جلد چهارم
٢٦٤
کتاب دعوی

و این حکم مانند حکم جامه ایست که در دست دو مرد باشد و هرکدام ایشان بگوید که این جامه میان من و
میان مرد دیگر است بغیر ازین مدعی که آن جامه در میان هر دوی ایشان مشترک میشود مگر انیکه درستهیکا
آن مردیکه برای او اقرار کرده شده در حصه اقرار کننده شریک میشود در اینجا شریک نمی شود و حکم
وقتی است که نکاح در میان ایشان ظاهر باشد و اگر نکاح در میان ایشان ظاهر نبود حکم کرده میشود
بنکاح در میان ایشان همچنین ذکر کرده شده است در کتاب شرح طحاوی و دیگر این حکم وقتی
که آن کودک تعبیر کرده نتواند از نفس خود و اگر تعبیر کرده بتواند پسر آن کودک بر کسی راست که او را
راستگوی کند آن کودک قال فى التاتارخانية وان كان الولد فى حبل الزوج او يد المرأة فالقول للزوج منهما
وقد باستناد كل منهما الولد الى غير صاحبه لما فيها ايضاً عن المنتقى ينجح فى يد رجل وامرأة
قالت المرأة هذا ابنى من هذا الرجل فقال الجنبى بل هو ولدى من هذه المرأة يكون للمرأة فان جاءت المرأة
بشهادة على ولادتها اياه كان ابنهالسنة وكانت زوجته فيثبت الشهادة وان كان فى يده
وادعاه وادعت امرأته انه ابنهامنه وشهدت امرأة على الولادة لايكون ابنها
منه بل ابنه لانه فى يده ولو خرجها فيها ايضاً الجنبى رجل لا للمرأة قالت هذه انه ابنها وانها ولدته الم ايضاً
ولم يقم بينه والمراة فى بيته يولد فيها لم يجعل ابنه من هذه المرأة ولا يقبل الرجوع فلذلك الولد لم يثبت دعوى المرأة ما لم يقم البينة
گفته است در کتاب تا تارخانیه که اگر آن کودک در دست شوهر یا در دست زن و بود پس بهردو
صورت قول معتبر شوهر است و مقید کرد مصنف هدایه شرافه این حکم را به نسبت کردن هرکدام
از ایشان آن کودک را بغیر از آن دیگر خود از جهت آنکه نیز در کتاب تاتار خانیه منقول از کتاب
منتقی مذکور است که کودکی در دست مردی و زنی بود و گفت آن زن که این کودک پسر من است
از این مرد و گفت آن مرد که او پسر من است از غیر این زن پس آن کودک پسر آن
مرد می شود و مر آن زن را می شود پس اگر آورد آن زن زنی را که گواهی داد آن زن دیگر بر زادنا


کتاب دعوی
فصل چهارم

آن زن آن کودک را در ینصورت آن کودک پسر آن زن میشود از ان مرد و آن زن زن او می شود بانجا
گواهی واگر آن کودک در دست آن مرد بود که دعوی میکرد او را و دعوی کرد اورا آن زن که بدرستی او پسر
از ان مرد و گواهی داد زنی بر زادن آن زن آن کودک را نمی شود آن کودک پسر آن زن از ان مرد
بلکہ پسر آن مرد است زیر اکه در دست اوست احتراز کرده از ان مسئله که نیز در کتاب تا تار خانیه ذکر کرده
است که اگر کودکی در دست مردی بود که دعوی نمیکر داور او گواه گذرانید زنی که بدرستی این کودک پسر
که زاده ام او را و معلم نکرد پدر اور او گواهان گذرانید آن مرد که بدرستی این کودک زاده شده است فراش
من و معلوم نکرد مادر او را گردانیده میشود آن کودک پسر آن مرد از ان زن و معتبر نمی شود بهتر بودن او
بسبب ذوالیدی مانند یکه اگر دعوی کند او را دو مرد و آن پسر در دست یکی ایشان باشد پس بدرستی حکم
کرده می شود بآن پسر برای ذوالید رجل تزوج امرأة نكاحا فاسد افدخل بها فجائت بولد لستة اشهر
ثبت النسب منه واختلفوا في اعتبار هذا الوقت انه يعتبر ستة اشهر من وقت النكاح او من قت الدخول فام
محمد يعتبر من وقت الدخول و عليه الفتوى وفى النكاح الصحيح اجمعوا على انه يعتبر المدة من وقت
النکاح (قاضیخان) مردی نکاح کرد زنی را بنکاح فاسد پس دخول کرد بان زن پس آورد
آن زن ولدی را از وقت شش ماه ثابت می شود نسب او از ان مرد و اختلاف کرده اند
ثبت
علما در ح در معتبر بودن آن وقت که آن شش ماه است که آیا معتبر میشود از وقت نکاح یا از وقت
دخول گفته است امام محمد در ح که معتبر کرده می شود از وقت دخول و بر این قول فتوی است
و در نکاح صحیح اتفاق کرده اند علما در ح برانیکه آن وقت معتبر می شود از وقت نکاح اذا
تصادق الرجل و المرأة الحرة على ولد في يد احدهما انه ابنهما فهو ابنهما والمرأة امرأة الرجل فان كانت المرأة
لا تعرف بالحرية وقالت انا ام ولدك وهذا ابنى منك وقال الرجل انت امرأته وانهم اولنجي اقرت له بالرق و هوالد
وذلك فلم يثبت الرق عليها وهو قلد ادعى عليها النكاح وهي قد كذبته فلا يكون

فایده
بیان ثبوت نسب
ولد در نکاح
فاسد


جلد چهارم ۷۶۹ کتاب دعوی

النکاح و کذلک لوادعت انه زوجته و قال الرجل هی ام ولدی فهذل والاول سواء مبسوط السرخسی
دیگر راستگوی کردند مرد و زن از او هر یک دیگر خود را بر کودکی که در دست یکی ازیشان بود که
بدرستی آن کودک پسر است پس آن کودک پسر ایشان است و آن زن زن آن مرد است و اگر
معلوم نبود آزاد بودن آن زن و گفت که ام ولده توام و این پسر من است از تو و آن مرد گفت که
انیچنین نیست بلکه تو زن من هستی پس او پسر آن هر دو است و لیکن آن زن اقرار کرده است برای
آن مرد بکنیز بودن خود و آن مرد دروغگوی کرد او را در ان اقرار پس ثابت نشد کنیز بودن آن زن
و آن مرد دعوی کرده است نکاح را بران زن و آن زن دروغگوی کرده است او را پس ثابت
نشد نکاح میان ایشان و همچنین اگر آن زن دعوی کرد که بدرستی من زن تو ام و گفت آنمرد
که تو ام ولده منی پس حکم این مسئله وحکم اوّل برابر است و لو قال الرجل للمراة هذا ابنی منك
من نکاح جائز وقالت المراة هذا ابنی منك من نکاح فاسد فهوابنهما و كذاك لوقالت المراة
للرجل هذا ابنی منك من نكاح جائز و قال الرجل هذا ابنی منك من نكاح فاسد فهو ابنهما
و يكون القول قول من يدعى الجواز كذا فى المحيط فان قال الزوج من فاسد
يسأل ليخبر عن وجه الفساد و يفرق بينهما ويكون تفريقا بالطلاق فى حق المهر النفقة
حتى يلزمه المهر والنفقة وإن كان المقر بالفساد المراة فلا يفرق كذا فى المحيط (عالمگیری)
و اگر گفت مردی مر زنی را که این پسر من است از تو از نکاح جائز و گفت آن زن که این
پسر من است از تو از نکاح فاسد پس آن پسر از هر دوی ایشان است و همچنین اگر
گفت آن زن مر آن مرد را که این پسر من است از تو از نکاح جائز و آن مرد گفت که این
است از تو از نکاح فاسد پس آن پسر از هر دوی ایشان است معتبر قول کسی میباشد که دعوی میکند
روا بودن نکاح را انچنین ذکر کرده شده است در کتاب محیط پس اگر شوهر گفت که از نکاح فاسد است پرسیده شود


جلد چهارم
770
کتاب دعوی

از او وجه فساد وجدا کرده شود درمیان ایشان و آن جدائی بسبب طلاق میباشد در حق
مهر و نفقه تا که لازم می شود او را مهر ونفقه او و اگر مدعی فساد نکاح آن زن
بود پس جدا کرده نشود میان ایشان همچنین ذکر کرده شده است در کتاب محیط
الفصل السابع فی دعوة نسب للامة الغير بحكم النكاح
فصل هفتم ثابت است در بیان دعوی کردن نسب ولد كنيز غير بحكم نكاح رجل في يديه
امة له منها ولد فاقام البيئة ان هذه الامة لزيد هذا زوجها منه ثم ولدت منه هذا
الابن واقام زيد البينة ان الامة التي في يديه زوجها منه ولدت له هذا الابن لاخر
يقضى لكل واحد بالابن الذي في يده وتوقف الامة في يد ذاليلايطيها حد و ايتمامات
عتقة كذا في محيط الشرح (عالمگیری) در دست مردی کنیزی بود که مرا اورا از ان كنيز ولدی
بود و گذرانید شاهدان را که این کنترا این زیدست که بنکاح داده او را بمن بعد از ان نراد ها
آن کنیز از من این پسر را و زید گذرانید گواهان را که بدرستی آن کنیز یکه در دست اوست
بنکاح داده است او را بمن وزاده است از من این پر دیگر را حکم کرده میشود برای هر کدام
ایشان بآن پسریکہ در دست او است و معطل کرده میشود آتنی در دست ذوالید که وطی نکند
هیچ کدام ایشان اورا و ہر کدام از ایشان که مرد آزادی شود بردن او چنین است در محیط شرعی
جارية في يد رجل مع الولدفادعى رجل اخر ان اليدت وجها منه وولدت وادعى ذو اليدان
هذه الجارية في يد المدعى زوجها واولد منى عت هم منها وتحتوى في حكم الجارية لاعطاه احلا نا دامام
الحالجانية كذالكتابا حاما خلا (عالمگیری) کنیزی در دست مردی بود با ولدی پس دعوی
کرد مرد دیگ که بدرستی والیه بنکاح داده است این کثیر را بن محمد آورده است از من هوی کرد و اید
که بدرستی این کنین در دست مدعی بود د ب نکاح داده بود آنر این بین الد از من ثابت میثون آیی د از برودی
ایشان


جلد چهارم
۷۷۱
کتاب دعوی
ایشان و آزادی میشود و معطل کرده میشود حکم آن کنیز که وطی نکند او را هیچ کدام ایشان و وقتیکه
مرد یکی ایشان آزاد میشود آن کنیز چنین است در کتاب تا تار خانیه که نقل کرده است در کتاب
خزانة المفتین ان كانت لامة في يدي رجل وفي يد مولاها ولدها وادعى الرجل انه
تزوجها بغير اذن مولاها فولدت له على فراشه هذا الولد الذى في يد مولاها
بعدما تزوجها بستة اشهر واقام البينة على ذلك واقام المولى البينة انه ابنه ولد على فراشه؟
هذه فابني اقضى بالولد للزوج واثبت نسبه واعتقه واقر للمولى واجعل الامة بمنزلة ام الولد اذا كان
عتقت کذافی الحاوى عالمگیری اگر کنیزی در دست مردی بود و ولدش در دست خواجه او بود
و دعوی نمود آن مرد که بدرستی بنکاح گرفته ام آن کنیز را بغیر اذن خواجه او پس ولد آورده است
برای من برفراشم این ولد را که در دست خواجه آن کنیز است بعد از نکاح گرفتن من او را
بشش ماه و گذرانید گواهان را بآن گفته ام و خواجه اش گذرانید گواهان را که بدرستی این
ولد پسر من است که زاده شده بر فراش من از این کنیزم گفته است امام محمد رح که حکم میکنم با
ولد برای شوهر او و ثابت میکنم نسب آن ولد را از شوهر او و آزاد میکنم او را بسبب اقرار خواجه
او و میگردانم آن کنیز را مانند ام ولده وقتیکه خواجه او مرد آزاد میشود چنین است در کتاب حاوی
امة في يد رجل ولدت فادعى ولدها وقال لرجل خر هل منتك زوجتني بها و صدفة اخر
ولا يعرف ان اصلها ما كان للأخر فالولد حوثابت النسب من ذلك اليدو امه
ام ولد له لكن يضمن قيمتها للمقرله و لو عرف ان اصلها كان للمقرلة يثبت النسب
وكانامملوكين له وان كان الاصل لا يعرف لهذا فقال هذا بعتكهما وقال ابوالولد ندى
ضمن ابوالولد قيمتها ولا يضمن العقر وكذالك لو قال ابوالولد بعثنى هذه الجارية وقال الآخر
بل زوجتك فهذا والاول سواء وان كان يعرف ان الاصل لهذا فانه يأخذ الأم


جلد چهارم
۷۷۲
کتاب دعوی

و ولدها مملوكين في جميع ذلك ما خلا خصلة واحدة وهي ان يقر بانها عجل منه
فحينئذ لا سبيل عليها ولا يقرها بوالدها القيمة في هذا الفصل ولكن عليها العقر وكانت هي عتى له امراتو
موقوفة ( مبسوط السرخسی رح ) کنیزی در دست مردی بود ولد آورد و دعوی
نمود آن مرد آن ولد را و گفت مرد دیگر را که این کنیز کنیز توست که بنکاح داده او را بمن و
راست گویی کرد او را آن مرد دیگر و معلوم نبود که اصل آن کنیز مر آن مرد دیگر راست پس
آن ولد آزادست و ثابت است نسب و از ذوالید و مادر او ام ولده است مرا و را دوام
تا وانده می شود قیمت آن کنیز را برای مردی که اقرار برایش کرده شده و اگر معلوم بود که اصل
آن کنیز مردی راست که اقرار برایش کرده شده پس ثابت می شود نسب آن ولد از او
و آن ولد و آن کنیز مملوکست مرا و را و اگر اصل آن کنیز معلوم نبود که مر او راست و گفت آن مرد
که فروخته بودم من تو این کنیز را و گفت پدر آن ولد که بنکاح داده بودی برای من آن
کنیز را تا وانده می شود پدر آن ولد قیمت آن کنیز را و تا وانده نمی شود تا وان جماع او را و همچنین
اگر پدر آن ولد گفت که فروخته بودی آن کنیز را بمن و گفت آن دیگر که نفروخته بودم بلکه بنکاح داده
بودم ترا پس حکم این صورت محکم مسئله اول برابر ست اگر معلوم بود که اصل این کنیز مردی را
که اقرار برایش کرده شده پس بدرستی گیرد او ما در اورا و آن لدر او را حالیکه هر دو مملوکن و استندان
آن صورتها بغیر از یک صورت و آن صورت اینست که اقرار کند که بدرستی فروخته ام این کنیز را
باوپس درین وقت راهی نیست مراو را بران کنیز و تاوان نمیدهد پدر آن ولد قیمت آن کنیز را درد
صورت و لیکن تاوان ده می شود تا وان جماع آن کنیز را و میگردد آن کنیز معطل بمانند ام ولدو
قال محمد اذا ادعی رجل امة في يد رجل انه تزوجها و انما ولدت منه هذا الولد و قال المولى بعتكها
بالف درهم وهذا الولد منك قال هذا الولد ثابت النسب من المستولد وتقع الولد ويض الجارية
ام ولدا


جلد چهارم
۷۷۳
کتاب الدعوی

امرك للمرو تكون موقوفة الاختصام واحد منهما ولا يحل للمزوج غشيانها وكذلك لا يحل للغما
غشيانها وعلى الزوج المهر بفضله عن الثمن فان كان المستولد ادعى الشراء والمولد ادعى انه
زوجها منه وباقى المسالة بحالها فالولد ثابت النسب منه والجارية مع الولد
ردان المولى ولا يحل للمستولد وطؤها فيحل المولى وطؤها كذا في المحيط (عالمگیری)
اگر گفت امام محمد م اگر دعوی کرد مردی کنیزی را که در دست مرد دیگر بود که وی بنکاح داده او را بمن و او زاده است از
من این ولد را و خواجه او گفت که فروخته ام او را بتو بهزار درم و این ولد از تست گفته است امام محمد م که نسب آنولد
ثابت است از آن مردیکه طلب ولید کرده است از او و آزاد میشود آن ولد و آن کنیز ام ولد میگردد را و را و آن
کنیز معقل میباشد در خدمت نکند هیچ کدام ایشان را و روانیست مرشوهر را و طی کردن او و همچنان روانیست
مر خواجه اورا وطی کردن آن کنیز و بر شوهر شش لازم است مهر او از جهت ادا کردن بهای او و اگر آن
مرد که کنیز ولد آورده است از او دعوی کرد خریدن او را و خواجه او دعوی کرد که بنکاح داده ام او را و باقی مسئله بحال
خود در اس نسب آن ولد ثابت میشود از ان مرد و آن کنیز با ولد خود کنیز و غلام است مر خواجه او را و روان نیست مرآندران
کہ طالب و تداو را بست از اود طی کردن آن کنیز و حلال است بر خواجه او را وطی کردنش چنین است در کتاب محیط و
الفصل الثامن في دعوة الولد من الزناء وما في حكمه
فصل هشتم ثابت است در بیان احکام دعوی کردن نسب ولد ار زنا و انچه که در حکم آن است رجل زنى با هراه فحبلت
منه فلما استبان حملها تزوجها الزانى ولم يطأها حتى ولدت قالوا ان لم تكن في
عدة الغير جاز النكاح وعليها التوبة وقال لفقيه ابوالليث رح ان جاءت بولد الستة
اشهر فصاعدا من وقت النكاح جاز النکاح ويثبت النسب وان جاءت بولد الا قل من ستة اشهر من وقت النكاح جاز
النكاح ويثبت النسب لا يحل هذا الولديز ولا يقول من الزناء (قاضیخان) مردی زنا کرد با زنی و حامله شد از او
پس وقتی که حملش ظاهر شد زانی بنکاح کرد او را و و طی نکردش تا که ولد آورد گفته اند علما رح که اگر آن زن در عدی
فائده
زنی را حامله شد بعد از ان زانی
اور اینکاح گرفت


جلد چهارم
٧٤۴
كتاب الدعوى

دیگری نبوده است نکاح او روا جنسب است برایشان توبه کردن و گفته است فقیه ابولیت رحم که اگر آورده بود آن
ولد را از وقت ششماه یا زیاده بران از وقت نکاح رواست آن نکاح و ثابت میشود از او نسب
اقولدو اگر آورده بود آنولد را بکمتراز ششماه از وقت نکاح ثابت نمیشود نسب او و میراث نمی برد از او
که ثابت میشود نسب او که بگوید ان مردکه اینولد از منست نه نگوید که از زناست رجل اقدم با مراة ظله حا بله
فزوجها ابوها او الزوج ينكران يكون الحبل منه بحط النكاح في قول ابيحنيفه ومحمد (قاضيخان)
مردی بازنی تهمتی شد و ظاهر شد حمل با نزن باز پدر او بنکاح دادش با آن مرد و شوهر او منکر شد از اینکه
آن حمل از وی باشند رواست آن نکاح در قول طرفین رحمهما الله تعالى اذ ازنی رجل بامراة فجاءت
بولد فادعاء الزاني لم يثبت نسبته واما المرأة فيثبت نسبه منها وكذالك لوادعى حبل
عبد صبيا في يد رجل انه ابنه من لزنا لم يثبت نسبه منه كذبه المولي او صدقه
ولو ملك الولد بوجه من لوجوه عتق عليه فان ملك امه لم تصر ام ولد له كذا
في البدایع (عالمكيري) اگر زناء کرد مردی بازنی پس آورد آنزن پس را و زانی دعوی انولد نمود نسبش
ثابت نمیشود از ان زنا کننده اما ازان زن نسبش ثابت میشود همچنان اگر دعوی کرد مردی غلام نا بالنی را
که در دست دیگر مردی بود که وی پسر من است از زنا ثابت نمیشود نسبش از اوروه نمکوی کند او را خواجه اویا
راستگوی کند اور او اگر مالک شد آن زنا کننده آن پس را بیک وجه از وجوه تا ازاد میشود آنغلام بروی و اگر مالک
شد مادر آن غلام را نمیکرد د مادر اوام ولدة او چنین است در بدایع وكذالك اذا قال المدعى هذا ابني مون
او قال فجرت بها فولدت هذا الولد او قال هذا ابني من غير شلك لا وكذالك لكان
هذا الولد لاب المدعى وخالد اولجل ذی رحم محرم من المدعى لا يثبت نسبه من الماء
اذا قال هو من الزناء ولا يعتق هذا الولد على هؤلاء وهذا بخلاف ما اذا كان اغي
لابن المدعى فانه يثبت نسب الولد من وان قال هو من زناء كذا في المحيط (عالمكيري)


