جلد چهارم
۳۲۸
کتاب الدعوی

براقرار خصم (پیش از خریدن باینکه میفروخند ه این سرای را از برای فلان و بدرستی که
آن فلان وکیل کرده است او را بخریدن این سرای از مدت یکسال ذکر کرده است در
کتاب منتقی که بدرستی قبول کرده نمیشود گواهان خرند ه گفته است صاحب منتقی زیرا که اکرقبول
کنم این گواها نز االبته لازم میکند بیع را بر غائب رجل ادعی انه باع هذه الدار من
هذا الرجل بكل افقال المدعی علیه ما اشترتیها منك فلما اقام المدعی ابیت
على ما ادعى اقام المدعى عليه البينة انه اشتراها وكيل من فلان سمع دعون
وذكر فى المنتقى اذا ادعى دارا فى يد رجل ايها له اشتراها من ذی الید
وكيل فلان الغائب لا يسمع دعواه ولا يقبل بيتته في قول ابیحنیفہ
(قاضیخان) مردی دعوی کرد که بدرستی فروخته ام این سرای را باین مرد با نقد درم
پس مدعاعلیه گفت که نخریده ام این سرای را از تو پس وقتیکه مدعی گذرانید شاہدای
بر انچیزی که دعوی میکنی علیه گواهان گرایند بدرستی که کل خرید ه است این سراے را
از فلان شنیده میشود دعوای او و ذکر کرده است در کتاب منتقی که اگر کسی دعوی کند
سرائی را که در دست مردی بود که این سرای از من است و وکیل من که فلان غائب
خریده است آنرا ذو الید شنیده نمیشود دعوای او و قبول کرده نمیشود گواهانش در قول امام
ابو حنیفہ رحمۃ اللہ تعالیٰ علیہ رجل ادعى عيئا فى يد رجل انها له وانه غصار
اليد اقر له بها واقام البيئة على ذلك فاقام المدعى عليه البينة ان المدعى شي
متى بطلت بيئة المدعى وتندفع الخصومة عن ذي اليد لان كل
منهما اقام البيئة على اقرار صاحبه انما لبطلت البيتان لكان التعارف خرد
العين فى يد ذي اليد كذا ذكر فى الاصل (قاضیخان) مردی جوی کرد ایران

در دعوی


جلد چهارم
۳۲۹
كتاب الدعوي

دست مردی که این مال معین از من است و بد رستیکه ذوالید اقرار کرده است برای من
باین مال و گذرانید گواهانرا با آن دعوای خود پس مدعا علیه گواهان گذرانید که مدار
طلب بخشش آنرا کرده از من باطل میشود گواهان مدعی و دفع میشود دعوای او از ذی اليد
زیرا که هر کدام ایشان گواهان گذرانیده باقرار دیگرود که این مال از دست پس باطل شد گواهان
هر دو از جهت تعارض باین هر دو طایفه شاهدان پس گذاشته می شود آن مال در دست ذوالید
و همچنین ذکر کرده شده است در کتاب بسوط رجل ادعی دارا فى يد رجل انهاله وقضى القاضی
له بها ثم اقر المقضى له انها لفلان اخراو يـكـون قط وصدقه المقر له يبطل قضاء
القاضي ويرد الدار على المقضى عليه وان قال المقر له كانت الدار لمقروهبها منى فقبضتها
فهى للمقر له ويضمن المقر قيمة الدار للمقضى عليه عند اصحابنا رحمهم الله تعالی قاضیخا
مردی دعوی کرد سرائی را در دست مردی که این سرای از من است و حکم کرد قاضی برای مدعی با انسرای
بعد از ان اقرار کرد آن شخصی که حکم برایش شده که آن سرای از فلان دیگر است هرگز
از من نبود و تصدیق راسگوی کرد او را باطل میشود حکم قاضی و رد کرده میشود انسرای برکسی که حکم برای
شده و اگر گفت مقوله که سرای از مقربود بخشیده است آنرا بمن و قبض کرده ام آنرا پس این سرای
مقر له است و مقر ضامن میشود آن سرای را برای کسیکه حکم برا و شده نزد اصحاب مام رحمهم الله تعالى
ولوادعى دارا فى يد رجل انهاله ورثها من ابيه اوقال اشتريتها من ذى اليد
فجحد المدعى عليه ثم ادعى انهاله لا يسمع دعواه (قاضيخان) واگر کسی دعوی کرد سرائی را
در دست مردی که این سرای از من است که میراث مانده است برای من از پدرم یا گفت که خریدیم
این سرای را از ذوالید پس منکر شد مدعا علیه بعد از ان دعوی کرد مدعی که این سرای از من است
شنیده نمیشود دعوای او رجل ادعی عينا فى يد رجل انها كانت لابيه مات وتركها ميراثاله و قال فيها


۳۳۰

قدس سره الايدرى مات ابوك او لم يمت ذكر في المنتقى انه لا تندفع عنه الخصومة
(قاضیخان) مردی دعوی کرد مال معین را در دست مردی که آن از پدر من است و گذاشته ات
آنرا میراث برای من و گفت ذو الید که پدرت ودیعت نهاده است آنرا نزد من و
نمیدانم که پدرت مرده است یا نه ذکر کرده است در کتاب منتقی که دفع نمیشود از و خصومت
مدعی ولو كان المدعى ادعى ان هذه العين كانت لفلان رهنها عندى
بكل وقبضتها واقام البينة واقام المدعى عليه في دفع دعواه انه اشتراها
منه ونقدته الثمن كان ذلك دفعاً لدعوى الرهن لان بينة البيع مع
بينة الرهن اذا اجتمعتاكانت بينة البيع اولى (قاضيخان) اگر مدعی دعوی
کرد که بدرستی که این مال معین از فلان است که گرو نهاده است آنرا نزد من با تمام
درم و قبض کرده ام آنرا و گذرانید گواهان را بر دعوای خود و مدعا علیه گواهان گندان
در دفع دعوای مدعی که خریده ام آنرا از آن فلان و نقد داده ام با و بهای او را در
اینصورت دفع میشود دعوای مرتهن زیرا که گواهان بیع با گواهان رهين وقتیکه جمع شوند
گواهان بیع بهتر است دار في يد رجل ادعاها اخوان وهما بالغان احدهما
اكبر من الآخر ادعيا انها كانت لابيهما مات وتركها ميراثا لهما واقاما البينة
فقال المدعى عليه في دفع دعواهما انى اشتريت هذه الدار من الاديب
ومن فلان وصى هذا الاصغر حين كان صغيرا بكذا فان كرو انكر الوصى
ايضاً الوصاية فاقام المدعى عليه البينة على اقرار الوصى انه باع بحكم الوصاية قالو الا تقبل
هذه البينة الا ان يشهد الشهود انه كان وصيأ من جهة ابيه او من جهة انه
او من جهة القاضي لحاجة الصغير بمثل الثمن فتا وان بينة اقراره انه وصى انه بينت لو صبا بالغير الخ


۳۳۱

سرائی در دست مردی بود دعوی کرد آنسرای را دو برادر که هر دو بالغ بودند یکی از ان هر دو
بزرگتر بود ازان دیگر باین طریق که این سرای از پدر ما بود مرده است و گذاشته است آنرا
میراث برای ما و گذرانیدند گواهانرا پس گفت مدعا علیه در دفع دعوای هـر دو
که بدرستیکہ خریده ام این سرای را از برادر کلان واز فلان که وصی برادر خرد بود وقتی که
وی صغیر بود باین قدر درم و منکر شد برادر کلان و وصی از وصی بودن خود نیز
منکر شد پس گذرانید مدعا علیه گواهان را بر اقرار وصی که فروخته است آنرا بحکم
وصایت گفته اند فقهاء رحمهم الله تعالی که قبول کرده نمیشود این گواهی گواهان
مگر کہ گواهی بدهند گواہان کہ این وصی وصی بود از جانب پدر یا مادر یا قاضی و فروخته است
آنرا از جهت حاجت صغیر بمثل بها و زیرا که ما اگر چه معاینه کنیم اقرار وصی را بر اینکه وصی
استم ثابت نمی شود وصی بودنش با قرار او رجل ادعى على رجل مالاً واقام البينة
ثم قال بعد اقامة البينة انى قد استوفيت من هذا المال كذا
هل تبطل بينته قالوا ان قال استوفيت من هذا المال كذا لا تبطل بينته
وان قال قد كنت استوفيت من هذا المال كذا وقال بالفارسية
چندین یافته بودم بطلت بينته (قاضی خان) مردی دعوی کرد بر مرد دیگرمالی را وگذرانید
گواهان را بعد ازان گفت که من گرفته ام ازان مال اینقدر را آیا باطل میشود گواهان او یا نه
گفته اند علماء که اگر گفته بود که گرفته ام ازان مال اینقدر را باطل نمیشود گواهان او و اگر گفته بود
که تحقیق بود م من که گرفته بودم ازین مال اینقدر را یا بفارسی گفت که اینقدر را یافته بودم در
اینصورت باطل می شود گواهانش رجل ادعى على رجل اربع مائة درهم فجحد المدعى
عليه فاقام المدعى البينة على ما ادعى فقضى القاضى ثم مات المدعى


جلد چهارم
۳۳۳
کتاب الاقرار

اقران لهذا للمنکر عليه مائة درهم قال ابوالقاسم الصفاررح سقط عن المنکر
ثلاث مائة الباقية (قاضيخان) مردی دعوی کرد بر مرد ديگر بپصد درهم باو مدعى عليه
منکر شد و مدعی گواهان گذرانيد بر مدعای خود و قاضی حکم کرد برای او و بعد از ان مدعی اقرار
کرد که همین مدعی علیه را بر من صد درهم است گفته است ابو القاسم صفار که ساقط میشود ازان منکر
سه صد باقی رجل ادعی علی رجل مالا فقال المدعى عليه انى قد احلته
بهذا المال علی فلان وقبل فلان الحوالة في المجلس واقام البيئة على
ذلك وقال صاحب الدين ان المحتال عليه مات مفلتا قبل اداء الدين كان
القول قوله مع يمينه ولا يقبل قول المحيل انه مات مليا وكان له ان يرجع على المدين
بديئة كذا ذكر في الاصل (قاضيخان) مردی دعوی کرد بر مرد دیگر بمالی و پس گفتیم
که بدرستی حواله کرده ام او را باین مال بر فلان و فلان قبول کرده است آن حواله را در آن
مجلس و گواهان گذرانيد بران حواله کردن و صاحب دین گفت که آن فلانی که حواله
بر او شده بود مرده است مفلس پیش از ادای آن دین معتبر قول صاحب دین است
با سوگندش و قبول کرده نمیشود قول حواله کننده که آن فلان غنی مرده است و میسزد
صاحب دین را که رجوع کند بران مدیون بآن دین خود همچنان ذکر شده است در
کتاب مبسوط رجل احضر وصی المیت و ادعی ان له علی المیت خمسین
در هما وكان الميت اقر بخمسین در هما في حياته دينا لا ثهنا فاقام وصى
الميت بيئة ان المدعى هذا اقران له علی المیت هذه الخمسين لانه كان
باع منه مائة درهم له على ثالث قالوا تقبل بينة الوصى ويكون
ذالك رد البينة المدعى (قاضيخان) مردی حاضر کرد وصی مرده را نزد قاضی و دعوی


جلد چهارم
۳۳۳
کتاب دعوی

خواستن بخشش و طلب کردن خریدن اقرار نمی شود بملک بودن فروشنده و بخشنده بر صحیح ترین اقوا
و امام محمد حمه الله در کتاب زیادات گفته است که آن اقرار میشود بملک بودن بخشنده و فروشنده این
قول صحیح است پیش شدن بر طلب خریدن یا خواستن چیزی به بخشش یا باجاره یا بودیعت
اقرار است باینکه ملک من نیست درین چیز تا اینکه اگر مدعی علیه گواهان گذرانید بر اینکه مدعی
خواسته این چیز را از من بخشنش یا باجاره یا بفرضتن یا بفارسی گفت که بخرید خواست است از
این مال معین را این دفع میشود دعوای مدعی را ولوا دعى المدعى التوفیق وقال كان ملكى كذ قبض
منى ولم يدافع الي فاشريته منه لا يسمع هذا من المدعى (خزانة المفتين) واگر دعوی کرد مدعی نین
کردن را و گفت که آن ملک من بوده و بکسن و از من قبض کرده بود و نمیداد بمن پس خریدان
خواستم آنرا از وی شنیده نمیشود اینقول از مدعی مردی در دهی شرفیا د یکه ایا مهد دارین ایرنا
قوله على القرية بلفته لا تسمع وتقلبه هذه الاعمال اقرار منه بانه لا ملك له فيها (خزانة المفتين)
مردی در دهی حاکمی یا وکیلی کرد یا مهرداری کرد بعد از ان دعوی کرد که این ده از من است
شنیده نمی شود دعوای او زیرا که قبول کردن و گرفتن او این کارها را اقرار است از و باین که
ملک من نیست در آن ده دلال دلالى كرد ببايع برا ملبنا بر نیا مد ثم ادعاء الدلال لنفسه ملكا مطلقا
ان قال الدلال اشتر هذا ولم يزد على ذلك مع دعواه وان قال اشتر خانه ملك لزال ابالبع يكون
دعواه مسموعا ويكون دفع الد عواه از اقام البينة عليه دلالی دلالی کرد خواه خرید و فروش شد خواه
نشد بعد از ان دعوی کرد بر خریده یا فروشنده آنمال را برای خود بملک مطلق یعنی گفت که اینال
ملک من است درینصورت اگر گفته بود دلال خریده را که بخر انجمال را و زیاده بران چیزی نگفته بودیشند
میشود دعوای او واگر گفته بود که بنجرا این ملک فلان فروشنده است شنیده نمیشود دعوای او و این گفته
او دفع دعوای او می شود اگر مدعی علیه شاهدان گذرانید بران رجل قال لآخ اشتر هذه الدارك


جلد چهارم
۳۳۴
کتاب دعوی

فاشترى ثم دعى ذلك لرجل وقال بيزا انكه توخریدن من خريدم این خانه خویشتز را
لا يصح هذه الدعوى (خزانه) مردی گفت دیگریرا که بخر این سرایر برای خود و اندیگر خرید بعد ازان عوى
کرد آنمرد اول و گفت پیش از انکه تو خریده من خریده ام این خانه را برای خود صحیح نمیشود دعوای او رجل
ان يشترى دارا فقال لمشترى لرجل کردریخانه دعوی خواهی کرد
اکنون کن فقال ذلك الرجل اینخانه را در دست تو دوست از ان دارم که درد
لا يكون هذا اللفظا بطل المحنه الحوالہ جولانہ یجوزان یکون معناه دست تودت تر دارم که چون
دعوکم زود ترتوانم گرفت (خزانه) مردیرا دید که عمرو سرائی راپس میخرند و گفت مرد دیگر را که اگر دعویی اخواهی
کرد درینجانه الحال بکن انمرد گفت که اینخانه را در دست تو دوستترازان دارم که در دست فروشنده بود
این گفته او باطل کننده نمیشود مرحق دعوای او را زیرا که رواست که معنی این قولش چنین باشد که درد
تو دوست تر دارم که چون دعوی کنم زود تر توانم گرفت رجل في يده یہ مملوك فادعى رجل
انہ لہ و حلفہ والید وقال هو لى فحلف القاضى ما هو للمدعى فنكل عن ذلك اليماني
الخلف فقضہ القافل فقال المدعى باني قند كنت اشتريته منه قبل الخصومة واقام البنية بذلك لم تقبل
له ولايكون اباه اليمين الدليلا لنبوتہ على الشراء (خزانه) مردی در دست او غلامی بود دعوی کرد مرد دیگرک
اینعلام ازمن است ذوالید منکر شد و گفت که از منست قاضی سوگند داد او را که نیست اینغلام مردعی را وا و منع
آورد از سوگند کردن وحکم کرد قاضی با نغلام برای مدعی پس ذوالید گفت که من خریده بودم این غلام را اوی
پیش از دعوی کردن وگواهان گذرانید بران قاضی حکم کند بالغلام برای ذوالید ومنع آور دنس ازسوگرد
درو دعوی نمیگرداند گواهان او را بر خرید بیج لو ادعى على میت عین الحضرة الوارث ان كان عين وقال انه
مات و كذا فاقام الوارث بينة ان الميت مباع هذا العين من فلا في حيا كان وفانا صحي (خزانه) اگر شخصی دعوی کرد چیزدی
معینی ازحض الوار ایک انحال در نز داد بود و گفت مدعی که اینما تر که است پس اوارث گواهان گذرانید که مرا

فروخته


جلد چهارم

۳۳۵

کتاب دعوی

فروخته بود اینمال را بفلان در زندگی خود این گذرانیدن گواهان دفع صحیح میشود ادعی عبا فقال ذوالید
انك بعت هذا العين من فلان وانا اشتريت منه واقام البينة يندفع دعوا المدعى لم يكذب لبينة
فلان
يخلف المدعی (خزانه) کسی دعوی کرد مال معین را و ذو الید گفت که تو فروخته اینمال را بفلان غایب و من خریده
ام از انفلان و گواهان گذرانند دفع میشود دعوای مدعی و اگر گواهان نبود اورا پس هست مراورا که سوگند
دهد مدعی را ولو ادعی ملكا واقام بينة فقال المدعى عليه نك تريت هذا العين مني لم اقبل البينة وهولم يد
ملكه واقام البينة فضل ليس يدفع (خزانه) واگر دعوی کرد شخصی ملك مطلق را و گواهان گذرانید پس مدعی علیه
گفت که تو اینمال معین را خریده بودی از من بعد ازان اقاله کردیم عقید بیع را و اینمال امروز ملك منست گواهان گذراند
پس ایندفع صحیح نمیشود وادعی الرجل شراء هديت الدار من فلان بيلجا تر او قبضها ليوم فى يدك بغير حق وب عليك قيا
فقال المدعى عليه ان ذك الشراء من بياعة فلان بعتاقلك ببيع منك بيعا جائز اثم باعه منك بيعا جائز ابغير
اجازة
المشترى الاول ثمر باعه من المشترى الأول بعایا تا صحيحا وانا اشتريته من يشترى البا ايضا فمن هذا الوجه
دعوات مند فع يصح هذا الدفع اذا اقام البينة (خزانه کسی دعوی کرد بر دیگری که من خریده ام این که از فلان
بیع جایز و قبض کرده بودم آنرا و امروز در دست تو بغیر حقست پس واجبست بر تو سپردن انک بمن پس مدعی علیه
گفت
که بدستی انکسی که تو دعوی میکنی خریدن انرا از و فروخته بود اینملک را بفلان بیع جایز پیش از فروختن به تو
بیع جایز بعد از ان فروخت انرا تو به بیع جایز بغیر از اجازه خریده اول بعد از ان فروخت انکس انرا بخرنده اول
به بیع بات صحیح و من خریده ام انرا از خریده بات نیز به بیع بات پس از این جهت دعوای تو دفع شده
از من پس صحیح میشود ایندفع وقتی که گواهان بگذراند بر مدعای خود ادعی عبدانی یک رجل انی اشتریته من فلان منذ
سبعة ايام وقال ذواليد بيل هو ملكي اشتريته من كيك الذي تقدر الشراء منه عشرة ايام واقام البنية فيكون
الشيئماما للخلو ان من يدعى البيع بتاريخ لاحق يقول ان بعك معه التاريخ الساكالمعتمدة والاخريكن بياه
(خزانه)
ان يخلفه وتفسير المحمدي ان يتواضعا و يظهر البيع انا لكن لا يكون قصهما من ذك البيع حقيقة


