خلاصه تعدیلات و نظریات ۳۷۴ لوحه جریده ۱۳۰۳
تا جوړ کړل مکتبونه په کښی لولی علمانه
دهر فن کتابونه ځامن څومره اورونره
رسیږی دهر چاته فیض د علم په هرا ن
امیر امان الله خان
څومره ولا جرګۀ تا جوړه کړ له کمۀ
پری کیږی څونشۀ پادشاه تاسرۀ
مولا له تاسره شاشته رضا کړه وطنیان
امیر امان الله خان
پادشاه څومره سر حاضر دی ستا په سر
څومره ای وخپکر دی ستا په مدح سر
قربان له تانه مونږ ای څومره د ملک امان
پادشاه ګلجان امیر امان الله خان
معززو رورڼو !
هر کله چه د یونان فلسفی د خلفای بنی عباسیه په زمانه کښی د مسلمانانو په اخلاقو او په عقیدو باندی وتباله کونکی اثر پیدا کړل- او د بغداد او - د دمشق سر په فلک پله شاهی قصرونو کښی د خلافت نبوی د ساتلو قابلیت پاتی نشو. دا نعمت ل هغۀ ځکونه د آخری عربی خلیفه


خلاصه تعدیلات و نظریات ۳۷۵ لوی جرگه ۱۳۳۰
معتصم بالله سره لدنیانه تے نخاور و دا افغانستان په ډیر همت او نګرا
سره په خپل اغوش کښې راټینګ کړل. د محمود غزنوي عزم او د شهاب الدین
غوری همت چه کوم خدمتی په د مزکه دافغانستان کښی داکره یی ښکه
چه تمام مشرق او مغرب دھغی قائل دی. دهند وستان ترکستان
اکثر قطعات دایران د وی دخاندان دکوشش او جهاد په نتجه ونو
سره داسلام دبرکته او دفیضونونه ډک شو .
نن په عالم اسلام باند بیاهغه زمانه راغلی ده. د دشمنا نو د دین فریب
دمره ډیر شویده چه هریو قوم دمسلما نانو دھغوی ددام تزویر نہ ځان نشی
خلاصو لی داسلام خدمت به خه وکه
خاندان دعثمان خان چه له یوزمانی نه دخلافت اسلامیه دخدمت
شعر عیه محافظین او خادمین ؤنن ومخ دکفار ودلاسرد ومره پریشیا
اوبد حال دی. چه دغه حفاظت نشی ادا کولی دیو نانی فلسفی نه زیات بن رہی یورب فلسفی
جدیک داهل اسلام په عقائد واو په اخلاقو باند بربادی را پستی
ده. ځمونږ ساده لوحی خلک په ځای د دی چه دیورپ دخلکو سره
سیالی وننګ اوکه . اودھغو پشان خاندان دکمالاتواود
صنعتو شی محط تقلید شعی او تقلید هم بیا په فنونوا وکمالوتوکښ نه. بلکه پیړی
د اخلا قوا و په خلاف شرع خیالاتو او عقائید وکښ نعوذ بالله منها


خلاصه تعدیلات و نظریات ۳۷۶ لویه جرگه ۱۳۰۳

قدرت دالله تعالی او مطابقت د واقعاتود زمانی نه‌گوری چه ننی‌هم
پداسی نازک وقت او تباه حالت د اسلام کښی شرف او عزت او
حفاظت او د خدمت د شریعت اسلامی هم دی‌ژموږ په خاور
و د افغانستان له الله تعالی ورکړه. نه خو مصطفیٰ کمال صدر د
جمهوریت د ترکیه په خاور ود اناطولی کښی د ایران پارلمنت تک
دامانت قبول‌کړی شو. نه په خاور ود عربستان کښی جاده لا تشرف
خدمت ته غاړه کښیږدی شو. نه په آباد واولویولویوشهر و کښی
دهندوستان ددی ځای پیدا شه. نه په مصر کښی اونه په بل-
وطن کښی داد روند بار د حفاظت او د خدمت د شریعت
چا پخپله ذمه کښی واخست. هڅه ژموږ دغریب افغانستان
غیور او ځیکرور پادشاه ژموږمین او محبوب القلوب دین پناه
اعلیحضرت شهریار غازی امیر المومنین ټولواک امان الله دی
موږ پښتانه او سیدونکی دافغانستان چه پدی خبره باندی هومر هُومره
فخر وکړو وشائیګی هر څومره خوشحالی چه شکاره کړم وپکار ده ځوفکر
کول پکار دی چه ژمونږ ددی ټول فخرا ود خوشحالی سبب اصل
محض ددی پادشاه غازی خوش خلقی-شرافت ذاتی-
نیک خوئی ده. خدای پاک دی دده سیوری پرموږباندتتل تر


خلاصۃ الاسلامیات
۳۷۷
نویجر که ۱۳۰۳
تله لری. آمین یارب العلمین. شما محترم صاحبانونزلا حیران یم چه
د دی غازی مهربان پادشاه خپل شکریه په خپله عاجز
ژبه سره په كمو الفاظو کښی اداکرم. شکریه ددی نعمت
اوبدله د دی احسان داده. چه مونږ تول ملت د دی
خپل اولی الامر اطاعت او فرمان برداری په ځانو نو او په مالونو
سره اختیار کړو. خپل ځانونه او مالونه دَ دَپَه بعدی
کښ فدا كرو. هاله به دا د شریعت خدمت
او د دین حفاظت پوره . پوره ۱ حاشی هاله په امانت
د رسول الله صلعم محفوظ پاتی شی - او که چیری مونږ
په الامر كښ پوره. پوره فدا كاری شكانكرو.
نوكويا كه مونږ د دی نعمت چه په بركت د دی خپل
اعلیحضرت مونږ ته عطا شویده شكريه ادانكړي شو.
په داسی حالت کښ به خدای نه که مونږ مستحق
د عذاب الیم او د سزا د دردناکی و كر زو .
الله پاک دا ملت دافغانستان د عذاب اليم نه وساتي.
او توفیق درا کی چه د دی غازی پادشاه خپل او د دین
او د شریعت او د وطن خپل خدمت همیشه وکړو. آمین یارب العلمین
داکرکی


لویه جرگه ۱۳۰۳

۳۷۸

بغاوت سمت جنوبی

اعلیحضرت از حیات کسانیکه درین جرگه حاضرند اظهار تشکر میکنم! انچه که در صفت من بیان کردند از شان من بلندتر است :- البته اینقدر گفته میتوانم که من خاص خدمتگار وفدا کار وعاشق ترقیات شما ملت هستم و اگر همچنین نطقها در صفت من علاوه بر این ایراد کنید چنانچه بارها شما را تأکید کرده ام وقت میگذرد تنها بهمین قدر اکتفا کنید که من از شما خیلی ممنون و مشکورم!

رئیس صاحب شوری اعلیحضرتا! از مشایخ کرام لویه جرگه مثل ملا صاحب چکنور و استاد صاحب هده، میر صاحب کاندگاء سید آقای خاکسار، و باقی مشائخ و سادات و علمای لویه جرگه بحضور اعلیحضرت عرض میکنند :- از باعث سوء تفهیم و بعضی اغراض ذاتی و شیطانی خارجی یا داخلی در سمت جنوبی چنان واقعاتی رونما شده که آنها وقوع آنرا آرزو نداشتند و میخواستند که بحضور مانند شما یک اولوالامر رحیم القلب غازی خود شرمنده شوند چنانچه تا این زمان خیال شما پاشاً اولوالامر ما را در حق آن برادرهای عاصی و گنهگار فریب خورده ماسوای شفقت و بدون مهربانی دیگر چیز ندیده ایم که تا این زمان نخواسته که بآنها تلفاتی برسد اکنونکه لویه جرگه با نجام رسیده و ما بعزم رفتن بمقامات خودها میباشیم بعرض میرسانیم میخواهیم که آن برادرهای گنهگار گول خورده ما را از راه شفقت ملوکانه عفو فرموده از گناهان و تقصیراتشان درگذرید.


بغاوت سمت جنوبی ۳۷۹ لویه جرگه ۱۳۰۳
اضابرین گرفتار گمراهی و گناه باشند ، اگر امیر و اجازه اعلیاحضرت غازی ا
باشد ، میرویم و بایشان پند و نصائح میکنیم چه رضا ء اعلیحضرت بقتل و قمع
آنها نرفته و در عرائض خویش که قلباً بحضور اعلیحضرت تاجدار ما کرده اند
تائب شده اند !
[ اعلیحضرت لفظ تائب را شنیده بیک نگاه استنکار
و استعجاب بطرف رئیس صاحب مجریه قطع کلام اورا نموده فرمودند
من آنها را تائب گفته نمیتوانم برین کلام شما جداً اعتراض دارم
شما قول خود را خاتمه بدهید در خاتمه عرض میکنم . ب ، د ]
اما خوف میکنند و تامین میخواهند ما میرویم و آنها را حاضر میکنیم هرگا
اوشان توبه نمودند و بر ما اعتماد نکردند و یا دانستیم که آنها بکدام تحریک
داخلی یا خارجی بهمین کردار نادانی خود محکم ایستاده اند ما علماء و مشائخ بگو
اقدامات حتی بقتل و قمع ایشان با قوام و عشائر و تبعه خود حاضر و آماده هستیم !
اعلیحضرت
اگر چه آرزو نداشتم که در خصوص با شما چیزی بگویم اما چون شما درین
مبحث طولانی پیچیدید و گفتید که آنها عفو خواستند و تائب
شدند عرض میکنم که من آنها را تائب گفته نمیتوانم چرا ! از یکطرف قرآن پاک
روانه میکنند و از طرف دیگر تهتک عزت و حرمت کلام الهی را نموده بجنگ
و مقابله میبرائید ، اگر ما آنها را تائب بگویم گویا که خود را ظالم قرار داده ایم


بغاوت سمت جنوبی ۳۸۰ لویه جرگه ۱۳۰۳

استغفر الله من ذالک !
میخواهم یکقدری اولاً از کارستانیهائیکه آنها بحکومت شما کرده اند
با حسانات و اشفاق و مراحمیکه بآنها نموده ام واز ابتدا الی الآن اوشان
را تسلی داده ام بیان کنم !:-
(۷) یا (۸) ماه پیشتر از ین چند احوال خفیہ برایم رسید که در محلات
حکومت جنوبی باین سمت بعضی سخن ها گفته میشود. بنابرین برای حاکم آنجا نوشتم
که کیفیت چیست؟ در جواب از طرف حاکم مرقوم شد که این اطلاع غلط بشما
رسیده است، درینجا کاملاً خیریت است مطئن باشید، حالانکہ اساس
این مسئله در همان زمان طرح یافته بود از اصل حقیقت این شورش
احدی اطلاع ندارد که اساس آن چند ہندی بود که همیشه از سبب رہزنی
آنها اقوام شان به نزد ہر حاکم عرض میکردند و مقصد شان خلاصی آن مجرمین
بود، چون میدانید که حکومت موجودهٔ شما غیر عدل کاری نکرده و نمیتواند که
از مجرمین چشم پوشی کند لہٰذا طرفداری هیچکس را درین مورد قبول نمیکند
زیرا که گفته اند :-
ترحم بر پلنگ تیز دندان : ستم گاری بود بر گوسفندان
لغت
چون طرفداری و عریضه پردازی آنها سودمند نشد بصورت حالیہ مخال
شانرا جلوه داده اند از اساس این معامله هیچکس حتی مامورین شما هم خبر ندارند!


بغاوت سمت جنوبی ۳۸۱ لویه جرگه ۱۳۰۳

چند روز بعد یک مکتوبی از سمت جنوبی بمن رسیده دران نوشته
بود که در این اطراف افواه شدید است که اساس قانون و نظامهای حکومت
نعوذ بالله خلاف شریعت است، باز برای حکومت انجا خبر دادم و تفصیلاً
این مسئله را خواستار شدم در اثر آن بیکروز جمعه از آنجا بتلیفون برایم
زنگ زده شد و حاکم خبر دادم که در جواب مکتوب نمبر فلانی شما که درینجا رسید
عرض میکنم که خیریت است بعد از چند روز یک مکتوب دیگری به پوسته
از طرف بعضی اشخاص برایم رسید دران نوشته بود که ما در معاملات
دولتی با حکومت چیزی گفتگو داریم من از خواندن آن بسیار خوش شدم
و بدل خود تشکر کنان گفتم بعد الحمد که حال ملت من باین درجه احساس پیدا
کرده که در امورات دولتی بحث میکنند و برای حکومت خود رأی میدهند
بجواب شان نوشتم که من ازین اظهار شما تشکر میکنم بسم الله بکابل بفرمائید
بحث و مذاکره نمائید ممکن است که رأی تان اگرچه مردم صحرانشین و
اطراف میباشید قابل قبول باشد س
در بیشه گمان مبر که خالیست : شاید که پلنگ خفته باشد
من نمیگویم که تنها در شهر اشخاص روشن فکر است و در اطراف نیست

( ۱ ) این حاکم اسدالدینخان حاکم اعلیٰ سمت جنوبی است که بعقیده بنده شخص
فضول بی تجربه خوابیده یی باشد و درین وقت عیب مطلوب کاری ننموده است (برهان الدین کشکی)


بغاوث سمت جنوبی
۳۸۲
لویہ جرگہ ۱۳۰۳
زیرا که الماس ها جواهرها و در دشتها و کوه ها بزیر خروارهای خاک پنهانست و من
که از افکار عالی شما یک منفعت برای دولت و ملت ما حاصل شود چنانچه
این عاجزه حکومت تان چندی قبل برین در مناسبات خارجہ خود
اکثریه از رای یک آهنگر نیز صرف نظر نمیکرد) و برای آنها نوشتیم که خرجی
و تسهیلات سفر یہ شما از طرف دولت تهیه میشود تا شما بکمال خاطر جمعی حاضر
مرکز شده معلومات درست بدهید و توضیحاتی را برای خویش در لویه جرگه امسال
بهمراه دیگر و کلای محترم افغانستان برای خود اکتساب کنید
لکن از خیانتی که آنها در دل داشتند ترسیدند، بدل خود گفتند که
مارا شاید حکومت به بهانه میخواهد و میکشد اگر غداری و خیانت در دل شایان
نمبود چون فرمان من بدست شان موجود بود چرا می ترسیدند در سلطنت
یک پادشاه و عهد حکومتش اگر بفرمانش اعتماد نباشد دیگر بچه چیز اعتماد خواهد بود؟
بالفرض والتقدیر اگر مطلب حکومت ازان زمان الی الآن حتی تا چندی
بعد ازین نیز کشتن آنها میبود و یا باشد در آنجا و اینجا فرقی نداشت بخلص
اینکه ترس و خوف بدوشان باندازه مستولی شد که به نز د طرفداران پیمان
مجوسین رفته مسئله را باین درجه بوخامت رسانیدند که اصلاح آن بحکومت
مقامی آنجا صعب معلوم شد. لہذا برای تفهیم و اصلاح این معامله یک
جمعیت اصلاحیه و یک قوه عسکریه فرستادیم که آن هیئت نیز نتوانستند


بغاوت سمت جنوبی ۳۸۳ لوی جرگه ۱۳۰۱

که اصلاح فوری نمینمود در عقب آن بعضی از علماء و آخند زاده صاحب تورانی
یک فرمان شفقت بنیان و نصیحت توامان خویش فرستادم از خواندن
آن فرمان در بین رعایا یک جوش و خروش فوق العاده تولید شد، دفعه دوم
شاید شما هم خوانده باشید یک اعلان رقت آور دیگر را انتشار داده در ان تحریر
داشتم که باطمینان بیائید و مطمئن باشید که برای شما هیچ تکلیف نیست و اگر
خائن باشید مسؤل من نیستم بخیال اینکه ممکن است که این خائنان
دوست ما خواهند بود چون نادانند و نمیتوانند که این شفقت و مرحمت و نوازش
حکومت را نسبت بخود ها بفهمند سه
دشمن دانا بلندت میکند بر زمینت میزند نادان دوست
هر چند بآنها مدارات و مواسات و مفاهمه بعمل آمد و نظریات مراحم
امیرانه حکومت بدانها دانانده شد فائده نبخشید بلکه غلیان جهالت بیان
شان بدبختانه زیاده تر شد !
در صورتیکه من معززانه اوشانرا بمرکز خواستم و نیامدند خودتان فکر کنید
و منصف شوید که قصور از کیست ؟ آیا خود من دنبال هر کدام بروم یا شما
راست که نزد من بیائید :۔ اگر شما نفری لویه جرگه درینجا نمی آمدید من تنهای
هر کدام تان در هر ده و هر شهر آمده میتوانستم ؟ نی ! معلوم است یک نفر میتواند
که بجای رسیده بتواند !


بغاوت سمت جنوبی ۳۸۴ لویه جرگه ۱۳۰۳

درعقب آن باز برای رفع سوء تفهیم و مزید دانا ندن آن جهال را
از حقائق حضرت صاحب شوربازار و وزیر صاحب عدلیه و عبدالحمید خان
معین داخلیه وسردار محمد عثمانخان و چند نفر دیگری بدانجا فرستاده شدند
تا آنها رفته با آن جهال بحث و مذاکره کرده آنها را براه هدایت و صلاحیت
بیاورد ـ من ازین هیئت تشکر میکنم که آنها رفته این معامله را بجای اینکه
انجام میدادند دیگر اشکالاتی در پیشگاه حکومت عائد نمودند که حکومت متبوعه تان
ابداً برای قبولیت و تحمل برداشتن آن اوضاع خجالت آور حاضر و آماده
نبوده و نه هست و نخواهد شد بعون الله تعالی بلکه از معاونت خداوند
و برکت روحانیت حضرت رسالت پناهی و قوهٔ سرنیزهٔ این افواج ظفر
امواج افغانی مغز جهالت از کله های پر از نخوت آنها اگر بضائع بماند زیا
خود ناکامیاب مانده میخواهیم کشید بشرافت پاک سلطنت عزت و وقار
یک حکومت گاهی اینچنین ذلت را قبول نمیکند و نکرده توانست که یک
خائن و غدار بنا بر تعلیم و هدایت اغیار مطالبات شخصی خود را بنام شریعت
و مذهب گلت کاری کرده از یک حکومت اسلامیه مانند سلطنت موجودهٔ
افغانیه پیش ببرد و الله اکبر بنا دانی خود تا آخر ماندند عقیده دارم که خداوند
پاک لایزال و برکات انفاس پیغمبر ستوده خصال ما بواسطهٔ سرشمشیر
و نوک برچه های عساکر ظفر مآثرمان آن خائنان اجانب پرست ماربها


بغاوت سمت جنوبی
۳۸۵
لوگره ۱۳۰۲

و تباه میکنند نه تنها در دنیا این مذلت و نکبت اگر نصیحت این هی خواهان
خود را نشنیدند و شفقت مرا بنظر قدر و قیمت ننگریستند برای شان حتمی
بلکه معتقدم که در آخرت نیز ملول و مخجول و شرمسار خواهند بود ـ
خسر الدنيا و الاخره ذالك هو الخسران المبين
و باید که در دنیا و آخرت بهمین مصیبت گرفتار باشند زیرا این
جهال عاقبت اندیش سد راه ترقیات ملت و مملکت اسلامیه خود گردیده
اند و آن عسکریرا که من بهر فرد آنرا به مقابله تعرض و مدافعه دشمن دین خود
مثل اولاد تربیت داده ام و تربیت میدهم این ظلام بدبخت او را بیشتر تر از دشمن
بلا هیچ یک سبب مشروع هدف میسازند !!!
احسان و خوبی و نیکی هائی که من بالای سمت جنوبی کفی الحال
بمقابل من برخاسته اند کردم و الله سخاندان پدر خود بقوم محمد زائی نکرده ام
برای یک آتن ملی انکه کدام یکنیت آنها در کابل می آمدند در بدل آن ب بار و پارچه
میبردند حتی اکثر پر سوره های عسکری از افراد این قوم بدبخت ترتیب بدشمن
نشان داده میشد بالاخص نسبت بعموم ملت افغانستان برای حفاظت
خودم اینقوم را اختصاص داده نگهبان سر من اینها بودند، در جائیکه
از دور یکنفر را از سمت جنوبی میدیدم :- آواز میدادم :-
عزیزہ اچیری ئی ! راز که اهوکله راشی (۱) سینه های ملعون شان

(۱) عزیزم ! کجائی ! بیا ! خوش آمدی ، م ، د


بغاوت سمت جنوبی ۳۸۶ لویه جرگه ۱۳۰۳

از اعطای نشانهای وفای بی وفائی مثل ریگ پرست، بالیده دیگر
اشخاصی را که در جهاد خدمت کرده بودند یکسال و ازین احسان فراموشان را
تا سه سال معاف کردم (۱) وقتیکه بمقابل اینهمه احسانهای من این قوم بدبخت
جاهل محسن کش بررو من میزنند لعنت برایشان باد!
[غلغله عموم جرگه آمین هزار بار بر آنها لعنت ]
درین پنجسال حکومت تان چقدر خون جگر خورد و زحمت کشید
تا چیزی کارتوس و چند دانه تفنگی خریداری کرد حتی گفت و شنید و قیل و قالیکه در
سنگ تا با انگلیس داشتیم سببش غیر آوردن همین اسلحه را با فغانستان دیگر چیزی نبود
زیرا که آنها این اسلحه ما را قید کرده بودند، آرزو داشتیم که این کارتوس ها اول سینه های
آن دشمنان ما که به شان عزت مملکت ما حمله کنند، بخورد و این برچه های براق
بشکم های بدخواهان مملکت ما فرو برود، بدا بحال سمت جنوبی که امروز این
اسلحه که از انطرف می آید راه براه برای قتل سمت جنوبی میرود (۲)
(۱) درینجا ذات ملوکانه در شمردن این احسانهای حکومت نسبت بدان اهل
بغاوت کلام خود را بسیار شرح دادند که اما مستعجلا این مرتب بتذکر همین چند مسئله
پرداخته است ،
(۲) درینجا عموم لویه جرگه چنان سخت یک تاثیر عمیق از کلمات تاثیراآیات همایونی آمده بودند
که تا باز وضع و هیئت خود تما ما بر دریعونکه که باشد قلع و قمع آنها را نشان میدادند (برهان الدین کشکی)


بغاوت سمت جنوبی ۳۸۷ لویه جرگه ۱۳۰۳

بچه های عسکر شجاع ام بسینه ها ئیکه فرو میرود؟ بسینه های مردم
منگل : عسکر دلیرم که را میکشد؟ جهال سمت جنوبی را،
خوب است تا چندی نصیحت میکنم و درد دلم را برای این جهال
میدانم اگر فهمیدند زهی سعادت شان والا عسکر را اجازه میدهم که این
خیره سران شوخ چشم را بکیفر کردار شان برسانند .
بلی! بعد از نیکه نصیحت من کارگر نشد و شفقت و رافت من بد لها
سخت آنها اثری نیفگند ضروراسر است که عسکرم آن کافر نعمتان بی حیا را
بکشند، در اعطای گوشمالی و سرزنش و مجازات این طوائف جهالت پیشه
سمت جنوبی تا حال تاخیر رفته و تا چندی بعد ازین نیز انتظار هدایت، و براه
صلاحیت آمدن شانرا بواسطه پند و نصیحت داریم زیرا که بدانها احسان
نکرده ایم وا و شانرا پرورده دست خود می انگاریم  ه
چوب را آب فرو می نبرد حکمت چیست * ثمرش آیدز فرو بردن پرورده خویش
افسوس برین ملت جاهل و این عشائر نادان که خودشان تیشه بریشه
خود شده اند جای حسرت است که این جهال را بدست شفقت پوست خود
خودم پروش کردم و عقل دادم حال شاگردان بی وجدان چوب را بمقابل استا
و مربی خود گرفته اند .
این چه جهل است و اینچه نادانی !!!


