می شود نسب او و آزاد می شود آن ولد و آن کنیزام ولده میگردد مر اور او تاوان بدهد برای
شریک دیگر خود نیمه قیمت آن کنیز را با تاوان جماع او بعد ازان اگر دعوی کرد آن شریک دیگر لید
خرد را در اپس بدرستیکه دعوی کرده ست نسب الدام ولده غیر را پس محتاج میشود بر اسنگوی کردن آن غیررا
اگر استگوی کرد او را ثابت میشود نسب او و کنیز بمانندام ولده میگردد و اگر در وغگوی کرد ثابت نمیشود نسیم
و ار یکی از ایشان دوی کرد ولد خرد را پیشتر آزاد میشو وآنولد خرد و ثابت میشو نسب ازو وآ کنیز امر لد میرد دراورا
و تاوان بدهنیمه قیمت را برای شریک خود با تاوان جماع اوو ولد کلان غلامست مشترک درمیا الیتها گر بعد از ین دی کرد
آنشریک دیگرلد کلان امیگرددمانند غلامیان کسی مشترک، آزادکنداوی کی ایشا کرآزا میشو د صه او تابت میشود علت ان
ارزو و آشریک دیگر اختیار دارد اگر میخواهدآزاکنداور و اگر میخواهد طلب کند سعی راازآنعاما اگر میخواهدتاون پیردمدا


جلد چهارم
۷۵۲
کتاب دعوی

کنند و اگر او تو انگر بود و اگر او ناتوان بود پس مر او را است اختیار میان طلب کردن سمی و آزاد کردن بند
امام ابو حنیفه رحمة الله علیه همچنین ذکر کرده شده در شرح طحاوی رجل مات و ترك ابناين وجارة
فظهر بها حبل فادعى احدهما ان الحبل من ابيه وادعى الاخران الحبل منه وكانت الجارة
منهما معا فالحبل من الذى ادعاه لنفسه ويغرم الذي ادعاه لنفسه نصف قيمتها الصيف
عقرها للشريكه وكذلك ان كان الذى ادعاه لنفسه سبق بالدعوة فان كان الذى
ادعى الحبل للاب بدأ بالاقرار لم يثبت من الاب قبوله ولكن يعتق عليه نصيب في الام صالو
بطنها كذافى المبسوط ولا يضم على الاخر شياً لانه الا اداه لام الموالى كذافى المحيط وتجوزعوه الاخ فى اثبات
نسبة للى ولا يضمن قيمة الامة شيا ويضمن نصف عقر الى حبل ذلك اخوه كذا في المبتسوط عالمگیر
مردی مرد و بعد از خود گذاشت دو پسر و یک کنیز را پس ظاهر شد بآن کنیز حمل پس دعوی کرد یکی انران
دو پسر که بدرستی این حمل از پدرست و دعوی کرد آن پسر دیگر که بدرستی این حمل از نست او دوکو
کردن ایشان یکجا بود پس آن حمل از ان پسرست که دعوی کرده است آنرا برای خود و تاوان بده آن
کیکه آن ولد را دعوی کرده برای خود نیم قیمت آن کنیز را و نیمه تاوان جماع آن کنیز را برای شریک خود
و همچنین حکمیست اگر آن پسریکه دعوی کرده آن حمل را برای خود پیشی کرده بود بدعوی کردن آن
پس اگر آن پسریکه دعوی نموده است آن حمل را برای پدر خود ابتدا کرده بود باقرار کردن خودبان شام
نمی شود نسب آن حمل از پدر او بگفته او ولیکن آزاد میشود بر او حصه او از ان ام ولده و از ان نیز یک
در شکم اوست همچنین ذکر کرده شده است در کتاب مبسوط و ضامن نمی شود مدعی برای برادر خود
هیچ چیزی از مادر آن ولد و نه از ولد او همچنین ذکر کرده شده است در کتاب محیط و رواست دوکوی
کردن آند یگر نسب آن ولد را و ثابت میشود نسب تولد از او وضامن نمیشود ارقیمت این چیزی را
و ضامن میشود نصف تا وان جماع اور اگر طلب کند او را برادر و همچنین ذکر کرده است در کتاب مبوط