جلد چهارم
۷۷۵
کتاب الدعوی
و همچنان است اگر گفت مدعی که این پسر تست از بدکاری یا گفت زنا کرده ام بان زن ووی نزاده است این پسر را
یا گفت که این پسر من است از غیر دریافتن بآن یعنی بغیر نکاح و همچنان گران پسر در پر آن مدعی برادر یا مر خال او را یا مر
مدیرا که قرابت محرمی داشت بآن مدعی ثابت نمیشود نسب او از ان مدعی و نسب یک گفته باشد که این پسر من است
از زناء واز او نمیشود این پسر بران کسان و این حکم بخلاف حکم آن صورتست که اگران ولد در پسرانمد عی را باشد
که ثابت میشود نسب او ولد از ان مدعی اگر بگوید که ان ولد از زناست چنین است در محیط ولو قال المدعي هو ابني
وهو غير الاب ولم يقل من الزناء ثم ملكه يثبت النسب ويعتق كذاك لو قال هو ابنى من
نكاح فاسد او شراء فاسد او ادعى شبهة او قال احلها الى المولى
وكذا به لم يثبت النسب ما دام عبد الغير، فاذا ملكه الله
يثبت النسب وعتق عليه وان ملك الام تصيرام ولد له
كذا في الحاوي (عالمگیری) و اگر مدعی گفت که این پیشر
و حال اینکه انمدعی غیر پدر او بوده کشت که از زنا پس ملک شد آن پسر را ثابت میشود نسب او از ا و وازا و
میشود
انولده همچنان اگر گفت که این پسرست بنکاح فاسد یا بخریدن فاسد یا دعوی کرد شبه را یا گفت که حلال کنده
بود ما در آنرا برای من خواجه او و درد دعوی کرد او را خواجه او ثابت نمیشود نسب و تاکه او فلاک کسی دیگر باشد دو قتی کاو
مالک او شد نسبش از وی ثابت میشود و آزاد میشود براو و اگر مالک شد مادر و را ام ولده او میگرد دچنین است در حادی
رجل اقوانه زنی با مرأة حرة وان هذا الولد ابنه من الزناء وصدقته المرأة فات
فان النسب لا يثبت من واحد منهما فان شهدت القابلة يثبت بذلك المولدة
من المرأة دون الرجل (مبسوط سرخسی) مردی اقرار کرد که بدرستی زنا کرد، ام با زن آزادی
و بدرستی اینولد پسر تست از زنا و راستگوی کرد او را آنزن پس نسب آن ولد ثابت نمیشو
از یکی ایشان پس اگر شا هدی داد بآن یک زن قابله ثابت میشود


جلد چهارم
٤٤٦
كتاب الدعوى

نسب او از انزن نه از ان مرد وان اقر الرجل بالزنا بامرأة حرة اوامة وان هذا الولد منهما من الزنا
وادعت المرأة نكاحا جائزا او فاسدا فانه لا يثبت النسب من الرجل وان ملكه ولكن يعتق
عليه من الرجل عليه
وتقدير العقر وكذلك اذا اقامت شاهدا واحدا لا يثبت النسب من الرجل وان كان
الشاهد عدلا وعليه العقر وعليها العدة في الفصلين كذا في الذخيرة ( عالمكيري )
واکر اقرار کرد مردی بزنا کردن بازن آزادی یا کنیزی و باینکه این پسر از ان زنست از زنا و دعوی کردانزن
نکاح صحیح یا فاسد را پس ثابت نمیشود نسب آنولد از ان مرد اکر چه مالک او شود و لیکن آزاد میشود بر او بوجهیکه
مالک او شود و مهر بر او لازم نیست تاوان بضاع او و همچنین کرانزن یک کواه کذرانید ثابت نمیشود
نسب او از ان مرد اکر چه آن کواه عادل باشد و مهر وی لازم میشود تاوان بضاع او و بران زن لازم میشود عدت
کذرانیدن در هر دو صورت چنین است در ذخیره و لو ادعى صبيا في يدها سرا لا فقال هو ابنی
من الزناء وقالت المرأة هو من النكاح لم يثبت النسب فان قال بعد ذلك من نكاح
يثبت النسب كذلك لو ادعى الرجل لنكاح وادعت المرأة انه من الزنالم يثبت النسب فان عادتت
فصلىت الرجل يثبت نسبته كذا في الفتاوى (عالمكيري) اکر مردی دعوی کرد ولد یرا که در دست زنی بود پس کفت
که این پسر منست از زنا وکفت انزن که این پسرست از نکاح ثابت نمیشود نسب او از ان پسر پس کر بید
از ان کفت آن مرد که آن پسر من است از نکاح ثابت میشود نسب آنولد از او همچنان اکر دعوی کردان
نکاح را و دعوی کرد زن که بدرستی این پسر از زناست ثابت نمیشود نسب آنولد پس اکر کز دیدانزن بر راستکوی آنمرد
آنمرد ثابت میشود نسب از ان مرد مچنین ذکر شده در فتاوی وی و ان ادعى الرجل النكاح وادعت هى انه من الزنا
فهو كان لولد في يد الرجل يثبت لنسبتة وان كان فى يد المراة لم يثبت نسبته مذكور بقية الشبح
مملکه مهر تمام وباله ولاحد عليه وعليه العقر وعليها العدة وكذا في محيط سرخسى
( عالمكيري ) واكر دعوی کردان مرد نکاح را و دعوی کرد انزن که بدرستی این پسر از زناست پس اکران پسر در نزد


جلد چهارم
۷۷۷
کتاب دعوی

آن بحمود ثابت میشود نسب آن پسر از او و اگر آن پسر در دست آنزن بود ثابت نمیشود نسب آ
او قیا مالک شد آن پسر را ثابت میشود نسب از او واگرمالک شد ما درا و را ام ولده میگردد مراور را
و نیست حد برانرد و بر اوست تا وان جماع و برانزن عدت است همچنین است در محیط سرخسی رح
اذا اقام الرجل شاهد ا واحدا على النكاح لا يثبت النسب من الرجل اذا كان الولد في يد المرأة
وكذلك اذا اقام شاهدين غير انهالم يزكيا اوكانا محد و دين في قدف واعميان فالي يثبت النسب
المطهرة العلة كذافي المحيط (عالمكيرى) واگر گذرا نیدند یک شاهد را بنکاح ثابت نمیشود نسب
از انرد اگر آن پسر در دست آنزن باشد و همچنان اگر گذرانید دوشا در را مگر اینکه آن هر دو شاهدان
عادل کرده نشدند یا ایشان حد زده شده بودند در قذف یا کور بودند گفته ست امام محمدرحمه الله
که بدرستی ثابت میکم نسب اور او واجب میگرد انم مهر و عدت آن زنر اجمعین بر کا محیط
واذا كانت للرجل امرأة ولدت على فراشة وقال فقال الزوج زنيت بها وولدت هذا الولد منه
وصدقتة المرأة في ذلك فان نسب الولد يثبت منه كذا في الذخيرة (عالمكيرى) واذا ولتا امرأة
الرجل على فراشة وقال الرجل نريف بك فلان وهذا الولد منه وصدقتم المراة واقر فلات بن لك
فان الولد ثابت من الزوج (مبسوط) واگر مردیر از نی بودکه زاده بود برفراش اوولدیرا پس گفت شو؟
او که زنا کرده بودم بآن و زاده است این ولد را ازان زناوراستکوی کرداور آنزن در ان کفستش
پس بدرستی که ثابت میشود نسب آنولداز اوهمچنین ذکر کرده شده است درکتاب ذخیره واکرولد اورد
زن مردی بر فراش اووآنمر گفت که زناکرده فلان بتوواین ولد از اوست وراستگوی کرداورآآنزت
پس بدرستی که نسب آنولد ثابت است از شوش الفصل التاسع فی دعوی المولی
نسب ولدامته فصل نهم ثابت است در بیان دعوی کردن خواجه نسب ولر کینی خود را
قال محمد اذا زوج الرجل امته من عبد فجاءت بولد لستة اشهر فصاعرا فجاء الزوي

فائده
مردی کنیز خودر بنکاح داد
وبعد از شش ماه آن کنیز
ولد آورد و ان مرد دعوی
نولدا و راکرد


جلد چهارم
۷۷۸
کتاب دعوی

وان نفاه الزوج لم ينتف منه فان ادعاء المولى وقال هذا ابني لم يجز دعوته ولم ينتف نسب الولد
منه ولكن يعتق الولد با قراره وتصير الجارية ام ولد له واذا قال في مسالتنا هذه هذا ولدى من هذه
الجارية من الزنا لا تصير الجارية ام ولد له هذا اذا جاء بالولد لستة اشهر من وقت النکاح او حاء ت به لا
من ستة اشهر من وقت النكاح لم يثبت نسبه من الزوج فان دعاه المولى يثبت نسبه منه ويحكم
بفساد النکاح هکذا في المحيط (عالمگیری) گفته است امام محمد رح که اگر بنکاح داد مردی کنیز خودرا
بغلام خود پس آورد آن کنیز ولد یرا بوقت ششماه یا زیاده از وقت ششماه پس او پسر شوهر
اوست و اگر نفی کرد شوهر او نسب آنولد را نفی نمیشود از او و اگر دعوی کرد او را خواجه او و گفت
که اینولد پسر منست روانیست دعوای خواجه او وثابت نمیشود نسب آنولد از او و لیکن آزاد
میشود آنولد باقرار او و میگردد آن کنیز ام ولده مر او را و اگر گفت خواجه او درین مسئله که این الد از زنا
ازین کنیز از زنا نمیگردد آن کنیز ام ولده مر او را و اینحکم وقتیت که آورده باشد آنولد را بعد از ست ماه
از وقت نکاح و اگر آورده باشد او را بکمتر از وقت ششماه از وقت نکاح ثابت نمیشود نسب
آنولد از شوهر او پس اگر دعوی کرد خواجه او او را ثابت میشود نسب و حکم کرده میشود بفساد نکاح
همچنین است در کتاب محیط لوکان زوج امته من عبد غيره باذن مولاه او من حُرّ
فجاءت بولد لستة اشهر فصاعدا فادعاء المولى وصدقة الزوج او كذبه فهو ابن الزوج
ولكن يعتق على المولى با قراره انه ابنه ولم ينتف النسب تكون امه بمنزلة امر ولـد لـه
كذا في المحيط وهل يحكم بفساد النكاح ان كذبه الزوج لاشك انه لا يحكم بفساد النكاح
واما اذا صدقه فقال بعضهم يحكم بفساد النكاح ومنهم من قال لا يحكم بفساد النكاح
الا اذا كان الزوج اقران الولد من المولى حبلت منه قبل النكاح فحينئذ يحكم بفساد النكاح (عالمكيرى)
اگر مردی بنکاح داد کنیز خود را بغلام دیگری باذان خواجه آنغلام یا بنکاح داد او را بمرد

آزاد


جلد چهارم
۷۷۹
کتاب دعوی
آزاد پس اور و آن کنیز ولدیرا از وقت ششماه یا زیاده از وقت ششماه پس دعوی کرد
خواجه او آنولد را و راستگوی کرد او را شوهر او در باره دعوی کرد پس او پسر شوهر اوست و کنیز
آزاد میشود آن پسر بر خواجه باقرار او که آن پسر از نست ثابت نمیشود نسب آن پسر از او مادری او با
ام ولده میشود مرخواجه اورا همچنین ذکر کرده شده است در کتاب مبسوط و آیا حکم کرده میشود بفساد نکاح
یا نه پس اگر دروغگوی کرده بود شوهر او خواجه او را پیچ شکی نیست که حکم کرده نمیشود بفساد نکاح او
واما وقتیکه راستگوی کرده بود او را شوهر او گفته است بعض علماء رح که حکم کرده میشود بفساد بود
آن نکاح و بعض از علماء رح گفته اند که حکم کرده نمیشود بفساد آن نکاح مگر وقتیکه شوهر او اقرار کرده با
که آن پسر از خواجه اوست که حامله شده بود از او پیش از آنکہ رح پس در نیوقت حکم کرد میشود بفستان
واذا تزوج الرجل امته من رجل ثرباعها ثم جاءت بولد لستة اشهر فصاعدا من وقت
النكاح ولاقل من ستة اشهر منذ باعها المولى فادعاه المولى فانه لا يصدق في النسب
ولا يعتق الولد ولا ينقض البيع والولدان الزوج على حاله وان ادعاه المشترى لا يصح دعون
في حق النسب ولكن يعتق الولد وتصير الجارية ام ولد له كذا في المحيط (عالمكيري)
و وقتیکه بنکاح داد مردی کنیز خود را بردی بعد ازان فروخت آن کنیز را و آورد آن کنیز ولدیرا از وقت
ششماه و یا زیاده از وقت ششماه از وقت نکاح و کمتر از ششماه از وقت فروختن خواجه او پس
دعوی کرد خواجه او آنولد را پس بدرستی راستگوی کرده نمیشود خواجه او در حق نسب آنولد وانا
نمیشود انولد و شکسته نمیشود آن بیع و آنولد سپر شوهر اوست بر حال خود و اگر دعوی کردانول کا
خزنده صحیح نمیشود دعوای او در حق نسب لیکن آزاد میشود آنولد و میگردد آن کنیز ام ولده
مر خریده را همچنین است در کتاب محیط اذا تزوجت امته رجل بغير اذنه ثم ولدت لستة اشهر
فادعاه الزوج والمولى فهو ابن الزوج ويعتق بدعوى المولى كذا في العام ولد الرجل تزوجت


جلد چهارم
۷۸۰
کتاب دعوی

بغير اذنه ومحرا بهما الزوج فجاء بولد السنتم اشبه فادعياه او نضياه او ادعاه احدهما ونضاه الآخر فهو
ابن الزوج على كل حواله كذا فى الحتاوى عالمكيرى وقتيكه بنکاح گرفت مردی کنیز می مردی را بی اجازه
خواجه او بعد از ان ولد آورد او از وقت ششماه پس دعوی کرد آنو لدر اشوهر آن کنیز و خوا
او پس آنو لد پسر شوهر اوست و آزاد میشود آن بدعوی خواجه او و همچنین ام ولد و مردی که بنکاح
گرفت مرد دیگر رابی اجازه خواجه خود و دخول کرد آن شوهر با او پس آورد پسر را از مدت ششماه
و دعوی کردند آنو لد را شوهر و خواجه او یا نفی کردند آن هر دو نسب آنو لدرا و یا دعوی کردیکی
از ایشان و نفی کرد دیگر ایشان پس او پسر آنشوهر است بهر حال همچنین است در کتاب حتاو
اقام مولى الامة بينة على ولادته وانه من منه على فراشه وادعى آخر انه تزوجها
بغير اذن مولاها فولدت على فراشه هذا الولد الذي في يد المولى يقضى بالولد الز
ويعتق الولد با قرار المولى للحال ويعتق امه اذامات المولى كذا في محيط السنى (عالمكيرى)
گذرانید خواجه کنیزی گواه را بر این که بدرستی این پسر از غست از کنیز من که زاده است این
بر فراش من و دعوی کرد مرد دیگر که بدرستی بنکاح گرفته ام این کنیز را بی اجازه خواجه او
پس ولد آورده است در نکاح من اینو لدیرا که در دست خواجه اوست حکم کرده میشود با نو
برای شوهر او در حال آزاد میشود آنو لد با قرار خواجه او و آزاد میشود ما در او بعد از مردن حوا
او همچنین است در محیط سرخسی قال محمد ارجاله امة لها اولاد قد ولدتهم في بطون مختلفة من بن
زوج فقال المولى في صحته احد هؤلاء ابنى فادام المولى حيا يجبر على البيان فانمات
قبل البيان اجمعوا على ان النسب لا يثبت حتى لا يرث واحد منهم من الميت واجمعو
على ان ام الاولاد تعتق وهل يعتق من الاولاد اختلفوا فيه قال ابو حنيفة
رحمة الله عليه يعتق من كل واحد منهم ثلثه ويسعى في ثلثي قيمته كذا في المحيط (عالمكيري)

فايده
کنیز مردی را اولادی
بود و آن مرد دعوی
کرد در حال صحن کے
خود که یکی از اولاد او
پسر من است
گفت


جلد چهارم
۷۸۱
کتاب دعوی
گفته است امام محمد در مردیکه را کنیزی بود و مراو را اولادی بود که زاده شده بودند در شکمهای جدا جدا
بدون شوهر پس گفت خواجه او در حال تندرستی خود که یکی از اولاد آن کنیز پسر من است پسران ز با نیگه
خواجه اور زنده است جبر کرده شود تا معلوم کند آن پسر را واگر مرد پیش از معلوم کردن تفاق کرده
علما رم براینکه نسب ہیچ کدام ایشان ثابت نمیشود پس میراث نمیرد یکی از ایشان از ان مرد و توات
کرده اند علما رحم بر اینکه مادر ایشان آزاد میشود و ایا آزاد میشود یکی از ان اولاد و یا نه اختلاف کرده اند
علما رحم درین حکم گفته است امام ابو حنیفه رحم که از اد میشود از هر کدام ایشان سوم حصه او دسعی کند
هر کدام ایشان در دو ثلث قیمت خود همچنین است در کتاب محیط اذ اولدت امة ولد ا من غیر
زوج فلم يدعه المولى حتى كبرو ولدله ولد من امة للمولى ثم مات الابن الاول ثم ادعى المولى
احدهما فقال احد هذين ابني يعتق الميت وابنه فانه يعتق الاسفل كله وتسعى ام لقصتها
وكذلك الجدة تسعى نصف قيمتها (مبسوط) وقتیکه ولد آورد کنیزی بدون شوهر و دعوی نکردان
ولد را خواجه او تا که کلان شد و پیدا شد مر انولد را ولدی از کنیز یکرمر خواجه اورا بود بعد از ان
مردانولد اول پس دعوی نمود خواجه اویکی ازان دو ولد را که آن پسر مرده و پسر اوست
پس گفت که یکی از ایشان پسر من است آزاد میشود ہمہ ولد پائین تر دسعی کند ما در ا و در نصبقیت
خود و همچنان سعی کند ما در کلان در نصف قیمت خودامة في يدرجل ولدت بنتاو ولدت
ابنها بنتا فقال المولى فى صحته احدى هؤلاء الثلث ولدي ومات قبل ان يبين فانه
مق السفل كلها وكذلك الوسطى تق كملها واما لعليا نصفها وسعى نصف قيمته كذا ف المحبة على ان
کنیزی در دست مردی بود که دختر را زاده بود و دخترش دختر را زادہ بود پس گفت خواجہ اور حا
تندرستی خود که یکی ازین سه کس ولد من است و مرد پیش از معلوم کردن آن پسر صبح سعی
آزاد میشود همه دختر پائین همچنان آزاد میشود همه دختر میانه و اما زن کلان آزاد میشود نصف او وسعی کند