بغاوت سمت جنوبی ۳۸۸ لويه جرګه ۱۳۰۳

افسوس میکنم بر حال این اقوام جاهل و نادان که تمام خدمات مرا که برای
رفاه و ترقی شان نموده ام خیانت نشان داده و عدالت مرا که برای ترفیه
و آسوده حالی شان مینمودم بزبان ظلم و زحمت معرفی نمودند، جان کنی و زحماتی را
که من برای آسایش و خوبی شان در نظر داشتم از دسیسه اغیار ظلم و ستم
میدانند . بلی !
گر قلم در دست غداری بود؛ لاجرم منصور بر داری بود
از حق تعالی خواسته ام کسانیکه این اشخاص نادان و ملت جاهلم
را از راه برده اند و چنین تعلیم و تحریک داده اند شرمنده گردد !!!
باز بهمان وجدانی که خدا بمن داده و به آن جبل المتینی که چنگ زده ام
و بهمان ایمان و صدقی که بمن بخدا و رسول خود دارم هیچ گاهی از دشمن خود
اگر چه قوی باشد پروا و باکی ندارم و بغیر از خدای خود بهیچکس پناه نمی برم
و بغیر از ذات پاک الهی از هیچکس امداد و معاونت نمیخواهم زیرا این کار
و زحمت و عرق ریزیهای را که مینمایم برای مفاد ذاتی خویش نمیکنم بلکه یگانه
نقطه نظر و آرزو و تمنای من بهبودی و ترقی و تعالی ملت عزیزم و بلندی عالم
اسلام و سرسبزی و آبادی مملکت محبوبم است و بس .
وقتیکه آرزو و تمنای من ترقیات و بلندی مملکت و ملت عالم اسلام
است و من محض جهت نائل شدن بدین مقاصد مقدسه خویش خدمت میکنم


بغاوت سمت جنوبی ۳۸۹ لویہ جرگہ ۱۳۰۳
اگر درین راه سرم برود و سلطنتم برباد شود هیچ پروا ندارم. در راه این خدمت مقدس ہزار ہا
کله خاک شد اگر امان الله هم در راه حصول این مطلب مقدس پاک برود پروا نیست (۱)
باز اگر عزت، شرافت و آرامی و آبادی شما ملت در مد نظرم نباشد از سلطنت تو به ستین
سنه توبه (۲) . چرا که همیشه آرزوی من عزت و ترقی شما و عالم اسلام است .
نہ سلطنت ، نہ عزت ، نہ آرامی خودم ، چون مطلبم عیش و عشرت نیست فقط خوشنودی
خدا و خدمت شما قوم و عالم اسلام است عقیده دارم که هیچ دست بالای دست شما
نخواهد بود.
از ابتدای این بغاوت الی الآن همه وزرا و مأمورینم معلوم و تمام تیلیفونچیهای الملکاع
دارند که برای وزیر حربیه و عموم قوماندانهای نظامی خود پیام داده ام و اوشان از تعرض نمودن
و اذیت دادن و بکیفر کردار رسانیدن این فرزندان نادان خود مانع شده ام و نگذاشته ام
البته اگر نقصاناتي براي شما رسیده است آنهم بصورت پیشقدمی و انتقام خواهی نبود
(۱) از شنیدن این کلمه یک غلغله دعائیه از تمام نفری جرگه بالا شده گفتند خداوند سایه
ہما پایۀ این تاجدار ترقی شعار را از سر مارعایای صادقه شان کم و کوتاه نکند.
(۲) یعنی تا شصت سال، یستین سنه برای تاکید گفته شده در عرب این محاوره موقعی استعال
میشود که متکلم از کدام کار تباعد و دوری ابدی را خاطر نشان مستمع کند و یا ادامه استمرار خود را به فعلی ذهن نشین
نمودن بخواهد . ذات شاهانه بنا بر اینکه بعضی از اساتذۀ شان از مردم عرب است هم بلسان عربی اندک محاوره
میفرمایند . لہذا اکثریه در مواقع لازمه این محاوره از و شان شنیده میشود . (برہان الدین کشککی)


بغاوت سمت جنوبی
۳۹۰
لویه جرگه ۱۳۰۳

زیر نمیخواهم نیکیها و احسانهایکه من باینقوم کرده ام ضائع شود، چنانچه اگر خرابی شانرا میخواستم
در صورتیکه عموم علماء و فضلاء و سائر ملت افغانسان آنهارا باغی گفتند و برعلیه آنها
از قندهار و ترکستان و قطغن و بدخشان و سمت مشرقی و سائر نقاط مملکت افغانی اهالی
شوریدند و اجازه گوشمالی و سرکوبی آنهارا بحال عذر و معذرت از حکومت خواستار شدند
و هر فرد ملت از هر گوشه مملکت به بسیار جوش و خروش برای قتل و ببادمی آنها حاضر و آماده
اند. من جوش و خروش آنهارا می نشاندم و بانها اجازه سرزنش شانرا میدادم. بلی ! من
قطع نمودن این عضو ملتم را تصمیم نموده ام و نمیخواهم که آنها را تباه کنم. ورنه بیک لحظه عسکر دلیر
و غیور مردانه ام که نام خدمت اسلامیت و ملت و مملکت و این خادم تانر اشنیده
جان خود را فدا میکنند بربادشان میکند. بنابرین مسائلی که گفته شد. و نظر بمقاصدی که بشمهٔ
از ان اشاره رفت دست وزارت حربیه خود را گرفته ام که نکش نکش، بنابرین توصیه و هدایتیم
تا حال عسکر ماسوای مدافعه بآنها هیچ معامله و مقابله ننموده است. اگر تا اخرین مرحله دیدیم
که این جهال صلاح نشدند. خواهید دید که چه نشان شان میدهم. چون عزم جنگ در صورت
ضرورت با یکی از دول معظمه دنیا بالجزم شود. و تصمیم نمائیم که باید با یکی از انها بجنگیم. از محاربه
آنها هیچ یک خدشه را بدل راه نداده با انها داخل محاربه شده چنانچه بار بار داد شجاعت
و حماست و مردانگی خود ها را داده ایم. بار دیگر نیز میدانر از حریفان پر زور و شور میبریم.
پس چنانچه برخی از کوتاه فکران گمان میکنند از منگل و جدران چگونه
ترس خواهیم خورد.


بغاوت سمت جنوبی ۳۹۱ لویه جرگه ۱۳۰۳

بالفرض والتقدیر اگر این نفری سمت جنوبی واقعاً در بعضی نظامات دولتی گفت و شنید
و یا تعدیل و تصویبی را در نظر داشتند. پس بایستی قرار اطلاعی که مکرراً برای شان داده شده
مانند شما در لویه جرگه که انعقاد شدنی بود حاضر میشدند و بحث و مذاکره میکردند والا رئیس حکومت
مدرست بچه بانیست که یکی بطرف خود کش کند و دیگری بطرف خود. یکی بگوید این طور کن دیگری
بگوید اینطور، و نه حکومت مجبور است که بخیال هر کس و ناکس رفتار کند!
اگر درین لویه جرگه از طرف کدام ملا صاحب و یا کدام وکیل صاحب در یک مقصد حکومتی
برخلاف شرع شریف و مقاصد منصفانه من که در راه ترقیات ملت و مملکت و عالم اسلام
آنرا مکنون ضمیر خویش داشته ام ناخن زده میشد و الله بهر قدر که میگفتید من آن نظریه تانرا
قبول نمیکردم چرا که زمام مهام سلطنت را خداوند عالم بدست من داده و من خودم نزد خدا
و رسول و عموم دنیا مسئولم نه اینکه اقتدار و اختیار حکومت را بدست هر ملا و هر وکیل
داده است فقط همینقدر گفته میتوانم که برای کدام فائده مادی و یا رفع بعضی اشکالات
عمومی از راه مقررات دینی و دنیوی اگر در یک مجلس بزرگ مانند این مجلس لویه جرگه بعد از
مشوره و آرای متکاثره کدام مفکوره و نظریه بکثرت آراء تصویب گردد البته حکومت
برای قبول کردن آن حاضرست و بس (فاذا عزمت فتوکل علی الله)
پس زمان که بکاری قصد کردیم توکل برخدا میکنیم از هیچکس خوف و ترس ندارم.
ثبت فرامینی را که برای این جهال سمت جنوبی از اول الی الان مکرراً روانه
کرده ایم بشنوید تا اندازه رافت و شفقت و دریادلی و عفو و مسامحه ما که باین گروه


بغاوت سمت جنوبی ۳۹۲ لویه جرگه ۱۳۰۳

با غیه مرعی و مامول داشته ام بخوبی بدانید.
[درینجا کتاب خصوصی ثبت فرامین شاهی خواسته شد و آقای حافظ نورمحمد خان
بکمال طلاقت و سلاست اکثری از ان اعلانات و فرامینی را که ذات ستوده صفات
جهانبانی ابتدا این غائله الی الآن برای جمعیت نادان بمیقل ارسال داشته بود و آنها
را با لفاظ نهایت رقت آور و دلنشین بسوی اصلاح و اسلامیت و مطاوعت حکومت
اسلامی دعوت کرده بود قرائت نموده تمام حضار لویه جرگه از استماع این فرامین رافت
و شفقت قرین بیک عالم آه وافغان و یک غلغله سرد چار شده با زذات جهانبانی آنها
را امر با سکات داده کلام خود را سر از نو شروع و ادامه فرمودند. ب، د]
وکلای سمت جنوبی درین جرگه همراه شما شامل مجلس از اول بوده اند و الآن نیز اکثر
شان حاضرند : ـ برخیزید ای وکلای سمت جنوبی .
[تمام وکلای سمت جنوبی که با ستثنای منگل جدران و سلیمانخیل و بعضی اقوام
دیگر از یک گوشۀ آخرین مجلس بحالت زده برخواستند . ب، د]
شخص شما را نمیگویم . زیرا شما برای ما خدمت کردید بلکه اشرار بد هنجار و اقوام جهالت
شعار تا را از طرف لویه جرگه و از طرف خود هزار هزار بار لعنت میگویم .
[غلغله لعنت باد بر اشرار سمت جنوبی! لعنت! لعنت! لعنت!]
افسوس که من بکدام اندازه این ملت جاهل را دوست داشتم . حتی لباس اینقوم را
بفخر میپوشیدم که اینها قوم شجاع بهادرند در هر میله و هر جای بهر طرف که آنها میرفتند


بغاوت سمت جنوبی
۳۹۳
لویه جرگه ۱۳۰۳

من در پهلوی شان می‌نشستم که دل شان خوش شود. در منورهای عسکری
اینها را بدو دشمن نشان میدادم حتی پیه، دولت، عزت و هیچ چیز را از
ایشان دریغ نکردم.
باز هم تباهی شانرا آرزو ندارم و تا چندی او شانرا نصیحت و اندرز
میدهم تا باشد که بدین خطای خود بدانند و ازین سهو و خطای خود کسب
آگاهی کنند. باز هم اگر مسلمان نشدند و براه صلاحیت و اسلامیت مطاوعت
حکومت نشتافتند وتسلیم نشدند. والله اگر باز از هیچ زبان لفظ صلح را دربا
آنها بشنوم. و یا قبول کنم بجزانیکه جمهور شانرا بسوزانم و بگویم که ای وزارت حربیة
تو میدانی. و این قوم. تا خاک شانرا بتوبره بکشند!

لویه جرگه تماناً بیک غلغله و صداهای بلند برخواسته بعرض رسانیدند.
ای کاش اگر اعلیحضرت از مزید نصیحت گوئی و شفقت گستری باین اقوام
نادان سمت جنوبی صرف نظر فرموده تصمیم سرکوبی جدی شانرا نماید و بملت
وفاکیش خود اجازه گوشمالی آنها را بدهند. تا ما بیک سرعت صاعقه نمایان
شانرا از جسد بیرون و زمین را از خونهای شان لاله گون ساخته نام ونشان
از آنها را باقی نگذاریم.
(درینجا باز ذات جهانبانی به بسیار مرحمت و نواختن زنگ ستیزی
به لویه جرگه تحکم سکوت نموده فرمودند. ب،د)


بغاوت سمت جنوبی ۳۹۴ لویه جرگه ۱۳۰۳
اعلیحضرت مطلب من این نیست که اینها را قتل کنیم. و یا ہستی شانرا دفعتاً
بر باد بدہیم ورنہ بتوکل خدا وند عسکر غیرتمندم بیکساعت تمام
شانرا پارہ پارہ میکند و این چند روز محض از بی اهمیتی این مسئله بود که ما حرفی
از آنها را در میان نیاوردیم و حال ہم درین بحث شما داخل شده اید. فقط
جهت آگاه نمودن و دانا ندن شما را از حقائق اینقدر بیانات کرده میشود
والا یک مفسد چیست. و بغاوت آن چه اہمیت خواہد داشت.
با ینقوم شریر احسانهای که من کردم اگر یکجا یکنیم و قت میگذر دعسکر شانا
که از سالهای دراز در سمت جنوبی بیک تعداد مکفی نبود (۲) یک بلکه ده یک
نماندم وزارت حربیہ ہر قدر اصرار کرد که عسکر سمت جنوبی را کم مکن نظر بہ محبت
ویگانگی که بآنها داشتم قبول نکردم. و گفتم تمام این قوم عسکرند. پس پابند بود
شان در صنف نظام چه حاجت داد. در زمان احتیاج دولت ،ہمہ آنها
خدمت عسکریرا بخوبی ایفا میکنند. تا انزمان پیسکه بآنها میدہم برای آبادی
معاہدہ و انہار، پلہا، آنرا بصرف میرسانم.
نظر بدین عزت و توقیر و اعتمادی که حکومت بر آنها مینمودند. پس چقدر
بدبخت و کافر نعمت میباشند این قوم که امروز بر علیہ حکومت خود کار
روائی میکنند. در نتیجه بجز از خواری وزبونی و بیچ کنی و پریشانی خویش معلوم است
دیگر فائده را بخود عائد نخواهند کرد. چنانچه حال بدرجه رسیده اند که از گرسنگی


بغاوت سمت جنوبی ۳۹۵ لوی جرگه ۱۳۰۳

برگ میخورند. پلی شتی زدند و بلغت گیر آمدند.
در هر دفعه که بر عسکر ما غدارانه و جهالت کارانه حمله کرده اند و فقط سپاهیان
ما مدافعه نموده اند. بسیار نفر شانرا بروی خاک انداخته اند که انها نتوانسته اند
که مردهای خود را جمع میکردند بلکه سپاهیان شجاع و غیور ما باز مراسم تدفین
آنها پرداخته اند.
درین روزها شما هم مطلع خواهید بود که چیزی عسکر خود را از آنجا پس
طلبیدیم والله آن سپاه ما بخانهای خود نمیرفتند هر فرد عسکر ما باین درجه
جوش و خروش دارد که بجز از خوردن خون شان بدیگر هیچکو تسکین شان نمیشود.
آخرا ی نادان ! تو چرا اینطور میکنی که این جوش و خروش طرفین بجای
اینکه بر دشمن صرف شود، در بین خود ما صرف میشود. چرا هر دو قوت را جمع کرده
بمقابل دشمن شرف و ناموس مملکت خود کاری نمیکنید.
این را هم ناگفته باید نگذاریم که در همین سمت بعضی چنان اقوام هستند
که نامهای اکثرازا وشان را فی الحال بخاطر ندارم. و از بعضی که بیادم ست
نمیخواهم که بگویم تا دیگران ازین نام گرفتن من دق نشوند» که سر خود را فدای
دین و اسلام وفدای دولت و ملت خود میکنند. لکن هزار لعنت باد بر کسان
بدبخت شریر یشان که سپاهی دلیر و شجاع مرا بد کله خیانت خود نموده
به بغاوت ایستاده اند.


بغاوت سمت جنوبی ۳۹۶ نوید جرگه ۱۳۰۳

یکوقتی چهل تیره روزگار عسکر مارا در یکجای تنگ بروزعید احاطه کرد
بودند که نان برای شان چند وقت ممکن نشد که میرسید، گفتم تا برای عسکرم
نان نرسد من هم نمیخورم. والله (۴۷) ساعت هیچ چیز نخوردم حتی نزدیک
بود که از خود بروم. رئیس ارکان حربیه و دیگر نفری هر قدر که گفتند یکقدری
نان بخورید که فردا مأمورین می آیند چه طور نطق خواهید کرد بمراسم دربار
چگونه پرداخته خواهد شد. گفتم در چهار پائی ببرندم. باز در گفتار خود اصرار کردند
که سپاهی با گرسنگی عادت دارند. گفتم بلی ! در نیوقت آنها برحمت
گرسنه هستند. من با سالش از یکطرف سفیر روسی که جدید آمده بود سخن میگویم
نطق میکرد از طرف دیگر خودم ضعف میکردم. تا برنج و روغن برای آنها
بهمت و شجاعت دیگر برادران عسکری شان رسید. باز من هم طعام خوردم
تا حال این قاطبه حکومت تان تصمیم بانقطاع و انقلاع این
فرزندان جاهل افغانستان ننموده ایم و مکرراً دست عسکر و وزارت حربیه را
از تعرض و جنگیدن باو شان گرفته ام و گمان میکنم که بالآخر نصائح شفقت
کارانه و اندرز های پدرانه ام کارگر شده اگر خواست خدا باشد براه هدایت
خواهند گرائید. لهذا برای اوشان یکفرمان هدایت توأمان دیگر مینویسیم
و در ان برای شان یکوعده قطعی را جهت تائب شدن و براه صلاح و مطاوعت
آمدن معین میکنیم. اگر تا آنزمان براه راست آمدند فنعم المطلوب الا بعسکر حکم می کنیم


بغاوت سمت جنوبی ۳۹۷ لویه جرگه ۱۳۰۳

ووزارت حربیه خودامر میدهم. تا اوشانرا بکیفر کردارشان برسانندے

دشمن آتش پرست باد پیما را بگو خاک برسرکن که آب رفته بازآمدبجو.