جلد چهارم ۷۵۳ کتاب دعوی

امه بین رجلین ملکا احدهما نصیبه منذ شهر والآخر منذ ستة اشهر فجاءت بولد فادعیاه
فهو للاقدم به ملكا ويضمن نصف قيمتها ونصف العقر و لم يذكر في الكتاب لمن يضمن
وينبغي ان يضمن البائع لا لصاحبه على البائع ان يرد جميع الثمن الحصة المالك الاخر وقال
مشائخنارح ينبغي ان يضمن جميع العقر لصاحبه كذا في محيط السرخسى هذا اذا علم المالك
الاول من المالك الآخر فاما اذا لم يعلم يثبت نسب الولد منهما وتصيم عصير ام ولد لهما ولا
على واحد منهما لصاحبه ويضمنان نصف العقر للبائع والى هذا مال شيخ
الاسلام وهو الاشبه باصول اصحابنا رحمهم الله تعاهكذا في المحيط (عالمكيرية)
کنیزی مشترک بود میان دو مرد که مالک شده بود یکی ایشان حصهٔ خود را از مدت یکماه و دیگرایشان
مالک شده بود از وقت شش ماه پس ولد آورد آن کنیز و هردو دعوی نمودند نسب ولد او را پس آن ولد
پیشترین ایشان را است از روی ملک و تاوان ده میشود او نیم قیمت آن کنیز را و نیم تاوان جماع
او را و ذکر نکرده امام محمد در کتاب مبسوط که برای کدام شخص تاوان ده می شود و می شاید اینکه تاوان
ده شود برای فروشندهٔ آن و تاوان ده نشود برای شریک خود بر فروشنده لازم است که رد کند
همه بها را بآن دیگر صاحب ملک و گفته اند مشایخ مارح که میشاید که تاوان دهد آن مالک دیگر همه
تاوان جماع را برای شریک خود همچنین ذکر کرده شده است در کتاب محیط سرخسی رح و این حکم دران
وقتست که معلوم باشد مالک اوّل از مالک آخر اما وقتیکه معلوم نباشد ثابت می شود نسب آن ولد
از هر دوی ایشان و آن کنیز ام ولده میگردد هر دوی ایشان را و نیست تاوان جماع
او بر یکی ایشان برای دیگر و تاوان ده میشوند نیم تاوان جماع آن کنیز را برای فروشند
و باین حکم میل کرده است شیخ الاسلام رح و این حکم مشابه تر است به قواعد اصحاب فایده دعوای نسب از کنیز مشترکه را ما بین مردی و صغیری نمودند آن مرد و پدر آن صغیر
مارح همچنین ذکر کرده شده است در کتاب محیط امة بین رجل وصغیر ولدت فادعی


جلد چهارم
۷۵۴
کتاب دعوی
الرجل وابو الصغير يثبت من ضياء الرقبة كذا في محيط السرخسی (عالمگیری)
کنیزی مشترک بود میان مردی و صغیری و ولد آورد آن کنیز پس دعوی کردند بسب او را آن مرد و پدر آن
صغیر ثابت می شود نسب آن ولد از صاحب رتبه آن کنیز که آن مرد است همچنین ذکر کرده شده است
در کتاب محیط سرخسی رحمة امة بين رجلين جاءت بولد فادعاه احدهما في مرض موتهم
صحت دعوته و يثبت نسب الولد منه وتصير الجارية امر ولد له وتعتق من جميع المال ادامات
وهذا اذا كان الولد ظاهرا اما اذا لم يكن ظاهرا يعتق من الثلث كذا في المحيط (عالمگیری)
کنیزی مشترک بونمیاندوردآن کنیز ولد ی را پس دعوی نمود او را یکی ایشان در مرض موت خود صحیح است
دعوای او و ثابت می شود نسب آن ولد از او و میگردد آن کنیز ام ولده مرا و را و آزاد میشود
از تمامی مال او وقتیکه مرد و این حکم وقتی است که آن ولد ظاهر باشد اما اگر ظاهر نباشد آن ولد آزا
می شود از سه یک مال او همچنین ذکر کرده شده است در کتاب محیط لوکانت جارية بين
رجل وابيه فولدت فادعياه معا جعلتة ابن الابل استحسنا وضمنة نصف قيمة الام
ونصف عقرها وضمنت الابن نصف العقر ايضا فيكون قصاصا وكذا الحبل بوالاب
اذا كان الاب حينا واما الاخ والعم والاجنبى حلم كلهم سواء كذا فى الحاوى (عالمگيري)
اگر کنیزی میان مردی و پدر او مشترک بود پس ولد آورد آن کنیز و دعوی نمودند هر دو ی ایشان
آن ولد را یکجا بیکبار گفته است اما محمد رحمه که میگردانم ولدرا پس پدر آن مرد از روی استحسان تاوان ده
میکنم او را به نیمه قیمت آن کنیز و نیمه تاوان جماع او برای پسر او و تاوان ده میکنم پسر او را بینمه
تاوان جماع او برای پدرش پس یکبار دیگر مجرا می شود و همچنین است حکم پدر
کلان وقتیکه پدر او مرده باشد و اما برا در و عم و بیگانه پس تمامی ایشان برابراند همچنین
ذکر کرده شده است در کتاب حاوی ولو كانت بين اب و ابن فادعيا جميعا
والاب


