جلد دوم
۱۹۵
کتاب الشهادة

حکم است در هر کاری از کارهای پدر مثل نکاح و یا طلاق و یا فروختن که روا نمیشود شاهدی پسران
اگر پدر ایشان زنده باشند و دعوی کند یا مرده باشند نزد شیخین رحمها الله و اگر پدر زنده بود
و منکر باشد قبول میشود گواهی پسران و بی خلاف همچنین ذکر شده است در کتاب ذخیره
اذا قال لرجلين ان دخلتما هذه الدار فعبدی حرقانا فشهدا بناءها ان ابويهما
قد دخلا الدار لا تقبل الشهادة عند ابي حنيفة وابي يوسف رحمهما الله تعالى ولو انكر
الابوان وهما حيان جاز شهادة الابنين على دخولهما بلا خلاف (عالمگیری) اگر شخصی گفت
مرد و مردان را که اگر شما درین سرای در آمدید غلام من آزاد باشد باز آن دو مردان مرد دیگر گواهی
دادند دو پسر ایشان که بدرستی پدران ما در ان سرای در آمده اند قبول نمیشود گواهی ایشان نزدشیخین
رحمها الله تعالی و اگر پدران آن گواهان منکر شدند و حال انکه ایشان زنده بودند روا میشود
گواهی آن پسران بدرآمدن ایشان در ان سرای بدون خلاف رجل حلف وقال ان استقرضت
من فلان دراهم فعبدی حرثم ادعی فلان عليه القرض فشهد على ذلك ابوالعبد مع
رجل اخر ذكر في النوازل انه نقضى بالمال للمدعى ولا يقضى بالعتق لان القضاء
بعتق العبد قضاء بعتقه بشهادة ابيه (قاضیخان) مردی سوگند کرد
که اگر قرض خواستم از فلان در مها را پس غلام من آزاد باشد بعد ازان دعوی کرد آن
فلان بروی قرض را پس گواهی داد بران دعوی پدر غلام با مرد دیگر ذکر کرده است در کتاب
نوازل که بدرستی که حکم کرده میشود بمال برای دعوی کننده قرض و حکم کرده نمیشود بآزادی غلام
زیر ا که حکم بآزادی غلام حکم است بآزادی او بگواهی پدر او ولا تقبل شهادة احد الزوجين
للاخر (هدايه) ولو كان المشهود له من الزوجية والزوج مملوكا (فتح القدير) او في عدة من ثلاث ولو
شهد لها بتزويجها قبل القضاء بطلت خانیه (در مختار ورد المحتار)

فایده
قبول نیست گواهی هیچ
از زوجین برای
دیگر ایشان


جلد دوم
۱۹۶
كتاب الشهادة
زن
و قبول نمیشود گواهی یکی از زن و شوهر برای دیگر ایشان اگرچه انکس که گواهی برای او داده میشود از
یا شوهر مملوک کسی دیگر باشد یا آن زن در عدت باشد از سه طلاق و اگر گواهی داد برای زنی
بعد ازان بنکاح گرفت او را پیش از حکم قاضی بآن گواهی باطل میشود گواهی چنانکه در فتاوای
قاضیخان ذکر شده است وفي المحيط لاتقبل شهادته لمعتدته من رجعى ولا بائن
القيام النكاح في بعض الاحكام (فتح القدير) و در کتاب محیط گفته است که قبول نمیشود گواهی شوهر برا
زنیکه در عدت او باشد از طلاق رجعی یا از طلاق بائن از جهت ثابت بودن نکاح میان ایشان
در بعض حكمها يشهد لامرأته ثم طلقها قبل التعديل لا تقبل شهادته
(قاضیخان) شخصی گواهی داد برای زن خود بعد ازان طلاق کرد او را پیش از تزکیه او
قبول نمیشود گواهی او ولو شهد لامرأته وهو عدل ولم يرد الحاكم شهادته حتى
طلقها بائناً وانقضت عدتها روى ابن شجاع رحمة الله عليه ان القاضي
ينفذ شهادته وبه علمان الزوجية انما تمنع منها وقت
القضاء لا وقت الاداء ولا وقت التحمل (بحر رايق) ذكر في المنح عن البزازية
لو تحملها حال نكاحها ثم ابانها وشهد لها بعد انقضاء
عدتها تقبل تكمله رد المحتار) و اگر کسی گواهی داد برای زن خود و حا
آنکه او عادل بود و قاضی رد نکرد گواهی او را تا آنکه طلاق کرد آن زن خود را بطلاق بائن و گذشت
عدت او روایت کرده است ابن شجاع رح که بدرستیکه قاضی نافذ و جاری کند گوا
او را و باین حکم معلوم شد که زنی و شوهری منع کننده گواهی است در وقت حکم
قاضی نه در وقت ادا نمودن گواهی و نه در وقت برداشتن آن ذکر کرده است در کتاب
منح الغفار از فتاوای بزازیه که اگر برداشت گواهی را در حال نکاح زن بعد از ان طلاق
کرد


جلد دوم ۱۹۷ کتاب الشهادة

فایده گواهی شوهر بر زنش قبول ست مگر در دو مسأله

اورا گواهی داد برای او پس از گذشتن عدت او قبول میشود گواهی او شهادة
الزوج على زوجته مقبولة الا فى المسئلتين الاولى قذفها
الزوج ثم شهد عليها بالزناء مع ثلثة لم تقبل
وهى فى المحيط الرضوى وقيل هل تقبل شهادته على ردتها محل نظر
ينبغى ان يقال ان كان لها عليه مهر لا تقبل وان لم يكن عليه
تقبل وهذا قبل الدخول لا بعده وبعد الابراء حموی گواهی شوهر بر زن او
قبول ست مگر در دو مساله مساله اول اینکه شوهر مر زن خود را دشنام زنا داد بعد ازا
آن شوهر گواهی داد با سه شاهد دیگر بر آن زن بزنا قبول نمیشود گواهی شوهر و این
مساله در کتاب محیط رضوی ذکر شده است و بعض مشایخ گفته اند که ایا قبول میشود
گواهی شوهر بمرتد شدن زن او یا قبول نمیشود پس من میگویم که جای بحث ست و شایسته
اینکه گفته شود که اگر مر آن زن را بر شوهر او مهر بود قبول نمیشود گواهی او واگر نبود قبول میشود
گواهی او واین فرق پیش از دخول کردن شوهر ست بآن زن نه بعد از ان از ابرا
کردن زن از مهر زیرا که بعد از دخول و بعد از ابراء او از مهر خود قبول میشود گواهی شوهر بمرتد
شدن او الثانية رجل تزوج امرأة على مهر مسمى ثم ان هذا
الرجل شهد مع رجل اخر انها امة هذا الرجل والرجل
يدعيها فالقاضى لا يقبل شهادة الزوج سواء قال
المدعى امرتها بالتزوج او قال لم امرها دخل بها الزوج
او لم يدخل دفع المهر اليها او لم يدفع وان قال قد كنت امرتها بالتزوج واديت اليك قبض المهر
فانكان الزوج لم يدفع اليها المهر لا تقبل شهادته وانكان الزوج قد دفع اليها المهر قبلت شهادته وعالمکیریه


جلد دوم
۱۹۸
كتاب الشهادة

مسأله دوم اینستکه اگر مردی بنكاح گرفت زنی را بعوض مهر معلوم بعد از ان
بدرستیكه آن مرد گواهی داد با مرد دیگر كه بدرستی آن زن كنیز این مرد دیگرست
و آن مرد دیگر دعوی میكرد كنیز بودن آن زن را برای خود پس قاضی قبول نكند گواهی
شوهر آن زن را برابر ست اینكه آن مدعی بگوید كه من امر كرده بودم این كنیز را
بقبول نمودن نكاح و یا بگوید كه امر نكرده بودم او را و برابر است اینكه آن شوهر
دخول كرده باشد با آن زن یا نكرده باشد و برابرست اینكه آن شوهر داده
باشد بآن زن مهر او را و یا نداده باشد و اگر آن مدعی گفت كه من امر كرده بودم
آن كنیز را بقبول نمودن نكاح و اذن كرده بودم او را بقبض كردن مهر او پس
اگر شوهر او مهر نداده بود او را قبول نمیشود گواهی شوهر و اگر شوهر داده بود بآن كنیز
مهر او را قبول میشود رجل وامرأتان شهدا على زوج المرأتين انه
قال لنسائه انتن طوالق لم يجز الشهادة لا على طلاقهما
ولا على طلاق غير هما (قاضیخان) یك مرد و دو زن گواهی دادند بر شوهر
همان دو زن كه این شوهر ایشان گفته است زنان خود را كه شما طلاق باشید
روا نمیشود این گواهی نه بر طلاق این دو زن و نه بر طلاق دیگر زنان آن شوهر
ولا تقبل شهادة المولى لعبده (هدايه) وامته وكذا المدبرو ام
الولد والمكاتب وتقبل عليهم وفي المبسوط وكذا لا تقبل شهادة
ابى المولى وابنه وامراته لهؤلاء (تكملة وفتح القدیر) قبول نمیشود گواهی خواجه برای
غلام و كنیز او و همچنین قبول نمیشود برای مدبر و ام ولد و مكاتب او و قبول میشود برایشا[ن]
و در كتاب مبسوط ذكر كرده است كه همچنین قبول نمیشود گواهی پدر خواجه و پسر و زن او برای همین كسا[ن]

فایده
گواهی مولا و پدرش
و پسر و زنش برای
غلام و كنیز و مدبر و ام
ولد و مكاتب
قبول نمیشود

ولا یجوز


جلد دوم
۱۹۹
کتاب الشهادة

ولا تجوز شهادة المولى وولده ووالده على البيع للعبد والمكاتب
بطلب الشفعة وتجوز شهادتهما عليها بالتسلیم كذا فى الحاوى (عالمگيرى)
وروا نمیشود گواهی خواجه و پسر او و پدر او بفروختن زمینی برای غلام ومکاتبش
که این غلام و مکاتب و طلب شفعه را میکردند دران زمین و روست گواهی ایشان
بر غلام ومکاتب بسپردن ایشان شفعه خود را برای خرنده این زمین همچنین ذکر شدند
در کتاب حاوی اذا باع الرجل داراً وعبده المأذون الذى علیه
دین شفيعها فشهد ابنا المولى ان العبد سلم الشفعة للمشترى
لم تقبل شهادتهما اذا كانت الدار فى يدى المولى البايع
وكذلك لو باع العبد المأذون المديون والمولى شفيعها فشهد ابنا
المولى على العبدانه سلم الدار بالشفعة للمولى لا تقبل
شهادتهم كذا فى الحاوى (عالمگيرى) وقتيكه مردی فروخت سرای را
و غلام ماذون او که بژودین بود شفعه دار این سرای بود پس دو پسر خواجه او گواهی
که بدرستی این غلام حق شفعه خود را سپرده ست بخرندان سرای قبول نمیشود گواهی ایشان
اگر آن سرای در دست همان خواجه فروشنده بود و همچنین اگر فروخت این غلام ما
دین دار سرای را و خواجه او شفعه دار ان بود پس گواهی دادند دو پسران خواجه او
بران غلام که بدرستی وی سپرده ست این سرای را بحق شفعه برای خواجه خود
قبول نمیشود گواهی ایشان و حق خرنده ازان سرای بهمین گواهی باطل نمیشود
همچنین ذکر کرده ست در کتاب حاوی واذا باع المولى داره ومكاتبه
شفیعها فان شهدا بنا المولى ان المكاتب سلم الشفعة للمشترى فشهادتها باطلتا


جلد دوم ۲۰۰ کتاب الشهادة
قیل تأویل هذه المسئلة ان الدار فی ید البایع بعد واما اذا
کانت الدار فی ید المشتری فالشهادة تقبل لخلوها عن
التهمة وان کان البایع المکاتب ومولاه شفیعها والدار فی
ید البایع فان شهدا ابنا المولی انه سلم الشفعة للمشتری جازت
شهادتها هکذا فی المبسوط (عالمگیری) وقتیکه فروخت خواجه سرای خود را
و حال آنکه مکاتب و شفعه دار آن سرای بود پس اگر دو پسران خواجه گواهی دادند
که بدرستی مکاتب سپرده حق شفعه خود را برای خرینده پس گواهی ایشان باطل است
و گفته اند بعض مشایخ ما که تأویل این مسأله انیست که بدرستیکه آن سرای
هنوز در دست فروشنده باشد اما پس از انکه همان سرای در دست خرینده باشد
پس گواهی ایشان قبول میشود از جهت خالی بودن این گواهی از تهمت و اگر مکاتب
فروشنده سرای بود و خواجه او شفعه دار آن سرای بود و آن سرای در دست
فروشنده بود پس دو پسر خواجه او گواهی دادند که بدرستی خواجه حق شفعه خود را
سپرده است برای خرینده روست گواهی ایشان همچنین ذکر کرده است در کتاب
مبسوط تقبل شهادة العتیق لمعتقه وعکسه الا للتهمة لما فی الخلاصة
شهد بعد عتقهما ان الثمن کذا عند اختلاف بایع
ومشتر لم تقبل (درمختار) وعبارتها ولو شهد العبدان بعد
العتق علی ان الثمن کذا عند اختلاف لبایع والمشتری لا تقبل انتهی لانهما
یجران لانفسهما نفعا باثبات العتق لانهما لولا شهادتهما لتمالفا وفسخ البیع للمنقص لا یطال العتق
ونصا اذا شهدا بان الثمن ما ادعاه البایع الخ قبول میشود گواهی غلام آزاد کرده شده برای آزاد کننده او

[حاشیه:]
فایده
قبولست گواهی آزاد کرده
برای آزاد کننده او و بعکس
مگر از جهت تهمت


جلد دوم
۲۰۱
کتاب الشهادة

قبول میشود عکس آن یعنی گواهی آزاد کننده برای آزاد کرده شده او مگر قبول نمیشد
از جهت تهمت زیرا که در کتاب خلاصة الفتاوی ذکر شده است که اگر گواهی دادند
دو غلام بعد از آنکه خواجه ایشان را آزاد کرده بود که بدرستیکه بهای ایشان
چنین مقدار بوده در نزد اختلاف نمودن فروشنده و خرنده ایشان در مقدار بها
ایشان قبول نمیشود گواهی ایشان عبارت کتاب خلاصة الفتاوی نسبیت که اگر
گواهی دادند دو غلام بعد از آزاد شدن ایشان بر اینکه بهای ما این قدر بود و وقت
مختلف شدن فروشنده و خرنده همین غلامان در مقدار بهای ایشان قبول نییست
گواهی ایشان زیرا که ایشان بهمین گواهی میکشند نفع را برای خود بثابت در
آزادی زیرا که اگر نباشد گواهی ایشان بر آینه فروشنده و خرنده با همدیگر
سوگند میدهند و فسخ میشود عقدیکه خواهش میکند باطل شدن آزادی آن غلاما
و قبول میشود گواهی آن آزادشدگان وقتیکه گواهی بدهند بدادن خرنده بهای ایشا
را بفروشنده و یا با برأ کردن فروشنده از بهای ایشان برای خرنده و کذا
فی البیع الفاسد اذا اختلفا فی قیمتها یوم قبضها فشهد هذان العبدان بعد العتق على قيمتهما
یوم قبضها فانه لا تقبل هكذا فی المحيط ملتقط و همچنین در بیع فاسد اگر مختلف شدند فروشنده و خوند
در قیمت این دو غلام در روز قبض کردن خرنده ایشان را پس گواهی دادند همین
دو غلام بعد از آزادی ایشان بقیمت خود در روز قبض ایشان پس این گواهی ایشا
قبول نمیشود همچنین ذکر شده است در کتاب محیط ولو با ع احد التوامين وقد ولدا في ملكه
واعتقه المشتری فشهد لبايعه فضل فان ادعى الماة ثبت فيهما وانتقض البيع والعتق والقضاء
و يرد ما قبض و مغلان مالك وان كان القضاء قصاصا قطع او غرم فارشه عليه دون العاقلة رجع

مرفظیم


جلد دوم
۲۰۲
کتاب الشهادة

و اگر کسی فروخت یکی از دو کودکی را که یکبار از یک شکم زاده بودند وحال انکه هر دو زاده
بودند در ملک او واز ادکرد ان کودک را خرنده او پس گواهی داد ان کودک برای
فروشنده خود قبول میشود گواهی او پس اگر دعوی کرد فروشنده بر کودک دیگر که این بار است
ثابت میشود نسب آن سر دو کودک از دو میشکند ان فروختن کودک اول و آزادی او
وحکم قاضی که بگواهی او حکم کرده بود برای فروشنده ورد کند فروشنده ان چیز را که قبض کرده
از خرند و بر او بها را اگر موجود باشد و رد کند مثل انرا اگر هلاک شده باشد و اگر ان حکم قاضی
که بگواهی ان کودک برای فروشنده کرده بود بقصاص بود در عضو یا در نفس پس تاوان ان
بر فروشنده میشود نه بر عاقله او وفی نوادر ابن سماعة رح عن ابی یوسف رح
اذا اشترى الرجل عبدين قبضهما واعتقهما واراد يرجع بنقصان عيب
قد انكره البايع فشهد العبدان ان هذا العيب كان بهما لا تقبل شهادتهما
وكذلك لو شهد الرجل على المشترى انه كان له نصفهما فشهادتهما باطلة وكذلك لو شهد الى المشتري
قد كان وهب نصف احدهما الى رجل ان يعتقها له تقبل شهادتهما وكذاك اله ولدا لحل باعنهما اوهما
فشهد ووامرآة ورجل انها كانايزا ليت جزاء حزاما قبل شهادتهما كذا في المحيط والديكوي،، در کتاب نوادرا ابن سماعہ رحمتہ الله
از امام ابو یوسف رح که اگر خرید مردی دو غلام را وقبض کرد و آزاد کرد ایشان را وخواست
که رجوع کند بنقصان عیبی که فروشنده انکا رمیکرد از ان پس گواهی داد آن دو غلام که بار
این عیب با بود در دست فروشنده ما پیش از خریدن او ما را قبول نمیشود گواهی ایشان
وهمچنین اگر ان دو غلام گواهی دادند برای مردی بر خرنده خود که بدرستیکه نصف ما این
مرد را بود پس گواهی ایشان باطل است و همچنین اگر ان غلامان گواهی دادند که بدرستیکه
این خرنده بخشش کرده بود نصف یکی از ما را بمردی پیش از انکه این خرنده آزا د میکرد ما را