[درین موقع در تمام لویه جرگه چندان آشوب وغوغا بر پاوباندازۀ غیظ وغضب وحس انتقام خواهی ازین باغیان سمت جنوبی هویدا شدکه ابداً یگفرستمج بیچاره ماننداین نگارنده بیادداشت نویسی و یا شنیدن کلمات مقررین غیر واحدہ و داوطلبان مکاثرۀ این حفلۀ عالی عطف توجه کرده نمیتوانست. وکلای هر مقام علٰیحده و مشایخ آن جداگانه و سادات از یکطرف وعلما ازدیگرجانب تماماً بپا خواسته استدعای شمولیت شانرا مخصوصاً ازحضورملوکانه برای سرکوبی این طایفۀ باغیه مینمودند. اعلیحضرت غازی هنوز بجواب یکی نپرداخته نمی بودکه دیگر تقدم جستۀ خودرابدین خدمت مستحق میشمرد، وهکذا. بالجمله چیزیکه این مسکین بخاطرداردودرین فرصت گفته شده حسب ذیل است. ب ا د]

وکلای قندہار
اعلیحضرتا!مردم قندہار عرض میکنند.که سرکوبی سمت جنوبی حق ماست این خدمت را لطفاً برای ما بگذارید.

وکلای قطغن وبدخشا
فدایت شویم! این عہدنامۀ است(۱)کہ چهارماہ پیشتر درمحکمہ قطغن نوشته شده اگرتکلیف نباشدبخوانید

(۱) نقل عہد نامہ را بدست گرفت این معروضه را میگفتند.


بغاوت سمت جنوبی ۳۹۸ لویه جرگه ۱۳۰۳
خلص مضمون این است که سر و مال و اولاد های خود را آرزومندیم که در راه
دین اسلام و ترقیات افغانستان خصوصاً باین خدمت حاضره سمت
جنوبی فدای همچه تو پادشاه مهربان بگردانیم!
وکلای هزاره اعلیحضرتا! خدمت سمت جنوبی چندان اهمیت ندارد که جوانان
عسکری جوان همت بدانطرف بروند. این خدمت را برای ما
اقوام از نظر افتاده هزاره بگذارید!
ملک خالوی مهمند اعلیحضرتا! بهر گونه فداکاری که بفرمائید ما حاضریم و خیلی
آرزومندیم که سرکوبی این فئه باغیه را تنها بما واگذار
سمت شوید که ما چگونه این اخوان شیطان رجیم را براه اصلاح و دین می آوریم!
وکلای مشرقی این سرشوری شوره پشتان سمت جنوبی چندان اهمیتی
ندارد که برای انفصال آن کدام قوه عسکریه اعزام شود
ما فدائیان پادشاه غازی عالیشان حاضریم که بیک حمله دمار از نهاد این
طائفه بدنجار بکشیم. آیا بخاطر ندارند که در زمان اعلیحضرت شهریار شهید چگونه
بیکسرعت خارقه نما این جهلا را براه آوردیم.
[همچنین اظهار جذبات و گرمجوشی های مزید از وکلای هرات و وکلای
ترکستان، و وکلای فراهی، و وکلای میمنه، و وکلای دیگر اطراف واکناف
افغانیه و سائر شرکاء "لویه جرگه" بعمل آمده با که اکثریه افغان و خیزان در یکعالم


بغاوت سمت جنوبی ۳۹۹ لویه جرگه ۱۳۰۳

جوش وخروش خودها را بنزدیک تخت همایونی رسانیده استدعای مجازات نمودن خود ها را با بغات سمت جنوبی مینمودند. مخلص اینکه منظره داوطلبی تقریباً تا به نیم ساعت دوام ورزیده بالآخره اعلیحضرت معظم و رئیس صاحب عمومی شورای دولت به بسیار اشکال و اشارات سر، و دست، و چشم، و نوازیدن زنگ سر میزی این غلغله و احساسات گرمجوشانه لویه جرگه را فرونشانده در جواب این عرائض و داوطلبیهای شان نطق مفصلی را ایراد داشتند که اجمال آن حسب ذیل است ]

اعلیحضرت
مطلبم ازین مذاکرات شنیدن چنین عرائض و دیدن این داوطلبی ها و معلوم کردن احساسات شما نبود زیرا که از محبت و عقیدت و علاقمندی عموم حضار باین خادم اسلام بهتر مسبوقم حتی یاد نمودن این مطالب را درین مجلس عالی خودم مفید نمی پنداشتم چون شما در بحث داخل شدید منهم قدری از ان نیکیهای خود که باین طائفه ناسپاس چه در حال و چه در گذشته کرده ام بیان کردم تا بخوبی همه شما بدانید که حکومت شما با آنها سر گذشت و مرحمت کرده است، و تا یک زمانی از همین شیوه رافت و شفقت خود نخواهد گذشت اگر با وجود آنهم ازین کردار بد خود دست نبرداشتند حکومت شما با ایشان یک معامله سخت و شدید خواهد کرد .
از هر کدام تان درینمورد علیحده علیحده اظهار جوش و خروش و همدردی


بغاوت سمت جنوبی ۴۰۰ لویه جرگه ۱۳۰۳

دیدم ازین حسیات شما از حد زیاده تشکر میکنم و اظهار ممنونیت مزید
مینمایم، خداوند از شما راضی باشد من از عموم اظهار رضا میکنم اگرچه مناسب
نبود که این چیز ها را در ین مجلس اظهار نمایم اما چون من خودم را یک سپاهی
و خادم شما ملت میدانم پولتیک و انتریک را بهمراه شما ملت عزیز خویش شیوه خو
نمی نمایم و نمیخواهم که هیچیک را ز خود از شما پنهان کنم چنانچه عهدنامها و دیگر اسرار
دولت را که تا اکنون اکثری از اعضای وزارت خارجیه هم از ان اطلاع
نداشتند بشما توضیح نمودم این مسئله را نیز با شما حقانه بدون کم و کاست
آشکاره اظهار کردم!
این فرمانرا که قبلاً گفتیم علاوه بر فرامین سابقه با تعین وقت
تائب شدن آنها برای شان روانه میکنم اگر تائب نشدند و برای صلاحیت
نشتافتند و همچنین در تیهٔ جہالت و نادانی خود در چپار ماندند هماناکه
برطبق خواهشات تان این خدمت را تقسیم میکنم میگویم که این تقسیم از قندها
و این حصه سمت مشرقی، و این از سمت شمالی و این از ترکستان، و این
از قطغن، و علی ہذا .
اگرچه اول ترگمان میکنم که عسکر غیور شما را گاهی نخواهد ماند جنگ
کنید بلکه شما را در یک بلندی نشانده جان بازیها خون فشانیها سربازیها
خود ها را بشما نه تنها درین معامله بلکه در عموم محاربات نشان خواهند داد برای هجومی شما


بغاوت سمت جنوبی ۴۰۱ لویه جرگه ۱۳۰۳

چون عسکر م مرا دوست دارد و من هم عسکر خود را مثل اولاد خوددو
دارم. اینقدر از ملت خود امید دارم هر که مرا دوست دارد عسکر مرا دوست
داشته باشد و همیشه بنظر احترام ببیند!

[درینجا در میان عموم منصبداران نظامی یک اثار جدیت و فعالیت
بعیان رسیده تماماً بیک آواز بنربرانه و وضعیت عسکرانه بپا خواسته
گفتند: ما حاضریم که بشرط امر و اجازهٔ همایونی این کافر نعمتان سمت جنوبی را
بکیفر کردارشان برسانیم و یکنفر از وشانرا که براه اصلاحیت و اسلامیت
و مطاوعت اعلیحضرت نشتافتند زنده نگذاریم بعده دیگر منصبدار دعای
عمر و دیر شه پادشاه را گفته نشستند و قوماندان قول اردو بیانیهٔ
ذیل را ایراد کردند!
عبدالوکیل خان فرقه مشر: حاضرین با تمکین! - چند سخن بزبان کلفت
عسکری عرض میکنم از کلمات جواهر آیات اعلیحضرت
تاجدار غازی ما که درین عرصه بصیغت روز گوهر نثاری کردند:- خیالات
اتفاق کارانه و نیات خیرخواهانه شاهانه شانرا تا یکدرجه دانسته شده باشد
حاجت تکرار نیست. در ابتداء جلوس میمنت مانوس ملوکانه شان که هنوزنظم
و نسق داخله افغانستان بخوبی نشده بود دفعةً بالانگلیسیها که ما را غلام خود
می پنداشتند و بزیرحمایه خود میدانستند و با هیچ دو غیت ما را با رسال


بغاوت سمت جنوبی ۴۰۳ لویه جرگه ۱۳۰۳

و مرسل کردن نمیگذاشتند، اعلان حرب دادند اگر بیک نظر غور بحال برادران
هندوستانی خود ببینید که با هیچیک برادر دینی خود صرف زده نمیتواند،
اختیار اموال ، واطوار ، وکردار ، حتی از حقوق مشروعه خود را ندارند،
آئینه تمثال (۶) سال پیشتر تانرا بدست تان خواهید یافت :- از برکت شمشیر
آبدار این پادشاه عدالت کردار بود که از زیر اسارت انگریز خلاص شدیم،
و امروز خوش بختانه در محیط مستقل مملکت بزیر سایه هما پایه این شهر یار دینپرا
خود اسرار حیات مینمایم !
بسیار جای افسوس است :- کارطوس ها تفنگها، توپهای را
که اعلیحضرت غازی ما برای مقابله اعدای دین ما آماده و تجهیز کرده اند امروز
برای بربادی و خانه خرابی آن هموطنان بی عقلان ما که بتحریک بعضی از سرهای
صاحب غرض بر روی این پادشاه دیانت اکتفا برخاسته اند سمت جنوبی میرود
بفحوای (انما المؤمنون اخوة فاصلحوا بین اخویکم ) اگر شما اهالی
لویه جرگه در میان این فرزندان نادان و حکومت متبوعه تان خواهان
صلح باشید و خواسته باشید در بین رفع غلط فهمی شود درین مسئله
چیزی عرض کرده نمیتوانم ، البته اگر خواستار محاربه و مقابله با باغیان
سمت جنوبی باشید پس این مسئله را نه تنها شخصم بلکه عموم اردوی مظفر
افغانی تا زمانیکه لباس مستعار حیات در بدن شان باشد برای خود


بغاوت سمت جنوبی ۴۰۳ لویه جرگه ۱۳۰۳
تنگ و عار میدانند که آنها نشسته باشند و شما ملت محبوب باینها محاربه
کنید زیرا که خونریزی و جنگ کردن کار عسکر است و پسر دادن و جان
نثار کردن و خون فشانی کردن عسکر حاضر و آماده بوده خدمت ما همین
سر دادن و خون ریختاندن است و بس!
اعلیحضرت لویه جرگه را مخاطبه کنان فرمودند - مهربانی کرده دیگر درینباب
چیزی نگوئید زیرا که بپیش همت شما اقوام غیور افغانستان
مشکل چیست ، خداوند نکند که شما بمقابله ایشان بروید یا خون عسکرم درین راه
بریزد دشمنان دیرینه شرف و عزت و ناموس ما بیائید ! بارها توپهای اژدهائین
دشمن را بهتک عزت خاک پاک وطن عزیز ما نرانموده است ، شما ملت غیرتمندم
بچوب ها و سوته ها، و ناخنهای خود شکست مانده اید . و مدعی را مانده روباه
گریزتیزانده اید و همیشه امتحان اسلامیت و افغانیت و طن خود ها را داده اید
باز اگر آنها نخواهند یک تجربه خواهیم کرد.
لویه جرگه بهر قسمیکه ذات پادشاهی فرمایند باستماع و قبولیت آن حاضر بوده
مکرراً عرض داریم که ما بریزانیدن خون خود بهمه گونه فرمائشات شما
حاضریم ، غلغله الله اکبر الله اکبر الله اکبر الخ .
اعلیحضرت باز از شما التجا میکنم که درین مبحث بیشتر ازین صرف اوقات
نکنید از احساسات شما ممنونم و از حد زیاده مشکور مشکل هیچ


عریضه وداعیه لویه جرگه
۴۰۴
لویه جرگه ۱۳۰۳
اهمیت ندارد فقط مثل یک سگ تان است - حیف این جوش
و غلیان تان که درین موضوع نشان میدهید فقط همین نعرهای دشمن کوب
الله اکبر گفتن ما و شما برای دشمنان داخلی و خارجی کافیست.
(درینجا رئیس صاحب شورای دولت عریضه را که لویه جرگه بحضور
رئیس صاحب شورای دولت شاهانه قبلاً نوشته و مهر و امضا نموده بودند بدست گرفته گفت ...)
حضار محترم سکوت کنید و سرا پا گوش شده بشنوید که
لویه جرگه عریضه وداعیه تانرا بحضور شاهانه قرائت میکنم.
تماماً سکوت ورزیده بمناسبت قرأت این معروضه عمومیه عمومشان
برپا خواسته بکمال ادب و خاموشی گوش گذاشته ایستاده شدند.

نقل عریضه لویه جرگه بحضور شاهانه بر وز وداع

بحضور اعلیحضرت شهریار غازی شریعت پرور خلد الله ملکه و سلطنته
عرض ما داعیان دین و خادمان دولت علما و مشایخ و سادات و رؤسا و وکلاء تمام
حصص مملکت محروسه دولت علیه اسلامیه افغانستان صانها الله تعالی عن حوادث الزمان
بکمال افتخار و امتنان اینکه :-


عرضه وداعیه لویه جرگه ۴۰۵ لویه جرگه ۱۳۰۳
اعلیحضرت شریعت پرورا (من لم یشکر الناس لم یشکر الله) ما ملت
افغانستان شکریه این مراحم ذات کثیر البرکات شما را هیچ زبان ادا کرده نمیتوانم که محض برای
غمخواری دین و تقویه شریعت غرا و حضرت خاتم النبیین و اصلاح و انجاح امور و آرامی ملت
افغانستان اینچنین یک جمعیتیکه در عالم اسلام نظیر آن در تواریخ کمتر دیده شده انصت
بروی کار آورده در مرکز دولت بحضور مبارک شاهانه خویش جمع فرموده طلب استشاره فرمودند
(هذا من فضل ربی لیبلونی ءاشکر ام اکفر) - فی الحقیقت میتوانیم عرض نمایم
که این نتیجه سعادت و اقبال ملت افغانستان است که ایزد متعال در هیچیکوقت و زمانیکه
در فضای عالم اسلام یک گونه نزاکتی پیدا شده تماما پریشانیها ملت افغانستان را بوجود مسعود
مانند شما یک ذات خجسته صفات نائل و سرافراز گردانید ه
این سعادت بزور بازو نیست * تا نه بخشد خدای بخشنده
وقتیکه ما ملت افغانستان بحضور مبارک اعلیحضرت پادشاه غازی مشرف شدیم
بچشم خود دیدیم و بگوش خود شنیدیم و در قلب خود حس کردیم به تمامی محسناتی را که ذات
اعلیحضرت غازی معظم مان برای تقویه دین و فلاح و سعادت ملت افغانستان سنجیده اند
و در خاطر مبارک خویش دارند فوق ازان است که عقل ما و فکر ما آن اصابت نماید و یا ما
بتوانیم به آن سعادت و اقبال و مدارج ترقی و تعالی رسیدگی نمائیم - معما فیه بقرار هدایات
و تجویزات اعلیحضرت غازی همان است که لویه جرگه برای تصویبات نظامات و احکامات
شرعیه از بین خود با علمای کرام با بصدا قجنابات فضیلت پناهان ملاصاحب چکنی و هسنا


عریضه وداعیه لویه جرگه
۴۰۶
لویه جرگه ۱۳۰۳

صاحب پده و حضرات شمس المشائخ ونورالمشائخ صاحبان و اخند زاده صاحب موهی که
بصفات حمیده موصوف و در حقائق و دقائق علوم دینیه و شرعیه معلومات کافی بچیند جمعیت علما
منتخبه لویه جرگه تعین و برای امور ملکیه و کلای منتخبه ما با باقی وکلاء و رؤساء لویه جرگه مقرر گردید
که در امور شرعیه صنف علماء و در امور ملکیه صنف وکلا و رؤسا تحقیق و تدقیق نموده آنچه
مسائل مفتی به شرعیه دینیه باشد علما عظام و آنچه خیر و بهبود مهمات ملکیه باشد وکلا و روسا
گرام هویدا ساخته تصویباً بعرض حضور مبارک اعلیحضرت غازی برسانند. چنانچه به او را
جداگانه تصویبات هر یک ازین دو شعبه مهمه تقدیم حضور مبارک گردید. در نتیجه حسن این
اقدامات بزرگ و خدمات سترگ که ذات اعلیحضرت غازی معظم بان فرمودند لویه جرگه چهار
مقصد عالی و آتی را بحضور مبارک تقدیم میکند و امید قبولی آنرا بدرگاه خداوندی و اعلحضرت
شهریار غازی دارد.
۱:- تحفه دعاست از طرف ما داعیان دین و دولت اسلامی که الهی بعز
بزرگی خود و حرمت روح پرفتوح حضرت خاتم النبیین صلعم، سلطنت اسلامیه غیوره
افغانستا نرا بزیر لوای شریعت غرای محمدیه و امراولی الامر معظم مان المجاهد فی سبیل الله
الغازی امان الله خان از جمیع دست برد و حوادث اجانب و اغتشاشات و اضطرابات
داخلی مصئون و مامون داشته همه وقت مشفق و متحد مان بدارد آمین یا رب العلمین.
۲:- بیادگار انعقاد این مجلس اسلامیه عالیه لویه جرگه یک نشان ذیشان
توثیق عهداست موسوم به لویه جرگه را برای حسن خدمت در راه شریعت و مملکت که


عریضه وداعیه لویه جرگه ۴۰۷ لویه جرگه ۱۳۰۲
اولی الامر غازی مان ابراز فرموده اند از طرف ملت صادقه شاهانه شان تقدیم مینماید
تا که ذات شاهانه هر زمان که نشان موصوف را بسینه بی کینه مبارک خویش نصب نمایند
یادگار خدمات مجاهدانه شاهانه شان در راه دین و دولت و مظهر اطاعت و صداقت
و وفاداری و عهد با محبت ذات شاهانه بوده سبب شرف و افتخار ما باشد . علاوتاً
لویه جرگه یک میل تفنگ دیک قبضه شمشیر را نیز بحضور مبارک تقدیم مینماید تا ذات
شاهانه برای حفظ دین و منافع مملکت مقدسه اسلامیه بمقابل غاصبین حقوق بشریت
و انسانیت به استعمال آن شرف اسلامیت و شجاعت افغانیت را ابراز نمایند .
۳ : ـ چون لفظ امیر در شریعت و در عرف گاه برای شخصیکه زیر حکم پادشاه
باشد مثل امیر عسکر و امیر الجیش و امیر السریه و گاه در پادشاه کلان که زیر حکم دیگر نباشد مثل
امیر المومنین استعمال میشود بجهت دفع این تو هم که آیا دولت از زیر حکم است ؛ خدا نخواهد الحمد الله سلطنت
افغانستان دارای استقلال داخلی و خارجی بوده یک دول عظمیه و مستقلاً زاد است
لهذا ما ملت افغانستان امیدواریم که لفظ امیر بلفظ امیر المومنین (ټول واک) که پاشا
گفته شود تبدیل یافته عموم ملت افغانستان بعوض الغازی امیر امان الله ، الغازی
امیر المومنین ټول واک امان الله بگویند . شعر
فانك شمس فضل هم كواكبها : فاذا طلعت لم يبد منها كوكب
۴ : ـ چونکه اعلیحضرت پدر شهید سعید و اعلیحضرت جد امجد مرحوم شما از طرف
ملت به القاب سراج الملت والدین و ضیاء الملت والدین ملقب بودند لویه جرگه


عریضه وداعیه لویه جرگه ۴۰۸ لویه جرگه ۱۳۰۳
تمنا میکند که اعلیحضرت غازی امان، ملقب بلقب سیف الملت والدین شوند و این لقب را
از طرف لویه جرگه قبول فرمایند. شعر
اَلحَمدُ لِلّٰهِ العَظیمِ الشّانِ ذِی المَجدِ وَ الإِحسَانِ لِلإِنسَانِ
یَا خَادِمَ الشَّریعَةِ یَا حَامیاً لِحَقیقَةٍ مِن قَومِكَ الاَفغَانِ
وَ اَنتَ عَلَینَا رَحمَةٌ مِن رَبِّنَا لَیسَت بِقَانُونٍ سِوَی القُرآنِ
فَجَزَاكَ رَبُّ الخَلقِ حُسنَ جَزَائِه عَنَّا وَ عَن ثَقلَینِ لِلأَدمَانِ
اعلیحضرت شهریارا - دین مقدس اسلام نصب امام را بالای ملت اسلام واجب
و لازم گردانیده است و اصولا مقرر فرموده است که تمام اوامر و نواهی موافق شریعت
غرای محمدی صلعم است اطاعت اولی الامر شخص پادشاه بر هر فرد مسلمان واجب و نافذ باشد
(کما قال الله تبارک و تعالی اطیعوا الله واطیعوا الرسول و اولی الامر منکم و
وقال النبی صلی الله علیه وسلم من مات لیس فی عنقه بیعت الامام مات میتة
الجاهلیة) لہذا ما داعیان لویه جرگه و کل ملت افغانستان عہد میکنیم کہ ہرگاہ شخصی
یا اشخاص بخواهند که اساس او اوالامر اسلامیه را به تقالید سلطنت های اروپائی مثل مشروطه
و یا جمہوری و غیرہ انقلاب دادہ ، تبدیل نمایند . ابداً اراضی نبوده بالملت افغان تماما
بسر و جان خودها حاضر خواهیم بود که از ان تعرض غیر مشروع مدافعه نموده سلطنت مقدس اسلامی
خود ہا محافظت نمائیم ومن الله التوفیق ، و آخر دعوانا ان الحمد لله رب العلمین. پاینده
اسلام ، زنده باد اولوا الامر اسلام، سرفراز دین و دنیا باد هوا خواهان اسلام.