جلد چهارم
۷۵۵
كتاب دعوى

و الاب قائم يثبت النسب منهما جميعا كذا في شرح الطحاوى و ابن سماعة عن محمد ح في رجل وطئ
جارية مشتركة بين ابنه و بين اجنبي فولدت قال عليه نصف قيمة الام لابنه و عليه للاخر
نصف قيمتها و نصف عقرها كذا في المحيط (عالمكیری) و اگر میان پدر کلان و نبیره او کنیزی مشترک بود پس
دعوی کردند هر دوی ایشان ولد او را در حالیکه پدر زنده بود ثابت می شود نسب آن ولد از هر دو
ایشان همچنین ذکر کرده شده است در کتاب شرح طحاوی و ابن سماعه رح روایت کرده است
از امام محمد رح درباره مردی که وطی کرد کنیز مشترک را که میان پسر او و بیگانه بود پس ولد آورد آن
کنیز گفته است امام محمد رح که بر اوست نیمه قیمت آن کنیز برای پسرش و بر اوست نیز قیمت نیم
کنیز و نیمه تاوان جماع او برای مرد بیگانه همچنین ذکر کرده شده است در کتاب محیط (شرعیه) ابو یوسف
في جارية بين رجل و ابنه وجد لاء جاءت بولد ادعوا جميعا معا فالولدولى وعليهما
مهر تام للجد اذا صدقها الجد انها وطئاها فان لم يصدقها فلا شيئ عليهما ولا تحل هذا الجارية
للجدان كذبها في الوطئ عسى ان لاند لايانه في جارية ابنه كذا في فتاوى قاضيخان (عالمكيرى)
روایت شده از امام ابو یوسف رح در باره کنیز که مشترک بود میان مردی و پسر او و پدر کلان او و آورد
آن کنیز ولدیرا و دعوی نمودند تمامی ایشان نسب آن ولد را یکجا پس دعوای پدر کلان و بهتر است از خر
او و پدر او تاوان جماع آن کنیز است برای پدر کلان او وقتیکه راستگوی کند ایشان را پدر کلان ایشان
که بدرستیکه ایشان وطی کرده اند آن کنیز را و اگر راستگوی نکرد پدر کلانش ایشان را پس هیچ چیزی نیست
برایشان و حلال نیست این کنیز بر پدر کلانرا اگر چه دروغگوی کند ایشان را در وطی آن کنیز پس نیست
این حکم مانند حکم پسرکه دعوی کند که بدرستی وطی کرده ام کنیز پدر خود را و دروغگوی کند او را پدرش پس بستی آن کنیز
برام نمیشود بر پدر او همچنین ذکر کرده شده است در کتاب فتوى الامة اذا كانت بين مكانين فولدت فادع
المكاتب نسب الولد حتى ثبت نسب الولد منه ضمن قيمة الجارية ونصف عقرها للشريكيه واذا كانت حرفين عبدين


جلد چهارم
۷۵۶
کتاب دعوی

وولدت ولدا فادعى العبد نسب هذا الولد حتى ثبت نسب الولد منه لا يضمن العبد من
قيمة الجارية لشريكه شيئا كذا في المحيط (عالمكيرى) کنیزی میان
غلام مکاتب ومرد آزاد مشترک بود پس ولد آورد آن کنیز و دعوی کرد آن مکاتب نسب
آن ولد را تا که ثابت شد نسب آن ولد از او پس آن مکاتب تاوان ده نمی شود نیمه قمیت
آن کنیز را ونیمه تاوان جاع او را برای شریک خود و اگر آن کنیز مشترک بود میان مرد آزاد
و غلام سوداگر و ولد آورد آن کنیز پس دعوی نمود آن غلام نسب آن ولد را تا که ثابت شد نسب
آن ولد از ان غلام تاوان ده نمی شود آن غلام هیچ چیزی را از قیمت آن کنیز برای
شریک خود همچین ذکر کرده شده است در کتاب محیط الفصل الخامس في
دعوة الخارج وذى اليد ودعوة الخارجين فصل پنجم ثابت است
در بیان دعوی کردن خارج و ذوالید و در بیان دعوی کردن دو خارج نسب ولدی را
صغير لا يتكلم في يد رجل يدعى انه ابنه يثبت النسب استحسانا اذالم يعبر عن نفسه وان ادعاه آخر
انه ابنه يثبت نسبه صذفه ذو اليد او كذبه استتحنانا الا قياسا ولو ادعاه ذو اليد ورجل آخر
فذو اليد الحى ولو سبو الج في الدعوة فهو السابق كذا في محيط السرخسي (عالمكيرى)
پسر صغیر که سخن گفته میتوانست در دست مردی بود که دعوی میکرد آنرا که بدرستی این پسر از من است
ثابت می شود نسب آن پسر از آن مرد از روی استحسان اگر آن پسر بیان کرده نمیتوانست از نفس خود
واگر دعوی کرد مرد دیگر اور ا که بدرستی آن پسر از نست ثابت میشود نسب از ان بگیر خواه راستگوی کند
او را ذوالید و یا دروغگوی کند او را از روی استحسان نه از روی قیاس اگر دعوی کردند او دا ذوالیه
و مرد دیگر پس دعوای ذوالید بهتر است و اگر یکی از ایشان پیشی کرد بدعوای خود پس آن
پسر مدعی پیشینه راست همچنین ذکر کرده شده است در کتاب محیط سرخسی (ح)