جلد چهارم
۷۸۲
کتاب دعوی
در نصف قیمت خود همچنین است در محیط امة ولدت ابنا من غیر زوج ثم ولدت بنتين
في بطن اخر من غير زوج ثم ولدت ابنا آخر من غیر زوج ثم نظر المولى الى الغلام الاكبر واحدالتوا
فقال في صحته احد هذين ولد ثم مات قبل البيان لم يثبت نسب احدتهما ويعتق نصف الاكبر
ويسعى في نصف قيمته ويعتق من كل جارية نصفها وتسعى في
الباقي ويعتق الابن الاصغر كله وتعتق امه وهذا قول ابیحنیفہ رحمه
عليه اما على قولهما فتعتقان جميعا كذا في محیط السرخسی رح (عالمگیری)
کنیزی بود پسر آورد بدون از شوهر بعد از ان زاد دو دختر را در دیگر شکم بدون شوهر
بعد از آن پسر آورد در شکم دیگر بغیر از شوهر پس نظر کرد خواجه
اوبسوی پسر کلان و یکی از ان دو دختر دوگانه و گفت در حال تندرستی خود که یکی ازین دوکس
ولد منست بعد از ان مرد خواجه او پیش از معلوم نمودن ثابت نمیشود نسب یکی از ایشان
از او و آزاد میشود نصف پسر کلان سعی بکند در نصف قیمت خود و آزاد میشود نصف هر کدام
از ان دو دختر و سعی کند در باقی قیمت خود و آزاد میشود همه پسر خردتر و آزاد میشود ماد را و و ا
حکم بنا بر قول امام اعظم رح است و اما بر قول صاحبین اور رح پس همه آند و دختر آزاد میشود
همچنین است در محیط رجل مات وترك امة لها ثلثة اولاد وقد ولدتهم في بطون
فاقامت الامة شاهدین ان الميت قرآن هذا الولد الاكبر و لدا من هذا على بينة
والاوسط والاصغر بمنزلۃ امهم فان قال الشهود شهد انه اقر بهذا الولد الاكبرانه
قیل ان تلد هذين فهما ابناء ايضا و قال محمد رح اذا جاء بولد بعداقرار المولى الاکثر لسته
اشهر و مقال ان لم یولد او جاءت به الاقل من ستة اشهر لم يلزمه كذا في محیط السرخسی عالمكاني
مردی مرد و گذاشت کنیز را که مران کنیز را سه اولاد بود تحقیق زاده بود ایشان در شکمها


کتاب الدعوی
کتاب الدعوی

جلد چهارم
۸۳

جدا گانه پس گذرانید آن کنیز گواهانرا که بدرستی آن مرده اقرار کرده بود که اینولد پسرست از این
پس او پسر دست و پسر میانه و خرد ماند مادر خود اند و اگر گفتند شاهدان که گواه هستیم برانیکه
آن مرده اقرار کرده بود پیش از زادن پسر میانه و پسر خرد که این پسر کلان پسرست پس هر دو
ایشان نیز پسر اوست گفته است امام محمد رح که اگر آن کنیز ولد آورد و بعد از اقرار کردن خواجه
او بولد از وقت ششماه یا زیاده تر لازمست اور انسب آنولد و اگر آورد آنولد را بکمتر از وقت
ششماه لازم نمیشود مر او را آنولد چنین در محیط سرسی رحم اذا كان الرجل منكوحة حرة والمقايمة بالتى جادت
منها بغلام ثم ماتت المنكوحة والامة فقال الرجل الحمانيني ولا عرف من هو فانه لا يثبت نسب واحد
منها من الحر يعتق بن كلاهما نصف ولد في المحيط عالم و وقتیکه مردی را یگزن نکاحی آزاد و یک کنیز بو
پس آورد هر کدام ایشان ولدی را بعد از ان مرد آن زن نکاحی و آن کنیز پس گفت آن مرد یکی ازین
د و ولد پسر من است و نمی شناسم که کدام آنست پس بدرستی ثابت نمی شود نسب کی ایشان
از ان مرد ولیکن آزاد میشود نصف هر کدام ایشان همچنین است در محیط وكذالك رجل له
فقال احد هما ابنى وقال هذا ابنى وهذا تربيت شب فلما كناما ولكن يعتق احدهما بغية
فيشيع العتق فيع ما عند ثبوت الدليل السابق بالموت كذا في المبسوط عالمگيرى
و همچنین است مردیکه مر او را دو غلام بود پس گفت کیکی ازین دو غلام پسر مست یا گفت آنان
غلام پسرست یا این ثابت نمیشود نسب کیے از ایشان لیکن آزاد میشود یکی ازین هر دو نا معلوم
پس شایع و نابخش میشود آزادی در میان آن هر دو نزد فوت شدن بیان کردن سابق بنگری
او همچنین است در مبسوط الفصل العاشر في دعوة الرجل الولد النفس الا لالا
انه الفلان فصل دهم ثابت است در بیان مردیکه ولدر برای خود دعوی کند بعد از اقرار کرد ان
که آنولد از فلانست واذا كان الصبيح يد رجل فقال هو ابن عبدي فلار الغائب

فایده
ذو الید گفت که این کودک
پسر فلان غلام مست با زن
گفت پسر من آ


بد چهارم ۸۴ كتاب دعوی

ثم قال هو ابنى لم یکن متناقضا وان حجه العبدان يكون ابنه وهذا عند ابیحنيفه كفر شهلا على جيل
بنصفه فرد شهادتهما ثم ادعاه وهما او اگر کودکی در دست مردی بود و گفت که این کودک پسر
غلام غائب نست بعد ازان گفت که آن کودک پسرست نمیشود آن کودک پسر او همیشه
واگرچه آن غلام منکر باشد از اینکه آنولد پس او باشد و اینحکم نز د امام ابو حنيفه رحم ست اند شخصی که
گواهی بدهد بر مردی بنسب صغیری پس رد کرده شود گواهی او از جهت تهمتی پس اشخص دعوی کند
آن صغیر را برای خود صحیح میشود دعوای او و لو اكر الاب الاقرار به ضرعليه لا غير قيل قاما الاقرار بانه
اخوه فلا يقبل لانه اقرار على الغير در مختار) واگر پدر منکر شد از اقرار کردن خود که فلان پسرست پس
گواهان گذرانید آن پسر را قرار او قبول کرده میشود اما اقرار کردن شخصی که فلان برادر است قبول نمیشود
زیرا که بدرستی آن اقرار ست بر غیر که پدر اوست لو قال است وارثه ثم ادعای نه وارثه و بين جمة
الارث صح فالتناقض في النسب عفو و لوادعى اخوة العم الم يصح ما لم يبين كبر اسم الجد
ولو بريانه اقرانی بنه يقبل لثبوت النسب قراره لا تسمع الا مع خصمه واذا د ائنا و مدبونا و مولد (در محتان)
اگر شخصی گفت که نیستم وارث فلان مرده بعد از ان دعوی کرد که بدرستی وارث او میباشم ویان کرد
جهت وارث بودن خود را صحیح میشود دعوای او زیرا که تناقض در دعوای نسب عضوست واگر
دعوی کرد که من پرسم او میباشم صحیح نمیشود دعوای او تا که بیان نکند نام پدر کلان اسرا واگر گواهان
گذرانید که بدرستی آنده اقرار کرده که من پسرعم و میباشم قبول کرده میشود گواهان او از جهت ثابت شدن
نسب او اقرار در شرع شینده نمیشود گر او مگر برمدعی علیه و آن وارث مرده است یا ضامن دین با دین او یا کیر
کرده شده باشد برای او اذا کا الامة فى يدرسها و أذع الأمام من الأمر هذا العلام على حرج خود عمك
آيا ه ثم ارعاه بقانه الى لنفسه و هذا المقرلة في ذلك لا تصح عقائد لنفسه بعد ذلك ولكن
يعتق الغلام عليه با قراره وكذا اذا لم يصد القولة في ذلك ولم يكذبك بلي اسكت


جلد چهارم
۷۸۵
کتاب الدعوی

بل سكت لا تصح دعوته اصلا وكذلك اذا كان المقر له غائبا او ميتا حتى لم يعلم تصديقه
ولا تكذيبه لا تصح دعوة للمولى واما اذا كذبه المقر له فى اقراره ثم ادعى المولى لنفسه قال
ابو حنیفه رح لا تصح دعوته كذا فى الذخيرة (عالمگیری) اگر کنیزی در دست مردی بود که
زاده بود کودکی را پس اقرار کرد خواجهٔ او که بدرستی این کودک از شوهر اوست که آزاد یا غلام اس
که آن کنیز را بنکاح داده بودم با و بعد ازان خواجه او دعوی کرد آن ولد را برای خود اگر راست
گوی کرد او را آن شخصیکه برایش اقرار کرده شده دران اقرار او صحیح نمیشود دعوای خواجه او
برای خود بعد از اقرارش ولیکن آزاد میشود آن کودک بر خواجه او بسبب اقرار او و همچنین
اگر نه راست گوی کرد او را و نه دروغ گوی کرد بلکه خاموش بود هرگز صحیح نمیشود دعوا
او و همچنین آن شخصیکه اقرار برایش کرده شده غایب باشد یا مرده تا که معلوم نشود راست گوی
کردن و یا دروغ گوی کردن او صحیح نمیشود دعوای خواجه او اما اگر دروغ گوی کرد او را آن
شخصیکه اقرار برایش کرده شده در اقرارش پسر دعوی کرد خواجه او برای خود پس گفته است
امام ابو حنیفه رح که صحیح نمیشود دعوای او همچنین ذکر کرده شده است در کتاب ذخیره
ولو لم يقر المولى بشئ من ذلك لكن اجنبى قال هذا ابن للمولى فانكره المولى ثم اشتراه
الاجنبى و وارثه فادعى انه ابنه عتق ولم يثبت نسبه منه فى قول ابیحنیفہ رح (مبسوط)
اگر خواجه او اقرار نکرده بود بچیزی از ان ولیکن مرد بیگانه گفت که این ولد پسر خواجه است
و خواجه اش منکر شد بعد ازان خرید او را آن مرد بیگانه یا وارث خواجه پس دعوی کرد خواجه
که بدرستی این ولد پسر من است آزاد میشود آن ولد بر خواجه خود و ثابت نمیشود نسب او از خوا
او در قول امام ابوحنیفه رح ولو شهدت امرأة على صبى انه ابن هذه المرأة ولم تقبل شهادتها بالذهب ادعت
الشاهدة ان الصبى ابنها واقامت على ذلك شاهدين لم يقبل ذلك منها ولو يكبر الصبى فادعى انه ابنها


جلد چهارم
٧٨٦
كتاب الدعوى

واقام على ذلك شاهدين قضى القاضى بنسبه منها (مبسوط السرخسی) و اگر زنی گواهی داد بر
کودکی که بدرستی این کودک پسر این زن دیگر است و قبول کرده نشد شاهدی آنزن بسببان
بعد ازان دعوی کرد آنزن که گواهی داده بود که بدرستی این کودک پسر من است و گذرانید برآن
دعوای خود دو گواه را قبول کرده نمیشود آن دعوی از او و اگر آن کودک کلان شد و دعوی کرد که
بدرستی پسر آنزن میباشم و گذرانید بآن دعوای خود دو گواه را حکم کند قاضی بنسب آن پسر از آنزن
اذا ادعى رجل صبىا فى يدى امرأة والدأه انكر ذلك فاقام الرجل شاهدين ولم يقض القاضى بشهادتهما ثم ان احد
الشاهدين ادعى ان هذا الصبى ابنه وان هذة المرأة امرأته واقام على ذلك شاهدين فالقاضى لا يقضى بشهاد
تهما

فایده :
درینکه اول دعوی کودکی
را برای خود کند بعد از
آن گواهی بدهد بآن
برای دیگری

وان ادعت المرأة انه ابنها من هذا الرجل وانه زوجها واقامت على ذلك شاهدين سمعت بينتها كذا فى المحيط
(عالمکیری) اگر دعوی کرد مرد کسب کودکی را که در دست زنی بود و آنزن منکر بود و گذرانید آن مرد
دو گواه را و حکم نکرد قاضی بشاهدی آنها بعد ازان یکی از ان دو گواه دعوی کرد که بدرستی این کودک
پسر من است و بدرستی این زن منکوحه من است و گذرانید دو گواه را پس قاضی قبول نکند شاهدی ایشان
و اگر آنزن دعوی کرد که بدرستی او پسر من است از ان مرد و بدرستی آن مرد شوهر من است و گذرانید بدعوای خون
دو گواه را شنیده میشود گواهان آنزن همچنین ذکر ده شده است در کتاب محیط لو ادعى الرجلان صبيا فى يدى امراه
كل واحد منهما يقول هو ابنى منها بنكاح وهى تنكر فادعت المرأة على اخر انه تزوجها وهذا الصبى ابنه منه فشهد لها بذلك
الرجلان المدعيان للصبى لم تقبل شهادتهما وكذلك الصبى يدعى امرأة شهد رجل انه ابن فلان ورد القاضى
شهادته ثم شهد هو واخر انه ابن رجل اخر لم تقبل هذه الشهادة (مبسوط السرخسی) اگر دو مرد دعوی کردند
کودکی را که در دست زنی بود و هرکدام ایشان گفت که این کودک پسرمنست از انزن بنکاح و آنزن میکربو
پس آنزن دعوی کرد بر دیگری که بدرستی او بنکاح گرفته است مرا و این کودک پسرمنست از او و گواهی داد
برای آنزن بآن دعوی آن دو مردیکه دعوی کرده بودند آن کودک را گفته است امام محمد رح که قبول نمیکنم

المرد مرد را


جلد چهارم ۷۸۷ کتاب الدعوی

گواهی آن دو مرد را و همچنین کودکی که در دست زنی بود گواهی داد مردیکه بدرستی این کودک پسر فلان است
و قاضی رد کرد گواهی او را پس گواهی داد او و دیگری که بدرستی این کودک پسر مرد دیگرست قبول کرده نمیشود
این گواهی اذا اقرانه ولد مكاتبته من زوج فهو ادعاله لم يصدق ولكنه يعتق كذلك ولد المديرة وام الولد
كذا في الحاوى (عالمگیری) وقتیکه اقرار کند مردیکه بدرستی این پسر ولد کنیز مکاتبه منست از شوهر او پس دعوی کر
آزمرد آن ولد را برای خود راست گوی کرده نمیشود در ان دعوی ولیکن آن پسر آزاد میشود و چنین حکم است در
ولد کنیز مدبره وام ولد و همچنین ذکر کرده شده است در کتاب حاوی اذا اقران امته حبلی من زوج قلما
فوا ادعى انه منه فولدت الاقل من ستة اشهر فانه يعتق ولم يثبت نسبه منه ولو اقران المحبل الما من زوج فولدت
سنة ثم قال هي حامل منى فولدت الاقل من ستة اشهر من الاقرار الاخير فولدن المولى ثابت النسب و يعتق و السرية
مردی اقرار کرد که کنیز من حامله است از شوهر یکه مرده است بعد از ان دعوی کرد آنمرد که بدرستی این حمل از منست
پس آن کنیز را و آنرا کمتر از وقت شش ماه از وقت اقرار او پسر بدرستی آن ولد آزاد میشود ثوابت میشود
نسب و از ان مرده اگر اقرار کرد که حمل آن کنیز از شوهر او است بعد از ان درنگ کرد یکسال بعد ازان
گفت خواجه او که این کنیز حامله است از من پس زاد آن کنیز ولد را کمتر از شش ماه از وقت اقرار پسر این
پسر آن ولد پسر آن خواجه او است ثابت است نسب و از او اذا كانت الجارية بين رجلين ولدت
ولدا فقال احد هما انه ابن صاحبه وقال الاخرانه این صاحبى ثم ادعى احدهما انه ابنه ان ادعى الثانی
لا تصح دعوته بلا خلاف ولو ادعاء الأول فعلى قول ابيحنيفه رحم الا نصبح دعوته و يعتق الولد فضا
على حريته وتكون الجارية امر ولد و يضمن قيعتها ما اعتقت كذا في الذخيرة (عالمكيرى)
اگر کنیزی در دست دو مردی بود آورد ولد را پس گفت یکی از ان دو مرد که آن ولد پسر شریک من است
و گفت دیگرایشان که آن پسر شریک من است بعد از ان دعوی کرد یکی ایشان که آن ولد پسر منست پس اگر
دعوی کرد آنرا آن مرد دؤم صحیح نمیشود دعوای او بی اختلاف و اگر دعوی کرد آن ولدرا آن مرد اول

فایده
در اینکه اقرار کند که
کنیز من حامله است از شوهر خو
که مرده است شوهرش بعد از
دعوی کند که حملش
از من است


۷۸۸
جلد چهارم
كتاب الدعوى

پس بنابر قول امام ابو حنيفه رح صحيح نميشود دعوای او و آزاد نميشود آن ولد بسبب است گوى كردن ايشان
يك ديگر خود را و آن كنيز ام ولد ه موقوف است هر كدام ايشان كه مرد آن كنيز آزاد ميشود همچنين ذكر كردند ا
در كتاب ذخيره ولو اقرانه زوج امته رجل غائبا وهى توعى لم يصح ثم جاءت بولد بعد قوله لستة اشهر
فادعاه المولى لم يصدق (مبسوط السرخسی) و اگر مردی اقرار كرد كه بدرستى بنكاح داده ام كنيز خود
بمردى كه غایب است حال آنكه او زنده است نمرده است پس آن كنيز آورد ولد يرا بعد از ان كه گذارد
از وقت شش ماه بس دعوی كرد او را خواجه او راست گوی كرده نمیشود در دعوایس الفصل
الحادى عشر فى تحميل النسب الغير وما يناسب ذلك
فصل یازدهم بابست در بیان بار كردن نسب بر غیر خود و در بیان آن چیزی كه مناسب است ببان
واعلم ان دعوى الاخوة ونحوها مما لو اقر به المدعى عليه لا يلزمه شى لا يصح مالم يدع قبلها ما لا قال فى الولولى
لو ادعى انه اخو لابويه فيجعل قان القاضى يسأله الك قبله ميراث تدعيه او نفقة او حق من الحقوق التي
لا يقدر على اخذها الا باثبات النسب فان كذلك يقبل القاضى بينته والا فلا خصومة بينهما (ريع المختار)
بدان كه بدرستی دعوای برادری و مانند آن از ان نسبی كه اگر اقرار كند مدعى عليه بآن لازم نشود او را
شنيده نميشود آن دعوى تاكه دعوی نكند نز دا ومالی را گفته است در كتاب ولوا لجيه كه اگر شخصی می كنى
كه بدرستی من برادر این مدعی علیه میباشم از پدر و مادر و منکر شد مدعا علیه پس قاضی بپرسد او را كه ایا هست
مرترا نزد او میراثی كه تو دعوی میکنی آنرا یا نفقه یا دیگر حق از حق ہائیکہ تو ان حاصل نمیشود گرفتن این حق ها مگر
بثابت كردن نسب پس اگر چنین بود قبول كندر قاضى كواهان اور اثابت كردن نسب او و اگر انچنی نبرین
هیچ دعوی درمیان ایشان رجل ادعى اخوانه اخ فى امية املك ادعى بينهما الميراث او النفقة لم يصح حواية فضيه
بانه اخو وكان ذلك قضاء على جميع الاخوة والورثة وان لم يدع بينهما ما لا لا يمكنه اثبات الأخوة ولو اقر
المدعى عليه انه اخي لا يصح (خزانة المفتين) مردی دعوی نمو برد یگری كه او برادرست بیدر و مادری پس اکرام