جواب عریضه و دایعه لوچیر که
۴۰۹
لوپیرگر ۱۳۰۳
[بعد از اختتام این عریضه نیکو ضیعت متحیرانه که تحت رقت و تاثیر
عمیق از شنیدن این عریضه آمده بودند بر پا خواسته فرمودند. ب، د]
اعلیحضرت
زدهشت بیخودی می ایم از وضع ادب دورم
جنونی گر کنم ایصاحبان عقل معذورم
والله با الله مطلبم بجز از ترقیات شما دیگر چیزی نیست! و باز خدا شاد
است بجز ازینکه حیات خود را، زندگانی خود را، سلطنت خود را،
فدای شما ملت اسلام بگردانم دیگر آرزوئی ندارم، و این خدماتی را که
درین شش سال نموده ام و مینمایم. تنها برای افغان تان بلکه نقطه
نظرم خدمت عالم اسلام و خوشنودی خدا و رسول خداست که تا یک
لحظه از خدمت تان باز نمانده ام و باز نخواهم ماند. و عهد میکنم تا یک قطره
خونی که داشته باشم بجز از بهبودی و رفاه شما انرا بدیگر جای صرف نمیکنم
این عهدهای متواتر و موثقی را که مکرراً با من میکنید، و این قدر که
بنظر لطف و محبت مرا مینگرید. و این چهار چیز را که برایم پیش میکنید! در جوب
هر کدام آن یکا یک عرض مینم :-
دعای را که گیلان ملت و مملکت خود بعمر من عاجز کرده اید
حق تعالی قبول بگرداند، و خداوند اینطور عمر مر ا ندهد که بی آسائش شما
یک نفس بکشم .


جوابعریضه وداعیه لویه جرگه
۴۱۰
لویه جرگه ۱۳۰۳
خدایا مرا توفیق انیطو رخدمت بارابدهی که درعمرخودترقیاتی را حاصل کنم
تا عالم اسلام وقوم من در آسائش باشد اگر من زنده باشم یا نباشم،
شما ملت عزیزم که مرا بدین نظر لطف و مرحمت می بینید ! و بانیطور
یک نشان ذیشان که در تمام دنیا هیچیک ملت برای پادشاه خودنداده است
ممتازوسرفرازم میدارید، تشکر میکنم، اما نشانرا چکنم ! بس است نشان
بهبودیها و تر قیات شما که بر دل من است، نه تنها درحیات من بلکه درزیرخاک
هم بر سینه من این نشان شما خواهد بود .
پیشتر عرض کردم ع "جنونی کر کنم ای صاحبان عقل معذورم"
اگر چه از ادب دور است اما معذورم دارید. بعضی ازشما خواهندگفت
که نشان مارا از بی پروائی و بی اعتنائی قبول نمیکند ! نی! تاجی راکه شما
ملت بخاندان ما از یک خوشه گندم داده اید. و تا به امروز اولادۀ همان
خاندان سلطنت کرده اندبران فخر میکنند فقط بشرف عسکری خود سوگند
میخورم خدماتی را که برای شما آرزو دارم هزار یک آنرا تا هنوز نکرده ام !
هر وقت که خدمتی بشما ملت و این مملکت خود کردم باز خود من میگویم
که مستحق فلان نشان هستم ، حال محبت شما برای من نشان است ، و آب
اگر این نشان از یک آفتاب مجلل میبود ، آنقدرخوش نمیشدم که ازین جوش
و خروش شما امروز خوش شدم سه


جواب عریضه در داعیه لویه جرگه
۴۱۱
لویه جرگه ۱۳۰۳

دیوانه کنی هر دو جهانش بخشی ؛ دیوانه هر دو جهانرا چکـند
من دیوانه ترقیات شما هستم، من مجنون تعالیات تان میباشم
والله بذات اقدس الهی قسم است که دیگر آرزو یی ندارم مهربانی
کرده مرا از گرفتن نشان معاف کنید و بچشمهای گریه پرواشک ریزم نظر
کرده اضافه برین تکلیف گرفتن اورا بمن نکنید. اگرچه از ادب دور است
لکن من بشرف عسکری خویش که خود را یکفرد عسکر میدانم قسم خوردم
که درین اظهارم ناز و تکلف نمی نمایم.
(آمدیم بلقبی که لویه جرگه بمن ارزانی میفرماید)
آیا بنام من عاجز اسم حضرت الهی شامل باشد خوب است
و بدان خورسند و ممنون باشم و یا به "سیف" در وقتیکه من طفل بودم
و هیچ فکرم باسن و امان نبود نامم از زبان جد امجدم "امان الله" نهاده شده است
دیگر لقبی را که خداوند از لطف و مرحمت خود به من مهربانی فرموده "غازی" است
در اول سلطنت من نیز بقبول نمودن "شمس الملت والدین" "سید الملت
والدین" تکلیف شدم، گفتم که قبول کرده نمیتوانم.
خدمت شما صادقانه عرض میکنم. که "امان الله" خدمتگذار شما و
خادم اسلام است! و خیلی آرزو دارم که تا آخر عمر خود بنام "بنده عاجز الله"
یاد شوم! و در خاک "الله، الله" گفته بروم - تنها این لقب غازی را


چوتعراضه دایعه لویه جرگه
۴۱۲
لویه جرگه ۱۳۰۳

که خدا بمن عطا و ارزانی فرموده است، کفایت میکند.
اگر شما میگوئید که اعلیحضرت امیر مرحوم و اعلیحضرت شهید چرا
القاب را قبول کرده بودند، عرض میکنم.
البته آنها اورا لازم دیده باشند، خودم هیچیک خدمتی نکرده ام که
تقدیر کرده شود و یا سزاوار این نام باشم، باز اگر خدمتی کرده باشم بمقاب
آن امروز این صدا های ملتم که از هر گوشه و کنار بگوشم میرسد کفایت
میکند. تشکر میکنم، این بار گر انز بمجرد هم نیندازید. سے
جوهر مرد بتقلید نگردد حاصل مخترع شو که دگر ها بتو تقلید کنند
من میخواهم که در هر کار تقلید کنم افقط در اسلامیت تقلید میکنیم وبس!
همین قدر که گفتید کافی است.
آنچه در باب امیرالمؤمنین غازی امان الله ٹول واک فرمودید!
خوب میدانم که در افغانی ٹول واک کل اختیار را میگویند هر وقت که زبان
افغانی بهه نقاط مملکت افغانستان و در بین مامورین ما رواج یافت البته
خودم نیز بقبول کردن آن حاضرم !
امیرالمؤمنین :ـ آیا خلفای راشده را امیر گفته نمیشوند ؟ میشوند !
آیا آنحضرت نبیره حایۀ احدی بودند ؟ نی ! خاندان ما بهمین لقب امیر
یاد شده اند. حالا شما مختارید که این خادم اسلام را "امیر" میگوئید


جواب عریضه و دایعیه لویه جرگه
۴۱۳
لویه جرگه ۱۳۰۳

یا امیرالمجاهدین یا امیر غازی، یا خادم اسلام میخوانید، هرچه بگوئید خوب است
هیچ پروائی ندارم - اینهمه از محبت شما است، لکن خودم خود را نسبت
بشما خوب میشناشم.
بخيال من اگر مرا امير امان الله بگوئید خوب است تا زمانیکه یک
خدمت شایان تقدیر و قابل تحسین برای شما ملت و عالم اسلام ابراز کنم.
نه از دنیا غمی دارم که عقبی است در پیشم ، جنون خدمت خلائیم ازین پس در پس آورم
فقط وقار و عزتم در آبادی و بهبودی شما است و بس!
در خصوص شمشیر:- قانوناً و شرعاً و عقلاً شما را ملامت میکنم. و قبول کرد
نمیتوانم چرا این شمشیر شما از طلا است و بعضی دانهای الماس هم دارد.
فقط برای پاس خاطر و خوشنودی تان همین تفنگ را قبول میکنم. و باشما
عهد میکنم که در اثنای محاربه اگر سرم برود، در پهلوی این تفنگ خواهد بود، تا ادلائر
خود را در راه خدمات شما ملت ندهم این تفنگ را بدشمنان نخواهم داد.
باقی چیزهای شما را هم منظور میکردم لکن بنابر دلائلی که عرض کردم قبول
کرده نمیتوانم باقی خاتمه کلام خود را بدعای ترقی و تعالی عالم اسلام مخصوصاً
افغانستان نموده میگویم.
(الله اکبر الله اکبر ،،، اکبر الله اكبر ولله الحمد)
لویه جرگه
بعد از فراغ تکبیر مکرراً عرض بونیت شانرا بسیار عجز و انکسار ظهراً


جواب عریضة وداعیه لویه جرگه
۴۱۴
لویه جرگه ۱۳۰۳

داشته تماما بیک زبان بحضور اعلحضرت معظم غازی شان عرض نمودند
که بمقابل این خدمات و جانفشانیهای شما اگر با قطرات خون خود را برکاب
تان نثار کنیم هنوز کم، واگر هستی و ثروت و دنیا و مافیها ی آنرا نذر پیشگایت
نمائیم بازهم اندک است ایکاش اگر امکان میداشت ما این نشانرا
از یک تکه الماس بسیار زیبائی و خوبی تیار کرده تقدیم میکردیم !

اعلحضرت قبلاً بحضورتان عرض کردم و دلائل عدم قبولیت نشانرا
برای تان تشریح دادم که گرفته و قبول کرده نمیتوانم و
خودم را درین اظهار خود صادق دانسته نازو بازار و تکلیف درین مسئله
نمیکنم و نه عادت دارم معا فهم کنند !

لویه جرکه با الفاظ مودبانه و وضعیت احترام کارانه باز تکلیف قبولیت
نشان را نمودند، در نیمراتبه باز ذات همایونی چنین قطع کلام
شان را نمودند !

اعلحضرت با اینکه شما حضار محترم را فردا مانند روز اول بطور خصوصی
نیز وداع خواهم کرد باز هم امروز رسماً با همۀ شما حضار عالی
خدانگهبانی و وداع میکنم بعضی از شما اگر درین جرگه چیزی نگفته است
و یا حصه دران بصورت مذاکره و مباحثه نگرفته است ما و یرا نیز باندازۀ
اشخاصیگه گفت و شنید کرده اند میدانیم زیراکه او را سخنهای ما خوش آمده


جواب عریضه وداعیه لویه جرگه ۴۱۵ لویه جرگه ۱۳۰۳

تنها شنیدن را وظیفه خود پنداشته است چیزی که بیشتر موجب
مسرت و ممنونیتم را تولید کرده است همانامذاکرات آزادانه و مباحثا
حقانه و گفتار بیغرضانه شما اعضای لویه جرگه بود که از ابتدا الی الآن خوب
بحث نمودید و چیزیرا که بدل داشتید بیباکانه اظهار و در اشیائیکه
مطلب تان بود بسیار بحث کردید با اینهم در جرگه های آینده اگر شما نفری
و شما وکلاء و علماء همین طور بدولت و ملت خود صادق بودید و زنده ماندید که
از خدا طول عمر شما را با سلامیت و صداقت خواستارم و درین مجلس
شامل شدید معلوم است که فکرهای شما در ان فرصت روشن تر و بحث
های شما قوی تر خواهد بود چرا که قبل ازین اکثری از شما از سیاسیات
و اقتصادیات ممالک و ملت و حکومت خویش چنانچه شاید و باید واقف
نبودید و هم حکومت های اسبق برای تان تاسیس اینچنین یک مجلس
مذاکرات را نکرده بود حتی شما را یک تحسین و آفرین نیز نداده بود بنا بر یادگا
این مسئله که شما نسبت بدیگران اولاً درین جرگه حاضر و شامل شده اید
و حقانه در ان اظهار رای نموده اید یکیک فرمان و یکیک نشان و یا پو
یادگار لویه جرگه ۱۳۰۲ بهای هر کدام تان میدهم اگر خدا نخواهد سر از نو
اساس ترقیات عالم اسلام از افغانستان شروع شود البته اولادا
شما باین فرمان و نشان فخر خواهند کرد که در اول جرگه افغانستان


جواب عریضه ودایع لویه جرگه
۴۱۶
لویه جرگه ۱۳۰۴

و اساس ترقیات جدید عالم سلام پدر ما شامل بوده و این مشرف نامه را
برای مفخرت ما گذاشته است و پیشتر از انکه شما بگويد خودم میگویم که من
نیز بقدر طاقت خود درین جرگه برای روشن کردن افکار شما خدمت
کرده ام ، لهذا درین نشانهای که فردا برسینه های صداقت دفینه
شما نصب خواهم کرد خودم نیز یک نشان حق دارم!

لویه جرگه
اعلحضر تا محض بغرض امتیاز نظر بدین زحمت وعرق ریزی مهر ام
و شفقت همایونی که از ابتدا الی الآن همراه مشت حاضران
مبذول فرموده اید جداً آرزو مندیم تا این نشان عاجزانه ما را که مظهر
احساسات ما و موجب خوشنودی عموم است یکراتبه بسینه
مبارک خود منصوب فرمائید.

رئیس صاح شوری
(محض بغرض تصفیه کلام و تسکین خاطر داعی عصبیت
این مبحث را بدین الفاظ خاتمه داده گفت . ب ، م)
اعلحضر تا ! چونکه در همین ساعت بحضور شما توثیق عهد کردیم که
امر اولوالامر خود را اطاعت میکنیم : - درباب هدایای فوق که نمونه
جذبات و اظهار شوق و محبت ما ملت بذات اعلحضرت بوده آنها را
بحضور مبارک اولوالامر خود تقدیم کردیم آنچه را که قبول کردند منتهی عزت
و شرف و آنچه بهر مقصدی که باشد قبول نفرمودند ما در انباب هیچ اصرار


جواب عریضه داعیه لویه جرگه ۴۱۷ لویه جرگه ۱۳۰۳
و گفتار و تکرار کرده نمیتوانیم بلکه مزید برین گفت و شنید نمودن آنرا قرین
صواب ندیده آه نمیکنیم!
اعلیحضرت عزیزان من ! از ین حسیات شما خیلی ممنون و مشکورم
لکن چنانچه معروضداشتم هر وقت که استحقاق پیدا
کردم خودم میگویم که سزاوار فلان نشانم : - مهربانی کرده بمن عطا کنید!
ریئس احد شوری اعلیحضرتا ! اگر مسئله در استحقاق باشد علاوه
بر مستحق بودن ذات ملوکانه بر این اشیا استخفه شده
این جمعیت عالیه لویه جرگه با انقدر حقوق بمراتب و عزت بر ما دارید که ما
بشمردن زبانی آن قاصریم!
لویه جرگه نیز همین معانی معروضه رئیس صاحب عمومی شورای دولت را
بالفاظ دیگر و بعبارات رنگین تر بعرض رسانیدند !
اعلیحضرت عزیزانم ! پیشتر گفتم اگر چه خلاف ادب و خلاف تعظیم است
بیخودانه عرض میکنم که علاوه برین بنمچه با هم در بینخصوص مرا تکلیف
دهید و یا چیزی بگوئید من آرزوی بهبودی و ترقیات شما را که برای این مقام
تان نشان حقیقی است دارم ، در ینوقت همین حسیات صادقانه و کلمات
اخلا صندانه شما برای من نشان بلکه بالاتر ازان است . زیاده
تکلیف ام ندئید!


جواب عریضة داعیه لویه جرگه
۴۱۸
لویه جرگه ۱۳۳۴

باقی همه شما را امروز رسماً و داع میکنم و از خدای خود امید دارم
که در آینده روشن کنندۀ افکار عموم افغان‌ستان و عالم اسلام
شما باشید و از افکار عالی شما عموم عالم اسلام علی الخصوص افغان‌ستان
ترقیات فوق العاده را که دران رضا و خشنودی حضرت الهی باشد
بدست بیاورد ـ غیر خشنودی حضرت الهی دیگر چیزی را نمیخواهم،
شما را بخدا سپردیم با بخیر و عافیت بجاهای خود بروید !
لویه جرگه شما را هم بخدا سپردیم، دشمنا نت در هر دو جهان خوار و مضطر
باد برب العباد ! (غلغله دعا گوئیها)
[برای خاتمه این روز بتقریب این و داع رسمی اگر چه تحریراً و تقریراً
بسیار ادعیه و مقالات مدحیه قبلاً از طرف "لویه جرگه" تهیا و آماده شده بود
فاما بواسطۀ عدم وجود وقت و موقع نتوانستند که تا اول مجلس امروزه تا آخر
بسمع حضار و گوش دقایق نیوش شهریار دیندار ما میرسانیدند تا اینکه ساعت
مجلس پوره و ذات همایونی بکلمات فوق مجلس را خاتمه داد. ب، د]


وداع خصوصی
۴۱۹
لویه جرگه ۱۳۰۳

گزارش روز چهارشنبه ۸ اسد

درینروز که برای وداع خصوصی از طرف اعلیحضرت معظم غازی برأی
اعضای محترم لویه جرگه تخصیص شده بود ، عموم شرکای لویه جرگه قرار تقسیم
ولایات و حکومتیهای اعلیٰ طوریکه مفصلاً در ملاقات خصوصی ابتدائی که در صحیفهٔ
این کتاب قبلاً تشریح داده شده است، بحضور موفور السرور ملوکانه
مشرف شده بعد از مذاکرات گفت و شنید معمولی وصرف چای و
شیرینی و نصب شدن نشان یادگار لویه جرگهٔ قبیلهٔ امضاے بیضاے همایونی
مزین شده بود ذیلاً نقل آن تحریر میشود و اجراے مراسم مصافحه ومعانقه
باذات شاهانه و اخذ تمثال بافت مثال اعلیحضرت معظم غازی شان و بوسید
دست حق پرست شهریاری با یک عالم حزن و ملال و دیدهٔ پر آب
پریشان احوال هر کدام شان شهریار محبوب القلوب خود ها را تودیع کنان
بزبان حالا این بیت را ترنم کنان مرخص میشدند
حیف در چشم زدن صحبت یار آخر شد ٭ روی گل سیر ندیدیم و بهار آخر شد


عرائض شخصی
۴۲۰
لویه جرگه ۱۳۰۲

نقل فرامین لویه جرگه .......... خان .........
که بمذاکرات محفل لویه جرگه دعوت و شمولیت داده شده بود چون نسبت
بامورات استشاریه دولت و ملت ایجاباً اسحاث شایان و افکار
خوبی را ابراز داده ، بیک اسلوب منصفانه اقامه دلائل مینمود ـ فلهذا
بمناسبت (جرگه) نخستین که در افغانستان انعقاد گردیده از حضور
همایون ما باین نشان یادگار مکافات فرموده شد ـ (امضای همایونی)

روز پنجشنبه (۹) اسد
درینروز عموم مدعوین محترم در صدد نهضت و در شرف حرکت بسوی
مقامات مالوف و قری و امصار معهود خود بوده بعضی در پغمان مینو نشان
مانده عده قلیلی از آنها برای بعضی عرائض شخصی شان که بوزارات ماموریات
مرکزی و حضور اعلیحضرت غازی متعلق بود بپغمان در پغمان مقیم بوده، ذات
جهانبانی و تمام وزراء و مأمورین بر طبق همان وعده که در لویه جرگه نسبت
به شنیدن عرائض شخصی لویه جرگه فرموده بودند، درین یوم از فرط رعیت
پروری و ملت دوستی اعلیحضرت غازی که رئیس شورای دولت را برای


عرائض شخصی ۴۲۱ لویه جرگه ۱۳۱۳
انجام فوری عرائض شخصی این اعضای گرامی لویه جرگه افغانی تاکید اکید فرموده بمقام
وزراء و مامورین دران روز محض تسهیل کار و بانجام رسانیدن معروضات آن رعایا
صداقت شعار امر و احکام شمولیت شانرا با محررین و دفاتر لازمه به ریاست شورای
دولت فرموده بودند ـ از صبح تا شام در خود ریاست عمومی شورای دولت بکارهای
آنها پرداختند، حتی اینکه قبل از وقت حاضری عصر غور رسی و دادخواهی عارضین مزبور شده
قرار قواعد مقرره ملازمین خود ها را بوزارت جلیله داخله فرستاده وزارت موصوف
سفر خرچ و پول کرایه اوشانرا بیک سررشته نهایت زیبا در وجه خود آنها اعطا
نموده جرگه باختتام رسید علی الصباح اشخاص
باقیمانده جرگه نیز بطرف وطان خود
مسرورانه حرکت
کردند!