جلد چهارم
(۳۳۶)
کتاب دعوی

کسی دعوی کند غلامی را که در دست مرد دیگر بود که بدرستی که خریده ام این غلام را از مدت
هفت روز و ذوالید گفت که نه بلکه آن ملک من است که خریده ام انرا از انفلانیکه تو دغوی
خریدن را ازوی میکنی از مدت ده روز و هر دوی ایشان گواهان گذرانیدند پس غلام
از انکس میشود که تاریخ او پیشتر است پس اگر انکسیکه دعوی بیع را پیشتر کرده بود دعوی کند
که بیع تو با فلان در تاریخ پیشتر بزمانه سازی بود و آند یگر منکر شد میرسد مر او را که سوگند دده
آن دیگر را و معنی زمانه سازی اینست که اتفاق کنند خرنده و فروشنده باینکه ظاهر کنند
بیع را نزد مردم لیکن نباشد قصد ایشان ازین بیع حقیقت بیع براستی ادعی البایع
علی المشتری ثمن العبد المبیع فقال المدعی علیه اشتریت منك العبد فاقام المد البينة على شراء العبد المدعية
الي وقبض الثمن واقام البينة لا تقبل للتناقض ادعى انه اشترى منه هذه الدار وانكر البيع فاقام الملاينة
على البيع ثم ادعى المدعى الاقالة ليسمع الدفع ولو لم يدع الاقالة ولكن ادعى ايفاء الثمن او الابراء
اختلف المتاخرون دنیز خواند المفتین) دعوی کرد فروشنده بر خرنده بهای غلام فروشی
شده را و مدعی علیه گفت که من هرگز از تو نخریده ام انغلام را و مدعی گواهان گذرانید بر
خریدن غلام و مدعی علیه گفت که من داده ام تو بها را و شاهدان گذرانید قبول کرده می شود
از جهت تناقض کسی دعوی کرد که من خریده ام از فلان این سرای را و او منکر شد و عید
شاهدان گذرانید بر فروختن پس مدعی علیه دعوی کرد اقاله کردن انعقد را شنیده می شود
این دفع او و اگر دعوای اقاله را نکرد و دعوی کرد رسانیدن بها را مقر و شنده یا بر
کردن او را از بها در ینصورت اختلاف کرده اند علماء متاخرین رحمهم الله تعالی ادایع اذادی
الاكراه على البيع فقال المشترى اخذته الثمن طايعا واقام البيئة يكون دفعا وكذا الهبة لوادر الموات
الاكراه على الهبة فاقام الموهوب له بيئة على الخذ العوض الكون دفعا (خواند) واگر فروشنده

دعوای


جلد چهارم
۳۳۴
کتاب دعوی

دعوای اکراه را کرد بفروختن پس خرنده گفت که گرفته بهارا برضایاسپرده مبیعه را برضا
و گذرانید گواهان را می شود دفع همچنان است بخشش اگر دعوی کند بخشش کننده اکراه را
ببخشش کردن پس آن کسی که بخشش برایش شده گواهان بگذراند باینکه گرفته است بخشش
کننده عوض آنرا برضای خود میشود آن دفع دعوای او ولوادعى لبايع الاكراه على البيع
فقال المدعى عليه نه ساوممنى هذه العين بعد ذلك وهذ اجازة منه لذالك البيع هل يكون
دفعا في طريقين تأمل عند الفتوى ان الشفيع ساوم المشترى يكون تسليما للشفعة فهذ يقضى ان
يكون مجازر المشترى ملك البایع ويحتمل از يكون قصده الوصول المانية ولا طريق ل سوى هذ فبهنا
الايکو زائي (خزانه) اگر فروشنده دعوی کرد اکراه را بفروختن پس مدعی علیه گفت که مدعی قصد
کرده بود خریدن آنمال معین را از من بعد از ان بیع و این قصد کردنش اجازه کردنست
از او مرآن بیع را آیا این دفع می شود یا نه در اینجا دو طریق است پس فکر کن در وقت
فتوی دادن زیرا که شفیع وقتی که قصد کند خریدن خریده شده از خرنده این قصد کردن
تسلیم کردنست مرشفعه را و این مسئله خواهش میکند که در اینجا قصد خریدن نیز اجازه بشود
زیرا که قصد خریدن ثابت میکند ملک فروشنده را در چیزی فروخته شده و احتمال
دارد که قصد وی بان خریدن رسیدن باشد با و انچیزیکه در دست اوست و را
نیست در ابآن رسیدن غیر از خریدن پس این احتمال خواهش میکند که تا قصد کردنش
اجازه نشود و لوارعى المال على الكفيل محكم الكفالة حضر الاصيل وقال لمال غرا جب الكفيل ما انه غيرم
على وكنت مكرها في الاقرار لا يستمع الله قيل لسماع كانت الكفالة برء امالو ادعى الكفيل والأصيل أدعى
هذا المال لا يبرأ و تصحیح كذا فی خلاصة أخر ادعا مجری و اگر دعوی کراکسی برکسی الی را سب بضامن بودنش
و حاضر شد اصل مدیون و گفت که آنمال واجب نیست برین کفیل زیرا که آن بر من وارا


کتاب دعوی

جلد چهارم
۳۳۸

نیست و برمن زور کرده شده بود در ان شنیده نمیشود اندفع و بعض علماء گفته اند
که شنیده می شود اگر ضامن شدنش با مر مدیون بود اما اگر دعوی کرد ضامن که در سانیدم
انمال را اصیل یا مدعی ابراء کرد و برای او از انمال صحیح است این دعوای او چنین
مذکورست در کتاب خلاصة الفتاوی رجل كفل عن رجل بالف يد عليه
ثم اقام الكفيل بينة ان الالف الذي ادعاه على المكفول عنه ثمر حمر لم يقبل
ذلك من الكفيل (خزانة المفتين) مردی ضامن شد از مرد دیگر بهزار در یکه مدعی
دعوی میکرد آنرا بعد از ان ضامن گواهان گذرانید که آن هزار در یکه مدعی دعوی کرد
آنرا بر کسی که من ضامن وی شده ام بهای شراب است قبول کرده نمیشود آن گواهان ایل
ولو كان الكفيل ادى المال ثم اراد ان يرجع على المكفول عنه والطالب غائب وقال المكفول عنه
قمار ا و ثمن ميتة او ما اشبه ذلك واراد ان يقيم البينة على الكفيل لا تقبل بينتة (خزانه)
و اگر ضامن انمال را ادا کرده بود و اراده کرد رجوع کردن را بر کسی که ضامن شده است
از طرف او و صاحب دین غایب بود و کستیکه ضامن از طرف او شده بود گفت مالی که
تو ضامن شده بودی بآن از طرف من مال قمار بود یا بهای خود مرده بود یا مانند آن
و خواست که گواهان بگذارند بر آن ضامن قبول کرده نمی شود گواهانش اذا قال المعنی علم
ان ما تدعى على مال القمار او ثمن الخمر تسمع ولو اقام البينة تقبل كذا
الخلاصة (عالمگيري) وحيث فقد من القمار البينة فعلى الطالب اليمين لانه ادعى عليه
لو اقربہ لزمہ فاذا انكر يحلف (خيريه) وقتی که مدعا علیه در جواب مدعی بگوید که بدرتی
آنچیزیکه تو دعوای آنرا بر من میکنی آن مال قمار و یا بهای خمرست این دعوای اوپینیات
می شود اگر اقامت بینه کند قبول می شود چنین است در کتاب خلاصة الفتاوى وقتی
مدعی


جلد چهارم
۳۳۹
کتاب دعوی

مدعی قمارشامد اثر انیافت پس بر طلب کنند و این سوگند است زیرا که مدعی علیه بر او دعوای
فعلی را کرده است که اگر بان اقرار کند بها ولازم می شود پس وقتی که منکر شد از ان سوگند
داده میشود اور ا اذا كفال رجلا عن رجل آخر من مبيع ثم ان الكفيل واقام البينة على شف المبيع تقبل وكذا
لو ضمن مع اقام البينة على شة النكاح ولو اقام البينة على إيفاء الاصيل او على ابرائه يسمع (خزانة المفتين)
اگر ضامن شد کسی از طرف دیگر به بهای مبیعه بعد از ان آنضامن گواهان گذرانید بر فاسد
بودن بیع قبول کرده میشود گواهانش و همچنان اگر ضامن شد بمهر زنی بعد از ان گواهان
گذرانید بر فاسد بودن نکاح و اگر ضامن گواهان گذرانید بر سانیدن اصیل یا بر او کردن
مدعی از ان شنیده می شود ادعى نكاح امرأة انه تزوجها غرة شهر كذا واقام على ذالك البينة
واقام المرأة بينة انه اقر بعد هذا التاريخ بثلاثة اشهر انها حرام عليه انها ليست بامرأة
فهذا دفع صحيح يحلف ان ما اقرت بالطلاق نكل ندرتفع الخصومة المراءة کسی دعوی کرد نکاح زنی را
که بنکاح گرفته ام او را در اول فلان ماه و گواهان گذرانید بران نکاح و آن زن گواهان
گذرانید که اقر دانت او کرده است بعد از سه ماه از ان تاریخ که آن زن حرامست
بر من و زن من نیست پس ایند فع صحیح است تا انیکه سوگند داده می شود آنمرد را بر اینکه اقرار
نکرده بودی بان گفته خود طلاق او را پس اگر منع آور و از سوگند دفع میشود خصومت آن زن
ولو ادع نكاح امراة واقام البينة فاقامت بينة على خلعا لدفع ان خالعها فهذا دفع صحيح الم يتفق
اوت دا حدوث والاخروان وقتا و تاريخ الخلع اسبق فها ليس بدفع بينة المرأة مردودة (خزانة المفنين)
اگر کسی دعوی کرد نکاح زنی را و گواهان گذرانید و آنزن گواهان گذرانید بر وجه دفع
که این مرد با من خلع کرده است پس ایندفع صحیح است اگر گواهان برهیچ یکی تاریخ نگفته
باشند یا گواهان یکی تاریخ گفته باشند نه گواهان دیگر و اگر گواهان هر دو تاریخ گفته باشند


جلد چهارم
۳۳۰
کتاب دعوی

و تاریخ خلع پیشتر بود پس ایندفع صحیح نمیشود و گواهان آنزن رد کرده می شود ولو ادعی نکاح امراة
وادعت هی انها منکوحة فلان الغائب فهذا ليس بدفع (خزانة المفتين) واگر دعوی کر شخصی
نکاح زنی را و دعوی کرد آنزن که بدرستی من منکوحه فلان غایب هستم پس این گفته او دفع
ادعت على رجل انه تزوجها على كذا من المهر فأنكر الرجل النکاح فاقام بینة على النکاح دعى الزوج
تسمع خزانة المفتین دعوی کرد زنی بر مردی که بدرستی او نکاح گرفته است مرا باینقدر مهر و
منکر شد آنمرد از نکاح و گذرانید زن گواهانرا بنکاح پس دعوی کرد شوهر خلع را شنیده می شود
دعوای او ادعت المهر على ورثة زوجها وادعت الورثة الخلع بعد انكار اصل النکاح لا تسمع كذا في الرشيدي
(خزانة المفتین) دعوی کرد زنی مهر خود را بر ورثه شوهر خود و دعوی کردند ورثه خلع را بعد از
منکر شدن ایشان از اصل نکاح شنیده نمی شود دعوای ورثه همچنین ذکر شده است
در کتاب فتوای رشیدی ادعت النكاح وانكر الزوج النكاح اصلاً فاقامت بينة وقضى النكاح
ثم ادعى الزوج بعد ذلك انه خالعها لا يندفع (خزانه) زنی دعوی کرد بر مردی نکا و
و شوهر منکر شد از نکاح بالکل پس آنزن گواهان گذرانید و قاضی حکم کرد بنکاح بعد از ان
شوهر دعوای خلع را کرد دفع نمی شود آن دعوای زن امد في يد رجل ادعى اخر انها امته
وان ذاليد غصبها واقام ذو اليد انها كانت امة فلان وقد اعتقها وانا تزوجتها هذافع
خزانة المفتین کنیزی در دست مردی بود و دیگری دعوی کرد بروی که این کنیز
از من است و ذوالید غصب کرد دست آنرا از من و ذوالید گواهان گذرانده
که این کنیز از فلان بود و بدرستی که وی آزاد کرده بود آنرا و من او را بنکاح
گرفته ام پس این گفته او دفعت المدعى عليه ذا ادعى الايفاء ثم قال برحلا زحل له كراين
واورسانیدة الا يقبل التناقض الا في حوالة غير الايفاء (خزانة المفتين ) مدعی عليه وقتی كه

دعوائی


کتاب دعوی
۳۴۱
جلد چهارم

دعوی کرد در ساندن دین را بعد از ان گفت که من بفلان حواله کرده ام او را و ا فظال
رسانده است قبول نمیشود هر دو قول او از سبب تناقض قول اول او با قول دوم او
زیرا که حواله غیر از رسانیدن است ولوا دعى الايفاء ثم قال فلانكس بتو رسانید مستبد من
تقبل دل یکون متناقضا (خزانه) واگر دعوی کرد رسانیدن را بعد از ان گفت که فلات
تور سانید دست بامر من قبول کرده میشود دعوای دفع او و تناقض کننده نمی شود.
ادعى خمسة دنا نير فقال المدعى عليه قد وفيتهالها فجاء بشهو ديشهدون ان هذا المدد
دفع الى هذا المدعى خمسة دنا نير الا ان لا ندرى من اى مال دفعها اليه من هذا الدين
نکرا ، من آخر جازت شهادتهم وبرء المدعى عليه ( خزانة المفتین) دعوی نمود مدع حبا
را و گفت مدعی علیه که بدرستی رسانیدم تو پنچ دنیار را و آورد گواها نرا که گواهی دادند که
این مدعی علیه داده است باین مدعی پنسه دنیا را گر ما خبر نداریم که آن را از کدام مالی
داده است با و از اینمالیست که ذکر شد یا از دیگر مال است در میشود گواهی ایشان و
مدعی علیه خلاص میشود از دعوای مدعی ادعی عشرة دنانير فقال المدعى عليه تو اقرار کرده که مرا
جز دو دنیار خواستی نیست فهك ليس بدفع ( خزانة المفتین) دعوی کرد
ده دنیار را پس مدعی علیه گفت که تو ا فرار کرده که مرا جز دو دنیار خواستی نیست پس
این گفتش دفع نیست ولو قال المدعلیه تو گفته که مرا از همال بون پنچه نیاز نباید داد او قال
ا گفته که مرابروی جزیجه نیاز نیست و اقام البينة تسمع (خلاقه، اگر گفت مدعی علیه که تو گفته
که مرا از انتمال جز بیجه نیسار نباید داد یا گفت که گفته که مرا بروی جنجه بنجمد نیاز نیست گذاشته
گواهان را شنیده میشود گو رمان او و صحیح ست دفع و المدعى عليه الفعال ابرا لا لمحمد
من هذه الدعوى القاضي سال المدع اللبينة على المال فاذا اقام بسنة على المالي حلم المدة


جلد چهارم
۳۴۲
کتاب دعوی
على البراء ة وان لم يكن البينة على مال يحلف المدعى عليه وزعم فى دعواه المال وغيرها
البراءة لا يكون قرار بالمال على الاصح فان حلف المدعى عليه الثان نكل يحلف المد على البراءة على
شمس الائمة الحلوانى هذه المسألة اختلف فيها المشائخ قال المتقدمون من اصحابنا رحمهم الله تعالى
ان دعواه البراءة لايكون قرار بالمال خالفهم متأخروة والاصح قول المتقدمين ظهري الدين
ينبغى ان يحلف المدعى على البراءة لانه مدعى عليه بطلان دعواه وفيما ينكل فيقطع الخصوم (خزانه المفتين
وقتی که مدعا علیه گفت که مدعی ابراء کرده است برای من از ایندعوی پس قاضی بپرسد
از مدعی که آیا ترا گواهان است بر مال پس اگر گذرانید گواهانرا بر مال سوگند بدهد
مدعی را با براء کردن او و اگر گواهان حال نبود او را سوگند بدهد مدعا علیه را در اول بد عوای
مدعی مال را و دعوای مدعی علیه ابراء کردن مدعی را اقرار نمی شود بمال برای مدعی بنابر
قول صحیح تر پس اگر مدعی علیه سوگند کرد گذاشته می شود و اگر منع آورد از سوگند سوگند داده
میشود مدعی را برابر اء کردن او و گفته است شمس ائمه حلوانی رحمه الله که این مسئله است که اختلاف
کرده است در ان مشایخ رحمهم الله تعالی گفته اند متقدمین از اصحاب ما رحمهم الله تعالی
که بدرستی دعوی کردن او ابراء کردنرا اقرار بمال نمی شود خلاف کرده اند از ایشان
متأخرین رحمهم الله تعالی و صحیح تر قول متقدمین است و گفته است امام ظهیر الدین رحمة الله
که مینماید که سوگند داده شود مدعی را در اول بابراء کردنش زیرا که او مدعی علیه است ببطلان
دعوای او وفیما بار بار منع می آورد از سوگند پس دعوای ایشان قطع می شود ا ذاقا المدى
ان ماتدع لى مال ثمار او من ثمن جمع ولو اقام البينة تقبل كذا في الخلاصة (عالمكيرية
وحيث قضاء يدعى العقد المبينة فعلى الطالب اليمين لانه يدعى عليه بحل الواقع الا مقدار الثمن يحلف
وقتی که مدعی علیه بگوید که بدرستی انچیز یرا که بر من دعوی میکنی مال قمار یا بهای خمر ست شنیده