فایده
دعوی بران نسبی كه
اگر مدعا علیه بران اقرار كند
بر او لازم نشود مانند برادری صحیح
نمی شود بدون دعوی
حقی با آن

دعوی می کرد


جلد چهارم
۷۸۹
كتاب الدعوى

دعوی میکرد بسبب آن پدری میراث یا نفقه را شنیده میشود دعوای او و حکم کرده میشود که او برادر ویست میشود
این حکم بر جمیع برادران درارثا فرع اگر دعوی نمیکرد او بسبب پدری یا ناممکن میشود او را اثبات برادر تنی اگر
اقرار کند مدعی علیه که من او را دانستم صحیح نمیشود اقرار او وكذا لو ادعى انه ابن ابنه وكلامه لا تقبل وبقيت وكذا
لو ادعى ان هذا الابن ابنه لا يقبل ان لم يثبت ان دعى لسببه ما لا من النفقة وغيرها فحينئذ تصح حكم القضا
ولو ادعى على رجل انه ابوه او ادعى على رجل انه ابنه او ادعى على امراة انهما زوجته او ادعت امرأة على جبل
انه زوجها او ادعى العبد على عربي انه اعتقه هو مولاه او ادعى العربي هذا كان عبد اله وانه اعتقه او المراة
ادعت على رجل انهما امة او ادعى ذلك المولى ان والذي ادعى عليه منكر فاقام ذلك على البينة تقبل سواء ادعي
هذه الأشياء مالا او لم يدع بخلاف عتق المولى لانه دعوى على الغير وكذا لو اقرانه ابوه او ابنه او زوجته
او زوجه صح ولو اقرانه اخوه لا يصح (خزانة المفتين) و همچنین اگر کسی دعوی نمود که بدرستی این شخص پسر من است
و حال آنکه پسر آنکس غایب یا مرده بود و همچنین اگر دعوی کرد که بدرستی این شخص پدر من است که پدر بدر من است حالآنکه
پدر او غایب یا مرده بود پس اگر آنکس دعوی میکرد بسبب آن مالی را از نفقه یا غیر آن پس در نوقت آن شخص خصم ثابت
میشود از طرف آن غایب اگر کسی دعوی کرد بر مردی که بدرستی این مرد پدر منست یا دعوی کرد بر مردی که بدرستی
این مرد پسر من است یا دعوی کرد بر زنی که این زن زن منست یا زن دعوی کرد بر مردی که بدرستی این مرد شوهر
من است یا غلامی دعوی کرد بر شخصی عربی که بدرستی وی آزاد کرده مرا و او خواجه من است و یا دعوی نمود شخص عربی
که بدرستی این غلام من بود آزاد کرده ام او را یا زنی دعوی کرد بر مردی که من باو در اهستیم یا دعوی کرد
میراث مولای موالات خود را و آنکسیکه دعوی برا و شده بود منکر بود پس مدعی گواهان گذرانید قبول
کرده میشود گواهان او برابر است که دعوی کرده باشد بسبب این چیزها مالی را یا دعوی نکرده باشد
آنرا بخلاف از دعوای پادری زیرا که آن دعوی است بردیگری و ازین سبب است که اگر اقرار کند
که این شخص پدر من است یا پسر من است یا زن من است یا شوهر من است صحیح میشود اقرار او و اگر اقرار کند که


جلد چهارم
۷۹۰
کتاب الدعاوی

او برادر من است صحیح نمیشود اقرار او فاذا اراد رجل ان يثبت نسبته من ابيه وابوه ميت فان القاضي
لا يسمع من لم بوده الا بحضنم هو وارث للميت اوغريم للميت عليه حق او رجل له على الميت
حق الى وصی له فان احضر جلا وادعى عليه حقالابيه والمدعى عليه ينكر لك الحق مقربه
او جاحد الفظله اثم يثبت نسبته يسمع القاضی من ثم بعده بحضرة ذلك الرجل هكذا في
شرح ادب القاضی للخصاف (عالمگیری) پس اگر مردی اراده کند که ثابت کند نسب خود را از پدر خود
و حال آنکه پدر او مرده بود پس در ستیک قاضی بشنود از گواهان او گواهی را مگر حضور خضیم که آن وارث آن
مرده است یا بد یوانی است که مرا قمرده راحقی بر او باشد یا مردیست که مرا و را بر آنمرده حقی باشد یا کسی تان
که آنمرده برای او وصیت کرده باشد پس اگر او حاضر کرد مردیرا و دعوی کرد بر او حقی را برای پدر خود
و مدعی علیه اقرار کننده بود بآن حق یا منکر بود از ان حق پس درست مرا و را که ثابت کند نسب خود را با تمرده
و قاضی بشنود گواهان او را بحضور آنمرد هچنین ذکر کرده شده است در شرح ادب القاضی تصنیف احصان
ولو احضر جلا ليدعي عليه حقا لابيه هو مقربه اراد الاتيان نسبه بالبينة عند القاضي ليحضر ذلك الرجل ولو
ادعى انه طعن ابنه فلم اقر امر بالدفع اليه ولايكون قضاء على الاب حتى لو جاء حياً ياخذه من الدافع و
الدافع يرجع على الابن ولو انكر قيل للابن بر من على ان اباك والدك وامرثه ولا يمانان الصحيح يحلفه على
العلم بانه ابن فلان انه مات ثم يكلف الابن البينة هلالك در المختار) اگر شخص حافر کر دمر درا تا کہ دعوی کند
بر او حقی را که مربی اورا بود بر آنمرده و حال آنک آنمرد اقرار کننده بود بآن حق یا اقرار کننده نبود پس اراده است مراوح
ک ثابت کند به خودرا گواهانا در قاضی بخور آمرد ار ان دعوی کرد بر مردملی را بطریق میراث از پرور
پس اگر آنمرد اقرار کرد با شمال امر کرده شوانر را بدان شمال این امر کردن د علم می بوبر در اوجناکه اگر دبیات
زند یک ا مال را انمرد بند و آمر دونده رجوع کند بآنها بر آن پرو گر آتش نگ شد گفته شود سرا ار گواهان
بد یار د بر توجد این که تو وارث او هستی و سوگند نیست بر آنمرد و صحیح انیست که سوگند داد میشود اور اب علم که
تو عالی


جلد چهارم
۷۹۱
كتاب الدعوى

تو عالم نیستی که او پسر او نظام است و عالم نیستی که العلان مرده است یا نه از ان تکلیف کرد نمیشوان پیر نگذارانید
گواهان آن عوار شر امن المدعى عليه حال البطاقة لاند الحول هويتك انه عبداصل يسترو تو قصے لہا
لانهاتورق حق الحضانة بلاخزانة للفيين) زنی دعوی نمرد بردی و کده بر داشته شده که دوست آمرد او
که بدرستی که آن کلیر از دشت حال آکا نمرد دعوی کرد که بدرستکی آن لا غلام نست قبول کرده شود گواهان
آنزن و حکم کرده میشود بآن ولد برای آنزن زیرا که او اراده کرده است حق نگاه داشتن و تربت کردن
آن ولد را رجل له عبد اقر في مريض في انه ابنه لا يثبت نسبه وفي مثل مولد مثل انه ابنه ريخ ولایت
شى سواء كان اصل العلوق في ملكه أو لم يكن معنه هي حج المال وكذا لو كان عليه دين محيط بين مال ولا فين
ابطال حق الغرباء والوته خزانة المفتین) مرد را غلامی بود پس اقرار کرد در مرض مردن خود بدستین
این غلام پر من است در حالیکه آن غلام را نسب معلوم نبود و مثل او زاده شد از مثل آنمرد پس
بد رستیک آن غلام پر آنر د است و میراث مبرداز و وسعی نکند او در چیزی از قیمت خود برابر است
کہ اصل آبستن او در ملک آنمرد باشد یا در ملکش نباشد و آزاد شد ن او از تمامی مال آنزو است و میتنی
حکم است اگر بر آنمرد و ینی باشد که در برگیرنده همه مال او باشد و نیست درین اقرار باطل کرد حیق
صاحبان دین وارثان رجل ادعى على اخرانه ابو لا يصدق الابينينه او تصديق من المدعى عليه
دخزانة المفتین مروی دعوی کرد بر دیگر مردی که بدرستی این مرد پدری من است راستگو
کرده نمی شود آنمرد مگر داستگوی کرده میشود گواهان یا بر است گوی کردن مدعی علیہ
ولو قال ليس هذا الولد مني ثمر قال منى يصح ولو قال منى ثم قال البس منى لا يصريقى
رجل ادعى على اخرانه اخوها وطلب من النفقة فانكر نوات المدعى ناو المدعى عليه طلب
الميراث ويدعى انه اخوها لا تسمع (خزانة المفتين) واکر کسی گفت که این و لد از من نیست بعد
از ان گفت که از نست صحیح شود گفته دومش اکر گفت این ولاد از من است بعد از ان گفت که از من نست


جلد چهارم
۷۹۲
كتاب الدعوى

صحیح نمیشود نفی كردنش مردی دعوی كرد بردیگری كه بدرستی من برادر اویم و طلب كرد از ونفقه خود را
پس آن دیگراینكر شد پسر مرد آنمرد مدعی پس مدعی علیه آمد میخواست میراث او را و دعوی نمود که بدرستی او
برادر من است شنیده نمیشود دعوایش رجل ادعى على اخرانه ابن عمه الميت يطلب الميراث ثم ادعى بعد
ذلك انه اخوة لا يسمع فلو عاد وادعى انه ابن عمه يسمع (خزانة المفتيان) مردی دعوی نمود بردیگری
که بدرستی من پسر عم فلان مرده ام و میخواست میراث او را بعد از ان دعوی نمود كه بدرستی من برادر
اویم شنیده نمیشود دعوای دویم او پس اگر باز گردید و دعوی نمود که بدرستی من پسرعم ویم شنیده
میشود دعوای وى فى النتف رجل من ادعى على رجل انه ابوه ليفرض له النفقة على ذلك الرجل فاقام
الزمن ببينة على ذلك واقام المدعى عليه بينة على رجل اخر انه ابوه الزمن ذلك الرجل ينكر
الزمن ايضا ينكر فالبينة بينة الزمن ويثبت نسبة من الذى اقام عليه البينة بالنسب يفرض عليه
النفقة ولا يلتفت الى بينة الآخر كذا فى الذخيرة (عالمگیری) در كتاب قتقی ذكر كرده شده است
که مردی جای مانده دعوی نمود بر مردی که بدرستی اینمرد پدر من است از جهت اینکه مقرر کرده شود
برای او نفقه بر آنمرد پس آنجایی مانده گذرانید گواهانرا بر این دعوای خود و مدعی علیه گذرانید گواه را
بر مرد دیگری که بدرستی اینمرد دیگر پدر این مرد جای مانده است و آنمرد دیگر منکر شد و آنجایی مانده
نیز منکر شد پس نسب گواهان آنجای مانده است و ثابت میشود نسب او از آنکسی که گذرانیده است
گواهانرا بنسب خود و مقرر کرده میشود بر آنمرد نفقه او والتفات كرده نمیشود بگواهان آن دیگر همچنین ذكير
کرده شده است در كتاب ذخیره رجل قام البينة ان هذا ابن من فلانة الميت ولم يدع مرثها
حتى واقام الابن البينة انه ابن رجل اخر من امرأثر والاخر ينكر يحكم ببينة مدعى الميراث بثبوت
نسب الولد منه كذا فى محيط السرخسی (عالمگیری) مردی گذرانید گواهانرا که بدرستی
این مرد پسر منست از فلان زن مرده من و مراد میراث آنزن حق است و آن پسر گذرانید گواه انرا

فائده
مردی بر مردی
دعوی کرد که پسر عم منست
بعد از ان دعوی کرد
که برادر من است

فائده
جای مانده گواهان
گذرانید بر مردی که پدر
من است و آن مرد گواهان
گذرانید بر مرد دیگر که این مرد
پدرا و است

که بدرستی


جلد چهارم
۷۹۳
کتاب الدعوی
که بدرستی من پسر مرد دیگرم انزن آنمرد دیگر و آنمرد دیگر منکر شد حکم کرده میشود بگواهان مدعی میراث ثابت
میشود نسب آن پسر از او همچنین است در محیط مرخسی رم لو از رجلا محتاجا ادعى على غلام موسرانه
ابنه ليثبت نسبه منه ويفرض له النفقة عليه واقام على ذلك بينة والغلام يجحد ذلك
واقام الغلام بينة انه ابن فلان سمى رجلا آخر وفلان يجحد فالبينة بينة الاب وقضى الرجل الغلا
بالنفقة وتبطل بينة الغلام على الآخر كذا في الذخيرة (عالمكيريه) اگر مرد محتاجی دعوی نمود بر کودک
توانگری که بدرستی این کودک پسر من است از جهت اینکه ثابت شود نسب آن پسر از او و مقرر
کرده شود مراو را نفقه بر آن کودک و آنمرد گذرانید بر آن دعوی گواهانرا و حال آنکه آن کودک
منکر بود از این دعوی و گذرانید آن کودک گواهانرا که بدرستی من پسر فلانم و نامید مرد دیگر را و حال
آنکه آن فلان منکر بود پس معتبر گواهان پدر است و حکم کرده میشود برای او بر آن کودک بنفقه و باطل
میشود گواهان آن کودک بر آن دیگر مرد همچنین است در ذخیره غلامان تو أمان مات احدهما عن
مال والآخر زمن محتاج فجاء رجل وادعى انه ابوهماليأخذ الميراث وادعى الزمن على آخرافه
ابوهما وطلب منه النفقة وبرهنا معاحكم بنسب الغلامين من الابوين بلا ترجيح (خزانة المفي)
دوکودک دوگانه بودند و مرد یکی ایشان و ماند از او مالی و دیگر ایشان جای مانده محتاج بود پس
مردی آمد و دعوی نمود که من پدر ایشان هستم از برای اینکه گیرد میر اثرا اوما و آن کودک جای
مانده دعوی نمود بر دیگر مردی که بدرستی این مرد پدر ما است و طلب کرد از او نفقه خود را و گواهان
گذرانیدند هردوی ایشان یکجا حکم کرده میشود بنسب آن دو پسر از ان هر دو پدر بی بهترین
یکی بردیگری ولو اقامت على رجل انه عمها تريد النفقة واقام العمر على الآخران هذا
اخوها برى العم من النفقة ويفرض على الاخ ان شاءت كذا في البناية الخانية افلام العاشر
(عالمگیری) و اگر زنی گذرانید گواهان را بر مردی که بدرستی این مرد عم من است و اراده داشت


بلد چهارم 792 كتاب الدعوى

نسب خود را و آن عم گذرانید گواهانر بر دیگری که بدرستی این مرد برادر او است پس آن عم خلاص میشود از نفقۀ او
و مقرر کرده میشود نفقه او بر آن ادعا و اگر آن عم خجالت نفقه خود بر او چنین است در کتاب تاتار خانیه در عالمگیریه
نقل کرده است از کتاب عتابيه غلام احتلم اقام البينة على رجل وامراة انه ابنهما واقام رجل اخر
وامراة البينة ان الغلام ابنهما فبينة الغلام اولى يثبت نسبه من الذى ادعاهما الغلام وكذلك
لوكان الغلام نصرانيا واقام بينة مسلمين على نصر انيين انه ابنهما واقام مسلم ومسلمة بيينة على ذلك
فبينة الغلام اولى فتترجح على بينة مدعى الاسلام ولوكانت بيينة الغلام نصرانية
فبينة المسلم اولى ويجبر الغلام على الاسلام هذا اذا كان الابوان مسلمين في الاصل وكلما كافرين
في الاصل الا انهما اسلما والغلام صغير لكن لا يقبل ان ابى الاسلام كذا في محيط السرخسي رحمة الله علیه
كود كی بالغ شده گذرانید گواهانرا بر مردی وزنی که بدرستی پسر ایشان هستم و مرد دیگر و زنی گذرانید گواهانرا
که بدرستی تو پسر ما هستی پس گواهان آن کودک بهتراند و ثابت میشود نسب او از ان کسانیکه دعوی ان است
برایشان همچنین اگر کودک نصرانی بود و گذرانید گواهان مسلمانرا بر مرد نصرانی وزن نصرانی که بدرستی پسر ایشان
هستم و گواهان گذرانید مرد مسلمان و زن مسلمان که تو پسر ما ہستی پس گواهان آنكودك بهتراند ترجیح داده میشود بر
گواهان مدعی اسلام واگر گواهان آن پسر نصرانی بودند پس گواهان مسلمان بهتراند و جبر کرده میشود بر آن كودك
باسلام آوردن این جبر کردن او وقتسست که پدر و مادر او مسلمان باشند در اصل یا کافر باشند دراصل
ولیکن اسلام آورده باشند و حال آنکه آن كودك خورد بود ليكن كشته نمیشود آن پسر اگر منع آرد د از سلام
همچنین است در کتاب محيط سرخسي رحمة الله عليه اذا ادعى الغلام انه ابن فلان ولد على فراشته
من امته فلانة وذلك الرجل يقول هو عبدى من امتي تزوجتها عبدى فلانا
والعبد يجر ميه على ذلك فهو ابن العبد ولر ادعى الولد انه ابن العبد واقام البينة
وادعى المولى انه ابنه جعله ابن العبد واعتقنه كذا في الحاوي (فى المكبـرين )
وفيا


جلد چهارم
۷۹۵
کتاب الدعوی

وقتیکہ کودک دعوی نمودکہ بدرستی من پسر غلام کہ زادہ شدہ ام برفراش او از فلان کنیز و آن مرد میگفت
کہ او غلام من است کہ زادہ شدہ است از کنیز من کہ منکاح دادہ بودم اورا بفلان غلام خود وحالانکہ آن
غلام زندہ بود دعوی می نمود آنرا پس او پسر آن غلام است و اگر آن کودک دعوی نمود کہ بدرستی انا
من پسر آن غلامم و گذرانید گواہانرا و خواجہ او دعوی نمود کہ بدرستی آن کودک پسرمن است گفتہ آقا
امام محمد رحم که میگردانم او را پسر آن غلام وحکم میکنم بآزادی او چنین است در کتاب حاوی ولو اقام العبد
البينۃ انہ ابنہ من ھذہ الامۃ و ھی زوجتہ واقام المولی البینتہ انہ ابنہ منھا فالبينۃ بينۃ العبد
الا انہ یعتق با قرار المولی وتصیر الجاریتہ بمنزلتہ ام الولد کذا فی المبسوط (عالمگیری) و اگر غلا
گذرانید گواہان را کہ بدرستی این کودک پسر من است از این کنیز وحال آنکہ آن کنیز زن او بود و
خواجہ او گذرانید گواہانرا کہ بدرستی آن کودک پسر من است از این کنیز پس معتبرگواہان آن غلام است
ولیکن آن کودک آزاد میشود با قرار آن خواجہ بپسر بودن او و آن کنیز بمنزلہ ام ولدخواہ میگرد چنین است
در کتاب مبسوط واذا كان العبد ميتا او كان حيا الا انہ لا یدعی نسب الغلام ولا يدعی النکاح
ومولی الامتہ ایضا میت وانما یدعیہ ورثۃ الميت ويقيمون البينۃ علی ذ لك يقضی بنسب
الغلام من مولی الغلام ويرث مع سائر ورثتہ ھکذا فی المحيط (عالمگیری)
و اگر آن غلام مردہ بود یا زندہ بود ولیکن دعوی میکرد نسب آن پسر را و دعوی میکرد نکاح کردن
آن کنیز را و خواجہ آن کنیز نزمردہ بود و بدرستیکہ دعوی میکرد نسب آن پسر را وارث آن مرڈ
از مورث خود و گذرانیدند گواہان را بآن حکم کردہ میشود بنسب آن پسر از آن خواجہ و میراث
میبرد آن پسر با دیگر وارثان او همچنین است در کتاب محیط وان کان العبد ميتا اوكان
حيا الا انہ ینکر النکاح فان نسب الغلام يثبت من المیت الذی اقام الغلام البينۃ
انہ ابنہ و یرث منھم عے الا انہ الميت لايصير ام ولد لہ ويحکم بعتقھا بموتہ کذا فی المحيط (عالمگیری)