۴۲۲

اسامی سامی شرکا و محترم لویه جرگه ۱۳۰۳
نبرشمار اسماء صفت ممیزه نمبرشمار اسماء صفت ممیزه
اعلیحضرت معظم غازی شهریار استقلال بخش ۱۷ جناب قاضی صاحب هرات معین وزارت عدلیه
۱ امیر امان الله خان افغانستان رئیس ۱۸ جناب محمد عمر خان نائب سالار
مدظله العالی اول لویه جرگه ۱۹ جناب عالی سردار محمد کبیرخان مدیر مستقل طبیه
۲ جناب عبدالعزیزخان رئیس تنظیمیه قندهار و زیر داخلہ ۲۰ جناب میرزا مجتبی خان مستوفی ایالت کابل
اسبق حال وکیل دفاعیہ حبیب ۲۱ جناب محمود سامی لواء مشر مکتب حربیه
۳ جناب شیر احمد خان وکیل وزارت خارجہ رئیس ۲۲ جناب غلام حیدر خان قلعه بیگی ارگ
شورای دولت و رئیس
لویه جرگه ۲۳ جناب عبدالحمید خان رئیس ارکان حربیه
۴ جناب غلام محمد خان وزیر داخله ۲۴ جناب محمد عمر خان غند مشر معاون دائرہ ارکان
۵ جناب سردار حیات الله خان عدلیه
۶ جناب میرزا محمد ہاشم خان مالیه ۲۵ جناب محمد جانخان احتیاطی
۷ جناب فیض محمد خان معارف ۲۶ جناب میرزا غلام صفدر خان رئیس بخش مالیه
۸ جناب میرزا محمد ایوب خان وکیل وزارت تجارت ۲۷ جناب محمد حسین خان تدریسات معارف
۹ جناب محمد یعقوب خان شاغاسی حضوری ۲۸ جناب محمد حیدر خان وزیر مختار
۱۰ جناب محمود خان یاور والی کابل ۲۹ جناب عبدالرحمن خان رئیس سرکد و پوسته
۱۱ جناب عالی سردار عنایت الله خان معین السلطنہ سابق ۳۰ جناب محمد ادیب خان مکتب امانی و امانیه
۱۲ جناب محمد نعیم خان وکیل حرب ۳۱ جناب احمد شاہ خان نانشات عرفانی
۱۳ جناب عبدالوکيل خان فرقه مشر قوماندان قول اردو ۳۲ جناب گل احمد خان کوتوالی
۱۴ جناب محمد اسحق خان مستشار سفارت پاریس ۳۳ جناب میر محمد حسینخان ۲ شورا
۱۵ جناب عبدالحمید خان معین وزارت داخله ۳۴ جناب عبدالرحیم خان ۳
۱۶ جناب علی محمد خان معارف ۳۵ جناب پنین بیگخان لواء مشر اعضا طبعه شورا


۴۲۳
اسامی سامی شرکاء محترم لویه جرگه - ۱۳۰۳
نمبر شمار اسماء صفت ممیزه نمبر شمار اسماء صفت ممیزه
۳۶ جناب سعد الدینخان قوماندان کوتوالی ۵۶ جناب میرزا غلام رسول خان مدیر محاسبه خارجیه
۳۷ جناب محمد یونس خان رئیس بلدیه ۵۷ جناب سردار محمد عمر خان ” مأمورین داخلیه
۳۸ جناب میرزا محمد اکبرخان سرکاتب حضور والا ۵۸ جناب عزیز الله خان ” نفوس ”
۳۹ جناب حافظ نور محمد خان ” عالی دربار ۵۹ جناب عبدالجبار خان پست تلیفون و تلگراف ”
۴۰ جناب میر علی احمد خان مدیر مکتوب نویسی دایره شاهی ۶۰ جناب محمد حسین خان مدیر معابر ”
۴۱ جناب میر محمد ہاشم خان مدیر محاسبه ” ۶۱ جناب میرزا علیجانخان ” محاسب ”
۴۲ جناب محمد کریم خان کندک مشر مدیر شعبه ارکان حرب ۶۲ جناب میرزا محمد سرور خان ” مالیه ”
۴۳ جناب حسن بیگ خان ” ترجمان ترکی حربیه ۶۳ جناب میرزا عبد الوهاب خان ” مأمورین ”
۴۴ جناب عبد الغفار خان ” ارکان حربیه ۶۴ جناب عبد الاحد خان ” تحریرات معارف
۴۵ جناب امین الله خان ” ” ۶۵ جناب محمد اکرم خان ” مأمورین ”
۴۶ جناب امیر محمد خان ” رساله شاهی ۶۶ جناب محمد عیسی خان ” تنظیمات ”
۴۷ جناب میرزا محمد مهدیخان ” مدیر لوازمات حربیه ۶۷ جناب محمد اکبر خان ” مأمورین عدلیه
۴۸ جناب میر غلام محمد خان ” طبیه حربیه ۶۸ جناب توفیق بیگ خان مدیر عمومی زراعت وزارت تجارت
۴۹ جناب عبدالحمید خان ” احتیاطی ” ۶۹ جناب عبد البصیر خان ” مکتوب نویسی ”
۵۰ جناب سید دلاور علی شاه خان ” ترجمان ” ۷۰ جناب میرزا عبد العزیز خان ” محاسبه ”
۵۱ جناب عبدالشکور خان مدیر دول اسلامی خارجیه ۷۱ جناب میرزا محمد سعید خان منشی شورای دولت
۵۲ جناب حفیظ الله خان ” روس انگلیس ” ۷۲ جناب میرزا محمد نوروزخان مدیر تحریرات یاوری
۵۳ جناب بائر محمد خان ” هند ار و پا ” ۷۳ جناب میرزا عبدالرحیم خان ” مرکزی ایالت کابل
۵۴ جناب محمد عثمانخان ” تشریفات دارالترجمه ” ۷۴ جناب میرزا محمود خان ” تحصیلی ”
۵۵ جناب میرزا غلام محمد خان ” اوراق ” ۷۵ جناب میرزا محمد اکبرخان ” عین المال


۴۲۴
اسامی ساخی شرکای محترم لویه جرگه ۱۳۰۳
نمبر شمار اسماء صفت ممیزه نمبر شمار اسماء صفت ممیزه
٧٦ جناب میرزا محمد نوروز خان مدیر ضبط احوالات ٩٦ میرزا رجب علیخان کاتب اول اوراق تحریرات
٧٧ جناب ملا عبدالرحمن خان قاضی مرافعه کابل ٩٧ میرزا سید محمودخان ״ ״ ٢ ״
٧٨ جناب میرزا خیر محمدخان مدیر نفوس ایالت ״ ٩٨ یار محمدخان تولیمشر ٣ ارکان حربیه
٧٩ جناب میر محمد صدیق خان ״ زراعت ״ ٩٩ میر عبدالسلام خان ״ ٢ ״ ״
٨٠ جناب محمد حسین خان ״ معارف ״ ١٠٠ حاجی حفیظ اللہ خان ״ تحویلدار کنجانه عسکری
٨١ جناب میرزا محمد سلم خان ״ محاسبه ״ ١٠١ سید اکبرخان ״ ٢ ارکان حربیه
٨٢ مولوی برہان الدینخان دائرہ سوانح نگاری حضور ١٠٢ سید احمدخان ״ ٤ ״ ״
٨٣ میرزا محمد سرورخان مخفف نویس ״ ١٠٣ زکریا خان ״ ٢ ״ ״
٨٤ میرزا رحمت اللہ خان ״ ״ ״ ١٠٤ محمد علیخان ״ ٤ ״ ״
٨٥ میرزا عبدالسلام خان ״ ״ ״ ١٠٥ سلطان احمدخان ״ احتیاطی ״
٨٦ میرزا محمد اکبر خان مرحوم ״ ״ ״ ١٠٦ محمد علیخان ״ ٢ ״ ״
٨٧ میرزا سلطان محمدخان کاتب سوانح نگاری حضور ١٠٧ میرزا حسام الدین خان سرکاتب ٢ ״
٨٨ میرزا دلاور خان ״ ״ ״ ١٠٨ میرزا رستم علیخان ״ دائره محاکما حربیه
٨٩ میرزا میر عبداللہ خان سرکاتب دائرہ شناسائی ١٠٩ میر غلام رؤف خان ״ شخصیه ״
٩٠ میرزا میر عباس خان ״ محاسبه ״ ١١٠ میرزا فضل احمدخان ״ حربیه ״
٩١ سید محمد ایشانخان ״ مطبعه دائرہ تحریرات ١١١ میرزا دوست محمد خان ״ شعبۀ شخصیه حربیه
٩٢ میرزا سراج الدینخان کاتب ״ ״ ١١٢ میرزا غلام نبی خان ״ حربیه ״
٩٣ میرزا محمد محسن خان ״ ״ ״ ١١٣ میرزا غلام بہاءالدین خان ״ ״ ״
٩٤ میرزا احمد راتب خان ״ ״ ״ ١١٤ میرزا محمد قاسم خان ״ اوراق ״
٩٥ میرزا عبدالله خان ״ افغانی نویس ״ ١١٥ میرزا عبدالله خان ״ وزارت حربیه


٤٢٥
اسامی سامی شرکاء محترم لویه جرگه ـ ۱۳۰۳
نمبر شمار | اسماء | صفت ممیزه | نمبر شمار | اسماء | صفت ممیزه
١١٦ | میرزا عبدالعلیخان | سرکاتب وزارت جلیله | ١٣٦ | میرزا محمد اکبر خان | سرکاتب گمرک شاه قطعن
١١٧ | میرزا محمد یعقوبخان | معاون اول اسلامی خارجیه | ١٣٧ | میرزا عبدالرحیم خان | "
١١٨ | میرزا عبدالغفور خان | سرکاتب " | ١٣٨ | میرزا غلام نبی خان | " مکتوبهای اعلی
١١٩ | میرزا غلام احمد خان | معاون روس گستان | ١٣٩ | میرزا عزیز الله خان | " "
١٢٠ | میرزا عبدالصبور خان | سرکاتب " " | ١٤٠ | میرزا فیض الدینخان | " بقایای مالیه
١٢١ | میرزا سلطان احمد خان | معاون هند و روپا | ١٤١ | دیوان حکم چند | " "
١٢٢ | میرزا عبدالوهابخان | " شفره و ترجمان | ١٤٢ | میرزا غلام صدیق خان | " وزارت "
١٢٣ | میرزا محمد جانخان | امور بقایای مالیه | ١٤٣ | میرزا محمد حسن خان | " "
١٢٤ | میرزا میر سلام الدینخان | " وزارت " | ١٤٤ | میرزا علی محمد خان | " بودجه "
١٢٥ | میرزا عبدالقیوم خان | " بودجه " | ١٤٥ | میرزا عبدالاحد آغا | " مأمورین "
١٢٦ | " عبد الله خان | " اوراق " | ١٤٦ | میرزا نور احمد خان | " مکتوب "
١٢٧ | حاجی میرزا محمد عمر خان | سرکاتب تصفیه ماضیه | ١٤٧ | میرزا محمد قاسم خان | معاون مدیریت شفره خارجیه
١٢٨ | " محمد ایوبخان | " " " | ١٤٨ | میرزا عبدالمجید خان | " دارالترجمه "
١٢٩ | میرزا فخرالدینخان | " " " | ١٤٩ | میرزا عبدالرحمن خان | ترجمان "
١٣٠ | میرزا محمد نبی خان | " " " | ١٥٠ | میرزا غلام احمد خان | سرکاتب شفره "
١٣١ | میرزا محمد علم خان | " " " | ١٥١ | میرزا عبدالغفار خان | " مدیریت اوراق "
١٣٢ | میرزا عبدالغفور خان | " ولایت کابل | ١٥٢ | میرزا نیاز محمد خان | مأموریت پر کابلی وزارت داخله
١٣٣ | میرزا برهان الدینخان | " " " | ١٥٣ | میرزا حبیب الله خان | سرکاتب تحریرات "
١٣٤ | " محمد سرور خان | " ولایت قندهار | ١٥٤ | میرزا عبدالعلیخان | " اوراق "
١٣٥ | " امان الدینخان | " " " | ١٥٥ | میرزا قطب الدینخان | " مأمورین "


۴۲۶
اسامی سامی شرکاء محترم لویه جرگه ۱۳۰۳
نمبر ش اسما صفت ممیزه نمبرشما اسماء صفت ممیزه
۱۵۶ میرزا نورالدینخان سرکات نفوس داخلیه ۱۷۶ میرزادین محمد خان سرکات تصفیه محاسه الیه
۱۵۷ میرزا حسین علیخان " تیلیفون " ۱۷۷ میرزا محمد یوسف خان " " " "
۱۵۸ میرزا غلام نبی خان " پست " ۱۷۸ میرزا امین الله خان " " " "
۱۵۹ میرزا عنایت الله خان " محاسبه " ۱۷۹ میرزا غلام محمد خان " " " "
۱۶۰ میرزا محمد حلیم خان " معابر " ۱۸۰ میرزا محمد علم خان " " " "
۱۶۱ میرزا محمد یسین خان مأمور فیه " ۱۸۱ میرزا محمد هاشم خان " " " "
۱۶۲ میرزا سید جعفر خان سرکاتب برقی " ۱۸۲ میرزا محمد طاهر خان " " " "
۱۶۳ میرزا عبد القادر خان معاون محاسبه الیه ۱۸۳ میرزا قداداد خان " " " "
۱۶۴ میرزا عبد اللطیف خان مأمور ولایت کابل ۱۸۴ میرزا عبد الحمید خان " " " "
۱۶۵ میرزا فضل احمد خان " قندهار هرات ۱۸۵ دیوان کشن سنگهه " " " "
۱۶۶ میرزا محمد اکبر خان " ترکستان ۱۸۶ دیوان لچمن داس " " " "
۱۶۷ میرزا حبیب الله خان " حکومتهای اعلی ۱۸۷ میرزا محمد حسین خان ماموریات بخش "
۱۶۸ میرزا محمد حسین خان سرکات تصفیه محاسبه الیه ۱۸۸ میرزا عبدالحمید خان " " " "
۱۶۹ میرزا محمد اکبر خان " " " " ۱۸۹ میرزا سید حین خان " " " "
۱۷۰ میرزا فضل احمد خان " " " " ۱۹۰ میرزا محمد هاشم خان سرکاتب " "
۱۷۱ میرزا پیر محمد خان " " " " ۱۹۱ میرزا سید قاسم خان " " "
۱۷۲ میرزا سید محمد خان " " " " ۱۹۲ میرزا محمد عثمانخان " " "
۱۷۳ میرزا محمد یسین خان " " " " ۱۹۳ میرزا محمد صدیق خان مامور " "
۱۷۴ میرزا عبدالله خان " " " " ۱۹۴ میرزا محمد اما نخان سر کاتب " "
۱۷۵ میرزا احمد جانخان " " " " ۱۹۵ میرزا حضر شاه خان " " " "

مهر عبدالحمید شجاعی


۴۲۷
اسامی سامی شرکاء محترم لویه جرگه ـ ۱۳۰۳
نمبر اسماء صفت ممیزه نمبر اسماء صفت ممیزه
۱۹۶ میرزا غلام محمد خان سرکاتب بخش مالیه ۲۱۴ محمد سرور خان اعضای شورا دولت
۱۹۷ عبدالحکیم خان مفتش وزارت معارف ۲۱۵ محمد علیخان "
۱۹۸ میرزا عبدالواحد خان سرکاتب تنظیمات " ۲۱۶ محمد یوسف خان وکیل شرکت اعضا متخب تیرا
۱۹۹ میرزا عبداللطیف خان " تدریسات " ۲۱۷ یماق خان " میمنه " " "
۲۰۰ میرزا عبدالله خان " اوراق " ۲۱۸ سید جلال خان " قطغن و بدخشان " "
۲۰۱ میرزا عبدالکریم خان " محاسبه " ۲۱۹ محمد اصیل خان " سمت جنوبی " "
۳۰۲ عطاء محمد خان اعضاء اول تمیز عدلیه ۲۲۰ منیرزا عبدالله خان سرکاتب تحریرات شورا
۲۰۳ میرزا محمد عمر خان سرکاتب محاسبه " ۲۲۱ میرزا میر یوسفعلیخان " محکمۀ مرافعه "
۲۰۴ میرزا نظر محمد خان " محکمه تمیز " ۲۲۲ میرزا سید مجو نجان " " ابتدائیه "
۲۰۵ میرزا احمد میر خان " مکتوب " ۲۲۳ میرزا سید محمد حسین خان مامور محاسبه طبیه
۲۰۶ میرزا عبدالغفور خان " مامورین " ۲۲۴ میرزا محمد حسین خان سرکاتب " "
۲۰۷ میرزا احمد علیخان " پسپورت " ۲۲۵ عبدالرسول خان معاون مدیر محار قولا کابل
۲۰۸ میرزا عبدالخالق خان " اوراق " ۲۲۶ محمد اکبر خان قاضی سابق ابتداء "
۲۰۹ میرزا احمد علیخان " " تجارت ۲۲۷ میرزا عبدالخالق خان سرکاتب ضبط احوالات "
۲۱۰ میرزا خان محمد خان " معدنیات " ۲۲۸ میرزا محمد کریم خان " " " " "
۲۱۱ میرزا سید اکبر خان " مامورین " ۲۲۹ میرزا محمد علیخان کاتب شورای دولت
۲۱۲ دیوان شنکر داس سرکاتب زراعت " ۲۳۰ میرزا شیر احمد خان " " " "
۲۱۳ حافظ عبدالغفار خان اعضای شورا دولت . میرزا ملک جی خان سرکاتب تصفیه باقید مالیه


۴۲۸
اسامی سامی شرکای محترم لویه جرگه ـ ۱۳۰۳
شرکای محترم لویه جرگه از ولایت کابل
نمبر اسماء صفت ممبر مقامات نمبر اسماء صفت ممبر مقامات
۲۳۱ شہنواز خان خان قلعہ مراد بیگ ۲۵۰ محمد جانخان خان غوربند
۲۳۲ محمد یوسف خان ولد بلندخان " تمددۂ چاریکار ۲۵۱ محمد ایوبخان " "
۲۳۳ میر اکبرخان ولد محمد یوسف خان " سرخ پارسا ۲۵۲ محمد قاسم خان " "
۲۳۴ میر افضل خان " استالف ۲۵۳ غلام قادر خان " "
۲۳۵ کاظم خان " ترکان پارسا ۲۵۴ محمد اعظم خان " "
۲۳۶ سید محمد خان ولد میر بچه خان " کوہدامن ۲۵۵ فیض محمد خان " برکی راجان
۲۳۷ پیر محمد خان " تگاب ۲۵۶ میرزا غلام حسن خان " چرخ
۲۳۸ میر گلخان کوچی " قره باغ ۲۵۷ میرزا مالک جی خان سرکاتب تصفیه مالیه کابل
۲۳۹ حسین علیخان " مالستان غزنی ۲۵۸ سید شاه خان " لوگرد
۲۴۰ حاجی یار محمد خان " سراب ۲۵۹ اخندزاده عبدالمجید خان " "
۲۴۱ میرآخور احمد علیخان " واعظ اندری ۲۶۰ سید عبد الصمد خان " سمت شمالی
۲۴۲ محمد افضل خان " قیاق ۲۶۱ رضا بخش خان " بہسود
۲۴۳ ابراہیم خان " قوج ۲۶۲ جلال الدینخان وکیل میر آقا
۲۴۴ محمد حسین خان " تلک ۲۶۳ شجاع الدینخان " "
۲۴۵ خان محمد خان " چاریکہ میدان ۲۶۴ میرزا عباس خان " بہار نورک
۲۴۶ فیض محمد خان " صد مرده ۲۶۵ ملک عبداللہ خان " کنواز
۲۴۷ اسکندر خان " نرخ عمر خیل ۲۶۶ سنگی محمد خان محمد زمان " "
۲۴۸ محمد ایوبخان " تکانہ ۲۶۷ عبد الکریم خان " لوگر
۲۴۹ سید زین العابدین خان سید غوربند ۲۶۸ میرزا آغا جانخان " "
سر کاتب تصفیه مالیه کابل


۴۲۹
اسامی سامی شرکای محترم لویه جرگه - ۱۳۰۳
نمبر شمار اسمار صفت ممبری مقامات نمبر شمار اسمار صفت ممبری مقامات
۲۶۹ عبدالقادر خان وکیل لهوگر ۲۸۴ میر عالم محمد خان وکیل غزنی
۲۷۰ نور محمد خان " " ۲۸۵ ملا محمد جان ولد امیر محمد " خواجه احمد
۲۷۱ جلال الدین خان " " ۲۸۶ خان محمد خان " قلعه عبدالرحمان خان
۲۷۲ شجاع خان " " ۲۸۷ جانعلی خان ولد جان " کلرک
۲۷۳ غوث الدین خان " " ۲۸۹ میرزا محمد سرور خان بن " نجراب
۲۷۴ غلام علی خان " " ۲۹۰ محمد صدیق جان ولد " تگاب
۲۷۵ محمد رفیق خان " پغمان ۲۹۱ شرف الدین خان " پروان پنچشیر
۲۷۶ محمد عمر جان ولد دوست " موسهی لوگر ۲۹۲ فیاض خان " "
۲۹۳ مهر علی خان " شکر دره
۲۷۷ اختر محمد خان " مقر ۲۹۴ عبد الغفور جان ولد " ریزه کوهستان
۲۷۸ محمد سمیع خان ولد " " ۲۹۵ پادشاه گل خان " فرزه
۲۹۶ محمد شریف خان " استرغیچ
۲۷۹ احمد علی خان ولد " بامیان ۲۹۷ محمد زمان خان " جبل السراج
۲۹۸ محمد شرف الدین خان " سمنجن در نامه
۲۸۰ خورشید خان " قره باغ ۲۹۹ محمد اسحق خان " بوغزان
۲۸۱ محمد حسن جان ولد " غزنی ۳۰۰ محمد سرور خان " جاغوری
۳۰۱ میر حمزه خان ولد " سیدان
۲۸۲ بادام خان ولد " سیغان و کهمرد ۳۰۲ محمد ایوب خان " کوت غزو
۲۸۳ صاحب جان ولد محمد یحیی " وردک ۳۰۳ محمد جان خان ولد " سیدان