بشغل


جلد دوم
۳۰۳
كتاب الشهادة
قبول نميكنيم كواهی ایشانرا و همچنین كنيزی كه ام ولد مردی باشد و او بمیرد از ان کنیز و یا
آزاد كند اورا پس كواهی بدهد آن ام ولد و زن دیگر یا بكر دکه این ام ولد مشترک است میان
آن مرد و مرد دیگر قبول نمكنيم كواهی ایشان راهمچنین ذكر شده است در کتاب محیط قال
ابن سماعة ٦٣ عن محمد ٦٢ في رجل اشترى من رجل عبداً فاعتقه فاشترى
ذلك العبد عبداً فاعتقه فاشترى ذلك العبد عبداً فاعتقه فمات المولى
الاسفل والاوسط والاعلى حيان فاقام رجل البينة ان الميت عبده واراد
اخذ تركته فشهد ابنا المولى الاعلى ان الاوسط اشتراه من فلان وهو يملكه
فاعتقه جازت شهادتهما واذا كان المولى الاوسط مات ايضاً ولم يترك وارثاً
الا المولى الاعلى ثم شهد ابنا المولى الاعلى بما ذكرناله تقبل شهادتهما ولو مات المولى
الاوسط ثم مات المولى الاسفل ولم يترك وارثا الا ابتناء للمولى الاعلى وادعى رجل ان المولى الاسفل كان
عبداً له واقام البينة وادعت الابنة انه كان حراً وان المولى الاوسط اعتقه وهو يملكه والمولى الاه
ينكر ذلك فشهد ابنا المولى الاعلى ان الاوسط اشتراه من فلان وهو يملكه ثم اعتقه فانى اجير شهادة
واجعل ميراث المولى الاوسط ويكون الميراث بين ابنة والمولى الاعلى نصفين كذا فى المحيط (عالمكيرى)
گفته است ابن سماعه رحمه الله که روایت شده از امام محمد رحمه الله درباره مردی که خرید از مرد
دیگر غلامی را پس آزاد کرد اوراپس خرید آن غلام آزادشده غلام دیگر را پس آزادكرد اوراپس خرید
آن غلام آزادشده دوم غلام دیگر را پس آزادکرد اوراپس مردآن خواجه آخر و خواجه میانه
و خواجه اول زنده بودند پس که نزایند مردی شاهدان راکه بدرستیكه این مرده غلامن است
و اراده كرده بود باین شاهد که زانیدن گرفتن میراث اوراپس كواهی داد و دو پسران خواجه
اول که بدرستيكه خواجه میانه خریده بود این غلام مرده را از فلان و حال آنکه آن فلان مالک بود
میعظیم


جلد دوم ۲۰۴ كتاب الشهادة

پس آن خواجه میانه آزاد کرد او را روست گواهی آن دو پسر و اگر خواجه میانه نیز مرده بود و کندا
بود وارثی را مکر آن خواجه اول بعد ازان گواهی دادند دو پسران خواجه اول با نچه ذکر کردیم
یعنی گواهی دادند که بدرستی این خواجه میانه خریده بود این غلامرا از فلان آن فلان مالک او بود
و بعد ازان خواجه میانه آزاد کرد او را قبول نمیشود گواهی ایشان و اگر خواجه میانه مر د بعد ازان خواجه
آخر نیز مرد و نگذاشت وارثی را مگر یک دختر خود و آن خواجه اول خود را دعوی کرد مردی که بدرستیکه ان
خواجه آخر غلام من بود و گذرانید شاهد آن را و دعوی کرد دختر آن مردہ کہ بدرستی که خواجه آخر آزاد بود
و بدرستیکه خواجه میانه آزاد کرده بود او را و حال آنکه او مالک او بود و خواجه اول انکار کرد پس
گواهی داد دو پسر خواجه اول که بدرستیکه خواجه میانه خریده بود خواجه آخر را از فلان و آنفلان مالک او
بعد از ان آزاد کرد او را آن خواجه میانه پس بدرستیکه من روا میدار مگواهی ایشان را و میکردانم آن خواهام
آخر را آزاد شده از خواجه میانه و میشود میراث آن خواجه آخر در میان دختر او وميان خواجہ اول دو اصف
وهمین ذکر شده است در کتاب وفي القنية لوا عتق ام ولد افشهداله وهي في العدة تقبل فعلى هذا يفرق بينن
من طلاق ومرا عتق وفيها لوني من الدم ولدتم اعتقد شهد العلى في الغار بق ور فتاوای عتابه گفته ات
کہ اگر کسی آزاد کردام ولده خود را پسر آن ام ولده او گواهی داد برای او و حال اینکه آن ام ولد
در زمان عدت خود بود قبول میشود گواهی او پس بنا بر این حکم فرق میشود میان زنی که در عدت
طلاق باشد و میان زنی که در عدت عتاق باشد که گواهی اول برای شوهر او رو انیست و گواهی دوم
برای خواجه اور وست نیز در فتاوای عقابی گفته ست که اگر کسی نفی کرد ولد ام ولده خود را بعد ازان
آزاد کرد آن ولده را پسر آن ولده گواهی داد برای او روا نمیشود گواهی او وسئل محمد عر جدفي ادعى
على رجل اند مولاہ اعتقد فشہد مولیان اعتقها الرجل المدعی لا یحمل انه ما بيتان ان العلي من موعا
وقالا يوسف يجوز کا لو شہدان با بیما اعتق هدا والبنا مجد يد ابویوسف پرسیده شد امام محمد رحم از حال عربی


جلد دوم
۲۰۵
كتاب الشهادة

که دعوی میکرد بر مردی که بدرستی این غلام آزاد کرده شده من است که آزاد کرده ام
و یرا پس گواهی دادند برای این مدعی دو آزاد شد گانیکه آزاد کرده بود ایشان را همین مدعی جا
روا میشود گواهی ایشان زیرا که ایشان ثابت میکنند که بدرستی این عربی آزاد کننده و آزاد کننده
ما است و امام ابو یوسف رح گفته است که روا میشود گواهی ایشان چنانکه دو شاهدان گواهی بدهند که بدرستی
پد ر مایان آزاد کرده است این شخص را و دختران او منکر شوند از آن ولا الأجير الخاص المستأجره فقر والتقييد الخاص الأن
شهادة المشترك كالخياط تقبل ( تکمله ) والمراد بالاجير على ما قاله التمثل في الحاصل الذي يعطيه استاذه شهر يفتفع فنفع نفسه الهدايه ) ولا تقبالا
اوریا
شهادة الاجير الحالمي من ماله والواقع لاني لعين الصبح و قبول نمیشود گواهی مزدور خاص برای مزد و ر کننده او و مقید کرد مزر
بخار زیرا که گواهی مزدور مشترک ماند خیاط قبول میشود و مراد بمزد و ر خاص چنانچه گفته علامه رحمة الله تعالی
آن شاگر دخاصی است که میداند فر را استاد خود را در نفعش منافع او را نفع نفس خود ذکر کرد و است در دانه
خلاصه الفتاوی که شاگر د خاص کسی است که خورا ک ایک جا با د میکند دیم باشد د رعیال او وا و را مزد می معلوم
و قيل المراد بالأجير الأجير مشاهرة او مسارقة هدايه ) هو الصحيح جامع الفتاوى ( زيلعتاد ) وكذا الخادم والتابع ددشمار)
يحرر الفرق بين المذكورين و قال قاله ما يراد بالخادم من يخدم بغير اجر والتابع من يكون يعيش في منزل المشهود له
من غير خدمته كالأم في البيت والمراد - بتلميذ الصناع التابعون لكبارهم طحطاوی (تكملا)
و بعض مشایخ رحمهم الله گفته اند که مرا دشاگرد مزدور می است که مزد خود را سالانه و یا ما هانه ویا روزانه
میگیرد و همین قول صحیح است چنانکه در کتاب جامع الفتاوی ذکر شده است و همچنین قبول نمیشود گویا
خادم و تابع و ظا هر میشود فرق میان کسانیکه در شفائی که گاهی گفته میشود این که مراد بخادم کسی که خدمت
میکند بغیر از مرد و تابع کسی است که زندگی میکند در منزل آنکی که گواهی برای او داده میشود بغیر محمد
مانند کسیکه ملازم باشد د رخائه کسی و مراد بشاگردیشه کران تابع اند بر بزرگ خود را چنانکه در کتاب طحطاوی ما
وتقبل شهادة من استاجره يوما في ذلك اليوم استخسانا كما في الخزانة ( تكمله )

قایده
بدون معیت گواهی مزدوری حامی
برای مزدور کننده او

الخادم ومزردر


جلد دوم ع ۲۰۶ کتاب الشهادة

و قبول میشود گواهی آنکسیکه مزدور گرفته باشد او را در یک روزی در آنروز از روی
استحسان همچنین ذکر شده است در کتاب بزازیه و ذکر فی الدیات اجیر القاتل اذا
شهد علی خط القتیل بالعفو جازت شهادته وهو محمول علی الاجیر المشترک (قاضیخان)
و ذکر کرده است در کتاب دیات که مزدور کشنده وقتیکه گواهی بدهد بر ولی کشته
شده بعفو کردن آن ولی رواست گواهی او و این حکم محمول است بر آنکه مزدور قاتل مزدور
مشترک باشد نه مزدور خاص و اما شهادة الاستاذ للتلمیذ و المستاجر للاجیر
مقبولة ( فتح القدیر ) و اما گواهی استاد برای شاگرد او و گواهی مزدور گیرنده
برای مزدور او پس قبول کرده میشود و اذا شهد الاجیر لاستاذه و
هو اجیر شهر فلم ترد شهادته ولم يعدل حتی مضی الشهر
ثم عدل لم تقبل شهادته وان شهد ولم یکن اجیرا ثم صار
اجیرا قبل القضاء بطلت شهادته ولو ان القاضی لم یرد
شهادته وهو غیر اجیر ثم صار اجیرا ثم مضت مدة الاجارة
لا یقضی بتلک الشهادة وان لم یکن اجیرا عند القضاء
ولا عند الشهادة ولو ان القاضی لم یبطل شهادته
ولم یقبل فاعاد الشهادة بعد انقضاء مدة الاجارة جازت
شهادته ( تکمله ) و وقتیکه مزدور گواهی داد برای استاد خود
و او مزدور او بود تا مدت یکماه پس رد کرده نشد گواهی او و نه تزکیه او شد تا آنکه آن یکماه
گذشت بعد از ان تزکیه کرده شد قبول نمیشود گواهی او و اگر گواهی داد برای کسی و در آنوقت
مزدور او نبود و بعد از ان پیش از حکم کردن قاضی مزدور او گردید باطل میشود گواهی او

حاشیه راست:
فایده
مقبول است گواهی استاد
برای شاگرد او و گواهی
مزدور گیرنده
برای مزدور
او

حاشیه چپ:
بقلم غلام سرور


جلد دوم
۲۰۷
كتاب الشهادة

و اگر قاضی رد نکرد گواهی او را و حال آنکه در آن وقت مزدور او و بعد از ان مزدور او
گردید و بعد از ان مدت مزدوری او گذشت حکم نکند قاضی باین گواهی او اگرچه مزدور او
در وقت حکم کردن قاضی و نه در وقت گواهی دادن پس اگر قاضی باطل نکرده بود گواهی
او را و نه قبول کرده بود پس بازگردانید آن گواهی را پس از گذشتن مدت مزدوری
او روا میشود گواهی دوم او ولا شهادة الشريك لشريكه فيما هو من شركتهما
(بدايع) واطلقه فشمل شركة الاملاك وشركة العقود عنانا
ومفاوضة ووجوها وصنايع (بحر رايق) قال فى الهندية
وكذلك لا تقبل شهادة اجير احد الشريكين للشريك الاخر
كما فى المبسوط (تكملة) ولو شهد بما ليس من شركتها تقبل
لانتفاء التهمة (هدايه) و قبول نمیشود گواهی شریک برای دیگر شریک او در ان چیزی که
از شریکی ایشان باشد و مطلق ذکر کرد مصنف رح شریکی را پس شامل شد شریکی املاک و شرکتی
عقود را که آن شریکی عقد ها شریکی عنان و یا مفاوضه و یا وجوه و یا صنایع باشد و همچنان قبول
نمیشود گواهی مزدور یکی از دو شریک برای دیگر شریک چنانکه در کتاب مبسوط ذکر شده است
و اگر شاهدی داد یک شریک برای شریک دیگر خود در آن چیزی که از شریکی ایشان نبود قبول
از جهت نابودن تهمت اذا شهد رجلان ان لهما ولفلان على هذا الرجل
الف درهم هذا على وجوه الاول ان ينصا على الشركة بان شهدا
ان لهما ولفلان على هذا الرجل الف درهم مشتركة بينهم وفى هذا الوجه لا تقبل شهادتهما
اصلا الثانى اذ انصا على قطع الشركة بان قالا نشهد ان لفلان على هذا
خمسمائة وجبت بسبب على حدة ولنا عليه خمسمائة وجبت بسبب على حدة وفى هذا الوجه

فایده
قبول نیست گواهی شریک
برای شریک او در چیزی که
از شریکی ایشان
باشد

فایده
دو مرد گواهی داد که مارا
و فلان را بر این مرد
هزار درهم است این
بر سه وجه است


جلد دوم ٢٠٨ کتاب شهادة

تقبل شهادتها فى حق فلان الثالث اذا اطلقا الشهادة اطلاقا وفى هذا الوجه
لا تقبل الشهادة اصلا (عالمگیری) وقتیکه گواهی دادند دو مردان که بدرستی
وفلان را بر این مرد هزار درم است پس این گواهی بر چند وجه است وجه اول آنکه ایشان
تصریح کنند بشریکی چنانکه گواهی بدهند که ما را وفلان را بر این مرد هزار درم است
شریک میان ما و آن فلان پس درین وجه هرگز قبول نمیشود گواهی ایشان
وجه دوم اینکه تصریح کنند بقطع شریکی چنانکه بگویند که ما گواهی میدهیم که بدرستی
مر فلان را بر این مرد پانصد درم است واجب شده بر او بسبب علیحده و مارا
بروی پانصد درم است واجب شده بر او بسبب علیحده پس درینوجه قبول میشود
گواهی ایشان در حق آنفلان وجه سوم انکه مطلق ذکر کنند شاهدی را پس درینوجه هرگز قبول نمیشود
گواهی ایشان زیراکه احتمال شریکی را دارد ثلثة نقولهم علی رجل دين فشهد اثنان منهم على
الثالث انه ابراء المديون عن حصته لا تقبل شهادتهما لانهما يدفعان شركة فيما يقبضان
من المديون وكذا لوقبضا شيئا من المديون ثم شهدا انه ابراء عن حصته (قاضيخان)
هر سه کس را بر مردی دین بود پس دو کس از ایشان بر سوم ایشان گواهی دادند که بدرستی وی ابرا کرده است
برای مدیون از حصه خود قبول نمیشود گواهی ایشان زیراکه ایشان از خود دفع میکنند شریک شدن
سوم را در چیزیکه از دین دار میگیرند و همچنین اگر ایشان قبض کرده بودند چیزیرا از دیندار بعد ازان گواهی دادند
که بدرستی آنمرد سوم ابرا کرده است برای دیندار از حصه خود قبول نمیشود گواهی ایشان بران سوم ولو
كان لواحد على ثلثة دين فشهد اثنان ان الداين ابراهما وفلانا عن الالف فانكانوا
كفلاء لم تقبل والا فان شهدا بالابراء بكلمة واحدة فكذلك ولا تقبل كذا فى المحيط البرهاني بجوافى
و اگر شخصی را بر سه کس دینی بود پس دوکس از ایشان گواهی دادند که بدرستی صاحب دین ابرا کرده است برای ما و برای فلان

گواهی دو نفر از شریکان
بر مردی بر ابرا سوم قبول
نمیشود و بالعکس

از هزار


جلد دوم
۲۰۹
کتاب الشهاده

از هزار درم پس اگر مدعی ایشان ضامنان یکدیگر بودند قبول نمیشود گواهی ایشان اگر ضامنان
نبودند پس اگر گواهی دادند بابر او بیک کلمه پس همچنین قبول نمیشود و اگر بیک کلمه گواهی ندادند
قبول میشود همچنین ذکر شده است در کتاب محیط برهانی وفى المحيط مسائل متفرقة
على عدم شهادة الشريك لشريكة الأولى شهد ان زيداً
اوصى بثلث ماله لقبيلة بنى فلان وهما من تلك القبيلة
صحت ولاشيئ لهما منها الثانية لو اوصى لفقراء جيرانه
وهما منهم فالحكم كذلك الثالثة لواوصى لفقراء بيته اولا
بیته وهما منهم لم يصح ولوكاناغنيين صحت والفرق بين الاوليين والثا
لثة انه يجوز فيهما تخصيص البعض منهم بخلافه في الثالثة ولو
اوصی بشئ من ماله لمسجد حيه وانكر ورثته ذلك فشهد
بذلك بعض اهل المسجد جازت شهادته قاضیخان و در کتاب محیط ذکر شده
چندمسالها ئیکه بنا کرده شده برنا روا بودن گواهی شریک برای شریک و مساله اول
اینکه دوکس گواهی دادند که زید وصیت کرده بسوم حصه مال خود برای قبیله بنو فلان و ان
دو شاهدان از همین قبیله بودند صحیح است گواهی ایشان و هیچ چیزی نیست مرایشان را از ان
وصیت مساله دوم اینکه اگر زید وصیت کرده بود برای فقیران همسایگان خود و ورثه منکر بودند
از ان وصیت و آن شاهدان از جمله ایشان بودند پس حکم همچنین است که قبول میشود گواهی ایشان
برای فقیران همسایه او و چیزی انیست مران گواهانرا مساله سوم انیست که اگر زید وصیت کړه
برای فقیران خانه خود یا برای اهل خانه خود و شاهدان از ان جمله بودند صحیح نیست گواهی ایشان
و اگر شاهدان غنی بودند صحیح میشود گواهی ایشان برای اهل خانه او و هیچ چیز نیسبت مران دویشا

فایده
چند مسالة متفرقه برعدم
گواهی شریک برای
شریک


جلد دوم
۲۱۰
کتاب الشهادة

و فرق میان دو مسأله اول و مسأله سوم اینست که در دو مسأله اول جهت خاص
کردن بعض از کسانیکه وصیت از برای ایشان کرده شده بخلاف خاص کردن بعض از ایشان
در مسأله دوم که نیست و اگر زید وصیت کرد یچیزی از مال خود برای مسجد قبیله خود و وارثان
او انکار کردند ازان وصیت پس گواهی دادند بآن بعض از اهل آن مسجد روا میشود گواهی آن
بعض و اما اصحاب المدرسة اذا شهدوا بالوقف على المدرسة قال
بعضهم ان كان الشاهد يطلب لنفسه حقا من ذلك لا تقبل شهادته
وان كان لا يطلب تقبل (قاضيخان) و اما اصحاب مدرسه اگر گواهی بدهند
بوقف بر مدرسه گفته بعض از علما رحمهم الله تعالی که اگر شاهد طلب میکرد برای خود حقی را
از ان وقف قبول نمیشود گواهی او و اگر طلب نمیکرد قبول میشود روی عن بعض المشایخ
رحمهم الله اذا شهد اثنان من اهل سكة على وقف تلك السكة ان
كان الشاهد يطلب لنفسه حقا لا تقبل شهادته وان كان لا يطلب
تقبل شهادته (قاضیخان) روایت کرده شده از بعض مشایخ رحمهم الله تعالی که اگر گواهی
بدهند دو کس از اهل کوچه بوقف بودن چیزی بر آن کوچه اگر آن شاهد طلب میکرد برای خود
حقی را دران قبول نمیشود گواهی او و اگر طلب نمیکرد قبول میشود رجل مات واوصى لفقراء
جيرانه بشيئ وانكر الورثة وصيته فشهد على الوصية جيران
من جيرانه لهما اولاد محتاجون قال محمد رح لا تقبل شها
دتهما (قاضیخان) مردی مرد و وصیت کرد برای فقیران همسایگان خود یچیزی
و وارثان او منکر شدند از وصیت او پس گواهی دادند از همسایگان او دو مردی
که مرایشانرا اولاد محتاج بود گفته است امام محمد رح که قبول نمیشود گواهی ایشان و ذکر محمد رح