کتاب الدعوی
جلد چهارم

و اگر آن غلام مرده بود یا زنده ولیکن منکر بود انان نکاح پس بدرستی نسب آن غلام ثابت میشود
از آن مرد که آن غلام گذرانیده است گواهانرا که بدرستی من پسر او هستم و میراث میبرد از او و حکم کرد
میشود بآن کنیز برای آنمرده و میگردد او ام ولده مراو را و حکم کرده میشود بآزادی آن کنیز مردن خواجه او
چنین است در محیط ولوان رجلا مات وترك مالا فاقام الغلام البيئة انر ابن الميت من
امته فلانة ولدت في ملكه واقر بذالك واقام رجل البيئة ان هذا الام عبدة وامرأته زوجها
من عبدة فلانا ولدت هذا الغلام على فراشه والعبد حي يدعى قضيت للعبد بالنسب
وقضيت بالام ان كانت حية للمدعى كذا فى المبسوط (عالمگیری) واگر مردی مرد
و گذاشت مالی را پس گذرانید کودکی گواهانرا که بدرستی من پسر آنمرده ام از فلان کنیز او که زاده است
مرا در ملک آنمرده و آنمرده اقرار کرد بآن مرد دیگر گذرانید گواهانرا که بدرستی این پسر غلام من است
و ما در او کنیز من است که بنکاح داده ام او را بفلان غلام خود و زاده است این پسر را برخورد
او وحال آنکه آن غلام زنده بود و دعوی می نمود او را گفته است امام محمد رح که حکم میکنیم برای
آن غلام بنسب آن پسر و حکم میکنیم بمادر او اگر زنده بود برای آن مدعی چنین است در کتابت بوط
الفصل الثانی عشر في نسب المطلقة والمعتدة عن الوفاة
فصل دوازدهم ثابت است در بیان احکام نسب الذی نکه طلاق کرده شده باشد و زنیه در مد شدن و جوابی
رجل تزوج امراة ثم طلقها قبل الدخول وتزوج بابنتها فجاءت الام بولد لا قل من ستة
اشهر من وقت الطلاق فنفاه قال ابو یوسف بانت منه امراته ولان يتزوج الام بعد ذالك
ولا يمنعه عن ذالك غير ان نكاح البنت كان جائزا (قاضیخان) مردی بنکاح گرفت زنی پر طلاق کرد
او را پیش از دخول کردن بآن زن بنکاح گرفت دختر آنزن را پس آورد ما در آن دختر ولید را بکمتر از
ششماه از وقت طلاق کردنش پس نفی کرد انمرد نسب آن ولد را از خود گفته است امام ابویوسف رح
که جدا کرده


جلد چهارم
۷۹۶
کتاب الدعوی
که جدا کرده شود از انمرد آنزن که دختر است در وهت مراورا که نکاح کند با دراو را پس از جدا شدن
آن دختر او منع نمیکند آنمرد را از ان نکاح گرفتن کجان و له نکاح آل دخترا و را ابوالو و امراة طلقها وبان
زوجها فاعتدت و تزوجت بزوج وولدت ولد ا ثم جاء الزوج الاول حيا قال ابو حنيفه الولد للثاني
(قاضیخان) زنی را رسید خبر مردن شوهرش و گذرانید عدت مردن او را و بنکاح گرفت شوهر دیگر
و زاد آنزان ولد برا پس تر زنده آمد شوهر اول کشته است امام ابو حنیفه که آنولد مرشوهر دوم درست
رجل طلق امراته با ئنا او رجعيا فتزوجت في العدة ثم ولدت لسنتين من طلاق الاول وبسته اشهر
او اكثر من نكاح الثاني قال ابو يوسف ده الولد للاول بخلاف ما هلك كانا لو جعلناه للثاني لحكمنا
بانقضاء العدة عن الزوج الاول ولا يحكم بمنزله ام ولد اعتقها مولا ها اومات عنها ولازمها العدة
ثم تزوجت في العدة فجاءت بولد لسنتين من حين اعتالمولی واعتق بسته اشهر منذ تزوجت اکشر
جميعا فان الولد للمولى فنقول ههنا كأن العدة التي كانت بخلاف ولاد تزوجت بغير اذن المولى
فولدت بسته اشهر فصاعدا من وقت النکاح فادعاء المولى والزوج فان الولد يكون للزوج في
قولهم جميعا قاضيخان مردی طلاق کرد زن خود را بطلاق بائن یا رجعی و بنکاح گرفت
دیگر برادر عدت شوهر اول خود پس تراورد ولد را بد و سال از وقت طلاق شوهر اول هشتمان ما زا
از ششماه از وقت نکاح شوهر دوم خود کشته است امام ابو یوسف که آنولد مرشوهر اول درست نجلان
آن کی که در ستا ر یقه در ده براکه بدرستی ما ارگردانیم نود را برای شوهر دوم او تیق کی
میکم بتمام شدن عده آنز از شوهره اش پس حتم کرده ی شود بتمام شدن ن عده باتنام
ولده که خواه آزاد کرده باشد او را یا مرده باشد و لازم شده باشد بر او عدت گذرانیدن و
بنکاح گرفت مردی دیگر ابرا در در آن هم ولده ولد برا بد و سال از وقت مردن یا ازاد کرد دنج اطر
ودش و از وقت کال کرمتی و هروم باز خواهر و برادرم و دوی کرد انا و درایپ در بینام


جلد چهارم
۷۹۸
كتاب الدعوى
آنولده خواجه اوست در قول علماء از جهت آنعدتی که بر اولازم بود بخلاف از ام ولد ه که
بنگاج کرقيه باشد مرد بر ابغير اذن خواجه خود پس آن ام ولده ولد آورد از وقت ششماه باز یاد
از ششماه از وقت آن نکاح پس دعوی کرد آنولد را خواجه او و شوهر او كه انولد مرشو هر او را میباشد
در قول همه علماء ولو طلقها طلاقا رجعيا فتزوجت جبلا في العدة ثم طلقها الزوج الثاني جاوبول لسنين
وشهر خلايقى بالاول يستتر اشهر مضاء عدة الطلاق الثاني الولد يكون للثاني حيا الكر مردی طلاق کرد زنان
بطلاق رجعی پس آن زنکاج گرفت مردیرا در عدت خود پس طلاق کرد او را شوهر دوم او پس آورد
آنزن ولدیرا بدو سال و یکماه از وقت طلاق کرد شیخ مهر اول خود و بششماه یا زیاده از ششماه
از وقت طلاق کردن شوهر دوم خود پس بدرستیکه آنولد مر شوهر دوم او را میثو اذا طلق
الرجل امراتة وكان الطلاق رجعيا لماء بولد بن كمل مرسنتين بيوم الملقبا نقضاء العدة فنفى احدهما حين
تر ولد لثا نفهم البنا ولاحد عليه لاعان ان جارت بهما لا كثر من سنتين فقامها بيجرى اللعان فيهما و يقطع
ن البولد عين وان نفى الاول منهما تر اقر بالثا نفهما ابناه ويحبر الحدوات عرف باحد الاولين قا من
والاخر لاكثر من سنتين فعلى قول المحيفه رحم وابن و هذا والفصل الاول سواء واذا كان الطلاق بنا
او ثلثافان جرت بهما الاقل من سنتين فعليه الحد للنفى هما ابناه وان جرت بعما لا كثر من التين لي يثبت
فيها منه الله الاحد عليه الالمان وان حات باحد الاقل من سسنتين بيوم وبالآخر لاكثر من سنتين
بيوم فعند البينيفي رم وابدیوسف ام هذ والفصل الاول سواء كذا في المبسوط وعالمكيلي
اگر مردی طلاق کرد زن خود را و آن طلاق او رجعی بود پس آن زن درد و ولد را
یکتر از وقت دو سال بیکو و آنزن اقرار نکرده بود بگذشتن عدت خود پس نفی کرد
شوهر او نسب یکی از ان دو ولد را در وقتیکه زاده بود او را پس نژاد ولد
دوم را پس آن هر دو ولد پر اوست و نیست حدبر او و نیست لعان
واگر


جلد چهارم
۷۹۹
كتاب الدعوى

و اگر آورد آنزن هردو ولد را بزیاده تر از مده دو سال پس شوهر نفی کرد نسب هردو ولد را لعان
کرده میشود لعان در میان آنمرد و آنزن و قطع میشود نسب آن هر دو ولد از ان مرد و اگر آن مرد نفی کرد
نسب ولدی اول از ان دو ولد مستقر قرار کرد نسب ولد دوم پس هردو یکی تولد پسر او است و لازم است
بر او حد و اگر آورد آنزن یکی را از تولد را بکمتر از وقت دو سال و آورد دیگر ولد بزیاده تر از وقت دو
سال پس بنا بر قول امام ابو حنیفه و امام ابو یوسف حکم متصور در صورت اول برابر است اگر آنطلاق
طلاق باین بود یا طلاق بود پس اگر آورد آنزن ان هردو ولد را بکمتر از وقت دو سال پس جانمرد حد قدف
لازم است بسبب نفی کردن نسب آن هر دو ولد پسر اوست اگر آورد آنزن یکی از ان دو ولد را بیسیارتر
از وقت دو سال ثابت نمیشود نسب آن ولد از انمرد و اگر او نفی کردنسب ان هر دو ولد را نیست حد
بر انمرد و نیست لعان و اگر آورد یکی ان هردو را بکمتر از وقت دو سال بیک روز و آورد ولد دوم را بیسیار
از دو سال بیکروز پس نزدیک امام ابو حنیفه و امام ابو یوسف حکم این مسئله و مسئله اول برابر است همچنین در محیط
واذا طلق الرجل امرأته ودخل بها و قد ولدت حبل بها ثم تزوج ثانیا ثم جاء بولد لاقل من سته اشهر من وقت النكاح
الثاني فتعاه فانه يلاعن بينهما ويفرق بينهما والولد ثابت النسب الان وان جاءت به لسته اشهر
فصاعدافانه يلاعن ويقطع نسب الولد كذا في المحيط (علیك ) و اگر طلاق کرد مردی زن خود را
بیک طلاق باین در حالیکه دخول کرده بود با انزن پس نکاح گرفت او را دوم بار پس آورد
آنزن ولدی را بکمتر از ششماه از وقت نکاح دوم و شوهر او نفی کرد نسب آنولد را پس بدرستیکه
لعان می کرده میشود در میان ایشان و جدائی کرده میشود در میان ایشان و نسب آنولد ثابت است از پدر او اگر
آورد آنزن آن تولد را بوقت ششماه یا زیاده از وقت ششماه پس بدرستی لعان کرده شود میان ایشان
و قطع میشود نسب آنولد از و چنین است در محیط مسئله توجیت امراة حبل بها و ولدت منهما لم یولد الاول تصادق امان
منهما فيكون الاول من لم يتصلون به الاول نضوم القادران التصلون منها لا يجعل منهما بات جاء بولد لا كثر من سنتين


جلد چهارم
۸۰۰
كتاب الدعوى

منذ طلقها الاول لا قل من ستة اشهر منذ دخل بها الثانى كذا فى محيط السرخسى عالمگيرى زن خداوند عدت
نكاح كرد با ديگرى و این ديگر جماع كرد با او و جدائی كرده شد در میان آن هر دو پس آورد آن زن ولدی را
که تصور داشت ولد بودن واز هردوشوهر او پس آن ولد از شوهر اول اوست و اگر تصور نداست
از شوهر اولش پس آن ولد از شوهر دوم او است و اگر تصور نداشت آنولد از هردود گردانیده نمیشود
آنولد از هیچ كدام ايشان چنانکه آورده باشد آنولد را بسیار تر از وقت دو سال از وقت
طلاق شوهر اول و بكتمتر از وقت ششماه از وقت دخول كردن شوهر دوم با آنزن چنین است
در محیط سرخسى وحكم ام الولد اذا جاءت بولد لسنتين او اكثر لحكم الحرة والكبرتي المعتدة عن وفات يثبت
نسب ولدها الى سنتين والصغيرة المعتدة عن الوفات ان جاءت بولد بعد انقضاء عدة الوفاة الاقل من ستة اشهر
يثبت النسب كذا في محيط السرخسی (عالمگیری) و حكم ام ولده اگر ولد آورد از وقت دو سال یا بسیارتر
از ان از وقت مردن خواجه اش مانند حكم زن آزاد است و زن کبره خداوند عدت از مردن شوهرش
ثابت میشود نسب ولد آن از شوهرش تا بدو سال وزن خرد که در عدت باشد از مردن شوهر خود
اگر آورد ولدیرا بعد از گذشتن عدت مردن كمتر از وقت ششماه ثابت میشو نسب آنولد او چنین است در محیط
رجل تزوجت أمة فطلقها ثم اشتراها فجاء تبولد لا قل من ستة اشهر من وقت الشراء يلزمه وان جاءت
يولد لستة اشهر من وقت الشراء لا يلزمه هذا اذا كانت الطلاق واحدا فان كان طلقها ثنتين يثبت النسب لستة اشهر من
وقت الطلاق كذا فى فتاوی قاضیخان عالمگیری مردی بنکاح گرفت كنیزیرا و طلاق کرد او را پس خرید
او را پس آورد آن کنیز ولد را کمتر از ششماه از وقت خریدن لازم شود او را نسب
آنولد و اگر آورد ولد را بششماه از وقت خريدن لازم نمیشود او را نسب او و حکم
آن وقت است که بیک طلاق طلاق کرده باشد او را پس اگر دو طلاق کرده باشد او را ثابت
مى شود نسب او تا بدوسال از وقت طلاق کردن او چنین است در فتاوای قاضیخان

الفصل الثالث


جلد چهارم
۸۰۱
كتاب الدعوى

الفصل الثالث عشر في نفي احد الابوين الولد وادعاء الاخر اياه فصل سیزدهم
ثابت است در بیان نفی کردن یکی از پدر و مادر نسب ولد را و دعوی کردن دیگر ایشان نسب او را
واذا تزوج امراة وجاءت بولد لستة اشهر من التزويج والزوجان حران مسلمان فادعى احد هما انه ابنه وكذبه
الاخر فهو ابن بنهما وكذا لك الوقال الزوج هذا الولد كان لك من زوج قبلي وقالت المرأة بل هو منك فهو ولد هذا
الزوج ولا لعان بينهما ولاحد على الزوج كذا في المحيط (عالمكیری) و اگر مردی بنکاح گرفت زنی را و آورد
آن زن ولدیرا بششماه از وقتیکه نکاح گرفته بود و حال آنکه آن شوهر و زن آزاد و مسلمان بودند پس دعوی کرد
یکی ایشان که بدرستی این ولد پسر من است و دروغگوی کرد او را آن دیگر پسر آن پیر و هر دو است از آن
ہر دو و چنان اگر شوهر او گفت که این ولد از شوهر تو است که پیش از من بود و آنزن گفت که اینچنین نیست
بلکه این ولد از تو است پس آن ولید پسر این شوهر او است و نیست لعان در میان ایشان و نیست
حد قذف برشوهر اوچنین است در محیط ولو قال الزوج ولد تمه من غیری فان صدقته المرأة
بذلك فهو ابنه وان انكرت ذلك وجب اللعان فيما بينهما ويقطع النسب باللعان
(مبسوط السرخسی رح) و اگر گفت آن شوهر که این ولد را زاده از زنا پس اگر راستگو داشتی
آن زن در این گفتن او پس آن و لید پسر اوست و اگر منکر شد آنزن از ان گفته شوهر خود واجب
می شود لعان در میان ایشان و قطع میشود نسب آن ولد از و بسبب لعان جسه عشر جله ف مرام امه
تطلب النفقة من الاب فقال الاب انا احق به لان امه تنكحى لكنها هربت منى وقالت
الجدة لا بل ماتت امه قالوا يترك الولد مع الجدة ويقال للاب اطلب امرأتك لان
الام اذا لم يعرف مكانها كانت بمنزلة المفقودة فان احضر الاب امراة فقال هذه
ابنتك وولدى هذا منها وصدقته المرأة في ذلك وقالت الجدة ما هذه ابنتي بل
قد ماتت كان القول قول الاب والمرأة وهما اولى بالولد (قاضيخان)


جلد چهارم
۸۰۲
کتاب الدعوی

کودکی را آورد جده او که مادر مادر او است و طلب کرد نفقه او را از پدر او پس گفت پدر او که من سزاوار
ترم بآن کودک از تو نگهداشتن ویرا که بدرستی مادر آن صغیر در نکاح من میباشد لیکن با در او که شخص است
از من و گفت مادر کلان او که مگر شخصی ما در او را برده است گفته اند علما رحمهم الله که گذاشته میشود آن کودک با
مادر کلانش و گفته میشود پدر او را که طلب کن زن خود را زیرا که بدرستی وقتیکه جای ما در او معلوم نباشد مانند
گم شده است پس اگر پدر او حاضر کرد زنی را و گفت که این زن دختر تو است و اینولد من از این زن است و را
گوی کرد او را آنزن در آن گفتن او و گفت مادر کلان او که این زن دختر من نیست و دختر من شخصی مرده است
در اینصورت معتبر قول پدر زن است و آنزن از آن مرد سنزا و ارتر اند بآن ولد وكذا لو قال الولد دكنيو
خاصمته الجدة هذا می د ن ابنان فالقول قولها ان الجدة اقرب له بالنسب الام منکر حق الجدية (فتاوي قاضية
و همچنین اگر پدر او گفت در اول و قتیکه دعوی کرده بود با مادر کلانش که این پسر از من است نه از دختر تو پس
معتبر قول پدر او است زیرا که بدرستی ما در کلان او اقرار کرده است برای او بنسب و پدر او
منکر است از حق مادر کلانش اذا ولدت المرأة ولدين في بطن واحد واقر بالا ول منهما
ونفى الاخر فهما ابناه ويلا عن بينهما لقطع النكاح فان كان نفى الاول منهما ثم اقر بالثاني
جلد الحد وكانا ابنيه واذا تزوج الرجل امراة وجاءت بولدين فنفاهما الزوج يقضى
القاضي باللعان فان حد الولدين قبل اللعان فهما ابنا الزوج ويلا عن لقطع النكا
وكذلك لو لم يمت واحد من الولدين ولا كرمات الزوج او المراة قبل اللعان فالولدان
ثابت النسب منهما وكذلك لولا عن عند القاضى الا ان القاضى لم يفرق بينهما ولم يلزم الولد
احد همامات الزوج او المرأة فالولدان ثابت النسب منهما واذا ولدت ولا تففاه
الزوج ولا عن القاضي بينهما وفرق بينهما والزم الولد امه ثم ولدت ولدا آخر فى ذلك
البطون فان الولدين يلزمان الاب كذا فى المحيط (عالمگيري)