۴۳۰
اسامی سامی شرکای محترم لویه جرگه – ۱۳۰۳

نمبر اسمآء صفت ممیزه مقامات نمبر اسمآء صفت ممیزه مقامات
۳۰۴ خواجه محمد علم خان وکیل سرای خواجه ۳۲۴ سید اکبر شاه خان ولد سید حسن خان سادات دایزنگی
۳۰۵ سلطان محمد خان " بامیان ۳۲۵ سید علیخان ولد رضا " " علی آباد غزنین
۳۰۶ سید قاسم خان ولد سید امیر خان " کابل ۳۲۶ کریم خان " کاریز میر
۳۰۷ میر آقا خان " چهار آسیا ۳۲۷ " امیر خان ولد " عبدالاحد " افغان
۳۰۸ نظر محمد خان " قلعه قاضی ۳۲۸ آقا میر خان ولد محمد سعید خان " روضه غزنی
۳۰۹ محمد حسن خان " تره خیل ده سبز ۳۲۹ محمد عسکر خان " بامیان
۳۱۰ عبدالستار خان " بتخاک ۳۳۰ میرزا حسین بجا ولد سید محمد حسین خان " یکاولنگ دایزنگی
۳۱۱ عین الدینخان " چهار آسیا ۳۳۱ ولیر الدینخان ولد سید احمد شاه " کابل
۳۱۲ محمد شریف خان " پغمان ۳۳۲ جناب آخند زاده صاحب تکاب مشایخ تکاب
۳۱۴ پیر محمد خان ولد امیر محمد خان " ارغنده ۳۳۳ ملا صوفی خان ولد محمد نور خان علماء چنداول پغمان
۳۱۵ شهنواز خان " پغمان ۳۳۴ حاجی محمد رسول خان " لهوگرد
۳۱۶ خواجه جلال الدینخان " گلدره ۳۳۵ ملا اسمر بلند خان آخند زاده " غزنین
۳۱۷ مولاداد خان " " ۳۳۶ مولوی عبدالغنی خان " قلعه حیدر چاریکا
۳۱۸ محمد حکیم خان ولد محمد اشرف خان " ترکان پغمان ۳۳۷ عبدالحی خان " رخنه پنجشیر
۳۱۹ حاجی گل آخند زاده شیخ مقر ۳۳۸ محمد رفیق خان " جمال آغه
۳۲۰ سید محمد عثمانخان سادات کابل ۳۳۹ ملا سید محمد جانخان " تکاب
۳۲۱ انبیا خان " سیاه کوه دامن ۳۴۰ عبدالستار خان ولد سید محمد خان " کهمرد
۳۲۲ محمد حسین خان " لهوگرد ۳۴۱ ملا محمد رفیع خان ولد " سعداله خان " کابل
۳۲۳ میر محمد سمیع خان ولد سید جعفر خان " بهسود


۴۳۱
اسامی سامی شرکاء محترم لویه جرگه ـ ۱۳۰۳
نمبر اسماء منصب مقامات نمبر اسماء منصب مقامات
۳۴۴ احمد نور خان ولد ملا احمد خان علم دار لهوگرد ۳۵۶ اکبر شاه خان ولد خوانین یکاولنگ میرزا حسین خان
۳۴۵ عبد محمد برادر با محمد خان خوانین الوخیل ۳۵۷ غلام حیدر برادر اکرم خان 〃 〃
۳۴۶ محمد ابراهیم خان ولد تیمور شاه 〃 لهوگرد ۳۵۸ میر کرم علی بیگ 〃 هزاره
۳۴۷ برات خان ولد سعادت خان 〃 〃 ۳۵۹ کلبی رضا بیگ ولد یعقوب علی 〃 یکاولنگ
۳۴۸ بهرام خان ولد کندل خان 〃 〃 ۳۶۰ محمد حسنی خان کربلائی 〃 سرجنگل
۳۴۹ محمد رفیق خان ولد عبدالحکیم خان 〃 〃 ۳۶۱ عبدالرشید خان ولد محمد حسین خان 〃 دایزنگی
۳۵۰ حاجی محمد افضل خان ولد پاینده محمد 〃 〃 ۳۶۲ عبدالحکیم خان ولد حاجی عبدالسفان 〃 ناده غزنین
۳۵۱ محمد صادق حان ولد میر سلیمان بیگ 〃 دایزنگی ۳۶۳ محمد علم خان ولد امین الله خان 〃 مقـــر
۳۵۲ میر محمد علی بیگ میرزا محمد حسین خان 〃 دایکندی ۳۶۴ عبدالقادر خان ولد عبدالرزاق خان 〃 گنده آب
۳۵۳ محمد حسن بیگ ولد محمد حسین بیگ 〃 دایزنگی ۳۶۵ محمد اسمعیل خان ولد نامدار خان 〃 مقـــر
۳۵۴ میر غلام حسن ولد میر محمد حیدر خان 〃 〃 ۳۶۶ عبدالغفار خان ولد عبدالظاهر خان 〃 〃
۳۵۵ میر غلام حسین بیگ ولد قنبر بیگ خان 〃 یکاولنگ ۳۶۷ محمد علیخان ولد آقا سالار مرحوم 〃 اندري


۴۳۲
اسامی سامی شرکاء محترم لویه جرگه - ۱۳۰۳
نمبر شما اسماء حیثیت مقامات نمبر شما اسماء حیثیت مقامات
۳۶۷ محمد سعید خان ولد عبد العزیز خان مشایخ شلگر ۳۸۸ غلام محی الدینخان ولد رسولداد خان خوانین جفتوحه شمالی
۳۶۸ غلام حیدر خان " لکن خیل ۳۸۹ جمعه خان " ملک عبد العزیز خان " وردک
۳۶۹ خدایداد خان " قلعه یابی بابای اندرابی ۳۹۰ ملک محمد طاهر خان " میر احمد خان " دایمیرداد
۳۷۰ عبد الستار خان ولد غلام صدیق خان " دقانی ۳۹۱ میرزا فتح محمد خان برادر عبد المجید خان " "
۳۷۱ دین محمد خان " سلطان محمد خان " قلعه عالی ندرکی ۳۹۲ ملک میر محمود خان ولد گل محمد خان " خوگانی
۳۷۲ احمد جانخان " وکیل مرحوم " کهمرد ۳۹۳ محمد رضا خان " ملا قاسم خان " قلعه شهرآرا و...
۳۷۳ سید محمد حسن خان سادات بامیان ۳۹۴ محمد آق خان " شجاعلی خان " بویغرانی
۳۷۴ محمد حسن خان ولد سردار شیر علیخان خوانین جاغوری ۳۹۵ احمد علیخان " ولی محمد خان " نیجراب شمالی
۳۷۵ عبد الاحد خان " باز محمد خان " " ۳۹۶ محمد پردل خان " درویش خان " پنجشیر
۳۷۶ میرزا نور محمد خان " ناور ۳۹۷ بابر باز خان " " تگاب
۳۷۷ ملک محمد عمر خان ولد محمد اکرم خان " کتواغزنین ۳۹۸ شیرجانخان " خواجه جانخان " چاریکار
۳۷۸ ملا بازنظام آخندزاده ناصری " دیه بکا سمت شعالی ۳۹۹ محمد امین خان " " ترکمان پارسا
۳۷۹ مولوی فضل الدین خان ولد ملا محمد هاشم خان " تخم زرگر شمالی ۴۰۰ خبیراحمد خان " اسدالله خان " "
۳۸۰ میر حیدر ولد طوطی " وردک ۴۰۱ محمد کریم خان " محمد علم خان " قلعه برنو بک
۳۸۱ محمد کریم خان " محمد شاه خان " " ۴۰۲ عبد العلیخان " " ترکمان پارسا
۳۸۲ عبدالغنیخان " محمد عثمان خان " " ۴۰۳ حاجی یار محمد خان " میر محمد خان " پنجشیر
۳۸۳ میرزا عبد العزیز خان " علی محمد خان " جفتوحه شمالی ۴۰۴ جنگو خان " چاریکار
۳۸۴ محمد سرور خان " غلام حیدر خان " " ۴۰۵ فقیر محمد خان " کوهستان
۳۸۵ زرین خان " پیر گلخان " " ۴۰۶ عبد الوهابخان " ریز کوهستان
۳۸۶ محمد حسن خان " سردار خان " " ۴۰۷ فتح محمد خان ولد لنگر خان " پنجشیر
۳۸۷ عزیز خان " حبیب الله خان " " ۴۰۸ میربابه صاحب خان " چاریکار
" " " " ۴۰۹ محمد مسلم خان ولد جلندر خان " تندره


۴۳۳
اسامی سامی شرکاء محترم لویه جرگه ۱۳۰۳
نمبر شمار اسماء صفت ممبره مقامات نمبرشمار اسماء صفت ممبره مقامات
۴۱۰ عبد الله خان خوانین ترکان ۴۲۱ سید حسن خان ولد میر اکبر بیگ خوانین دایزنگی
۴۱۱ ملک ستیم خان ولد عبد الرحمن خان " دکو ۴۲۲ حاجی محمد خان وکیل ده دانا
۴۱۲ محمد ایوب خان " شکر دره ۴۲۳ غلام حیدر جان قاضی و احمد حسین جان " شمالی
۴۱۳ محمد اسمعیل خان " کلده ۴۲۴ ملا صاحب کاکر " قره باغ از سمت هزاره
۴۱۴ عبدالعزیز خان " لکن خیل ۴۲۵ محمد یعقوب خان " لوگر
۴۱۶ محمد علیخان " خواجه عمران ۴۲۶ نور المشایخ " کابل
۴۱۷ اختر محمد خان وکیل غلجه مقر ۴۲۷ شمس المشایخ " "
۴۱۸ محمد عالم خان ولد محمد کمال خان خروتی خوانین قره باغ غزنی ۴۲۸ جان محمد خان " غزنین
۴۱۹ شاه محمد حسین خان سادات بهسود ۴۲۹ ملک شیر محمد خان ولد قیام احمد خان " قلعه قاضی
۴۲۰ ارباب امیر علی خان ولد کلبین خان خوانین دایزنگی ۴۳۰ حاجی غلام حیدر و غلام نبی خان " بابا خودی
شرکاء محترم لویه جرگه از ولایت هرات
نمبر شمار اسماء صفت ممبره مقامات نمبرشمار اسماء صفت ممبره مقامات
۴۳۱ میر عطا محمد خان سادات مرکز هرات ۴۳۷ میر غلام نبی جان متولی گازرگاه سادات گازرگاه
۴۳۲ سید رحیم خواجه خان " سفراز ۴۳۸ میر عبد الله خان آقا " "
۴۳۳ میر محمد صدیق خان ولد سید محمد وحشی آقا " سادات اوبه ۴۳۹ میر محمد شیرین " "
۴۴۰ میر محمد عمر خان ولد داد شاه آقا " داوود شاه
۴۳۴ میر سید اعظم شاه او لد میر عبدالعظیم خان " غور ۴۴۱ غلام محی الدین جان میر سید نجیب خان " مرکز هرات
۴۳۵ میر عثمانجان " دیو بالی ۴۴۲ میرزا شیرین اقا جان ولد میرزا حسن خان " "
۴۳۶ میر عبدالله خان " نوین


۴۲۴
اسامی سامی شرکای محترم لویه جرگه ـ ۱۳۰۳
نمبر شمار | اسـمـار | حیثیت | مقامات | نمبرشمار | اسـمـار | حیثیت | مقامات
۴۴۳ | حاجی میر اسحق خان ولد
حاجی میر اسمعیل خان | سادات | مرکز هرات | ۴۵۸ | دین محمد خان ولد جانمحمد خان | خوانین | شاغلان
۴۴۴ | ملا محمد صدیق خان | مشائخ | زیارتجاه | ۴۵۹ | محمد اعظم خان " صمد خان
آغا محمد امین " ابوبکر خان | " | سبزوار
" | انار دره
۴۴۵ | محمد امین خان ولد شیخ عبدالحمید خان | " | مرکز | ۴۶۰ | محمد عثمان خان " حاجی عمر خان | " | بالامرغاب
۴۴۶ | ملا عبدالباقی خان ملا دلدار خان | " | " | ۴۶۱ | محمد حسن خان | " | "
۴۴۷ | " صلاح الدین خان " حبیب الله خان | " | " | ۴۶۲ | محمد اکبر خان " عبد لله خان | " | قلعه نو
۴۴۸ | درویش احمد خان " حاجی عثمان خان | " | " | ۴۶۳ | عزیز محمد خان | " | "
۴۴۹ | عبد الرؤف خان " ولی الدین خان | " | سیاچه | ۴۶۴ | محمد نعیم خان شرار " سردار محمد خان | " | ادرسکن
۴۵۰ | اخندزاده عبدالرحیم خان
ولد ملا محمد عظیم خان | " | خسرو | ۴۶۵ | شهنواز خان " خواجه محمد خان | " | کروچه
۴۶۶ | فاضل خان | " | چیچمان
۴۵۱ | خواجه میر امام الدین خان ولد
" ضیاء الدین خان | " | محله باباجی | ۴۶۷ | عجب خان " ملا بلال
۴۶۸ | میر محمد حسن خان آقا " سید بشیر خان | وکیل
" | غوریان
غوریان
۴۵۲ | " شرف الدین خان ولد
حاجی خواجه احمد خان | " | مرکز هرات | ۴۶۹ | غنیمت خان | " | فرسیل
۴۷۰ | ملا عبدالرزاق شاه محمد رسول | " | جوند
۴۵۳ | خواجه نجم الدین خان | " | " | ۴۷۱ | " عبدالحمید خان " ملا غفور خان | " | شهرک
۴۵۴ | عبدالقدوس خان ولد
عبدالکریم خان | " | " | ۴۷۲ | " عبد الکریم خان " " دوست محمد خان | " | علاقه غوربات
۴۷۳ | " مرتضی خان " " مصطفی خان | " | انار دره
۴۵۵ | فضل محمد خان ولد
عبدالوهاب خان | " | " | ۴۷۴ | دوست محمد خان " " ولی محمد خان | " | برچین غور
۴۷۵ | سعید محمد خان " یار محمد خان | " | بلوک گرزنگان
۴۵۶ | محمد یوسف خان ولد
اسردار مهر علی خان | خوانین | غوریان | ۴۷۶ | محمد ابراهیم خان " گلاب خان | " | مراد دو
۴۷۷ | عبد الواسعان " محمد یوسف خان | مغلدار | شهر


۴۳۵
اسامی سامی شرکای محترم لویه جرگه ـ ۱۳۰۳
شماره|اسم|ولد|صنفت|مقامات|شماره|اسم|ولد|صنفت|مقامات
۴۷۸|ملا محمد حیدرخان| .|خوافین|۴۹۹|مهر و خان|قاسم بای|وکیل|کرسان
۴۷۹|عبدالعزیزخان| .|فیروزکوهی|۵۰۰|ملا محمد حیدر| .| 〃|ملوک التجاری
۴۸۰|محمد عثمانخان| .|شهر|۵۰۱|محمد اسمعیل خان|ارباب صمدخان| 〃|گجران
۴۸۱|ملا عبدالاحدخان| .| 〃|۵۰۲|عبدالرحمن خان|سرفرازخان| 〃|غوریان
۴۸۲|عصمت الله|دین محمدخان|اوبه|۵۰۳|خواجه ابراهیم خان| .| 〃|کمران
۴۸۳|خلیفه ابراهیم خان|سید خواجه|قلعه نو|۵۰۴|خدای نظرخان|سیداودخان| 〃|تلک
۴۸۴|عبدالاله خان| .|قاوش|۵۰۵|سکندرخان|نصرالله خان| 〃|اوبی
۴۸۵|امیر محمدخان|ملا محمد فاروق|شهر|۵۰۶|شیرعلیخان|ابوبکرخان| 〃|سیاه و شان
۴۸۶|میر محمد غوثخان| .| 〃|۵۰۷|محمد نعیم خان|ملا سلطان| 〃|مرغاب
۴۸۷|محمد حسن خان|محمد عمر و خان|اسفزار|۵۰۸|میرتاجی|ملا بابائی| 〃|بلده
۴۸۸|محمد یحیی خان|حاجی ذوالفقار|کرخ|۵۰۹|غلام نبی خان| .| 〃|السان
۴۸۹|دین محمدخان|ولی محمد خان|سیاه و شان|۵۱۰|خواجه ابوالخیر خان|خواجه نامویل| 〃|خیابان
۴۹۰|محمد اکبرخان|محمد حسین خان|محله صفی|۵۱۱|حاجی با بغلی خان| .| 〃| 〃
۴۹۱|عبدالمناف چرخی| .|قاوس|۵۱۲|عبدالغفورخان| .| 〃|قلعه نو
۴۹۲|پائید محمدخان|عصمت الله خان|اوبه|۵۱۳|میر محمد هاشم خان|محمد عثمانخان| 〃|اسفزار
۴۹۳|ملا عطاء محمدخان|عبدالمجیدخان|وکیل|کرخ|۵۱۴|محمد اسمعیل خان|ابراهیم بیگ| 〃|قادس
۴۹۴|محمد سلیم خان| .| 〃|گجران|۵۱۵|فضل احمدخان|جناب حضرت صا|مشایخ|اناردره
۴۹۵|ادم خان|جمعه خان| 〃|اردون شان|۵۱۶|غوث محمد خان|صاحبزاده| 〃|غوریان
۴۹۶|دولت خان|ابوبکر| 〃|تولک|۵۱۷|میرزا محمد حیدر|میرزا محمد عمرخان| 〃|کرخ
۴۹۷|محمد رحمان|دوست محمدخان| 〃|گنج|۵۱۸|میر عبدالصمدخان| .| 〃| 〃
۴۹۸|عبدالله خان|عطا محمد خان|منتخبه|شاغلان|۵۱۹|ملا جلال الدین علی|ملا عطا احمدخان|علماء|مرکز هرات


۴۳۶
اسامی سامی شرکاء محترم لویه جرگه ـ ۱۳۰۳
نمبر شمار اسم ولد جمعیتہ مقامات نمبر شمار اسم ولد جمعیتہ مقامات
۵۲۰ ملا عبدالاحد خان سرالدین محمد اعظم حاجی بضمان علماء گازرگاه ۵۲۸ دوست محمد خان محمد خان خوانین تو لک
۵۲۱ عبدالرحمن خان ” ” مرکز ہرا ۵۲۹ عبدالباقیخان مصطفی ” اسفزار
۵۲۲ عطاءاللہ خان ” ” عریان ۵۳۰ محمد خان ارجان ” غور
۵۲۳ جنیدالله محمد خان مشایخ اسفراز ۵۳۱ حاجی محمد عثمانخان عبداللہ خان ” کوات
۵۲۴ محمد یاور خان فیض محمد خان خوانین باغ دشت ۵۳۲ دوست محمد خان عطاء محمد خان ” غوریان
۵۲۵ امیر محمد خان سردار خان ” چأبرجک ۵۳۳ محمد فیق خان محمد سرور خان ” اوبه
۵۲۶ محمد ایوب خان شہنواز خان ” غلجائی اوبه ۵۳۴ انبیاء خان میر عطا خان جبرئیل ” اوبه
۵۲۷ محمد رستم خان محمد عظیم خان ” شافلان

شرکاء محترم لویه جرگه از ولایت قطغن و بدخشان
نمبر شمار اسم ولد جمعیتہ مقامات نمبر شمار اسم ولد جمعیتہ مقامات
۵۳۵ مولوی عبد الرؤف خان ” عالم نہرین ۵۴۳ سید عطا خان ” سید خان آباد
۵۳۶ داملا محمد حسین خان ” ” غوری ۵۴۴ ” گوہر خان ” ” اندرابی
۵۳۷ حاجی محمد نظر خان ” شیخ قندوز ۵۴۵ ایشان عبد القیوم خان ” ” بغلان
۵۳۸ ملا سید حق خان ” سید خوست ۵۴۶ خواجہ کلان ” ” غوری
۵۳۹ ” گل محمد خان خطیب ” عالم حضرت امام ۵۴۷ ملا محمد ابراہیم خان ” عالم بغلان
۵۴۰ ” گلدستہ خان ” ” خان آباد ۵۴۸ ایشان سید اکبر خان ” سید تالقان
۵۴۱ قاری عبد الرشید خان ” شیخ برکہ تیفر ۵۴۹ ” منصور خان ” ” ”
۵۴۲ سید حسن خان ” سید جلگہ ہاشمی ۵۵۰ میر ہاشم خان میر باشا خان فرخار
۵۴۳ ” محمود شاہ ” ” درہ قدر فدائی


