{"book": "adl0001", "page": 1, "text": "بسم الله الرحمن الرحيم\nرساله\nعقاید\nمطبع دار السلطنه کابل"}
{"book": "adl0001", "page": 2, "text": "ادع الى سبيل بالحكمة والموعظة الحسنة\nحسب الفرمان بندگان اشرف همایون والا امیر عبدالرحمن خان\nرساله موعظه\nباهتمام کل محمد محمدزائی مهتم چاپه خانه مبارکه\nدر مطبع دارالسلطنه کابل بچاپ رسید ۱۳۱۱"}
{"book": "adl0001", "page": 3, "text": "بسم الله الرحمن الرحیم\nبعد از حمد و سپاس خداوند ذو الجلال و درود و سلام رسول\nبا کمال جمله مسلمانان و اهل ایمان را خصوصا باشندگان ملک\nافغانستان را اعلام آنکه چون مقصود از تالیف نمودن\nاین کتاب دانستن قواعد مسلمانی و دینداری و حقوق\nشناسی و حق گذاریست و حال آنکه قدر دانی و شکر گذاری\nوجود پادشاه اسلام که سبب امنیت و نگاهبانی ناموس\nدین"}
{"book": "adl0001", "page": 4, "text": "۳\nدین و دولت اهل اسلام میباشد بقرار امر خدا و رسول\nتمام خلق واجب لازم است و فرمان برداری پادشاه اسلام\nو رغبت دل و اخلاص باطنی با ایشان رکن اعظم دین است\nچنانچه تفصیل آن درین کتاب خواهد آمد بنابر آن از جمله خیر\nخواهی و غمخواری رعیت پروری و دینداریهائی که جناب\nفیض مآب امیدگاه خیرخواه خلق الله مددکار و یاور دین\nنبی حجازی امیر روشن ضمیر امیر عبدالرحمن خان غازی انار الله\nبرهانه درین مدت سیزده سال در بارۀ جمیع اقوام و اهالی\nافغانستان مرحمت فرموده اند بیست و چهار فقره در اینجا\nتحریر می آید که مردمان مسلمان بشنیدن این فقره ها شکر و سپاس\nخداوند را ادا نموده زیاده تر از آنچه بودند قدر دان حق شناس"}
{"book": "adl0001", "page": 5, "text": "۴\n\nامیر عبدالرحمن خان پادشاه خود باشند تا بقرار وعده حق تعالی\nکه فرموده لَئِن شَكَرْتُم لَا زِيدَنَّكُمْ یعنی اگر شما شکر گذاری\nنعمتهای مرا هر آئینه زیاده میکنم آن نعمتها را بر شما بواسطه این شکر\nمستحق مزید لطف رحمت پروردگار گردند و نیز تا بقرار وعید\nوَلَئِن كَفَرْتُمْ اِنَّ عَذَابِى لَشَدِيدٌ یعنی و اگر کفران نعمت مرا\nکنید بدرستی که عذاب من هر آئینه سخت است بترسند از زوال\nاین نعمت خدا داد که بر باد شدن مال جان و ناموس است\nاگر چه نوشتن جمله اوصاف اخلاق و سر رشته بندی و آبا\nکاری و مرحمت شعاری های امیر عبدالرحمن خان در چندین\nکتاب گنجایش ندارد اما بجهت آگاه کردن کسانی که خیر خواه\nو بدخواه خود را از بیخبری نمیشناسند این بیست چهار فقره را"}
{"book": "adl0001", "page": 6, "text": "تحریر نمودن لازم آمد فقره اول بتمام عالم ظاهرست که در سنه ۱۲۹۷\nیکهزار و دو صد و نود و هفت بواسطه مردم شیاطین و منافقان فتنه\nانگیز خود افغانستان مردم مسلمان اینولایت از دست یلغار\nو غارت لشکر انگریز در نهایت سراسیمگی و پریشانی بسر میبردند\nبر سر افغانیان آمد در ان ایام نحس با سخت رنجی لمحیوب\nدر دی پریشان عالمی با همان بود که جناب امیر عبد الرحمن خان\nدر سر زمین تاشکند چون از پریشان حالی قوم خود خبر دار شدند\nبنا بر حمیت مسلمانی و غیرت قوم داری اہل و عیال و اطفال را\nبامید حافظ حقیقی گذاشته بهزاران مشقت خود را بز مین افغانسنا\nرسانیدند و خود را بمحنت و مصیبت قوم خود شریک کر دیده\nتا ببرکت صدق نیت و خلوص دیانت خود مظفر و منصور گردیدند"}
{"book": "adl0001", "page": 7, "text": "٦\nعالمی را از زحمت جنگ و جدال و قتال رهانیدند با بار غمی\nکه خاطر ساخته کرده بود عیسی دمی خدا بفرستاد و برگرفت \nفقره دویم چون خاطر خطیر مبارک از مهم کفار فراغت یافت از ابتدا\nسنه مذکوره تا زمان تالیف این کتاب که سنه یکهزار و سه صد و\nهجری میباشد درین مدت سیزده سال در خراب کردن بنیان\nظلم و بدعت و آباد کردن بنای عدل و سنت و ترتیب نمودن\nاسباب غزا و جهاد و رواج دادن قواعد دین و اعتقاد و پیدا\nکردن هزاران گونه پیشه وری و ساختن کارخانه جات و نگاه\nداری رخنه های ملک اسلام و جله سرحدات و تربیت و نوازش\nکردن خدمتگاران دین و خیرخواهان مسلمین سیاست و گوشمال\nدادن شریران و مفسدان بیدین بفکر متین خداداد دقیقه از وقا\n\nملکداری"}
{"book": "adl0001", "page": 8, "text": "ملک داری جہانبانی نامرعی ومعطل نگذاشته اند تا دولت\nشکسته و ریخته شده اہل اسلام از نو ترکیب جود یافت فقره\nسوم اینکه تاوان سر که از مان احمد شاه سدوزائی از رعایای غلزی\nگرفته میشد جناب ظل الهی در ابتدای جلوس فرمودند که جزیه از هندوان\nگرفته میشود نه از مسلمان علی الفور این عمل غیر مشروع را معاف\nو مرفوع القلم نمودند فقره چهارم این واج در ملک افغانستا\nمقرر بود که هر زیر دستی بر زیر دستان خود اختیار هر گونه جبر و تعدی\nرا دشت پادشاهان باز خوست نمیکردند الحال از باز خوا\nو غور رسی جناب شہریاری الحمدلله هیچ قوی را قدرت جور\nدست درازی برضعیف نیست تا اینکه سالار و سردار با با\nرعایا و مزدور کار در حق گذاری برابرند فقره پنجم اینکه رواج"}
{"book": "adl0001", "page": 9, "text": "۸\nدزدی و راهزنی باندازه بود که هیچ مالداری از دست اندا\nراهزنان و دزدانی که نوکر و شریک خانان و ملکان میبودند در خا\nخود یا در راه تا مال جان خود را بسلامت برده نمیتوانست\nاکنون از لطف خداوندی نام و نشان دزد و راهزن اکسی\nنمیشنود و نمی یابد فقره ششم خون ناحق و بی بازخواستی آنقدر معمول\nبود که قصاص اصلا رواج نداشت و دیت یک نفس مسلمان بر\nدیت یک سگ شکاری پنجاه روپیه یا شصت روپیه مقرر بود\nآنهم گرفته میشد یا نمیشد و حالا در باب قصاص و دیت هیچ مستحقی\nیکسر مو خاطر بینی و تفاوت از معمولی شرعی نمیشود بنابران الحمدلله\nاکمال این امنیت و آرامی بدرجه رسیده که هیچ خانزاده و کلانرا\nمجال خون ناحق کردن نیست بلکه دشمنی های صد ساله باصلا\nآمده"}
{"book": "adl0001", "page": 10, "text": "آمده فقره هفتم بی بازخواستی در باب زنا و لواطه و دزدی و قمار\nآنقدر بود که همه ساله محصول کوتوالی که از جرمیه اینها گرفته میشد بگا\nبود چون سال بسال اجاره کوتوالی زیاده تر میشد نا چار متأجران\nرواج فسق و فجور را زیاده تر میکردند تا در آخر سال نقصان\nین\nمند نشوند چنانچه دفترهای همان ایام موجود افتاده امسال الحمد لله\nاز زنا و لواطه و دزدی و قمار هیچ اثری و نشانی ظاهر نیست\nونه از کوتوالی عایدی میآید بلکه تنخواه نفر ملازمان کو توالی و غیره\nاخراجات آن همه سرکاری داده میشود فقره هشتم شراب آنقدر\nرواج داشت که اکثر مردم بسان جهود در خانهای خود شراب\nمی انداختند در بازار علانیه خرید و فروش میشد اکنون دنان\nجهود همه فرار و اخراج و راه شرابخواری آنقدر بسته شد که انزال"}
{"book": "adl0001", "page": 11, "text": "دوا کسی را میسر نمیشود فقره نهم امورات قضا و افتا و احتساب\nچنان بی سررشته بود که هر دستار سفید سر خود قاضی و هر نویسنده\nومفتی بود در هر کوی و محله و هر قشلاق و قریه بازار اخذ و جرگرم و\nنواله های رشوه چرب و نرم بود جناب اشرف الامیر عبدرحمن خان\nدر تمامی قلمرو محروسه ضلعه بضلعه و علاقه بعلاقه از روی رقابت هائی\nعلما را بعد از امتحان گرفتن علم و عهد و پیمان التزام گرفتن و\nدیانت کاری و حق گذاری برای فیصله امور شرعیه قاضیان و\nمفتیان مقرر فرموده اند و برای جمله آنها چنان تنخواه زیاده از حو صله\nو مصارف شان مقرر فرموده که احدی از آنها بر شوه و پاره محتاج\nنشود و نیز اشتهار و اعلام فرمودند که بدون همین قاضیان و مفتیان\nدر فیصله امور شرعیه کسی دیگر را دخل و غرض نباشد فقره دهم مرامت\nکاری"}
{"book": "adl0001", "page": 12, "text": "کاری و غیره اخراجات مسجدها درین ولایت در هیچ عصری مقرر سر کاری نداشت و این زمان مسجدهای شهر همگی فرش و روغن چراغ و دلو و ریسمان و آفتابه و تنخواه مؤذن و امام را از دفتر سر کاری می برند فقره یازدهم برای غوررسی مردم رعایا صندوق عدالت مقرر فرموده اند بدین قاعده که از پای تخت در هر سمت و علاقه دو نفر پهره دار سرکاری همراه صندوق میرود و در رهگذر عام صندوق را میگذارد تا هر مظلومی داد خواهی که از سبب دوری راه یا خوف حاکم خود در دارالسلطنه آمده نتواند عریضه خود را در آن صندوق بیندازد تا از نظر مبارک سرکار والا گذارش یافته غور او شود همچنین هر سال دو دفعه صندوقهای عدالت در پای تخت می آید و عوض آن دگر صندو"}
{"book": "adl0001", "page": 13, "text": "۱۲\nو پهره دار میرود فقره دوازدهم علماء مدرس و علماء ممتحن در صدد\nمجلس دربار مقرر فرموده اند برای آنکه اگر مسئله یا حکمی بدر بار پیش\nشود فوراً جواب بگویند یا از قاضیان و مفتیان اگر در حکمی خطائی\nواقع شود تمیز می اصلاح نمایند و سینه از روی امتحان جاهلان\nعالم نما را از علماء حقانی برای امر قضا و افتا و امامت تفریق\nنمایند تا هر کسی بقدر استحقاق و لیاقت خود مرتبه یابد فقره سیزدهم\nدر باب گرفتن ذکواة که سابق ازین حیف و میل بسیار میشد چنان\nسررشته فرمودند که از جمله باغ و زمین آسیاب املاک منفعت دار\nبعد از سنجش نو از عشر و خمس و خراج تا چهل یکیه از چار پایان از نقد\nو جنس سوداگران بقرار معمول شرع شریف گرفته شود و تفاوت\nو اضافه طلبی خاطر مینی را بر طرف دارند فقره چهاردهم اینکه خود\nبنابر"}
{"book": "adl0001", "page": 14, "text": "۱۳\nجناب قبله عالم در مال بیت المال آنقدر حفظ امانت و رعایت\nمیفرمایند که اگر دگر حاکمان و عاملان و یک و صدیک آن ملاحظه\nنمایند نه مردم رعایا بر باد و نه خود آنها بی آب و بد نام میشوند چنانچه\nوجه نقد و مال تجارت و ملک مزروعی که از وجه خاص عین المال\nخدا داد خود دارند اصلاً با وجوه بیت المال که از عاید ملک افغانستان\nمی آید نمی آمیزند و جمع و خرج علیحده دارد بلکه مالیات ملک و محصول\nتجارت و زکوة وجه نقد حلال خود را چنان برضا و رغبت دلی\nصاف ادامی نمایند که اگر مردم رعیت همچنان نیت ادا کنند\nالبته که بقرارقاعده دین و وعده رب العالمین که در قرآن مجید نموده\nصاحب برکتهای بسیار میشوند و اگر نیتیها طاقت های خود را در راه حق\nو امر خدا صرف کنند و ساعی شوند خداوند برکت برای کل مسلمانان"}
{"book": "adl0001", "page": 15, "text": "۱۴\nزیاده میکند اما هزار افسوس که یقینا بر هم شده افترا یا نرد هم آنکه\nهمیشه در سعی آبادی برومندی اهل اسلام سعی بلیغ بکار می برند و همواره\nدرین تدبیر میباشند که بچه حیله و وسیله مردم رعایا آباد و خزانۀ\nاهل اسلام پر از دولت شود تا در روز بدشان بکار بیاید چنانچه\nدر زمین های جند به افغانستان بدینطریق سعی آبادانی دارند\nکه مردم بی ملک وزراعت را از بیت المال تقاوی و خرچی داده\nدر هر جا که آب و زمین بیکار باشد میفرستند که رفته صاحب ملک\nوجای شوند و در هر کوهی که نشان کان آهن یا سرب یا مس و طلا\nو نقره هرچه پیدا شود کار می اندازند و در هرگونه تجارت که منفعتی\nباشد از وجه بیت المال آن تجارت را مجری میدهند ازین حمله\nبجهت آبادی اهل اسلام و پر کردن خزانۀ مسلمانان است\nواکر نه"}