جلد چهارم
۷۵۷
کتاب دعوی

قال محمدرح فی الاصل لوان حرا مسلما فی یدیه غلام یدعیا انه ابنه وجاء مسلم حر
وذمی او عبد واقام البينة انه ابنه ولا بينة لقا الدی قضی بنسبه من المدعی
وذکر شمس الائمة الحلوانی و یکون الصحیح حر الافی العبد السته و هو مشبه کذا فی المحیط (عالمگیری)
گفته امام محمد رح در کتاب مبسوط که اگر مرد آزاد مسلمانی در دست او کودکی بود که دعوی میکرد که بدرستی این
کودک پسر منست و آمد مسلمان آزاد و دیگر یا ذمی یا غلامی و گذرانید گواهان را که بدرستی این کودک پسرنست
و حال آنکه گواهان نبود مرذوالید را حکم کرده می شود بنسب او از آن مدعی و شمس ائمه حلوانی رح ذکر
کرده است که در صورت آن پسر آزاد است مگر از ادنیست تنها در یکصورت که مدعی نسب و غلام
باشد و بعین قول مشابه تر است بحق همچنین ذکر شده است در کتاب محیط للخارج وذوالید اقاما ا
على البنوة فذواليد اولی کذا في محیط السرخسی (عالمگیری) خارج و ذوالید گذرانیدند گواهان را بر پسر
بودن ولدی پس ذوالید بهتر است بآن همچنین ذکر کرده شده است در کتاب محیط سرخسی رح
وان اقاماكل واحد منهما البينة انه ابنه من امرأة هذه قضى بنسبه من ذاليد و من امرأته
وان جحدت هذه لك وكذلك لو جحد الرجل ادعت الامر (مبسوط) و اگر هر کدام از خارج و ذوالید گذرانید
گواه انرا که بدرستی این پسر از من است ازین زن من حکم کرده میشود بنسب او از ذوالید و از ان
زن اگر چه آنزن منکر باشد از ان و همچنین حکم است اگر مرد او منکر بود و دعوی کرد آن را مادرش
اذا كان الصبى فى يدی رجل فقام رجل البينة انه ابنه ولده من امته هذه منذ اكثر من ستة اشهر فام
الق في يديه بية انه ابنه متى منهامنه ستة والدير يكل النسل بية بية المانی کے ذالکی محيط عالی
اگر ولدی در دست مردی بود و مرد دیگر گذرانید گواهانر که بدرستی این پسر از من است و زاده شده است
از این کنیز من از مدت بسیار تر از شش ماه و کسیکه آن ولد در دست او بود گذرانید گواهانرا که بدرستی او پسر ست
ازین کنیز من از وقت یکسال حال آنکه سال تولد معلوم نبود پس معتبر گواهان آن کسی است که آنولد در دست


جلد چهارم
۷۵۸
کتاب دعوی

اوست همچنین ذکر کرده شده است در کتاب محیط زوجات فقال ابديا صاحبة يقضيان للبنية انه ايضا
واقلام حوز على ويسلم انه ابنه من امراته الحرة هذ الم يقضى للمر كذا في محيط السرخسی (عالمگیری)
زن و شوهر کنیز و غلام بودند در دست ایشان پسرنابالغ بودگذرانید ندگواهانرا که بدرستی این پسر
از ماست و مرد آزاد ونی یا مسلمان گذرانید گواهانرا که بدرستی آن پسر از منست از این زن آزاد
من حکم کرده میشود بان پسر برای آن آزاد همچنین ذکر کرده شده است در کتاب محیط سرخسی (م)
لوكان الصبي في يد رجل فاقام رجل البنية انه ابنه من امراته هذه وهى امة فاقامت ذ و اليا البنية انه
ولدي يسلم امه فانه يقضى به لكم وكذالك ذا كانت الامرهي المدعية ( مبسوط )
و اگر کودکی در دست مردی بود پس مردی گذرانید گواهانرا که بدرستی این كودك پسرمنست
ازین زن من و حال آنکه آنرن و مرد آزاد بودند و ذوالید گواهان گذرانید که بدرستی این کود
پسرمنست و نسبت نکرد او را بمادرش پس بدرستی حکم کرده میشود بآن برای مدعی که خارج است
و همچنین حکم است وقتیکه با در او مدعی باشد قال محمد امة لها ابنان والامة مع احدهما
في يد رجل والولد الاخر في يد رجل آخر فادى كل واحد منها ان الامة له والابان
ابناه ولدا من هذه الامة يقضى بالامة وبالولدين جميعا للذي في يده الامة سواء ولدا
في بطن واحد او في بطنين مختلفين واذ ادعى كل واحد الامة مع الولد الذ في بدا لاخر
ان ولدتهم في بطن واحد فهذا والاول سواء وان ولد تما في بطنين فان لم يعلم الاكبر
من الاصغر يقضى بالامة للذي في يده ويقضى لكل واحد منهما بالولد الذي فيها
واما اذا علم الاكبر من الاصغر والاكبر في يدا لذي الامة في يديه فانه يقضى به بالامة
والولد الأكبر ولا يقضى له بالولد الاصغران كان الاكبر في يدى الذي ليست الامة
في يديه فانه يقضى لكل واحد منها بالولد الذي في يده هكذا في المحيط (عالمكيري)