۴۳۷
اسامی سامی شرکاء محترم لویه جرگه ـ ۱۳۰۳
نمبر شمار اسم صفتِ ممیره مقامات نمبر شمار اسم صفتِ ممیره مقامات
۵۵۱ میر قمر باشم خان خان فرخار ۵۷۲ عبدالرحمن خان خان کشم
۵۵۲ اکبرخا ولد میر بہادر خان سید اندرابی ۵۷۳ محمد شریف خا ولد محمد صالح خان " شہر بزرگ
۵۵۳ " سید احمد خان " اشکمش ۵۷۴ میرسربلندخان " واخان
۵۵۴ ملا محمد عیسی خان وکیل خان آباد ۵۷۵ الف بیگ خان " شغنان
۵۵۵ نائب محمد مراد خان " انداب ۵۷۶ قاضی اجارثہ خان وکیل فیض آباد
۵۵۶ داستان بیگ خان " اہل باقندق ۵۷۷ محمد ضیاء خان " رستاق
۵۵۷ شیر محمد خان مینگباشی " غوری ۵۷۸ بابہ کلان " جرم
۵۵۸ حاجی تگلی خان " تالقان ۵۷۹ عبد الرسول خا ولد محمد کریم خان عالم درواز
۵۵۹ ملا مجیدالدین خا ولد محمد عطاء " کشم ۵۸۰ ملا شیخ محمد خان " راغان
۵۶۰ " غنیمت خان " راغ ۵۸۱ " شیر خان ولد ملا عاشور وکیل "
۵۶۱ میران الدین خا ولد میر نور خوجه سید رستاق ۵۸۲ شاہ میر حسین خان عالم شغنان
۵۶۲ رابط الدین خا قاسم علی خان وکیل زیباک ۵۸۳ ملا سکندر خان " "
۵۶۳ محمد اقلیت خان " انجمن ۵۸۴ عبداللہ خا ولد فیض الله خان خان چاه آب
۵۶۴ محمد سعید خان خان فضل الہ ۵۸۵ ملا محمد اسمعیل خان وکیل ینگی قلعه
۵۶۵ محمد شریف خا ولد محمد علی خان وکیل شہر بزرگ ۵۸۶ میرزا گلا نجان " کیله گی
۵۶۶ غلام دستگیر خان " کشم ۵۸۷ ارباب محمد کریم خان " غوری
۵۶۷ محمد نظیر خان خان فیض آبا دکشم ۵۸۸ صفر محمد خان " "
۵۶۸ فیض اللہ خان " چاه آب ۵۸۹ سید بدرالدین خان سید اندراب
۵۶۹ نئب غلام بیگ خان " رستاق ۵۹۰ ملا محمد امیر خان " قندوز
۵۷۰ محمد سعید خان " جرم ۵۹۱ محمد نسیم خان میگباشی وکیل خان آباد
۵۷۱ آعاذخان " " ۵۹۲ محمد افضل خان " چال


۴۳۸
اسامی سامی شرکا محترم لویه جرگه ۱۳۰۳

نمبرشمار اسما صیغه مقامات نمبرشمار اسما صیغه مقامات
۵۹۳ ملا علی خان وکیل حضرت امام ۶۰۲ ایشان شاہ سعید خان وکیل خوست فرنگ
۵۹۴ میرزا صفر محمد خان " نهرین ۶۰۳ محمد شریف خان " چال
۵۹۵ محمد حسین خان " خان آباد ۶۰۴ ایشان دیوانه خان " فرخار
۵۹۶ خواجہ جمال الدین خان " تالقان ۶۰۵ ملا سعدالله خان " کلپگان
۵۹۷ عبدالقدوس خان " اندراب ۶۰۶ عبدالرؤف خان " دنجان
۵۹۸ غلام رسول خان " بغلان ۶۰۷ ملا قاضی محمد خان " تاله و برفک
۵۹۹ ملا شمس الدین خان " برکه تخمیر ۶۰۸ داملا شریف خان عالم خضر آباد
۶۰۰ قربان خان " حضرت امام ۶۰۹ شیخ کمال خان شیخ خان آباد
۶۰۱ ملا کریم خان " قندوز

شرکا محترم لویه جرگه از ولایت ترکستان

نمبرشمار اسم ولد صیغه مقامات نمبرشمار اسم ولد صیغه مقامات
۶۱۰ ایشان محمدکریم میرزا طوطا روشنفکران ترکستان ۶۱۸ ایشان محمد غوث سید زال آقا وکیل مزار شریف
۶۱۱ سید ناصر سید عیسی خان وکیل " ۶۱۹ سید لقمان ایلی نظر " خم آب
۶۱۲ سید عمر خان عثمان خان " " ۶۲۰ اسد آقا میر سعادت خان " تاشقرغان
۶۱۳ ایشان سید آقا " " " دید آقا ۶۲۱ ملا محمد شجاع آقا ملا محمد قاسم آقا " مزار شریف
۶۱۴ " سرور آقا " " دره صوف ۶۲۲ ایشان عبدالعزیز آقا " علی چوپان
۶۱۵ " جلال الدین بسم الله خان " تاشقرغان ۶۲۳ میرزا امیر زاده " "
۶۱۶ " یعقوب " " ایبک ۶۲۴ جوره قلدان حاجی حضرت قلی " سنگ چارک
۶۱۷ " مطهر آقا " " سنگ چارک ۶۲۵ حاجی محمد ابراهیم آقا " بوینه قره


۴۳۹
اسامی سامی شرکاء محترم لویه جرگه - ۱۳۰۳
نمبرشمار | اسم | ولد | صفت | مقامات | نمبرشمار | اسم | ولد | صفت | مقامات
۶۲۶ | نور علی بای | جان محمد | وکیل | بوینه قره | ۶۴۸ | دولت بیک | بنیا احمد علی | وکیل | سرپل
۶۲۷ | قربان نیاز | حاجی محمد | " | شیر خان | ۶۴۹ | صوفی محمد خان | " | " | سنگ چارک
۶۲۸ | ملا محمد بای | " | " | " | ۶۵۰ | میر بوارستان | " | خان | کشنده
۶۲۹ | حضرت قلی | قطرقلی | " | سرپل | ۶۵۱ | حسن بای | رسول بای | وکیل | سنگ چارک
۶۳۰ | محمد قلبای | صوفی | " | " | ۶۵۲ | غلام نبی | گل محمد | " | دره صوف
۶۳۱ | غلام رسول خان | " | " | ترکستان | ۶۵۳ | ارباب محمد مراد | سید مراد | " | دولت آباد
۶۳۲ | ارباب غلام حسین | کلبی حسین | " | سرپل | ۶۵۴ | عبد النطمرخان | بیگ مراد | " | شور تیپه
۶۳۳ | عبد العزیز خان | جلال الدین خان | " | آقچه | ۶۵۵ | شاه مراد بیگ | " | " | دره صوف
۶۳۴ | میرزا محمد قاسم خان | " | " | تاشقرغان | ۶۵۶ | بهرام قلیخان | اہل نظر | " | شور تیپه
۶۳۵ | ایشان حمیدالدین خان | میر جمال الدین خان | " | خرم | ۶۵۷ | ملا امام قل | اقا محمد | عالم | "
۶۳۶ | اولیا قل | عبد الرزاق | " | بلخ | ۶۵۸ | نوروزخان | ملا خواجه نیاز خان | " | "
۶۳۷ | حاجی طور خان | " | عالم | " | ۶۵۹ | سلیم بای | محمد رحیم | وکیل | "
۶۳۸ | ملا شیر علیخان | بابو خان | " | " | ۶۶۰ | محمد ابوسبخان | میان علم | " | "
۶۳۹ | عبد الرشید بای | " | " | دولت آباد | ۶۶۱ | گرگ علیخان | فقیر محمد خان | " | چہا گنت
۶۴۰ | ملا عبدالجلیل افندی | " | " | زرغندآباد | ۶۶۲ | محمد قلبای | ملا ولی | " | آقچه
۶۴۱ | ا روزی بای | حسین بای | وکیل | دولت آباد | ۶۶۳ | ملا عبد الرحمن خان | عبد العلی خان | " | سرپل
۶۴۲ | ملا عمر شیخ خان | ملا بدل | " | نهر شاهی | ۶۶۴ | امان نظر خان | محمد صادق خان | " | آقچه
۶۴۳ | ملا قاضر سبحان | ملا سید محمد خان | " | تاشقرغان | ۶۶۵ | عید محمد خان | میرزا محمد خان | خان | فیض آباد
۶۴۴ | ملا محمد امیر بای | خدا نور بای | " | " | ۶۶۶ | ملا بای خان | نور علیخان | عالم | سرپل
۶۴۵ | محمد علی جان | محمود جو خان | " | سرپل | ۶۶۷ | محمد سرور خان | " | " | "
۶۴۷ | ولی افغان | با بامراد | " | کوهستان | ۶۶۸ | با با مراد حاجی | خال محمد | وکیل | غورچی


۴۴
اسامی سامی شرکای محترم لویه جرگه ـ ۱۳۰۳

نمبر شمار | اسم و ولد | صفت خیمه | مقامات | نمبر شمار | اسم و ولد | صفت خیمه | مقامات
۶۶۹ | ملا عبدالصمد خان | عالم | شبرغان | ۶۷۶ | ملا خضر الجی ولد محمد رضا خان | وکیل | دریا دود آبا
۶۷۰ | قریشی بای ولد سلیمانقل | وکیل | سنگچارک | ۶۷۷ | محمد حسین بای و حاجی محمد یوسف خان | خان | نهر بلخ
۶۷۱ | ملا برات " ملا جوره خان | عالم | کشنده | ۶۷۸ | نور محمد خان " پاینده محمد خان | " | چارکنت
۶۷۲ | قاسم بیگ " محمد کریم بیگ | وکیل | ایبک | ۶۷۹ | رجب علی خان " خان مراد | وکیل | نهر سیاه
۶۷۳ | نوروز خان " سید رحمت خان | " | دولت آباد | ۶۸۰ | محمد شاه بای " شریف شاه خان | خان | مزار شریف
۶۷۴ | خدایبرن خان " با به قل | " | شور تپه | ۶۸۱ | بیرم عثمان " اندیر دی | " | قرقین
۶۷۵ | ملا گدا شاخان " رحیم بای | " | دره صوف |  |  |  |

شرکای محترم لویه جرگه از ولایت میمنه

نمبر شمار | اسمار | صفت خیمه | مقامات | نمبر شمار | اسمار | صفت خیمه | مقامات
۶۸۲ | سید احمد شاه خان | سید | | ۶۹۲ | میرزا محمد جان خان | خان |
۶۸۳ | داملا میر سید خان | عالم | | ۶۹۳ | روزی قل دان کاروان باشی | " |
۶۸۴ | سید جلال الدین خان | " | | ۶۹۴ | میرزا محمد امین خان | " |
۶۸۵ | عبدالرحیم خان | خان | | ۶۹۵ | محمد ضیاء خان | " |
۶۸۶ | سید جلال الدین خان | سید | | ۶۹۶ | ملا احمد خان | " |
۶۸۷ | " عبدالرحیم شاه ولد محی الدین خا | " | | ۶۹۷ | دولت مراد خان | " |
۶۸۸ | " محمد جان خان | " | | ۶۹۸ | ملا ابدال خان | " |
۶۸۹ | خلیفه ملا عاشور قل خان | عالم | | ۶۹۹ | ملا احمد خان | وکیل |
۶۹۰ | داملا رجب علی خان | " | | ۷۰۰ | توخته مش خان | " |
۶۹۱ | خلیفه عبدالرزاق خان | وکیل | | ۷۰۱ | اسفندیار خان کوسائی | خان |


۴۴۱
اسامی ساعی شرکاء محترم لویه جرگه ـ ۱۳۰۳
اسماء حیثیت مقامات نمبر اسماء حیثیت مقامات
۷۰۲ فیض کریم خان خان میمنه ۷۱۰ سید محمد خان سید درزاب
۷۰۳ محمد خان تمل زائی " " ۷۱۱ ملا رستم خان وکیل شیرین تگاب و سوزمه قلعه
۷۰۴ گل محمد الدین خان اچک زائی " " ۷۱۲ سید کمال خان سید قیصار
۷۰۵ ملا قندیر کو سائی " " ۷۱۳ آستانه قلیخان وکیل چگچاب شیرین
۷۰۶ للاندیر قلی خان " " ۷۱۴ ملا عطا محمد خان " انخار
۷۰۷ خال مراد خان " " ۷۱۵ سید محمد خان سید کوهستان
۷۰۸ محمد مراد خان مرکز وکیل میمنه ۷۱۶ ملا خوجه خان وکیل دولت آباد
۷۰۹ سید عابد خان سید اندخوی

شرکاء محترم لویه جرگه از ولایت قندهار
۷۱۷ سید محمد عیسی خان سید قندهار ۷۲۸ نثار خان صاحبزاده سید دراود قندهار
۷۱۸ " عبد الشکور خان " " ۷۲۹ عبدالحمید خان عالم قندهار
۷۱۹ " شیرین خان " " ۷۳۰ علی محمد خان توخی " "
۷۲۰ " محمد جانخان " " ۷۳۱ غلام دستگیر خان " "
۷۲۱ " محمد اکرم خان " " ۷۳۲ شاہ محمد خان " "
۷۲۲ " ابوبکر آقا " " ۷۳۳ عبدالحمید خان " "
۷۲۳ " علی اکبر " " ۷۳۴ عبد القیوم خان " "
۷۲۴ " محمد نعیم خان " ریگستان ۷۳۵ محمد رسول اسحق زائی " "
۷۲۵ " قوام الدین شاہ " پشت رود ۷۳۶ محمد اسمعیل خان ولد قاضی محمدجان " موشان
۷۲۶ " دین محمد شاہ " " ۷۳۷ جمال الدین خان " "
۷۲۷ " دوست محمد خان " " ۷۳۸ نظام الدین خان " قندهار


۴۴۲
اسامی سامی شرکاء محترم لویه جرگه ـ ۱۳۰۳
نمبر | اسماء | صفت | مقامات | نمبر | اسماء | صفت | مقامات
۷۳۹ | مولوی اختر محمد خان | عالم | پشت رود | ۷۶۰ | پیر محمد خان | خان | قندار
۷۴۰ | عبدالحق خان اسحق زائی | " | " | ۷۶۱ | آقا محمد جان بارکزائی | " | "
۷۴۱ | حاجی محمد کریم خان | خان | قندهار | ۷۶۲ | عبدالقیوم خان محمد زائی | " | "
۷۴۲ | غلام حیدر خان | " | " | ۷۶۳ | حاجی غلام نبی خان نورزائی | " | "
۷۴۳ | عبدالله خان | " | " | ۷۶۴ | دیوان جلیا ء | " | "
۷۴۴ | محمد رفیق خان | " | " | ۷۶۵ | میر چند | " | "
۷۴۵ | حاجی محمد حسن خان | " | " | ۷۶۶ | نظر محمد خان | " | چلاک
۷۴۶ | " محمد عمر خان | " | " | ۷۶۷ | شیرین خان الکوزائی | " | "
۷۴۷ | محمد افضل خان اسحق زائی | " | " | ۷۶۸ | محمد عثمان خان بارکزائی | " | نیشرین
۷۴۸ | عبدالمجید خان | " | " | ۷۶۹ | محمد حسن خان اچکزائی | " | "
۷۴۹ | غلام حیدر خان | " | " | ۷۷۰ | خدای رحم خان خوقلرائی | " | "
۷۵۰ | قلم خان ناصری | " | " | ۷۷۱ | داد محمد خان | " | "
۷۵۱ | یار محمد خان خوقلرائی | " | " | ۷۷۲ | حاجی محمد اناس خان | " | "
۷۵۲ | محمد حسن خان | " | " | ۷۷۳ | محمد رسول خان نورزائی | " | کشک نخود
۷۵۳ | حاجی غلام حیدر خان | " | " | ۷۷۴ | محمد سعید خان کند لزی | " | وسله
۷۵۴ | " فیض محمد خان | " | " | ۷۷۵ | عبدالحبیب خان محمد زائی | " | ارغستان
۷۵۵ | " محمد اسلم خان بلوچ | " | " | ۷۷۶ | حاجی غلام جان خان خوقلرانی | " | "
۷۵۶ | عبدالله خان | " | " | ۷۷۷ | نظر محمد خان عائی [؟] محمد فضل خان | " | گرمسیر
۷۵۷ | محمد عثمان خان | " | " | ۷۷۸ | محمد یحییٰ نورزائی حاجی خان | " | "
۷۵۸ | محمد صدیق خان نورزائی | " | " | ۷۷۹ | نیک محمد خان صالح محمد خان | " | "
۷۵۹ | حاجی عبدالرحمن خان | " | " | ۷۸۰ | خا عبد الرحمان اقبال خان | " | "


۴۴۳
اسامی سامی شرکا محترم لویه جرگه - ۱۳۰۳
شمارا اسماء صفت مقامات شمارا اسماء صفت مقامات
۷۸۱ ملا محمد یوسف اخوند فلزائی قندهار خان خاکریز ۸۰۲ عبدالحبان خان هوتکی
۷۸۲ محمد ناصرخان بارکزائی " قندهار ۸۰۳ ملا دین محمد خان عالم "
۷۸۳ نظر محمد خان نورزائی " گرمسیر ۸۰۴ عبدالقیوم خان " قندار
۷۸۴ فضل محمد خان " " لک تی ۸۰۵ حکمت الله خان بارکزائی وکیل چہارده
۷۸۵ شیر محمد خان بارکزائی " معروف ۸۰۶ محمد اکبرخان محمدزائی " ارغستان
۷۸۶ عبداللطیف خان " " نوزاد ۸۰۷ پیر محمد خان توخی " کلات
۷۸۷ محمد عمر خان " " گرشک ۸۰۸ خدا باز خان بارکزائی " منصوری
۷۸۸ ولی محمد خان الکوزائی " نوزاد ۸۰۹ محمد ناصرخان فوفلزائی " قندهار
۷۸۹ یار محمد خان اسحق زائی " " ۸۱۰ عبدالحمید خان بارکزائی " تیموریان
۷۹۰ عبدالغفور خان " " " ۸۱۱ عزیزالله خان " ترین
۷۹۱ محمد فاضل خان نورزائی " " ۸۱۲ عبدالعلیخان " قندار
۷۹۲ محمد رفیق خان " " میانشین ۸۱۳ محمد انور خان برگر " "
۷۹۳ غلام رضا، خان " " گرشک ۸۱۴ داد محمد خان خروتی " ارزگان
۷۹۴ عزیز الله خان " " میانشین ۸۱۵ شهزاده جان " "
۷۹۵ محمد شریف خان مهاجر " ارزگان ۸۱۶ سید جانخان محمدزائی " قندهار
۷۹۶ حاجی خداداد خان " " ۸۱۷ عبدالغنی خان اچکزائی " ارزگان
۷۹۷ عبدالرحیم خان " " ۸۱۸ محمد انور خان برگر " پشت رود
۷۹۸ غلام محمد خان " " ۸۱۹ شمس الدینخان " ارغستان
۷۹۹ عصمت الله خان توخی " کلات ۸۲۰ عبدالحبیب خان " "
۸۰۰ محمد شریف خان " " ۸۲۱ محمد حسن خان " "
۸۰۱ نظر محمد خان " " ۸۲۲ محمد رسول خان " کشک نخود