موفق


جلد چهارم
٨٠٣
كتاب الدعوى

وقتیکه زاد زنی دو پسر را در یک شکم و شوهر او اقرار کرد بنسب پسر اول و نفی کرد نسب پسر دوم را پس
هر دو پسر ازوست و لعان جاری کرده میشود در میان آن هر دو از جهت قطع شدن نکاح و اگر شوهر او نفی کرد
نسب پسر اول را ازان دو ولد بعد ازان اقرار کرد بنسب پسر دوم تازیانه زده میشود شوهر او از
جهت حد و هر دو پسر پسر او است و اگر مردی نکاح کرد زنی را و آنزن آورد دو ولد را پس شوهر نفی
کرد نسب آن هر دو را و قاضی حکم کرد بلعان پس انزاني دو لد مرد پیش از لعان پس هر دو پسر از ان
شوهر است و لعان کرده میشود از جهت قطع شدن نکاح و همچنین اگر نمرده بود یکی از ان دو ولد لیکن
آن شوهر با آنزن پیش از لعان مرد پس نسب آن هر دو ولد ثابت است از ان هر دو و همچنین اگر
لعان کرده بودند نزد قاضی مگر قاضی جدائی نکرده بو در میان آن هر دو و لازم نکرده بود قاضی آنو لد را
برادر پیش از انکه مرد آن شوهر یا آنزن پس نسب آن هر دو ولد ثابت است ازان هر دو و اگر زاد ولد را پیش و
او نفی کرد نسب او را از خود و قا لعان کرد در میان ایشان و جدائی نمود در میان ایشان و لازم کرد انو لد را بر مادرش
بعد از ان او آنزن و لد دیگر را در ان شکم پس بدرستی هر دوی انو لد لازم میشود بپدر او همچنین است در محیط
ولو كان لذ ولدین توامين فعلیها ولعانها وقامها عن السهرا لفنا المترق بينهما تو عليها الاخر فهما ابناه فان
عليها لثنا قبل او تفرق القاضي بينهما فقها و اعاد اللعانا لرم الولدين كلام وفي شمس الايمه) و اگر زنی زاد دو
ولد را که دو گانه بودند پس خبر شد شوهر او یکی از ان دو ولد و نفی کرد نسب او را و لعان کردند یکدیگر خود را
و لازم کرد قاضی انو لد را بر مادرش و جدائی کرد درمیان ایشان بعد از ان شوهر او خبر شد بدیگر آن و نفی او را نکرد
پس آن هر دو پسر او است و اگر خبر شد برد و هم پیش از جدا کردن قاضی میان ایشان پس نفی کرد نسب او را از خود
باز بگرداند قاضی لعان کرد نرا میان ایشان و لازم کند هردوی آنولد را بر ما در ایشان واذا اكذب
الملا عن نفسه و ادعى نسب الولد بعد ما فرق القاضي بينهما وا لزم الولد ايران كان
الولد حيا يثبت نسب الولد من ويقام عليه الجد سواء كانت المرأة حية او ميتة كذا في المحيط (عالمكيريه)


جلد چهارم
۸۰۲
کتاب الدعوی

واگر خود را دروغگوی کرد لعان کننده و دعوی نمود نسب آنولد را بعد از جدا کرد قاضی میان ایشان
و بعد از لازم کردن قاضی آنولد را بمادرش پس اگر انولد زنده بود ثابت میشود نسب او از پدر او و بر پا کرده
شود بر او حد قذف برابر است که آن زن زنده باشد و یا مرده همچنین است در محیط وانكان الولد ملاعان
وترك ميرانا ثم ادعاه الاب لم يصدق عليه الا ان يكون ترك ابن الملاعنة ولدا ذكرا
او انثي فحينئذ يصدق الاب فاذا صح الاقرار ضرب الحد واخذ الميراث ولو كانت الشعبة
بنتا فماتت عن ابن واكذت الملاعن نفسه لم يصدق ولم يرث في قول ابي حنيفة (مبسوط شمس الائمه)
واگر آنولد مرده بود و گذاشته بود میراثی را بعد از آن پدر او دعوی نمود نسب او را راستگوی کرده
نمیشود پدر او بر آن دعوی مگر وقتیکه گذاشته باشد پسر آنزن ملاعنه ولد برا که مرد باشد آنولد بازن پس
در نیوقت راستگوی کرده میشود پدر او پس وقتیکه اقرار او صحیح شد حد قذف زده میشود میگیرد او میراث
آنولد را و اگر آنولد یکه نسب او نفی کرده شده بود دختر بود پس مرد و گذاشت پسر را بعد از آن آن مرد
لعان کننده خود را دروغگوی کرد راستگوی کرده نمیشود و میراث نمیبرد در قول حضرت امام عظم
واذا لا عن الرجل مجامعة والزمها الام ثم اكذب الملاعن نفسه يضرب الحد لذلك ويفرق
بينهما وكذا الملاعن نفسه لوادعى انه لم يدخل بالام وتزوج بالبنت يفرق بينهما كذا في المحيط المافي
واگر مردی لعان کرد با زن خود نفی کردن نسب دختر یکه آنرا زاده بود ولا زم کرد قاضی آن دختر را
بر مادرش بعد از آن پسر لعان کننده خواست که بنکاح بگیرد آن دختر را روا نیست بر اور انکاح
کردن آن دختر و جدا کرده شود میان ایشان و همچنین لعان کننده خودش اگر دعوی نمود که بدرستی حول
نکرده ام با مادر او و بنکاح گرفت اندختر را جدائی کرده میشود میان ایشان همچنین است در کتاب محیط
اذا اعتق ام ولد ثمر تزوجها في أم ولد لستة اشهر فصاعدا فانقيا ء لا عى الزام الولد له من حقيت لاقل من
اشهر مندو تزوجها لا عز والزم الولد له كذا في محيط السعتر اذا كان الرجل متزوجين مندا متقادتها الصح مبسوط السرخسی


جلد چهارم
۸۰۵
كتاب اللعان

اگر آزادكرد مردى ام ولد خود را وبعد ازان بنكاح گرفت او را و زاد ولد را در مدت شش ماه يا زياده پس اگر
آمد ونفى كرد نسب او بطعان پس آنزن مجد د لازم كند قاضي او لدر ابر مادرش و اگر زاد او را کمتر از وقت ششماه
از وقتيكه نكاح كرد بود او را لعان كند با آنزن و لازم كند قاضى آنولد را بر پدرش و ناقل اين مسئله اينست
كه اگر زاد بود آنول در کمتر ازنده و بالا از وقتيكه آزاد كرد بود او را تا آنكه ثابت شود نسب آنولد از خواجه او
اذا كان منكوحة الرجل فجاءت بولد الاقل من ستة اشهر من وقت النكاح از ادعاء الزوج لا
سبيله لتصديق المولى وان نفاه لا يلتعنان جاءت بدستة اشهر فصا عدا من وقت النكاح
يثبت نسب الولد منه ادعاء او لم يدع وان نفاه لا يلا عن بنيهما ولا ينفي نسب الولد ولاحد
عليه وان كان المولى اعتق الامة فم جاءت بولد از جاءت به لاقل من سنة اشهر من
وقت العتق فان ادعى الزوج الولد يثبت نسب الولد من الزوج اختارت زوجها او
قبل الدعوة او بعد الدعوة وان نفى الزوج الولد فان اختارت زوجها فنسب الولد ثابت منه
ولا عنان يقطع النكاح وان اختارت نفسها فان كان ذلك قبل نفى الولد ثم نفى الزوج الولد
فنسب الولد ثابت من الزوج ولا يلاعن يجب الحد على الزوج وان اختارت نفسها
بعد النفي قبل اقامة اللعان فالولد ثابت النسب من الزوج ولا لعان لاحد ايضا
هذا اذا جاءت بالولد لا قل من سنة اشهر من وقت العتق فاما اذا جاءت بالولد لستة
اشهر فصاعدا من وقت العتق فان ادعى الزوج الولد فالولد ثابت النسب منه ولاحد
ولا لعات الزوج كلها وان نفاه فان اختارت زوجها فانه ما يتلا عنان وهل يقطع
الولد في الاستحسان يقطع وان اختارت نفسها قبل نفى الولد فان الولد ثابت النسب من
الزوج ولا لعان لكن يجب الحد واذا اختارت نفسها بعد النفي قبل اقامة اللعان
فالولد ثابت النسب من الزوج ولا لعان ولا حد هكذا فى المحيط وعالمكيرية


جلد چهارم ٨٠٦ كتاب الدعوى

اگر منكوحه مردی کنیزی بود آمده دایر پس اگر آورده بود آنولد را کمتر از مدۀ ششماه از وقت نکاح اگر
شوهر نزد دعوی نمود نسب او را ثابت نمیشود نسب او از او مگر ثابت میشود در ستنکوی کردن خواجه
او واگر نفی کرد نسب او را لازم نمیشود آنولدا و را واگر آورد آنولد را از مده ششماه یا زیاده
ازان از وقت نکاح ثابت میشود نسب آنولد از او دعوی کرده باشد نسب او را یا دعوی نکرده باشد و
اگر نفی کرد نسب او را از خود لمان گروه نمیشود میان ایشان و نفی نمیشود نسب آنولد از و وحد قدف
نیست بر و واگر خواجه او انرا د کرده بود آن کنیز را بعد از آن آورد آنولد را بکمتر از مدۀ ششماه از وقت
آزاد شدن پس اگر شوهر او دعوی نمود آنولد را ثابت میشود نسب او از آن شوهر خواه اختیار کرد
باشد آنزن شوهر خود را یا اختیار کرده باشد نفس خود را پیش از دعوی کردن نسب یا پس از دعوی کردن
آن واگر شوهر اونفی کردنش آنولد را از خود پس اگر آنزن اختیار کرده بود شوهر خود را پس نسب آنولد ثات
میشود از او و هر دو لمان کنند یکدیگر خود را از جهت قطع شدن نکاح واگر اختیار کرده بود نفس خود را پیرانی
آن اختیار کردن پیش از نفی کردن نسب آنولد بودیستر شوهر او نفی کرد نسب آنولد را پس نسب
آنولد ثابت است از شوهر او و لعان نكند با آنزن و واجب میشود حد قذف برشوهر او
واگر اختیار کرده بود نفس خود را بعد از نفی کردن نسب آنولد پیش از بر پا کردن لعان پس نسب
آنولد ثابت است از شوهر او ونیست لعان بر او ونیز حد قذف نیست بر او و این حکم وقتیست که
اگر آورده باشد آنولد را بکمتر از مدۀ ششماه از وقت آزادی خود اما وقتیکه آورده باشد
آنولد را از مدۀ ششماه یا زیاده از ان از وقت آزادی خود پس اگر شوهر او دعوی کرده بود
آنولد را پس نسب آنولد ثابت است از او و حد ولعان نیست بر او در همه این صورتبها
واگر نفی کرده بود نسب آنولد را از خود در صورت اگر اختیار کرده بود شوهر خود را لعان کنند
آن هر دو یکدیگر خود را و آیا قطع کرده میشود نسب آنولد از او یا نه در استحسان قطع کرده میشود

اگر


جلد چهارم

کتاب الدعوی

اگر آنرا اختیار کرده بود نفی خود را پیش از نفی کردن نسب ولد پس نسب آنولد ثابت است از شوهرش
ولعان نیست ولیکن حد قذف واجب میشود بشوهرش واگر آنزن اختیار کرده بود نفس خود را بعداز
نفی کردن نسب او پیش از بر پاکردن لعان پس نسب آنولد ثابت است از شوهر او وحدت لعان
و حد قذف بر او همچنین است در کتاب محیط ولواشتراها الزوج فجاءت بولد لاقل من ستة
اشهر من وقت الشراء فقاه لا يصح تفيه ويلزمه الولد وان جاءت به لستة اشهر فصاعدا فقاه
ينفي بمجرد النفي ولا يلزمه الا ان يقر به هكذا في محيط السرخسى (عالمكيري) واگر آن کنیز منکوحه
خود را شوهر خرید و آورد ولدیرا کمتر از مدت ششماه از وقت خریدنش پس نفی کردنسب اورا
صحیح نمیشود نفی کردن او و لازم میشود آنولد او را واگر آورده بود آنولد را از مدت ششماه باز یادتر
پس نفی کرد نسب او رانفی کرده میشود نسب او بمجرد نفی کردن و و لازم نمیشود آنولد اورا
مگر لازم میشود وقتیکه اقرار نماید بآن همچنین است در کتاب محیط سُخسی رجل اعتق امته
ثم خاصمته مولاها ولها ولد فقالت للمولى اعتقتنى قبل الولادة والولد حر و
قال المولى لا بل ولدت قبل الاعتاق والولد رقيق ذكر الناطفى رحم ان
كان الولد فى يدها كان القول قولها وقال ابو يوسف رحم انكان الولد فى
ايديهما فكذلك يكون القول قولها ولو اقاما البينة فبينتها اولى وكذلك
هذا فى الكتابة وانما فى التدبير فالقول يكون للمولى لانهما تصادقا على رقبة
(قاضیخان) مردی آزاد کرد کنیز خود را پس از آن کنیز دعوی نمود بر خواجه خود و حالیکه
مر او را ولدی بود پس گفت مرخواجه خود را که آزاد کرده توکومرامیش ا زنادن وان ولد
آزاد است و گفت خواجه او که اینچنین نیست بلکه زاده بودی تو او را پیش از آزاد کردن
پس آن ولد غلام است ذکر کرده است امام ناطفی رحم که اگر آن ولد در دست آن کنیز را


کتاب الدعوى
۸۰۸
جلد چهارم

پس معتبر قول آن کنیز است گفته است امام ابو یوسف رح که اگر اتولد در دست هر دوی ایشان بود
همچنان قول آن کنیز معتبر است و اگر هر دو گذرانیدند گواهانرا پس گواهان آن کنیز بهتر است و همچنین
حکم است در مکاتب کردن آن کنیز اما در مدبر کردنش پس قول معتبر خواجه او راست زیرا که
دستکوی کردن آن هر دو یکدیگر خود را بر غلامی آن ولد ولو اعتق الجارية ثم اختلفا بعد
حين في الولد فقالت ولدته بعد ما عتقت فاخذته منی وقال المولى ولدته قبل العتق واخذنه
منك وانت امتى لى فامكان الولد لا يعبر عن نفسه رده المولى الى الام الا بتراضى
باخذه منها وكذالك فى المكاتبة اما فى المدبرة وام الولد القول للمولى (قاضيخان)
واگر شخصی آزاد کرد کنیز خود را پس تر باهم اختلاف کردند در ولد بعد از گذشتن زمانه پس گفت
آن کنیز که زاده بودم او را بعد از انکه آزاد شده بودم و گرفتی او را از من و گفت خواجه او
که زاده بودی تو او را پیش از آزاد شدن پس گرفته بودم او را از تو در حالیکه تو کنیز من بودی
پس اگر آن ولد تعبیر کرده نمیتوانست از خود رد کند او را خواجه او بر مادرش زیرا که
او اقرار کرده است بگرفتن وازان کنیز و همچنین حکم است در کنیز مکاتب اما
در مدبر وام ولده قول معتبر خواجه او راست جاريتين رجلين او ثلثة او اكثر
ولدت ولداً فادعوه جميعاً يثبت النسب من الكل في قول ابيحنيفة رح وزفر رح
وللمرتين زيادتهم كما لوادعوا نتاج دابة فاقام كلواحد منهم البيئة
انها دابته ولدتها دابتي هذه كدا بتر معرفة وله قانه يقضي بالبينات وان كثرت (قاضيخان)
کنیزی میان دو مرد یا سه مرد یا بسیار تر مشترک بود و آن کنیز ولدی آورد پس همه ایشان دعوی
نمودند او را ثابت میشود نسب او از همه ایشان در قول امام اعظم رح و امام زفر رحمن
مرغ با ورم چنانکه اگر دعوی کرده باشند خانه را و چهار پایرا پس هر کدام ایشان گذرانیدند
گواهنرا


۸۰۹
کتاب الدعوی
جز چهارم

اگر انا ر ا ک این چهار پای از من است که زاده است آنرا چهار پای من که اشارت کرده باشد
چهار پای معلوم پیس بدریستی حکم کرده میشود بهمان گواهان اگرچه مسابه باشد متولدت
اولا دا فی بطون مختلفة فشهد اثنانته على اقرار المولى شهد احدهما بها حين ولدت الاکبر
اقر المتوسط ان ابنه وشهد الثاني في الصاحين ولدت الثاني اقر المولى انه ابنه وشهد الثالت
اقر بالثالث والمولى يجد جميع ذلك فالمهملة الولد الاكبر عبديباع لانه لم يشهد
على اقرار المولى سبه الا واحد فلا يثبت نسبه والثانی حكمه حكم ولدام الولد لان الاول
مع الثاني شهدا على افراح انها ام ولوله وان لم يجتمعا على نسب الثاني فقد اجتمعا
على حق الحرية للام فيثبت ذلك الحق بشهادتهما للولد الثاني وان لم يثبت نسبة فاما
الجارية ام ولغله الولد الثاني فكان الولد الثالث ولد ام ولدة فيثبت نسبه
مسأله ان یعقوبیه (قاضیخان) کنیزی آورده بود ولد ها را در شکمهای مختلف پس گواهی دادی
کیس باقرار خواجه اوجا بطریق که گواهی داد یکی ایشان که بدرستی وقتیکه زاده شد آنولد
کلان اقرار کرد خواجه اش که بدرستی این ولد پسر من است و گواهی داد دوم ایشان که
بدرستی وقتیکه زاده شد و لد دوم اقرار کرد خواجه او که بدرستی این ولد پسر من است
وگواهی داد سوم ایشان که بدرستی این خواجه او اقرار کرد بولد سوم که این ولد پسر من است
و حال آنکه خواجه او منکر شدند همه آن گفته است امام محمد رح که آن ولد کلان غلام او است
فروخته میشود زیرا که گواهی نداده است با قرار خواجه اش بنسب او مگر یک گواه نیر ثابت
نمیشود نسب او از خواجه او و حکم ولد دوم حکم ولدام ولده است زیرا که گواه اول با گواه
دوم گواهی داده اند با قرار خواجه او با نیکه بدرستی آن کنیزام ولده است مر او را اگرچه
آن ہر دو گواه جمع نشده اند بر نسب ولد دوم پس تحقیق جمع شده اند بحق آزادی ما دریش