جلد چهارم ٣٤٣ کتاب دعوی

میشود دعوای او و اگر گذرانید گواهانرا قبول میشود گواهان او همچنین ذکر شده است در خلاصه
الفتاوی و اگر مدعی قمار شاهدان نیافت پس بر طلب کننده دین سوگند است زیرا که دعوای
او دعوای فعلی را کرده است که اگر بآن اقرار کند بهاو لازم می شود پس وقتی که منکر شده
است ازان سوگند داده میشود اورا ولوا دعی الرجل كذبا كذا اقرار ا صحيح المدي عليه المائة متخ
دراهم و ادعى الاقرار بالذهب وانما ادعى الذهب بناء على هذا لا يسمع لانه رجوع (خزانه المفتين)
اگر اقرار کرد مردی جمالی برای مردی و نوشته کرد در کاغذ اقرار صحیح را بعد از ان آن اقرار
کننده دعوی کرد که آنمیکه برایش اقرار شده داد ه است بامن در قمار اوامر کرده است مرا
با قرار کردن زر سرخ را و که دعوی زر سرخ را میکند بنا بر اینست شنیده نمیشود این گفته او
زیرا که این قول او رجوع است از اقرار او ولوا قريكر حنطة اقرار مطلقا ثم ادعى فسا الاقرار
والحنطة القاسر المطقوله يك مطلق الحنطة بناء على بطلبة الإقرار لا يسمع دفع المدعى عليه (خزانه)
اگر کسی قرار کرد بیک خروار کندم اقرار مطلق بعد از ان دعوی کرد فساد اقرار و شوه
را از جهت فاسد بودن سلم و آن کسی که اقرار برایش شده دعوی میکرد مطلق گندم را بنابر
مطلق اقرار شنیده نمی شود دفع دعوای مدعی علیه ولوا دعی مائة دينارا فقال المدعى عليه
که تو اقرار کرد لا که من بر این مدعسله ستم داده ام ولیکن بر خط ستانیده ام
و این صدر بینا ریلان سبع عوی میکنی واقام المدعى البيئة على اقرار المدعى بذلك فهنا دفع
صحیح لواد علی آخر عترین دینا را فقال المدعی علیه تو مرا کنده دادی پارسا ولیکن بر خط
ستانید از من و این بیست دینا ریلاین ادعو میکر واقام البيئة على اقرار الله يداله فهدنا
دفع صحیح (خزانه) و اگر کسی دعوی کرد صد دینار را پس مدعی علیه گواهان گذرانید که تواقرأ
کرده که من بدین مدعی ستم داده ام لیکن بز خظ گرفته ام و دعوی صد دینار از ان سبب


جلد چهارم

۳۳۴

کتاب دعوی

میکنی و گواهان گذرانید با قرار مدعی بر آن پس ایندفع او صحیح است و اگر دعوی کرد که میگی
بیست دینار را پس مدعی علیه گفت که تو مرا گندم داده پارسال پس من بخط از من گرفتی
این بیست دینار را بدان سبب دعوی میکنی و گواهان گذرانید با قرار کردن مدعی بان
گفته او پس این دفع صحیح است اقول الجواب کذلك لکن فيما اذا اخد منه خطا بالمال لمدعی
في بان لقابض ما اذا دفع لي حضه فقبضها وهی باقته في پنه حتی اخذ منه خطا بالمال حمتم يكوت
لذلك الخطة من القلب بل يطالب يخود ون میگویم که حکم چنین است که دفع مذکور صحیح میشود لیکن صورتم
که خط گرفته باشد از وی مال بعد از انکه باقی نمانده باشد آن گندم در دست قبض کنند
واما وقتی که داده شد با و گندم وا و قبض کرده باشد آنرا و حال آنکه آن گندم باقی باند
در دست و تا آنکه گرفته باشد از او خط را با شمال این دادن و خط گرفتن صحیح می شود
و فروختن میشود مر آن گندم را بر قبض کننده با شمال پس دوامی شود انعقاد بیع جبر اعلیہ
وقال ابي ضمت ليك عشرة دراهم وقبضتها الفحل قمت الجد الكرامتر جوان الدفع العقل وقدة
واقام البينة فهلك دفع صحيح (خزانة المفتین) مردی دعوی کرد برد دیگری و گفت
که بدرستی قرض دادم من تو ده در هم را و مدعا علیه گفت که آری داده بمن ولیکن امر کردی مرا
که بفلان بده این را و دادم با و و گذرانید مدعا علیه گواها را پس این گفته او دفع صحت
ادعى على آخر مقدار من المال ته قبضه من زرع الذى كان لى فى ارض كذا ولم يتم دعوال حتّى
ادعى بعد ذلك هذه الخطة على هذا الوجه على رجل آخر لا يتناقض بان الأمر من الجواز انه تين
من زرع فلانته قصار فلان اخر شخصی دعوی کرد بر شخصی دیگر مقدار بیرا از گندم که ایند حاصل کرده
از انگشت من که مرا در فلان زمین بود و تمام نکرده بود ایند عوی را تا انکه دعوی کرد بعد
از ان همیں گندم را بهمین وجه بر مرد دیگر شنیده میشود دعوای او زیرا که تناقض نیست

درین


جلد چهارم
۳۴۵
کتاب دعوی
در میان هر دو امر زیرا که رواست که مدعا علیه اول قبض کرده باشد گندم را از کشت مدعی
بعد ازان فلان دیگر قبض کرده باشد آنرا از آنمد عا علیه اول ولو ادعی لودیعة فانکر فاقام
بنیة على الايداع ثم ادعی المدعی علیه الهلاک او الردان قال فی الجواب لا انکمار المسرلک علی شئی سمیع الدفع
للتوافق ولـوقال ما اودعتني اصلا لا يسمع لعدم الامکان (خزانة المفتین) اگر شخصی دعوی کردودیعت
را و منکر شد مدعی علیه و گذرانید مدعی گواها نرا بر ودیعت نهادن بعد از ان دعوی کرد مدعی
علیه بلاک یا پس دادن را اگر گفته بود مد عاعلیه در وقت جواب و انکار که ترا بر من چیزی نیست
شنیده میشود ایند فع او از جهت امکان موافقت کردن و اگر گفته بود در جواب که هرگز
ودیعت نمانده نزد من شنیده نمی شود اینقول او از جهت اینکه امکان ندارد موافقت
کردن هر دو قولش وفي لو شريت ادعى انك قبضت مني هذا الدنانير بغير حق واقام البيئة فاقام
المدعی علیه بینة انه قبضها بحق تقبل بینة المدعى لانه خارج (خزانة المفتین) و در فتاوای رشیدی
ذکر کرده شده که شخصی دعوی کرد که بدرستی تو قبض کرده از من ایندنیا ر هارا بغیر حق
و شاهد ان گذرانید و گذرانید مدعی علیه گواه ها را که بدرستی من قبض کرده ام بحق قبول
کرده میشود شاهدان مدعی زیرا که او خارج است و كذا لو ادعمتل تلك الدنا نير محبتي ابابينة
قبضت بغير حق وقال الاخر قبضت بحق تقبل بينة المدعى ولو قال قبضت بحق لاني بعت منك
كذا ولحد المندر واقام البيئة يدفع الحصو عنه (خزانه) و همچنین اگر کسی دعوی کرد مثل ایندنیا
ها را در حالیکه محبت گیرنده بود باینکه تو قبض کرده این دنیا ر ها را بغیر حق و گفت مدعا علیه
که بحق قبض کرده ام قبول کرده میشود شاهدان مدعی و اگر مدعی علیه گفت که قبض کرده ام
بحق زیرا که فروخته ام بتو فلان چیزا و گرفته ام ایندنیار ها رابهای آنچیز و گذرانید گوانها
دفع می شود خصومت از مدعی علیه الوكيل بقبض الما اذا اثبت الوكالة بالبينة وقضى القاضي


جلد چهارم
۳۴۶
کتاب دعوی

بوكالة تهران المطلوب دعي ان الطالب قال مات قبلك عوالا وليس له حق القبض فهل الدفع صحيح
ان اقام البينة يندفع دعوى المدار (خزا) وکیل بقبض کردن مال و دشتی که ثابت کرد و کالات
خود را بگواهان و قاضی حکم کرد بوکالت او بعد از ان کسیکه طلب کرده می شد
از او آنمال دعوی کرد کہ طالب یعنی مووکل مرده است پیش از دعوائی
تو نیست مرا و راحق قبض کردن آنمال پس اندفع صحیح است اگر گذرانند کواه انرا دعوای
مدعی دفع میشود انرا والمدعى عليه اذا جاء بخط البراءة مقال المدع كفت صبيا وقت الابراء فالقول فيه
معوانه للمتقين مدعی علیه که آور در خط برای دامی گفت که می کودک در صد وقت برا خود پس بهتر توانشی
ادعت على ورثة زوجها المهر فانكروا نكاح ابيهم معها واقامت بينة على النكاح فدعت الورثة دفعاً عوا
ابها كانت برات ابانا في حياته عن المهر لا يصح الدفع للتناقض مان قالوا ابراثة عن دعوى
يطيع الدفع الاقنافة (خرانه زنی دعوی نمود بر ورثه شوهر خود مهر خود را و ورثه مسنکر شدند از کجام
پدرایشان با آنزن و آنزن گواهان گذرانید بسبکاح خود پس ورثه دعوی نمودند در دفع
دعوای آنزن که ابراء کرده است در حین حیات شوهرش از مهر خود صحیح نمیشود این دفع
ایشان از جهت تناقض در دعوای ایشان و اگر گفتند که ابراء کرده است برای پدر ما از دعوای
مهر خود صحیح میشود ایندفع و درین دعوای ایشان تناقض نیست و در کشد فتوی شهید الهی
اذا لدعت الورثة الابراء بعد انكار اصل النکاح فقیه روایتان و رواية تقبل و المودعت الورقة الخلان
صل النكاح مبل ول يصح من الدفع (خزانه) و ذکر کرده است در فتاوای رشید الدین ست
که اگر دعوی نمود و رثه ابراء زنرا از دعوای مهر پس از انکار اصل نکاح پس درین مسئله و دورود
در یک روایت قبول کرده میشود و اگر دعوی کردند ورثه خلع را پس از انکار از اصل نیکانی
قبول کرده نمیشود مجمع نمی شود این دفع شهد نان انه طلق هذا امرأته و آخران انه كان طلقتها


جلد چهارم
۳۴۷
کتاب دعوی

قبل الوقفة بمانة الزوجية اولى على الاصح (خزانة المفتین) و دو نفر گواهی دادند که فلان مرد فلان
زن زن او بود و دو نفر دیگر گواهی دادند که آن فلان طلاق کرده بود این زنرا پیش از مردن
خود پس گواهی زن بودن او بهتر است از گواهی طلاق بودن بنابر وایت صحیح تر ادعی الدار
ملكي لاني اشتريتها من ابيك واقام ذو اليد بيئة انه ملك ابيه الي يوم موته مات و تركها
ميراثا لي لا تقبل بيئة ذی الید ادعی دارا میراثا عن ابیه و قال ذو اليد کان ملکالفلان الاخر وانه با
عني الي هلكي بهذا السبب لايسمع منه (خزانة المفتین) شخصی دعوی کرد که این سرای ملک
من است زیرا که خریده ام آنرا از پدرت و ذوالید گذرانید گواهانر که این سرای
ملک پدر من بود تاروز مردنش او مرد و گذاشت آنر امیراث برا مین قبول کرده نمیشود گواهان ذوالید شخصی
دعوی نمود که این سرای میراث مانده است از پدر من و گفت ذوالید که این سرای ملک فلان
بود و پدرش که او بمن فروخته بود آنر وا مروز ملک من است باین سبب ایندفع شنیده نمیشود از ذواليد
ادعت علم الميراث على ورثة زوجها وقالت الورثة ان ابانا حرمها على نفسه قبل موته بسنتین فقالت
في دفعهم ان الزوج اقر في مرض موته انها حل عليه فهل دفع يصح خوانه) دعوی کرد زنی مهر و میران
خودرا بر ورثه شوهر خود و گفت ورثه شوهر که پدر ما این زنرا حرام کرده بود برنفس خویش
از مردنش بدو سال و گفت آنزن در دفع دعوای ورثه که شوهر من اقرار کرده بود در مرض
مردن خود که این زن حلال است برمین ایندفع آنزن صحیح است ولو ادعت الميراث و قالت كنت
منكوحة له وانكرت الورثة عملها واقامت بيئة على النکاح فقالت الورثة ان ابانا طلقها ثلثا
وانقضت عدتها قبل مونيه انكروا لنكاح وقالوا ما كانت زوجة لا بينا لا يكون دفعا وان الكرو
النكاح ولكن انكروا ميراثها وقالوا ليس لها الميراث بالزوجية ولم نفصل الزوجة عند
مهدا دفع (خزانة المفتین) اگر دعوی نمود زنی میراث اور و گفت من


باب چهارم
کتاب الدعوی

منکوحه فلان بودم و منکر شدند ورثه شوهر از دعوای او و زن گواهان گذرانید بنکاح خود پس ورثه شوهرش گفتند که این
پدر ما طلاق کرده بود او را بـه طلاق و گذشته بود عدت او پیش از مردن پدر ما درینصورت اگر ورثه منکر شده بودند از
نکاح آنزن گفته بودند که هرگز زن پدر ما نبوده اند دفع دعوی نمیشود واگر از نکاح پدر خود منکر نشده بودند ولیکن منکر بود
از ارث آنزن و گفتند که میراث نیست او را بسبب زدن او آن زن او نبود نز دمر دکش پس این دفع صحیح است از یشان
ولو ادعى دارافاقام المدعى عليه بيان المقراقر فى حال حياته ان الملك ليس له او هو ملك للمدعى او اقر
الوارث قبل موت المورث او بعده انه لم يكن لابيه كان كل دفعا وان شهد وا از اقرانه
اقران ابا لاما والد ار له كانت دفعا وان شهد وا ان الوارث اقرانها ليست لابيه لانه
لی و باعها مني في حال صحته لا يكون دفعاتم اذا اقام المدعى عليه بيئة أن مورث المدعى أقربني
ملکی في حال حياته فهذا دفع وان لم يقل ناصدقتة (خزانه) اگر کسی دعوی میراث کرد و مدعی علیه
شاهدان گذرانید که مورث مقر اقرار نموده در حال زندگی خود که مدعا ملک او نیست یا ملکی است یا وارث اقرار کرده پیش از مرک
مورث خود یا بعد از ان که این مدعا ملک پدرم نبود اینهمه دفع ست اگر گواهان مدعی علیه گواهی دادند که بدرستی که این
اقرار کرد که پدرم مرد و این سرای نبو د مر او را این گواهی دفع است و اگر گواهی دادند گواهان مدعی علیه که بدست
وارث اقرار نمود که این سرای نبود مر پدر مرا زیرا که وی بمن بخشیده یا بمن فروخته بود انرا در حال صحت و این می
دفع نیست پس وقتی که مدعا علیه گواهان گذرانید که بدرستی که مورث مدعی اقرار نموده در حال حیا
خود که اینجال ملک من است پس این گواهی دفع اگر چه نگوید که راستگوی کرده بودم اور ا در اقرار اونا
میراثاً عن ابيه فقال المدعى عليه ان اباك اقران هذا وديعة فى يدى ذى اليد أودع فلا
واقام بينة يندفع دعوى المدعى الا اذا ادعى الوارث التوفيق ويقول كان ملك فلان وديعته و ديعة
لكن أقر لابي به فلان وفى ملكه اوبقه دانا واقر فى التلفيل الخرانه کسی دعوی نمو د سرایی میرات از پدر خود دشت
علیه که درستی که پدرت قرار کرده است که این برای ودیعت است در دست مانیک فلا میعت نهاده است آنر او گذرانه
گواهان


جلد چهارم
۳۴۹
کتاب دعوی

گواهانرا دفع میشود دعوای مدعی مگر وقتی که وارث دعوی کند موافقت را و بگوید که این
سرای ملک آن فلان بود و در دستت امانت بود ولیکن پدرم خریده بود آنرا از ان فلان
و باقی بود در ملک پدرم تا روز مردنش و من وارث او هستم پس درین وقت قبول کرده میشود
گواهان ذوالید اثبت بنوة العمر يذكر الاسما على الجد فاقام المدعى عليه بيّنة انه ادعى على آخر
انه ابن عمه و ذکر اسم ابيه وجده وقضى القا بنسبه من ذلك الرجل يندفع دعوى المدعى
(خزانة المفتین) شخصی ثابت کرد پسر عم بودن خود را برای مرده بذکر کردن نامها تا به
پدر کلان مرده و مدعی علیه گذرانید گواهان را که این مدعی دعوی کرده بود بر شخص دیگر که
من پسر عم او یم و ذکر کرده بود نامهای پدر و پدر کلان او را و قاضی حکم کرده بود بنسب
او از این شخص دیگر دفع میشود دعوای مدعی شخصی دعوی کرد که من برادرزاده
فلان مرده ام و وارث او گفت که تو گفته بودی که نبیره عم او یم
ینبغی ان لا يكون مناقضا لان التوفيق ممكن بان كانت بنت عم الميت منكوحة
اخ الميت فالولد ولد عم الميت و ابن اخيه اخزانة المفتین) شخصی دعوی کرد که من بادو
فلان مرده ام و وارث او گفت که تو گفته بودی که نبیره عم او یم مینماید که باین دو قول تناقض کننده
نباشد زیرا که موافقت کردن هر دو قول ممکن است چنانکه دختر عم آن مرده زن برادر مرده باشه پس اند ولد
عم مرده و پسر برادر اوست امرأة ماتت فجاء رجل فادعى ميراثها وقال كانت فى نكاحي الى يوم موتها
وقال الورثة ما الك قلت قبل هذا اگر این شیر زن من بود میراث برد می واثبتوا بالبيئة فقيه تنا
(خوانند) زنی مرد مرد آمد و دعوی کرد میراث او را و گفت که این زن در نکاح من بود تا بروز مردش و روش ها اثرا
گفت که نیستی تو گفته بودی پیش ازین که اگر این مرده زن من می بود میراث میبردم و شتاب
کردند آن گفته خود را بگواهان پس در بن مسئله دو روایت است که یک روایت دفع میشوی


جلد چهارم
۳۵۰
کتاب دعوی

و بدیگر روایت دفع نمیشود ادعیانه عصبه المیت و ابن عمه وذكر النسب فقام البينة ثم اقام
الخصم البيئة ان النسب لخلاف هذا ولم يقض الاول لا يقضى بشئ للتعارض وان قضی بالاول لا
بالثاني ولواقام بيئة ابن عمر لابيه وامه فاقام الدافع بينة انه ابن العم من الاميه كان دفعا قبل
القضاء (خزانة المفتين) شخصی دعوی کرد که عصبه این مرده ام و پسرعم اویم و ذکر کرد نسب خود
وگذرانید مدعا علیه گواهان را که نسب او بخلاف این است و حال آنکه قاضی حکم نکرده بود برای
مدعی حکم نکند بهیچ چیز از جهت معارضه هر دو طایفه شاهدان و اگر حکم کرده بود بگواهان
اوّل حکم نکند بگواهان دویم و اگر مدعی گواهان گذرانید که پسرعم پدری و مادری این مرده ام
و گذرانید دفع کننده گواهانرا که وی پسرعم انيمرده است مادری نه پدری این گفته مدعی علیه
دفع دعوای مدعی میشود پیش از حکم کردن قاضی ادعی على اخر انه لابيه على هذا القايم بدین کذا
عليك كذا و انه مات قبل استيفاء شيئ منه وصار ذلك ميراثا لي وقال المدعى عليه ديدانله
المدعى
احد لا يكون هذا دفع الدعوى المدعى ولا يقبل على ما اختاره شمس الاسلام و شخصی دعوی کرد برای
شخصی
دیگر که پدر مراکه علی ابن قاسم بن محمد ست بر تو اینقدر دین ست و پدرم مرده ست پیش از گرفتن
چیزی از آن و آن دین میراث گردیده برای من و مدعا علیه گفت که پدر مدعی علی بن قاسم بن
احمد ست این گفته مدعی علیه دفع دعوای مدعی نمیشود و قبول نمی شود بنابر آنکه برگزیده است
آنرا شمس الاسلام و کسیکه پیروی او را کرده است ادعی اینها او قال لا وارث له غیرى ثم ادعى
المدعى عليه ان لك خا واختا و قد قلت لاوارث له غيرى فالمدعى لو اقربذلك يبطل الدعوى
والشهدا مالواد اد المدعى عليه فانه لا يسمع (خزانه) شخصی دعوی کرد میراث و گفت که وارثی نیست مراینم رو
را غیر از من و مدعی علیه گفت که ترا برادر و خواهر ست و حال اینکه توگفتی که دیگر وارثی ست
غیراز من پس اگر مدعی اقرار کرد بآن باطل می شود دعوی و شاهدی شاهدان او اما اگر اراده
اورا