۴۴۳
اسامی ساحمی شرکاء محترم لویه جرگه ـ ۱۳۰۳
نمبر شمار | اسـمـا | حیثیت | مقامات | نمبر شمار | اسـمـا | حیثیت | مقامات
۸۲۳ | محمد انور خان | وکیل | کشک نخود | ۸۳۹ | ملا غلام محمود خان | عالم | کلات
۸۲۴ | صفدر جنگ خان | 〃 | پشت جوی | ۸۴۰ | ملا عبد الله خان | 〃 | قندهار
۸۲۵ | گل محمد خان | 〃 | 〃 | ۸۴۱ | باز محمد خان | وکیل | اتک
۸۲۶ | محمد خان | 〃 | 〃 | ۸۴۲ | دلاور خان | 〃 | ارزگان
۸۲۷ | دارو خان | 〃 | 〃 | ۸۴۳ | محمد ایوب خان | 〃 | دهله
۸۲۸ | محمد قاسم خان | 〃 | 〃 | ۸۴۴ | حاجی محمد عمر خان | 〃 | ارزگان
۸۲۹ | محمد جمعه خان | 〃 | 〃 | ۸۴۵ | بلاد خان | 〃 | گزاب
۸۳۰ | محمد حسن خان پوپلزائی | 〃 | 〃 | ۸۴۶ | عبدالغفور خان کاکری | 〃 | ارزگان
۸۳۱ | محمد رسول خان نورزائی | 〃 | 〃 | ۸۴۷ | ملا حسین جان ملا خیل | 〃 | 〃
۸۳۲ | عبد القیوم خان مجد زائی | 〃 | 〃 | ۸۴۸ | حاجی صراف اسحق زائی | 〃 | کشک نخود
۸۳۳ | خوشدل خان پوپلزائی | 〃 | قندهار | ۸۴۹ | صاحب جان خان | 〃 | کلات
۸۳۴ | غلام جان بارکزائی | 〃 | دهله | ۸۵۰ | سلطان محمد خان | خان | نوزاد پشت رود
۸۳۵ | ولی محمد خان توخی | 〃 | ترین | ۸۵۱ | غلام یحیی خان | 〃 | قندهار
۸۳۶ | عبد الصمد خان پوپلزائی | 〃 | بالا بگرز | ۸۵۲ | عبد الرشید جان محمد زائی | 〃 | 〃
۸۳۷ | محمد رفیق خان بارکزائی | 〃 | ملا کوچه | ۸۵۳ | عبد الوهاب خان | وکیل | 〃
۸۳۸ | نظر محمد خان توخی | 〃 | قشلاق | | | |

شرکاء محترم لویه جرگه از ولایت سمت مشرقی
۸۵۴ | ملا صاحب چکنور | مشائخ | چکنور | ۸۵۷ | محمد یوسف جان ولد صوفی صاحب | مشائخ | فقیر آباد
۸۵۵ | محمد صدیق خان | 〃 | سرکانی | ۸۵۸ | سید غلام سرور خان سید غلام جان | سید | چارباغ
۸۵۶ | استاد صاحب ولد عمر اخند صاحب | 〃 | باره | ۸۵۹ | عباس خان 〃 بدیع الزمان خان | 〃 | کنر


اسامی سامی شرکاء محترم لویه جرگه - ۱۳۰۳
نمبر شمار اسم و ولد حیثیت و مقامات نمبر شمار اسم و ولد حیثیت و مقامات
۸۶۰ فخرالدینخان سید حصه متریوه ۸۸۱ ملک جانبانخان ولد ملک شرب خوانین و وکلا کنر
۸۶۱ محمد پادشاه ولد گل پاچا " " ۸۸۲ عبدالرحمن خان " عبدالخالقخان " چپرهار
۸۶۲ سید خاکسار " اعظم خان " چکنور ۸۸۳ فیروز خان " عمر اخان " انبارخانه
۸۶۳ زبو " شاه " اسمار ۸۸۴ ملک خلیل الرحمن خان " الا خان " چپرهار
۸۶۴ ملا فقیر محمد خان " گل حسن خان علماء لعلیپور ۸۸۵ " " نوروز خان " نور گلخان " "
۸۶۵ مولوی عبدالکریم خان" عبدالحمید خان " شکر یرا ۸۸۶ سیداحمد خان " سید حبیجان " پیش در کنر
۸۶۶ ملا محمد صدیق خان" ملا لطیف جان " گردی کڅ ۸۸۷ محمد یوسف خان " محمد عیسی خان " چپرهار
۸۶۷ محمد گلخان " محمد سعید خان " بولان ۸۸۸ ملک شیدا محمد خان" سید محمد جو خان " بده
۸۶۸ عبد الغفور خان " میر پادشاه " کته باغ ۸۸۹ امیر محمد خان " نور محمد خان " خوگياڼی
۸۶۹ سکین " ملا فیض محمد خان " کامه ۸۹۰ سردار خان " محمد اسلم خان " گردابی
۸۷۰ محمد صادق خان " خواجه وسیم خان " سلام پور ۸۹۱ ملک شراف الدین خان " محمد سعید خان " کامه
۸۷۱ عبد الحمید خطیب " سید امیر خان " لغمان ۸۹۲ زین العابدین " " " لعلی پور
۸۷۲ سید محمد نور شاہ " سید گل پادشاه " " ۸۹۳ دوست محمد خان " " "
۸۷۳ قاضی سید مقدر " سید عالم خان " رک حصه شریوه ۸۹۴ آقا جان آخاه " ارسلاح خان " سرخرود
۸۷۴ مولوی حبیب الرحمن " ملا عبد الصمد خان " شکرپوری ۸۹۵ ملک مراد خان " کوٹ
۸۷۵ بشیر احمد خان " مولوی محمد نجم الدین " جر کند ۸۹۶ محمد اکبر خان " جلال آباد
۸۷۶ میر افضل خان خوانین و وکلا غنی خیل ۸۹۷ ملک محمد عمر خان ولد غلام جانخان " فتح آباد
۸۷۷ ملک اسدالله ولد محمود " تاريکختوا ۸۹۸ سید مختار خان " سید حسن خان " پچی کوٹ
۸۷۸ " ناصر خان " اعظم خان " شینوار ۸۹۹ ملا عبد العزیز خان " فخرالدین خان " جلال آبا
۸۷۹ میرزا قنبر خان " محمد اکبر خان " پیشه کنر ۹۰۰ " عبد الغفور خان " غلام حیدر خان " کامه
۸۸۰ ملک عبدالاحد خان " ملا محمد جان " کنر ۹۰۱ ملک محمد شرف خان " فتح محمد خان " لغمان


۴۴۴

اسامی صیامی شرکاء محترم لویه جرگه ۱۳۰۳

نمبر اسم ولد حیثیت مقامات نمبر اسم ولد حیثیت مقامات

۹۰۲ محمد جانخان فیض طار بخان خوانین کلا خواجہ علی ۲۳ غلام رد افغان " خوانین کلا کنر
۹۰۳ مر افضل خان محمد اکرم خان " خوگیانی ۹۲۴ کریم شا خان " بیکوت
۹۰۴ خالو خان غلام محی الدین خا " غله سرشوه ۹۲ محمد حلیم جان مهته خان " کنر
۹۰۵ ملک امین جان " سرخرود ۹۲۶ ارسلاج خان منزل خان " کوت
۹۰۶ حاجی عبد الغفور خا " " ۹۲۷ سید امیران خان سلطان محمد خان " کنر
۹۰۷ ملک محمد سیو خان مزمل " هراز کنر ۹۲۸ کاظم خان سید عدد خان " شیوه
۹۰۸ میا میر اکبر جان محمد اکبر جان " نیرارنا ۹۲۰ ملک اخند جان فخر الدین خان " چہاردہ خا
۹۰۹ ملا عبداله خان یار محمد خان " سالار مهمند ۹۳۰ عبدالجلیل خان عبدالمجید خان " لغمان
۹۱۰ ملک محصل خان " مهمند ۹۳۱ ملا خیر محمد خان ملک اسد خان " "
۹۱۱ خالو خان " سالار مهمند ۹۳۲ محمد علم خان خوشدل خان " شنوار
۹۱۲ محمد ایوب خان شاد محمد خان " گندک ۹۳۳ میرزا نیک محمد خا یار محمد خان " جلال آبا
۹۱۳ گل علم خان " خوگیانی ۹۳۴ احمد جانخان ملا شرف الدین خان " شنوار
۹۱۴ درویزہ خان " کلالی ۹۳۵ گلزار خان از بک خان " "
۹۱۵ عبد الصمد خا " نورستان ۹۳۶ ملاک غلام جیلانی ملا غالم حسین خان " کندباغ
۹۱۶ عبداله خان " اسمار ۹۳۷ عطا محمد خان حمید خان " لغمان
۹۱۷ عبد الرحیم خان صالح محمد خان " کنواز ۹۳۸ ملک جون خان اکبر خان " قرغیه
۹۱۸ محمد عمر خان " کامدیس ۹۳۹ محمد نظیر خان گلمیر خان " درگه
۹۱۹ عبد العزیز خان حاتم خان " پیچ ۹۴۰ گل محمد خان غلام جانخا " باسول
۹۲۰ شیر احمد خان گل محمد خان " پارون ۹۴۱ ملک محمد حسین خان مجد الدین خا " لغمان
۹۲۱ محمد ہاشم خا " پیچ ۹۴۲ احمد خان محمد خان " "
۹۲۲ احمد گلخان محمد گلخان " چپه دار ۹۴۳ ملا نوروز خان محمد اکبر خان " "


اسامی سامی شرکاء محترم لویه جرگه ـ ۱۳۰۳
نمبرشمار | اسـم | ولـد | جمعیت | مقامات | نمبرشمار | اسـم | ولـد | جمعیت | مقامات
۹۴۴ | حاجی عبدالحبیب | ملا مرتضی خان | خوانین و وکلا | جلال آباد | ۹۶۵ | عطر سنگه چودری | " | خوانین و وکلا | جلال آباد
۹۴۵ | محمد اسلم خان | عبدالقادر خان | " | لغمانی | ۹۶۶ | ایا سنگه | امیر سنگه | " | لغمان
۹۴۶ | ملا اسدالله خان | شاه مرد خان | " | شینواری | ۹۶۷ | ملا فضل الحق جان | سید محمود | علماء | چمکنی تنظیمیه آباد
۹۴۷ | شیر علیجان | پردل خان | " | " | ۹۶۸ | پادشا گلجان | حاجی صاحب | مشایخ | مهمند
۹۴۸ | سیدا جانخان | شار علیجان | " | اسمار | ۹۶۹ | مولوی فضل محمود | نور محمد | علماء | باجور
۹۴۹ | حبیب الله خان | امیر محمد خان | " | شینوار
۹۵۰ | عصمت الله خان | میرزا احمد خان | " | کنری | شرکاء محترم لویه جرگه از ولایت فراه
۹۵۱ | ملا شمس الدین خان | نصرالله خان | " | کامه
۹۵۲ | نواب خان | محمود خان | " | خوگیانی | نمبرشمار | اسـم | ولـد | جمعیت | مقامات
۹۵۳ | زرداد خان | الله داد خان | " | دکه | ۹۷۰ | سید تاج الدین | سید پادشاه | سادات | اسلام آباد
۹۵۴ | رستم خان | لعل محمد خان | " | لعلپور | ۹۷۱ | دلجو خان | مصر خان | " | عارف
۹۵۵ | میر عبد الرحیم خان | عبدالحق خان | " | کامه | ۹۷۲ | سید غلام جان | عبدالحق خان | " | چخانسور
۹۵۶ | پادشا میر خان | حضرت میر خان | " | عبد الخلیل | ۹۷۳ | اختر محمد خان | عبدلله خان | " | خاشرود
۹۵۷ | کامرانخان | محمد اکرم خان | " | سرنیه | ۹۷۴ | سید محمد حسین جان | کلان | " | لاش جوین
۹۵۸ | میرنظام الدین جان | محراب خان | " | لغمان | ۹۷۵ | ملا غلام نبی خان | ملا شمس الدین خان | علماء | خاشرود
۹۵۹ | محمد علم خان | نور محمد خان | " | " | ۹۷۶ | ملا عبد الخبیر خان | عبدالفتاح خان | " | مساو
۹۶۰ | سید حسن خان | محمد فیض خان | " | شینوار | ۹۷۷ | ملا عبد الواحاجان | " | " | درآباد
۹۶۱ | شاه حسینجان | محمد حسین خان | " | خوگیانی | ۹۷۸ | عبد القیوم خان | دین محمد خان | " | کهنه
۹۶۲ | سید عبد الجلیل جان | سید الباب گلجان | " | " | ۹۷۹ | عبد الحق جان | محمود خان | " | "
۹۶۳ | محمد مسعود خان | محمود خان | " | لغمان | ۹۸۰ | سردار عطا محمد جان | سردار شیر محمد خان | خوانین | چارجکه چخانسور
۹۶۴ | محمد سرور خان | پادشاه خان | " | حصارک | ۹۸۱ | یحیی خان | محمد عمر خان | " | مساو


( ۴۴۸ )
اسامی سامی شرکا ء محترم لویه جرگه ۱۳۰۴
نمبرشمار | اسم | ولد | صفت ممبری | مقامات
۹۸۲ | نوراحمد خان | عبدالعزیزخان نوزائی | خوانین | فراه
۹۸۳ | محمد زمان خان | سیفورخان علی زائی | " | مرکز
۹۸۴ | محی الدینخان | تاج محمد خان نوزائی | " | کوچکین
۹۸۵ | محمد عمر خان بارکزائی | . | " | نوده
۹۸۶ | محمد حسن خان | فیض محمد خان | " | "
۹۸۷ | عبدالرحمن خان | شمس الدینخان | " | فراه
۹۸۸ | محمد انور خان | محمد عمر خان | خوانین و وکلا | دلگی فراه
۹۸۹ | محمد نبی خان | محمد امانخان | " | سیاه
۹۹۰ | نظر محمد خان | غلام حیدر خان | " | نوده
۹۹۱ | شاه محمد خان | داد خدا خان | " | بغانسور
۹۹۲ | یار محمد خان | غلام محمد خان | " | "
۹۹۳ | غلامحمد خان | عبدالوهاب خان | " | لاش جوین
۹۹۴ | شهاب الدینخان | شاه جهان خان | " | بکول
۹۹۵ | حاجی محمد بشیر خان | محمد اسمعیل خان | " | "
۹۹۶ | محمد عمر خان | غلام حیدر خان | " | خاشرود
۹۹۷ | احمد شاه خان بارکزائی | . | " | مرکز


۴۴۹
اسامی سامی شرکاء محترم لویه جرگه - ۱۳۰۳
نمبر شمار | اسم | ولد | صفت ممیزه | مقامات
۹۹۸ | ولی محمد خان نورزائی | . | خوانین و وکلا | مکول
۹۹۹ | عبدالاحد خان | . | " | "
۱۰۰۰ | محمد اسلم خان | موسی خان | وکلای منتخبه | گلستان
۱۰۰۱ | شیر علیخان بلوچ | . | " | بولنگ
۱۰۰۲ | نور محمد خان | شیر علیخان | " | چخانسور
۱۰۰۳ | عبدالمجید خان نورزائی | . | " | لاش جوین
۱۰۰۴ | یار محمد خان " | . | " | مکول
۱۰۰۵ | کندل خان | دوست محمد خان | " | گلستان
۱۰۰۶ | احمد خان بلوچ | ولی محمد خان | " | چخانسور
۱۰۰۷ | محمد علم خان " | . | " | نهر شاہی
۱۰۰۸ | عبدالقادر خان | . | خوانین و وکلاء |
۱۰۰۹ | سلطان محمد خان | عبدالرحیم خان | " |
۱۰۱۰ | سید محمد خان | محمد زمانخان | " | چخانسور
۱۰۱۱ | امیر محمد خان | احمد خان بارکزائی | " | "
۱۰۱۲ | اختر محمد خان | سردار خان | " | "
۱۰۱۳ | امیر محمد خان | محمد خان کروخیل | " | "
۱۰۱۴ | عبدالرحمن خان | نائب خان نورزائی | " | "
۱۰۱۵ | محمد عمر خان | دین محمد خان | " | "


۴۵۰
اسامی سامی شرکاء محترم لویه جرگه - ۱۳۰۳
شرکاء محترم لویه جرگه از ولایت سمت جنوبی
نمبر شمار | اسم | ولد | صفت ممیزه | مقامات
۱۰۱۶ | سید سکندر شاه | | سادات | خواجه حسن
۱۰۱۷ | غلام حیدر خان | جهانگیر خان | وکیل | "
۱۰۱۸ | جلاد خان | ملک علم خان | | "
۱۰۱۹ | عزیز خان | دلاور خان | | "
۱۰۲۰ | سید محمد خان | حاجی شاه محمد خان | | کوچی خیل
۱۰۲۱ | مدد خان | دلاور خان | | حسن شاه
۱۰۲۲ | سیف اللہ خان | رحمت اللہ خان | | اښو
۱۰۲۳ | محمد رؤف خان | ملک عبدالقدوس خان | | ملک خیل
۱۰۲۴ | آزاد خان | دوست محمد خان | | تارو خیل
۱۰۲۵ | شیر دلخان | نور محمد خان | | کندی خیل
۱۰۲۶ | جان محمد خان | پاینده خان | | خند خیل
۱۰۲۷ | سکندر خان | شانک خان | | "
۱۰۲۸ | شهنواز خان | محمد جسم خان | | رود احمد زائی
۱۰۲۹ | پیر دوست خان | نیاز محمد خان | | "
۱۰۳۰ | نور محمد خان | عطا گل خان | | میرزکه
۱۰۳۱ | حیدر خان | ملک نظام خان | | "
۱۰۳۲ | بل خان | جمال الدینخان | | "
۱۰۳۳ | واصل خان | گلاب شاه خان | | "


۴۵۱
اسامی سامی شرکاء محترم لویه جرگه ۱۳۰۳
نمبر شمار | اسم | ولد | صفت ممیزه | مقامات
۱۰۳۴ | درانی خان | لعل محمد خان | . | خوشحال خیل
۱۰۳۵ | عبدالرحمن خان | عاشق خیل | . | مچلغو
۱۰۳۶ | غلام رسول خان | ملک امیر محمد خان | . | شافی خیل
۱۰۳۷ | عبدالرحمن خان | شیر جانخان | . | احمد زائی
۱۰۳۸ | شاه محمد خان | شیر محمد خان | . | حسن "
۱۰۳۹ | محبت خان | شیر علیخان نور اخیل | . | نور اخیل مچلغو
۱۰۴۰ | شہنواز خان | سلطانخان | . | خندی "
۱۰۴۱ | یار محمد خان | محمد خان | . | پاره "
۱۰۴۲ | میر فقیر شاه خان | میر محی الدینخان | سادات | چگنی
۱۰۴۳ | محمد عزیز خان | مندوخیل | وکیل منتخبہ | "
۱۰۴۴ | احمد شاه خان | کلان خان | " | ہاشم خیل جاجی
۱۰۴۵ | نور محمد خان | شاه محمد خان | " | علی "
۱۰۴۶ | محمد علیخان | ہمزه خان | " | حسن "
۱۰۴۷ | اختر محمد خان | محمد اکبر خان | . | صالح " زرمت
۱۰۴۸ | عصمت اللہ خان | فتح اللہ خان | . | الوف "
۱۰۴۹ | عبدالرحمن خان | حبیب اللہ خان | . | زرمت
۱۰۵۰ | صاحب نور | حضرت نور | . | بډه خیل جاجی
۱۰۵۱ | محمد اکبر خان | آزاد خان | . | کلال کو
۱۰۵۲ | خان محمد خان | مغل خان | . | عثمانخیل طوطی خیل
۱۰۵۳ | ملک اعظم محمد خان | ملک شاهیمر د خان | . | یوسف خیل زرمت
۱۰۵۴ | محمد گلخان | . | . | مده خیل


۴۵۷

غلطنامه
من بحضور عفو ظهور ناظرین کبار نهایت نادم و شرمسارم که درین
مرتبہ بارہا اغلاط لفظیه عمده و سهوات معنویہ از تصحیح باقی مانده با اینکه سحمت
کاپیہا او بکمال دقت و احتیاط بعمل آمده فاما در تصحیح پروف و اصلاح سنگہائے
آن طوریکه لازم بود کوشیده نشده است. اگرچه هر ہر لفظ و ہر ہر نقطہ آن
زیادت و کمی بر دل ندامت منزلم صدمات بزرگی را تولید و تأسف سترگی
در ہر لحظه تجدید مینماید. باز هم از الحاق غلط نامه در آخر این مرتبہ بنا
بر وجوه آتیه نپرداختیم. زیرا اکثر یہ دیده و شنیده شده که غلطنامه با تصحیحات
لازمہ مفید واقع نشده . و نہ احدی بطرف تطبیق و اصلاح آن توجهی میکند
لہذا اصلاح و تصحیح این اغلاط جزئیه لفظیہ و معنویہ را برای خود قارئین
ذی در آو ناظرین صاحب کیاست درین طبع اول گذاشتیم. و در نظر داریم
کہ در طبع ثانی این کتاب کہ در مطبعہ دائرہ تحریرات حضوروی کار است
تصحیحات مزبور دقت و انہماک را بکار بریم . (۱۱) دلو ۱۳۰۴ (مریان بنکشگی)


صورت تصدیق و تصحیح ریاست محترم شورای دولت
این خادم اعلحیضرت و بهیخواه ملت تمام تسویدات (لویه جرگه) که
درین کتاب بصورت حالیه ترتیب و تنظیم یافته و حسن مساعی و عرق
ریزی اخلاص کیش صادق اعلحیضرت غازی برادرم موکومر بہا الدین کشککی
سوانح نگار حضور همایونی و پیرامز نور حقیقی بجامه اصلی آن که تماماً مبنی بگزارشات
و جریانات حقانه و اسوله و اجوبه منصفانه سرکار محترم لویه جرگه ۱۳۰۳
میباشد آراسته و پیراسته است، از اول الی آخر بکمال دقت
ملاحظه کرده تمام این مندرجات و مسطورات را با وقائع و گزارشات
و مرئیات آن مجلس عالی مطابق و درست یافتم و سطور هذ البطو تصدیق
و تأیید و صحیح بودن آن تحریر داشتم!


[BLANK PAGE]