جلد چهارم ۸۰ کتاب الدعوی

پسر ثابت میشود آن حق آزادی مادر ایشان گواهی آن هر دو برای ولد دوم اگر چه ثابت نمیشود
نسب او از او و وقتیکه آن کنیز ام ولده گردید هر او را بسبب ولد دوم میشود آن ولد سوم ولد
ام ولده او پس ثابت میشود نسب آن ولد از او مگر ثابت نمیشود نسب او اگر نفی کرده باشد
نسب او را از خود و ذكر في المنتقى رجل مات وترك امة لها ثلثة اولاد فى بطون مختلفة
فاقامت الامة شاهدين ان الميت اقران هذا الولد الاكبر ولده منها قال هو ابنه
والاوسط والاصغر بمنزلة امهم فان بين الشهود فقالوا نشهد انه اقر بهذا الولد
الاكبرانه ولده قبل ان تلد هذين فان الاوسط والاصغر ابناه ايضا(قاضيخان)
و در کتاب منتقى ذکر کرده شده است که مردی مرد و گذاشت کنیز برا آن کنیز را سه اولاد بود
از شکمهای مختلف پس آن کنیز گذراند دو گواه را که بدرستی آنمرده اقرار کرده است بکے
این ولد کلان ولد من است ازین کنیز گفته است امام محمد رح که آن ولد کلان پسر آن
مرده است از ان کنیز و پسر میانه و پسر خورد مانند ما در خود اند پس اگر آن گواهان بیان
کردند و گفتند که بدرستی او اقرار کرده است که این ولد کلان ولد من است پیش
از زادن این دو ولد پس بدرستی که آن ولد میانه و خورد نیز پسر او است
رجل تخزامة اشتراها من مولاها فاعتقها ثم جاءت بالولد فان جاءت بالولدل كثر من ستة
اشهر من وقت العتق فان ادعاه ثبت نسبه منه سواء كانت مدخولا بها ولم تكن مصارت بجاية
ام ولد له واما اذا نفاه الزوج فاث جارت به لاقل من ستة أشهر من وقت الشراء لا ينتفي نسبه
ولا لعان بينهما ويجب حد القذف وان جاءت به لستة اشهر من وقت الشراء فان نسب الولد
لا يثبت منه ولا لعان ولا حد على الزوج وان جارت بالولد الستة أشهر فصاعدا الى سنتين
من وقت العتق فان دعى الزوج نسب الولد يثبت منه سواء كانت المراءة مدخولا بها
در منقی


جلد چهارم
۸۱۱
كتاب الدعوى

اوغير مدخول بها وان كانته فان كانت المرأة غير مدخول بها لا يثبت النسب عندهم جميعا وان كانت
المرأة مدخولابها ودعاه اولديثف ولم يلق ولم سكناختلفوا فيه قال ابويوسف رح لا يثبت نسبه من
الزوج ولايضرب الحدلات النفى حالة مجرد رج يثبت النسب من الزوج ويضرب الحداد انفي وان
جاءت بالولد لاكثر من ستة سنين من وقت الحقن أن دعاه الزوج يثبت نسبه منه وان نفاه
لا يثبت نسبه منه عند همه ولو باعها من غيره ثم جاءت بالولد لاقل من ستة اشهر من وقت
شراء الزوج اياها يثبت نسبه منه ادعاه اوسكت وبطل البيع ويجب على الزوج رد الثمن وان
نفاه لا ينتف نسبه ايضا وان جاءت بالولد لستة اشهر فقط من وقت اشتراها الزوج فادعاه
الزوج فالمجواب فيه كالجواب فيما اذا جاءت الولد لاقل من ستة اشهر من وقت اشتراها الزوج واذا
جاءت بالولد لاكثر من ستة اشهر من وقت اشتراها الزوج أن جاءت به لاقل من ستة اشهر من وقت
بيع الزوج وادعاه يثبت نسب الولد منه من غير تصديق المشتري ويبطل البيع وان نفاه
الزوج في هذه الصورة لا يثبت نسبه ويبقى البيع على حاله وان جاءت بالولد لستة اشهر
فصاعدا الى سنتين من وقت بيع الزوج وادعاه فان كانت المرأة غير مدخول بها
لا يثبت نسبه الابنصديق المشتري واذا صدقه المشترى حتى يثبت النسب يبطل البيع وان
انكانت المرأة مدخولا بها وباقى المسئلة بحالها كان ابو يوسف رح يقول اولا نتصحه
دعوته من غير تصديق المشترى وهو قول محمدرح هذا اذا ادعاه وان نفاه لا يثبت
نسبه عندهم جميعا وان جاءت بالولد لاكثر من سنتين من وقت البيع ان دعاه الزوج لا يثبت
الابتصديق المشترى عندهم جميعاوان نفاه لا يثبت نسبه عندهم جميعا هكذا فى المحيط
(عالمكيري) زير نکاح مردی کنیزی بود خریدا و را اخواجه او و آزاد کرد او را پیش از او و آن کنیز
ولد يرا پس از آزاد برده بود آن ولد را بکمتر از مه ششماه از وقت آزاد کردن پس در ینصورت


جلد چهارم
۸۱۲
کتاب الدعوی

اگر دعوی کرد او را ثابت میشود نسب و ازوی برابر است که آن کنیز دخول کرده شد با او
یا او ماند و آن کنیز ام ولده میگردد مراو را و اما اگر نفی کرد شوهر او نسب آنولد را از خود درینصورت
اگر آورده بود آنولد را کمتر از مدت ششماه از وقت خرید نش نفی نمیشود نزدطمعان نیست در میان
ایشان و واجب میشود حد قذف بشوهرش اگر آورده بود آنولد را بمدت ششماه از وقت خرید نش
پس بدرستی نسب آنولد ثابت نمیشود از او و نه لعان است و نه حد بر شوهر او و اگر آورده بود
آنولد را از مدت ششماه یا زیاده از ان تا دو سال از وقت آزاد کردنش درین صورت اگر شوهر
او دعوی کرد نسب آنولد را ثابت میشود نسب و از او برابر است که دخول کرده باشد با او یا نه
و اگر نفی کرد نسب آنولد را پس اگر با آنزن دخول کرده نشده بود ثابت نمیشود نسب او از او
نزد همه علمای ما رح و اگر دخول کرده شده بود با او و نفی کرده بود نسب او را و یا نفی کرده بود
آنرا و نه دعوی کرده بود بلکه سکوت کرده بود اختلاف کرده اند علماء رح در حکم این گفته است
امام ابو یوسف رح که ثابت نمیشود نسب او از شوهر او وحد قذف زده نمیشود اگر نفی کرد شرایت
و گفته است امام محمد رح که ثابت میشود نسب او از شوهرش و حد قذف زده میشود شوهرش
اگر نفی کرده بود نسب او را و اگر آنزن آورده بود آنولد را بسیار تر از دو سال از وقت آزاد
شدنش درینصورت اگر شوهر او دعوی کرد او را ثابت میشود نسب او از او و اگر نفی کرد آنرا ثابت میشو
نسب آنولد از شوهرش نزد علمای ما رح و اگر شوهر او فروخت آن کنیز را بدیگری پیشتر از دوازیده
کمی از مدت ششماه از وقت خریدن شوهرش او را درینصورت ثابت میشود نسب آنولد از و
دعوی کرده باشد او را یا سکوت کرده باشد و باطل میشود آن فروختن و واجب میشود بر شوهر اوا
پس دادن بهای او و اگر نفی کرد نسب او را نسب و نیز نفی نمیشود و اگر آورده بود آنولد را بمدت
ششماه نه کمتر زیاد از ان از وقتیکه خریده بود او را شوهرش و دعوی کرد شوهر او آنولد را پس حکم

درینصورت


جلد چهارم
۸۱۳
كتاب الدعوى
درینصورت مانند آن حکم است که آورده باشد آنولد را بکمتر از مدت ششماه از وقتیکه خریده است او را
شوهرش و اگر آورده بود آنولد را به بسیار تر از مدت ششماه از وقتیکه خریده است او را شوهرش پس اگر
آورده بود آنولد را بکمتر از مدت ششماه از وقت فروختن شفیع بر شرع دعوی کردن نسب آنولد ثابت میشود
نسب آنولد از و بدون راستگوی کردن خریده او را و باطل میشود آن فروختن و اگر نفی کرد
شوهرش نسب او را درینصورت ثابت نمیشود نسب او و باقی میماند آن فروختن بحال خود
و اگر آورده بود آنولد را بمدت ششماه یا زیاده از ان تا دو سال از وقت فروختن شوهر او را و دعوی
کرد شوهر او را پس اگر بآنزن خلوت کرده نشده باشد ثابت نمیشود نسب آنولد مگر بر استگوی
کردن خریده او را و وقتیکه راستگوی کرد خریده او را ثابت شد نسب او و باطل میشود آن
فروختن و اگر با آنزن خلوت کرده شده بود و باقی مسئله بر حال خود بود درینصورت امام ابو یوسف
در اول میگفت که صحیح میشود دعوای او بی راستگوی کردن خریده او را و همین قول امام محمد است
و بحکم وقتیکه دعوی کرده باشد نسب اورا و اگر نفی کرد نسب او را ثابت نمیشود نسب او نزد همه
علما ء و اگر آنزن اورده بود آنولد را به بسیار تر از دو سال از وقت فروختن اگر شوهر او دعوی
کرد او را ثابت نمیشود نسب او مگر ثابت میشود بر استگوی کردن خریده او را نزد همه علماء و اما
و اگر نفی کرد او را ثابت نمیشود نسب او نزد همه علماء ما در محیط این است محیط ولو کان المشتری
الآخر قد اعتق الولد لتر ادعاء المشترى الاول ان جادت بسته اشهر فصاعدا بعد شراً المشتري
الاول لدعوة جراء ادعت به لاقل من ستة اشهر تصح دعوته ويبطل البيع وينتقض العتق عتق وكذلك لواد
المشترى الاخر الام مع الولد بطل البيع والعتق فيهما هكذا في محيط السرخسی (عالمگيرى)
و اگر آن خریده دیگر آزاد کرد آنولد را بعد از ان دعوی کرد آنولد را خریده اول پس اگر آن کنیز
آورده بود آنولد را بمدت ششماه یا زیاده از ان بعد از خریدن خریده اول لازم نمیشود او را آن ولد


جلد چهارم (۸۱۳) كتاب الدعوى
و اگر آورده بود آنولد را بکمتر از مده ششماه صحیح میشود دعوای او و باطل میشود آن فروختن و شکسته میشود
آن آزاد کردن و همچنین اگر خریده دوم آزاد کرده بود ما در آنولد را با خود او باطل میشود آن
فروختن و آزاد شدن هر دو همچنين است در کتاب محیط سرخسی وان لم يكن المشترى اعتق الولد
لكن عنق الام فازجاء به لاقل من سنة اشهر منذ اشتراها الزوج صحت دعوته فى حق الام والولد جميعا
وان جاء به لستة اشهر فصاعدا منذ اشتراها الزوج فان كان لاقل من ستة اشهر منذ اعتقال بيت
النسب بالدعوة فاذا اد صحت دعوته في حق الولد و لم تصح دعوته فى حق الام وان جاءت بالولدك الا
من ستة اشهر منذ باعها الزوج فانه لا يصح دعوته الا بتصديق المشترى عند ابي يوسف في الآخر
وعند محمد رح تصح دعوة الى ستين من غير تصديق المشترى اذا كانت منكوحة بها وبه قول البويوسف
الاول وان جارت به لاكثر من سنتين منذ اشتراها سواء جاء به لا قل من سنتين او لاكثر من سنتين منذ
باعها الزوج لا تصح دعوة الزوج الا بتصدیق المشترى الا انه ان حارت بالولد لسنتين من وقت البيع
وصدقة المشتری ينتقض البيع وان جاءت بالولد لاكثر من سنتين من وقت البيع لا ينتقض البيع هكذا
فی المحیط زعالمگیر و اگر خریده دوم آزاد کرده بود آنولد را ولیکن آزاد کرده بود ما درش را پس اگر
آن کنیز آورده بود آنولد را کمتر از ششماه از وقتیکه خریده بود او را شوهرش صحیح است دعوای او
در حق هر دو از مادر و ولد و اگر آن و لدر آورده بود بمده ششماه یا زیاده از ان از وقتیکه خریده است
اور اشوهرش پس اگر زاده بود او را بکمتر از ششماه از وقتیکه فروخته است او را ثابت میشود
نسب او مگر ثابت میشود بدعوی کردن شوهرش پس اگر دعوی کرد صحیح است دعوای در حق
آنولد و صحیح نیست در حق ما درش و اگر آورده بود آنولد را با سیار تر از مده ششماه از وقتیکه فروخه
بود او را شوهرش پس بدرستیکه صحیح نمیشود دعوای او مگر صحیح میشود بر استگوی کردن خرنده او را
نزد امام ابو یوسف در قول آخر او و نزد امام محمد رح صحیح است دعوی کردن شوهرش را تا دو سال
بدرون


جلد چهارم
۸۱۵
کتاب الدعوی

بدون ایز راست گویی کردن فروشنده او را اگر با آنزن دخول کرده شده باشد و همین قبل حال ما مرا ولو
است اگر آورده بود آنولد را بعده بسیار تر از دو سال از وقتیکه خریده است او را برابر است اینکه
زاده باشد آنولد را کمتر از دو سال یا بسیار تر از ان از وقتیکه فروخته است او را شوهرش پس
صحیح نمیشود دعوی شوهرش مگر صحیح میشود در راستگویی کردن خرینده او را ولیکن اگر آورده بود
آنولد را بعده دو سال از وقت آن فروختن در راستگویی کرد او را آن خرینده میشکند آن فروختن
و اگر آورده بود آنولد را بعده بسیار تر از دو سال از وقت آن فروختن نمیشکند آن فروختن همین
ذکر شده است در محیط رجل طلق امراته تطلیقه باینه وهی امته فاعتقت فان جاءت بالولدالی
سنتين من وقت الطلاق فالنثابت من الزوج لا ينتف عنه من غير اللعان ولاء الولد لمولى الام ولو مات الاب
فجاء بالولد مابینها و بین سنين وقتا عتق يعتد يثبت الولد الاب لاولاء الولد الام (مبسوط شمس الائمه)
مردی طلاق کرد زن خود را بیک طلاق بائن در حال آنکه آنزن کنیز بود بعد از ان آزاد کرده شد پس
اگر آورده بود آنولد را تا دو سال از وقت طلاق کردنش پس نسب آنولد ثابت میشود از شوهر
او و نفی نمیشود نسب آنولد منفی کردن او و حد قذف زده میشود شوهر او و میراث آنولد مر خواجه
مادر او راست و اگر پدر او مرد پس آورده آنزن آن لا ید را در میان طلاق و میان دو سال و بدرستیم
که او آزاد شده بود بعد از ان مردن بیک روز پس نسب آنولد ثابت است از او دورا
آنولد مر خواجه ما در او راست اذا جآء مرأة الرجل امته ولدت منه ولدا فاشتريها الزوج وقاعاتها
وتزوجها ثم ولدت ولدا اخو لستة اشهر نضاملا منذ تزوجها فقالہ لا عن القاضي بينهما والزم الولد امه
فان جاء به لاقل من ستة اشهر من ذتزوجها اخرا ولاكثر من ستة اشهر منذ اشتريها لم يلاعن يلزم
الولد اياه ولو جاء بالولد لاقل من ستة اشهر منذ اشتراها لا عن القاضي بينهما والزم الولد امه
ولا يقر الحد اذا انكا انها لولد مسلمه ولو حقدت المرأة ان الولد ليس منه لم يصدق على الولد كذا في المحيط الدعاوي


کتاب الدعوی
۸۱۶
جلد چهارم

ولو لم يتزوجها لزمه الولد واينها وبزسنتين من وقت العتق لانها معتدة فان نفاه جبر الحمد لانه قذف
فيها
وهی محصنه (مبسوط) اگر زن مردی کنیر کسی بود که آورد آنزن ولدیرا از ان مرد پس شش هر شش ید اوا
و تحقیق آزاد کرد او را و بنکاح گرفت او را پس بر آورد ولد دیگر را بمدہ ششماه یا زیاده از ان
از وقتیکه بنکاح گرفته بود او را پس نفی کرد نسب آنولد را از خود درینصورت لعان کند قام
در میان ایشان لازم کند آنولد را بمادرش پس اگر آورده بود آنولد را بکمتر از مده ششماه از
وقتیکه بنکاح گرفته او را در آخر و بسیار تر از مده ششماه از وقتیکه فریده است او را لعان نکند
قاضی میان ایشان و لازم کند آن ولد را بپدر او و اگر آورده بود آنولد را بکمتر از مده ششما
از وقتیکه خریده بود او را لعان کند قاضی در میان ایشان لازم کند آتولد را بر مادرش و حد
قذف بزندا و را اگر مادر آنولد مسلمان بود و اگر بر استگوی کرد او را آنزن که بدرستی آنولد از توست
ر استگوی کرده میشوند آن هر دو در باره انولد چنین است در کتاب محیط و اگر درینصورت
بنکاح نگرفته بود بعد از آزاد کردنش لازم میشود آنولد او را در دو سال میان دادن میان آزاد
کردن از وقت آزاد شدنش زیرا که آنزن در عدت است پس اگر نفی کرد نسب او را از خود
حد قذف زده میشود شوهر او را زیرا که او قذف کرده است زن محصنه را الفصل الرابع
عشر في دعوى العبد التاجر والمكاتب فصل چار دهم ثابت است در بیان دعوی
کردن غلام اذن کرده شده بتجارت و غلام مکاتب نسب ولدیرا اذا اشترى العبد الما ذو
امرأة فوطئها فولدت فادعى الدها يثبت منه (مبسوط ثمن الام ويملك العبد يبيع الولداى الام
هكذا في المحيط العالی اگر خرید غلام اذن کرده شده کنیز یرا و وطی کرد آن کینز را پس بر آورد
آن کنیز و دعوی کرد انغلام آتولد را ثابت میشود نسب آنولد از و و مالک میشود آنغلام مفردات
آنولد را و فروختن با در او را همچنین است در کتاب محیط ولونزوج المولى هذه الامة من عبد لا

یصح النكاح


جلد چهارم
۸۱۷
کتاب الدعوی

صح النکاح کمالوز وجمرا امته الخرو یثبت نسبته اذا ولدت وکذلک لو تزوجها بغیر اذن المولی ثبت
نسب الولد منه اذا اقر به (مبطوط سرخصی) واگر نکاح داد خواجه او این کنیز را اعلام خود صحیح است آن
نکاح چنانکه صحیح میشود اگر نکاح بدهد او را خواجه او کنیز دیگر را و ثابت میشود نسب آنولد از او اگر ولد
آورد آن کنیز و همچنین اگر بنکاح گرفت آن کنیز را بغیر اذن خواجه خود ثابت میشود نسب آنولد از او اگر
اقرار کند بنسب آنولد الماذون اذا کان مدیونا فاشتری امة ووطئها وولد له ولد وادعی نسب الولد
وکذبہ مولیہ صحت دعویہ و ثبت نسب الولد منہ کذلک اذا ادعا ان المولی احلها له وکذبہ المولی کذافی المحیط
(عالمگیر) غلام ماذون کرده شده اگر مدیون شد پس خرید کنیز را و وطی کرد او را و برآوردا و ولد برا و وعی
کرد نسب آنولد را و در و تکذیی کرد او را خواجه او صحیح است آن عوای او و ثابت میشود نسب آن ولد از و
و همچنین حکم است اگر دعوی کرد آنغلام که خواجه او حلال گردانیده است او را برای من پر دلگوی کرد
او را خواجه اوش همچنین است در محیط وازال امتر تولدا و لم یکن من تجارته فادعی از زوجها ایا ا
او تر بها ایا ہ فانکذبہ المولی فی ذلک لم یثبت النسب الا انہ اذا اعتقر فملکه یثبت النسب وفی دعوی
النکاح قیاسا و استحسانا و فی دعوی الاستحلال استحسانا فان صدقہ المولی تثبت فی ذلک یثبت النسب منہ
الا ان فی دعوی النکاح یحتاج الی تصدیق النکاح خاصتہ وفی دعوی الاحلال یحتاج الی التصدیق فی
شیئین انہ احلها وانه اولد منہ (موطوط سر خصر) واگر دعوی کرد آنغلام ولد کنیز را که از خواجه او بو
که از مال تجارتش نبود پر عدی کرد که بدرستی خواجه او حلال گردانیده او را برای من یا بنگاه داده
آن کنیز را برای من پس وتلگوی کرد او را خواجه او در ای دعوی ثابت نمیشود نسب آنولد از او مگر فتنیک
آزاد کرد آنغلام را پس مالک شو آنولد را که ثابت میشود نسب آنولد از او و در دعوای نکاح گرفتن از
روی قیاس و استحسان هج ثابت میشود نسب او در دعوا حلال گردانیدن از روی استحسار پس
اگر راستگوی کرد خواجه اش آنغلام خود را در بین دعوی ثابت میشود نسب او از او مگر انکه در دعوای