جارة شخص

و محاکم

على القيم


جلد دوم
۲۱۱
کتاب الشهادة
في وقف الاصل اذا وقف على فقراء جيرانه وشهد بذلك
فقيران من جيرانه جازت شهادتهما ويحتمل ان ما ذكر في الوقف
محمول على ما اذا كانوا جيرانه كثيرا لا يحصون وما ذكر في الوصية
محمول على ما اذا كانوا قليلا يحصون فان محمد ارحہ ذکر فی الزيادات لوان
سرية رجعت الى دار الاسلام با ساري فقالت الاسارى نحن من
اهل الاسلام او اهل الذمة اخذنا هؤلا ء في دار الاسلام وقتات
السرية هم من اهل الحرب اخذنا هم في دار الحرب كان القول قول
الاسارى فان اقامت السرية بينة على دعواهم ان كانت الشهود من
التجار جازت الشهادة وان كانوا من السرية لا تقبل ولو كانت المسألة على هذا
الوجه في الجند فشهد بعض الجند بذلك جازت شهادتهم لان السرية قوم
يحصون فكانت شهادة البعض على حق نفسه واما الجيش جوم عظام فلا
يعتبر حقهم مانعا من الشهادة (قاضیخان) و ذکر کرده است امام محمد رح در کتاب وقف
کتاب مبسوط وقتیکه وقف کند شخصی بر فقیران همسایگان خود و گواهی بدهند بان وقف دو فقیر از ہمسایگان
او روا میشود گواهی ایشان و احتمال دارد که آنچیز را که ذکر کرده است امام محمد رح درین مسئله وقف از قبول شدن
گواهی محمول باشد بر انصورت که ہمسایگان وصیت کننده بسیار باشند که شمرده نشوند و انجیر را که ذکر کرده است
در رساله وصیت از قبول ناشدن گواهی محمول برانصورت که ہمسایگان او اندک باشند که شمرده میشوند نیز یکه امام
محمد رح ذکر کرده است در کتاب زیادات که بدرستی اگر لشکر اندک رجوع کردند از دار حرب بدار اسلام با چیست از بندیان
پس آن بندیان گفتند که ا از اہل اسلام و یا گفته ند که اہل زمه ایم که این سر بردن گرفته اندما را در دار اسلام و آن شنکر ایک گفته د که نام
این بندیان از اہل حرب اند گرفته ایم ایشانرا در دار حرب در این صورت
المحصر
المكارم
على القسم


جلد دوم
۱۲
کتاب الشهادة
معتبر قول آن مدعیان است پس اگر آن لشکر اندک گواهان بگذارند بر دعوای خود اگر آن گواهان
از مردم سوقا گر بودند روا میشود گواهی ایشان و اگر از همان لشکر اندک بودند قبول نمیشود گواهی یشان
و اگر مساله بر همین وجه بود در شکر بسیار پس گواهی دادند بعضی از ین شکر بسیار روا میشود گواهی ایشان زیر ایه
لشکر اندک قومی اند که شمرده میشوند پس گواهی بعضی ایشان گواهی ست بر حق خود آن بعض و اما لشکر بسیار
جمع بزرگ است که شمرده نمیشوند پس حق بایشان معتبر نمیشود که منع کننده شود قبول گواهی ایشان را
فضل
وفى فتاوى النسفى لو شهد بعض اهل القرية على بعض منهم بزيادة الخراج لا
اما لو يكن خراج کل ارض معينا اولا خراج للشاهد وكذا اهل قرية شهدوا على ضيعة
انها من قريتهم لا تقبل وكذا اهل سكة يشهدون بشئ من مصالحه
لو غير نافذة وفى النافذة ان طلب حقا لنفسه لا تقبل وان قال
لا اخذ شيأ تقبل وكذا في وقف المدرسة (درمختار) وكذلك الشهادة
على وقف مكتب والشاهد صبى فى المكتب وشهادة اهل المحلة
لوقف عليها وشهادتهم بوقف المسجد والشهادة على وقف المسجد
الجامع وكذا ابناء السبيل اذا شهد وا بوقف على ابناء السبيل فالمعتمد
القبول في الكل بوازية دقة بالشهادة بوقف المدرسة لان شهادة
المستحق بما يرجع الى الغلة كشهادته باجارة ونحوها لا تقبل قال ابن
الشحنة ومن هذا النمط مسألة قضاء القاضي في وقف تحت نظره او مستحق فيه
قال الرملى و بعلم من قولم ومن هذا النمط الخ جواز شهادة الناظر فى وقف تحت نظره (تكمليه)
در فتاوای انسفی نیز گفته که اگر گواهی داد بعض از اهل قریه بر بعض دیگر از ایشان بزیادتی خراج قبول نمیشود
مگر معلم مساحت خراج سر زمین یا اینکه خراج نباشد مر شاهد را و همچنین اگر گواهی دادند اهلی قریه بر زمینی که زمین


جلد دوم
۲۱۳
كتاب الشهادة
از قریه ماست قبول نمیشود و همچنین اگر گواهی دادند اهل کوچه بیچیزی از مصالح آن کوچه قبول نمیشود اگرچه
آن کوچه بند باشد و اگر بند نباشد اگر شاهد طلب میکرد حقی را برای خود قبول نمیشود گواهی او واگر گفت که مسجدیگر
هیچ چیزی را ازان قبول میشود و همچنین حکم است در گواهی اهل مدرسه بوقف بودن چیزی بر مدرسه و همچنین او
حکم گواهی بوقف بودن چیزی بر مکتی وحال انکه هر شاهد را کودکی بود دران مکتب و گواهی اهل محله بوقف
بودن چیزی بر محله و گواهی ایشان بوقف مسجد ایشان و گواهی دادن بوقف بودن چیزی بر مسجد جامع و کاروا
مسافران وقتیکه گواهی دهند بوقف بودن چیزی بر مسافران پس قول معتمد قول گواهی ست تماما
اینها چنانکه در کتاب بزازیه ذکر شده است و مفید مگرد روا بودن گواهی را بوقف مدرسه زیر انکه گوا
صاحب حق در ان چیزی که رجوع بحاصل میکند مانند گواهی دادن او باجاره و یا مانند آن قبول
نمیشود و گفته است ابن شحنه رو که از همین قبیل است مسأله حفر قاضی در وقعی که زیر تصرف او باشد
یا قاضی مستحق باشد دران و گفته ست خیر الدین رملی که از این قول ابن شحنه رح که در سریع المحيط
تا آخر معلوم میشود روا بودن شاهدت ناظر وقف در وقعی که زیر تصرف او باشد کما یشهد عادة بخبرت
او دفعته مضره الد فصل للعمند بی ہر گواهی که میکشد منفعتی را برای شاهد بدفع میکند تاوانی را ازا
قبول نمیشود از جهت تهمت وجاء مر تا مر عليه رجل وقال له الذى في يد ما ذبحها فذيجها
ثم جاء رجل وادعى ان هذا اليد اغتصب السحاة منه واقام على ذلك الشاهد أحد هما الذبائح
قال الاصلا تبقل شهادة الذباح لانه قولى نفسه الضمان الشهود وقاضیخا مروی با او گوسفندی بود گذ
بروی مردی دیگر پس گفت او را آن مردی که گوسفند در دست او بود که ذبح کن این گوسفند را پس ذیح
کرد آنرا بعد از ان آمد مردی دیگر و دعوی کرد که بدرستی ذوالید همین گوسفند را غصب کرده ست از مینا
و گذرانید بران عوای خود دو شاهد را که یکی از ایشان آن ذیح کننده بود گفته ست امام محمد رح در کتاب
مبسوط که قبول نمیشود گواهی ذبح کننده زیرا که او اقرار کرد بر نفس خود بضامن بودن برای آنشخصیکه شاهدی
رسید


جلد دوم

۲۱۴

كتاب الشهادة

فایده
قاضی قبول کند گواهی
پسران خود را برای مدعی
بدعی به بحکم کرد وقتیکه درین
گواهی قاضی باشد

فایده
حکم گواهی در قرابت غیر ولاد
چون حال ومحرم رضاع
و مصاهره

ولو وجب بزاى رجل ادعى على رجل حقا فشهد المدعى سنا اتفاقا بل يجهل القاضى تقبل شهادة
الابنين ولو شهدا ان اباهما قضى للمدعى على هذا المدعى عليه تقبل شهادتهما وقاية
ولما جودات الاب لوكان قاضيا يوم شهد الابنان على حكمه تقبل ولو شهد الابنان
على شهادة ابيهما لجوز بلا خلاف وكذا على كتابة الحر رابق) مردی دعوی کرد بر مردی دیگر
حقی را پس دو پسران قاضی برای مدعی گواهی دادند گفته است امام محمد رح که قاضی قبول کند گواهی پسران خودرا
واگر پسران قاضی گواهی دادند که پدر شی بدعایت این حکم کرده است برای مدعی بر این مدعی علیه قبول نمیشود
گواهی ایشان و علل بران است که حکم پدرشان دران قاضی باشد و در وقتیکه پسران او گواهی میدهند بحکم او
قبول میشود گواهی ایشان اگر گواهی دادند دو پسرشام بر گواهی پدر خود روا میشود بخلاف همچنین و وا شید
گواهی ایشان برنوشته پدرایشان وتقبل شهادة الرجل لاخيه وعمه وبنابنه وكل قرابة غير الو
لاد كالخال والخالة وغيرها كالاخ تقبل فيه الشهادة (فتحة القدير وممن محرم رضاعا او
مصاهرة كام اموانه وابنتهما وزوج بنته وامرأة ابنه وابنه ككمله جوالاقضية تقبل
لابويه من الرضاعة ولمن ارضعته ام أنه ولا م امرأته وابنتها ولزوج ابنته وامرأة
ابنه واخت مرأته (زايدى وفى القنيه امتدت الخصومة سنين ومع المدعى اخ او
ابن عم يخاصمان له مع المدعى عليه ثم شهدا له فى هذه الخصومة بعد هذه
الخصومات لا تقبل شهادتهما وذكر ابن وهبان وقياس ذلك ان يطرد ذلك
فى كل قرابة وصاحب ترد ومع قرابة او مصاحبة الى المدعى فى الخصومة سنين ويخاصم
معه على المدعى تم يشهد له بعد ذلك فانه ينبغى ان لا تقبل والفقيه فيه انه لما طال التودد
مع المخاصم والمخاصمة له مع المدعى عليه صار بمنزلة الخصم
للمدعى عليه (مجمع رائق) قبول میشود گواهی مرد برای برادر او وعمری او و پسر عمر شی او و


جلد دوم
عراء
کتاب الشهادة

در و غ را از خود و مسئله کتاب قنیه در انصورت است که شاهدان با قصم خود خصومت کنند بمدعی
بر جائیکه انقریب دعوی میکند آن را و وفق الرملي بغيره حيث قال مفهوم قوله لو عد ولا انهم اذا
كانو امستورين لا تقبل وان لم تمتد الخصومة للتهمة بالمخاصمة واذا كانوا عد ولا تقبل
لارتفاع التهمة مع العدالة فحمل ما فى القنية على ما اذا لم يكونوا عد ولا لانه مطلق وما
في الخزانة مقيد فيحمل المطلق على المقيد (تکمله ومنحة الخالق)
لو موافقت کرده است خیر الدین رملی رح میان این مسئله و مسئله کتاب قنیه بغیر این بدیگر وجه
چنانکه گفته است که معنای این قول که عادلان باشند نیست که اگر ایشان پوشیده حال بودند
قبول نمیشود گواهی ایشان اگر چه خصومتی میان ایشان و میان مدعی علیه در از نشده باشد از جهت
تهمت بسبب خصومت ایشان با مدعی علیه و اگر ایشان عادلان بودند قبول میشود گواهی ایشان
از جهت با لا شدن تهمت از ایشان با وجود عادل بودن ایشان پس محمول میشود ان مسئله
که در کتاب قنیه است بر انصورت که گواهان عادل نباشند زیرا که مسئله قنیه مطلق ذکر شده است
پس امکان دارد که بهمین محمول شود و انچه در کتاب خزانه ذکر شده است مقید است بقید عادل بودن
پس محمول میشود مسئله مطلق که مقید بقید عادل بودن نیست بر مقید یعنی بانصورت که گواهان
عادل باشند واذا شهد رجلان ان اباهما وصى الى فلان والوصى يدعى
ذلك فهو جائز استحسانا وان انكر الوصى لم يجز (بداية) والمراد
من الدعوى في قوله والوصى يدعى هو الرضاء اذ الجواز لا يتوقف
على الدعوى بل للقاضى ان ينصب وصيا اذا رضى هو به (منحة الخالق)
و اگر دو پسران مرده گواهی دادند که پدر ما وصی کرد اسیندر است فلان را دو صی دعوی میگند
وصی بودن خود را پس این گواهی رو است از روی استحسان و اگر منکر بود رو انیست

فایده
قبول است شاهدی پسران
وصی کردن پدر ایشان
فلانرا اگر انفلان دعوی
وصی بودن را میکرد


جلد دوم ۲۱۷ كتاب الشهادة

گواهی ایشان ومراد از دعوی درین قول مصنف رح که وصی دعوی میکرد رضای وصی است
بوصی بودن زیراکه روا بودن وصی شدن موقوف بدعوی نیست بلکه در قاضی برکت وصی
استاد ، کند وقتیکه وصی راضی باشد بآن و علی هذا اذا شهد الموصى لهما بذلك او غيرهما
لهما على الميت دين او للميت عليهما دين او شهد الوصيتان انه اوصى إلى هذا الرجل اوجها زهد
و برین حکم گذشته قیاس ست اینگر گر گواهی بدهند دو مردی که مرده وصیت کرده باشد برای
ایشان بمالی براینکه آن مرده وصی گردانیده است فلان رایا گواهی بدهند دوکسی که ایشان
را بر مرده دین باشد یا مرده را برایشان دین باشد باینکه مرده وصی گردانیده است فلان
یا گواهی بدهند دو وصی مرده باینکه آن مرده وصی کردانیده ست این مرد را با
پس در نیصور تها قبول میشود گواهی ایشان اگر آن فلان بوصی بودن راضی بود واگر
راضی نبود قبول نمیشود گواهی ایشان و فی نوادر ابن سماعد رح عن محمد رح
في رجلين شهدا ان الميت أوصى الى ابنينا وورثة الميت يقرون
بذلك او ينكرون فان كان ابو هما يدعى الوصاية لا تقبل شها
دتهما وان بحد الوصاية قبلت شهادتهما
هكذا في المحيط (عالمگیری) در کتاب نوادر ابن سماعهم روایت کرده از امام محمد رح
درباره دومردی که گواهی بدهند که بدستی این مرده وصی کردانیده پدر ما را و وارثان آن مرده
اقرار داشته باشند بآن وصی گردانیدن و یا منکر باشند از ان پس اگر پدر آن دو شاهد دعوی
میکرد وصی بودن خود را قبول نمیشود گواهی ایشان واگر منکر بود ازان قبول میشود گواهی ایشان
ہمچنین ذکر شده است در کتاب محيط عن محمد رح في رجل مات وترك ما لا واخا وادعى
رجل انه ابنه واقام بينة فشهدوا انه ابنه لا يعلمونه ترك وارثا غيره وقضى له بالمال

فایده
دو موصی لها یا دو دائیان
یا دو مدیونان گواهی دادند
بوصی گردانیدن آنمرده
فلانرا بر دست اگر آنفلان
دعوی وصی بودن را
میکرد والا فلا

فایده
دوپسر گواهی دادند بر اینکه مرده
وصی گردانیده پدر ما را
اگر پدر دعوی میکرد قبول
میشود والا فلا

فایده
د ونفر گواهی دادند که این
پسر مرده ست باز اگر آن پسر
پیش از قضا اقرار کرد برای
ایشان بوصیت یا بدین
گواهی باطل نمیشود


جلد دوم
۲۱۸
کتاب الشهادة

فأقر الابن ان اباه اوصى للشاهدين بثلث ماله واقر لهما بدين قال لا تبطل شهادتهما
لانه اقر لهما بعد القضاء ولو اقر لهما بذلك بعد ما شهدا قبل ان يقضى القاضى
بشهادتهما باطلة كذا فى الحاوى (عالمگیری) روایت شده از امام
محمد رحمة الله علیه در باره مردی که مرد و ترکه نگذاشت الا برا در ارث گذاشت یک برادر را و دعوی کرد
مردی که بدرستی من پسر این مرده ام و گذرانید شاهدان را پس ایشان گواهی دادند که بدرستی وی
پسر این مرده است نمیدانیم که آن مرده گذاشته است وارثی را غیر از و حکم کرده شد برای او بمال آن مرده
پس اقرار کرد آن پسر که بدرستیکه پدرم وصیت کرده است برای این دو شاهد بوصه حصه مال خود و یا اقرار
کرده است برای ایشان بدینی گفته است امام محمد رحمة الله علیه که باطل نمیشود گواهی آن دو شاهد زیرا که این
پسر اقرار کرده است برای ایشان پس از حکم قاضی و اگر آن پسر اقرار کر د برای آن دو شاهد بان وصیت یا بان دین پس از آنکه
ایشان گواهی دادند برای آن پسر پیش از انکه حکم کند قاضی گواهی ایشان میچ گواهی ایشان باطل است همچنین ذکر شده است.
در کتاب حاوی اذا شهد الوصی بدین للمیت والورثة صغار او بعضهم صغار الاثها
شهادته لانه يثبت بشهادته حق نفسه ولو كانت الورثة كبارا جازت شها
ولو شهد بدين على الميت جازت شهادته على كل حال (قاضيخا)
وقتیکه وصی گواهی بدهد بدینی برای مرده وحال آنکه وارثانش صغیران باشند یا بعضی از ایشان
صغیران باشند قبول نمیشود گواهی او زیرا که وی با ین گواهی خود ثابت میکند حق خود را که تصرف
کردن است در ان و اگر وارثان او کبیر بودند رو است گواهی او واگر آن وصی گواهی داد
بدینی بر مرده روا میشود گواهی او بهر حال خواه وارتان او صغیران باشند یا کبیران شهد
الوصی ای وصی المیت بحق للمیت بعد ما عزله القاضی الوصیا ونصب غيره او بعد ادرات
الورثة لا تقبل شهادته للميت خاصم اولا فى ماله الخ ما له اذ تحت يده او علم

فایده
شاهد می وصی بدینی بر مرده را
بر کسی رواست اگر در ورثه او
صغیر نبود د اگر صغیر بود رواست
و شاهدی او بدینی کسی برامد و
رواست بهر حال

فایده
گواهی وصی بحق مرده پس
از معزولی با پس از بلوغ ورثه
قبول نیست


جلد دوم
۲۱۹
کتاب الشهادة

اعم كما اذا شهد ان بطلب الشفعة اوان فلانا أبرأه من كذا و حمل بعضهم معنى
قوله او غیره علیٰ نحو الغصب (در مختار و تکمله) گواهی داد وصی مرده بحقی مرده
پس از انکه قاضی منعزول کرده بود او را و دیگر یرا وصی ایستاد ه کرده بود یا پس از انکه وارثان آن مرده
کبیر شده بودند قبول نمیشود گواهی آن وصی برای مرده خواه آن وصی دعوی کند یا دعوی نکند وخوام
آن گواهی دران مال مرده باشد که تحت تصرف آن وصی بود یا در غیر آن باشد یعنی چنانکه گواهی
آن وصی که بدرستی که من طلب شفعه را کرده بودم یا بدرستیکه فلان کس بری کرده است برای مرده
از چنین حق و بعض مشایخ رحم محمول کرده اند معنای این قول مصنف را که او غیره باشد نصب
ولو شهد بعض الورثة على الميت ان كان مشهود به صغيرا لاتجوز بالاتفاق وان
كان بالغا فكذلك عند ابي حنيفة رح (عالمگیری) ولو شهد اوصيان لوارث كبير
على اجنبي فى غير مال الميت فانها مقبولة فى ظاهر الرواية ولو شهدا فى ماله با
شهد اللكبير بشي على الميت لا ولو لصغير او الصغير وكبير جمعا على اجنبي
لم يجز اتفاقا كما فى الهندية ولو شهد للوارث الكبير والصغير فى غير ميراث
لم تقبل (در مختار وتكمله) ولو شهد الوصيان على اقرار الميت بشئ معين لوارث
بالغ تقبل والصبى لا تقبل كذا فى الخلاصة
(بحر وعالمگیری و تكمله) و اگر وصی گواهی داد برای بعض وارثان بحقی بر مرده اگر
آن وارث که گواهی داده شده برای او صغیر بود روا نمیشود گواهی آنوصی باتفاق علما رحمهم
تعالی و اگر آنوارث کبیر بود پس حکم همچنین است که قبول نمیشود گواهی و نزدا مام ابو حنیفه رح
و اگر گواهی دادند دو وصی برای وارث کبیر بر شخص بیگانه در غیر مال مرده پذیر شتیکه این گواهی
قبول است در ظاهر روایت واگر آن دو وصی گواهی دادند در مال مرده باین طریق که گواهی داد