جلد چهارم

۳۵۱

کتاب دعوی

کسر د مدعا علیه ثابت کردن آنرا بشاهدان شنیده نمیشود دعوای او ادعت امرأة ان فلانا

تزوجني في رجب سنة كذا وقدمة المهر مائة واقام الورثة بينة ان مورثهمات في جمادى الاولى منك السنة

لا تقبل هذه البينة لانهم يثبتون الموت للولاية على حق الخصام ويثبت النكاح والمهر تركة (خزانه)

زنی دعوی کرد که فلان بنکاح گرفته است مرا در ماه رجب فلان سال و دعوای سب کرد مهرو میرا

را و ورثه شوهرش گذاریند ند گواها نرا که مورث ما مرده است در ماه جمادی الاول در ان سالا

قبول کرده نمیشود این گواهان زیرا که ایشان ثابت میکنند مردنرا و مردن دراصل نمیشود زیر حکم قاضی و ثابت میشو

نکاح و مهر او در ترکه آن مورث ایشان ادعانه قبل موتريو كذا فاقام المدعا علينة انه في ذلم

كان ميتا في ذلك اليو لا تقبل البينة على الموت (خزانة المفتين) کسی دعوی کرد که شخص

مورث مرا کشته است در فلان روز و مدعی علیه گواهان گذرانید که مورث مدعی مرده بود

در ان روز قبول کرده نمی شود آن گواهان بمردن او ادعیامیر ا نامن جهة ايهما مات ولاوار

سواهما ثم ظهران له وارثا آخر يصح عواهما في قدر حصهما من الميرا لأنه لاحقهما

في الزيادة (خزانه) دو کس دعوی نمودند میراث را از جهت پدر ایشان که مرده است وارثی

نیست او را سوای ما بعد از ان ظاهر شد وارث دیگر او را دعوای ایشان صحیح می شود در قدر

حصه های ایشان از میراث زیرا که هیچ حقی نیست ایشان را در زیاده از حصه ایشان

اذا ادعى دار اميرا ثا عن ابيه واقام البينة فاقام المدعى عليه بينة ان بالك اقر

حال حياته انها ملكى يسمع هذا الدفع ولو اقام المدعى بينة انك اقررت ان هذه الدار

ملك لي وحقه يقبل هذا الدفع ايضا وقد تعارض الدفعان فيقبل بينة الارث بلا

فلوان المدى عليه ذكر التاريخ في اقرار المورث والمدعى لم يذكره فى قرار المدعى عليه تقباء بنة الملك

(خزانة المفتين و فصول عمادي) وقتی دعوی کرد شخصی میراثی را از پدر خود و گذرانید


جلد چهارم
۳۵۲
کتاب دعوی

گواهان را پس مدعی علیه گواهان گذرانید که بدرستی پدر تو اقرار کرده بود در حال زنده گی خود
که بدرستی انچه را از من است شینده می شود ایندفع از مدعی علیه واگر مدعی در دفع دفع
گواهان گذرانید که بدرستی تو اقرار کرده که این سرای ملک و حق پدر من است ایندفع
قبول کرده میشود و تحقیق با هم معارض شدند هر دو دفع پس قبول کرده می شود گواهان میراث
بدون معارضه پس اگر مدعی علیه درعوای دفع خود تاریخ اقرار مورث را بیان کرده بود و مدعی
بیان تاریخ را دریافت ار مدعی علیه نکرده بود قبول کرده می شود گواهان مدعی امرئة ادعت
المهرالمسمى على زوجها وقال الزوج في الدفع انها اقرت إن النكاح كان بغير المهر فالدفع صحيح
في الخلاصة (عالمگیری) زنی دعوی کرد بر شوهر خود مهر نامیده شده را و شوهرش در دفع دعوا
او گفت که این زن اقرار کرده که نکاح بغیر از مهر بود پس این دفع صحیح است همچنین
مذکورست در کتاب خلاصة الفتاوی ادعى رجل دارا فى يدامراة ابيه انها تركه ابيه وقال
المراة هذه الدار تركه ابيك الا ان اباك باعتهابهري وانت صغيرا كان ذلك فعال عن دعاه
وهلالو يثبت ذلك البيئة فى المحيط (عالمگیري) مردی دعوی کرد سرائی را که در دست زن پدر
او بود که این ترکه پدر من است و آنزن گفت که این سرای ترکه پدرتست ولیکن بھی
ترا
مبن فروخته است انرا بمهر من در حالیکه تو صغیر بودی این گفته آن زن دفع میشود دعوای
مدعی را که آن پسرست اگر آنزن ثابت کرد آن دفع را بگواهان همچنین مذکوست درکتاب یا
البيئة
رجل ما وترك مالا وبنتافاقام رجل البيئة انه كان عبده فاعتقه وان ولاؤه له واقامت البنت
عالمگیری)
ان آخر الاصل يكفي في الاصل ان البينة بنية البنت كذا في فتاوی قاضیخان مردی مرد و وارث
گذشت یک دختر و مالی را پس مردی گواهان گذرانید که این مرده غلام من بود که آزاد کرده بودم
اور ا وبدرستی که میراثش مرست و دخترش گواهان گذرانید که پدرم آزاد بود در اصل خو
ذکر


جلد چهارم
۵۳
کتاب دعوی

فایده
دعوی قیمین صغیرین
بیکدیگر

ذکر کرده است امام محمد رحمه الله در باب ولأ کتاب مبسوط که معتبرتر از ان در حنفیت صحفیه دیگر
در فتاوای قاضی خان رجل مات و ترک ابنين صغيرين ولكل ابن قيم علي حده وفي يد احال القيمين
دار يزعم انها دار الصغير الذي في ولايته وادعى عليه قيم الصغير الآخران الدار التي في يديك
نصفهالملك الصغير الذي انا قيمہ بسبب ان هذة الدار كانت كلها ملكا لوالد الصغيرين معا
و تركها ميراثا للصغيرين فادفع نصفها الي لاحفظه لاجل الصغير الذي انا قیمہ فاقام القيم
المدعى عليه بينة ان والد الصغيرين قد كان اقرفي حال حياته ان كل هذه الدار ملك
الصغير الذي في ولايتى تندفع عنہ دعوی لقیم المدی و اقام القيم المدعى بينة الدفع دعوي
لقيم المدعى عليه قال المدعى قدر هل نصف هذه الدار الرجل الصغير من ولاتك الماغ الله الان الدان
كلها للصغير الذي في ولا يتك حجة أخرى اندفعت دعوى القيم لمدعى عليه كذا اليناقض كذا في الذخيرة المدعى
مردی مرد و گذاشت دو پسر صغیر را و هر یکی ناظر علی حده بود در دست یکی از ان ناظر سرایی بود و میگفت آن ناظر که این سرا برای
آن صغیر است که در ولایت من است و دعوی کرد بر وی ناظر صغیر دیگر که این سرای که درت
تت نصف آن ملک آنصغیر ست که من ناظر آن هستم بسبب این که همه این سرا ملکی
پدر این دو صغیر بود که مرد و میراث گذاشت آنرا برای این دو صغیر و تو نصفش بمن بده
که نگاه دارم انرا برای صغیری که من ناظر اویم پس آن ناظر که مدعی علیه است گواهان گذرا
که پدر ایند و صغیر اقرار کرده بود در حال زندگی خود که همه این سرای ملک این صغیرات
که در ولایت من است دفع میشود بان گفته او دعوای آن ناظری که مدعی است و اگر
آن ناظر که مدعی است گواهان گذرانید برای دفع دعوای ناظریکه مدعی علیه است گفت
که تو پیش ازین دعوی کرده بودی نصف این سرا برا برای آن صغیر که در ولایت تست
بسبب میراث از پدر او و حال دعوی میکنی همه آنرا برای آنصغیر که در ولایتیت


جلد چهارم ۳۵۰ کتاب دعوی

فایده
دفع دعوی بخریدن از وارث مدعی

بدیگر سبب که اقرار پدر اوست دفع می شود دعوای ناظر یکه مدعی علیه ست بسبب
تناقض همچنین مذکور است در کتاب ذخیره رجل ادعی علیٰ خردار بالارث من ابیه فاصطلحا علیٰ
مقدار ثم ادعیٰ ملکا علیه کا بانع اشتری تلک من ابیکا تسمع کذا فی الخلاصة (عالمگیری)
مردی دعوی کرد بر دیگری سرا برا بمیراث از پدر خود پس صلح کردند بمال معلوم بعد ازان
مدعی علیه دعوی کرد که فروشنده من خریده بود این سرا برا از پدر توشنیده نمیشود این دفع
مدعی علیه همچنین مذکور است در کتاب خلاصة الفتاوی ادعیٰ کرما فی ید رجل میراثا
عن جده ابی امه وقال انا محمد واسم امی حرة وابوها محمد بن الحارث
بن سارع فاقام المدعی علیه بینة ان المدعیٰ کان زعم قبل هذا انه ابن عائشة
بنت علی بن الحسین کان شمس الاسلام الاوزجندی رح یفتی فی جنس
هذه المسائل انه لا تندفع دعوی المدعی و لا تقبل بینة المدعی علیه علیٰ ماند
و تابعه فی ذلک بعض المشایخ فی زمانه وبه کان یفتی ظهیر الدین المرغینانی وهو الصواب عندی
هکذا فی الفصول العمادية والمحيط ذخيرة (عالمگیری) کسی دعوی کرد تاک انگور یرا که در دست مردی بود
و گفت در دعوای خود که این تاک میراث ست از پدر کلام که پدر ما در من است و گفت
که نام من محمد است و نام مادر تم محره و پدر او محمد پت حارث پسر سادع است و مدعی علیه
گواهان گذرانید که مدعی پیشتر ازین گفته بود که منی پسر عایشه ام که دختر علی بن حسین است
در جنس این سئلها شمس الاسلام اوز جندی رحمه الله فتوی میداد باینکه دفع نمی شود دعوای
مدعی و قبول کرده نمی شود گواهان مدعی علیه بآنچیز یکه دعوی کرده ست آنرا و متابعت
کرده است او را درین حکم بعض مشایخی که در ان زمانه بودند و باین حکم فتوی میداد
امام ظہیر الدین مرغینانی رحمہ اللہ تعالیٰ و همین حکم صواب است نزد علما ء رحمهم الله مچنین

مذکور


جلد چهارم
۳۵۵
کتاب دعوی

مذکورست در کتاب فصول عمادی و کتاب محیط و کتاب ذخیره ادعت امرأه انها ابنه
هذا الميت وان لها في تركته كذا وكذا فقال ورثة الميت انت مبطلة في هذا الدعوى
لانك قد اقررت بعد وفات هذا الميت وقلت من بنده این مرده بودم و مرا آزاد
لا يصح الدفع كذا في فتاوی عالمگیری زنی دعوی کرد که من دختر این مرده ام و مرا در ترکه او اینقدر
و اینقدر میراث ست و ورثه آن مرده گفتند که درین دعوای خود باطل هستی زیرا که
تو اقرار کرده بودی بعد از وفات این مرده و گفته بودی که من بنده و کنیز این مرده
بودم و مرا آزاد کرده است صحیح نمیشود این دفع ایشان همچنین مذکورست در کتاب ذخیره
رجلا دعى ضيعة في يد رجلا نك اشتريتها مني وكنت مكرها على البيع والتسليم واقام
علی ذلك ببينة واراد استرداد الضيعة فقال المدعى عليه كان الامر كما قلت الا ان بعد فايده
در دفع گفت که بعد از اکرا زال الاكراه بعت هذا المبيع مني بكذا عن طوع ورض واقام على ذلك بينة فالفاتقضيب بنبة طوعا فروختی
وسدفع عوا المدعى لكبر اللمبايع جو الاسترداد كذا في المحيط (عالمكيرى) مردی دعوی کرد زمینی که دست
مردی بود که تو خریده بودی این زمین را از من و بر من جبر کرده شده بود بفروختن و
سپردن آن و گواهان گذرانید بان دعوای خود و خواست پس گرفتن زمین را ازو
و مدعی علیه گفت که حال همچنین بود که تو گفتی مگر بعد از ان که جبر کردن دور شد از تو
فروختی بر من این زمین را برضا و رغبت خود و گذرانید گواه انرا بآن گفته خود پس قاضی
حکم کند بگوایان مدعی علیه و دفع میشود دعوای مدعی پس نمیشود مر فروشنده را حق پس
گرفتن آن همچنین مذکور است در کتاب محیط لو ادعى الاقرار طائعا فاقام المدعى عليه البينة فايده
در دفع گفت که اقرارم بكر و بود كان ذلك الاقرار لهذا التاريخ عن اكراه فالبينة بينة المدعى عليه زهر نور خاواد عاعلى الضمان
فالبينة للمد كذا في التتارخانية اعلا عن الصغری ( عالمگیر) اگر كسی دعوی کرد اقرار مدعی علیه بر ضائی


جلد چهارم
۳۵۶
کتاب الدعوی

او و مدعی علیه گواهان گذرانید که بدرستی آن اقرار من در آن تاریخ بزور بود پس معتبر گواہان
مدعی علیه است و اگر بیان تاریخ را نکرده بودند یا بیان کرده بودند بتفاوت پس گواهان
مدعی بهتر است همچنین مذکورست در کتاب تاتارخانیه که نقل کرده است از کتاب نصری رحمهاست

فايده
گفت مدعی علیه دفع دارم
قاضی گفت دفع بابراء یا
بایفاسٹ کدام داری

اذا قال المدعى عليه في دعو الدين انا اجيئ بالدفع فقال له القاضي الدفع يكون بابراء
او بالايفاء فايهما تدعي قال كليهما هل يكون هذا تناقضا حكى عن الشيخ الامام نجم الدين
رحمه الله قال لا يكون تناقضا اذا وفق وبين وجه التوفيق ووجه التوفيق ان يقول وفيت
بعضه وابرا بي عن بعضه ويقول وفيت الكل فجدد فشفعت اليه فابراني او يقول كان ابراني
ثم جدل لابراء فأو فيت كذافي الذخيرة (عالمگیری) اگر مدعی علیه در دعوای دین گفت که من می آرم
دفع آن دعوی را پس گفت مر او را قاضی که دفع یا بابراء میباشد یا برساندن و توکدام
این دورا دعوی میکنی و او گفت که هر دو را آیا این کلام او تناقض میشود یا نه حکایت کرده
شده است از شیخ امام نجم الدین نسفی رحمه الله ائیکه او گفته است که این تناقض نمیشود اگر
موفقت کند و بیان کند وجه توق را د وجه تو فینت که بگوید که رسانیدم بعض آنرا و ابراء
کرده است مرا از بعض دیگر آن یا بگوید که رسانیده بودم همه آنرا و منکر شد از ان پس
شفاعت بردم با و و او ابراء کرد مرا یا بگوید که ابراء کرده بود مرا بعد از ان منکر شداز
ابراء پس رسانیدم همچنین مذکورست در کتاب ذخیره ادعی على رجل ما لا وقال المدعلية
لی دفع دعوی المدانه ابرانی عن هذه الدعوى واقام على ذلك بينة فادعى انه كان المدعالية
قد كان اقربالمال بعد ابراني اياه هل يصح دفع الدفع قيل ان قال المد عليه برأني عرف المال
وقبلت الابراء او قال صدقته في ذلك لا يصح مندفع الدفع يعني دعوى الاقرار وان
قال قبلت الابراء يصح منه دفع الدفع كذا في الظهيرية (عالمگیری) مردی دعوی کرد بر مردی

فایده
گواهان مدعی علیه بر ابراء مدعی
و دعوای مدعی بر اقرار او
بعد از ابراء

دیگر


جلد چهارم
۳۵۷
کتاب دعوی

دیگر سالی را و مدعی علیه در دفع دعوای مدعی گفت که تو ابراء کرده از این دعوی برای من و گواهان
گذرانید بآن دفع خود پس مدعی گفت دوم بار که مدعی علیه اقرار کرده است برای من بایناس
بعد از ابراء کردن من برای او آیا این دفع صحیح میشود یا نه گفته ست بعض مشایخ رحمهم الله تعالی
که اگر مدعی علیه گفته بود که تو ابراء کرده بودی از این دعوی و من قبول کرده بودم آنرا ایافته
بود که من راستگوی کرده بودم ترادران ابراء صحیح نمیشود از او دفع دفع که دعوای اقرار است
و اگر نگفته بود مدعی علیه که من قبول کرده ام آن ابراء را صحیح می شود از مدعی آن دفع دفع
و همچنین مذکورست در کتاب ظهیریه ادعی دینا فی ترکه فقال الوارث لم يخلف ترکه فبرهن المدعی ان عینا من الاعيان في يد من التركة فبرهن ان ابا باعه من رجل غائب يندفع وان لم يذکر اسم المشترى ونسبه کذا فی الوجیز عالمگیری کسی دعوی کرد
دینی را در ترکه مرده و وارث آمرده گفت که آمرده نگذاشته ترکه را و مدعی گواهان گذرانید
که آنها معینی که در دست تست از ترکه هست و وارث گواهان گذرانید که پدر من
فروخته ست اینمال معین را بر مرد غایب دفع می شود دعوای مدعی اگرچه وانشد ذکر نکند
نام خرنده و نسب اور ا همچنین ذکر شده است در کتاب بزازیه رجل ادعی دینا فی ترکه میت واقام البينة ثم ان وارثا آخر غير الذي اقيمت عليه البينة صالح المدعى على بعضها ادعی بان ادعى مائة دينار والصلح على عشرين فلما طالبه ببدل الصلح ابى الدفقال انما اقيم البينة ان مورثى او فاك هذا المال ودعواك باطل فدفع صحيحا وان كان مدعی الايفاء غير المصالح يسمع الدفع اما لو اراد هذا المصالح ان يقيم البينة على هذه الدفع لا يسمع كذا فی الخلاصة (عالمگیری) مردی دعوی کرد دینی را در ترکه مرده وگواهان
گذرانید بعد از ان وارث دیگر غیر آن وارثیکه مدعی بروی گواهان گذرانیده صلح کرد با مدعی