{"book": "adl0001", "page": 16, "text": "۱۵\nو گرنه ظاهر است که در چنین ارتقا کسی که حق تعالی بفضل خود غنی کرده\nباشد بعد از حصول غنا برای نفس خود اینقدر دردسر علاوه گی را\nچگونه میکشد فقره شانزدهم در باب مسلمان کردن مردم کافرستان\nآنقدر سعی حکیمانه بکار برده اند که بی واسطه جنگ و قتال اکثر\nاهالی کافرستان را بمحض دعوت نصیحت بشرف دولت\nاسلام رسانیدند که عدد نو مسلمان آنها از صد هزار نفر زیاده تر\nشده و نیز برای جمله آنها آیت های قرآنی و قاعده های مسلمانی\nدر هزاران رساله چاپ کرده فرستاده اند تا ایمان اسلام\nبدرجه کمال بدلهای شان قرار گیرد و هنوز در سعی مسلمان\nکردن بقایای شان میباشند فقره هفدهم اینکه از کمال شفقت\nکه بر مردم فقرا و رعایا دارند در هر علاقه که حاکم و عامل مقرر میشود"}
{"book": "adl0001", "page": 17, "text": "١٦\n\nاولا از انها عهد و پیمان التزام برحق گذاری و عدالت گستری\nمیگیرند ثانیا با وجود آن بعد از معزول کردن حاکمان عاملان\nدر هر علاقه ممیزان برای تحقیق نمودن گذاری واطوار آنها به\nفرستند و اعلام میفرمایند که بر هر رعیتی که اندکی جور و ستم رسیده\nباشد در پای تخت حاضر شده بموجب ثبوت شرعی عرض\nحال خود را بکند تا غور و دادرسی او شود فقره هژدهم اینکه برای\nگرفتن مالیات مثل زکوة و خرچ گیری تحصیل داری و سائر معاملات\nکه از دفتر شکمی با مردم رعیت میشد با اولا در هر باب\nسررشته دستور العمل بدفترها و حاکمان و عاملان بدستخط\nمبارک خود دادند چون در ثانی معلوم کردند که مردما حکام\nو عمال بباب چرید و خرو اضافه طلبی نمودن برای نفس خودیا\nاگر کشته"}
{"book": "adl0001", "page": 18, "text": "۱۷\nآن سر رشته و دستخطهای مسجلر و الا را از مردم رعیت پنهان\nکرده اند در چاره خیانت آنها چنین امر نمودند که آنچه دستخط\nو فرمان با و دستور العمل ها یی که درین سیزده سال از جاب\nبندگان اشرف الا بدفتر ها آمده همه را جمع نموده یک کتاب\nساخته و بزار ان جلد چاپ کرده در هر علاقه و هر قریه برای\nجمله مردم رعایا فرستاده شود که احکام سرکاری برعیت معلوم\nباشد تا بعد ازین پیچکسی از قاعده همان کتاب اضافه طلبی کرده\nنتواند فقره نزدهم اینکه این سخن ظاهر است که عالمی دنبال استرام\nو آرامی نفس خود جان میکند و نمی یا بد چنانکه پادشاهان سابق جمله\nکارهار ابمردم می سپردند از آرام طلبی و یدماغی نفس خود زحمت\nکارهای ملکی را نمیکشیدند و از سبب مخالفت طبیعت با هی ارکان"}
{"book": "adl0001", "page": 19, "text": "بزودی اختلال و خرابی در ملک پیدا میشد دلیلش این است که دستخط\nهیچ پادشاه در ینولایت موجود نیست بلکه اگر کسی بقد ریکسطر دستخط\nپادشاهان پیشین را بعوض مبلغ هزار روپیه خریدار شود در ین ملک\nافغانستان نمی یابد و جناب قبله عالم را که امیر عبدالرحمن خان\nاست با وجودی که از فضل الهی اسباب عیش و استراحت همه مهیا\nاما از بسی رضا جوئی خالق تعالی و خیر خواهی مخلوق و ننگ و غیرت دینداری\nدرینقدر مدت یعنی عیش طلبی را برطرف داشته در حل و عقد مهام\nملکی و دولتی بنفس نفیس خود قیام میفرمایند تا اینکه بغیر از ساعت\nخواب که عالم بی اختیاریست در عالم اختیار و بیداری بغیر از نوشتن\nیا خواندن یا گفتن یا شنیدن رباب سررشته بندی انتظام\nکارهای ملک و غور رسی و خیرخواهی اهل سلام دگر شغلی و حیثیتی\nندارند"}
{"book": "adl0001", "page": 20, "text": "۱۹\nندارند چنانکه اگر جمله دستخط هائی را که در جواب عریضه جات\nو در کتاب‌های قانون و دستورالعمل‌ها و در فرمان‌های ملکی وغیره\nمراسله جات وامورات تحریر رسانیده اند جمع نموده شود انقدر\nاست\nکه اگر کاتب‌های چابک نویس سیزده سال شب و روز بنویسند تقصیر\nتحریر نمیتوانند خواندن و گفتن و شنیدن را قیاس بنوشتن باید کرد چون\nدر نا آرامی زحمتی که برخود گرفته اند آرامی و رفاهیت خلق را\nقدردانی و شکرگذاری آن بر مسلمانان چگونه واجب و لازم\nنباشد فقره بیستم سابق ازین نوکری سپاهی و طناز بالای الوستا\nبود بار کسی که نوکر شده بود اختیار برآمدن نداشت و در سفر‌ها سال\nپانزده سال میمانند بطرف خانه خود کسی را مجال رخصت شدن\nنبود ازین سبب عیال‌های مردم سپاهی از بی شوهری بدنام"}
{"book": "adl0001", "page": 21, "text": "۲۰\nو خود انها بد ناموس میشدند جناب ظل الهی امیر عبد الرحمن خان\nبسبب حفظ ناموس سپاه و برای انکه جمله اهل اسلام بوضع نوکری\nو جنگ کردن بقانون نظام بلد شوند و نوکری سفر کردن بکسی\nحرج نشود چنین سررشته فرمودند که نوکری خوش رضا باشد و برای\nرخصتی هر کسی که بخانه خود میرود یک خویش یا اشنا یا همسایه خود را\nطلبیده اسلحه سنگری تنخواه و خدمت مقرری خود را با و بسپارد\nو خود برود تا زمانی که بیاید این شخص در سر حدهای ملک اسلام\nقایم مقام او میباشد ازین تدبیر صواب خیلی فراخی معیشت رفاهی\nنیکی و ناموس داری و استعمال قاعده دانی بقانون نظام برا\nاهل اسلام الحمد لله میسر امده قطره بیست و یکم اینکه سابق ازین راه ها\nکوه بند افغانستان انقدر سخت بود که حرکت کردن لشکر و تجار\nاین"}
{"book": "adl0001", "page": 22, "text": "غربت پیشه و سایر راهروان اهل سلام از یکطرف بدیگر طرف بسیار\nزحمت و حرج میفرمشید و در عرض راه روزهای بسیار میگذشت که\nتا بجای مدعا رسیدن مطلب از دست میرفت درین چند سال\nجناب امیر صاحب انقدر سعی و مگنی و فرزادی بکار برده اند الحمدلله\nجمله راهها از یک شهر بدیگر شهر مثل خیابان گردیده هروقتی که خطر\nمهم و دشمنان بیرونی بیاید از دگر اطراف ملک افغانستان مردم\nمسلمان بکمک یکدگر بزودی آسانی رسیده میتوانند مقصد بیست و دوم\nاز توپ تفنگ و شمشیر نیزه و جابا خانه و گدام و باگیر و خیمه غیره\nاسباب کار آمد غزاه جهاد نسبت باوضاع انیولایت و مدت گذشت\nانقدر سر رشته نموده اند که از طاقت و حوصله بشر بیرونست اکنون\nمردانگی و مسلمانی و سخن شنوی اهل سلام در کار است که ضمیمه"}
{"book": "adl0001", "page": 23, "text": "اسباب ابادند بند فقره بیست و سیوم و این از همه فقرات\nفایده مندتر است که درین مدت سیزده سال با دو دولت کفار\nکه در شمالی و جنوبی ملک افغانستان همسایه و پولوان شریک\nاهل اسلام میباشند چنان بوضع رست گوئی و مردانگی و خیراندی\nقوم مسلمان خود گذرانیده اند که از جواب و سوال کار و ا\nکه با انها نموده اند در هیچ زمانه بغیر از نفع برای مردم مسلمان\nنقصانی عاید نخواهد شد چراکه یک سخن دروغ یا وعدۀ خلاف علنگر\nو روز چلانی با کفار یا قبولداندن تکلیفی بر اهل اند یا ر الحمدلله\nنفرموده اند بلکه اینهمه سعی و زحمتی که دارند برای انیست که ملک افغان\nبرای اهل اسلام تا الا باد باقی بماند و در هیچ زمانه مغلوب طنت\nبیگانه نگردند اللهم امین فقره بیست و چهارم اینکه در مدت سلطنت\nبخار"}
{"book": "adl0001", "page": 24, "text": "۲۳\nجناب قبله عالم امیر عبدالرحمن خان حسب الامر شان بامی و انچران\nمسایل دین از روی کتاب های معتبره علم فقه و عقاید باهتمام علما\nکتاب های بسیار آسان و قریب الفهم و مسایل متفق علیه مثل کتاب\nاساس القضاة و احتساب الدین و رد روافض و شرح سیف الباتر\nو رد البغاة و غیره کتابها و رساله ها تالیف شده همچنین این رساله\nبرای تنبیه نمودن بیخبران بی علمان بزبان عام فهم آسان تقطیع\nچهارده بیان ترتیب یافته بیان اول در فرضیت طلب نمودن\nعلم دین و خالص کردن نیت و اعتقاد بیان دویم در شناختن\nاصل قواعد ایمان و اسلام بیان سیوم در فرضیت و فضیلت زکوة\nبیان چهارم در فرضیت کسب کردن بای طلب رزق حلال\nبیان پنجم درین که فاضلترین کسب ها غزا کردنست چرا که غزا با"}
{"book": "adl0001", "page": 25, "text": "۲۴\n\nرسول الله صلی الله علیه وسلم است بیان ششم در ثواب و فضیلت\nنگاهداشتن رخنه ها و سرحد های ملک اسلام بیان هفتم در فرضیت\nفرمان برداری پادشاه اسلام برضا و رغبت دل و اخلاص\nو صداقت نمودن با پادشاه بیان هشتم درین که خیرخواهی نمودن\nمر خدایتعالی و کتاب و رسول او را و خیرخواهی نمودن مر پادشاهان\nمسلمان و عامه مومنان را بر هر مسلمان فرض عین است بیان نهم\nدر فرضیت وفا نمودن بر عهد و مذمت عهد شکنان و غدر\nکنندگان بیان دهم در فرضیت ادا نمودن امانتها و مذمت غدر\nو خیانت نمودن در آن بیان یازدهم درین که بدترین خیانتها خیانت\nکردنست در بیت المال زیرا که سبب بی بضاعتی اهل اسلام\nو ضعف دین میشود بیان دوازدهم درین که دوستی و مراودۀ\n\nنمودن"}
{"book": "adl0001", "page": 26, "text": "٢٥\nنمودن باکفار یا با دوستان کفار و گوش هوا بودن از برای فتنه\nو خرابی اهل اسلام کفر صریح است نعوذ باالله منها بیان سیزدهم\nدر فرضیت امر معروف و نهی منکر بیان چهار دهم تفصیل جزئیات\nخیرخواهی نمودن اهل اسلام بایکدیگر وباالله التوفیق\nبیان اول در فرضیت طلب نمودن علم دین بخالص کردن نیت و\nاعتقاد پوشیده نماند که چون تمامی ارکان و احکام اسلام از توحید\nباریتعالی و سایر عقیده های دین تا عبادت های بدنی و مالی که جمله\nپنج بنای مسلمانی گفته میشود بصحت و ثواب آن موقوف است\nبصدق و اخلاص ذاتی بر دین محمدی صلی الله علیه وسلم و شناختن\nو تمیز کردن جمله عمل های روا و ناروا که در دین اسلام است معطل است\nبحاصل کردن علم و ادب بنا بر آن بر ذمه خاص و عام اهل اسلام"}
{"book": "adl0001", "page": 27, "text": "٢٦\nفرض و جب است که اولاً همه گفتارها و کردارها و عقیدهای باطنی\nو عبادت های ظاهری خودتارابحکم آیه کریمه فَادْعُوا اللّٰهَ مُخْلِصِينَ\nلَهُ الدِّينَ بصدق نیت و خلوص دیانت آراسته و پیراسته نمائید\nوثانیاً دانستن جمله حکم ہائی که در کتاب های دین بقرار فرموده خداوند\nثابت شده سعی بلیغ نمایند تا از دایرهٔ جهل برائید که خدایتعالی فرموده\nقُلْ هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَالَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ\nیعنی بگو آیا برابرند کسانیکه میدانند و کسانیکه نمیدانند بلکه نیستند برابر\nو در باب اخلاص دل و صدق نیت حق تعالی دگر آیت نیز فرمود\nکه وَمَا أُمِرُوا إِلَّا لِيَعْبُدُوا اللّٰهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ يعنی امر کرده\nنشده اند بندگان مگر آنکه پرستش کنند خداوند معبود را در حالیکه پاک\nکنندگان باشند برای او تعالی دین و ملت خود را و در کتاب صحیح بجا\nاست"}
{"book": "adl0001", "page": 28, "text": "۲۷\nبر روایت عمر رضی الله عنه حدیث است از رسول الله صلی الله علیه و سلم\nکه اِنَّمَا الْاَعْمَالُ بِالنِّيَّاتِ یعنی ثواب عملها وابسته به نیتهاست\nپس از مضمون آیات و احادیث بصحت پیوست که نیت معتبر است\nدر راه دین و بعد از درست کردن نیت و اخلاص و ادای کلمه\nشهادت که تمیز مومن و کافر و منافق بدان میشود اول چیزیکه بر\nمسلمانان فرض عین گردیده طلب علم دین و دانستن احکام شرع\nمبین است زیرا که هر عملی اکه باریتعالی فرض کرده علم آن نیز فرض است\nکه تا عالم نباشد عمل کردن و تمیز کردن امر و نهی را کسی چه میداند و\nازین جهت فرمود رسول الله صلی الله علیه وسلم که طَلَبُ العِلْمِ\nفَرِيضَةٌ عَلَی كُلِّ مُسْلِمٍ وَ مُسْلِمَةٍ یعنی طلب کردن علم فرض است\nبر هر مرد مسلمان و زن مسلمان چنانچه باید بداند مسلمان از اول و بالذات"}