جلد چهارم ٧٥٩ کتاب دعوی

گفته است امام محمد رح که کنیزی را دو پسر بود و حال آنکه آن کنیز با یکی ازان دو پسر خود در دست
مردی بود و پسری دیگر او در دست مرد دیگر بود پس هر کدام ازان دو مرد دعوی کرد که بدرستی
آن کنیز مر است و هر دو پسر او از من است که زاده شده اند ازین کنیز حکم کرده میشود بآن
کنیز و بآن دو پسرش برای کسیکه آن کنیز در دست اوست برابرست اینکه زاده باشد در شکم
و یا در دو شکم مختلف و اگر دعوی کرد هر کدام ایشان آن کنیز را با آن ولد که در دست اوست
نه دیگر ولد را در نیصورت اگر زاده شده بودند هر دو در یک شکم پس این مسئله و مسئله اول برا برا
و اگر زاده شده بودند در دو شکم پس اگر ولد کلان از خرد آن معلوم نبود حکم کرده میشود بآن
کنیز برای کسیکه در دست اوست و حکم کرده میشود برای هر کدام ایشان بآن پسر یکه در دست
اوست اما اگر ولد کلان از خرد معلوم باشد و ولد کلان در دست کسی بود که کنیز در دست او
بود پس بدرستی حکم کرده میشود برای او بآن کنیز و بآن ولد کلانش حکم کرده نمی شود برای او بولد
خرد و اگر ولد کلان او در دست آن کسی بود که آن کنیز در دست او نبود پس حکم کرده می شود
برای هر کدام ایشان بآن ولد یکه در دست اوست همچنین ذکر کرده شده است در کتاب محیط
غلام وامته في يد رجل فاقام الاخر البينة ان هذه الامة امته ولدت هذا الولد منه على
فاقام ذواليد البينة انما امته ولدت هذا الغلام على فراشه فبينة ذى اليد اولى بالقبول
وهذا اذا كان الغلام صغيرا وكبرا معا قبل انهما ليتاركان بكسر بيان ابز الآخر قاله هذا الغلام الامه اين
پسری و کنیزی در دست مردی بود پس دیگری گذرانید گواهانرا که بدرستی این کنیز از مت که زاد و ست
این پسر را از من بر فراش من ذوالید گذرانید گواهانرا که بدرستی این کنیز از مست که زاده است این پسر را
بر فراش من پس گواهان ذوالید بهتراند بقبول کردن این حکم وقتی است که این پسر خرد باشد یا کلان را یکسوی
نکند باشد نز و الید و اپس اگران پسر کلان بشود و جو کرد که پدر من این پسر آن شخص دیگراست پس شیکر کم میکن بآن پسر از گیره


جلد چهارم ۷۶۰ کتاب دعوی

قال محمد حرة لها ابن وهما في يدى رجل واقام رجل آخر بينة انه تزوجها وانها ولدت منه هذا الولد
على فراشه واقام ذو اليد بينة على مثل ذلك فانه يقضى بالولد للذي اليد سواء ادعى الغلام انه ابن
ذى اليد او ابن الخارج ولو كان الذي هما في يديه من اهل الذمة وشهود مسلمو و الذى
يدعيه مسلم وشهود مسلمة والمرأة من اهل الذمة قضى بالمرأة والولد للذي هما في يدى وان كان المسلم ادعاهما
في هذه الصورة يقضى بالمرأة والولد للمدعى سواء كانا شقى المدعيان كانو من اهل الذمة كذا فى المحيط (عالمكيريه مبسوط
گفته است امام محمد حره که مر زن آزاد را پسری بود و هر دوی ایشان در دست مردی بودند
و مرد دیگر گذرانید گواهانرا که بدرستی نکاح کرده ام او را و او زاده است این پسر را از من در فراش
من و ذو الید گذرانید گواهانرا بمانند آن پس بدرستیکه حکم کرده میشود بآن پسر برای ذوالید
برابر است که آن پسر دعوی کند که پسر ذوالیدهم و یا پسر خارجم و اگر آن کسیکه هر دوی ایشان
در دست او بود از اهل ذمه بود و گواهان او مسلمان بودند و آن کسیکه دعوی میکرد او را
مسلمان بود و گواهان او مسلمانان بودند و آن زن از اهل ذمه بود حکم کرده میشود بآن زن و
پسر و برای کسک آن هردو در دست اوست و اگر آن زن مسلمان بود درینصورت حکم کرده
میشود بآن زن و آن پسر برای مدعی آن برابر است که شاهدان ذوالید مسلمان باشند وا
یا از اهل ذمه همچنین ذکر کرده شده است در کتاب محيط ولو اقام البينة انه تزوجها فى وقت
واقام ذو اليد البينة على وقت دونه فانى اقضى بها للمدعى ع ( مبسوط )
و اگر گذرانید خارج گواهان را که بدرستی نکاح کرده ام او را در یک وقتی و ذوالید
گذرانید گواهان را بنکاح آن زن در وقت دیگر که کم از وقت اوّل بود پس
بدرستى من حکم ميكنم بآنزن برای مدعی آن و لو اقام ذو اليد ببينة انه امرأته تزوجها
ملكه
و ولدت هذا الولد منه على فراشه واقام آخر بينة انها امته و ولدت هذا الغلام في
على فراشه