فایده
دفع گفت که ترکه نگذاشته
و مدعی ثابت کرد

فایده
هر یکی از وارثان
شاهد گذشت و دیگر وارث
صلح کرد باز دفع گفت


جلد چهارم
۳۵۸
کتاب دعوی

فایده
دفع مدعی علیه در دعوی نتاج
بر اقرار مدعی بشراء

فایده
مستاجر مشاهد در دفع گفت
بشراء از اجر اول

بعضی از مدعی چنانکه دعوی کرده بود صد دینار را و صلح کرده بود بر بیست دینار و چونکه مدعی
خواست از ان وارث بدل صلح را وی آورد و گفت که من گواهان میگذرانم که مورث من
رسانیده است این مال را بتو و دعوای تو باطل است پس این دفع صحیح نمیشود و اگر در بیستم
مدعی رسانیدن غیر از صلح کنند و باشد صحیح می شود دفع او اما اگر همان صلح کننده اراده کرد که کوا
باین دفع بگذراند شنیده نمی شود همچنین مذکور است در کتاب خلاصه الفتاوی و اذا ادعی
التاج في دابة فقال المدعى عليه دفع دعولك انك بطر في هذه الدعوي لانك قررانك
اشتريت هذه الدابة من فلان دفع الدعوى المدح كذا في الذخيرة (عالمگیری) و وقتیکر که مدعی کوان
خانه زادستی در چهار پائی و مدعی علیه گفت در قد عوا مدعی که تو با طلا هستی درین دعوای خود زیرا که اقرار کرده
که من خریده ام این چهار پای را از فلان پس این گفته مدعی علیه دفع است مردعوای
مدعی را همچنین مذکور است در کتاب ذخیره رجل ادعى علی اخرانه استاجر من فلا د مجلة
اجارة طويلة وقبضه وبين حدوده و آجره من المدعى عليه مقاطعة بعد القصر
وذكر الشرايط وطلب منه مال الاجارة قال المستاجر المقاطع الدفع انا اشتريت هذي محمد
من الاجرو نفذ البيع بمضى المدح وسقط الاجر يصح الدفع بغيبة ومن المختار هكذا فى الخلاصة ( عالمگیری
مردی دعوی کرد بر دیگری که من با جاره گرفته ام از فلان کس زمین محدود را با جاره در از قبض
کرده ام و بیان کرد حد و د آنرا و گفت که با جاره دادم آنرا بمدعی علیه با ندک اندک مده بعد از
قبض و ذکر کرد شر ایط آنرا و طلب کرد از او مال اجاره و مدعی علیه در دفع گفت که من
خریده ام این زمین را از اجاره دهنده اول و بیع نافذ شده است بسبب
گذشتن مده اجاره تو و ساقط شده است اجرد آن صحیح نمی شود این
دفع بغیبت آن اجاره دهنده اول و این حکم بر گزیده مذهب است همچنین

مذکور است


جلد چهارم ٣۵٩ کتاب دعوی
مذکور است در کتاب خلاصة الفتاوی ذکر ابن سماعة رحمة الله تعالی علیه
ادعى رجل على رجل انه اخذ منه مالا وهو كذا و كذا ووصفه با مر يعرف فاقام
المدعى عليه بينة ان المدعى قد اقر ان هذا المال المسمى المفسر اخذه منه فلان
والمدعى ينكر فليس هذا با بطال للدعوى المدعى ولا اكذاب لبينته الجوازان
اخذه ثم رده عليه ثم اخذه المدعى عليه ولو ان المدعى على اقام
البيئة ان هذا المدعى اقران فلانا وكيل هذا المدعى عليه اخذ منه
هذا المال فهذا ابطال لدعوى المدعى واكذاب لبينته قالوا والمراد
من مسألة الوكيل ان لا يكون الموكل وهو المدعى علیه ذا سلطان اما
اذا كان ذا سلطان كان الضمان فيه على الموكل وهو المدعى عليه والمراد من الوكالة
المذكورة فيه الامر لا حقيقة الوكالة كذا فى الذخيرة (خزانة المفتين وعالمكيري)
ذکر کرده است ابن سماعہ رحمۃ اللہ علیہ که مردی دعوی کرد بر مرد دیگر که گرفته است ازمن
مالی را که آن چنین و این چنین است وصفت کرد آنرا بچھ زیکہ شناخته می شد نامهای
بآن صفت و مدعی علیه گواهان گذرانید که مدعی اقرار کرده است که آنمال نامیده
شده بیان کرده شده را از من دیگر کس گرفته است و مدعی منکر بود از ان پس
این گواهان باطل نمیکرداند دعوای مدعی راونه در و غگو میکرداند گواهان
او را زیرا که رواست این که آن فلان گرفته باشد آن مال را بعد از آن بمدعی
پس داده شد آنرا بعد از ان مدعی علیه گرفته باشد آنرا واگر مدعی علیه گواهان بگذارد
که این مدعی اقرار کرده است که فلان وکیل مدعی علیه گرفته است این مال
از من پس این باطل کننده است دعوای مدعی را و در و غگو میکر داند گواهان

فایده
که مدعی علیه گواهان بگذراند
که این مدعی اقرار کرده است که
مدعا را از من دیگر فلان
گرفته است


جلد چهارم
۳۶۰
کتاب دعوی

او را گفته اند علما رحمهم الله تعالی که مراد از رساله وکیل این است که موکلش آن مدعی علیه است
صاحب سلطنت و غلبه نباشد اما اگر صاحب سلطنت و غلبه باشد تاوان درین صورت برموکل
میشود که مدعی علیه است و مراد از وکالت مذکوره درین صورت امر کردنیست نه حقیقت وکالت
همچنین مذکور است در کتاب ذخیره رجل ادعی علی اخر انه ضرب بطن امته وماتت
فقال المدعی علیه في الدفع انها خرجت الی السوق بعد الضرب لا يصح الدفع امالواقام البينة
انها صحت بعد الضرب فيصح ولو اقام البينة هذا على الصحة والآخر على الموت بالضرب فنية الصحية
اولى كذا في الخلاصة عالمگيري) مردی دعوی کرد بر دیگری که او زده است شکم کنیز مرا و مرده ان
کنیز من بزدن او مدعی علیه در دفع گفت که آن کنیز بعد از زدن برآمده بود ببازار صحیح نمی شود
این دفع انا اگرگواهان گذرانید که آن کنیز تندرست شده بود بعد از زدن صحیح است ایلد
و اگرگواهان گذرانید مدعی علیه برتندرستی و مدعی بر مردن آن کنیز بزدن اولپس گواهان تندرست
بهتر است همچنین مذکور است در کتاب خلاصة الفتاوی ادعی علی آخرا نه لکز ابي و مات من لكره
واقام على ذلك بينة واقام الضارب بينة ان اباه قد صح من لكزه وبرامن صربه هل
هذا دفع صحيح لدعوى المدعى وقيل يجب ان يكون الجواب فيه على التفصيل ان كان المدعي
ادعی نه لکزه لکزة ومات من تلك اللكزه و شهوده شهدوا كذلك فهذا دفع الدعم
المدعى وان كان ادعى انه لكزه ومات من اللكزة فهذا لا يكون دفعاً
لدعوى المدعى ويقضى عليه بالضمان كذا فى المحيط (عالمكيري)
دعوی کرد بر دیگری که او لگد زده است پدرم را و مرده است پدرم از زدن او و برین دعوای خود
گواهان گذرانید و زننده گواهان گذرانید که پدر او تندرست شده بود از زدن من بعضی ان
علم رحمهم الله گفته اند که این دفع صحیح است مردعوای مدعی را و بعضی گفته اند که وجب است

فایده
مدعی دعوی کند که مدعی علیه
زده است کنیز مراد بان مرده
مدعی علیه گفت که بعد از زدن
ببازار برآمده بود

فایده
دعوی مردن از لکد و دفع
بصحت بعد از لکد

که جوا


جلد چهارم
۳۶۱
کتاب دعوی

که حکم به تفصیل باشد اگر دعوی کرده بود که او به کله زده است پدر مرا یک کله و مرد و است از هماده اندک
و گواهان همچنین گواهی دادند پیش ازین دفع است مر دعوای مدعی را واگر دعوی کرد که او کله
زده است پدر مرا و مرده است از کله زدن این دفع نمیشود مردعوای مدعی را تا سبکر کردد می شود
مرا و بناء ان بچنین مذکور است در کتاب محیط ادعى على خزانة كسر سنه العليا فقال المدع
عليه قال له صح انه لم تكن له السن العليا لا يسمع هذا الدفع كذا في الخلاصة ( عالمگيري)
کسی دعوی کرد بر دیگری که وی شکسته است دندان بالای مرا و مدعی علیه گفت در دفع که بو او
دندان بالا شنیده نمیشود ایندفع چنان مذکور است در کتاب خلاصة الفتاوى رحل ادعی فایده
علی رحل اخرمائة من من دهن السمسم بسبب صحيح فقال المدعى عليه دفع بدعو استبدال سلف ومبيع فبليفيض
انه مبطل فجهك الدعوى لاني قد كنت اعطيته عوض هذا الدهن دينا را من بيش از قبض حاریت و همچنین دفع
الاحمر الجياد البخاري الصرب فهذا ليس بدفع ما لم يفسر سبب وجوب الدهن الجواز ان بك
قد وجب بسبب السلم فاذا اخد عوضه دينا را فقد استبدل بالمسلم فيه واستبدل
المسلم قبل القبض لا يجوزوان كان الدهن مبيعا بان اشترى مقدارا معينا
من الدهن فاذا اعطاه عوض ذلك من الذهب وهو قائم بعينه كان
بائعا للمبيع قبل القبض وانه لا يجوز فلا يصح الدفع ايضا كذا
في المحيط ( عالمگیری مردی دعوی کرد برمردی صد من را از روغن کنجد بسبب
صحیح و مدعی علیه گفت در دفع دعوای او که تو باطل هستی درین دعوای خود زیرا که من داده ام
بتو عوض آن روغن دیناری را از زر سرخ جید ضرب بخاری پس این دفع نمیکند دعوای مدعی
تاکه معلوم نشود سبب واجب بودن آن روغن زیرا که جایز است که روغن واجب شده فایده در دفع
باشد بسبب عقد سلم پس وقتی که مدعی عوض او را دنیار گرفته باشد وی بدل کرد انجیر راکه درآن دعوای مدت بد
است بعد از طلاق قبل


جلد چهارم ۳۶۲ کتاب دعوی

سلم شده است و بدل کردن آنچیزیکه سلم در آن شده پیش از قبض کردن روانسبت واگزیترین
خریده شده باشد چنانکه خریده باشد مقدار معینی برانز روغن پس وقتی که مدعی علیه عوض آنزانز
داده باشد و حال اینکه آن روغن بعینه موجود باشد و می فروشننده خریده شده گردید
پیش از قبض کردنش و این روا نیست پس ایندفع نیز صحیح نمیشود همچنین است در کتابیط
رجل جعل امراته سد خلجا اندان لم تصل اليها النفقة في وقت كذا فامرها بيك في تطليقة
فقال الزوج وصلت النفقة اليها وقالت هي لم ادفع اندا قولنه لم تصل اليها يسمع اما لوقالت
اقوانه لم يدفع لا يسمعني في الخلاصة (عالمگیری) مردی گردانید امرزن خود را بدست آنزن
باینطریق که اگر نرسانیدم بآنزن نفقه او را در فلان وقت امر او بدست او باشد در یک طلاق
و شوهرش گفت که رسانیده ام نفقه او را با و و آنزن در دفع دعوای او گفت که شوهرم
اقرار کرده است که نرسانیده ام نفقه اورا شنیده می شود این دفع اما اگر گفت آنزن کری
اقرار کرده است که نداده ام نفقه اوراشنیده نمیشود همچنین است در کتاب خلاصه عالمگین
وفي فتاوى النسفي رح سئل عمن ادعى على آخراني رهنت منك كذا عينا سما، وحلى
بكذا وكذا وطلب منه احضار الرهن ليقضى ماله عليه من الدين ويرد الرهن عليه
والمدعى عليه ينكر الرهن والارتهان فجاء المدعى بشاهدين على الرهن وجاء
المدعى عليه بشاهدين شهدا ان المدعى عليه اشترى هذا العين من هذا المدح
بكذا ونقدا الثمن وقبض المشترى بتسليمه فهل دفع لدعوى المدعى ويقضى بيته
حيثما الدياريعنة المرتبا الاشرار الكرة الي الالي دور تا وی نفی مل اله درام
که پرسیده شد از حال کسی که دعوی کرد بر دیگری که من گرو نهاده ام نز تو چنین مال معین این
که نامید آنرا و بیان کرد صفت او را باین چنین و این چنین و طلب کرد از وی حاضر کردن

فایده
دفع دعوای امر بید
زن

فایده
دفع دعوای رهین بخریدن


كتاب دعوی

آبچیزی کرد داد و شده رآنا و ا کند آبنیز مید مرا ورا برویست از دین و بگیرد آچیزی کرو برا از وی
و مدعی علیه منکر شد از کرو نهادن و کرو گرفتن پس مدعی گواهان گذرانید کگرو نهادن و مدعی علیه گواها
گذرانید که گواهی دادند که اینمدعی علیه خریده است اینمال معین را ازین مدعی باینقدر بها وقبض
داده است با و بها رآنرا و قبض کرده است آنرا خرنده بپردن اینمدعی پس این گواهان و
مردخوای مدعی را و حکم کرده می شود بگواهان ذوالید زیرا که گواهان او بسیارتر را اثبات کرده اند فایده
چرا که خریدن محکم ترست از گروی همچنین مذکور ست در کتاب محیط وجلا خذ دابته رجل در دفع گفت که ملکه بود گرفتیم
فهلكت فى يده فجاء الذى كانت الدابة فى يده الى القاضي وادعى على الله و در دستش بنا حق بود
اخذ الدابة من يده انه اخذ دابتي بغير حق وهلكت في يده واقام
الاخذ بيئة الى اخذتها بحق لما ان الدابة ملكي وكانت فى يد صاحب اليد
بغير حق فهذا دفع صحيح ولو كانت الدابة قائمة في يد الآخذ فادعى
الذي في يده على نحو ما بينا واقام الآخذ بيئة انه اخذ هالانه ملكها
قبلت بيئة كذا فى الذخيرة (عالمگیری) مردی گرفت چهارپای مرد دیگر را و هلاک ش
در دست او و آمد آن کسی که چهار پای بدستش بود بنزد قاضی و دعوی کرد بر ان کسی که گرفته بود
دابه را از او که اینمدعی گرفته است دا بۀ مرا بغیر حق و هلاک شده است در دست او و گیرنده گواهان
گذرانید که من آن چهار پای را گرفته بودم بحق زیرا که آن چهارپای ملک من بود و در دست ذوالید
بغیر حق بود پس ایندفع صحیح است و اگر چهارپای موجود بود در دست گیرنده پس کسی که انچها
پای بدست او بود دعوی کرد بآن نهجی که با بیان کردیم و گیرنده گواهان گذرانید که من آن چهار پا
را گرفته ام زیرا که آن ملک منست قبول کرده می شود گواهان او همچنین مذکور ست در کتاب ذخیره در رفع دعوای حرمت بگذشتن
امراة ادعت على زوجها انه حمرمة عليها بالطلاق الثلث واقامت على ذلك بينة فقال الزوج في دفع دعدا عدت بعد از طلاق مخلل


جلد چهارم

کتاب دعوی

فایده
قاضی نفقه زن را بر شوهرش
فرض کرد و او دفع بجرت
گفت

فایده
دعوای ملک مطلق بعد
از اقرار بسبب شراء

المدة لما ان الدعت بعد الطلاق الثلث تزوجت بزوج اخر و دخل بها زوجها الثاني ثم طلقها او انقضت
ثم تزوجها وهي حلال له لم تبطل صحة دعواها فعلى المدعى دفع ما ادعى على هذا الوجه فيصح كذا في المحيط
زنی دعوی کرد بر شوهر خود که من حراهم تو مرا سه طلاق و گواهان گذرانید بر ان شوهرش در دفع او گفت که تو اقرار
کردی که عدت من گذشت بعد از سه طلاق و نکاح کرده ام با شوهر دیگر و ان شوهر دوم مرا مجامع کرد با من بعد از
طلاق کرد مرا و عدت من گذشت بعد از ان با تو نکاح کرده ام و من حلال هستم ترا ایا ایندفع صحیح میشود یا نه؟
حکم صحیح انست که دفع دعوا با ین وجه صحیح است همچنین مذکورست در کتاب محیط القاضي اذا فرض النفقة
على الزوج وقال الزوج انها على حرة في وقت الفرض لا يسمع هذا الدفع ولوادعى الخلع على المهر ونفقة العدة
يسمع كذا في الخلاصة (عالمگيري) قاضی چون فرض کند نفقه زنی را بر شوهرش و شوهر او بگوید که
انزن بر من حرام بود در وقت فرض کردن نفقه شنیده نمیشود ایندفع و اگر دعوی کند بخلع بمهر و نفقه عدت
حدثش شنیده میشود همچنین ست در کتاب خلاصه اذا اقر في غير مجلس القاضي ان هذا العين ملكه
بسبب الشراء من فلان ثم ادعاء عند القاضي ملكا مطلقا فقال المدعى عليه للقاضي في دفع دعواه
ان هذا العين ملكه بسبب الشراء منى دون شرائه دفع صحيح لو اثبت ذلك عند القاضي بالبينة يندفع
المدعى كذا في المحيط (عالمگيري) اگر اقرار کرد در غیر مجلس قاضی که اینمال ملک منست بسبب خریدن من
از فلان بعد از ان دعوی کرد انرا نزد قاضی بملک مطلق و مدعی علیه در دفع دعوایش گفت ای قاضی
اقرار کرده است که اینمال ملک من است بسبب خریدن من از فلان پس ایندفع صحیح است اگر ثابت
کند نزد قاضی بگواهان دفع میشود دعوای مدعی همچنین مذکورست در کتاب محیط رجل ادعى عينا في يدي رجل
عند القاضي ملكا بسبب لم يمكن اثباته فباع المدعى عليه ذلك العين من رجل وسلمه اليه
ومضى على ذلك زمان ثم ان المدعى ادعى ذلك العين على المشترى عند ذلك القاضي ادعاء
ملكا مطلقا فقال المشترى فى دفع دعواه انه مبطل فى هذا الدعوى لما انه ادعى هذا العين