{"book": "adl0001", "page": 29, "text": "۲۸\n\nتا آخر بدانند که امر و نهی بحجه آن ست که نهی را خدا بجهته خیر بندگان\nمنع کرده و امر چیزیست که بجهت خیر بندگان امر کرده پس اصل فرض\nدانستن همین امر و نهی است و خدارا یگانه و فرد دانستن است بر مرد\nوزن مسلمان این را که دانست عالم شد بر دین محمدی صلی الله علیه وسلم\nچونکه نادانی و بی علمی در نزد پروردگار عالم سبب عذرخواهی گناه\nنمیشود و بر ذمه هر مسلمان در هر جا که باشد حاصل کردن علم دین فرض\nعین است بلکه بحکم این حدیث شریف که کُلُّکُم رَاعٍ وَکُلُّکُم مَسْئُولُ\nعَنْ رَعِيَّتَه یعنی همگی شما شبان هستید همگی شما پرسیده میشوید از رعیت\nخود بر هر مسلمان فرض است که اول همه اندام های خود را که دست\nو پای و چشم و گوش و زبان خیال است این جمله رعیت دل است\nبعمل نیک امر کند و دویم اهل و عیال و کنیز و غلام خود را که انهم رعیت\nاوست"}
{"book": "adl0001", "page": 30, "text": "- ۲۹ -\n\nاوست علم دین بماند و بعلم نیک امر نماید تا حکم ظاهر و باطن\nحدیث مذکور را فرمان برده باشد بیان دویم در شناختن اصل\nقواعد ایمان اسلام و صل قواعد کلیه ایمان و اسلام که بروایت\nعمر رضی الله عنه از رسول الله صلی الله علیه وسلم در حدیث سائل\nو مسئول نقل شده این است که الْإِيمَانُ أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ\nوَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَتُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ خَيْرِهِ\nوَشَرِّهِ یعنی ایمان عبارت ازین است که اقرار کنی باور داری\nبرینکه خدا تعالی یگانه و لاشریک است و ملائکه و کتاب و رسولان\nاو بر حق است و روز قیامت تحقیق آمدنیست و یقین بدانی که\nخیر و شر باند ازه اراده حق تعالی است وَالْإِسْلَامُ أَنْ تَشْهَدَ\nأَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَتُقِيمَ الصَّلَاةَ"}
{"book": "adl0001", "page": 31, "text": "۳۰\nوَتُؤْتِيَ الزَّكوَةَ وَتَصُوْمَ رَمَضَانَ وَتَحُجَّ اَلْبَيْتَ اِنِ اسْتَطَعْتَ\nاِلَيْهِ سَبِيْلاً يعني اسلام عبارت ازین است که گواهی دهی برینکه\nنیست هیچ معبودی بجز ذات پاک حق تعالی و محمد صلی الله علیه وسلم\nفرستادهٔ خداست بر پای داری نماز پنجگانه را و بدهی زکوه را\nو روزه داری ماه رمضان او بگذاری در خانه کعبه مناسک حج را\nاگر توانائی باشد ترا رفتن بسوی خانه کعبه مثلا تندرست باشی و نفقه\nعیال و خرچ راه خود را و رخصت والدین داشته باشی و راه\nامن شد اصل ایمان و اسلام همین است که بعبارت حدیث شریف\nبیان نموده شد بیان سوم در فرضیت و فضیلت زکوه اگرچه\nالحمد لله که این ملک افغانستان دار اسلام است و بسبب کثرت\nدینداری و اکثر مسلمانان اینولا از احکام ضروریات دین باخبر میباشند\nاما چون"}
{"book": "adl0001", "page": 32, "text": "۲۱\n\nاما عبادت مالی بر بعضی طبیعتها آسان و بر بعضی گران می افتد بنابر\nآن بعضی آیتها و حدیثها و مثلهای کتاب که در فرضیت زکوة وارد\nشده در اینجا بیان کرده میشود اما آیات قرآنی معنی زکوة به سه لفظ\nدر قرآن مجید آمده جائی بلفظ زکوة جائی بلفظ صدقه و جائی بلفظ\nانفاق که از انجمله سی و چهار آیت در اینجا تحریر می آید چنانچه در ابتدا\nسورۀ بقره حق سبحانه و تعالی فرموده است که هُدًى لِلْمُتَّقِينَ\nالَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِالْغَيْبِ وَيُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ\nيُنْفِقُونَ ۙ یعنی قرآن راه نماست مر آن پرهیزگارانرا که ایمان می\nآرند بغیب و برپای میدارند نماز را و از آنچه بدیشان عطا کرده ایم\nنفقه فریضه را میگذارند که ادای زکوة و نفقه عیال و ارباب استحقاق است\nو نیز در سورۀ بقره در ربع اول جزو الف و لام می فرماید که وَأَقِيمُوا"}
{"book": "adl0001", "page": 33, "text": "٣٢\n\nالصَّلوةَ وَاتُوا الزَّكوةَ وَارْكَعُوا مَعَ الرَّاكِعینَ یعنی برپا\nدارید نماز را و بدهید زکوه را و نماز گذارید بجماعت با نماز گذاران\nو هم در سوره بقره در ربع چهارم حزو الف لام فرموده که وَأَقِیمُوا الصَّلوةَ\nوَآتُوا الزَّكوةَ وَمَا تُقَدِّمُوا لأَنْفُسِكُمْ مِنْ خَيْرٍ تَجِدُوهُ عِنْدَ اللهِ\nإِنَّ اللهَ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ يعنی برپای دارید نماز را و بدهید زکوه\nرا و آنچه پیش بفرستید برای نفسهای خود از مال دنیا می یابید ثواب انرا در نزد\nخدای بدرستیکه خدا تعالی بدانچه شما میکنید بیناست و دیگر در سوره بقره در ربع\nدویم از جزو دویم حق سبحانه تعالی چنین فرموده که اِنَّ الَّذینَ امَنُوا\nوَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَاَقَامُوا الصَّلوةَ وَاتُوا الزَّكوةَ لَهُمْ أَجْرُهُمْ\nعِنْدَ رَبِّهِمْ وَلا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلا هُمْ يَحْزَنُونَ یعني تحقيق\nانانکه گرویده اند بخدا و رسول و کرده اند عملهای شایسته بموجب فرمان\n\nبرپای"}
{"book": "adl0001", "page": 34, "text": "۳۳\nو بر پای داشتند نماز را و بدادند زکوة را مر ایشان است اجر و مزد\nایشان نزد خدایتعالی نباشد ترس و بیم برایشان نه ایشان اندوهان\nمیگردند در قیامت و در سوره نساء در ربع اول از جزء ششم فرمود\nلكِنِ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ مِنْهُمْ وَالْمُؤْمِنُونَ يُؤْمِنُونَ\nبِمَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ وَمَا أُنْزِلَ مِنْ قَبْلِكَ وَالْمُقِيمِينَ الصَّلَوةَ\nوَالْمُؤْتُونَ الزَّكَوةَ وَالْمُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ أُولَئِكَ\nسَنُؤْتِيهِمْ أَجْرًا عَظِيمًا یعنی لکن راسخان و اخلاص مندان در علم\nاز بنی اسرائیل و سایر مؤمنان ایمان می آرند بآنچه فرو فرستاد شده اس\nبر تو از آیات قرآنی و بآنچه فرو فرستاده شده است از کتابها پیشتر\nاز تو و ایمان می آرند به برپای دارندگان نماز و اداکنندگان\nاز کوة که مراد از ان پیغمبران پیشین اند چرا که مسیح پیغمبر بود که درین"}
{"book": "adl0001", "page": 35, "text": "۳۴\n\nاو نماز و زکوة فرض ناشدُ ایمان آرندگان بخدای و روز جزا که قیامت\nاست آن گروه ایمان آرندگانرا زود باشد که بدهیم اجر بزرگ دز سوة\nمایده در ربع چهارم از جز وششم میفرماید که اِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللّٰهُ وَرَسُولُهُ\nوَالَّذِيْنَ اٰمَنُوا الَّذِيْنَ يُقِيمُوْنَ الصَّلٰوةَ وَيُؤْتُوْنَ الزَّكٰوةَ وَهُمْ\nرَاكِعُوْنَ یعنی بتحقیق دوست شما خدا و رسول او و مؤمنانند آنکسانی\nکه بر پای میدارند نماز را و میدهند زکوة را و حال آنکه ایشان در وقِتِ\nادا نمودن نماز و زکوة فروتنی و تواضع میکنند و در سورۀ اعراف\nربع دویم از جز ونهم میفرماید که فَسَاَكْتُبُهَا لِلَّذِيْنَ يَتَّقُوْنَ وَيُؤْتُوْنَ\nالزَّكٰوةَ وَالَّذِيْنَ هُمْ بِاٰيَاتِنَا يُؤْمِنُوْنَ یعنی پس زود باشد که ثابِ\nسازم آن رحمت خویش را برای آنانکه پرهیز کنند از شرک و بدهند\nزکوة مفروضه را و برای آنانکه بآیتهای نازل شده ما ایمانمی آرند و در سورۀ\n\nانفال"}
{"book": "adl0001", "page": 36, "text": "٣٥\n\nانفال در ربع چهارم از جز و نهم در ابتدای سوره مذکوره فرمود که\nاَلَّذِيْنَ يُقِيمُونَ الصَّلوٰةَ وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ يُنْفِقُونَ أُولَئِكَ\nهُمُ الْمُؤْمِنُونَ حَقًّا لَهُمْ دَرَجَاتٌ عِنْدَرَبِّهِمْ وَمَغْفِرَةٌ\nوَرِزْقٌ كَرِيمٌ یعنی انکسانیکه برپا میدارند نماز را وازانچه روزی\nداده ایم ایشانرا نفقه فرضیه را میدهند که مراد زکوة و نفقه ارباب\nاستحقاق است ایشانند مؤمنان حق بایمان درست و اخلاص ایشانرا\nمرتبه ها در نزد پروردگار ایشان آمرزش است مرتقصیرات ایشانرا\nو آماده است از برای شان روزی پاک و در سوره برائة در ربع چهارم\nاز جزو دهم در توصیف مؤمنان میفرماید که وَالْمُؤْمِنُونَ وَالْمُؤْمِنَا\nبَعْضُهُمْ أَوْلِيَاءُ بَعْضٍ يَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ\nوَيُقِيمُونَ الصَّلوٰةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكُوةَ وَيُطِيعُونَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ"}
{"book": "adl0001", "page": 37, "text": "٣٦\n\nاُولئِكَ سَيَرْحَمُهُمُ اللهُ اِنَّ اللهَ عَزِيْزٌ حَكِيْمٌ یعنی مردان مؤمن\nو زنان مؤمنه بعضی از ایشان دوستانند بعضی دیگر را میفرمایند یکدیگرا\nبه نیکو کاری و منع میکنند از بدکاری بر پای میدارند نماز را و میدهند\nزکواة را و فرمان می برند خدا و رسول او را آنکسانیکه بدین صفت مذکوره\nشدند زود باشد که رحم بکند خدای برایشان بدرستیکه خدایتعالی غالبست\nبر هر مرد داناست بهر شیئی و در سورۀ ابراهیم علیه السلام در ربع\nچهارم از جزو سیزدهم بطریق امر چنین فرموده است که قُلْ لِعِبَادِيَ\nالَّذِيْنَ امَنُوْا يُقِيْمُوا الصَّلَوةَ وَيُنْفِقُوْا مِمَّا رَزَقْنَا هُمْ سِرًّا وَ\nعَلَانِيَةً مِّنْ قَبْلِ اَنْ يَأْتِيَ يَوْمٌ لَّا بَيْعٌ فِيْهِ وَلَا خِلَالٌ یعنی بگو\nمر بندگان مرا که ایمان آورده اند اینکه بر پای دارند نماز را و نفقه کنند\nاز آنچه روزی داده ایم ایشانرا بپنهان که مراد نفقه دادن فقیر است\n\nبطریق"}
{"book": "adl0001", "page": 38, "text": "۳۶\n\nبطریق نقل و آشکارا که مراد بزکوه فریضه است پیش از انکه بیاید روزیکه\nنه خرید و فروش است در آنروز و نه دوستی و خاطر خواهی که مراد روز قیامتاست\nست و در سوره مریم در ربع دویم از جزو شانزدهم بطریق پند و موعظه\nاز سیرت محموده انبیاء علیهم السلام اخبار میفرماید که وَکانَ یأْمُرُ\nأهْلَهُ بِا الصَّلوةِ وَالزَّکوةِ وَکَانَ عِنْدَ رَبِّهِ مَرْضِیًّا یعنی بود\nاسمعیل علیه السلام که امر میکرد اهل خود را بگذاردن نماز و دادن\nزکوه و بود در نزد پروردگار خود پسندیده و در سوره انبیاء در ربع\nاول از جزو هفدهم بطریق اخبار میفرماید که نماز و زکوه بر جمیع امتهای\nگذشته فرض بود که وَأوْحَیْنا اِلَیهِمْ فِعْلَ الخَیْراتِ وَاِقامَ الصَّلَوةِ\nوَاِیْتَاءَ الزَّکوةِ وَکَانُوالَنا عابِدِینَ یعنی وحی شادیم بسوی انبیاء عمل کردن\nفعلهای نیک را و بپا داشتن نماز را و دادن زکوه را و بودند انبیاء"}