جلد چهارم ۷۶۱ کتاب دعوی

علی فراشه فانه یقضی بالولد للزوج ویملك الامة المدعی وکان الولد مع الامة مملوکین
الا ان الولد یعتق باقرار المدعی وتصار الجاریة ام ولد له باقراره ایضاً قال الا ان یقیمها
لله ان با عتر من نفسها بان زوجت نفسها اضاخرة فحینئذ یکون الولد حرا بالقیمة کذا فی المحیط
(عالمگیری) واگر ذوالید گذرانید گواهان را که بدرستی این زن از من ست که بنکاح گرفته
او را وزاده ست این پسر از من بر فراش من ودیگر کس گذرانید گواهان را که بدرستی این زن
کنیز من ست که زاده ست این پسر را در ملک من بر فراش من پس بدرستی که حکم کرده میشود
بآن پسر برای شوهر او و هر ملک بودن آن کنیز برای مدعی او و آن پسر تا آن کنیز ملک ست
مر او را مگر اینکه آن پسر آزاد میشود با قرار مدعی و آن کنیز نیزام ولده است مکرور ا با قرار او
گفته است امام محمد رح مگروقتیکه گواهی بدهند گواهان مدعی که بدرستی آن زن فریب داده است
او را که نکاح داده ست نفس خود را باو یا بین شرطی که من آزاد هستم پس درین وقت زاد
می شود آن پسر بقیمت همچنین دیگر ده شده است در کتاب محیط امة مع ولدها فی ید رحل
فاقام اخوالمیدبیة ان الامة ابیه وولدت هذا الغلام على فراشه بیه فی ملکه واقام میت لوقا
ذوالید البینة انها امته ولدت هذا الولد فی ملکه قضیئا بالولد لاب المی بوروجه یعتی
وجعلنا الامة حرة وولاءه للميت لا نقض للذی هی فی ید بشی من العلم كذا في الخلاصہ علمگیر
کنیزی باولد خود در دست مردی بود پس دیگر مرد گذرانید گواهان را که بدرستی آنزن
کنیز پدر من ست که زاده ست این پسر را بر فراش پدر من در ملک او و پدرش مرده
بود و ذوالید گواهان گذرانید که این زن کنیز من ست که زاده است این ولد را در ملک
من گفته است امام محمد رح که حکم میکنم بآن ولد برای آنمزده که آن کنیز در دست او نیست و میگردانم آن
کنیزرا آزاد ومیراث آنولدبیت المیتآنمردهاستو حکمنمیکنم برایآنکسیکهکنیزدردستاوستبهیچجزئی ازان


جلد چهارم
۷۶۲
کتاب دعوی

همچنین ذکر کرده شده است در کتاب حاوی لو كان الصبي في يد رجل فاقامت امراة الشهادة
انه ابنها قضيته بالنسب منها وان كان ذواليد يدعيه لم يقض به ولولم يقد للمرأه الا
امرأة واحدة شهدت انها ولدته فان كان ذو اليد يكذبه ابنه او عبده لم يقض للمراة بشی
وان كان الذي في يديه لايدعى فاني اقضى له الا بشهادة امرأة واحدة وهذا استحسار (مبسوط)
اگر کودکی در دست مردی بود پس زنی گذرانید گواهان را که بدرستی این کودک پسر من است
گفته است امام محمد رح که حکم میکنم بنسب آن کودک از ان زن و اگر ذو الید دعوی میکرد او را
حکم کرده نمی شود برای او بآن کودک و اگر آن زن گواهان نگذرانید مگر یک زنی را که گواهی داد
آن زن که بدرستی این زن نژاده است این کودک را پس اگر ذو الید دعوی میکرد که بدرستی این
کودک پسر من است یا غلام من است پس حکم کرده نمی شود برای آن زن چیزی و اگر آن کسیکه آن
کودک در دست او بود دعوی نمیکرد پس بدرستی حکم میکنم بآن کودک برای آنزن بگواهی یکزن و این
حکم استحسان است صبي في يد رجل لا يدعيه فاقامت امرأة البينة انه ابنها ولدته واقام رجل بينة
انه ابنه ولد على فراشه ولم يسمهم جعلته ابن الرجل والمرأة وكان الملوكاني يذ المراة
ومن ضرورة القضاء بالفراش بينهما كذا في المبسوط (عالمگيري) کودکی در دست مردی بود که د کو
نمیکرد آن مرد اور اپس زنی گذرانید گواهان را که بدرستی آن کودک پسر من است که نزاده امتام
و مردی دیگر گذرانید گواهان را که بدرستی آن پسر از من است که نزاده شده است بر فراش من
و ننامید مادش را گفته است امام محمد ح که میگردانم او را پسر آن مرد و آن زن و همچنین حکم ست
که اگر آن پسر در دست آن زن بود و از ضرورت این حکم حکم کردن قاضی است بفراش یعنی بنگاح
در میان ایشان همچنین ذکر کرده شده است در کتاب مبسوط قال ابو حنيفة رح رجلان خاليان اقاما
كل واحد منة انه ابنه الذى و الله المراة هذا جمل ابن الرحمان والمرايان كذا في محيط السحسى عالمكير)