فایده
گواهی وصی برای صغا
یا کبار ورثه بر بعض بر کارشان
یا بر اجنبی در مال مرده یا
اجنبی


جلد دوم
٢٣٠
کتاب الشهادة

برای وارث که بچیزی بر آن مرده قبول کرده نمیشود واگر گواهی دادند آن دو وصی برای وار
صغیر یا برای وارث صغیر و کبیر هر دو بر بیگانه جائز نمیشود باتفاق چنانکه در فتاوای عالمگیری آورده
و اگر گواهی دادند برای وارث صغیر و کبیر و غیر میراث قبول نمیشود و اگر آن دو وصی گواهی دادند
با قرار کردن مردی بچیزی معلوم برای وارث کبیر قبول میشود گواهی ایشان و اگر گواهی دادند برا
وارث کودک و انمیشود همچنین ذکر شده است در کتاب خلاصة الفتاوی و لو ان الوصی لم یقبل
الوصایة بعد موت الموصی و لم یرد حتی شهد عند القاضی فالقاضی یقول له
اقبل الوصایة ام تردها فان قبل بطل شهادته وان ردامضی شهادته وان سکت
ولم یخبر بشی یوقف القاضی فی شهادته هکذا فی الملتقط (عالمگیری)
و اگر بدرستی وصی قبول نکرده بود وصی شدن خود را پس از مردن وصیت کننده و نه رد کرده بو
آنرا تا اینکه همین وصی گواهی داد نزد قاضی بچیزی برای آن مرده پس قاضی بگوید او را که آیا
قبول میکنی وصی بودن را یا رد میکنی آنرا پس اگر قبول کرد آنرا باطل میشود گواهی او واگر رد کرد ناقذ
قاضی گواهی اورا واگر سکوت کرد و خبر نداد بقاضی بیچیزی قاضی از رد و قبول توقف کند قاضی در گواهی او همچنین دیگر
شده است در کتاب لقط و الوارثان اذا شهد للموصی الیه و كان الموت غیر ظاهر لا تقبل شها
دتهما سواء كان المشهود له طالباً لذلك او كان جاحداً وان كان الموت ظاهراً كان المشهود له طالبا لذلك تقبلان
(عالمگیری) و دو وارث مرده وقتیکه گواهی بدهند بوصی بودن برای کسی وصیت برای او شده و حال آنکه مردن
آن مرده ظاهر نبود قبول نمیشود گواهی ایشان برابر است که پیش گواهی داده شده برای او طلب کننده
آن باشه یا منکر باشد و اگر مردن آن مرده ظاهر بود و آن شخص که گواهی داده شد
برای او طلب کننده بود بر وصی شدن خود را قبول میشود از روی استحصا
والغريمان اللذان تثبت عليهما دين ما ذا شهدا

دز گواهی ساکت از
قبول و عقب
استعنا دا واقف

اثر گواهی وارثان بوسی
بودن کی ارامون


جلد دوم
۲۲۱
کتاب الشهادة

بالوصاية او الوصية او الوراثة ان كان الخصم جاحدا لا تقبل شهادتهما وان كان الخصم فایده
یدعی ذلک قبلت شهادتهما سواء كان الموت ظاهرا او لم یکن والغریمان اللذان گواهی داستان برنوبتها
با وصیت یا وراثت قبول است
لهما علی المیت دین اذا شهدا بالوراثة او الوصاية او الوصية فان كان الموت اگر خصم دعوی میکرد تا نمر دیونا
غیر ظاهر لا تقبل شهادتهما وان كان الموت ظاهرا فان كان المشهود له لا یدعی منکر میشود پس معتبرت تکذیب شان
ذلك فكذلك لا تقبل شهادتهما وان كان المشهود له
یدعی ذلك ففي الاستحسان تقبل شهادتهما (عالمگیری)
دو و دین دار که مرده را برایشان دین باشد وقتیکه گواهی بدهند بوصی بودن شخصی یا بوصیت کردن
مرده برای کسی یا بوارث بودن کسی اگر خصم یعنی مدعی و موسی له و وارث منکر باشد از ان
قبول نمیشود گواهی ایشان را گر خصم دعوی میکرد آنرا قبول میشود برابر است که مردن آن مرده ظاهر
باشد یا ظاهر نباشد و صاحبان دینی که برایشان بر مرده دین باشد وقتیکه گواهی بدهند بوارث
بودن کسی و یا بوصی بودن کسی و یا بوصیت کردن مرده برای کسی پس اگر مردن
آن مرده ظاهر نباشد قبول نمیشود گواهی ایشان و اگر مردن وظاهر باشد پس اگر آن کسیکه گواهی
برای او داده شده دعوی نمیکرد آنرا پس همچنین قبول نمیشود گواهی ایشان و اگر مدعی دعوی
میکرد آنرا پس در استحسان قبول میشود گواهی شبیان والموصی الیهما اذا شهدا بوصوا خی
معهما فان كان الموت غير ظاهر لا تقبل شهادتهما وان كان الموت ظاهرا وكان
المشهود له طالبا لذلك تقبل شهادتهما استحسانا والموصی لهما اذا شهد بالموضع فایده
در قبول و قبول گواهی دوی
فان كان الموت ظاهرا والمشهود له يطلب ذلك قبلت شهادتهما وان كان بوصی بودن غیر کلا ایشان
الموت غير ظاهر لا تقبل شهادتهما (عالمگیری) دو و شخصیکه مرده وصی گردانیده باشد ایشان را در گواهی موصی لها بموصی به
وقتیکه گواهی بدهند بوصی بودن دیگری با ایشان پس اگر مردن آن مرده ظاهر نبود قبول نمیشود گواهی ایشان


کتاب الشهادة
۲۲۳
جلد دوم

فايده
دو مرد گواهیدادند بوصی
گردانیدن مرد مردی را
باز دو وارث یا دو موصی
ریا دو غریم مرده گواهیداد
دوحی گردانیدن او مرد
دیگر را
دیگر ظاهر بود و حال انکه بکسی که گواهی برای او داده شده میخواست آنرا قبول میشود
گواهی ایشان از روی استحسان واگر دو شخصی که مرده وصیت کرده باشد برای ایشان تقینکه
گواهی بدهند بوصیت کردن مرد بچیزی برای کسی پس اگر مردن آن مرده ظاهر بود وحال
انکه بکسی که گواهی برای او داده شده میخواست آنرا قبول میشود گواهی ایشان واگر مردن و ظاهر
قبول نمیشود گواهی ایشان ولوشهد شاهدان ان الميت اوصى الى هذا الرجل فقضى
شهد الغريمان اوالوارثان او الموصى لهما بالايصاء الى رجل اخر وهو يدعى
ذلك لا تقبل كذا في الكافي ولوشهدا قبل القضاء انه رجع عنه واوى
الى هذا الثانى قبل القاضي شهادتهما اذا كان الثاني يدعى ذلك هكذا
في المحيط (عالمگيرى) واگر دو شاهد گواهی دادند که بدرستی مرده وصی گردانیده است این
مرد را و حکم کرده شد بان بعد ازان دو صاحبان دین یا دو وارث آن مرده یا دو شخصی که مرده وصت
کرده باشد برای ایشان گواهی دادند بوصی کردن مرده مرد دیگر را و حال انکه آن مرد دیگر دعوی
میکرد آنرا قبول نمیشود گواهی ایشان همچنین ذکر شده است در کتاب کافی واگر گواهی دادند پیش
از حکم قاضی باینکه بدرستی مرده رجوع کرده بود از وصی کردن شخصی اول و وصی کرده بود این
شخص دوم را قبول کند قاضی شاہدی ایشان را اگر آن مرد دوم دعوی میکرد آنرا همچنین کرمشان
در کتاب محیط رجل مات وترك ثلثة اعبد قيمتهم سواء
فشهد شاهدان انه اوصى بهذا العبدلهذا الرجل وقضى
بالعبد له وشهد الوارثان بغيره لرجل اخر ردت وان شهدا
للثاني قبل القضاء تقبل والعبد للثانى ان ذكرا الرجوع عن
الوصية الأولى ولا شيئ للأول وان لم يذكر الرجوع فلكل نصف

فایده
دو شاهد گواهیدادند بوست
مرده برای مردی باز
دو وارثان گواهیدادند
بوست او برای دیگری

عبد


جلد دوم ۲۲۳ کتاب الشهادة

عبده هذا اذا شهد للثانى بعبد آخر فان شهد بعين العبد الاول
للثانى بعد القضاء وذكرا الرجوع ردت شهادتهما على الرجوع وتقبل
شهادتهما بالوصية للثانى وان لم يذكرا الرجوع لا ترد والعبد بينهما فيها
نصفين هذا اذا شهد بالوصية للثانى فان شهد بالعتق بعد القضاء
بالوصية للاول بالعبد او بالثلث ردت سواء شهد باعتقاق عبد آخر
او بذلك العبد ذكرا الرجوع او لم يذكر اكذا فى الكافى ولكن يعتق العبد
وتجب السعاية عليه هكذا فى المحيط (عالمگیری) مردی مرده سه غلام را میراث
گذاشت که قیمت هر سه ایشان برابر بود پس دو شاهد گواهی دادند که بدرستی این مرده وصیت
کرده است باین غلام برای این مرد و حکم کرد قاضی بآن غلام برای او و گواهی دادند دو وارث
مرده بوصیت کردن آن مرده بدیگر غلام برای مرد دیگر رد کرده میشود گواهی آن وارثان و گر
گواهی دادند آن وارثان برای آنمرد دوم پیشتر از حکم کردن قاضی برای اول قبول میشود
گواهی ایشان آنغلام مرد دوم است اگر آن وارثان گواهی خود ذکر کرده بودند رجوع کردن مردم
از وصیت اول هیچ چیزی نیست مر آن مرد اول را و اگر ذکر نکرده بودند آن رجوع را پس هر کدام آن
دو مردان را نصف غلام او میشود و این حکم وقتی است که وارثان گواهی بدهند برای مرد دوم بدیگر غلام
پس اگر گواهی بدهند بعین غلام اول برای مرد دوم بعد از حکم کردن قاضی برای مرد اول و ذکر کرده باشند
رجوع کردن مرده را از وصیت اول او رد کرده میشود گواهی ایشان برجوع کردن مرده
و قبول کرده میشود بوصیت کردن او برای مرد دوم و اگر ذکر نکرده باشند رجوع کردن
مرده را از وصیت اول او رد کرده نمیشود گواهی ایشان و درین هر دو صورت غلام
در میان آن مردان دو نصف میشود و این حکم وقتی است که آن وارثان گواهی بدهند


جلد دوم ۲۲۴ كتاب الشهادة
وصیت کردن بآن غلام برای مرد دوم واگر گواهی دادند بآزاد کردن غلام پس از حکم قاضی بوصیت
برای مرد اول بغلام یا ببوم حصه مال او دکرده میشود گواهی ایشان برا بر ست اینگ گواهی داد
باشند بآزاد کردن دیگر غلام یا بآزاد کردن همان غلام ذکر کرده باشند رجوع کردن مرده را آنرویت
یا ذکر نکرده باشند همچنین ذکر شده است در کتاب کافی ولیکن آنغلام آزاد میشود و د ایت شب
بروی سعی کردن همچنین ذکر شده است در کتاب محیط ولو شهد شاهدان بالوصية بالثلث
للاول ثم شهد الورثان بالوصية بالثلث للآخر بعد القضاء للاول ولم يذكر الرجوع
تقبل وان ذكر الرجوع تقبل على الوصية دون الرجوع قسمة القاضي تسلمته القضاء
حتى لو لم يذكر الرجوع ولكن شهدا بعد قسمة القاضي المال بين الموصى له
و بين الورثة ترد (عالمگیری) واگر دو شاهد گواهی دادند بوصیت کردن مرده
ببوم حصه مال خود برای شخص اول بعد از ان دو وارث گواهی دادند بوصیت کردن
مرده ببوم حصه مال خود برای شخص دیگر پس از حکم کردن قاضی برای اول واکر ذکر دند در
گواهی خود رجوع کردن مرده را از وصیت اول و قبول کرده میشود گواهی ایشان د اگر
ذکر کردند رجوع کردن مرده را از وصیت او قبول کرده میشود برو وصیت کردن نه بر جوع
کردن و حکم تقسیم کردن قاضی و سپرون او مانند حکم اوست تا اینکه اکر ذکر نکند گواهان رجوع
را ولیکن گواهی بدهند بوصیت کردن مرده برای کسی بعد از تقسیم کردن قاضی
مال را در میان کینکه وصیت کرده شده برای او و در میان وارثان
فایدہ او رد کرده میشود گواهی ایشان و كذا ان اقر الوارث ان الميت اوصى
وارث اقرار کرد بوصیت بثلث ماله او بهذا العبد لفلان وقضى به ثم انه شهد
مرده بکسی باز این وارث مع رجلاً خرانه اوصى بثلث ما له او بذلك العبد لأخر
بمرد یکر گواهی داد بوصیت
آن مرده برای دیگری


جلد دوم
۲۲۵
كتاب شهادة

او بعبد آخر لا تقبل وكذا ان اقر الوارث بدین رجل على الميت وقضى به ثم
شهد مع رجل اخر بالدين على الميت الرجل اخر ولم تقف التركة بهما لا تقبل شهادة
لو كان يقضاء للاول بشهادة شاهدين تقبل الشهادة بالدين للثانى ولهذا
يتحاصان وان كانت الشهادة للثانى قبل القضاء للاول تقبل في الوجوه كلها
الا اذا اقر الوارث بالثلث و بالعبد او بالدين للاول وسلم الى الاول اقرارا
ثم شهد به للثانى لا تقبل وكذا لا تقبل شهادته للثانى اذا وجد التسليم الى
الاول من القاضى كذا فى الكافى ( عالمگیرى )
و همچنین اگر اقرار کرد وارث مرده که بدرستی مرده وصیت کرده است بسوم حصه مال خود یا باین
غلام برای فلان و حکم کرده شد بآن بعد ازان آن وارث گواهی داد با مرد دیگر که بدرستی آن مرده
وصیت کرده است بسوم حصه مال خود یا بآن غلام با دیگر غلام برای شخص دیگر قبول کرده نمیشود
این گواهی و همچنین اگر وارث مرده اقرار کرد بدین مردی بر مرده و حکم کرده شد بآن بعد ازان آن وارث
گواهی داد با مرد دیگر بدینی بر مرده برای مرد دیگر و حال آنکه ترکه وفا نمیکرد بان دو دین قبول کرده نمیشود
گواهی آن وارث تا آنکه اگر حکم کردن قاضی برای صاحب دین اول بگوواهی دادن دو شاهد بود قبول
کرده میشود گواهی آن وارث بدین برای مرد دوم و ازین جهت هر دو صاحب دین شریک میشوند
و هر کدام ایشان میگیرد حصه دین خود را و اگر آن گواهی برای مرد دوم پیش از حکم کردن قاضی بود برای مرد
اول قبول کرده میشود گواهی در تمامی این صورتها مگر قبول کرده نمیشود وقتیکه وارث مرده اقرار
کند بسوم حصه مال مرده و یا بغلامی و یا بدینی برای مرد اول و سپرده شود بمرد
اول چیزی که وارث اقرار کرده است بآن بعد ازان گواهی بدهد برای مرد دوم
بآن چیز قبول نمیشود گواهی آن وارث و همچنین قبول نمیشود گواهی او برای مرد دوم


کتاب الشهادة
۲۲۶
جلد دوم

فائده
در گواهی وارث مرده
با مرد دیگر بویت کردن مرد
بسیم حصه مال خود برای
مردی گواهی داد و یاد
بعد از ان برای مرد دیگر
بویت کردن
همان سوم
وقتیکه سپر دان بآن در اموال از طرف قاضی موجود باشد همچنین ذکر شده است در کتاب کافی
ولو شهد الوارث مع اجنبى بالثلث وصية لرجل ثم شهد
بالثلث وصية لرجل اخر قبل القاضي شهادتهما
سواء شهد للثاني قبل قضاء القاضي للأول او بعد القضاء (عالمگیری)
و اگر وارث گواهی داد با بیگانه بسوم حصه مال مرده که این مال وصیت است برای مردی
بعد از ان گواهی داد بسوم حصه مال و که وصیت است برای مرد دیگر قبول کند قاضی
گواهی ایشان را برابر است اینکه گواهی ایشان برای مرد دوم پیش از حکم کردن قاضی برای
مرد اول باشد و یا بعد از ان باشد رجلان شهدا ان الميت اوصى بثلث
ماله لهذا الرجل ثم شهد وارثان ان الميت رجع عن تلك الوصية واو
بالثلث لوارثه فلان فان الشاهدين وجميع الورثة اجاز وا ذلك
بعد الموت فعلى قول ابي يوسف رحمه الاخر وهو قول محمد رحمة شهادة الوار
على الرجوع باطلة هكذا في المحيط اگر گواهی دادند دو مردی که بدرستی مرده وصیت کرده است
بسیم حصه مال خود برای این مرد بعد ازان دو وارث آن مرده گواهی دادند که بدرستیکه
ان مرده رجوع کرده بود از ان وصیت خود و وصیت کرده بود بسوم حصه مال خود برای
وارث خود که فلان است و بدرستیکه باد و شاهد و همه وارثان مرده اجازه کرده اند
آن وصیت را بعد آمردن او پس بنا بر قول اخیر امام ابو یوسف رحمه الله ومان قول امام محمد
گواهی دارستان بر جوع کرون ، مرده باطل است همچنین ذکر شده است در کتاب محیط وقبلت
شهادة اثنين بدين على الميت احبلس به شهد المشهود له الشاهدین بدین علی ا
لام محتمل قال عطاء الله فندى فى فتاواه هذه الشهادة باطلة وذكر في جامع الصغير رجلا

فایده
گواهی دو مر د بوصیت
و گواهی دو وارث
بر جوع در وصیت

فایده
د مرد گواهی دادند برای روزی
بدینی بر مرده باز مشهور لها
برای شاهدان خو دیبپین
گواهی دادند درین مسائل
سه روایت است