کتاب الدعوى
۸۱۸
جلد چهارم

نکاح محتاج است بر راستگوی کردن خاص بنکاح و در دعوی حلال گردانیدن محتاج است بر راستگوی
کردن به دو چیز یکی در انکه خواجه او حلالش گردانیده است برای او و درینکه انکنیز ولد آورده است او
ولو أدعى الولد المغرور و به بنکاح فاسد او جائز فصدقته ما ثبت نسبه كذا في الحاوي (عالمكيريه) واگر دعوی
کرد آنغلام ولد کنیز را که مغرور خواجه او را بود بنکاح فاسد یا بنکاح جایز و راستگوی کرد او را خواجه
آن کنیز ثابت میشود نسب آن ولداز و چنین است در کتاب حاوی عبد ادعی لقیطا انه ابنه من جسته هذه
وصدقته المرة قال المولى ادعيته لي هو عبد قال محمد رح هو ابنها وهوحرة قول محمد رح اظهر كذا في محيط السرخسی
(عالمكيريه) غلامی دعوی کرد پسر بر داشته شده و یافته شده را که بدرستی این پسر ولد من است از
زن من که این کنیز است و راستگوی کرد او را آن کنیز و گفت خواجه او این پسر غلام من است پس
آن پسر غلام اوست و گفته است امام محمد رح که این پسر ولد هر دو است و آزاد است و قول امام محمد
ظاهر است از روی دلیل چنین است در کتاب محیط شرخی مرة المشرعي في عبد ادعى لقيطا
انه ابنه من امرأة هذه وهی مقر ثبت نسبه العبديكون حرا ولا يكون من امراته كذا في المحيط (عالمكيرية)
و در کتاب منتقى ذکر شده در باره غلامی که دعوی کرد پسر بر داشته شده را که بدرستی این پسر
از من است از این زن من که آنزن کنیز بود ثابت میشود نسب آن پسر از آنغلام و آن پسر
آزاد است و پسر زن او نمیباشد چنین است در کتاب محیط واذا ولدت أمة المكاتب
ولدا فادعى المكاتب نسبه صحت دعوته ويستوى ان صدقة المولى المكاتب في
دعوته او كذبه فيها ويصير هذا الولد مكاتبا لا يبيع الابن ولا الام هكذا في المحيط
في فصل دعوى النسب (عالمكيرية) واگر آورد کنیز غلام مکاتب ولدیرا پس دعوی کرد نسب انولدرا
آن غلام مکاتب صحیح است آن دعوای او و برابر است که راستگوی کند او را خواجه او درین
دعوای نسب یا دروغگوی کند او را در آن و آن ولد مکاتب میگردد نفروشد آن لد و مادر او را


جلد چهارم
۸۱۹
کتاب الدعوی

همچنین است در کتاب محیط در فصل دعوای نسب لولدعی المکاتب ولدامن المراة حرة
بنکاح جائز او فاسد او صدقته المراة کان ابنه هکذا فی الحاوی (عالمگیریه) اگر دعوی کرد
غلام مکاتب ولدیرا از زن آزاد بنکاح جایز یا بنکاح فاسد ورستگوی کرد اورا آنزن
پس آنولد پسر اوست همچنین است در کتاب حاوی ولولدعی المکاتب ولدامته رجل بنکاح
او بملك وکذبه الرجل لم يصدق المکاتب كالحر اذا ادعاه فان عتق فکذبه ومات ثبت
منه کذا فی المحيط (عالمگیری) اگر دعوی نمود غلام مکاتب ولد کنیزی مردیرا که بنکاح
من است یا مملوک من است و دروغگوی کرد اورا آنمرد رستگوی کرده نمیشود آن مکاتب
مانند مردی آزاد وقتیکه دعوی کند نسب آنولد را پس اگر آزاد کرده شد آن مکاتب و مالک
شد آنولد را یکروزی ثابت میشود نسب آنولد از او همچنین است در کتاب محیط
اذا اشتری المکاتب امة فولدت عنده ولدا لاقل من ستة اشهر فادعاه المکاتب صحت
دعوته ولو کان مکان المکاتب عبدماذون الا تصح دعوته كذا فی المحيط (عالمگیری)
اگر خرید غلام مکاتب کنیز را وزاد آن کنیز نزد آن مکاتب ولدیرا بکتر از مدۀ ششماه پس
دعوی کرد آن مکاتب نسب او را صحیح است دعوای او واگر بجای آن مکاتب غلام
ماذون بود صحیح نمیشود دعوای نسب او چنین است در کتاب محیط واذا باع المکاتب
امة فولدت لاقل من ستة اشهر فادعى الولد صحت دعوته ويرد الیه مع امه
(مبسوط شمس الائمه) واگر فروخت غلام مکاتب کنیز را پس آن کنیز ولد آورد بکتر از مدۀ
ششماه از وقت فروختن و پس دعوی کرد آن ولد را صحیح میشود دعوای او ورد کرده
میشود آن ولد با مادرش باو ولودعاه العبد وباقى المسئلة بحالها لا تصح ده
کذا فی المحیط (عالمگیری) وان وطی المکاتب امة ابنه وهو حر او مکاتب بعقد علیحده لم یثبت النسب


جلد چهارم
۸۲۰
کتاب الدعوی

اذا کلمه بالابن مبسوط شمس الائمه) واگر دعوی نمود غلامی را کنیز فروخته شده را و باقی مسئله بحال خود بود
صحیح نمیشود دعوای نسب او چنین است در کتاب محیط و اگر وطی کرد مکاتب کنیز سر خود را و حال آنکه ان پسر
آزاد بود یا مکاتب بود بعقد علیحده ثابت نمیشود نسب او بله از او وقتیکه در و نگوی نگرد اند او را آن پسر
فان عتق المکاتب و ملك هذا الابن يوما من الدهرصح الجارية بقيت سرية لولدها منه وصارت الجارية ام ولدا
وان كان الابن ولد المکاتب في حال مكاتبته اوكان المکاتب قد اشتراه فولدت امة هذا الابن ولدا فاد
المكاتب صحت عوته وصارت الامتہ ام ولده ولا يضمن مهرها ولا قيمتها لان كسب الولد المولود في
الكتابته و الولد المشترى بمنزلة کسبه حتى ينفذ تصرفہ فيه كذا في المحيط (عالمگیری) پس اگر آزاد شد
آنغلام مکاتب مالک شد آن پسر را یک روزی از زمانه با آن کنیز ثابت میشود نسب آن پسر از او
و آن کنیز ام ولده میگردد مر او را و اگر آن پسر تولد شده بود برای مکاتب در حال مکاتب بودنش
و یا آنمکا تب خریده بود او را پس آورد کیر آن پسر ولد را و دعوی نمود آن مکاتب نسب او را
صحیح میشود دعوای او و آن کنیزام ولده میگردد مراد را و تاوان نمیشود مهر او را و نه قیمت او را
زیرا که کسب ولید مکاتب که پیدا شده باشد در وقت مکاتب بودنش و ولد خریده شده بمانند
کسب خود مکاتب است پس نافذ میشود تصرف او در ان چنین است در کتاب محیط قال محمدرح
لواشترى المكاتب عبد الصغير افادعاه للولد لم تصح دعوته فان عتق المکاتب فيدعى لصحبة كذا في الحاوي
(عالمگیری) گفته است امام محمد که اگر خرید غلام مکاتب غلام صغیر را پس دعوی کرد نسب انغلام را بخواجہ او
روا نیست دعوا او پس اگر رستگوی کرد آنمکاتب خواجه او را در ان دعوی ثابت میشود نسب آنغلام
از او و آزاد میشود چنین است در کتاب حاوی ولو اد ولد مکاتبته يثبت نسبته منحة ام لا ولان
على المولى نفية الولد وعليه العقران جاءت بالولد لا كثر من ستة اشهر من يوم مكاتب وان
جاءت لاقل من ستة اشهر فلا عقر عليكنا في الحاوي بنحو المكاتبه فانها دعت الكتاب ان كانت كل في بيلي
واگر دعوی کرد


جلد چهارم
کتاب دعوی
را کرد دعوی کرد مردی ولد کنیز مکاتبه خود را ثابت می شود نسب آن ولد از اور است کریں
کند اورا آن کنیز مکاتبه یار استکوی نکند و بهیچ را وائی نسبت بر خواجه او از قیمت آن وند تاوان
جماع او براو واجب است اگر اورده باشد آن ولدر ایبسیا رتزاند ششماه از روزی که مکاتیب
کرده است اورا و اگر آورده بود آن ولد را بکترانده ششماه پس نیست تاوان جماع براد مچنین
ذکر کرده شده است در کتاب حادی واختیار دارد المکاتب پس اگر میخواهد برو دبان عقد کتابت
و تمام کند آنرا و اگر میخواهد فسخ کند آن عقد کتابت را همچنین ذکر کرده شده است در کتاب
محیط سرخسی وان وعتى الدامته المكاتبة الا يصح دعوته الابتصديق المكاتبة وهذا لجواب ظاهر
الدانه فاذا صدقه المكاتبة يثبت النسب منه وكان الولد حربا القيمة ويحرم المولى قيمة الولد
المكاتبة واخرج عقرها للمكاتبة ايضا وتعتبر قيمة الولد يوم ولادة الولد هذا اذا جاءت
الامتر بالولد لسته اشهر منل اشترقها لمكاتبتة اما اذلجاءت الامتر بالولد لا قا من سته اشهر
فادعا الاولي لا يصح توى كان المولية يصد المكاتبة واذا صح المكاتبة متى يثبت النسب كان عبد اعلی
حالم كذا فى المحيط عالم گیری و اگر دعوی کرد مردی پر کنیز مکاتبه خود را می شود دعوای آن پر کس نیام
گوی کردن آن کنیز مکاتبه و این حکم ظاہر روایت است پس اگر را ستگوی کرد اورا آن کنیز مکا تہ ثابت
میشود نسب آن ولد از او و آن ولد آزاد است بقیمت تاوان میدید خواجه او قیمت آن ولدا بیران
اتکابیه ترنا وان جمع او را باید برای المکاسه و معتر یشود قیمت آن در اندوز و لادت او و این حکم وقتی بات
که آورده باشد آن کنیز آن ولدرا بششماه از وقتی که خرید است انگا ته اوا اکر اورده بودان نین آن الانا
مدت ششماه از وقت خریدن انکاتبه اوراپس دعوی کرد خواجه او صیح نمیشود دعوای او و ثابت
نمی شود نسب اولیغیر از راست گوی کردن آنمکاتبه واگر راستگوی کرد انکاتبه اورانا کتبا
شد نسب او و نیز صورت غلام است بر حال خود همچنین ذکر کرده شده است در کتاب محیط


جلد چهارم
کتاب دعوی

رجل اشتری عبدا وکاتبه ثمان المکاتب کاتب امة له ثم ولدت المکاتبة فادعاه مولی المکاتب
فان صدقته المکاتبة یثبت نسبه منه ویعمر العقر لها ان ولدت لا کثر من ستة اشهر من وقت
کتابتها وان ولدت لا قل من ستة اشهر فالعقر للمکاتب ثم هذا الولد یکون مکاتبا
مع امه فان دت الام بدل الکتابة عتقت وعتق الولد معها تبعا لها وان عجزت
وردت فی الرق اخذ المولی منها بالقیمة ولا یحتاج الی تصدیق المکاتب وان ثبت الحی له
لوجود التصدیق یوم الدعوة ممن الیه التصدیق وتعتبر قیمة الولد یوم عجز المکاتبة
ولو کذبته المکاتبة وصدقه المکاتب لا یثبت النسب ویکون الولد مکاتبا مع امه یودی
بدل الکتابة عتقا وان عجزت وردت فی الرق یثبت النسب من المولی وکان الولد
حرا بالقیمة غیر انه ان ولدت لا قل من ستة اشهر منذ کوتبت تعتبر قیمة الولدیوم
الولادة وان جاءت به لستة اشهر منذ کوتبت تعتبر قیمة الولد یوم العجز وان
کذباه لا یثبت نسب الولد ویکون الولد مع الام مکاتبین للمکاتب فاذا دت
بدل لکتابة عتقا وان عجزت صارا مملوکین للمکاتب ولا یثبت النسب من المولی
وان صدقاه یثبت النسب من المولی فان جاءت بالولد لا قل من ستة اشهر منذ کتبها
المکاتی کان العلم في مال الكبا كان الولد حرا بالقيمة قيمة الولد الكابتر قيمة بقو الولد من المكتوم
مردی خرید غلامی را ومکاتب کرد و بر ا بعد ازان آن مکاتب مکاتب کرد کنیز خود را پسریایی
آورد آن کنیز مکاتبه و دعوی کرد آن ولد را خواجه انمکاتب پس اگر رستگوی کرد او ر ا آن کنیز مکاتبه
می شود نسب آن ولد از ا و و وا جب می شود تا وان جماع مرا آن کنیز مکاتبه را برای او اگر آن ولدرا
بود آن کنیز مکاتبه بدبسیار تر از مده ششماه از وقت مکاتب کردن آن کنیز و اگر آن ولد را آورده
بکمتر از مدۀ ششماه از انوقت پس تا وان جماع او مر ا نغلام مکاتب است پس این و لد مکاتب میشو
با مادر


جلد چهارم ۸۲۳ کتاب دعوی

با ما در خود و اگر ما در او ادا کرد بدل کتابت خود را آزاد می شود آن کنیز و آزاد می شود آن پسر او بتبع
مادر خود و اگر عاجز شد آن کنیز از دادن بدل کتابت خود و رد کرده شد بکنیزی خود بگیرد خواجه مکاتب
پسر او را بقیمت او و محتاج نیست براستگوی کردن آنغلام مکاتب گرچه ثابت شده است
او را حقی از جهت موجود شدن تصدیق او در روزی دعوای نسب از ان کسی که با وی
راستگوی کردن که آن مکاتبه بود و معتبر است قیمت آن ولد از روزی که عاجز شده است آن کنیز مکاتبه
و اگر دروغگوی کرد او را آن کنیز مکاتبه و راستگوی کرد او را آنغلام مکاتب ثابت نمی شود نسب
آن ولد و آن ولد مکاتب است با ما در خود پس اگر ادا کرد آن کنیز مکاتبه بدل کتابت خود را
آزاد میشود آن ما در و آن پسر و اگر عاجز شد ما در او و رد شد بکنیز بودن ثابت میشود نسب
آن ولد از خواجه مکاتب و آن ولد آزاد میشود بقیمت ولیکن اگر آن ولد را آورده بود
بکنیز انده ششماه از وقت مکاتب شدن خود معتبر میشود قیمت آن ولد از روز ولادتش و اگر آورده
بود آن ولد را از مدت ششماه که مکاتب شده بود معتبر میشود قیمت آن ولد از روز عاجز شدن آن مکاتبه اکر
و مکاتبه هر دوی ایشان دروغگوی کردن خواجه او را ثابت نمیشود نسب آن ولد نا و و آن ولداد خود مکاتب
ایشان
اندر آنغلام مکاتب پس اگر داد آن کنیز بدل کتابت خود را آزاد میشوند هر دوی ایشان واگر عاجز شد هر دوی
مملوک میگردند مر آن غلام مکاتب او ثابت نمیشود نسب آن ولد از خواجه او و اگر راست گوی کرده بود هر دوی
ایشان آنخواجه را ثابت میشود نسب او از خواجه مکاتب پس اگر آورده بود آن کنیز آن ولد را بکمتر از ششما
از زمانی که مکاتب کرده بود آن کنیز آنغلام مکاتب را که آبستن بود ملک آنغلام مکاتب پس آن ولد آزاده
بقیمت و قیمت او مر آنغلام مکاتب است او معتبر ست قیمت آن از روز ولادتش و این بان بر مستند
می میوند كاتبهما المكاتب فالولد مكاتب معها ما دامت مكاتبته لم تعجز بعد فان عجزت ياخذ
المولى الولد با لقيمة يوم العجز ثم فيما اذا صدقه المكاتبة كذبته المكاتبته حتى لم يثبت


جلد چهارم
۸۳۴
کتاب دعوی

وله تعجيز المكاتبة بعد ذلك ولكن ادعى المكاتب بدل الكتابة وحق فان كانت المكاتبة
جاءت بالولد لاقل من ستة اشهر منذ كوتبت يثبت النسب من المولى ويكون حرا بالقيمة ويكون بلك
المكيا هذا اذا كان الولد صغيرا لا يعبر عن نفسه وان كان قد كبر ثم ادعى المولى انه ابنه وصدق
المولى المكاتبة في الولد حر ويرجع في حق النسب الى قول الولد وان جاءت بالولد لاكثر من ستة اشهر
منذ كوتبت لا يعتق الولد بل يكون مكاتبا مع امه ولا يثبت نسبته من المولى ايضا فان
عجزت المكاتبة بعد ذلك وصرت في الرق كان الولد حرا بالقيمة وثبت النسب من المولى الان تعجز ولكن
أدى بدل المكاتبة يعتق الولد معها ولا يثبت في المولى من المولى الا انه اذا كبر لا يثبت صلة المولى في ذلك
فيحتمل عتب نسبة على المولى بتصديق المولى بنفسه هكذا في المحيط «عالمگيرى» واگر آورده آن كنيزك آن ولد را در مدت ششماه از مدت
مكاتبت خود او را آن غلام مکاتب پس آن ولد مکاتب میشود با ما در خود تا زمانی که آن کنیز مكاتبه
هنوز عاجز نشده باشد از ادا کردن بدل کتابت پس اگر عاجز شد گیر د خواجه او آن ولد را بقیمت از روز
عاجز شدن او پیتر در صورتیکه نسبت گو کرده باشد اورا آنغلام مکاتب در وقتگوی کرده باشد او را
آن كنیز مكاتبه که ثابت نشد نسب آن ولد عاجز نشده بود آن كنيز مكاتبه بعد ازان ولیکن دا ده بود آنغلام مکاتب آنرا
خود را
وآزاد شد مکاتب پس پیدا شود انکر مکاتبه آورده بود آن ولارا بکستر از ششماه از وقت مکاتبت کردنش ثابت میشد
نسب آن ولد از خواجه او و آن ولد آزاد میشود بقیمت آن قیمت بر غلام مکاتب میشود و این حکم
کہ آن ولد صغیر باشد و تعبیر کرده نتواند از خود و اگر آن ولد تحقیق کبیر شده بود بعد از ان دعوی کرد خواجه که اوتین
پسر منست برا شگوی کرد اورا آنعلام مکاتب پس آن ولد آزادست در جوع کرد میشود در حق نسب بگفتر
آن ولد واگر آورده بود آن كنيز آن ولد را به بسیار تر از مدت ششماه از زمانی که مكاتبت شده بود آزاد نمیشود آن ولدمان
مکاتب میباشد با ما در خود و نیز ثابت نمیشود نسب او از خواجه پس اگر عاجز شد آن کنیز از ادا کردن بدل کتابت
ورد کرده شد کنیزی آزاد میشود آن ولد بقیمت و ثابت میشود نسب آن ولداز خواجه او واگر عاجز نشده
بدل