جلد چهارم
۷۶۳
کتاب دعوی

گفته است امام اعظم رح که دو مرد خارج گذرانید هر کدام ایشان گواهان را که بدرستی این پسر
از من است که زاده است بر فراش من از این زن من پس وی پسر گردانیده می شود مر آن دو
مرد و آن دو زن را همچنین ذکر کرده شده است در کتاب محیط سرخسی رح قال محمد رح صبی فی یا جبل
جاء رجلان و ادعی کل واحد منهما انه ابنه واقاما علی ذلك بينة قضي بنسبه منهما وان وقت
احدی البینتان وقتا قبل الاخری ینظر الی سن الصبی فان كان موافقا لاحد الوقتين
مخالفا للوقت الآخر يقضي للذي كان وقته موافقا لسن الصبي وان كان مخالفا لاحد
الوقتين بيقين مشكلا للوقت الآخر يقضى للمشكل وان كان مشكلا للوقتين
لوان شهد اله احد الفريقين انه ابن تسع سنين وشهد الفريق الآخرانه ابن عشر سنين
وهو يصلح ابن تسع سنين وابن عشر سنين يقضى بينهما باتفاق الروايات هو الصحيح كذا في المحيط
گفته است امام محمد رح که کودکی در دست مردی بود و آمد دو مرد دیگر دعوی کرد هر کدام ایشان که این
پسر از من است و گذرانیدند گواهان را بران دعوی خود حکم کرده میشود بنسب او از هر دوی ایشان
و اگر بیان کرده بود یکی از ان دو گواهان وقتی را پیش از وقتیکه بیان کرده بود گواهان دیگر نظرکرده
شود بسال آن کودک پس اگر سال او موافق بود با وقت یکی از ان گواهان مخالف بود از وقت
دیگر گواهان حکم کرده میشود بآن کودک برای کسیکه وقت او موافق است با سال آن کودک و اگر سال او
یقینی مخالف بود با یکی از ان دو وقت و مشکل بود سال او با وقت دیگر حکم کرده میشود با و برای کسیکه
وقتش مشکل است، و اگر سال او مشکل بود با هر دو وقت چنانکه شاهد می داد یکی از فرقه گواهان
که آن کودک پسر نه ساله است و گواهی داد فرقه دیگر که او پسر ده ساله است
و حال آنکه صلاحیت داشت آن پسر نه ساله و ده ساله را حکم کرده میشود بآن
میان آن هر دو مرد باشتراك باتفاق روايات همین حکم صحیح است همچنین ذکر کرده شده است در حیات


جلد چهارم ۱۶۴ کتاب الدعوی

لقيط ادعاه رجلان قام احدهما البينة انه ابنه واقام الاخر البينة انه ابنته فاذا هو خنثی
فان كان يبول من مبال الرجال فهو للمدعی لابن وان كان يبول من مبال الجارية فهو للمدة
البنت فان بال منها فالحكم للاسبق فان بال منهما معا ولم يسبق احدهما قال ابوحنيفة رح
لا علم لي بذالك فيقضي بينهما وكان خنثی مشكلاً فهو مشكل بالاتفاق كذا في شرح الغمري (عالمگيري)
کودکی برداشته شده و یافته شده را دعوی کردند دو مردیکی از ایشان گواهان گذرانید
که بدرستی این کودک پسر من ست و دیگر ایشان گواهان گذرانید که بدرستی این
کودک دختر من ست پس ناگاه آن کودک خنثی بود پس اگر آن کودک بول میکرد از جای
بول کردن مردان پس آن کودک مرد مدعی پسر است و اگر او بول میکرد از جای
بول کردن زنان پس او مرد مدعی دختر را ست و اگر او از هر دو جای بول میکرد پس حکم
بر پیشتر است و اگر بول میکرد از هر دو جای بول یکبار و یکی از ان پیش نبود بر دیگر خود
گفته ست امام اعظم رح که مرا علم نیست بحال این کودک پس حکم
کرده می شود با و در بین هر دو مدعیان و اگر بول او از هر دو جای
بول برابری شد پس او خنثی مشکل ست باتفاق علماء همچنین ذکر کرده شده است در شهر محرم
ولو ادعی عبد مسلم انه ابنه و ادعی فراش من هذه الامة وادعی ذمی انه ابنه و ادعی فراشه من امته
هذه قضی للذي ادعی كذا في المبسوط (عالمگيري) اگر غلام مسلمان دعوی کرد که بدرستی این پسر
از من ست که زاده شده است برفراش من ازین کنیز و ذمی دعوی کرد که بدرستی این پسر از من
که زاده شده ست بر فراش من ازین زن پس حکم کرده میشود برای ذمی آنچنان ذکر کرده شده است
در کتاب مبسوط صبى فى يد رجل ادعى نسبه خارجيان حدهما مسلم والآخر ذمي افاً
كل واحد منهما بينة من المسلمين انه ابنه قضى بالنسبت المسلم كذا في المحيط (عالمكيرى)