{"book": "adl0001", "page": 39, "text": "۳۸\nما را پرستندگان با اخلاص در سوره حج در ربع سیوم از جزو هفدهم\nبصیغه بشارت فرموده که وَ بَشِّرِ الْمُخْبِتِينَ الَّذِينَ إِذَا ذُكِرَ اللهُ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ\nوَ الصَّابِرِينَ عَلَى مَا أَصَابَهُمْ وَ الْمُقِيمِي الصَّلَوةِ وَ مِمَّا رَزَقْنَاهُمْ يُنْفِقُونَ\nیعنی بشارت ده برحمت بی منتهی آن فروتنانی را که چون یاد کرده\nشود نام خدا بترسد دلهای ایشان و بشارت ده صبر کنندگانرا بر آنچه\nبرایشان میرسد بشارت ده برپادارندگان نماز را و انانرا که از انچه یکه\nروزی داده ایم نفقه فریضه را که مراد از زکوه و حق ارباب استحقاق است\nمیدهند و هم در آخر سوره حج در ربع چهارم از جز و هفدهم بطریق امر\nمیفرماید که فَأَقِيمُوا الصَّلَوةَ وَ آتُوا الزَّكَوةَ وَ اعْتَصِمُوا بِاللهِ هُوَ\nمَوْلَيكُمْ فَنِعْمَ الْمَوْلَى وَ نِعْمَ النَّصِيرُ یعنی پس بپادارید نماز را و بدهید\nزکوة را و چنگ در زنید بخدا یعنی بکتاب و سنت او عمل کنید یار من بطلبید\nاوست"}
{"book": "adl0001", "page": 40, "text": "۳۹\n\nاوست یار و دوست شما پس نیکو یاریست و نیک مددگاریست و در\nسوره مومنون در ابتدای سوره آیه اول است در جزو هژدهم بمضمون\nوعده نجات و رستگاری میفرماید که قَدْ اَفْلَحَ الْمُؤْمِنُوْنَ الَّذِيْنَ هُمْ\nفِيْ صَلَوتِهِمْ خَاشِعُوْنَ وَالَّذِيْنَ هُمْ عَنِ اللَّغْوِمُعْرِضُوْنَ وَالَّذِيْنَ\nهُمْ لِلزَّکَوةِ فَاعِلُوْنَ یعنی بتحقیق رستگار شدند آن مؤمنان که ایشان\nدر نماز خود تر سگار اند و آنانکه ایشان از سخن باطل پرهیز کننده گانند\nو آنانکه ایشان مز زکوة فریضه را ادا کنندگانند و در سوره نور\nدر ربع سوم از جزو هژدسم بطریق موعظه و پند از احوال بندگان راسخ\nالاعتقاد اخباراً فرموده که فِيْ بُيُوْتٍ اَذِنَ اللهُ اَنْ تُرْفَعَ وَيُذْکَرَ\nفِيْهَا اسْمُهُ يُسَبِّحُ لَهُ فِيْهَا بِا لْغُدُوِّ وَالْاَصَالِ رِجَالٌ لَّا تُلْهِيْهِمْ\nتِجَارَةٌ وَلَا بَيْعٌ عَنْ ذِکْرِ اللهِ وَاِقَامِ الصَّلَوةِ وَاِيْتَاءِ الزَّکَوةِ يَخَافُوْنَ"}
{"book": "adl0001", "page": 41, "text": "يَوْمًا تَتَقَلَّبُ فِيهِ الْقُلُوْبُ وَالْأَبْصَارُ یعنی در خانهائی که امر کرده است\nخدایتعالی که آن خانها تعظیم کرده شود و نام حق در ان خانها ذکر کرده شود\nکه مراد از ان مسجد است در خانه ها مردانی اند که مشغول نمیسازد ایشانرا\nسوداگری و خرید و فروش از یاد کردن خدا و بر پای داشتن نماز و دادن\nزکوة می ترسند آن مردان از هول و عذاب روزی که مضطرب میشود\nو میگردد در آن روز دلها و دیده ها که آنروز قیامت است و هم در سورۀ\nنور در ربع چهارم از جز و هژدهم بطریق امر و وعدۀ رحمت چنین میفرماید\nکه وَ أَقِيمُوا الصَّلوةَ وَأتُوا الزَّكوةَ وَأَطِيعُوا الرَّسُوْلَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُوْنَ\nیعنی بر پا بدارید نماز را و بدهید زکوة را و فرمان برداری کنید رسول\nخدار ا شاید که شما رحمت کرده شوید و در سورۀ فرقان در ربع اول\nاز جز و نز دهم برای تنبیۀ دیگران در صفت بندگان خاص که حق تعالی\nنبین"}
{"book": "adl0001", "page": 42, "text": "۴۱\nنسبت آنها را بسوی خود کرده میفرماید که وَالَّذِيْنَ يَبِيْتُوْنَ لِرَبِّهِمْ\nسُجَّدًا وَقِيَامًا و بعد از یک آیت فرموده که وَالَّذِيْنَ إِذَا أَنْفَقُوْا لَمْ\nيُسْرِفُوْا وَلَمْ يَقْتُرُوْا وَكَانَ بَيْنَ ذٰلِكَ قَوَامًا: یعنی بندگان خاص\nرحمن کسانی اند که شب میگذرانند برای پروردگار خود در حالیکه سجده\nکننده و بپا ایستاده میباشند که مراد نماز شب است و دیگر بندگان\nخاص رحمن کسانی اند که چون نفقه میکنند مالهای خود را نه از روی اسراف\nبمصرف حرام میدهند و نه از جهت امساک زکوة فریضه تنگدستی میکنند\nو هستند درمیان اسراف و امساک میانه رو و در سوره نحل در ربع سوم\nاز جزو نزدهم بدین مضمون بشارت فرموده در صفت مؤمنان صالح\nالعمل که هُدًى وَبُشْرٰى لِلْمُؤْمِنِيْنَ الَّذِيْنَ يُقِيْمُوْنَ الصَّلٰوةَ وَ\nيُؤْتُوْنَ الزَّكٰوةَ وَهُمْ بِالْآخِرَةِ هُمْ يُوْقِنُوْنَ : یعنی قرآن راه نمای"}
{"book": "adl0001", "page": 43, "text": "۴۲\nو مژده دهنده است مرآن مؤمنانرا که برپامیدارند نماز را و میدهند\nزکوه را و حال آنکه ایشان بدار آخرت یقین آرند کانند و باور میدارند\nو در سوره بقره در ربع دویم از جز و دویم در صفت صاحبان خیرو نیکو\nبطریق ستایش و تعریف بعد از بیان چند وصف دیگر فرموده که\nوَاَقَامَ الصَّلوةَ وَأتَي الزَّکوةَ وَالْمُوْفُوْنَ بِعَهْدِهِمْ اِذَا عَاهَدُوْا وَ\nالصَّابِرِينَ فِي الْبَأْسَاءِ وَالضَّرَّاءِ وَحِيْنَ الْبَأْسِ اُولئِكَ الَّذِينَ\nصَدَقُوْا وَ اُولئِكَ هُمُ الْمُتَّقُوْنَ یعنی دیگر صاحب نیکوئی کسی ست\nکه برپا میدرد نماز را و میدهد زکوه را و وفا کنندگان باشند بعهد های\nخود چون عهد میکنند و صبر کنندگان باشند در شدت فاقه و ناداری\nو رنج و سختی و صبر کنندگان باشند و استقامت نمایند در وقت مقاتله\nو جنگ با دشمنان دین آن گروه که بدین صفت های مذکوره متصفند"}
{"book": "adl0001", "page": 44, "text": "۴۳\nایشانند راست گویان در دین ایشانند پرهیزکاران و در سورۀ\nلقمان در ربع دویم از جزو بیست و یکم باستحقاق هدایت و رحمت\nدر شان محسنین اهل ایمان میفرماید که هُدًى وَرَحْمَةً لِلْمُحْسِنِينَ\nالَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ بِالْآخِرَةِ هُمْ\nيُوقِنُونَ یعنی قرآن راه نماینده است و رحمتی از خدا برای آن\nنیکوکاران که برپا میدارند نماز را و میدهند زکوه را و ایشان بسرای\nآخرت یقین میدارند و در سورۀ براءت در ربع دویم از جزو دهم\nدوجای مکرراً نماز و زکوة را علامه رسوخ ایمان و سبب تمیز از ایمان\nمشرکین فرموده آیه اول اینست که فَإِنْ تَابُوا وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ وَ\nآتَوُا الزَّكَاةَ فَخَلُّوا سَبِيلَهُمْ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ یعنی پس اگر توبه\nکنند مشرکان و بر پای بدارند نماز را و بدهند زکوه را پس خالی کنید"}
{"book": "adl0001", "page": 45, "text": "۴۴\nراه ایشانرا و بگذارید هر جا که بروند و بدرستی که خدا تعالی آمرزنده مهربان\nو آیت دویم بدین مضمون است که فَإِنْ تَابُوا وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ وَ\nآتُوا الزَّكَاةَ فَإِخْوَانُكُمْ فِي الدِّينِ وَنُفَصِّلُ الْآيَاتِ لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ\nیعنی پس اگر توبه کنند مشرکان و بر پای میدارند نماز را و بدهند زکوه را پس\nبرادران شما اند در دین اسلام و بیان میکنیم ما آیتها را از برای گروهی\nکه میدانند و در سوره احزاب در ربع اول از جزو بیست دویم از زوا\nمطهرات که امهات مومنان اند از برکت عمل شایسته نماز و زکوه بوعده\nجناب حق تطهیر خطاب میفرماید که وَأَقِمْنَ الصَّلَاةَ وَآتِينَ الزَّكَاةَ\nوَأَطِعْنَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ\nالْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرًا یعنی بر پا بدارید نماز را و بدهید زکوه را\nو فرمان برداری کنید خدا و رسول او را بتحقیق میخواهد خدا تعالی که ببرد\nاز شما"}
{"book": "adl0001", "page": 46, "text": "از شما گناه را ای زنان پیغمبر و پاک کند شما را از معاصی پاک کردنی نظا\nاین آیت درین دقیقه ست که اگرچه ازواج مطهرات با هم شرف تطهیر\nیافتن شان موقوف بادای نماز و زکوه است در سوره فاطر در جزی\nچهارم از جزو بیست و دویم بوعده اعطاء اجر و زیادت نمودن\nبدین عبارت اشارت فرموده که اِنّ الّذِينَ يَتْلُوْنَ كِتَابَ اللهِ وَ\nاَقَامُوا الصَّلوةَ وَاَنْفَقُوْا مِمَّا رَزَقْنَاهُمْ سِرًّا وَّ عَلاَنِيَةً يَّرْجُوْنَ تِجَارَةً\nلَّنْ تَبُوْرَ لِيُوَفِّيَهُمْ اُجُوْرَهُمْ وَ يَزِيْدَهُمْ مِّنْ فَضْلِهِ اِنَّهُ غَفُوْرٌ شَكُوْرٌ یعنی\nبدرستیکه آنکسانی که میخوانند و تلاوت میکنند قرآن خدا را و برپا میدارند\nنماز را و نفقه میکنند از آنچه ایشانرا روزی داده ایم صدقه نافله را\nپنهان و زکوه فریضیه را اشکارا امید دارند بدین عملها سود اگر\nو تجارتی را که کسا در متاع و نقصان در بیع آن رسد برسانده کاما"}
{"book": "adl0001", "page": 47, "text": "٤٦\nگرداند خدایتعالی مزدهای ایشانرا وزیادۀ برمزدهای ایشان\nببخشش نماید برایشان از فضل خود بدرستی که خدایتعالی است آمرزنده\nو مزد دهنده و در سورهٔ شوری در ربع اول از جزء بیست و پنجم\nدر صفت مؤمنانی که استحقاق عدّهٔ ثواب باقی خیر آخرت از حق تعالی\nدارند فرموده که وَالَّذِينَ اسْتَجَابُوا لِرَبِّهِمْ وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ وَ\nأَمْرُهُمْ شُورَى بَيْنَهُمْ وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ يُنْفِقُونَ ﴾ یعنی و دیگر نزد\nخدا نعمت باقی و ثواب آخرت برای کسانی است که آنان اجابت\nکردند مرامر خدای او بر پای داشتند نماز را و کارهای ایشان بطریق\nمشورت است در میان ایشان و از آنچه بایشان روزی داده ایم\nنفقه میکنند در راه خدا بنیت زکوة فریضه و گاه بصدقه نفل و در سوره\nمجادله در ربع اول از جزء بیست و هشتم بطریق امر میفرماید که\nفاذکر"}
{"book": "adl0001", "page": 48, "text": "۴۷\n\nفَاِذْلَمْ تَفْعَلُوْا وَتَابَ اللهُ عَلَيْكُمْ فَاَقِيْمُوا الصَّلوةَ وَا تُوْاالزَّكوةَ\nوَاَطِيْعُوا اللهَ وَرَسُوْلَهُ وَاللهُ خَبِيْرٌ بِمَا تَعْمَلُوْنَ یعنی پس اگر گروفت\nر از گفتن با رسول خدا فعل صدقه دادن انکر دید در گذر ایند خدایتعا\nاز شما آن حکم را پس به پای بدارید نماز را و بدهید زکوة را وفرمان\nبرداری کنید خدا و رسول او را و خدایتعالی داناست بآنچه شما میکنید\nو در سورهٔ معارج در ربع دویم از جز و بیست ونهم حق سُبْحَانَه وَتَعَالیٰ\nتشبیه نفس انسانرا به هلوع نموده فرمود که اِنَّ الْاِنْسَانَ خُلِقَ هَلُوْعًا\nاِذَا مَسَّهُ الشَّرُّ جَزُوْعًا وَّ اِذَ ا مَسَّهُ الْخَيْرُ مَنُوْعًا یعنی بدرستیکی انسان\nآفریده شده است حریص و بخیل و بی صبر و بی توکل چرا که هلوع جانوریست\nدر پشت کوه قاف از غایت حرص در یکروز علف هفت جزیره را\nمیخورد و آب هفت دریا را می نوشد و از نهایت بخل بهیچ حیوانی"}
{"book": "adl0001", "page": 49, "text": "۴۸\nدیگر روادار میشود تا آخر روز مثل یک گره کلان میشود و از بی‌پی\nتوکلی و ناسپاسی و ناشناسی منعم حقیقی از شام تا صبح آنقدر غصه و قوت\nفردا را میخورد که در وقت صبح برابر یک ملخ از غم خورد شده میباشد\nاگرچه عموماً در جبلت نفس اماره انسانی همین خاصیت است اما بواسطهٔ\nبرپای داشتن نماز و دادن زکوة انسان ازین صفت ذمیمه می برآید\nچنانچه حق سبحانه میفرماید که اِلَّا الْمُصَلِّينَ الَّذِينَ هُمْ عَلَى صَلَاتِهِمْ\nدَائِمُونَ وَالَّذِينَ فِي أَمْوَالِهِمْ حَقٌّ مَّعْلُومٌ لِّلسَّائِلِ وَالْمَحْرُومِ\nیعنی مگر آن نمازگذاراتی که ایشان بر ادای نماز خود همیشه کی داند\nکه ترک و قضا نمیکند و دیگر آنانکه در مالهای شان حصه‌ئی دانسته شده\nمثل زکوة مقرره و صدقات موظفه برای درویش خواهنده و محتاجی\nکه از شرم خواسته نتواند و در سورهٔ ۲۹ مزمل در ربع سوم از جزو بیست و نهم\n\nبطریق"}