جلد دوم ۲۲۷ کتاب شهادة

الكسير ان لشهادة جائزة ورد صاحب الكتاب و بالة تاللة عن الحسن بن زياد من ابی
انهم ان جاء واجميعا و شهد و ا بالشهادة باطلة وان شهداشتن باشی فقلت شهادتهما
تم ادعى الشاهد ان بعد ذلك على انه دخول کرده میشود کوابی دو مرد بدین هر مرد و برای
دو مرد که بعدازان گواهی بدهند آن دو مردی که برای ایشان گواهی داده شده است برای آن
گواهان بدینی بران مرده گفته است خطاء الدا فندی رح در فتاوای خود که این گواهی باطل است
و ذکر کر ده است امر محمد چه در کتاب جامع صغیر و جامع کبیر که این گواهی رو است و روایت
کرده است صاحب کتاب روایت سوم را از حسن بن زیاد رح از امام ابوحنیفہ رح کہ اگر
همه گواهان یکجا آیند و گواهی دا د ند پس گواهی ایشان باطلت و اگر دوی ایشان برای دودی
دیگر گواهی دادند قبول میشود گواهی ایشان و بعدازان اگر آن گواهان دعوی کردند بر مردو برای
در هم پس گواهی دادند آن دو صاحبان دین اول پس گواهی ایشان رو است پس درین مسالہ
سه روایت شد و لو شهد کل فریق للاخر بان الميت اوصى له
بالثلث فانها لا تقبل اتفاقا بخلاف شهادة الاثنين ان الميت
اوصى بهذا المعين لهذين الشخصين ثم شهد المشهود لهما للشاهدين بعين آخر الكمالين
و اگر گواهی داد سر فریق از شاهدان برای دیگر فریق که بدر ستیکا مزده و حیت کرده است
برای ایشان بسوم حصہ مال خود قبول نمیشود گواهی ایشان باتفاق علما رحمهم الله تعالی
بخلاف اگر گواهی داد و کس باینکه بدرستی مرده وصیت کرده باین چیز معین
برای این دو کس و بعد از ان گواهی بدهند آن دو کسانی که گواهی برای ایشان
داده شده برای آن دو گواه خیر معین دیگر قبول میشود رجلان شهد الرجلين بدين على
ثم شهد الرجلان بدين للشاهدين على الميت فقال الاولان لنا ابر انا

فایده
در اینکه هر فریق از شاهدان
گواهی بدهند برای فریق
دیگر که مرده وصیت کرد
برای ایشان بسوم حصہ
مال خود

بالقضاة وهم شهود العزل لم تقبل لانهم يقبلون بها جرالتهمة الى انفسهم الميت ورد به الميتور
مال المحن
عدل الدينة
على حد الاثر
اصبح وحيدة


جلد دویم
۲۲۸
کتاب الشهادة

ابنا للموکل ان اباهما وکل هذا الرجل بالخصومة في هذه الدار
وقبضها لا تقبل شهادتهما سواء جحد المطلوب الوکالة او اقر بها
(الخ) هذا اذا کان الموکل هو الطالب فانکان الموکل هو المطلوب
وقد ادعى الطالب في داره فشهد ابنا المطلوب ان اباهما وکل
هذا الرجل بخصومة فانکان الوکيل يجحد الوکالة لا تقبل هذه الشهادة
لانها خلت عن الدعوى وانکان الوکيل يدعى الوکاله لا تقبل شهادتهما
ایضاً لانهما يطالبانه بالوکالة لا يجحدها لان هذا بينة قامة على الخصم کذا في المحیط (عالمگیری)
و اگر کسی وکیل گردانید مردی را بدعوی کردن در سرای معلوم و قبض کردن آن پس
آنکس غائب شد پس گواهی دادند دو پسر آن وکیل گیرنده که بدرستی که پدر ما وکیل گردانیده
این مرد را بدعوی کردن درین سرای و قبض کردن آن قبول نمیشود گواهی ایشان برابریست منکر
اقرار کند مدعی علیه بوکیل بودن آن مرد و یا منکر باشد از ان و این حکم وقتی است که وکیل گیرنده
طلب کننده حق و مدعی باشد پس اگر وکیل گیرنده مدعی علیه باشد در حالیکه تحقیق دعوی کند طلب کننده حق
و مدعی دران سرای او پس گواهی بدهند دو پسر مدعی علیه که بدرستی که پدر ما وکیل گردانیده این مرد را بدعوی
کردن با این مدعی پس اگر وکیل منکر بود از وکیل بودن خود قبول نمیشود گواهی ایشان زیرا که این گواهی
خالی است از دعوی و اگر وکیل دعوی میکرد وکیل بودن خود را نیز قبول نمیشود گواهی
آن دو پسر خواه اقرار کند مدعی بوکیل بودن وکیل و خواه منکر باشد از ان زیرا که این گوا
مانند که گذشته اند بر غیر خصم همچنین ذکر شده است در کتاب محیط ذکر ابن سماعه فيمن جحد
في رجل ضمن لرجل مالياع فلاناً من شئی فقال لطالب قد با یعت فلانا بيعاً بالف درهم
فجد الضامن ذلك فشهد عليه ابناه انه قد با یعه بيعا بالف درهم جاز شهادتهما وکذلک اذا

فایده
در گواهی دو پسران
ضامن بضامن شدن
پدر خود با


جله روم ۲۲۱ کتاب الشهادة

من ديننا ولاحق لنا قبله جازت شهادة الابوين استحسانا ولو قال كنا
فضامنه الدين في حيا ته جازت شهادتهما ولاضمان عليهما (قاضيخان)
دومرد گواهی دادند برای دومرد دیگر بدینی برمرده بعد ازان گواهی دادند این دو مرد برای آن
شاهدان بدینی بر مرده پس آن دو مرد اول کشته یا ابراکرده بو دیم براین آن مرده از دین خود
و ما را حقی نیست در نزدا و رو ا میشود گواهی آن دو مرد اول از روی استحسان و اگر گفتند که ما
قبض کرده بو دیم دین خود را از مرده در حال زندگانی او روا میشود گواهی ایشان و هیچ تاوانی
نیست برایشان احدالورثه اذا اقر بالدين ثم شهد هو ورجل اخر علي ان الدين کان علي
فانه تقبل شهادته هذا المقر كذا في خزانة المفتين (عالمگیری) یکی از وارثان وقتی که
اقرار کند بدینی بر مرده بعد ازان آنوارث گواهی بدهد با مرد دیگر برانیکه این دین بر مرده بود قبول
کرده میشود گواهی این اقرار کننده همچنین ذکر شده است در کتاب خزانة المفتين وان شهد ان
اباهما الغائب وكله يقبض دينو ادعى الوكيل وانكر لغر تقبل شهادتها وكذا المراه عدم
قبولها في الوكالة من كل من لا تقبل شهادتة للموكل شهادتة ابني الوكيل علي الوكالة لا تقبل وكذا
شهادة ابويه واجداده واحفاده كما في الخلاصة (بحر) (عالمگیری)
و اگرد و کس گواهی دادند که پدر سیما که پدر غایب ما وکیل کرده است فلان را بقبض کردن دینهای خود
و انوكيل دعوى ميكردوكيل بودن خود را یا منکر بو دازان روا میشود گواهی ایشان و مراد گواهی قبول
نا شدن دو پسران غایب قبول ناشدن گواهی ست در وکیل بودن وکیل از بهر کینکه گواهی او
برای وکیل گیرنده قبول نمیشود گواهی پسران وکیل بوکیل بودن پدرایشان قبول نمیشود و همچنین قبول
گواهی پدر و مادر و کیل و پدر کلانان و پسر کلان او در وکیل بودن و چنانکه در کتاب خلاصة الفتاوی
آورده است و من وكل جلا بالخصومة في دار بعينها وقبضها وغاب فشهد

در شهدی دو مرد که پدر
غایب ما وکیل کردست
فلانرا بقبض دین
های خود


جلد دویم
۲۲۹
کتاب الشهادة

بحق الضامن فشهد ابناه ان فلانا امرك ان تضمن عنه وانك ضمنت عنه لفلان ما
باعه وقبله باعه بيعاً بالف درهم قال شهادتهما جائزة ويؤخذ بالف ويرجع به على
الذي امره ان يضمن عنه كذا في المحیط (علمیگری) ذکر کرده ابن سماعه رح از امام محمد رح در بارۀ
مردی که ضامن شده باشد برای مردی هر چیزی که آن مرد بفر و شد بفلان پس بگوید آن مر دطلب
کننده حق که تحقیق فروخته ام بفلان فروختی بزار درم پس منکر شود آن ضامن از ان فروختن
پس گواهی بدهند بران ضامن دو پسر ضامن که بدرستی که آن مرد فروخته است
بر فلان چیز را بهزار درم پس بدرستی که گواهی ایشان رواست و همچنین وقتیکه شکر
ضامن از ضامن شدن خود و گواهی بدهند دو پسر او که بد رستیکه که فلان امر کرده بود ترا کا
ضامن شو از طرف من و بدرستی که تو ضامن شده از طرف او برای فلان بآن
چیزیکه آن فلان بفروشد انرا بآن فلان وحال آنکه تحقیق آن فلان فروخته است
بر فلان فروختی بهزار درم گفته ست امام محمد رح که گواهی آن دو پسر ضامن
رواست و گرفته میشود آن ضامن بهزار درم و رجوع کند بآن هزار درم بر کسیکه امر کرده بود
او را که ضامن شود از طرف او همچنین ذکر شده است در کتاب محیط اذ اشهد ابنا
الوكيل على عقد الوكيل فان كان الموكل والوكيل يقران بالامر
والعقد جميعاً فان كان الخصم يدعى ذلك كله فالقاضي يقضى
بالعقود كلها ولكن بتصادقهم لا بالشهادة وانكان الخصم ينكر ذلك فعلى قول
ابي حنيفة وابي يوسف لا تقبل شهادتها ولا يقضى بشي من هذه العقود الا في الخلع
فان هناك يقضى بالطلاق بغير مال لاقرار الزوج وهو الموكل وانكان الوكيل والموكل
يجدان ذلك كله وانكار الخصم يجد ايضا لا يلتفت الى هذه الشهادة وانكان الخصم يدعى تقبل

فايده
در گواهی دو پسر
وکیل بعقد کردن
پدر خود ها

عبد الله طابع ابن احمدی


جلد دوم
۲۳۶
کتاب الشهادة

شهادتهما عند هم جميعا وانكان الوكيل يقر بكلا الأمرين والموكل يدعى الأمر ويجحد العقد
فانكار الخصم يدع لذلك كالم يتقضى بالعقود كلها الا فى النكاح على قول ابي حنيفة وعندهما يقضى
بالعقود كلها هكذا فى الذخيرة (عالمگیری) وقتی که گواهی بدهند دو پسر وکیل برای کسی بعقد کردن
وکیل با آنکس پس اگر وکیل گیرنده و وکیل اقرار داشتند بامر کردن وکیل گیرنده موکل را
و بعقد کردن وکیل آنکس پس اگر خصم که آنکس است که گواهی برای او داده اند دعوی میکرد تمامی
آنرا که امر کردن وکیل گیرنده و عقد کردن وکیل است پس قاضی حکم کند بدرست بودن همه آن عقده
که عقد وکیلی و امر کردن وکیل گیرنده و عقد کردن وکیل است با دعوی کننده ولیکن این حکم قاضی بسبب
درستگواه شتن وکیل گیرنده و وکیل و مدعی است همه یک خود را نه بسبب گواهی شاهدان و اگر آن خصم که عقد
با او شده منکر بود ازان وکیلی و امر وکیل گیرنده و عقد کردن وکیل پس بنا بقول امام ابو حنیفه رح
و امام ابو یوسف رح قبول کرده نمیشود گواهی ایشان و حکم کرده نمیشود بدرست بودن چیزی
از ان عقد ها که عقد وکیلی و امر وکیل گیرنده و عقد کردن وکیل است مگر در عقد خلع
پس بدرستی که در عقد خلع حکم کرده میشود بطلاق شدن زن بغیر از لازم شدن مال
بران زن از جهت اقرار کردن شوهر آن زن که وکیل گیرنده است بطلاق کردن ندا خود
و اگر وکیل و وکیل گیرنده منکر بودند از تمامی آن عقدها که عقد وکیلی و امر کردن وکیل گیرنده آ
و عقد کردن وکیل است پس اگر آن خصم که عقد با او شده نیز منکر بود التفات کرده نمیشود
باین گواهی دو پسر وکیل و اگر آن خصم دعوی میکرد آن عقد ها را قبول کرده میشود
گواهی ایشان بنزد تمامی امامان سه کانه ما رحمهم الله تعالی و اگر وکیل اقرار داشت بهر دوامر
که وکیل شدن اوست بامر وکیل گیرنده و عقد کردن وکیل است با آن خصم و وکیل گیرنده
دعوی میکرد امر کردن خود را برای وکیل و منکر بود از عقد کردن وکیل با آنکس

ح الاثر
م الدینی

مطبعۃ المعارف
شرکتی

ناروی


جلد دوم
۲۳۱
كتاب الشهادة
پس اگر آن خصم دعوی میکرد حامی آن عقد ها را که عقد وكیلی دارا كردون
دلیل گیرنده وعقد کردن دلیل است با آنکس پس بدرستی که حکم کرده میشود بدرست بودن
همه آن عقد با گرور نکاح بر قول امام ابو حنيفه رحمة الله عليه ونزد صاحبین رحمها الله تعالی
حکم کرده میشود بهمه آن عقدها همچنین ذکر شده است در كتاب ذخيره وانجمل
الرجل امراته بيد اجنبی فطلقها فشهد با المطلاق ان لزوج جعل امرا مراته بید
اليهما وانه طلقها والاب حى يدعى ذلك اوصيت لا تقبل شهادتهما عند
ابى حنيفة رح وعن ابى يوسف رح ان غيبته بمنزلة موته كذا
فى المحيط (عالمگیری) وقتی که مردی بگرداند اختیار طلاق زن خود را بدست
بیگانه و طلاق کند آن بیگانه زن او را پس گواهی بدهند دو پسر آن بیگانه طلاق کننده
که بدرستی که شوهر این زن گردانیده بود اختیار زن خود را بدست پدر ما بدرستی که پدرها
طلاق کرده او را و حال آنکه پدر ایشان زنده بود و دعوی میکرد آنرا و یا مرده بود قبول میشود
گواهی ایشان نزد امام اعظم رحمه الله و از امام ابو یوسف رح روایت شده است اینکه
حکم غائب بودن پدر مانند حکم مردن اوست همچنین ذکر شده است در كتاب محيط شهادة
الوكيل الموكل بعد العزل ن خاصم فى مجلس القاضي ثم شهد له بعد عز له لا تقبل
اتفاقا للتهمة وان لم يخاصم تقبل عدمها وهو قول ابی حنيفة كذا في الذخيرة عالمگيري
در مختار وفى قامة الزيلعي صار خصه في حادثة لا تقبل شهادته فيها ومن كان يقهر
ان يصبح خصما وله ينصت خصها بعد تقبل هذان الاصلا متفق عليها در نجا تو گواہی وكیل برای
موكيل گیرنده او پس از معزولی او اگر آن وكيل دعوی کرده بود با مدعی علیه در مجلس قاضی بعد ازآن
گواهی داد برای وکیل گیرنده بعد از معزولی خود روا نمیشود باتفاق علما رحمهم الله
مع الی
مر قام الدين

باتجهیم تهمت


جلد دوم
۳۳۲
كتاب الشهادة

از جهت تهمت و اگر دعوی نکرد و بود با او نزد قاضی قبول کرده میشود از جهت نا بودن تهمت
و این قول امام ابوحنیفه است رحمة الله علیه همچنین ذکر شده است در کتاب ذخیره و ذکر شده
در باب قسامت کتاب زیلعی اینکه کسیکه خصم بگردد در حادثه قبول کرده نمیشود گواهی او در ان
حادثه و کسیکه نزدیک خصم شدن باشد و هنوز خصم نشده باشد قبول کرده میشود گواهی و این هرد و قوام
ا يست که اتفاق کرده شده بر آنها میان امام اعظم و صاحبین او رحمهما الله تعالی ولووكله
بالخصومة عند القاضي لخاصم المطلوب بالف درهم عند القائم اخرجه الموكل عنها
فشهد الوكيل ان للموكل على المطلوب مائة دينار تقبل ولو وكله عند غير القاضي
فاشهد على الوكالة فخاصم المطلوب بالف درهم وبرهن على الوكالة ثم عزله
الموكل عنها فشهد له على المطلوبعابمائة دينا رما كان له عليه بعد القضاء بالوكالة لا تقبل كذا
في الزيدية (الخ) لا اذ شهد بحق حادث بعد تاريخ الوكالة فحينئذ تقبل كذا في الكافي (عالمكيرى)
و اگر کسی شخصی را وکیل بدعوی کرد نز د قاضی پس انوکیل بمدعی علیه دعوی کرد بهزار در هم
نز د قاضی بعد از ان آن وکیل گیرنده آن وکیل را از وکیلی بدر کرد پس آن وکیل گواهی داد
که بدستی مر آن وکیل گیرنده را صد د نیار است بر مدعی علیه قبول میشود گواهی او و اگری کی کین و نیری
فخیت قاضی او را وکیل گردانیده بود پس شاهد گرفته بود بوکیلی او پس آن وکیل دعوی کرد بردگی
علیه بهزار درهم را و شاهدان گذرا سیند بوکیلی خود بعد از ان وکیل گیرنده او را از
وکیلی معزول کرد پس گواهی داد برای آن وکیل گیرنده بر مدعی علیه بصد دنیار
از جمله آن حقی که وکیل گیرنده را بر مدعی علیه بود بعد از حکم کردن قاضی بوکیلی او قبول نمیشود گوا
او همچنین ذکر شده است در کتاب بزازیه مگر وقتیکه شاهدی بدهد بحقی که بعد از تاریخ آن کیلی
پیدا شده باشد پس در ینوقت گواهی او قبول میشود همچنین ذکر شده است در کتاب کفر

فايده
گواهی دادن وکیل
برای وکیل گیرنده خود
بعد از معزول شدن
از وکیلی

الصريح

[ILL] [ILL] [ILL] [ILL] [ILL] [ILL] [ILL] [ILL]


جلد دوم
۲۳۳
کتاب الشهادة
رجل ادعی عند القاضی علی رجل ان فلانا وکله بالخصومة فی کل حق له قبل هذا
المدعی علیه وقبل فلان وفلان واقام البینة علی الوکالة بالصفة التی ادعی
وقضی القاضی بذلک اولم یقض ثم عزله الموکل فشهد المعزول للموکل بحق قبل هذا
الذی تحضر اوقبل الاخرین لا تقبل شهادته الا ان يشهد بحق حادث بعد التوکیل او علی
غیر النفر الثلثة فتقبل شهادته کذا فی صنوان القضاء (عالمگیری)
مردی دعوی کرد نزد قاضی بر مردی که بدرستی که فلان وکیل گردانیده مرا بدعوی کردن
در هر حقی که باشد او را بر این مدعی علیه و بر فلان و فلان و گذرانید شاهدان را بر وکیل
بودن خود بآن صفتی که دعوی کرده بود و حکم کرد قاضی بوکیل بودن او و یا حکم نکرد بعد ازان
معزول کرد او را وکیل گیرنده او پس گواهی داد آن معزول برای آن وکیل گیرنده خود بحقی
که آن وکیل گیرنده را بود بر این شخصی که حاضر آورده بود او را و یا بران دو شخص دیگر قبول کرده نمیشود
گواهی او مگر وقتی که گواهی بدهد بحقی که نو پیدا شده باشد پس از وکیل گردانیدن و یا گواهی بدهد بحقی که بر مردی
باشد غیر ازان سه شخص پس قبول کرده میشود گواهی او همچنین ذکر شده است در کتاب صنوان القضا
رجل وكل رجلا بالخصومة فی کل حق له وقبضه من الناس مطلقا وفی
مصر فقدم الوکیل رجلا واقام البینة وجعله القاضی خصما ثم اخرجه
الموکل من الوکالة لم تجز شهادته لا علی هذا الرجل ولا علی غیره ممن كان للموکل علیه
حق يوم وكله ولا ما حدث بعد ذلک علی الناس الی یوم اخرج من الوکالة کذا فی
الخلاصة ولوشهد بحق حدث بعد العزل قبلت شهادته کذا فی المحیط (عالمگیری) مردی وکیل گرانید مردی را بدعوی کردن در حق کی بان
او را و بقبض کردن آن حق از مردم مطلق و در هر جای که باشد و یا در شهر باشد و پیش آورد آن وکیل مردیرا
نزد قاضی و گذرانید شاهد انرا بر وکیل بودن خود و قاضی خصم گردانید او را بعد ازان معزول کرد
علی قیام الدین
غازی
مطر حمید