علی بایعفی


جلد چهارم ۳۶۵ کتاب دعوی

علی بائعہ بعد الشراء والآن یدعیه ملکا مطلقا فهذا دفع صحیح کذا فی الذخیره (عالمگیری)
مردی دعوی کرد نزد قاضی مال معینی را که در دست دیگری بود بسبب بیع که فتوا است ثابت کرد
آن سبب را بعد از ان مدعی علیه فروخت آنمال معین را بمردی و بوی سپرد آنرا و زمانه گذشت
بر ان باز مدعی دعوی کرد آنمال را بر ان خریده نزد آنقاضی یا قاضی دیگر ملک مطلق پس
خریده در دفع دعوای او گفت که تو بر باطل هستی در دعوای خود زیرا که تو دعوی کرده بودی
ایمال را بر فروشنده من بسبب خریدن و الحال دعوی میکنی ملک مطلق را پس ایندفع صحیح
همچنین مذکورست در کتاب ذخیره اذا ادعی دارا بسبب الشراء وظهر ان الدار المدعاة
یوم الدعوی لم یکن فی ید المدعی علیه حتی لم یصح الدعوی بل کانت
مطلقا
فی ید غیرہ ثمران ہذا المدعی ادعی الدار فی مجلس آخر علی صاحب الید ملکا
لا یسمع علی الاصح (خزانه) وقتی که کسی دعوی کرد سرایی را بسبب خریدن و ظاهر شد
که این سرای در روز دعوی در دست مدعی علیه نبود تا اینکه صحیح نشد دعوای او بلکه در دست
دیگری بود بعد از ان آندعی دعوای ملک مطلق کرد در آنسرای در مجلس دیگر نزد ولید
شنیده نمیشود دعوای او بنا بر صحیح ترین روایتها رجل قال عند غیر القاضی ان هٰذا
العین ملکی بسبب الشراء من فلان او قال بسبب الارث ثم ادعی تلک
العین عند قاض من القضاة ملکا مطلقا فالقاضی لا یسمع دعواه اذا ثبت
رجل
عندہ انه قال قبل ہذا ان العین ملکی بسبب لشراء ہذا اذا ادعی الشراء من
معلوم اما اذا ادعی الشراء من رجل مجهول بان قال اشتریته من رجل لا اعرفه او قال
اشتریته من رجل ثم ادعی بعد ذلک عند القاضی ملکا مطلقا یسمع دعواه (خزانة المفتین)
مردی دعوی کرد نزد قاضی که اینحال معین از من است بسبب خریدنم از فلان گفت


کتاب دعوی
۳۶۶

که سبب میراث بعد ازان دعوای ملک مطلق اکرد در اعمال متعین نزد قاضی از قاضیان
پس قاضی نشنود دعوای او را وقتی که ثابت شود نزد قاضی که اینمدعی گفته بود پیش ازین که
از مال متعین ملک منست بسبب خریدن و این حکم وقتیست که در اول دعوی کرده باشد
خریدنرا از مرد معلوم اما وقتی که دعوی کرده باشد خریدن را از مردنا معلوم چنانکه گفته
که خریده ام آنرا از مردیکه نمیشناسم او را یا گفته باشد که خریده ام آنرا از مردی بعد ازان
دعوی کند نزد قاضی ملک مطلق را شنیده می شود دعوای او رجلا دعى ملكا
بسبب ثم ادعالا بعد ذلك ملكا مطلقا وشهد المشهود بذلك ذكر عامة الروابا
انه لا تسمع دعواه ولا تقبل بينته قال المصنفرح قال جدی شمس الائمة لا يقبل بينته
ولا تبطل دعواه حتى لو قال ردت بهذا الملك المطلق الملك بذلك السبب تسمع دعواه
وتقبل بینته (قاضیخان) مردی دعوی کرد بردیکری ملک را بسببی باز دعوای آنرا کرد
بعد از ان بملک مطلق و شاهدانش گواهی دادند بآن ملک مطلق ذکر شده در عامه روایات
اینکه شنیده نمیشود دعوای او و قبول کرده نمی شود گواهان او گفته است مصنف رحمہ اللہ
که گفته است جد من شمس الائمه رحمہ اللہ که قبول کرده نمیشود گواهان او و باطل نمی شود
دعوای او تا آنکه اگر گفت که اراده کرده ام باین ملک مطلق ملکیر بآن سببی که پیش گفته بودم
شنیده می شود دعوای او و قبول کرده می شود گواهان او ادعى عينا في يد انسان مليكا
وادعى المدعى عليه فى دفع دعواه انه كان ادعى هذا العين قبل هذا بسبق الملك
انا ادعيه الآن بذلك السببضا و تركت دعوى الملك المطلق يسمع دعواه ثانيا و يطل
دفع المدعى عليه (خزانة المفتين) اگر دعوی کرد مال معین را که
در دست کسی بود بملک مطلق و مدعلی علیه گفت در دفع دعوای او که اینمدعی دعوی کرد

بملک

دعوی کرد در اول
بسبب با بمطلق


کتاب دعوی
۳۶۷
جلد چهارم

بود این مال معین را پیش ازین بسببی و مدعی گفت که الحال نیز بآن سبب دعوی میکنم
و نگذاشتم دعوای ملک مطلق را شنیده میشود دعوای او دوم بار و باطل نمی شود دفع تهتیں
ولو ادعى دار اشراء من ابيه ثم ادعى الميراث يسمع ولو اد على ولا بسبب الارث ثمر
ادعى الشراء لا يقبل ويثبت التناقض (خزانة المفتين) واگر دعوی کرکسی
سرائر ابسبب خریدن از پدر خود بعد از ان دعوی کرد میراث آنرا شنیده می شود دعوای
او واگر در اول دعوی کرده بود بسبب میراث بعد از ان دعوی کر د خریدنرا از پدرد
قبول کرده نمیشود و ثابت می شود تناقض اشترى ثوبا في جراب او منديل فبان
قال هذا متاعی ولم اعرفه واقام البينة تقبل بينته (خزانة المفتين)
کسی خرید جامه را که در انبان یا در دست مال بود چونکه کشتر د آنرا گفت که این جامه
از من است و من نشناخته بودم آنرا و گواهان گذرانید قبول کرده می شود گواهان او
رجل قدم بلدة واستاجر دارا وقيل له هذا دارابيك مات وتركها ميراثا لك فقام
المستاجر كنت عليم به فادعا ميراثا عن ابيه لا يسمع لما فيه من التناقض (خزانة المفتين)
مردی بشهری در آمد و باجاره گرفت سرائی را و گفته شد او را که این سرای از پدرت بود
که مرده است و میراث گذشته است آنرا برای تو و آن اجاره گیرنده گفت که من
خبر نبودم باین و دعوی کرد آن سرایر اکه این میراث پدر من است شنیده نمی شود این
دعوای او زیرا که تناقض است در این دعوی فی دعوى الشفعة لو اقام المشترى البيئة
ان الملك الذي يستوجبه الشفعة ملك فلان لا يسمع لو اقام البينة انه اقرا بناء لفلانيسمع
في الخلاصة (عالمگیری) و در دعوی شفعه اگر خرنده گواهان گذرانید باینکه آن ملکی که
مدعی بسبب آن مستحق شفعه میشود ملک فلانست شنیده نمی شود گواهان او واگر گواهان


کتاب دعوی ۳۶۸ جلد چهارم

گذرانید باینکه مدعی اقرار کرده است باینکه املاک فلان است شنیده می شود (ردالمختار)
از ابوالقاسمین مذکور است در کتاب خلاصة الفتاوی رجل ادعی دارا انها له وان
مورث المدعی علیه كان احدث يده عليها بغير حق ثم مات وتركها
في يد وارثه هذا واقام البينة على ما ادعاه فاقام المدعى عليه البينة
ان مورثه فلانا كان اشتراها من المدعى بكذا بيعاباتًا وتقابضا ثم مات
مورثى فورثتها منه فادعى المدعى لدفع دعوى المدعى عليه
ان مورث المدعى عليه كان اقران البيع الذي
جرى بينه وبين المدعى هذا كان بيع وفاء اذا رد
على الثمن يجب على ردها اليه واقاما لبينة على ذلك
قال الشيخ الامام الاجل ظهير الدين رحمة الله عليه
يسمع منه هذا الدفع كذا فى فتاوى قاضيخان (عالمگیری)
مردی دعوی کرد سرائی را که از تست و مورث مدعی علیه جدید بران دست نهاده بود
بناحق بعد از ان او مرد و گذاشت آنرا در دست این وارث خود و گواهان گذرانید بران
دعوای خود پس مدعی علیه گواهان گذرانید که فلان مورث من خریده بود آنرا از ان مدعی
با نقد بها به بیع بات و با همدیگر قبض کرده بودند هر دو بدل را بعد از ان مورث من مرد
و من بميراث بر دم از مورث خود آن سرایرا و مدعی در دفع دعوای مدعی علیه گفت
که مورث مدعی علیه اقرار کرده بود که آن بیعی که جاری شده است میان من و مدعی
بیع وفاء بود وقتی که رد کند بر من بهاء آنرا واجب می شود بر من رد ان سرای بادو
گواهان گذرانید بر آن دعوای خود گفته است شیخ امام ظهير الدين رحمه الله تعالی که پیش

شنیده


کتاب جلد چهارم
کتاب دعوی

شنیده نمیشود از مدعی همچنین ذکر شده است در کتاب فتاوای قاضیخان اذا ادعی نخلافنی
بلدي رجل فقال المدعى عليه في دفع دعوا ه انه اشترى ثمر هذا النخل من اليس
كذالك الذخيرة (عالمگیری) وقتی که کسی دعوی کند درخت خرما را و مدعی علیه بگوید در دفع دعوی
او که مدعی طلب خریدن خرمای این درخت را کرده است از من این گفته او دفع نیست
همچنین مذکور است در کتاب ذخیره وفی دعوی العقار اذا انکر المدعى علیه مرة او متی
ثم قال ان الارض التي في يدي ليست هند الدار لايصلح هذا الدافع كذافي خزانة المفتين (عالمكين
و در دعوای زمین وقتی که منکر شود مدعی علیه یکبار یا دو بار بعد از ان بگوید که آنزمینیکه در دست
من است نیست بر اینحدود ی که مدعی بیان کرده است آنرا صحیح نمی شود انرا و انیده و همچنین
در کتاب خزانة ادعی محادثة الخريد رجل و بیان حدوده فقال المدعى علیه این محدود
که مدعی دعوی میکند باینحدود ملک منست و حق منست فاعاد المدعی دعواه
ثانيا في مجلس آخر بعين تلك الحدود فقال المدعى عليه در حد و دخطا كردي و اين
محدود که در دست منست باینحدو دیست که دعوی کرده فاعاد المد دعواه
ثالثا في مجلر اخر فقال المدعى علیه ان محد دکه تو دعوی میکنی بفلان فروخته بود
پیش از اینکه دعوی میکردی و من ازان فلان خرید ام هل يكون هذا دافع الدعو
المدعی فقيل لا و ينقض كلامه الثالث بكلامه الثاني واعتبار كلامه الثاني لنقص
الثالث وان لم يعتبر في حق دفع دعوى الم كذا فى المحيط ( عالمگيري ) کسی دعوی کرد محدود یرا که
در دست مرد دیگر بود و بیان کرد حدود انرا و مدعی علیه گفت که این محدود را که مدعی
دعوی میکند بآن حد و دملک من است و حق منست و مدعی بازگر داند دعوای خود را در لس
دوم بعین آن حدود که در اول گفته بود و مدعی علیه گفت که در حد و دخطا کر د ه زیرا


جلد چهارم
٣٧٠
کتاب دعوی

این محدود که در دست من است بآن حدود نیست که تو دعوی کرده بآن و مدعی بازگر دیدیم
دعوای خود را سوم بار در دیگر مجلس با مدعی علیه گفت که آن محدود را که تو دعوی میکنی بدان
فروخته بودی پیش از آنکه دعوی میکردی و من از افلان خریده ام آیا ایندفع می شود مرگرا
مدعی را پس بعض علماء رحمهم الله گفته اند که نمی شود زیرا که کلام دوم او می شکند کلام سوم
و معتبر کرده میشود کلام دوم او از برای شکستنیدن کلام سوم او اگر چه معتبر نیست در حق دفع
و عوای مدعی همچنین مذکور است در کتاب محیط استعار من آخر دابة وهلكت الدابة تحت
المستعير وانكرب الدابة الاعارة وصالح المستعير على مال جازفان قام المستعير بعد ذلك
على العارية وقال انها تلفت قبلت بينتة ويبطل ذان اراد استحلا المعير على ذلك فله ذلك
وذكرت في المنتقى مسائل تدل على عدم القبول ومن جملة ذلك رجل ادعى داراً
يدى رجل مير اثا عن ابيه ثم اصطلحا على شيء ثم ان المدعى عليه قام ببينة على انه كان
اشترى هذة الدار من ابي هذا المدعى حال حيوته او اقام بينة انه كان
اشتراها من فلان وفلان كان اشتراها من ابى هذا المدعى لا تقبل بينته
كذا في الذخيرة (عالمگیری) مردی بعاریت گرفت از دیگری چهارپائی را
و هلاک شد آن چهارپای در زیر عاریت گیرنده و منکر شد صاحب آن عاریت دادم
را و عاریت گیرنده صلح کرد با او بر مالی جایزست این صلح و اگر عاریت گیرنده بعد ازان به
گواهان گذرانید بر عاریت بودنش و او گفت که آن چهارپای هلاک شده است قبول کرده
میشود گواهان او و باطل می شود آن صلح و اگر اراده کرد سوگند دادن عاریت دهنده را
بعاریت دادن میرسد او را که سوگند بدهد و ذکر شده است در کتاب منتقی چند مسله که دلالت
می کنند بر عدم قبول آن گواهان و از جمله آن مثلها یکی این است که دعوی کرد مردی سرارا

که در دست


جلد چهارم
٣٧١
کتاب دعوی

که در دست مرد دیگر بود که میراث مانده است بآن از پدرم پسر صلح کرد در برچیزی بعد از ان
مدعی علیه گواهان گذرانید که من خریده ام این سرایرا از پدر اینمدعی در حال زنده گی او
یا گواهان گذرانید که من خریده ام آنرا از فلان و فلان خریده بود از پدر اینمدعی
قبول کرده نمی شود این گواهانش همچنین مذکور است در کتاب ذخیره رجل ادعى على
رجل ان لفلان بن فلان عندك كذا وكذا وانه صبى وجعل القاضى فلانا
بن فلان وصيا لهذا الصبى وهذا الصبى فى ولاية هذا القاضى ثم ان فلان
بن فلان وكلنى بقبض مال الصغير هذا منك وذلك كذا وكذا وقضى القا
بوكالة المدعى بشرائطه وقبض المدعى المال ثمان هذا المدعى على بعد
ذلك يوما ادعى على هذا الوكيل ان هذا الصبى فلان بن فلان
قد ادرك ووكلنى بقبض ماله منك ايها الوكيل عن الوصى فقال الوكيل
عن الوصى بعثت المال الى الوصى هل يصدق فقد قيل لا يصدق
كذافى المحيط (عالمكيري) مردی دعوی کرد بر مرد دیگر که فلان بسر
فلان را نزد تو اینقدر و اینقدر مال است و او کودک است و قاضی فلان پسر فلانرا و صی گریان
است برای آن کودک و آن کودک در ولایت القاضی است بعد از ان آلوصی مرا وکیل
گردانیده است بقبض کردن مال آن صغیر از تو و آنمال این قدر و این قدرست
و قاضی حکم کرد بوکالت مدعی بشرطهای وکالت و قبض کرد مدعی مال را بعد از آنمده
علیه بعد از یکروز دعوی کرد بر ان وکیل که آن صغیر که فلان بن فلان است بالغ شده
و وکیل گردانیده مرابقبض کردن مال خود از توکه وکیل هستی از طرف وصی او پس
گفت وکیل وصی که من فرستاده ام آنمال رابا لوصی آیا راستگو کرده می شود انوکیل

قائده
وکیل وصی گفت که مال را
بوصی فرستادم


جلد چهارم
۳۷۳
کتاب دعوی

فایده در دفع گفت که حکم قاضی برای مستحق باطل واقع شده

یانه گفته است بعض مشایخ رحمه الله که برت میگردد نمیشود همچنین ذکر کرده شته است در کتاب محیط
حانوت استحق من يد رجل بالبينة ورجع المستحق عليه على بائعه بثمنه لبينة
فاقام بائعه بينة بحضرته وبحضرة المستحق ان المستحق اقران هذا الحانوت كان
ملك ابي مات وتركه ميراثا لي ولا وارث له غيري وان ابي قال في حيوته وصحته
ان جميع الحانوت ملكي بسبب صحيح وانه في يد لا بحكم الاجارة لاملك له فيه
وقد كنت صدقته في هذا الاقرار ثم بعته بعد ذلك من المستحق عليه هذا
وان قضاء القاضي للمستحق وقع باطلا فهذا دفع صحيح ولو ان البائع لم يقل
وانما قال ان المستحق قد كان قال قبل دعوى الحانوت ان الحانوت التي في يد فلان ملك
فلان بن فلان والان يدعى الحانوت لنفسه وهذا تناقض فهذا دفع
لدعوى المدعى كذا فى الذخيرة ( عالمكيري)
دکانی باستحقاق برده شد از دست مردی بگذشتن شاهدان و آن مرد که دعوای استحقاق بر او شد
رجوع کرد بر فروشنده دکان به بهای آن بگواهان پس فروشنده بحضور این مرد و بحضور مستحق
گواهان گذرانید که مستحق اقرار کرده بود باینکه بدرستی ایند کان ملک پدر من است و
مُرده است پدر من و گذاشته است آنرا میراث برای من و دیگر وارث غیر از من
ندارد و بدرستی که پدر من گفته بود در حال زندگی و تندرستی خود که همه ایند کان ملک من است
بسبب صحیح و در دست این کس که حالا مستحق علیه است بحکم اجاره است ملک او نیست
در ان دکان و تحقیق راستگوی کرده بود او را درین قرارش بعد از ان فروختم آنرا باین
مردی که دعوای استحقاق بر او شده و بدرستی که حکم قاضی برای مستحق باطل واقع شده است
پس ایند فع او صحیح میشود و اگر فروشنده این چنین نگفت بلکه گفت که مستحق پیش از دعوای

دکان


جلد چهارم
۳۷۳
کتاب دعوی

دکان گفته بود که دکانی که در دست فلانست ملک فلان بن فلانست و در حال دعوی
آنرا برای خود و ایست دعوای او تناقض است ازا و پس اینقول او دفع می شود مردعوی
مدعی را همچنین ذکر شده است در کتاب و نخو بائع العبد اذا طلب الثمن من المشتر
فقال المشتري انك مبطل في هذه الدعوى لانك بعت المج فانك
حلفت وقلت ان اشتريت عبدًا فهو حر ثم اشتريت هذا العبد بعد
يمينك وعتق عليك وبعته مني فهذا دفع صحيح لو اثبته بالبينة
وكذلك لو قال حلفت وقلت كل عبد اشترية فهو حرثم اشتريت هذا
العبد بعد اليمين حتى عتق عليك ثم بعته منى وكذلك لو قال اعتقت
هذا العبد قبل ان تبيعه مني فهذا كله دفع صحيح ذكر الفصل الاخير في
الزيادات من غير ذكر خلاف وذكر الفصل الاخير في موضع آخر عن الي
یوسف رح وعن ابیحنيفة رح ان بيّنة المشترى لا تقبل على البائع بذلك حتى لا يسترد
المشتر الثمنع البائع لا يعتق العبد المشتري لا قراره بذلك كذا في المحيط اغا ملکر
فروشنده غلام طلب کرد بهای آنرا از خرنده و خرنده گفت اور که تو در دعوی خود مباطلی
زیرا که فروخته بر من آنرا در انچه که تو سوگند کرد و بودی و گفته بودی که اگر خریدم غلامی را پس
او آزاد باشد بعد از ان خریدی این غلام را پس از سوگند خود و آزاد شده بر تو بعد از ان
فروختی بر من پس ایند فع صحیح است اگر ثابت کرد آنرا بگو اهان و همچنین دفع صحیح است اگر بگوید
که سوگند کرد و بودی و گفته بودی که هر غلامی را که بخرم آزاد باشد و بعد از ان سوگند خریداری
این غلام را تا آزاد شد بر تو بعد از ان فروختی آنرا بر من و همچنان حکم است که اگر بگوید
که آزاد کرده بودی این غلام را پیش از فروختن بر من پس همه ایندفع صحیح است کبرا