{"book": "adl0001", "page": 50, "text": "۴۹\nامر فرموده که وَاَقِيمُوا الصَّلوةَ وَأتُوا الزَّكَوةَ وَاَقْرِضُوا اللَّهَ قَرْضًا حَسَنًا\nوَما تُقَدِّمُوا لِأَنْفُسِكُمْ مِنْ خَيْرٍ تَجِدُوهُ عِنْدَ اللَّهِ هُوَ خَيْرًا وَاَعْظَمَ\nاَجْرًا وَاسْتَغْفِرُوا اللَّهَ اِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ: یعنی بپادارید نماز\nرا و بدهید زکوة را و قرض دهید خدایتعالی را قرض نیکو اشارت است\nباینکه چنانچه در نزد قرضدار مال کسی ضایع نمیشود و هر وقت بخواهد\nدستیاب او میشود همچنین در نزد حق تعالی اجر و ثواب حسنات ضایع\nنمیشود و آنچه پیش از خود فرستادید برای نفسهای خود از نیکی یابید\nآنرا در نزد خدایتعالی و آنچه در نزد حق بیابید بهتر و بزرگتر است از روی\nثواب بیشیکه خدایتعالی آمرزگار مهربانست و در سوره توبه ربع او\nاز جزو یازدهم بطریق امر و وعده تزکیه و تطهیر بدین نسق فرموده است\nکه خُذْ مِنْ أَمْوَالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَتُزَكِّيهِمْ بِهَا وَصَلِّ عَلَيْهِمْ"}
{"book": "adl0001", "page": 51, "text": "إِنَّ صَلَواتَكَ سَكَنٌ لَهُمْ وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ یعنی بگیر از مالهای\nایشان زکوة فریضه آتا پاک گردانی ایشانرا و زیادت گردانی عمل\nدنیوی و حسنات اخروی ایشانرا بآن زکوة و دعاگوی برایشان بدرستیکه\nدعای تو آرامش است از برای ایشان و خدایتعالی شنوا و داناست\nو در سوره بینه که مشهور به لم یکن است بطریق امر میفرماید که وَمَا أُمِرُوا\nإِلَّا لِيَعْبُدُوا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ حُنَفَاءَ وَيُقِيمُوا الصَّلَاةَ وَيُؤْتُوا الزَّكَاةَ\nوَذَلِكَ دِينُ الْقَيِّمَةِ یعنی امر کرده نشده اند بندگان مگر آنکه پرستش\nکنند خدایتعالی را در حالیکه پاک کنندگان باشند از برای او دین خود را\nمیل کنندگان از باطل بسوی حق و بر پادارند نماز را و بدهند زکوه را\nو آنچه بدان فرموده شده اند دین ملت راست است و در سوره ماعون\nدر ربع چهارم از جزو سوم بطریق وعید چنین تنبیه نموده که فَوَيْلٌ\nلِلْمُصَلِّينَ"}
{"book": "adl0001", "page": 52, "text": "لِلْمُصَلِّينَ الَّذِينَ هُمْ عَنْ صَلَاتِهِمْ سَاهُونَ الَّذِينَ يُرَاؤُنَ وَيَمْنَعُونَ\nالْمَاعُونَ، یعنی پس سختی عذاب است برای آن نمازگزاران یائی که\nایشان از نماز خود غفلت کنندگانند آنانکه ایشان ریا میکنند در عملهای\nخود و نمیدهند و منع میکنند زکوه را این معنی دو آیت کریمه مذکور\nبلفظ صلوه یکجا متصل بیکدیگر ذکر شده از آنجهت در کتاب شرعة الاسلام\nآورده که الزَّکَوةُ حِصْنُ الْمَالِ وَهِيَ قَرِينَةُ الصَّلَوَةِ وَلَا يُرْفَعُ إِحْدَيْهُمَا\nإِلَّا بِالْأُخْرَى وَلَا يُخَالِطُ الصَّدَقَةُ مَالًا إِلَّا أَهْلَكَتْهُ یعنی زکوة قلعه\nمال است از مالی که زکوه داده شد گویا در قلعه نگاه داشته شد و زکوه\nقرین چسپیده است با نماز و بآسمان که محل قبول عمل است یکی بی\nدیگری بالا نمیشود و نمی آمیزد مال زکوه بهیچ مالی مگر آن مال ہلاک\nمیشود و به تلف میرود و اما آیهائی که در باب زکوه بدون مضارقت"}
{"book": "adl0001", "page": 53, "text": "٥٢\nلفظ صلوة بتنهایی در قرآن مجید هست زیاده از سی آیت دیگر است\nکه در اینجا ذکر نشده بعضی بصیغه امر و بعضی در مذمت بخیلان و منع\nکنندگان زکوه و وعید بحق ایشان و بعضی در مدح زکوه دهندگان و وعده رحمت برای ایشان\nدر سوره توبه در ربع سوم از جزو دهم از انجمله یک آیه کریمه اینست که وَالَّذِينَ\nيَكْنِزُونَ الذَّهَبَ وَالْفِضَّةَ وَلايُنْفِقُونَهَا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَبَشِّرْهُمْ\nبِعَذَابٍ أَلِيمٍ ٭ يَوْمَ يُحْمَى عَلَيْهَا فِي نَارِ جَهَنَّمَ فَتُكْوَى بِهَا جِبَاهُهُمْ\nوَجُنُوبُهُمْ وَظُهُورُهُمْ هَذَا مَا كَنَزْتُمْ لانْفُسِكُمْ فَذُوقُوا مَا كُنتُمْ\nتَكْنِزُونَ ٭ یعنی و آنانکه از روی بخل و حرص باهم می نهند طلا و نقره را\nو نفقه نمیکنند در راه خدا زکوة فریضه را پس بشارت ده ایشانرا بعذاب\nدردناک و زمی که برافروخته شود اتش ایران گنجها در آتش دوزخ\nپس داغ کرده میشود بدان دینارها و درهم ها پیشانیهای ایشان را و پشتها\n\nایشانرا"}
{"book": "adl0001", "page": 54, "text": "٥٣\nایشانرا و پهلوهای ایشانرا و گفته میشود در حین عذاب اینست بآنچه ذخیره می نهادید\nاز برای نفس های خود پس بچشید وبال آنچیزی را که بودید میکردید ذخیره\nو حق خدا را نمیدادید و از آنجمله در سوره آل عمران در ربع چهارم\nاز جزو چهارم فرموده است که وَلَا يَحْسَبَنَّ الَّذِينَ يَبْخَلُونَ بِمَا\nآتَاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ هُوَ خَيْرًا لَهُمْ بَلْ هُوَ شَرٌّ لَهُمْ سَيُطَوَّقُونَ\nمَا بَخِلُوا بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلِلَّهِ مِيرَاثُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ\nوَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ یعنی نپندارند آنکسانیکه بخیلی میکنند در\nدادن زکوه بآنچه از مال دنیا خدایتعالی ایشانرا بفضل خود داده است\nکه آن بخیلی کردن بهترست مرایشانرا بلکه آن بخل بترست مر ایشانرا\nزود باشد که در گردن ایشان طوق کرده شود آن زکاتی را که نداده\nاند و مر خدایر است میراث آسمانها و زمینها و خدایتعالی بآنچه شما"}
{"book": "adl0001", "page": 55, "text": "۵۴\nمیکند ان است و مطابق مضمون این آیه کریمه در کتاب صحیح بخاری\nو مشکوة بروایت ابو ہریرہ رضی اللہ عنہ حدیث است از رسول صلی اللہ\nعلیہ و سلم کہ مَنْ آتَاهُ اللَّهُ مَا لَّا فَلَمْ يُؤَدِّ زَكَوَتَهُ مُثِّلَ لَهُ مَا لُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ\nشُجَاعًا أَقْرَعَ لَهُ زَبِيبَتَانِ يُطَوَّقُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ثُمَّ يَأْخُذُ بِلِهْزِمَتَيْهِ\nفَيَقُولُ أَنَا مَالُكَ أَنَا كَنْزُكَ ثُمَّ تَلَا وَلَا يَحْسَبَنَّ الَّذِينَ يَبْخَلُونَ الآيَةَ\nیعنی کسی کہ داد خدا تعالیٰ مالی پس اد انکد زکوة انرا صورت داده\nمیشود مال او را در روز قیامت بشکل مار یکی از تیزی زہر موی سر\nآن مار ریخته و کل شده میشود او آن مار طوق میشود در گردن او پس\nہر دو کنج دہان اورامیگیرد میگزد و میگوید که من مال توام و گنج توام که زکواة\nانرا نداده بعد ازان خواند رسول خدا آیت مذکوره که و لا یَحْسَبَنَّ\nالَّذِينَ يَبْخَلُونَ تا آخر آیه و در کتاب صحیح مسلم بروایت جریر بن عبد الله\nبجلی"}
{"book": "adl0001", "page": 56, "text": "۵۵\nعلی رضی الله عنه این حدیث است که اِذَا آتَاكُمُ المُصَدِّقُ فَليَصُدُّ\nعَنكُم وَهُوَ عَنكُم رَاضٍ یعنی فرمود رسول خدا صلی الله علیه وسلم\nکه چون بیاید پیش شما جمع کننده زکوة پس باید که باز گردد و برود از شما\nراضی و خشنود بطریقی که بخوبی و خرسندی با وی پیش آئید و زکوة\nمال های خود را بنیکوتر صورتی ادا نمائید و صاحب کتاب\nاحیاء العلوم در اسرار الزکوة چنین بیان نموده که چون خدای تعالی\nرا بر بندگان انعامیست در نفس و انعامیست در مال پس عبادات\nبدنیه شکرانه نعمت بدن است و عبادت مالیه شکر نعمت مال و چه\nبی بهره گی و بی نصیبی است بر ان ناجوانمردی که با اینهمه نعمت های بدنی\nو مالی که حق تعالی ببندگان خود داده در دادن چهل یکه یا ده یکه مال\nخود مضایقه و غدر میورزد و بعد از غدر هر چه میدهد بناخوشنودی و"}
{"book": "adl0001", "page": 57, "text": "٥٦\nو کره میدهد و نمیداند که در امر ادانمودن زکوة خداوند حکیم علی الاطلاق\nجل جلاله هزاران نه خیر از برای بندگان بحکمت بالغه خود تعبیه کرده\nو مثل نماز حکم بر فرضیت آن نموده تا به پاداش ادانمودن آن حَصّۀ\nبرکت دنیا و ثواب آخرت گردند بیان چهارم در فرضیت کسب\nکردن ای طلب رزق حلال دیگر از جمله ضروریات و مهمات دین\nکه فرض عین قطعیست بر هر مسلمان کسب کردن است از برای قوت\nحلال تا بحرام خواری گرفتار نشود چنانچه در حدیث شریف آمده است\nکه طَلَبُ الکَسْبِ فَرِیْضَةٌ عَلی کُلِّ مُسْلِمٍ یعنی طلب کسب کردن\nفرض است بر هر مسلمان بیان پنجم درین که فاضلترین کسب ها غزا کردنست\nچرا که غزا کسب رسول الله صلی الله علیه وسلم است اما بهترین کسب ها\nغزا کردنست در راه خدا محض به نیت بلند گردانیدن کلمۀ توحید\nجوای"}
{"book": "adl0001", "page": 58, "text": "۵۷\nچرا که جهاد کسب رسول خدا صلی الله و سلم است چنانچه عبد الله بن\nعمر رضی الله عنهما این حدیث را روایت نموده که قال رسول الله\nصلی الله علیه و سلم بُعِثْتُ بِا السَّيْفِ بَيْنَ يَدَيِ السَّاعَةِ\nحَتَّى يُعْبَدُ واللهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ وَجَعَلَ رِزْقِي تَحْتَ ظِلِ رُمْحِي\nوَجَعَلَ الذُّلَّ وَالصَّغَارَ عَلَى مَنْ خَالَفَ اَمْرِي وَمَنْ تَشَبَّهَ بِقَوْمٍ\nفَهُوَ مِنْهُمْ یعنی رسول الله صلی الله علیه و سلم فرمود که برانگیخته شده ام\nبشمشیر پیش روی قیامت تا اینکه پرستش کنید شمایان خدایتعالی\nرا تنها که نیست شریک مر او را و گردانیده است پروردگار تعا\nروزی مرا زیر سایه نیزه من و گردانیده است خواری و سبکی را\nبر کسیکه مخالفت کند فرمان مرا و هر کسیکه مانند کند خود را بقوم\nپس کس است از همان قوم چنانچه کسی که زکوة ندهد و نماز نگذارد"}
{"book": "adl0001", "page": 59, "text": "۵۸\nوروز ونگیرد و در تہین خودست انگاہ بدارد انکس مشابه میشو دبگان\nو حساب میشود از همان قوم اما مثل شباهت به غازیان نیست\nکه بنیت غزا کردن اسپ و اسلحه نگاه بدارد و پیوسته آرزوی\nجهاد را بدل داشته باشد اینچنین کسی اگر اتفاق غزا و مقاتله\nکردن نیفتد هم در حکم غازیان ست نه اینکه محض گفتار زبان خود را\nمشابه به غازیان بساز و چرا که حق تعالی در قرآن مجید از برای اردن\nغز نشانه فرموده است تا ر د دعوی منافقان دروغ گویان بان\nنشانه شود و آن این آیه کریمه است که وَ لَوْ اَ رادُ و ا لخُروجَ لَاَعَدُّوُا\nلَهُ عُدَّه یعنی اگر اراده میداشتند منافقان بر آمدن را هر اینه ای\nمیکردند برای برآمدن اسباب سفر را پیش از جنگ در حقیقت\nجهاد بقرار قول صاحب درمختار صرف نمودن طاقت است در\nوخون"}