جلد دوم ۲۳۳ کتاب شهادة

او را وکیل گیرنده او از وکیل بودن رو انمیشود گواهی او نه بر امین مردو نه بر غیر او انان
کسانی که مرد وکیل گیرنده را برایشان حقی باشد در روزی که وی وکیل کرده امیده
ان مرد را و نه قبول میشود گواهی آن وکیل بر حقی که نو پیدا شده باشد پس از وکیل کرد ا پیش
بر مردم تا روزی که معزول کرده وکیل گیرنده او را از وکیلی همچنین ذکر شده است کتاب
خلاصة الفتاوی و اگر وکیل گواهی داد بحقی که نو پیدا شده بود پس از معزول شدن او
قبول میشود گواهی او همچنین ذکر شده است در کتاب محیط الوكيل لقبض الدين
تجوز شهادته بالدين كذا في الوجيز للكردري (عالمگيري)
کسی که وکیل شده باشد بقبض دین از جانب کسی رو است شاهدی او بدین برای وکیل
گیرنده همچنین ذکر شده است در کتاب بزازیه رجل وكل ثلثة نفر في خصومة
وقال ايهم خاصم فهو وكيل فيها فشهد اثنان منهم لواحد لم يكن هذا الواحد
خصما بشهادتهما وان وكل كل واحد على حدة بالخصومة والقبض جازت شهادة
الاثنين لصاحبهما بالوكالة في الخصومة والقبض ( قاضيخان وعالمگيري )
مردی وکیل گردانید سه را در دعوی و گفت که هر یکی از ایشان که دعوی کرد پس او وکیل است
در ان دعوی پس گواهی داد دو مرد از ایشان برای یکی از ایشان بوکیل بودن او خصم
نمیشود این بگیرد گواهی ایشان و اگر وکیل گردانیده بود هر کدام را جدا جدا بدعوی کردن
و قبض کردن رو است گواهی دوکس از ایشان برای آنصاحب ایشان بوکیل بودن او
در دعوی کردن و قبض کردن رجلان شهدا على رجل انه قال لهما ولرجل اخر ايتكم
طلق امراتي فهو جائز اذ قال امرها في ايديكم فايكم طلقها فهو جائز والزوج يجحد ذالك
لم تجز شهادتهما ولو اقر الزوج بالامر وشهد اثنان على طلاق الثالث لم تجز شهادتهما من قبل


جلد دوم
۳۳۵
كتاب الشهادة

انهم شركاء في الوكالة فاذا اشتركوا في الوكالة لا تقبل شهادة بعضهم
على بعض لاله ولا عليه كذا في فتاوي قاضيخان (عالمگيري)
دو مرد گواهی دادند بر مردی كه بدرستی این مرد گفت بمر د و را ومرد دیگر را که هر کدام از شما که طلاق
كرد زن مرا پس طلاق کردن او روا با شد و یا گواهی دادند كه این مرد گفت كه اختیار زن من در دست
شما باشد پس هر کدام از شما که طلاق کرد زن مرا پس طلاق کردن او روا باشد و شوهر آن زن
منکر بود از ان گفته خود روانیست گواهی آن دو مرد واگر شوهر او اقرار کرد بآن اختیار دادن خود
و گواهی داد دو مرد بطلاق کردن مرد سوم زن او را روا نیست گواهی آن دو مرد از جهت اینکه
ایشان شریک اند در وکیل بودن پس وقتیکه شریک شدند در وکیل بودن قبول
نمی شود گواهی بعض از ایشان بر بعض دیگر از ایشان نه برای نفع او و نه برای ضرر او و همچنین ذکر
شده است در فتاوای قاضیخان وكيل في مجلس القضاء اذا ادعي لموكله بحضرة
موكله ان لموكله على هذا كذا وقال المدعى عليه قد قضيته فانكر موكل
المدعى القضاء فشهد هذا الوكيل مع رجل أخر انه قد قضاه قالوا
لا تقبل (قاضيخان ) وكذا وكيل المرأة ادعى المهر على الزوج
لم تقبل شهادته للزوج بالخلع ( بجر )
وکیلی در مجلس قضاء دعوی کرد برای وکیل گیرنده خود بحضور آن وکیل گیرنده خود که بدرستی وکیل گیرنده
مرا بر این كس این قدر دین است و مدعی علیه گفت که بدرستی این دین را ادا کرده ام برای او
پس منکر شد آن وکیل گیرنده مدعی از ادا کردن پس گواهی داد همین وکیل با مرد دیگر که بدرستی مدعی علیه
ادا کرده است دین وکیل گیرنده را گفته اند علمای رحمهم الله تعالی که قبول نمیشود گواهی وکیل و همچنین
وکیل زن که دعوی کرده بود مهر را بر شوهر آنزن قبول نمی شود گواهی آنوکیل از برای شوهر آنزن بخلع

فایده
گواهی وکیل بر موکل
قبول نمیشود


جلد دوم
۲۳۶
کتاب الشهادة

والبايع اذا شهد لغیره مما باع لا تقبل شهادته وكذا المشتري كذا في فتاوي قاضيخان (عالمگيري)
وقتیکه فروشنده گواهی بدهد برای غیر خود بچیزی که فروخته است آنرا قبول نمیشود گواهی او همچنین
حکم خرنده که گواهی بدهد برای غیر خود بچیزی که آنرا خریده است همچنین ذکر شده است در فتاوای
قاضيخان ولوادعى المشتري انه باع من فلان وفلان يحد فشهد له البايع لا تقبل كذا في المحيط
(عالمگيري) واگر دعوی کرد خرنده چیزی که بدرستی فروخته ام این چیز فروخته شده را ..
برفلان و ان فلان منکر بود پس گواهی داد برای خرنده فروشنده آنچیز قبول کرده نمیشود
گواهی او همچنین ذکر شده است در کتاب محیط رجل باع عبدا وسلمه الى المشتري
تمادعى رجل انه اشتراه من المشتري ذلك فشهد البايع للمدعى بما
ادعى الشراء لا تقبل شهادته كذا في الظهيرية ( عالمگيري )
مردی فروخت غلامی را و سپرد او را بخرنده بعد ازان دعوی کرد مردی که خریده ام این غلام
از خرنده و آن خرنده منکر بود ازان پس گواهی داد فروشنده آن برای مدعی بچیزی
که دعوی میکرد آنرا که خریدن آن غلام است از خرنده قبول کرده نمیشود گواهی او همچنین ذکر شده
ست در فتاوای ظهیریه باع عبدا وسلمه الى المشتري ثمر ادعى العبد ان المشتر
اعتقه وانكل لمشتري وشهد البايع بذلك لم تقبل شهادته كذا في فتاوى
قاضيخان (عالمگيري) فروخت غلامی را و سپرد او را بخرنده بعد ازان آنغلام دعوی کرد
که خرنده مرا آزاد کرده است و خرنده منکر شد از آزاد کردن او و گواهی داد فروشنده او
بآنرآد کردن خرنده آن غلام را قبول نمیشود گواهی او همچنین ذکر شده است در فتاوای
قاضيخان لوان رجلا اشترى من آخر عبدا وتبرأ البايع من عيوبه
فباعه المشتري من رجل فردد الله العيب الذي به فخاصم المشتري الأخر

فایده
گواهی پوشنده با خرنده
بچیزی که فروخته شده و برآ
غیر خود قبول نمیشود

فایده
گواهی بایع غلام براستا
مشتری قبول نیست

فایده
گواهی بایع اول غلام
در رد شدن بایع ثانی
بعیب قبول است


جلد دوم
۲۳۶
کتاب الشهادة

للمشتري الاول به فشهد البايع الاول و رجل آخر ان هذا العيب كان به
عند البايع قالا قبل شهادة البايع الاول في رده على البايع الثاني ولا اقبل
في ببرائه منه كذا في المحيط (عالمگيري) اگر مردی خریداز دیگر ی غلامی را
و ابرا کرد برای فروشنده از عیبهای آنغلام پس آن خرنده فروخت آنغلام را بمرد دیگر
و پنهان کرد آن عیبی را که بآن غلام بود پس دعوی کرد خرندۀ دوم بر خرندۀ اول آن عیب را
پس گواهی داد فروشندۀ اول و مرد دیگر که بدرستی این عیب باین غلام نزد فروشندۀ اول
بود گفته است امام محمد رح که قبول میکنم گواهی فروشندۀ اول را در باره رد کردن غلام بر فروشندۀ دوم
و قبول نمیکنم دربارۀ ابرا کردن خرندۀ اول برای فروشنده ازان عیب همچنین ذکر شده است
در کتاب محیط المشتريان شراء فاسد اذا شهدا بكون المشترى ملكا للبايع بعد القبض
لا تقبل وكذا لو نقض القاضي العقد بينهما او تراضوا على ذلك والعين في يديهما
فان ردا على البايع ثم شهدا تقبل كذا فى الخلاصة (عالمگيري)
وقتیکه گواهی بدهند دو خرندگان که خریده باشند چیزی را بخریدن فاسد بعد از قبض کردن ایشان آنچیز را
آنچیز خریده شده ملک بائع است قبول کرده نمیشود گواهی ایشان و همچنین قبول نمیشود گواهی ایشان اگر
شکسته بود قاضی آن فروختن فاسد را میان فروشنده و خرندگان و یا راضی شدند میان خود
بشکستن آن فروختن فاسد و حال آنکه آن مال فروخته شده در دست ایشان بود و اگر پس داده
بودند آنرا بفروشنده بعد ازان گواهی دادند قبول کرده میشود گواهی ایشان همچنین
ذکر شده است در کتاب خلاصة الفتاوی لوان رجلین اشتريا ثوبا من رجل
نقدا الثمن اولم ينقدا فجاء رجل وادعى ان الثوب له فشهد المشتريان له
بالثوب او شهدا على اقرار البايع ان الثوب له لم يجز شهادتهما كذا في المحيط (عالمگيري)

فایده
گواهی مشتریان بشراء فاسد
برای بائع بعد القبض قبول
نه بعد الرد

فایده
گواهی مشتریان ثوب
برای بائع قبول نیست


جلد دوم ۲۳۰ کتاب الشهادة

اگر دو مردی خریدند جامه را از مردی واقعه داده بودند بها را با و یا نقد نداده بودند بهارا پس آمد
مردی و دعوی کرد که بدرستی این جامه از من است پس آن دو خرندکان کواهی دادند
برای مدعی بآن جامه یا کواهی دادند با قرار کردن فروشنده که بدرستی همین جامه مرد عمی است
روانمی شود گواهی ایشان همچنین ذکر شده است درکتاب محیط رجل اشترى من رجل
جارية شراء صحيحاً وتقابضا وتقابلا البيع او ردها المشتري بالعيب بغير قضاء
وقبلها البايع ثم جاء رجل وادعى ان الجارية له فشهد المشتري ورجل اخرار المالية
للمدعي فشهادتها باطلة سواء كانت هي محبوسة بالثمن عند المشتري اورد
الى البايع ولو كان الرد بالعيب بعد القبض بقضاء وقبل القبض
بغیر قضاء او كان الرد بخيار روية او بخیار شرط ثم شهد بها
للمدعي مع غیره جازت شهادتهما واذا
حبسها بالثمن فكذلك الجواب ولو حبسها بالثمن فماتت الجارية
في يد المشتري ثم شهد الجارية للمدعي بطلت شهادتها كذا في المحيط (عالمكيري)
مردی خرید از مردی کنیز کی را بخریدن صحیح و با هما دیگر قبض کردند بها و کنیز را واقاله کردند یا
خریدن را و یا خرنده رد کردکنیز را بسبب عیب بیغراز حکم قاضی و قبول کرد فروشنده آنرا بعد از ان
مردی آمد و دعوی کرد که بدرستی این کنیز من است پس آن خرنده و مرد دیگر کواهی دادند
که بدرستی این کنیز مر مدعی است پس گواهی ایشان باطل است بر ابرست اینکہ آن کنیز
نزد خرنده بسبب بها محبوس باشد و یا خرنده پس داده باشد اور ا بفروشنده و اگر
ردکردن خرنده آن کنیز را بسبب عیب بحکم قاضی بود بعد از قبض کردن خرنده
آنرایا پیش از قبض کردن او بود بغیر از حکم قاضی و یا رد کردن او بسبب خیار رویت

فایده
گواهی مشتری برای بایع
بعد از اقاله یار ولعیب
قبول نیست


کتاب الشهادة
۲۳۹

شرط بود بعد از ان خرنده با شخص دیگر گواهی دهد بآن کنیز برای مدعی روا است گواهی ایشان
و وقتیکه خرنده بند کند آن کنیز را در ینصورت بسبب بها پس همچنین حکمست که قبول کرد میشود
گواهی او و اگر خرنده کنیز را بند کرد بسبب بها پس آن کنیز در دست خرنده مرد بعد ازان
خرنده و مرد دیگر گواهی دادند بکنیز برای مدعی باطل میشود گواهی ایشان همچنین ذکر شده آ
در کتاب محیط رجل اشترى جارية بعبد وتقابضا ثم وجد بالجارية عيباً فردها بقضاء
قاض وصبر الجارية بالعبد ثم جاء رجل وادعى الجارية بحضرة بائعها فشهد
المشتري مع رجل اخوانه للمدعي لا تقبل شهادة المشتري وان شهد بعدما
دفعها الى بايعها جازت شهادته ولوكان العبد هالك في يد بايع الجارية
ثمر ان للمشتري الجارية وجد بها عيباً وردها بعد القبض بقضاء القاضي
صح رده ويرجع على بايعها بقيمة العبد فان جاء رجل وادعى الجارية
في هذه الحالة فشهد المشتري مع اخوانه للمدعي جازت شهادته كذا
في فتاوى قاضيخان (عالمگیری) مردی خرید کنیز می را بغلامی از دیگر می باهمدیگر قبض کردند
غلام و کنیز را بعد از ان یافت بآن کنیز عیبی پس رد کرد آن را بحکم قاضی بند کرد کنیز را بسبب سلام یعنی آنا
کنیز را بفروشنده او تا آنکه فروشنده کنیز بیاورد غلام را بعد از ان آمد مردی و دعوی کرد آن کنیزرا
بحضور فروشنده آن کنیز پس گواهی بداد، خرندۀ آن کنیز با مردی دیگر که بدرستی این
کنیز مراین مدعی راست قبول نمیشود گواهی آن خرنده و اگر خرنده گواهی داد پس
از انکه داده بود آن کنیز را بفروشنده او رواست گواهی او واگر آنغلام هلاک شد در دست
فروشندۀ آن کنیز بعد از ان خرنده آن کنیز یافت بآن کنیز عیبی و رد کرد آنرا پس از قبض
بمردن او بحکم قاضی صحیح میشود رد کردن او رجوع کند بر فروشنده کنیز بقیمت آن غلام


جلد دوم
۲۴۰
کتاب الشهادة

پس گرآمد مردی و دعوی کرد آن کنیز را درین حالت پس گواهی داد خرنده کنیز با مردی دیگر برستی
این کنیز مرمدعی راست رو است گواهی و همچنین ذکر شده است در فتاوی قاضیخان ولو
شهد المستقرضان بكول مستقرض مالك المدعي لا تقبل لا قبل الدفع ولا بعده وكذا
لورد عينه وشهد الغريمان بالدين للمخصم هة الدلك لا تقبل وكذالو فضاء من كن والحالة (عالمگيري)
فایده
واگرگواهی دادند دو قرض گیرنده باینکه این مال قرض گرفته شده ملک مدعی ست قبول کرد نمی شود
گواهی دو قرض گیرنده باینکه این چیز قرض گرفته شده مرمدعی
این گواهی ایشان پیش از دادن قرض گیرندگان تا مال را بقرض دهنده ونه بعدازدادن آن
و همچنین ست اگر قرض گیرندگان روکرده باشند عین آن مال را بقرض دهنده قبول نمیشود گواهی
راست و گواهی دو ضامن باینکه دین مر مدعی را
قرض گیرندگان برای مدعی مال و گواهی دو دین دار بدینی که برایشان باشد که بدرستی این دین برای
مدعی راست قبول کرده نمیشود و همچنین قبول کرده نمیشود گواهی ایشان اگر داده باشند آن دین را
بصاحب دین همچنین ذکر شده است در کتاب خلاصة الفتاوی و في نوادر ابن سماعة
عن محمد رحمة الله عليه رجل شهد عليه شاهدان لرجل رباع هذا الدار من هذا
الرجل بالف درهم على انيما ضمنا المشتري الدرك قال اذا كان الضمان في اصل البيع
فایده
گواهی دو ضامن درک بپوشتن چیزیکه در مقبوضه بیع ضامن درک شده اند
لم تجر شهاد تهاوان لم تكن المعانا في اصل البيع جازت شهاد تها كذا في الذخيرة (عالمكيري)
و در نوادر ابن سماعه رح از امام محمد رح ذکر شده است که بر مردی گواهی دادند دو مردان که بدرستی ما
فروخته است این سراسی را بر این مرد بهزار درم باین شرط که ما ضامن شرک شده ایم برای خرنده
یعنی ضامن شده ایم که اگر مستحق فروخته شده را باستحقاق برد بهای آنرا بتو میرسانیم
گفته ست امام محمدرم که اگر این ضامنی در اصل فروختن بود یعنی داخل عقد بود
روا نمیشود گواهی ایشان و اگر آنضامنی در اصل عقد نبود روا میشود گواهی
ایشان همچنین ذکر شده است در کتاب ذخیره رجلان شهدا علی رجل انه باع دارا