کودکی


جلد چهارم
۷۶۵
کتاب دعوی
کودکی در دست مردی بود دعوی میگردند نسب او را دو مرد خارج یکی از یشان مسلمان بود و دیگر
ذمی و هرکدام ایشان گواهان گذرانید از مسلمانان که بدرستی که این کودک پسر من است
حکم کرده می شود بنسب او از ان مسلمان همچنین ذکر کرده شده است در کتاب محیط و لو ادعا
يهودى ونصرانی ومجوسي واقام كل واحد منهم البيئة قضى لليهود والنصراني كذا في المبسوط قاضي
و اگر یهودی و نصرانی و مجوسی دعوی کردند نسب کودکی را و هر کدام ایشان گواهان گذرانید حکم کرده
میشود بنسب او برای یهودی و نصرانی همچنین ذکر کرده شده است در کتاب مبسوط یعنی بی شکی بجل
الدعاء حوسلم انه ابنه من هذه المراة وادعاء عبداد مكاتب انه ابنه من هذه
المراة قضي للحرو لو ادعاء عبدانه ابنه ولد على فراشه من هذه الامة وادعا
مكاتب انه ابنه ولد من هذه المكاتبة قضي المكاتب كذا في
المحيط لعامكيرى کودکی در دست مردی بود دعوی میکرد او را مرد آزاد مسلمان که بدری
که او پسر من است و دعوی میکرد او را غلامی یا مکاتبی که بدرستی که او پسر من است از این زن حکم
کرده میشود برای آن مدعی آزاد و اگر دعوی میکرد او را غلامی که بدرستی که او پسر من است که زاده
شده است بر فراش من از ین کنیز و دعوی میکرد او را مکاتبی که بدرستی که او پسر من است
که زاده شده است از این کنیز مکاتبه حکم کرده میشود بنسب او برای مکاتب همچنین ذکر کرده
شده است در کتاب محيط واذا كان الصبى في يدمد وصوافقال النصر اهوة وقال المسلم هو عبد فهو
بن النصرا و هود وهل وهذا اذا ادعيا معاً فلوس دق المسلم کا عبدالله رد المعنوى ولو كان في يد
منم البنوة فالمسلم اول هلي و اگرکودکی در دست مسلمانی و نصرانی بود پس گفت آن نصرانی که اومپس
و گفت آن مسلمان که او غلام من اس آن کودک پر نصراني ناو او آزاد او این حکمنو وقت که بروی اینان
یکجا دعوی کرده بنه آن کودک اس اگر دعوای مسلمان پیش بود بی کودک خام راز دار دوم را برد ایشا بود


کتاب دعوی
۷۶۶
فرزندی بود پس دعوای مسلمان بهترست الفصل السادس فی
دعوی الزوجين والولد في أيديهما أو فى يد احدهما فصل ششم ثابت است در بیکا
دعوی کردن زن و شوهر نسب ولدی را که آن ولد در دست هر دو باشد یا در دست یکی این نام
واذا ادعت امراة صبيا انه ابنها لم يجز دعواها حتى تشهد المرأة على الولادة ومعنى المسألة ان يكون
المرأة ذات زوج الخلاف الرجل ثم شها القابلة كافية فيها ولوكانت معتدة فلابد من حجة تامة
(هدایه) وقتیکه دعوی کرد زنی کودکی را که بدرستی این کودک پسر من است روانيست
دعوای اوتا که گواهی دهد زنی بر زادن او آن کودک را و معنی این مسله این است که آن زن کا
شوهر باشد بخلاف از مردیکه دعوی کند که این پسر از من است که بدون شاهد نسب او ثابت
می شود از او و گواهی یک زن قابله کافی است در دعوای ولادت آن زن واگر آن زن در عدت
بود پس چاره نیست از حجت کامل که شاهدی دو مرد یا یک مرد و دوزن است و ان كان الزوج
وزعمت انه ابنها منه وصدقها الزوج فهو ابنها وان لم تشهد امرأة (هدایه)
واگر مر آن زن را شوهری بود و گفت آن زن که بدرستی این کودک پسر من است از این
شوهر و راستگوی کرد او را شوهرش پس آن کودک پسر آن زن است اگر چه گواهی ندهد زن قابل
وان كان الصبى فى ايديهما وزعم الزوج انه ابنه من غيرها وزعمت انه ابنها من غيره فهو ابنهما وهو
نظير ثوب فى يد لجلين يقول كلوا حدهما هو بنوج بين رجل آخر غير صاحبه يكون الثوب بن
الا ان هناك يدك المقرله وفي فصل المقربة مهنا لا يجد ( هدايه) هذا اذا كان النكاح بينهما ظاهراون
لم یکن نکاح ظاهرا بينهما فض النكاح بينهما كذا في شر الطحاوي (عنایہ ) وهذا لو معتبر بلاط ورصد (تنویر)
و اگر کودکی در دست زن و شوهر بود و شوهر گفت که بدرستی این پسر از من است زردیه زنم
و آن زن گفت که بدرستی این پسر از من است از دیگر شوهر پس این پسر از هر دوی ایشان است
و این هم