{"book": "adl0001", "page": 60, "text": "۵۹\nو خون نمودن با کفار به بدن یا بمال یا بعقل و فکر یا به بسیار نمودن\nسپاهی شکر یا به مداوا کردن زخمیان آماده کردن آب نان ایشان\nو مثل اینها هر مددی که باهل اسلام یا شکستی بکفار رسانده تواند حکم جهاد\nرادار دبیان ششم در ثواب و فضیلت نگاه داشتن رخنه ها\nو سرحد های ملک اسلام و از توابع جهاد ر با ط است یعنی مهرداد\nو آن بقرار قول صاحب در مختار پاییدن یک جمعی از مسلمانان\nدر رخنه ها و سرحد های ملک اسلام که در مقابل کفار باشد نگاه داشتن ۱۱\nملک اسلام است از دست اند از و فتنه اهل کفر و ظلام و این سئله\nبصحت پیوسته که یک نماز مرابط یعنی یک نماز آنکس که در رخنه\nو سرحد مسلمانان برای محافظت پایده باشد ثواب پنجه نماز\nرا دارد و یکروپیه خرج کردن او به ثواب هفتصد روپیه برابرات"}
{"book": "adl0001", "page": 61, "text": "٦٠\nو اگر در آن سرحد بمیرد اگر چه کشته نشده باشد در جنگ ثواب\nعمل وی بعد از مرگ جاری میشد با شل حاجی که در راه حج میرد و شخص\nسرحد دار از عذاب و سوال قبر نعیم میشآودر قیامت از قبر خود\nشهید بر میخیزد و از هول و روز قیامت ایمن میباشد حاصل آنکه ثواب\nسرحد داری بشروط صدق نیت از حد افزونست بلکه شخص سرحد\nدار را پی آنکه کشت و خون و جنگ با کفار پیش شود ثواب نما\nو شهید میسرت بیان هفتم در فرضیت فرمان برداری پادشاه\nاسلام برضا و رغبت دل و اخلاص و صداقت نمودن با پادشاه\nانگر آنکه رقبه این شخص غازی یا مرابط در تحت بیعت پادشا اسلام\nبوده باشد و هر قدر می که میگذارد بفرمان پادشاه وقت باشد\nزیرا که از تقدیر سبحانی و تدبیر آسمانی حفظ دین و ناموس خلایق\nوابسته"}
{"book": "adl0001", "page": 62, "text": "٦١\nوابسته بانتظام و پیوند کار سلطنت است اگر سلطنت اهل اسلام تمام\nو بانتظام بود صلح و جنگ با کفار هر دو صورت پذیر است هم شرعاً هم\nعرفاً و الا نه هر کشوری که از وجود پادشاه خالی شد اهل آن کشور بدست\nانداز دشمن خارجی از تعدی و تطاول یکدگر زیر و زبر میشود چه جای مجال\nصلح و جنگ با دشمنان بیرونی میماند ازینجهت حق سبحانه تعالی بمقتضای\nحکمت بالغه آیه کریمه که یا ایّها الذین امنوا اطیعو الله و اطیعو الرسول\nواولی الامر منکم را فرمود یعنی ای آنکسانی که ایمان آورده اید فرمان\nبرید رسول خدا را و فرمان برداری کنید پادشاهان خود را تا امورات\nدین و دنیای شما بر جای بماند و از هم نگسلد و نیز رسول خدا صلی الله\nعلیه و سلم فرمان داری پادشاه را چهارم نماز و روزه و زکوة فرموده\nاند چنانچه امام احمد ترمذی بروایت ابوامامه رضی الله عنهم آورده اند"}
{"book": "adl0001", "page": 63, "text": "٦٢\nکه قال رسول الله صلی الله علیه وسلم صَلُّوا خَمْسَكُمْ وَصُومُوا\nشَهْرَكُمْ وَاَدُّوا زَکٰوةَ اَمْوَالِكُمْ وَاَطِيْعُوا ذَااَمْرِكُمْ تَدْخُلُوا جَنَّةَ\nرَبِّکُمْ یعنی بخوانید پنج نماز خود را و روزه بدارید ماه خود را که رمضانست\nو بدهید زکوة مالهای خود را و فرمان برداری کنید پادشاه خود را\nجبرین\nمیدرانید در بهشت پروردگار خود و از همین سبب اصحاب کبار ازمها\nتا انصار رضی الله عنهم پیشتر از دفن نمودن وجود مبارک خیرالبشر\nگشتند\nبه ابوبکر صدیق رضی الله عنه بیعت نمودند بعد از ان بامر دفن دا\nپس برمسلمان واجب ولازم است که اطاعت و فرمان برداری پادشاه\nخود را\nاسلام را مطابق امر خدا و رسول محض جزو دین دانسته به رضاء و رغبت\nو خوشنودی بخاطر بعمل آرند تا بوسطه رضا داد با مر ایشان رضامند\nخدا و رسول را حاصل نموده در زمره بندگان و فرمان بردار محسوب"}
{"book": "adl0001", "page": 64, "text": "٦٣\n\nکردند چرا که در کتاب صحیح مسلم بروایت ابو هریره رضی الله عنه\nچنین حدیث آمده که قال رسول الله صلی الله علیه وسلم عَلَیْكَ\nالسَّمْعَ والطَّاعَةَ فِيْ عُسْرِكَ وَيُسْرِكَ وَمَنْشَطِكَ وَمَكْرَهِكَ وَأَثَرَةٍ\nعَلَیْكَ یعنی بر تو لازم است رضا دادن و قبول کردن امر پادشاه را\nدر سختی خود و در آسانی خود و در خشنودی خود و در غمگینی خود\nو در اختیار کردن برگزیدن پادشاه دیگریرا بر تو یعنی مستحقی\nو نوازش که خود را بداند و از طرف پادشاه بدیگری داده شود یا\nرا از خود فروتر بداند و از طرف پادشا بالای او فرمانده شود باید\nراضی باو از امر پادشاه دل بد نشو و مدعا اینکه در هر حال فرمان\nبرداری را بر خود لازم گیر و و آنچه از عبد الله ابن عباس رضی الله عنها\nدر کتاب صحیح بخاری و صحیح مسلم روایت شده است که آن"}
{"book": "adl0001", "page": 65, "text": "۶۴\nرسول الله صلى الله عليه وسلم قال مَنْ كَرِهَ مِنْ اَمِيْرِه شَيْئاً\nفَلْيَصْبِرْ فَاِنَّهُ مَنْ خَرَجَ مِنَ السُّلْطَانِ شِبْراً مَاتَ مَيْتَةً جَاهِلِيَّةً\nیعنی کسی که نه پسندید از پادشاه خود چیزیرا پس باید که صبر کند بدرستی که کسی\nبر آمد از فرمان پادشاه بقدریكوجب میمیرد بمرگ جاهلی و گمراهی حکمت\nدر وجوب فرمان برداری پادشاه چنانچه ما قبل ذکر شده است\nکه خیر خواهی خدا و رسول و مؤمنان بهر مسلمان فرض عین است\nوالبته این معنی ظاهر است که محافظت دین الهی و اجرای شریعت\nمحمدی صلی الله علیه وسلم و نگاهداشت عزت و ننگ و ناموس اهل\nاسلام جمله بوجود مسعود پادشاه مسلمان بسته میباشدا عتلندا طاعه\nاولو الامر در حدیث ما قبل در سلک و جوب نماز و روزه و کواه اندا\nبیان هشتم درین که خیرخواهی نمودن مر خدا تعالی و کتاب\nو رسول"}
{"book": "adl0001", "page": 66, "text": "٦٥\nو رسول اورا و خیر خواهی نمودن مر پادشاهان مسلمان و عامه مومنان\nرا بهر مسلمان فرض عین است و این خیرخواهی خدا و رسول و مومنان\nاز معظم ارکان دین متین است که در قرآن و حدیث بلفظ نصح و نصیحت\nآمده چرا که نصیحت باصطلاح اهل عرب محض خیرخواهی را گویند چنانچه\nدر سوره توبه در ربع چهارم از جزو دهم حق سبحانه و تعالی فرمو\nده است که لَيْسَ عَلَى الضُّعَفَاءِ وَلا عَلَى الْمَرْضَى وَلا عَلَى الَّذِينَ\nلَا يَجِدُونَ مَا يُنْفِقُونَ حَرَجٌ إِذَا نَصَحُوا لِلَّهِ وَرَسُولِهِ یعنی نیست\nبر ناتوانان و عاجزان و نه بر بیماران و نه بر آن کسانیکه از دست\nنارسی نمی یابند چیزیرا که نفقه کنند در راه جهاد تکلیفی و گناهی اگر بغزا\nنروند چون نیکخواهی کنند مر خدایتعالی و رسول اورا و همچنین در کتاب\nصحیح مسلم از تمیم داری رضی الله عنه روایت است اَنَّ النَّبِیَّ"}
{"book": "adl0001", "page": 67, "text": "٦٦\nصلی الله علیه و سلم قال الدينُ النَّصيحَةُ قُلْنا لِمَنْ قالَ لِلَّهِ\nوَلِكِتابِهِ وَلِرَسُولِهِ وَلِائِمَةِ الْمُسْلِمِينَ وَعَامَّتِهِمْ یعنی رسول خدا\nصلی الله علیه وسلم فرمود که دین محض خیر خواهیست گفتیم با که خیر خواهی\nاز برای کیست فرمود که خیر خواهی مر خدا یرا و مر کتاب او را و مررسو\nاو را و مر پادشاهان مسلمانان او مر عامه مؤمنانرا اما خیر خواهی\nنمودن مر خدا یتعالی را ایمان داشتن ست بتوحید ذات حقیقت\nاسما وصفات او و بلند داشتن کلمه طیبه و مراد بخیر خواهی نمودن کتاب\nاو را فرمان داری امر و نهی ان تعظیم و تلاوت و محبت آن است\nو خیر خواهی نمودن مر رسول او را عبارت از ایمان داشتن به پیغمبر\nاو و متابعت نمودن سنت او ست و خیر خواهی نمودن مر پادشا\nمسلمان عامه اهل ایمانرا برعایت چند چیز ادا میشود که جمله آن\nامن"}
{"book": "adl0001", "page": 68, "text": "٦٤\nفرض عین اسلام است بیان نهم در فرضیت وفانمودن عهدیم\nو مذمت عهد شکنان مدح و فاکنندگان از آنجمله یکی وفاء\nعهدست باید دانست که وفاء عهد در دین اسلام انقدر امر بزرگی\nاست که بالاتر از ان امری نیست زیرا که از توحید حق تعالی\nو اقرار بعهداست تابعیت پادشاه و بامان تر از ان بیع\nوشراء ومضاربت و نکاح و سایر عقود این جمله عهد و پیمان است\nکه در شکستن آن نقصان دینی و دنیائیست از اینجهت حق سبحانه و تعا\nدر علاوه تر از هفتاد و دو آیه کریمه جائی بصیغه امر و جائی بنی\nو جائی بوعد و جائی بوعید و جائی بمدح و فاکنندگان و جائی بمذمت\nعهد شکنان نگهبانی عهد را تاکید فرموده و این جمله را جائی بصراحت\nو جائی بکنایه بیان نموده و انچه آیتها ی صریح است درین جا در حیز"}
{"book": "adl0001", "page": 69, "text": "٦٨\n\nتحریر می اید به ترتیبی که در قران مجید مسطور است چنانچه در سوره بقره\nدر ربع اول از جزو اول در مذمت عهد شکنان و وعید ضلالت نمودن\nایشان فرموده که وَمَا یُضِلُّ بِهِ إِلَّا الْفَاسِقِیْنَ الَّذِیْنَ یَنْقُضُوْنَ\nعَهْدَ اللهِ مِنْ بَعْدِ مِیْثَاقِهِ یعنی و گمراه نگرداند خدا تعالی به ان مثل مکر\nان فاسقانرا که میشکنند عهد خدا یرا از بعد محکم بستن ان و هم در سوره\nبقره در ربع اول از جزو اول خصوصاً بر بنی اسرائیل و عموماً بر کافه\nانام بسبیل امر و وجوب وفای عهده خبر از نیک میفرماید که یَا بَنِی\nاِسْرَآئِیْلَ اذْکُرُوْا نِعْمَتِيَ الَّتِيْ اَنْعَمْتُ عَلَیْکُمْ وَاَوْ فُوْا بِعَهْدِيْ\nاُوْفِ بِعَهْدِکُمْ وَاِیَّایَ فَارْهَبُوْنِ یعنی ای فرزندان یعقوب\nیاد کنید ان نعمت مرا که انعام کردم بر شما و وفا کنید بعهد من تا وفا\nکنم بعهد شما و خاص از من بترسید در شکستن عهد و پیمان و دیگر در سوره\n\nبقره"}
{"book": "adl0001", "page": 70, "text": "٦٩\n\nبقره در ربع سوم از جزو اول بطریق تعلیم میفرماید که وفا نمودن\nبعهد صفت حق تعالی ست که قُلْ أَتَّخَذْتُمْ عِنْدَ اللَّهِ عَهْدًا فَلَنْ\nيُخْلِفَ اللَّهُ عَهْدَهُ أَمْ تَقُولُونَ عَلَى اللَّهِ مَا لَا تَعْلَمُونَ * یعنی بگو یهود\nرا که آیا فرا گرفته اید از نزدیک خدا عهدی که شما را از انچه میگوئید عذاب\nاز ان عذاب نخواهد کرد و اگر چنین باشد خدا تعالی عهد و وعده خود را\nخلاف نمیکند بلکه شما دروغ میگوئید و از روی افترا میگوئید بر خدا انچیزیرا\nکه نمیدانید و دیگر در سوره بقره در ربع سوم از جزو اول در مذمت\nعهد شکنان فرموده که أَوَكُلَّمَا عَاهَدُوا عَهْدًا نَبَذَهُ فَرِيقٌ مِنْهُمْ بَلْ أَكْثَرُهُمْ\nلَا يُؤْمِنُونَ * یعنی آیا هر گاه که یهود عهد کردند عهد کردنی شکستندان\nعهد را فرقه از ایشان بلکه بسیاری از ایشان که عهد شکنی دانرا ایمان\nنمی آرند بتورة و نیز در سوره بقره در ربع دویم از جزو دویم در ذم"}
{"book": "adl0001", "page": 71, "text": "۷۰\nاوصاف صاحبان برونیکوئی مدح و فاکنندگان عهد را بیان\nفرموده که وَالْمُوفُونَ بِعَهْدِهِمْ إِذَا عَاهَدُوا وَالصَّابِرِينَ فِي الْبَأْسَاءِ\nوَالضَّرَّاءِ وَحِينَ الْبَأْسِ أُولَئِكَ الَّذِينَ صَدَقُوا وَأُولَئِكَ هُمُ\nالْمُتَّقُونَ ٭ یعنی دیگر صاحبان بر و نیکوئی وفا کنندگان اند بعهد خود تا چون\nعهد میکنند با خدا یا با خلق و این و فاکنندگان بعهد شکیبا و صابرند بفقر\nو فاقه و در رنج و سختی و در هنگام جنگ با دشمنان دین و در سوره بقره\nدر ربع سوم از جزو دویم بطریق نهی و وعید مواخذه کردن فرمود\nکه لاَ يُؤَاخِذُكُمُ اللهُ بِاللَّغْوِ فِي أَيْمَانِكُمْ وَلَكِن يُؤَاخِذُكُم بِمَا كَسَبَتْ\nقُلُوبُكُمْ وَاللهُ غَفُورٌ حَلِيمٌ ٭ یعنی نگیرد شما را خدا تعالیٰ به بیهوده که\nکه در سوگندهای شما واقع شود که بقول امام اعظم رحمتہ اللہ علیہ مراد\nاز لغو سوگند ندانسته خوردن است اما میگیرد و مواخذه میکند\nشمارا"}