۲۴۱
کتاب الشهادة
من هذا المدعي بالف درهم علي انهما كفيلان بالثمن قال محمدرح ان كان ضمانهما
في اصل البيع لم تقبل شهادتهما والاجازت ( عالمكيري ) دو مرد می گواهی دادند برا
مردیکه فلانکس فروخته است سرای خود را براین مدعی بهزار درهم باینکه ما هر دو ضامنانیم
ببهای آن گفته است امام محمد رح که اگر ضامن شدن ایشان در اصل عقد فروختن
داخل بود قبول نمیشود گواهی ایشان و اگر در اصل عقد داخل نبود روا میشود رجل اشتري
جارية وكفل له رجلان بما يلحقه فيها ثم شهدا الكفيلان ان البايع انتقد الثمن لاقبل
شهادتهمـا وكذا لو شهدا ان البايع قد ابرأه عن الثمن ( قاضيخان )
مردی خرید کنیز می را و ضامن شدند برای او دو مرد بچیزی که برسد او را در خریدن
آن کنیز از تاوانی بعدازان آن دو ضامن گواهی دادند که بدرستی فروشنده نقد گرفته
ببهای آنرا از خرنده قبول کرده نمیشود گواهی ایشان و همچنین قبول کرده نمیشود گواهی ایشان
اگر گواهی دادند که بدرستی که فروشنده از بهای کنیز ابرا کرده است برای خرنده وذكر في
فایده
قبول نیست گواهی فروشنده
زمین و اولاد او بر خرنده آن
باینکه شفعه دار حق شفعه خود را
دران طلب کرده است اگر
آنشرای در دست خرنده
بود و او منکر بود
شفعة الاصل اذا شهد البايع واولاده ان الشفيع قد طلب الشفعة من المشتري
والمشتري ينكر والدار في يد المشتري لا تقبل شهادتهم ( قاضيخان )
و ذکر شده است در کتاب شفعه کتاب مبسوط که اگر فروشنده زمین واولاد او گواهی داد
که بدرستی شفعه دار طلب کرده است حق شفعه خود را در ان زمین از خرنده و خرنده
منکر بود ازان طلب و سراسی در دست و تصرف خرنده بود قبول کرده نمیشود گواهابی ایشان
وروى ابن سماعة رح لو شهد ابنا البايع ان الشفيع سلم الشفعة جاز ولو شهدا للبايع بذا
لم تجز ولو شهدا ابنا البايع ان المشتري سلم الشفعة للشفيع الم بر شهادة روایت کرده است ابا
سماعه رح از امام محمد رح که اگر گواهی دادند دو پسر فروشنده که بدرستی شفعه دار سپرده است


جلد دوم ٢٤٢ کتاب شهادة
شفعه خود را برای خرنده رو است گواهی ایشان و اگر فرو شنده گواهی داد بسپردن شفعه دار
شفعه خود را روانیست و اگر گواهی دادند دو پسر فروشنده که بدرستی خرنده سپرده است شفعه دار
برای شفعه دار رو انمیشود وفي نوادر ابن سماعة عن محمد رحمة الله عليه رجل
باع دارا ولم يقبضها المشتري حتي جاء شفيع الدر وخاصم فيها فشهدا
ابنا البايع ان المشتري قد سلم الدار للشفيع بشفعته ثم اشتراها منه
بالثمن لا تقبل شهادتها وكذلك لوشهدا ان الشفيع سلم الشفعة في الدار
لا تقبل شهادتها وهذا اذا ادعی الاب ما شهدا به اما اذا جحدها شهدا
به فتقبل شهادتهما ولوكان المشتري قبض الدار من
البايع ثم شهد ابنا البايع على تسليم المشتري الدار الي الشفيع بشفعته
لا تقبل شهادتها سواء ادعى البايع ما شهدا به او جحد ذلک کذا في المحيط (عالمكيري)
و در نوادر ابن سماعه رح از امام محمد رح روایت کرده است مردی فروخت سرائی را و قبض نکرده
بود آنرا خرنده آن تا اینکه آمد شفعه دار آن دعوی کرد با خرنده در آنسرای پس گواهی دادند پسران
فروشنده که بدرستی خرنده سپرده است آنسرای را برای شفعه دار بسبب شفعه او بعد از ان
خریده است خرنده آنسرای را از شفعه دار بیهای آن قبول کرده نمیشود گواهی ایشان همچنین
اگر گواهی دادند پسران فروشنده که بدینکه شفعه دار سپرده است حق شفعه خود را در انسرای
برای خرنده قبول نمیشود گواهی ایشان این حکم وقتی است که دعوی میکرد پدر گواهان که فوشنده
است چیز را که گواهی داد اند پسران و باین چیز اما اگرمنکر بود پدر ایشان از انچیز که پسران او بان
چیز گواهی داده اند پس قبول کرده میشود گواهی ایشان و اگر خرنده قبض کرده بود سرای را از فرو
پس از ان گواهی دادند پسران آن فروشنده بسپردن خرنده آنسرای را برای شفعه دار بشفعه او


جلد دوم
۲۴۲
کتاب الشهادة
فایده
شاهد‌ی بعض شفعداران
بر بعضی سپردن حق شفعه را

قبول کرده نمیشود گواهی ایشان برابر است اینکه دعوی بکند فروشند که پدر آن گواهان است آنتحریررا که
گواهی داده اند بران پسران او و یا منکر باشد ازان هچنین ذکر شده است در کتاب محیط واذاكان للدار
شفيعافشهدا شاهدا ان احدا سلم الشفعة ولا يعلما أيهما هو فشهادتهما باطلة وان کا
الشفعاء ثلثة فشهد اثنان منهم على احدهما انه قد سلم الشفعة وقال قد سلمنا معه فشا
جائزة وان قالا خن نطلبها فشهادتهما باطلة وكذلك لو قالا سلمنا معه ولا بن احمدا
اولا بيه اولما تبه او لزوجته شفعة فشهادتها باطلة كذا في الحاوي (عالمكير)
وقتیکه در سرائی را دو شفعه دار بودپس دو شاهد گواهی دادند که بدرستیکه یکی ازین دو شفعه دار سپرده است حق
شفعه خود را و حال اینکه نمیدانستند که اوکدام یکیست ازان دو پس گواهی ایشان باطل است و اگر شفعه
گیره سه بودند پس دو کس از ایشان گواهی دادند بریکی ازایشان که بدرستیکه او سپرده است حق شفعه خوه
و گفتند که بتحقیق ما نیز سپرده ایم حق شفعه خود را با او پس درست گواهی ایشان و اگر گفتند که میخواهیم
حق شفعه خود را پس گواهی ایشان باطل است و همچنین اگر گفتند که ما با او سپرده ایم حق شفعه خود را و حال
آنکه در سپریکی از ایشان را و یا پدر او را و یا مکاتب او را و یا زن او را حق شفعه بود دران پپس گواہی
ایشان باطل است همچنین ذکر شده است در کتاب حاوي لا يجوز شهادة الشفيعين
فایده
گواهی دو شفعه دار برای
خزنده برفروشنده یا برفروشنده

بالبيع على البايع للجاحد ان طلبا الشفعة وان سلماها جازت
شهادتهما للمشتري وان بحد المشتري الشراء
وادعى البايع لم تجز شهادتهما ايضا ان طلبا الشفعة غيرا نهما
يا خدانها باقرار البايع وشهادة ولد الشفيع ووالده بمنزلة شهادته
في ذلك وان شهدا ولد الشفيع بالتسليم جازت شهادتها ( عالمكير)
روا نمیشود گواهی دو شفعه دار برای خنده بفر وختن برفروشنده منکر از فروختن اگر میخواستند


جلد دوم ۲۴۰ كتاب الشهارة
آن شاهدان شفعه خود را واگر سپرده بودند آنرا رها میشود گواهی ایشان برای خرند ، واگر منکر بو در خرند. از خریدن
و فروشنده دعوی میکرد آنرا نیز روانمیشود گواهی ایشان اگر میخواستند شفعه خود را ولیکن ایشان میگیرند
شفعه را بسبب اقرار کردن فروشنده و گواهی له شفعه دار و پدر او مانند گواهی خود شفعه دارست درین حکم
و اگر گواهی دادند دو پسر شفعه دار بسر بودن شفعه دار شفعه خود را روانمیشود گواهی ایشان رجلان فی ید هما
وهن لرجلين فجاء رجل و ادعى الرهن فشهد له المرتهنان جازت شهادتهما ولو شهد گواهی دو گرو گیرندگان
الراهنان لغير هما بالرهن والمرتهن ينكر لا تقبل شهادة الراهنين الا ان الراهنية ممنا یا دوگرو دهندگان بچیز گروی
قيمته الرهن للمدعى ولوكان الرهن جارية الرجلين فهلكت عند المرتهنين وقيمتها برای كسیكه دعوای
مثل الدين و اقل او اكثر فشهد بالمرتها لمدعي لا تقبل شهاد تمام المني من قيمتها النهر المداري و قامة آنمیکند
دو مرد می در دست ایشان چیزی گروی بود از دو مرد دیگر پس امد مردی و دعوی کرد آنچیز گروی را
پس گواهی دادند برای او آن گرو گیرندگان رو امیشود گواهی ایشان و اگر گرو دهندگان گواهی دادند بچیزی
گروی برای غیر خود و گرو گیرنده منکر بود ازان قبول کرده نمیشود گواهی ایشان لیکن آن گرو دهندگان
تاوان میدهند قیمت آنچیز کروی را برای مدعی واگر آنمال گروی کنیزی بود مر د وران
را پس هلاک شد نزد دو گرو گیرندگان و قیمت آن کنیز مانند دین بود یا کمتر ازان
و یا زیاده تر از ان پس گروگیرندگان گواهی دادند بان کنیز گرو کرده شده برای
مدعی قبول کرده نمیشود گواهی ایشان بر گرو دهنده گان و تاوان میدهند آن گرو
گیرندگان قیمت آن كنيز كرومی را براى مدعى ولو شهد على قرار المدعى بكون
المرهون ملك الراهن لا تقبل قائما كان او هالكا الا اذا شهدا
بعد ما رد الرهن على الراهن كذا في الوجيز للكردرى دعالمكيري)
و اگر گواهی دادند گروگیرندگان با قرار مدعی باینکه چیز گرو کرده شده ملک کرد و منده است


جلد دوم
۲۴۵
كتاب الشهادة
فایده
قبول نیت گواهی
غصب کننده بحق غصب کننده
شده برای دعوی کننده
آن بر کسیکه از و غصب
کرده شده
گواهی امانت گیرنده
و عاریت گیرنده و اجاره گیرنده
برای دعوی کننده آنمال بانت
و مال عاریت و اجاره کرده شده
بر امانت دهنده و
عاریت دهنده
واجاره
دهنده
قبول کرده نمیشود گواهی ایشان خواه موجود باشد آن چیز و خواه هلاک شده باشد
مگر قبول میشود وقتیکه گواهی بدهند که و گیرندگان بعد از رد کردن ایشان آنچیز که رده شده را
برگرد و هنده همچنین ذکر شده است در کتاب خانیه در جلا غصبا عبدا و من بعد فجاء حماد عدها
فشهد له الغاصبان شهدك بعد الرد على المغصوب منه جازت شهادتهما وان شهد اقل الرد
والعبد قائما وهالك في بدهم وقضى القاضي عليها بالقيمة للمغصوب منه أولم يقض وتراضيا على
القيمة ودفعا القيمة إلى المغصوب منه أو لم يدفعاها لم تقبل شهادتهما (قاضیخان)
دو مردی غصب کردند غلامی را از مردی پس آمد مردی و دعوی کرد آنغلام را پس آن
دو غصب کنندگان گواهی دادند برای او اگر گواهی داده بودند بعد از رد کردن ایشان آنغلام
بر کسی که از و غصب شده بود روا میشود گواهی ایشان و اگر گواهی دادند پیش از رد کردن بر او و حال
آنکه آنغلام موجود بود و یا هلاک شده بود در دست ایشان و قاضی حکم کرده بود بر ایشان بقیمت آن
برای کسیکه از و غصب شده بود و یا حکم نکرده بود و با هم راضی شده بودند غصب کنندگان
و کسیکه از و غصب شده بود بر دادن قیمت و داده باشند قیمت را بآنکسیکه از و غصب شده بود
یا نداده باشند آنرا قبول نمیشود گواهی ایشان ولا تقبل شهادة المودع والمستعمل المستأ
للمدعين قبل الرد ولو اودع رجل رجلا نز ودريعة فجاء مدع فادعاها فشهد له المودعان
جازت شهادتهما ( جوهره نيره) ولو شهدا على اقرار المدعى لمن أودعهما
والمال قائما ومستهلك لم تقبل شهادتهما ولوشهدا بذلك بعد ردهما المال على من
اودعهما جاز شهادتهما (قاضيخان ) و قبول کرده نمیشود گواهی امانت گیرنده مال عاریت گیرند
آن و اجاره گیرنده آن بر امانت دهنده و عاریت دهنده و اجاره دهنده برای کسیکه دعوی کند آنمال را
پیش از رد کردن ایشان آعمال کو اگر امانت نهاد مردی نزد دو مرد دیگر مالي را پس آمد مدعي پس دعوی کرد آلمال


جلد دوم
ماده ۱۸
عدد ۲۴
کتاب الشهادة

امانت را پسر گواهی دادند برای او آن دو سر امانت گیرندگان رو است گواهی ایشان
بعد از رد واگر ایشان گواهی دادند باقرار کردن مدعی باعمال امانت برای کسیکه امانت نهاده
بود نزد ایشان و حال آنکه مال امانت موجود بود و یا هلاک شده بود قبول کرده نمیشود گواهی ایشان
و اگر ایشان گواهی دادند بآن اقرار او پس از رد کردن ایشان آنمال امانت را بر کسیکه امانت
نهاده بود نزد ایشان رو است گواهی ایشان و في وديعة الاملاء والعارية
اذا شهدا على الذي اودعاه او اعارا ه انه للمدعي لا يجوز شهادتهما
قبل الرد ويجوز بعده (قاضيخان) و در کتاب ودائعیت و کتاب عاریت
از کتاب املا ذکر شده که اگر دو کس گواهی دادند بر کسیکه ایشان چیز یرا نزد او امانت یا عاریت
نهاده بودند که این چیز مدعی راست روا نمیشود گواهی ایشان پیش از رد کردن امانت گیرنده
و عاریت گیرنده آن چیز را برایشان و روا میشود گواهی ایشان بعد از رد کردن او آنچیز را
بر ایشان لا تقبل شهادة المستاجر للاجر والمستاجر والمستعير للمعير بالملكا
كذا في البحر الرائق (عالمگيرى) لو استاجر دار ا شهرا فسكن الشهر كله ثما جاء
صاع اخر فشهد بها المستاجر ورجل اخر معه فالقاضي يسال المدعي عن الإجاز
اكانت بامره او بغير امره فان قال كانت بامري لم تقبل شهادة المستاجروان
قال كانت بغير امري تقبل شهادته ولو لم يسكن الشهر كله لم تجز شهادته وان لم يدع
المدعي ان الاجارة كانت بامره (تكملة) وقبول کرده نمیشود گواهی اجاره گیرنده برای اجاره دهنده
بچیز یکه عقد اجاره بر ان واقع شده وگواهی عاریت گیرند و برای عاریت دهنده بچیز یکه عاریت داده شده اگر شخصی با جاره کرفت
سرائی را تا مدت یکماه پس سکونت کرد در آن ماه یکجا و بعد از آن مدعی دعوی کرد که آنسرای است دیگری را می با دعای اسرا
اجاره گیرنده بامر وی کریا او پسر قاضی پرسد از ان مدعی از حال اجاره که آیا آن اجاره با مرا بود یا بغیر امر و پس اگر گفت که


جلد دوم
۲۴۳
کتاب الشهادة

با مرمن بود قبول کرده نمیشود گواهی او واگر مدعی گفت که بیغیراز امرمن او قبول کرده میشود گواهی و واگر تمام
نگاه سکونت در آنسر اسی نکرده بود روا نمیشود گواهی او اگرچه مدعی دعوی نکرده باشد که اجاره با مرمن بود
ولو شهد المستاجران ان المدعى الذي اجر هما لاثبات الاجارة اولا فسكك
علي الموجر لفسخ الاجارة قال ابو حنيفة رح جازت شهادتهما سواء كانت الاخيرة
رخيصة او غالية (تكملة) وشهادة الام البغير الثمالي في او على تقبل ( فتح القدير )
واگر دو اجاره گیرنده گواهی دادند که پدر یتیم که مدعا سر کسی را ست که سرای را با جاره داده ست
بما و این گواهی را دادند برای اثبات عقد اجاره ویا گواهی دادند برای دیگر انسانی که این مدعا۔۔
سرا ور است و این گواهی را دادند بر موجر برای فسخ شدن عقد اجاره گفت ستا مام اعظم رحمه الله
که رو است گواهی ایشان در هر دو وجه برابر ست اینکه اجرت آنسرای ارزان باشد و یا گرا
باشد و گواهی کسیکه سکونت کند د سرای ست بغیر اجاره برای مدعی و بر مدعلی رو است
ولو شهدك المودع او المستاجر للعين بالعتو قولا او تديرا او كتابة يقبل خوابجا لا بيعه (بحرابین)
و اگر امانت گیرنده غلام و یا اجاره گیرنده آن گواهی داد برای آنغلام بآزاد کردن خواجه اورا
و یا مدبر کردن او و یا بمکاتبه ساختن خواجه او را نزد دعوی کردن غلام آنرا روا میشود گواهی او وروانی
گواهی او بفروختن خواجه آن غلام را و تجوز شهادة رب الدين للمديون بما هو مزيل
كذلك ذكر في الوكالة و الجامع ولو شهد لمديونه بعد موته بمال لم تقبل شهادته
(قاضيخان ) في فتاوى العلامة القرتاشي تقبل شهادة رب الدين لمديونة
بحال حياته اذا لم يكن مفلسا قولا واحدا واختلف فيما اذا شهد له في حال كونه
و شمس الائمة الحلواني والد صاحب المحيط قال تقبل واما اذا شهد له بعد
الموت فلا تقبل قولا واحدا ( منحة الخالق )

فایده
گواهی صاحب دین برای
مقروض دحالی که او مفلس دین او باشد
رواست در حال مفلسی اوبرامر
و بعد مفلسی و در حال
زنده کی او یا مرد کی
او


جلد دوم
۲۴۸
کتاب الشهادة

و رواست گواهی صاحب دین برای دیندار او بچیزی که از جنس دین او باشد همچنین ذکر شده است
در کتاب وکالت مبسوط و کتاب جامع و اگر گواهی داد صاحب دین برای دیندار خود بمالی بعد از مردن آ
دین دار قبول کرده نمیشود گواهی او و در فتاوای علامه تمرتاشی رح ذکر شده است اینکه قبول کرده
میشود گواهی صاحب دین برای دیندار او در حال زندگی او وقتیکه آن دین دار او ناتوان نباشد و
درین حکم یک قول است اختلاف نیست دران و اختلاف است در صورتیکه صاحب دین گواهی
برای دین دار خود در حال ناتوان بودن او وشمس الائمه حلوانی رح پدر صاحب کتاب محیط گفتا
که قبول کرده میشود گواهی او واه و قتی که گواهی بدهد برای او بعد از مردن او پس قبول کرده نمیشود
و در این حکم یک قول است بغیر اختلاف رجل عليه دين لرجل فشهد المدينون
مع رجل اخر ان الطالب اقران الدين لفلان ان شهد المديون بذلك قبل اداء الدين
لا تقبل شهادته وان شهد بعد المیافته قاضیخان مردی بر او دین بود مرد دیگر را پس
آن دیندار با مرد دیگر گواهی داد که بدرستی خواهنده دین که صاحب دین است اقرار کرده است
که آن دین مر فلانرا است اگر دین دار گواهی داد بآن پیش از ادا کردن او آن دین را قبول
کرده نمیشود گواهی او و اگر گواهی داد بعد از ان روا میشود گواهی او رجل مات وله علی رجال داراست
فشهد الغريمان لرجل ان ابن الميت لا وارث له سواه وشهد اخوان سواى الرجل ان
اخاخ المیت و وارثه لا وارث له سواه فانه يقضى بشهادة الغريمان لان الاخ لا يرث مع الابن
فان كان شهود الاخ شهد والا لا وقضى القاضي الاخ ثم شهد الغريمان لرجل اخرانه ابن الميت
لا تقبل شهادة الغريمين وكذالو قضى با دين الميت باقر القاضي او بغیرا ره ثم شهد الغريمان
لا تقبل شهادتها لان الديون تقضى با مثالها وكانا بمنزلة البائعين والبائع اذا شهد
لغيم بما باع لا تقبل شهادته وكذا المشترى ولوكان مكان الدين عبد في ايديهما