فایده
در دفع گفت که این
بر من فروخته


جلد چهارم
۳۷۴
کتاب دعوی

کرده است امام محمد رحمہ الله صورت اخیر را در کتاب زیادات بغیر از ذکر کردن اختلاف
و ذکر کرده است همین صورت اخیر را در غیر کتاب زیادات که روایت کرده از امام ابویوسف
و امام اعظم رحمة الله علیها که گواران خرند و قبول کرده نمیشود بر فروشنده پس بها را واپس گرفته
نمی تواند از فروشنده ولیکن آنغلام بر خرند و از آدمی شود زیرا که اقرار کرده است بآزادی
او همچنین ذکر شده است در کتاب محیط ولو ادعی دابة ملكا مطلقا فقال المدعی علیه
على وجه الدفع ان المدعى قران المدعى عليه اشترى هذه الدابة
لفلان وان هذا اقرار منه انه لا ملك فيه لا يكون هذا دفعا ( خزانة المفتين)
اگر کسی دعوی کرد وا به را بملک مطلق و مدعی علیه بطریق دفع گفت که این مدعی اقرار کرده است
که مدعی علیه خریده است این چهار پا برا از برای فلان و این اقرار ش اقرار است
از ا و باینکه اور ا ملک نیست در ان چهار پای این گفتن او دفع میشود

فایده
در دفع گفت که اقرار
کرده بملک غیر

فایده
در بیان این چیزیکه جواب
میشود از جانب مدعی علیه و چیزیکه
جواب نمی شود
الباب السادس فيما يكون واما المدعى عليه وفي ما لا يكون

باب ششم در بیان آنچیزیکه جواب میشود از مدعی علیه و آن چیزی که جواب نمیشود از و
رجل ادعی ضيعة في يدى رجل انها ملكه فقال المدعى عليه تأمل کنم و نگاه
فهل ليس الجواب ويجبره القاضي للجواب كذا في المحيط (عالمگیری) مردی دعوی کرد زمینی
که در دست مردی بود که این زمین ملک منست پس گفت مدعی علیه که فکر کنم در ان و نگاه کنم
پس این گفته او جواب نیست وجبر میکند قاضی برا و بجواب گفتن همچنین مذکور سرایط
واذا قال لا اعلم وقال مرا علم نیست و قال لا ادري اهو ملكي ام لا او قال ابن ملك على
منست و تر لاد ری حق نیست فالاكل ليس الجواب كذا في الخلاصة (عالمگیری)

اگر مدعی


جلد چهارم
۳۷۵
کتاب دعوی

اگر مدعی علیه در جواب گفت که نمیدانم یا گفت که مرا علم نیست یا گفت ... که میدانم که آیا
ملک من است یا نه یا گفت که ایندعوئی بحق من است و ترا در وی حق نیست پس همه این گفته
های او جواب نیست همچنین ذکر شده است در کتاب خلاصه الفتاوی ولو قال لا ادری
اهو ملک هذا المدعی فهذا ليس بجواب ويجبره القاضی علی الجواب فان لم
يجب يجعل منكرا ويسمع البينة عليه كذا فی المحيط (عالمكیری) و اگر مدعی علیه
گفت که نمیدانم که آتیدعی آیا ملک این مدعی است یا نه پس این گفته او جواب نیست و جبر کند
قاضی او را بجواب گفتن پس اگر جواب نداد قاضی او را منکر بگرداند و بشنود گواهان مدعی را
بر وی همچنین مذکور است در کتاب محيط واذا قال المدعی علیه این محدود مرا بتو
سپردنی نیست و قال بتو تسلیم کردنی نیست فعند بعضهم هذا جواب و هو الاصح
کذا فی الذخیره(عالمگیری) و اگر مدعی علیه گفت که این محدود مرا بتو سپردنی نیست یا گفت بتو تسلیم کردنی
نیست پس نزد بعض مشایخ رحمهم الله تعالی این گفته مدعی علیه جواب است و همین قول صحیح ترست
همچنین ذکر شده است در کتاب ذخیره ادعی ضیعة فی ید رجلین فقالا دوقیز از سه قیز
ازین ضیاع ملک ماست و یک قیز ملک فلان غائب است و در دست ما امانت است
فهذا جواب تام ولكنه لا تندفع الخصومة عن ما غائب الاخصم ما لم يقيما البينة على الوديعة على اعرف كذا في
المحيط (عالمکیری) شخصی دعوی کرد زمینی را که در دست دو مرد بود پس آن دو مرد گفتند که دو
از سه حصه این زمین ملک ما است و در دست ماست و یک حصه ملک فلان غایب است در دست
ما ودیعت است پس این جواب کامل است ولیکن دفع نمیشود دعوی از ایشان از دیگر حصه
تا که گواهان نگذرانند بودیعت خصم عالمگیر این دعوی ودیعت معلوم است همچنین ذکر شده
در کتاب محیط و في دعوى العقار اذا قال هذا المحدود ملكي ولم يقل في يدك للمدعي على


جلد چهارم
۳۸۶
کتاب دعوی

لايلزم المدعى عليه بالجواب اذا قال هو ملكى وفى يدى هذا المدعى عليه فقال المدعى عليه
انا محمد بن محمد وملك تو نیست فهذا على وجهين اما ان قال در دست منست ولکه
نیست فهذا جواب وان لم يقل در دست منست فقال قبل ان نجو ابا هوالاشبه هكذا في الذخيرة مردي دگوی
اور دیگر زمینی کردندی گفت که این به ملک منست وملک است میدی علیه لازم نیست بر علیه وا با ر ا بویه که تک
منت دست این ددیگر درآورد مدهی علیه که ای ای ای دی تو نیست پس این جواب او بد و وجه است اینکه
گفته بود که در دست من است و ملک تو نیست پس این گفته او جواب است و اگر نگفته بود
که در دست من است پس بعض مشایخ رحمة الله علیه گفته اند که این گفته او نیز جواب است
و همین قول بعض مشایخ رحمة الله مشابه تر است بحق همچنین ذکر شد و است در کتاب ذخیره
ادعى دارا في يدى رجل انما داره غصبها ذواليد منه فقال ذواليد جملگی
اینخانه در دست منست بسبب شرعی و مرا باین مدعى سپر د ني نيست فهذا جواب
في حق انكا رالغصب غير تام في حق الملك كذا فى المحيط (عالمكيرى) شخصی دعوی کرد
سرانی را که در دست مردی بود که این سرای از من است غصب کرد و است آنر ا ذوالید
از من و ذوالید گفت که جمله این خانه در دست من است بسبب شرعی و مرا
باینمدعی سپردنی نیست پس این جواب کامل است در حق منکر شدن از غصب و جواب
کامل نیست در حق ملک ذوالید همچنین ذکر شد و است در کتاب محیط ادعى منزلا
في يد رجل فقال المدعى عليه عرصه ملك من است لا يكون جوابا مالم يقل ابن عرصة
منست وكذا اذا قال التهد و العرضية لايكون مالم يقلوله اهذ الا العرصة ملكه كذا في حلى
هكذا زعلتگیری شخصی دعوی کر د منزلی را که در دست دیگری بود و مدعی علیه گفت
ار میدان ملک من است جواب نمیشود تا نگوید که این سبتمان ملک من است و همچنین اگر باید انان


کتاب ادعوی
جلد چهارم

گفتند که میدان ملک اوست کافی میشود تا گویند که این میدان ملک اوست و همچنین
ذکر شده است در فتاوای بزازیه رجل ادعی دارا فی یدی رجل فقال
المدعی علیه اینماداری ثم قال انها وقف فهل جوابا قلنا نعم البينة للمدعى عليه
وكذلك لو قال في الابتداء هذه الدار وقف في يدى بحكم التولية فهذا جواب
تمام كذا فی المحیط (عالمگیری) مردی دعوی کرد سرائیرا که در دست مردی بود مدعی
علیه گفت که این سرا محله من است بعد از ان گفت که این سرائی وقف است معلوم
می شود گواهان مدعی علیه و همچنین است که اگر در اول بگوید که وقف است و در دست من
بحکم تولیه است پس این گفته او جواب تمام است همچنین ذکر شده است در کتاب محیط
وفى دعوى الدين اذا قال المدعى عليه مرا بتو چیزی دادنی نیست
فعد بعضهم هو جواب وهو الاشبه ولو قال في دعوى المين من الم است
مرا خبر نیست فهذا ليس بجواب هكذا في الذخيرة (عالمگیری) و در دعوای
دین اگر مدعی علیه گفت که مرا بتو چیزی دادنی نیست پس بعض علماء این قول او را جواب
و همین قول بعض مشابه تر است بحق و اگر گفت در دعوای دین مرا خبر نیت پس این گفتگو
جواب نیست همچنین ذکر شده است در کتاب ذخیره واذا قال في دعوى الدين البيع
او ما اشبه ذلك مرا این مبلغ به سیب نیست فهذا ليس بجواب قيل هكذا قبلا وقبل هذا الكام
لاصل الدین فیکون خصیانی اصل الدين كذا فی المحیط (عالمگیری) و در دعوای درسی است
بیع باشد یا مانند بیع اگر گفت که مرا این مبلغ باین سبب دادنی نیست پس این گفتار
او جواب نیست بعض علماء گفته که این چنین بعض گفته اند و تحقیق گفته اند بعض علماء
رحمه الله که این گفته او انکار است از اصل دین پس خصم می شود در اصل دین همچنین کی شدست
باین سبب


جلد چهارم

۳۷۸

کتاب دعوی

ولو ادعی وارث رب المال على المضارب عند القاضی فاجاب المضارب وقال مرا بدین
دعوی که وی میکند بوی و بموکلان وی یعنے بقیة الورثة چیزی دادنی نیست فهذا
جواب كاف ولیس للقاضی ان یجبره على بیان ذلک فان قام بینة ان مورثه دفع اليه الما ضا
کذا وانه قبض ذلک لا یلزمه شئ وکذلک کل امین کالمودع والمستعير والمستاجر والوكيل البضاعة
الااذا ادعيا لجميع الصم كذافي الملتقط (عالمگیري) اگر دعوی کرد وارث رب المال
بر مضارب نزد قاضی پس مضارب جواب گفت که مرا بدین دعوی که میکند بوی و بموکلان
وی که باقی ورثه اند چیزی دادنی نیست پس این گفته او جواب کافیت و نیست قاضی را
که جبر کند با و ببیان آن باینکه گیرنده چرا دادنی نیست پس اگر نو ارث گواهان گذرانند
باینکه مورث من داده است با و مال مضاربت را این قدر و او قبض کرده است آنرا واجب
نمی شود بر مضارب چیزی و مانند مضارب است هر امانت دار مانند ودیعت گیرنده
و عاریت گیرنده واجاره گیرنده و وکیل و بضاعت گیرنده مگر لازم می شود بر او وقتی که مدعی دعوی
کند چیز یرا که واجب شود تاوان بر او بسبب آنچیز همچنین ذکر شده است در کتاب ملتقط
ادعى نکاح امراة فقالت من زن این مدعی نیم فان اشارت اليه بجون
والافلا في قول وقيل بجواب كذا في الوجيز للكردری (عالمگیری)
دعوی کرد مردی نکاح زنی را و آنزن گفت که من زن این مدعی نیستم پس اگر اشارت کرد
آن زن بمدعی پس آن گفته او جواب است و اگر اشارت نکرد جواب نیست و بعضی گفتند
اند که مطلق جواب است همچنین ذکر شده است در فتاوای بزازیہ ادعی عشرة دنانير
معجلة لابنته فقال الزوج ا لنجہ بودہ استا دام هذا لا یکون جو ابا لدعوى کذلانہ یدا
علی ما قبله لكن للقاضى ان يقول للزوج اقم البينة على ما اديت فاذا اقام البينة

فایده
آنچه بوده دادم جواب
نیست


جلد چهارم
۲۷۹
کتاب دعوی

لابد ان يبين قدر المودا لتصح الشهادة وكذا لوادعى ثمن المبيع فقال الفرد يوديته ادادم فكذلكم الجواب
ايضاً كذا فى الفصول العمادية (عالمگیری) شخصی دعوی کرده ده دینار مهر معجل دختر
خود را و شوهر او گفت انچه بوده است داده ام این گفته او جواب نمیشود در دعوای مدعی ما نزیا که
دعوی کرده است مال معلوم را ولیکن در قاضی را است که بگوید مرشوهر اور ا که انچه داده
گواهان بآن بگذران پس اگر گواهان گذرانید چاره نیست از اینکه بیان کند مقدار انچیزیا
که ادا کرده است تا گواهی صحیح شود و همچنین اگر دعوی کرد بهای چیزی فروخته شد را
فصول عماد
و مدعی علیه گفت که انچه بوده است داده ام پس نیز همچنین حکم است همچنی ذک شای در کتاب

الباب السابع فيما يقع به التناقضو التدافع فى الكلام ويد
باب هفتم ثابت است در بیان انچه تناقض و مخالفت در کلام بآن ثابت می شود و انچه
تناقض و مخالفت بآن ثابت نمیشود التناقض كما يمنع صحة الدعوى لنفسه
يمنع صحة الدعوى لغيره بوكالة او وصاية ذكر القاضى الامام جلال الدين
في المحاضر من اقربين لغيره فكما لا يملك ان يدعيه لنفسه لا يملك ان
يدعيه لغيره لوصاية او وكالة وهذا اذا وجد منه ما يكون اقرارا بالملك له
اما اذا ابرا ، عن جميع الدعاوى تمر ادعى عليه ما لا بجهة الوكالة
من رجل او وصاية منه يسمع مذكور فى العدة (فصول عمادی)
تناقض چنانکه منع میکند صحت دعوی را برای خود مدعی منع میکند صحت دعوی را برای غیر او
بوکالت یا وصایت ذکر کرده است قاضی امام جلال الدین رحمه الله تعالی در باب
محاضر که کسی که اقرار کرده باشد مالی برای غیر خود پس انکس چنانکه مالک نمی شود که

فایده
باب هفتم در
تناقض

تناقض مانع دعوی است
هم برای خود و هم برای
غیراو


جلد چهارم
۳۸
کتاب الدعاوی
فایده
دعوی کرد برای خود باز
برای غیر باز برای خود
فایده
دعوی کرد برای غیر
باز برای خود

دعوی کند آنرا برای غیر خود بوصایت یا بوکالت از طرف آن و این حکم وقتی است که موقع
شده باشد از مدعی چیزیکه قرار باشد بملک بودن برای غیر خود اما اگر ابرا کرد برای کسی
از تمامی دعویها بعد از ان دعوی کرد برا و مال بوکالت از طرف مردی یا بوصایت انرا
شنیده می شود دعوای او چنین ذکر شده است در کتاب عمده المفتین ادعی عيناً فی یدی
انسا انه له ثم ادعى بعد ذلك انه لفلان وكله بالخصومة فيه ثم ادعى انه له واقام البينه
على ذلك قبلت بينته ولا يصير متناقضاً (عالمگیری) کسی دعوی کرد مالی معینی را که دور
شخصی بود که اینمال از من است بعد از ان دعوی کرد که از فلان است مرا وکیل کرد
بدعوی کردن در آنمال باذ والید و بعد از ان دعوی کرد که آنمال منست و گواهان گراین
بر آن قبول می شود گواهانش و نمیگردد متناقض ولو ادعى وكالته لفلان كلا لخصومو
فيه ثم ادعى انه له واقام البينة على ذلك يصير متناقضا ولا تقبل بينته الا ان يوف
فيقول كان لفلان و كلنى بالخصومة ثم اشتريته منه بعد ذلك اقام على البينة فتقبل بينه
كذا فى الظهيرية (عالمگیر ی ) واگر کسی دعوی کرد در اول که انمال از فلان است
که وکیل کرده است مرا بدعوی کردن در این بعد ازان دعوی کرد که اینهال از من است
و گواهان گذرانید بران در نیصورت متناقض میگردد و قبول کرده نمی شود گواهان
او مگر وقتی که موافقت کند میان هر دو قول خود و بگوید که از فلان بود و مرا وکیل کرد بود
بدعوی کردن بعد از ان خریدم آنرا از او و گواهان گذرانید بآن پس در نیوقت قبول
کرده می شود گواهان او همچنین ذکر شده در کتاب ظهيرية وفي المبسوط لواد على لقا
في صك جاء به باسمه ثم جاء بالبينة ان ذلك المال بعينه لفلان كلا
بالخصومة فيه قبل ذلك منه فتو عمادی) و در کتاب مبسوط مذکور است که کاری
دعوی کرد


جلد چهارم
۳۸۱
کتاب دعوی

دعوی کرد هزار درهم را که نوشته بود در کاغذی که آورده بودش بنام خود بعد از ان آورد
گواهانرا که آنمال بعیینه مرفلانر است وکیل گردانیده است مرا بدعوی کردن در ان در صورت
قبول کرده می شود آن گواهان از او ادعى انه لفلان وكله بالخصومة ثم ادعى انه لفلان
آخر وكله بالخصومة لا تقبل الا اذا وفق وقال كان لفلان الاول فكان کلے
ثم باعه من الثانى ووكلنى الثانى ايضا والبتدارك ممكن بان غاب عن المجلس
وجاء بعد مدة وبرهن على ذلك على ما نص عليه الحصيرى
رحمه الله عليه في الجامع ( بزازيه ) والدين في هذا الحكم
كالعين (فصول عمادی) کسی دعوی کرد که اینمال از فلان است وکیل کرده است
مراید عومی کردن در ان بعد از ان دعوی کرد که از فلان دیگرست وکیل کرده است مرابدعوا
کردن قبول کرده نمیشود دعوای او مگر وقتی که موافقت کند میان هردو قول خود وبگویم
که از فلان اول بود و مرا وکیل کرده بود بعد از ان فروخت آنرا بد ویم و او نیز مرا وکیل
کرده تدارک ممکن است چنانکه مدعی غایب شده باشد از مجلس و آمده باشد بعد از مد د و گواهان
گذرانیده باشد بران چنانکه تصریح کرده است باین حکم امام حصیری رحمه الله در کتاب جامع
و دعوای دین بدین حکم مانند دعوای مال معین است امراة ادعت على زوجها
انه طلقها ثلثا فاقامت البينة والزوج يجحد ثم ادعى الزوج انه قد تزوج
بعدما اعترفت انها تزوجت بالمحلل ومحل له نكاحها لا يسمع منه هذا الدفع لانه
بهذا الدعوى يدعى عليها التناقض في دعوى الحرمة وفيما لا يسقط دعوى المرأة بقول البينة لايسمع عليها
دعوى التناقض القاضیخان زنی دعوی کرد بر شوهر خود که مرا طلاق کرده است بسه طلاق و
گواهان گذرانیده بر دعوای خود و شوهرش منکر شد بعد از ان شوهرش دعوی نمود که ا ورا