{"book": "adl0001", "page": 72, "text": "۷۱\n\nشما را بآن عزمی که دلهای شما میکند و خدایتعالی آمرزنده است\nو بردبارست ۲ تاخیر عقوبت در سوره آل عمران در ربع چهارم\nاز جزو سوم بمضمون وعید بیا شدید فرموده است که اِنَّ الَّذینَ\nیَشْتَرُوْنَ بِعَهْدِ اللهِ وَاَیْمَانِهِمْ ثَمَنًا قَلِیلًا اُولئِکَ لَا خَلَاقَ\nلَهُمْ فِی الْآخِرَةِ وَلَا یُکَلِّمُهُمُ اللهُ وَلَا یَنْظُرُ اِلَیْهِمْ یَوْمَ الْقِیمَةِ\nوَلَا یُزَکِّیْهِمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ اَلِیْمٌ یعنی بدرستی که آنان که میفروشند\nعهدیرا که با خدای بسته اند و سوگندهای خود را که میخورند به بهای اندک\nآن عهد شکنان سوگند بدروغ خورند کانرا هیچ نصیبی نیست در سرای\nآخرت از ثواب و نه سخن گوید خدایتعالی با ایشان که بدان خوشدل گردند\nونه به بیند بدیشان بنظر رحمت در روز قیامت ونه پاک سازد ایشانرا\nاز الوده گی گناه و مرا ایشانرا باشد عذابی دردناک الم آن منقطع"}
{"book": "adl0001", "page": 73, "text": "۷۲\n\nنگردد وگر با وجودیکه عهد اهل اسلام در باب تعطیل و مقاتله با کفار بود\nحق سبحانه و تعالی بوفا نمودن آن در سوره نساء در ربع سوم از جزو\nپنجم دو جای تاکید فرموده اول این آیه کریمه است که فَإِن تَوَلَّوْا فَخُذُوهُمْ\nوَاقْتُلُوهُمْ حَيْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ وَلاَ تَتَّخِذُوا مِنْهُمْ وَلِيّاً وَلاَ\nنَصِيراً إِلاَّ الَّذِينَ يَصِلُونَ إِلَى قَوْمٍ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُمْ مِيثَاقٌ یعنی\nپس اگر روگردان شوند کفار از ایمان و هجرت نمودن پس اسیر کنید و بکشید\nهرجا که بیابید ایشانرا و فرا نگیرید از ایشان دوستی و مددگاری مگر اسیر\nنکنید و نکشید آن کسانی را که پیوند کنند و پناه ببرند بسوی قومی که واقع\nشده است در میان شما و آن قوم عهد پیمان که آن قبیله بنی خزاعه بود\nو آیت دویم اینست که وَإِن كَانَ مِن قَوْمٍ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُم مِيثَاقٌ\nفَدِيَةٌ مُّسَلَّمَةٌ إِلَى أَهْلِهِ وَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مُّؤْمِنَةٍ یعنی اگر باشد شخص"}
{"book": "adl0001", "page": 74, "text": "۷۳\nکشته شده بخطا از قومی که میان شما و ایشان عهد و پیمان صلح باشد پس قاتل\nمسلمانست دیتی ادا کرده شده با هل آن مقتول و آزاد کردن یک بنده\nمؤمن و در ابتدای سوره مائده در ربع اول از جزء ششم بطریق امر\nجازم فرموده که يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَوْفُوا بِالْعُقُودِ یعنی ای آنکسانی\nایمان آورده اند وفا کنید بعهد ها که با یکدیگر میکنند و وفا کنید بعقود\nشرعیه چون عقد شرکت و عقد نکاح و عقد بیع و مانند اینها و هم در سوره\nمائده در ربع دویم از جزء ششم بطریق تنبه و تاکید بر وفا میفرماید که\nوَاذْكُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَمِيثَاقَهُ الَّذِي وَاثَقَكُمْ بِهِ إِذْ قُلْتُمْ\nسَمِعْنَا وَأَطَعْنَا وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ یعنی یا\nکنید نعمت های خدارا که انعام کرده بر شما و یاد آرید آن پیمان او را\nکه عهد بست با شما در روز الست چون گفتید که شنیدیم قول تر ا و پذیرفتیم"}
{"book": "adl0001", "page": 75, "text": "۷۴\nامر تر او بترسید از خدا در فراموشی نعمت و شکستن عهد بدرستی که\nخدا تعالی اناست بآنچه در سینه ها مخفی باد و دیگر در سورۀ مائدۀ ربع\nدویم از جزو ششم در مذمت عهد شکنان و رسید جزای بد ایشان\nدو آیۀ کریمۀ متصل یکدیگر فرموده آیه اول انیست که فَبِمَا نَقْضِهِمْ مِيثَا\nقَهُمْ لَعَنَّاهُمْ وَجَعَلْنَا قُلُوبَهُمْ قَاسِيَةً (یعنی پس بسبب شکستن ایشان\nپیمان و عهد خود ما را براندیم ایشانرا از رحمت خود و گردانیدیم دلهای\nایشانر اسخت که متأثر نشود از مشاهدۀ آیات د آیه دویم انیست که\nوَمِنَ الَّذِينَ قَالُوا إِنَّا نَصَارَى أَخَذْنَا مِيثَاقَهُمْ فَنَسُوا حَظًّا مِمَّا\nذُكِّرُوا بِهِ فَأَغْرَيْنَا بَيْنَهُمُ الْعَدَاوَةَ وَالْبَغْضَاءَ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ\nوَسَوْفَ يُنَبِّئُهُمُ اللَّهُ بِمَا كَانُوا يَصْنَعُونَ (یعنی و از آنانکه گفتند نصاری\nگرفتیم عهد و پیمان از ایشان پس فراموش کردند و ترک کردند بهره\n\nو فایب"}
{"book": "adl0001", "page": 76, "text": "۷ ۵\nو فایده چیزیرا که پند داده شده بودند بدان آن عهد را شکستند پس\nانداختیم شومی پیمان شکنی در میان ایشان دشمنی ظاهر و بغض دل تا\nروز قیامت و زود باشد که آگاه کند ایشانرا خدایتعالی بمکافات بد\nبجزاء آنچه میکردند از نقض عهد و غیره و در سوره مائده در ربع چهارم\nاز جزو ششم نیز در مذمت عهد شکنان فرموده که لَقَدْ اَخَذْنَا مِیثَا\nبَنِی اِسْرَآئِیْلَ وَاَرْسَلْنَا اِلَیْهِمْ رُسُلاً کُلَّمَا جَآءَ هُمْ رَسُوْلٌ\nبِمَا لاَتَهْوَی اَنْفُسُهُمْ فَرِیْقاً کَذَّبُوْا وَفَرِیْقاً یَقْتُلُوْنَ یعنی تحقیقاً\nفرا گرفتیم عهد و پیمان بنی اسرائیل را بایمان و فرمان برداری انبیا هرگاه\nکه آمد بدیشان رسولی با تکالیف احکام شرعیه بسبب اینکه نخواست نفسهای\nایشان برداشتن آن تکالیف احکام را گروهی از انبیا را دروغ زن\nخواندند و گروهی را بناحق کشتند و رعایت عهد و پیمان ظلم از نکردند"}
{"book": "adl0001", "page": 77, "text": "۷٦\n\nودیکر در سوره مائده در ربع از جزو هفتم بطریق وعید مؤاخذه فرمود\n١٥\nاست که لاَيُؤَاخِذُكُمُ اللَّهُ بِاللَّغْوِ فِي أَيْمَانِكُمْ وَلَكِنْ يُؤَاخِذُكُمُ\nبِمَا عَقَّدْتُمُ الأَيْمَانَ یعنی مؤاخذه نمیکند نمیگیرد شما را خدایتعالی\nبه بیهوده که در سوگندهای شما واقع شود در نزد امام اعظم رحمة الله\nعلیه لغو انست که نادانسته سوگند بخورد بکمان آنکه هست و نباشد لکن\nمؤاخذه میکند شما را بآنکه ببندید سوگند را و بدل قصد کنید\n١٦\nو بشکنید در سوره انعام در ربع دویم از جزو هشتم بطریق\nامر فرموده و خبر داده که این حکم وفا بعهد بر قوم بنی اسرائیل\nنیز بود انیست که وَبِعَهْدِ اللَّهِ أَوْفُوا ذَلِكُمْ وَصَّكُمْ بِهِ لَعَلَّكُمْ\nتَذَكَّرُونَ یعنی بعهد خدایتعالی وفا کنید باین او امر وصیت کرد\n١٧ اول\nشما را خدایتعالی شاید که شما پند بگیرید و در سوره اعراف در ربع\n\nاز جزو"}
{"book": "adl0001", "page": 78, "text": "از جزو نهم در مذمت عهد شکنان و نسبت فسق بایشان فرمود\nکه وَمَا وَجَدْنَا لِأَكْثَرِهِمْ مِنْ عَهْدٍ وَإِنْ وَجَدْنَا أَكْثَرَهُمْ لَفَاسِقِينَ\nیعنی نیافتیم ما مر اکثر امم مذکوره را از وفای عهدی که روز میثاق\nبسته بودند یا عهدی که در زمان خوف و مضرت میکردند و بدرستی که\nیافتیم ما بیشتر ایشانرا عهد شکنان و از حد بیرون رفتگان و در سوره\nاعراف در ربع اول از جزو نهم نیز در مذمت عهد شکنان و سیدن\nپاداش بد بدیشان فرموده که فَلَمَّا كَشَفْنَا عَنْهُمُ الرِّجْزَ إِلَى أَجَلٍ هُمْ\nبَالِغُوهُ إِذَا هُمْ يَنْكُثُونَ یعنی پس چون بردیم و دفع کردیم بدعای\nموسی علیه السلام از ایشان عذاب را و تاخیر کردیم تا مدتی\nکه ایشان بدان رسند پس ایشان عهد را میشکنند تا\nبه بلای غرق گرفتار شدند و در سوره انفال در ربع اول از جزو دهم"}
{"book": "adl0001", "page": 79, "text": "در مذمت عهدشکنان نسبت شروهی بایشان میفرماید\nانَّ شَرَّ الدَّوَابِّ عِنْدَ اللهِ الَّذِينَ كَفَرُوا فَهُمْ لا يُؤْمِنُونَ الَّذِينَ عَاهَدْتَ\nمِنْهُمْ ثُمَّ يَنْقُضُونَ عَهْدَهُمْ فِي كُلِّ مَرَّةٍ وَهُمْ لا يَتَّقُونَ يعنی بدرستی که\nبدترین جنبندگان بروی زمین نزدیک خدای کسانی اند که کافر\nشده اند پس ایشان ایمان نمی آرند و دیگر بدترین جنبندگان\nکسانی اند که عهد بسته تو با ایشان پس می شکنند عهد خودرا در هر بار\nو ایشان پرهیز نمیکنند از نقض عهد و نمی ترسند از بازخواست خدا\nو در سوره برائة در ربع دویم از جزو دهم در تاکید وفای عهد میفرما\nاگر چه آن عهد با مشرکان باشد که وَ بَشِّرِ الَّذِينَ كَفَرُوا بِعَذَابٍ\nأَلِيمٍ إِلَّا الَّذِينَ عَاهَدْتُمْ مِنَ الْمُشْرِكِينَ ثُمَّ لَمْ يَنْقُصُوكُمْ شَيْئًا وَلَمْ\nيُظَاهِرُوا عَلَيْكُمْ أَحَدًا فَأَتِمُّوا إِلَيْهِمْ عَهْدَهُمْ إِلَى مُدَّتِهِمْ إِنَّ اللهَ\n\nيُحِبُّ"}
{"book": "adl0001", "page": 80, "text": "۷۹\nيُحِبُّ الْمُتَّقِينَ یعنی مژده کافرانرا بعذاب دردناک در آخرت\nلیکن آنان که عهد کرده اید با ایشان از شرک آورندگان بعد ازان\nچیزی کم نکردند از عهد های شما و یاری مددکاری نکردند احدیرا\nاز دشمنان شما در جنگ پس تمام کنید با ایشان عهد ایشانرا تا مدتی\nکه مقرر شده بدرستی خدایتعالی دوست میدارد پرهیزگاران\nو متقیانرا و از جمله تقوی وفا کردن بعهد است و در سوره مذکوره\nدر همان ربع اول از جزو دهم نیز بجهت تأکید نگاه داشتن عهد\nمیفرماید اگرچه آن عهد با کافرهم کرده باشند اینکه كَيْفَ\nيَكُونُ لِلْمُشْرِكِيْنَ عَهْدٌ عِنْدَ اللهِ وَعِنْدَ رَسُولِهِ إِلَّا الَّذِيْنَ\nعَاهَدْتُمْ عِنْدَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ فَمَا اسْتَقَامُوا لَكُمْ فَاسْتَقِيمُوا\nلَهُمْ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَّقِينَ یعنی چگونه باشد مر مشرکانرا عهدی"}
{"book": "adl0001", "page": 81, "text": "نزدیک خدائ نزدیک رسول او مگر آنانرا که عهد بسته اید نزدیک\nمسجد حرام که حدیبیه است پس مادامیکه ایشان استقامت ورزند بعهد\nخود مر شمارا پس شما نیز مستقیم باشید پیمان خود برای ایشان\nبدرستیکه خدایتعالی دوست میدارد پرهیزکارنرا که بر عهد پیمان\nاستقامت نمایند و در ربع چهارم از جزو دهم در سورۀ برائۀ در مذمت\nعهدشکنان و علامت نفاق در ایشان فرموده که وَمِنْهُمْ مَنْ\nعَاهَدَ اللَّهَ لَئِنْ آتَانَا مِنْ فَضْلِهِ لَنَصَّدَّقَنَّ وَلَنَكُونَنَّ مِنَ الصَّالِحِينَ\nفَلَمَّا آتَاهُمْ مِنْ فَضْلِهِ بَخِلُوا بِهِ وَتَوَلَّوْا وَهُمْ مُعْرِضُونَ یعنی از اهل\nنفاق کسی هست که با خدایتعالی عهد کرد که اگر بدهد ما را خدایتعالی\nاز فضل خویش مالی هر آینه زکوۀ آنرا بدهیم و هر آینه باشیم از جمله نیک\nکرداران پس آن هنگام که بداد ایشانرا از فضل و کرم خود\nمال"}
{"book": "adl0001", "page": 82, "text": "۸۱\n\nمال بسیار بخیلی کردند بآن وحق خدایرانداوند و روی گردانید\nاز عهد وپیمان وایشان اعراض کنندگان اند از امر و فرمان ونیز\nدر سوره براءۀ در ربع اول از جزو یاز دهم بطریق تعلیم و تنبیه فرمودست\nکه وَمَنْ اَوْفیٰ بِعَهْدِهٖ مِنَ اللّٰهِ دیعنی وکیست وفاکننده تر بعهد خو\nاز خدا انکه کریم است و کریم خلف وعده ونقض عهد روا رواندارد\nپس وفاکننده بعهد متصف بصفات الله ست و عهدشکن متصف\nبصفات الشیطان و در سورۀ رعد در ربع دویم از جزو سیزدهم\nدر مدح وفاکنندگان عهد میفرماید که اِنَّمَا يَتَذَكَّرُ اُولُوا الْاَلْبَابِ\nاَلَّذِيْنَ يُوْفُوْنَ بِعَهْدِ اللّٰهِ وَلَا يَنْقُضُوْنَ الْمِيْثَاقَ یعنی تحقیق\nپند پذیر میشود بآیتهای قرآن آن صاحبان عقلهای صافی که وفا میکنند\nبعهد خدا یتعالیٰ ونمی شکنند آن پیمان را و سری است بعد این در مذمت"}