گواهی دیندار مر صاحب
دین آن دین برای
کسی


جلد دوم
۲۳۶
کتاب الشهادة

من المیت فلم یدفعها العبد الی الاخ حتٰی شهد به للان الا تقبل شهادتها وان دفعها الی الاخ بقبضها ثم شهدت الان
جازت شهادته لوکان الله المدعی یدعیها للمیت جازت شهادتهما للابن دفعها العبد الی الاخ اولم یدفعها (قاضیخان)
مردی مرده اورا برادردی و پسری درم دین بود پسر آن دو دیندار گواهی دادند برای مردی که بدرستیکه این
پسر مرده مست وصیت مرا و را وارثی غیر ازو و دومرد دیگر غیر از ان دینداران گواهی دادند برای مرد دیگر
که بدرستیکه این مرد برادر مرده است وصیت وارثی مراورا غیر از و پس بدرستیکه قاضی حکم کند گواهی
آن دینداران زیرا که برادر میراث نمیبرد با پسر مرده پس اگر گواهان برادر در اول گواهی دادند و قاضی
حکم کرد برای برادر بعد ازان آن دینداران گواهی دادند برای مرد دیگر که بدرستیکه این مرد پسر مرده است
قبول کرده نمیشود گواهی آن دینداران و همچنین اگر دینداران ادا کرده بودند دین مرده را با مرقاضی با
بغیر از امر او بعد ازان گواهی دادند برای پسر قبول کرده نمیشود گواهی ایشان زیرا که درینجا
بماننده ای خود ادا میشوند و میشوند آن دو دین دار مانند دو فروشنده که ان حال آنکه فروشنده وقتیکه گواهی
برای دیگری بچیزی که فروخته باشد آنرا قبول کرده نمیشود گواهی او و همچنین ست حکم خرنده یعنی
قبول کرده نمیشود گواهی او بچیز خریده شده برای شخص دیگر و اگر درین مسئله مذکوریه جا
دین غلامی غصب کرده شده بود از مرده در دست گواهان پس آنغلام را ببرادر مرده نداده بودند
تا اینکه ایشان گواهی دادند بآنغلام برای پسر مرده قبول کرده نمیشود گواهی ایشان و اگر آنغلام را ببرادر مرده
داده بودند بحکم قاضی بعد ازان گواهی دادند برای پسر روامیشود گواهی ایشان و اگر غلام در دست
ایشان امانت بود مرآنمرده را روا میشود گواهی ایشان برای پسر او خواه آنغلام را ببرادر داده باشند و یا نداده باشند
شهدت ان فلانا امرهما بتزویج فلانته منه او بخلعها او ان اشتری له عبدا ففعلنا فاما ان ینکر الموکل
الامر والعقد او یقر بالامر لا العقد اویقرهما وکل علی وجهین اما ان یدعی الخصم العقد
مع الوکیل او ینکر فان کان الموکل ینکر لا تقبل فی الفصول کلها وان کان الامر یقر بهما

قاعده
گواهی کسیکه مراور
امر کرده شده باشد
بفعلی باینکه آن فعل
کرده ام


جلد دوم
۲۵۰
کتاب الشهادة

والخصم يقام القضاء بالاقرار لاسا اذا انكر البائع سوار ابن الان يكذب العقد النصر الى الايطالين يقضى في الجامع
بالطلب الا باقرار القول بها وان الم من الحلة قال الخصم يقضى الفط الا النكاعند اله واليم الله (عالمكيري)
دو شاهد گواهی دادند که پدرحسيبک فلان امر کرده است ما رابنکاح گرفتن فلانه زن برای او و یا بنکاح کردن با آن زن
و یا باینکه بخرم برای او غلامی را پس ما کردیم آن کار را پس درینصورتها وکیل گیرنده منکر میباشد از امر کردن خود
آن دوشاهد را وعقد بستن ایشان با آن زن وفروشنده غلامها اقرار میکند با مکرردن خود ایشان و با عقد
بستن ایشان و یا اقرار میکند با مر کردن خود وعقد کردن ایشان هر دو و هر کدام ازین صوربه بر دوجه است
یا اینکه دعوی میکند شخصی که زن و فروشنده غلام است عقد بستن با وکیل و یا اینکه انکار میکند از ان پس اگر
وکیل گیرنده انکار میکرد از امرکردن و از عقد بستن قبول کرده میشود گواهی آن دو شاهد درینصورتها و اگر ارمر
اقرار میکرد با مر کردن و عقد بستن و شخصی که زن و فروشنده غلام است اقرار میکرد بعقد حکم کرده میشود باقرار وکیل
گیرنده نه بگواهی اند و شاهد ونکاح کردن و بنکاح گرفتن و فروختن بدین حکم برابر ست و اگر آن شخص انکار میکرد اعقد بستن
حکم کرده میشود بنکاح کردن و فروختن و حکم کرده میشود در رفع بطلان شدن اگر زن بغیر از لازم شدن مال ان
زن بسبب قرار کردن شوهر او را بسبب گواهی آند و شاهد و اگر اقرار میکرد امرکننده با مر کردن خود و لیکن انکار میکرد
از عقد بستن آن شاهدان پس اگر شخصی که زن وفروشنده غلام است اقرار میکرد حکم کرده میشود تمامی آن عقدها
لگرحکم کرده نمیشود د عقد نکاح نزد امام اعظم رحمة الله علیه همچنین ذکر شده است در کتاب خزانته عن ابی یوسف
في النوادر اذاشهد شاهدان ان فلانا امرنا ان نبلغ فلانا انه قد وكله
يبيع عبده وقد اعلنا أوا مرنا ان نبلغ امرأة انه قد جعل امرها بيدها
فبلغناها وقد طلقت نفسها جازت شهادتهما ولو قالا نشهد انتقال لناخبرلاتی
فخيرناها فاختارت نفسها لا تقبل شهادتهما كذا في المحيط (عالمكيري)
از امام ابو یوسف رح روایت شده است در کتاب نوادر که اگر دو شاهد گواهی دادند که بدرستی فلان


جلد دوم
۲۵۱
كتاب شهادة

امر کرده مارا که برسانیم بفلان این خبر را که بدرستی او وکیل گردانیده او را بفروختن غلام او و تحقیق گواهی دادن
که ما نیز برسانیم غیرا و و یا گواهی باوند که بدرستی که او امر کرده است ما را که برسانیم بزن او این خبر را که او گردانیده اختیا
طلاق اور ا بدست او پس ما رساندیم بزن او آن خبر را و تحقیق که آنزن طلاق کرده نفس خود را روا است گاهی
ایشان و اگر آن دو شاهد گفتند که گواهی میدهم که بدرستی فلان گفت ما را که اختیار طلاق را بدین بزن من
پس ما اختیار دادیم بزن او را پس آن زن اختیار کرد طلاق خود را قبول کرده نمیشود گواهی ایشان چنین
ذکر شده است در کتاب محیط لا تقبل شهادة الانسان لنفسه الا فى مسالة القاء
اذا شهد بعفو ولى المقتول وصورته في شهادات قاضيخان ثلثة قتلوا
رجلا عمد اثمر شهد وا بعد التوبة ان الولي قد عفى عنا قال الحسن رح لا تقبل
شهادتهم الا ان يقول اثنان منهم عفى عنا وعن هذا الواحد ففى هذا
الوجه قال ابو يوسف رح اقبل فى حق الواحد وقال الحسن رح تقبل فى حق الكل
ان كان المراد ان القابل اثنان فقط كما هو المتبادر من ظاهر العبارة
فالظاهران القبول فى حق سقوط القود عن الكل وعليه
فتجب الدية على الشاهدين فقط وان كان المرادان كل اثنين
قالا ذلك او كل واحد قال ذلك فيسقط الدية عن الكل (منحة الخالق)
قبول نمیشود گواهی آدمی برای خود او مگر در یک مسأله و آن مسأله ایست که اگر قاتل گواهی بدهد بجخشیدن
ولی کشته شده و صورت آن مسأله انیست که ذکر شده در فتاوای قاضیخان در کتاب شهادات که اگر سه کس
بقصد کشند مردی را بعد از ان گواهی دادند بعد از تو به کردن که بدرستی که ولی کشته شده تحقیق عفو کرده
از ما گفته است امام حسن رح که قبول کرده نمیشود گواهی ایشان مگر وقتیکه دو کس از ایشان بگویند که عفو کرده است ان ما
و از بین یکی بس در ین وجه مام ابو یوسف رح گفته است که من قبول میکنم این گواهی را در باره آن یک کس و گفته است

فایده
گواهی انسان برای خود او
قبول نیست مگرو در یک مسأله
که قاتل گواهی بدهد بعفو کردن
ولی کشته شده


جلد دوم
۲۵۲
كتاب الشهادة

امام حسن كه قبول كرده ميشود درپاره همه ايشان بدانكه اگر مراد امام حسن ازين باشد كه گوينده آن قول كه شاهدی
عفو جهت دو كس از ايشان باشد فقط نه سوم از ايشان چنانكه فيما در روايت نظام بيست مالم حسن بن زياد يسری
كه قبول شدن اين كواهی درباره ساقط شدن قصاص است از همه ايشان و بنابر این حكم پس واجب میشود ديت
بران دو شاهد فقط نه بران سوم و اگر مراد امام حسن ازين باشد كه بدرستي هر دوكس از ايشان كه كفته باشند ان
قول را و يا هر كدام ازيشان كه كفته باشند آنرا پس بنابرين مراد امام حسن آنست كه ساقط ميشود ديت از همه ان سه نفر
رجل له شهادة على كتاب وصية ميت وله فيه وصية فقال لفقيه ابي بكر
البلخى ح ينبغي ان يقول الشهد ان على جميع ما في هذا الكتاب الا هذا اى م ع هذا في المحيط (قاضيخان)
مردي را كواهی در نبوشته وصيت كردن مرده و حال آنكه مران مرد را در ان نبشته وصيتي ديگري كندر بيت فقير ابوبكر بلخي
كه نيمبايد يكع بگويد آن مرد كه كواهي ميدهم تمام آنچيزيكه درين نبشه است مگر كواهی نميدهم براين چيزيكه مرد موصي كرده
بان براي من مشهد دست خود را بران چيزي كه آن مرده وصيت كرده براني و و عن ابی القاسم
اذا ادعت امرأة على زوجها مهرها فانكر الزوج نكاحها وكان الشاهد تولى تزويجها
قال يشهد على النكاح ولا يذكر العقد عن نفسه (قاضيخان) ...
و روايت شده از ابو القاسم م که وقتيكه دعوي كند زنی بر وابشان شوهر خود مهرخودراپس منكر شو دلان در ابتان
از نكاح آن زن و باشد شاه و آنزن مردي كه تصرف كرده باشدر نكاح دادن آنزن را بطريق وكيل بودن يا
ولي بودن گفته است امام ابو القاسم رح كه آن شاهد كواهی بدهند بتنكاح آنرن ديگرند و وكا هي نكاح دادن اور اخاطر خود
رجل عليه الف درهم لرجل فوزن الغريم الفا ووضعها بين يدي الطالب وقال خذها
فدا وفيتك فقال الطالب لرجل اخرفا ولني هذه الدراهم فناوله ثم شهد
المقضى له انه هو الذي دفع اليه الدراهم جازت شهادته (قاضيخان)
بر مردي هزار درهم دين بو د بر مراد ديگر با پس وزن كرد آن درهمدار مزار درهم را ونها و آنرا د پیش صاحب دين

فايده
طريقته گواهی دادن بنوشته وصيت
مرد مکه در آن نوشته
برای شا و نیتر
وصیت
مری کرد.

فايده
طريقه شاهدی دادن وکیل
بنکاح باثبات
عقد نکاح

فايده
شاهدی سیکه در میان مدیون
از پیش روی او کر فته پاینها
صاحب دین داده
بادا ادین


جلد دوم ٢٥٣ كتاب شهادة

وگفت انرا که بگیراین درمها را که من دادم بتو تمام دین گرا گفت صاحب دین مر مرد دیگر را که بده با من این در مها را پس
او را آن مرد دیگر بعد ازان آن مرد دیگر گواهی داد بران کسیکه دین از برای او ادا کرده شده است که بدرستی
این مرد آن کس است که داده بودم او را هزار درم پس انج را رواست گواهی او و ان اشهد القاسمان
فيه اقتساما جازت شهادتها في قول ابي حنيفة وابي يوسف رحمهما الله تعا
وصورة ذلك اذا اقتسما الدارين الوارثين ثم شهدا ان هذا النصف لهذا الوارث
وهذا النصف لهذا الوارث الاخر كذا وقع في قسمتها (قاضيخان) اگر گواهی داد دو بخش کنندگان بر چیزی
بخش کرده بود ند آنرا رواست گواهی ایشان در قول امام ابو حنيفه و امام ابو يوسف رحمهما الله تعالى وصورت
این مساله اینست که وقتیکه دو مرد بخش کردند سرایی را در میان دو وارث بعد از ان آن دو مرد گواهی دادند که
بد رستی که این نصف مراین وارث راست و این نصف دیگر مراین وارث دیگر راست همچنین رسیده است این در بخش
ایشان
ولو شهدا علي رجل بما قبضه من رجل ثم انكر قبضه فقال انحن وزناه عليه ان کا
رب المال حاضرا عند الوزن جازت شهادتهما وان لم يكن حاضر الا تجوز
فایده
گواهی دو تقسیم کنندگان بر چیزی
که آنرا بخش کرده اند

فایده
گواهی دووزن کننده
و دو پیمانه کننده بر قبض
کننده در وزن کرده
شده و پیمانه کرده
شده

شهادتها و في بعض الروايات لا تجوز شهادة الذي كال فى المكيل وشهادة الذي
وزن في المذروح قال ابو حنيفة رح في الكيالين شهدا ان هذا باع من هذا كز
وكلنا بنحن المشتري بامر البايع فشهادتهما باطلة ( قاضيخان )
و اگ دو شاه گواهی داند برمردی ای که قبض کرد و آن بعد ازان من شد بردار قبض کردن آنمال پرشدن گفت که با وزگر
آمال براون دو تری اگر صاح مال حاضر بو نزد وزن کردن ان انما ر اس گواهی این گر از نبود رایت
گواهی یان با رایانه ای ای که یا که دربار دیوانه کانی وایی کی که کره با در باره
ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ت ا م ین
خص دریک خرو را ندم با پیمانه کریم ان ابری این رنده بار فرو شده پر گواهی ایشان باطل ست

بصم الدين خه


جلد دوم
۲۵۴
كتاب الشهادة

ذكر في طلاق الاصل لو شهدا ان فلانا قال لامراته انت طالق ان كلمت فلانا
وفلانا لا نفسها فشهد انها قد كلمتهما او شهدا انه قال لهما يوم تكلمان
امراتی فلانه فهی طالق وانهما قد كلماها كانت شهادتهما باطلة وكذا لو شهدا
على رجل انه قال لعبده فلان ان كلمت الشاهدين فانت حر وانه كلمهما
والمولی يجحد او شهدا انه قال للشاهدين ان كلمتهما عبدى فهو حر وانهما قد كلما
فشهادتهم باطلة ولو شهدا انه قال لعبده ان دخلت دار هذين الشاهدين
فانت حر وانه قد دخل دارهما فشهادتهما جائزة (قاضیخان) ذکر کرده امام محمد رح در کتا
طلاق کتاب مبسوط که اگر دو شاهد گواهی دادند که فلان گفته بود مرزن خود را
که تو طلاق باشی اگر سخن گفتی با فلان و فلان مراد کرده بود ند شاهدان خود را پس آن دو شاهد
گواهی دادند که بدرستیکه آن زن سخن گفته است با او یا دو شاهد گواهی دادند که فلان گفته بود
ما را که روزیکه شما سخن گفتید با زن من که فلانه است پس آن زن طالق باشد و بدرستیکه ما سخن گفتیم
بازن او درین دو صورت گواهی آن دو شاهد باطل است و همچنین اگر دو شاهد گواهی دادند بر مردی
که بدرستیکه او گفته بود مر فلان غلام خود را که اگر سخن گفتی با این دو شاهد پس تو آزاد باشی
و بدرستی که آن غلام سخن گفته است با ما وحال آنکه خواجه او منکر بود و یا دو شاهد گواهی دادند
که بدرستیکه فلان گفته بود ما را که اگر شما سخن گفتید با غلام من پس او آزاد باشد و بدرستیکه
ماسخن گفتیم با غلام او گواهی ایشان باطل است واگر دو شاهد گواهی دادند که بدرستیکه فلان
گفته غلام خود را که اگر درآمدی در سرای این دو شاهد پس تو آزاد باشی و بدرستیکه
او تحقیق در آمده است در سرای ما پس گواهی ایشان رو است رجل ادعی دارا فی ید رجل
فشهد له شاهدان بها وان المدعى استاجر نا خلي منابها وغير ذلك مما لا يجب عليهما


جلد دوم
۲۵۵
کتاب الشهادة

الضمان ذلك جازت شهادتها وان قالا استاجرنا على هدمها فهد مناها لا تقبل شهادتها
بالملك للمدعی و یضمنا قيمة البناء المدعی علیه (قاضیخان) مردی دعوی کرد سرائی را که
در دست مرد دیگر بود پس گواهی دادند برای او دو شاهد بآن سرای که این سرای ملک تست د حال آنکه
مدعی مزد و ر گرفته بود ما را به بنا نمودن انسرای و یا بعمارت نمودن آن بدیگر کارهای انسرای که واجب نمیشد
بر ایشان تاوانی در کردن آن کار در جهت گواهی ایشان اگر آن دو شاهد گفتند که این مدعی مزد و ر گرفته بود
ما را بویران کردن انسرای پس ما ویران کردیم انرا قبول کرده نمیشود گواهی ایشان بملک بودن انسرای
برای مدعی و ایشان تاوان میدهند قیمت بنای انسرایرا برای مدعی علیه ولو و هن دارا
فشهد له من استأجره للبناء يقبل وان شهد من استاجره لهدمها لا (خلاصه و هندیه)
واگر کسی گرو داده بود سرائی را پس گواهی داد برای او شخصی که گرو کننده مزد و رگرفته بود او را به با نمودن
انسرای قبول کرده میشود گواهی او د اگر گواهی داد کسی که گروکنده مزدور گرفته بود اد را بویران کردن انسرای قبول
کرده نمیشود گواهی او ولو حلف ان لا يقرضه فاستقرضه شيئا من فلان، قد اقرضهما جازت شهادتها القاضیخان
و اگر کسی سوگند کرده فرض نمیدیم این کش بسیج چیز سپس پنج دکس گواهی دادند که تحقیق او قرض داده و
ما را راست گواهی ایشان و آن سوگند کننده حانث میشود ولو شهد ان حلف بعتق علام
ان لا يستقرض شيئا ابدا فشهد انه مما قدا قرضاء لا يجوز شهادتهما بالاعتق العبد (قاضیخان)
واگر دو شاهد گواهی دادند که فلان سوگند کرده است بازادی غلامان خود که قرض نخواهم از کسی چیزی ابدا پس
آن دو شاهد گواهی دادند که بدرستیکه ما قرض داده ایم آن سوگند کننده را روانمیشود گواهی ایشان وآزاد نمیشود
غلام او رجل قال ان دخل داري احد فامر أتم طالق فشهد ثلثة انهم دخلوا داره قال ابويوس
ان قالوا دخلنا جميعا لا تقبل شهادتهم وان قالوا دخلنا و دخل هذا
معنا جازت شهادتهم وسئل ابن ابو يوسف عن هذه المسالة فقال دلت هد