فايده
دعوی وکالت از یکی
باز از دیگری

فایده
شوهر بدعوای طلاق منکر
دارد و شوهر گفت که بعد از
حلاله او را گرفته ام


جلد چهارم

۳۸۲

کتاب دعوی

نکاح گرفته ام بعد از انکه اقرار کرده که من نکاح کرده ام باحلال کننده وحلال شده بودنجاه
برای من شنیده نمی شود ایندفع از شوهرش زیرا که او دعوی میکند تناقض را بمان زن در
دعوای حرام بودنش و در جائیکه شرط نباشد دعوای زن برای قبول شدن گواهان شنیده
نمی شود برزن دعوای تناقض ذکر في وصايا المنتقى اذا دفع الوصى الى اليتيم ماله
بعد البلوغ فاشهد الابن على نفسه انه قبض منه جميع ما كان في يده
من تركة والده عنه او لم يبق من تركة والده عنده من قليل ولا كثير الا وقد استوفاه ثمراد
بعد ذلك في يد الوصى شيأ و قال هو من تركة والدي واقام البينة
قبلت بينته (قاضیخان) ذکر شده است در کتاب وصایا از کتاب منتقی وقتی که داد
وصی بیتیم مال اور ا بعد از بالغ شدنش و گواهان گرفت آن پسر بر خود که قبض کرده ام زیدی
همه انچیز مرا که در دست وصی من بود از متروکه پدرم که نزد او بود و باقی نمانده است استرای
پدرم نزدا و کم و بیٹی مکرکه کامل گرفته ام آنرا از او بعد از ان دعوی کرد آن پسر چیز یرا که نین
انوحی بود و گفت که این چیز از ترکه پدر من است و گواهان گذرانید بآن قبول کرده میشود
گواهانش ولوا قا لوصی انه استوفی جمیع ما کان للمیت على الناس ثم ادعى على
رجل دينا للميت بيسمع دعواه كما لو اقر به الوارث ثم ادعى دينا للميت (قاضیخان) و اگر اقرار کرد
وصی که کامل گرفته ام همه انچیز یرا که مر آن مرده را بود بر مردمان بعد از ان دعوی کرد بری
دینی را برای آنمرده شنیده می شود دعوای او چنانکه اگر اقرار کند وارثش برتر
همه مال آنمرده از مردم بعد از ان دعوی کند آنوراث برکسی دینی را برای آنمرده دهوی
او شنیده می شود لو قال هذا العبد لفلان ثم اقام البينة انه اشتراى منه بالف
اولم يوقته سمعت ولو قال هو لفلان اشتريته منه امس موصوفا فاقام بينة قبلت
فانتے

فایده
دعوی بر وصی بعد از
اقرار باخذ کل ترکه است


جلد سلوم
کتاب دعوی

وان قال مفصولا بان قال هو لفلان وسکت ثم قال اشتريته منه امس لا يقبل
قوله كذا فى محيط السرخسی (عالمگیری) اگر کسی گفت که این غلام مر فلانرا است
بعد از ان گواهان گذرانید که خریده ام او را از فلان بهزار درم و وقت خریدن را بیان نکرد
شنیده می شود شاهندیش و اگر گفت که از فلانست خریده ام آنرا از وی دیروز اگر این قول
خود پیوست گفته بود با قول اول خود و گواهان گذرانید قبول کرده می شود گواہانش درست است
و اگر از قول اول خود جدا گفته بود که از فلان است و سکوت کرد بعد از ان گفت که خریده
ام آنرا از و دیروز قبول کرده نمی شود قول او همچنین ذکر شده است در کتاب محیط سرخسی رح
رجل اقران هذا العبد لفلان ثم مكث مقدار ما يمكنه
الشراء منه ثم اقام البينة على الشراء من فلان ولم يوقت
الشهود وقتا قبلت بينته وكذا لو اقران هذا العبد كان لفلان
ثم اقام البينة انه اشتراه منه ولم يوقت الشهود وقتاجاز
ولو اقران هذا العبد لفلان لا حق له فيه ثم مكث حينا ثم ادعى انه اشتراه منه ترفام
البينة ان وقت الشهود وقتا انه اشتراه بعد الاقرار قبلت والافلا وكذا لوا قران هذا العبد كان
لفلان احق لى فيه ثم اقام البينة انه اشتراه منه ان وقت الشهود وقتا بعد الاقرار جايز
والافلا (فصول عمادی) مردی اقرار کرد که این غلام از فلانست بعد ازان درنگ کرد
آن مقدا ر زمانه که ممکن بود خریده از فلان بعد از ان گواهان گذرانید بخریدن آن غلام
از ان فلان و تاریخ خریدن را گواهانش بیان نکردند قبول کرده می شود گواهی ایشان و همچنین
اگر اقرا ر کرد که این غلام از فلانست بعد از ان گواهان گذرانید که من خریده ام غلام
را از و و بیان نکرد آن شاهدان وقتی ار و است این شهادت ایشان و اگر اقرار کرد

طایده
اول بگوید که این غلام از
فلانست بعد ازان بگوید که
از فلان خریده ام


جلد چهارم
۳۸۴
کتاب دعوی

اگه این غلام فلانست هیچ حقی نیست مرا در ان بعد ازان در نگ کرد و ثانی بعد ازان در ان
اگرد که خریده ام آنرا از و و گواهان گذرانید بآن در نیصورت اگر گواهانش تاریخ خرید را
نگفته بودند که خریده است او را بعد از اقرار کردن خود قبول کرده می شود و اگر تاریخ
خریدار نگفته بود قبول کرده نمی شود و همچنین اگر اقرار کرد که این غلام از فلان
بود مرا، هیچ حقی نبود در آن بعد از ان گواهان گذرانید بخریدنش از ان فلان
اگر گواهان بیان کرده بود وقت خریدن را که بعد از اقرار او بود روا می شود
و اگر بیان نکرده بود وقت خریدن را که بعد از اقرار بود روا نیست -
في الاملاء عن محمد رحمة الله عليه ثوب فى يدى رجل اقرانه لفلان ثم
قال بعد ما سکت بعته منه بمائة دينار وقال فلان هو لى من غير
البيع قبلت بينته ولم يكن اقراره اكذابا لبينته ولو كان المقر وصره كلامه فقال
هذا الفلان بعته منه بمائة دينار قبل قوله ولم يحتج من سماع الانماة ال كذا المحيط العالمگيري
اما در کتاب اعلاء روایت شده است از امام محمد رحمة الله که جامه در دست مردی بو
اقرار کرد که این جامه از فلانست و بعد از سکوت کردن گفت که فروخته ام
آنرا بروی بصد دنیا رو آن فلان گفت که جامه از من است بغیر فروختن تو برین قوی
کرده میشود گواهان آن مقر کننده و نمی شود اقرار او دروغ گوی کننده گواهات او را
و اگر اقرار کننده این سخن خود را پیوست گفته بود چنانکه گفت که این جامه از فلانت
فروخته ام آنرا بروی بصد دینار قبول کرده می شود قول او و کشیده نمی شود جان
از دست او مگر به ثابت کردن آنچه گفته است که از من است بغیر از فروختن او چنین
ذکر شده است در کتاب محیط سرخسی عن محمد رحمة الله عليه في رجل في يده

خافر بیان


جلد چهارم ۳۸۵ کتاب دعوی

فاقر رجل آخران هذة الدار لمن هي في يده انا بعتهامنه بالف درهم موصولا باقراره
و انکر صاحب اليد الشراء وقال الدار لي فاقام المقر البينة على ان الدار
داره تقبل بينته وان قال ذلك مفصولا لا تقبل بينته على الدار
كذاني محيط السرخسي (عالمگيري) از امام محمد رحمة الله روایت شده است درباره مردی
که در دست او سرایی بود و اقرار کرد مرد دیگر که این سرای مرانکسی راست که آنسرای
در دست اوست من فروخته ام انرا بوی بهزار درم و این را پیوست با قرار خود گفته
بود و ذو الید منکر شد از خریدن آن و گفت که آنسرای از من است پس اقرار کننده گواهام
گذرانید باینکه آنسرای از من است قبول کرده می شود گواهانش و اگر آن سخن فروختن را
جدا گفته بود از اقرار خود قبول کرده نمیشود گواهان او باین که این سرای از من است
همچنین ذکر شده است در کتاب محیط سرخسی (رجل اقر عند القاضي ان هذا العبد
او الدار لفلان غيرى اليد ثم اقام البينة انه له اشتراه من الذي في يديه
قبل قراره تقبل بينته كذا فى فتاوى قاضيخان عالمكيرى) مردی اقرار کرد نزد قاضي
که این غلام یا این سرای از فلا نکس غیر ذوالید است بعد از ان گواهان گذرانید که آن از من است
خریده ام آنرا از انکسیکه در دست اوست پیش از اقرار خود قبول کرده می شود گواهان او
همچنین ذکر شده است در کتاب فتاوای قاضیخان (و رجل لغيره هذا العبد لك وقال المقر
ليس هولي ثم قال هولى ذكره الاصل انه لم يكن له ولو اقام البينة لم تقبل بنيته كذا
فى فتاوى قاضيخان ولو قال لا اعلم لي حقا اولا اعلم لي بحقة ثم ادعى حقا وجاء بحجة قد
كذا في محيط السرخسى (عالمكيرى) مردی مردیکریرا گفت که این غلام از تست
و آن کسی که اقرار برایش شده بود گفت که نیست آن غلام از من بعد از ان گفت که آن


جلد چهارم
۳۸۶
کتاب دعوی

غلام از من است ذکر کرده است امام محمد رحمه الله در کتاب مبسوط که آن غلام مرا درانی ندارد
و اگر گواهان گذرانید قبول کرده نمی شود گواهان او همچنین ذکر شده است در کتاب فتاوای
قاضیخان رحمہ الله و اگر گفت که نمیدانم خود راحقی در ان ونمیدانم برای خودبحق را بعدازان
دعوی کرد حقی را یا آور د مجتی را قبول کرده میشود از او همچنین ذکر شده است در کتاب محیط سرخسی
سئل رح عمن خلع امرأته وقال فى مجلسه مرانه لا يخازنجيزی نیست نداختی
شيأ من متاع البيت واقمشته قال فان كان المدعى يقول كان هذا فى
البيت وقت الاقرار لا يسمع دعواه وان قال لم يكن هذا فى البيت وقت الا
يسمع دعواه وان ادعى انها له و لم يقل شيأ يسمع دعواه اذا ادت
دعواه فى ذلك المجلس قاضيخان) پرسیده شد از امام محمد رحمه الله از حکمی که خلع کره
با زن خود و گفت در آن مجلس که مرا درین خانه هیچ چیزی نیست بعد از ان دعوی کرد چیزی
از متاع خانه و اسباب آنخانه پس در ینصورت گفته است امام محمد رحمہ الله که اگر مدعی می
که این چیز در آنخانه بود در وقت اقرار م شنیده نمیشود دعوای او و اگر گفت که نبود اینچیز در خا
در وقت اقرارم شنیده می شود دعوای او و اگر دعوی کرد که اینچیز مرست و دیگر چیزی
نگفته بود که بود یا نبود شنیده می شود دعوای او اگر دعوایش در آن مجلس بنا شد
قال مولانا رحمه الله تعالى وذكر فى الجامع الكبير رجل قال لا حق لى قبل فلان قالت
فى يد فلان ثم انه اقام البينة على عبد فى يد المقرله انه غصبه منه اواد عاليه
لا تقبل بينته حتى يشهد الشهود انه غصبه بعد الاقرار وعلى دين حادة
بعد الاقرار و كذا لو كتب الرجل براءة الرجل انه لا حق لى قبلك فى عين
ولادين ولا شىء ثم اقام البينة على شراء عبد من الذى ابراه اون

فایده
در اینکه بر وی اقرار کر دگر نزد
فلان حقی بعد از ان براو
دعوای حقی را کرد


جلد چهارم
۳۸۷
کتاب دعوی

على قرضه الف درهم لا تقبل الا بتاريخ بعد الاقرار قال المصنف رح
فعلى هذا ينبغي ان لا يسمع دعوى الزوج بعد الاقرار الا ان يدعى
ان هذا المتاع لم يكن فى البيت وقت الاقرار اما اذا ادعى مطلقا انه له لا يسمع دعواه (قاضیخان)
گفته است استاد ما رحمه الله که ذکر کرده است امام محمد رحمه الله در کتب جامع کبیر که مردی گفت
که نیست حقی مرا پیش فلان یا گفت در دست فلان بعد از ان گواهان گذرانید بغلامی که
در دست انکسی بود که قرار برایش کرده بود که این غلام را وی غصب کرده است و اکرهن
و یا دعوی کرد بروی دینی را قبول کرده نمیشود گواه انش تا که شاهدان او شاهدی بدهند
که انغلام را غصب کرده است بعد از اقرار او یا گواهی بدهند بدین نو پیدا بعد از اقرارش
و همچنین حکم است اگر مردی نوشت خطی ابراء را برای کسی که هیچ حقی نسبت مرانز د توندرم
معین و نه بدین و نه بسبب خریدن بعد از ان گواهان گذرانید بخریدن غلامی از ان کسی که
ابراء کرده بود برای او یا بقرض دادن هزار درم باو قبول کرده نمی شود مگر قبول کرده می شود
بتاریخی که بعد از اقرار ابراء باشد گفته است مصنف رحمه الله که بنا برین شنیده نمی شود دعوای
شوهر انزن بعد از اقرارش مگر شنیده میشود که دعوی کند که این متاع در خانه نبود وقت اقرا
من اما اگر شوهرش دعوی کند مطلق که آن متاع مر است پس شنیده نمی شود دعوای او ـــ
نقل في الجواهر امكان التوفيق هو القياس والاستحسان التوفيق بالفعل شرع فلا
الرملى ح وجواب الاستحسان هو الاصح كما في منية المفتى (رد المحتار مسائل متفرقه)
در بحر نقل شده که بدرستی امکان توفیق قیاس است و استحسان انست که بدرستی
توفيق بالفعل شرط است و ریلی گفته است که جواب استحسان صحیحتر است و ذكر في الجامع
رجل قال ما في يدى من قليل ولا يا او عبيد او متاع لفلان صح اقراره لا نزعاه


جلد چهارم
۳۸۸
کتاب دعوی
ولیس بمجهول فان جاء المقرله لياخذ عبدا من يد المقروا حتافا فقال المقر له
كان في يدك وقت الاقرار خولي فقال المقر لا بل ملكت هذا بعد الاقرار كان الوان
قوله الا ان يقيم المقر له البينة انه كان فى يد المقروقت الاقرار لان المقريكر خوله
هذا العبد الاقرار فيكون القول قوله وذكر فى الاقرارما يوافق رواية
الجامع (قاضیخان) و ذکر کرده است امام محمد رحمة الله در کتاب جامع کبیر که مردی گفت
که آنچه در دست من است از کم و بیش یا از غلامان یا از متاع خانه مر فلانراست صحیح است
این قرارش زیرا که این اقرار عام است و اقرار مجهول نیست پس اگر آمد آن کسی که اقرا
برایش کرده شده تا بگیر دغلامی را از دست اقرار کننده و با هم اختلاف ایشان شد پس
گفت آن کسی که قرار برایش کرده شده که این غلام در دست تو بود در وقت اقرار
کردنت پس آن غلام از من است و اقرار کننده گفت که در وقت اقرار بدستم نبود بلکه
مالک شده ام این غلام را بعد از اقرار کردن خود معتبر قول اقرار کننده است مگر معتبر است
که بگذارند آن کسی که اقرار برایش کرده شده گواهان را باینکه این غلام در دست اقرار کننده
بود در وقت اقرارش زیرا که اقرار کننده منکر است از داخل بودن آن غلام در اقراریں
معتبر قول اوست ذکر کرده است امام محمد رحمہ الله در باب اقرار چیز برا که موافق است با روای
کتاب جامع رجل قالما في حانوتى لفلان ثم بعد يام ادعى شيئا مما فى الحانوت
انه له وضعه فى الحانوت بعد الاقرار صدق وذكر فى بعض روايات الاقرار
انه لا يصدق قال المصنفرح وهذه الرواية يخالف رواية الجامع قالواتاوي
رواية الثانية اذا ادعى بعد الاقرار فى مدة لا يمكن ادخاله في الحانوت
في تلك المدة ستين (قاضيخان) مردی گفت که آنچه در دکان من است
مر فلانر است


جلد چهارم
۳۸۹
کتاب دعوی

مر فلانراست بعد از چند روز دعوی کرد چیز یرا که در دکان بود که این چیز از من است نهاده ام
آنرا در ان دکان بعد از اقرار خود را ستگوی کرده میشود و در بعضی روایات کتاب اقرار
ذکر شده است که راستگوی کرده نمی شود و مصنف رحمه الله گذر بست که این روایت
مخالف روایت کتاب جامع است و گفته اند مشایخ رحمه الله که معنی روایت دوم این است
که اگر دعوی کند اقرار کننده بعد از اقرار خود درنده که ممکن نباشد اور ا داخل کردن چیزی
در آن دکان درآمده يقين و عن ابي يوسف رحمه الله تعالى اذا قال مالی بالكوفة
دار او قال مالي على احد ما العمارة على الكوفة دارا او ادعى مالا على رجل سمع دعواه (قاضيخان)
روایت شده است از امام ابو یوسف رحمه الله که اگر مردی گفت که نیست مرا در شهر کوفه
سرائی یا گفت که نیست مرا بر کسی مالی بعد از ان دعوی کرد شرائی را در شهر کوفه یا دعوی کرد
مالی را بر کسی شنیده می شود دعوای او وعن محمد رحمه الله لو قال مالی فی رستاق
كذا في يد فلان دار ولا ارض ولا حق ولا دعوى ثم اقام البيئة از له في يد
فلان في ذلك الرستاق دار الا يقبل بينه الا ان يقيم البينة انه اخذها منه فلان
بعد الاقرار (قاضیخان) و از امام محمد رحمه الله روایت شده
که اگر کسی گفت که مرا در فلان قریه در دست فلان سرائی نیست و نه زمینی و نه حقی و نه
دعوى ئي بعد از ان گواهان گذرانید باینکه مرا در ا در دست آن فلان در همین قریه
سرائی است قبول نمی شود گواهان او مگر آنکه گواهان بگذراند باینکه بدرستی آن فلان
گرفته است از او آشهر ا یرا بعد از اقرار او ولو قال مالی فی ید فلان دار ولاحق
ولم ينسبه الى رستاق ولا قرية ثم ادعى ان له قبله حقا بالري في رستاق
اوقرية لا يقبل بينته (قاضيخان) و اگر گفت که نیست مرا در دست فلان سرائی و نہ حقی