{"book": "adl0001", "page": 83, "text": "۸۲\nعهد شكنان وعيد در حق ایشان فرموده كه وَالَّذِيْنَ يَنْقُضُوْنَ\nعَهْدَ اللهِ مِنْ بَعْدِ مِيثَاقِهِ وَيَقْطَعُونَ مَا أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَنْ يُوصَلَ\nوَيُفْسِدُونَ فِي الْأَرْضِ أُولَئِكَ لَهُمُ اللَّعْنَةُ وَلَهُمْ سُوءُ\nالدَّارِ ط یعنی انکسانیکه میشکنند عهد خدایتعالی را بعد از محکم بستن\nآن و می برند انچیزیرا که خدای امر کرده است به پیوند کردن آن وفسا\nمیکنند در روی زمین مرا ایشانر است دوری از رحمت حق و مر\nایشانر است جزا بیٹی ر دار آخرت و نیز در سوره رعد در ربع دوم\nاز جز و سیزدهم مذکور فضیلت وفای عهد را بدین نسق میفرماید که\nاین وصف صفت حق است و چه فضیلت از صفت حق\nزیاده تر باشد چنانچه فرموده است که إِنَّ اللهَ لَا يُخْلِفُ\nالْمِيعَادَه یعنی بدینیکه خدا تعالی مخالفت نمیکند وعده را\nدار"}
{"book": "adl0001", "page": 84, "text": "۸۳\nو در سوره نحل ربع چهارم از جزو چهار دهم متواتر چهار آت\nمتصل یکدیگر یک آیت امر بوفا و سه آیت نهی از نقض عهد\nفرموده آیه اول نییست که وَاَوْ فُوا بِعَهْدِ اللهِ اِذَا عَا هَدْتُمْ\nوَلاَ تَنْقُضُوا الأيْمَانَ بَعْدَ تَوْكِيدِ هَا وَقَدْ جَعَلْتُمُ الله عَلَيْكُمْ\nكفِيلاً اِنَّ اللهَ يَعْلَمُ مَا تَفْعَلُونَ، یعنی وفا کنید بعهد خدایتعالی\nچون عهد بستید نشکنید پیمان با را بعد از محکم بستن آن در حال آنکه\nاگردانیده اید شما خدایتعالی را در وقت عهد بستن با قرار خود\nشاهد بدرستیکه خدایتعالی میداند با نچه شما میکنید از نقض و وفا\nعهد آیت دویم نییست که وَلاَتَكُونُوا كَالَّتِي نَقَضَتْ غَزْلَهَا\nمِنْ بَعْدِ قُوَّةٍ اَنْكَاثًا تَتَّخِذُونَ أَيْمَانَكُمْ دَخَلاً بَيْنَكُمْ اَنْ\nتَكُونَ أُمَّةٌ هِيَ أَرْبى مِنْ أُمَّةٍ اِنَّمَا يَبْلُوكُمُ اللهُ بِهِ وَلِيُبَيِّنَ لَكُمْ"}
{"book": "adl0001", "page": 85, "text": "۸۴\nیَوْمَ الْقِيَامَةِ مَا كُنْتُمْ فِيهِ تَخْتَلِفُونَ یعنی نباشید مانند آن زنی\nکه بکسلاند و بشکست ریسمان تابیده خود را از پس تابیدن\nو محکم آن بگردانید پاره پاره میگیرید پیمان ها و سوگند های خود را\nخیانت و مکر میان خودها بسبب آنکه باشد گروه غیر عهدی\nو پیمانی شما نفع مندتر و بهره دارتر از گروه عهدی شما بتحقیق\nخدا تعالی می آزماید شمارا بوفای عهد و هر آینه ظاهر کند از برای شما\nروز قیامت آنچیزی را که در آن اختلاف میکنید و آیت سیوم\nاز انجمله اینست که وَلَا تَتَّخِذُوا أَيْمَانَكُمْ دَخَلًا بَيْنَكُمْ فَتَزِلَّ قَدَمٌ\nبَعْدَ ثُبُوتِهَا وَتَذُوقُوا السُّوءَ بِمَا صَدَدْتُمْ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ وَلَكُمْ\nعَذَابٌ عَظِيمٌ یعنی و مگیرید عهد ها و سوگند های خود را را غدر\nو فریب در میان یکدیگر پس نلغزد قدمی در راه اسلام بعد\nاستواری"}
{"book": "adl0001", "page": 86, "text": "۸۵\nاستواری و محکم شدن ان بچشید شما اندوه و رنج در دنیا بسبب\nآنکه باز بستید از راه خدا که وفای عهد است و مرشمار است\nدر آخرت عذابی بزرگ و آیت چهارم که نهی فرموده\nانست که وَلَا تَشْتَرُوا بِعَهْدِ اللهِ ثَمَناً قَلِيلاً إِنَّمَا عِنْدَ اللهِ\nهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ ط و نخرید و بدل نکنید عهد خدا و رسول\nاورا به بهای اندک چراکه دو عالم در مقابل عظمت و بزرگی خدا\nاندک ست این نگاه داشتن عهد خدا بهتر است مرشما را اگر باشید\nکه بدانید و در سوره اسری ربع اول از جزو پانزدهم بصیغه\nامر جازم فرموده است که وَأَوْفُوا بِا الْعَهْدِ إِنَّ الْعَهْدَ كَانَ\nمَسْئُولاًط یعنی و وفا کنید بعهد بدرستیکه صاحبان عهد ستند\nپرسید شده از وفا و نقضی که کنند پرسیده میشوند و در سوره"}
{"book": "adl0001", "page": 87, "text": "٨٦\n\nمریم علیها السّلام در ربع دویم از جزو شانزدهم بسبیل تنبیه وتعلیم\nبدین نمط فرموده که با وجودیکه خدا غالب است وکسی ابا او مجاد[له]\nچون و چرا نیست بعهد خود وفا میکند پس بنده عاجز مامور را\nچه یارا و طاقت مخالفت است این است که لَا يَمْلِكُونَ\nالشَّفَاعَةَ إِلَّا مَنِ اتَّخَذَ عِنْدَ الرَّحْمَنِ عَهْدًا یعنی قدرت واختیار\nندارند و نتوانند شفاعت کردن مگر کسی که گرفته باشد از نزدیک\nخدایتعالی عهدی ای شفاعت با یمان و توحید وکسی که عهد ده[؟]\nباشد خدایتعالی مخالفت نمیکند و در سوره مومنون در ربع اوّل\nاز جزو هژدهم در مدح وفا کنندگان وعده فلاح و رستگاری\nایشان در ذیل آیه قد افلح المومنون فرموده است که وَالَّذِينَ\nهُمْ لِأَمَانَاتِهِمْ وَعَهْدِهِمْ رَاعُونَ وَالَّذِينَ هُمْ عَلَى صَلَوَاتِهِمْ\n\nیُحافظون"}
{"book": "adl0001", "page": 88, "text": "يُحافِظُونَ یعنی و دیگر به تحقیق رستگار گردیدند آن مومنانی\nکه مر عهدهای خودهارا و امانت های خودها را رعایت کنند\nکانند و دیگر رستگار گردیدند آن مومنانی که برنماز های خودها\nنگاه بانی میکنند که نه فوت میکنند و نه به نقصان ادای آنرا\nمیکنند و در سوره احزاب ربع چهارم از جزو بیست\nو یکم در مذمت عهدشکنان و وعید باز خواست سوال ایشان\nفرموده است که وَلَقَدْ كَانُوا عَاهَدُوا اللَّهَ مِنْ قَبْلُ لا يُوَلُّونَ\nالأَدْبَارَ وَكَانَ عَهْدُ اللَّهِ مَسْئُولًا یعنی سر آیه به تحقیق بودند\nکه عهد کردند با خدایتعالی پیش ازین اینکه هرگز برنگردانند پشتهای\nخود را در جنگ و هست عهد خدایتعالی پرسیده شده و فاه\nنمودن و شکستن آن جزا می یابند و نیز در سورۀ احزاب ربع"}
{"book": "adl0001", "page": 89, "text": "۸۸\nچهارم از جزو بیست و یکم در مدح و صفت وفا کنندگان عهد خود و\nوصفت مردانگی ایشانرا تعریف کرده که مِنَ المُؤْمِنینَ\nرِجالٌ صَدَقُوْا مَا عَاهَدُ وا اللهَ عَلَیْهِ فَمِنْهُمْ مَنْ قَضىٰ نَحْبَهُ\nوَمِنْهُمْ مَنْ یَّنْتَظِرُ وَمَا بَدَّلُوْا تَبْدِیْلًا یعنی از مومنان مردانی اند\nکه راست کردند آنچیز را که عهد بسته بودند با خدایتعالی بر چیزی\nکه جنگ کردن با کفار بود پس بعضی از ایشان وفا کردند\nخود را که بدولت شهادت رسید و بعضی از ایشان انتظار\nآن وعده را می برد و تغییر ندادند عهد خود را تغییر دادنی در سوره\nیاسین در ربع اول از جزو بیست سیوم حق سبحانه تعا\nبر سبیل تهدید و تنبیه بر جمیع بنی نوع انسان مخاطبه میفرماید که\nاَلَمْ اَعْهَدْ اِلَیْکُمْ یَا بَنِیْ ادَمَ اَنْ لَّا تَعْبُدُ وا الشَّیْطَانَ اِنَّهُ\nلَکُمْ"}
{"book": "adl0001", "page": 90, "text": "۸۹\n\nلَكُمْ عَدُوٌّ مُّبِينٌ یعنی آیا عهد نکرده ام باشما ای بنی آدم اینکه پرستش\nنکنید شیطانرا بدرستی که شیطان مرشما را است دشمن آشکارا\nوظاهر است که فرمان برداری شیطان عین پرستش شیطان است\nو عهد شکنی اول فرمان شیطان است که بواسطه نافرمانی حق تعالی\nبنده گان خدارا عهد شکن میسازد و در سوره فتح در ربع سوم\nاز جزو بیست و ششم بر سبیل تحریص بر وفا و وعده و وعید فرموده\nکه اِنَّ الَّذِينَ يُبَايِعُونَكَ إِنَّمَا يُبَايِعُونَ اللهَ يَدُ اللهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ\nفَمَن نَّكَثَ فَإِنَّمَا يَنكُثُ عَلَى نَفْسِهِ وَمَنْ أَوْفَى بِمَا عَاهَدَ عَلَيْهُ اللَّهَ\nفَسَيُؤْتِيهِ أَجْراً عَظِيماً یعنی بدرستیکه آنان که بیعت کردند ترا تحقیق\nبیعت کردند خدایتعالی را دست خدایتعالی یعنی قوت خدایتعالی\nدر وفا کردن بوعده خود و دادن ثواب بالای دست اینها است"}
{"book": "adl0001", "page": 91, "text": "۹۰\nپس هرکه بشکند عهد را بتحقیق میکند برنفس خود که ضرر آن بخود او میرسد\nو هرکه وفا کند بآنچه عهد کرده است بآن خدا یتعالی را پس زود باشد\nکه بدهد او را خدا یتعالی اجری بزرگ در سوره معارج در ربع دویم\nاز جزء بیست و نهم در مدح وصفت و فاکنندگان و وعده جنت\nبایشان میفرماید که وَالَّذِيْنَ هُمْ لِاَمَانَاتِهِمْ وَعَهْدِهِمْ رَاعُوْنَ وَ\nالَّذِيْنَ هُمْ بِشَهَادَاتِهِمْ قَائِمُوْنَ وَالَّذِيْنَ هُمْ عَلَى صَلَوَتِهِمْ يُحَافِظُوْنَ\nأُولئِكَ فِي جَنَّاتٍ مُّكْرَمُوْنَ یعنی نسبت به بخیل و امساک صفت\nهلوع کرده میشود آنانرا که ایشان امانتهای خودها را و عهدهای\nخود ها را رعایت کنندگانند و آنانرا که ایشان در گواهی دادن\nحق برپایستادگانند و آنانرا که ایشان بر نماز های خود نگاه باندا نگردد\nکه بدین صفت ها موصوف اند در بوستان ها اند روز قیام\nگرامی"}
{"book": "adl0001", "page": 92, "text": "۹۱\n\nگرامی شده کان ثواب ابدی بزیاده از سی و پنج آیت دیگر بدون\nاین سی و هشت آیت کریمه که در اینجا ذکر شد در باب تاکید\nبر وفای عهد اشارتا و کنایتا مسطور و مشهور در قران مجید است\nکه جمله عهدها و عقدهای شرعی و عرفی داخل حکم این آیتهای کریمه\nمذکوره است و اما حدیث شریف در کتاب صحیح مسلم بروایت\nابو سعید خدری رضی الله عنه آمده که قال النبی صلی الله علیه\nلِكُلِّ غَادِرٍ لِوَاءٌ يَوْمَ الْقِيَامَةِ يُرْفَعُ لَهُ بِقَدْرِ غَدْرِهِ یعنی هر غدر کننده\nو عهد شکننده را بیرقیست در روز قیامت که بالا کرده میشود برای\nاو و بلند گردانید میشود بقدر کلانی غدر او تا فضيحت و رسوایی\nاو را ببینند اهل محشر والعياذ بالله من الغدر بيان دویم در فرضيت\nادا نمودن امانتها و مذمت غدر و خیانت نمودن در آن و دیگر"}
{"book": "adl0001", "page": 93, "text": "۹۳\nاز جمله خیر خواهی پادشاه مسلمان حامۀ اهل ایمان حفظ و اداء امانتهاست\nکه رواج کارها و آسایش و امان مردمان جمله موقوف به محافظت\nامانت یکدیگر است چنانچه حق سبحانه و تعالی فرموده است که\nاِنَّ اللهَ یَأْمُرُكُمْ اَنْ تُؤَدُّوا الْأَمَانَاتِ اِلىَ اَهْلِهَا یعنی بدرستی که خدا تعا\nامر کرده است و فرموده است شما را بر اینکه بسپارید امانتها را باه\nآن و انس رضی الله عنه گفته که قَلَّمَا خَطَبَ رَسُوْلُ اللهِ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ\nاِلاَّقَالَ لَااِيْمَانَ لِمَنْ لَااَمَانَةَ لَهُ وَلَادِيْنَ لِمَنْ لَاعَهْدَ لَهُ یعنی کمتر خطبه میخواند\nرسول الله صلی علیه وسلم مگر آنکه در خطبه میفرمود که نیست ایمان کسی\nرا که امانت کار نیست و نیست دین هر کسی را که بعهد خود استوا\nنیست خصوصاً عهد و امانتی که نفع و ضرر عامۀ خلایق در ان قائم\nباشد غدر و خیانت نمودن در آن دشمنی آخرت و مظلمه جمیع مسلمین\nباید داشتن"}
{"book": "adl0001", "page": 94, "text": "۹۳\nرا برداشتن و در محشر گریبان خود را بدست عالمی دادن است\nپس بد بحال آن نادان گمراهی که در حوزهٔ ملک اسلام آسوده\nو مرقه الحال بوده باشد با آنکه بلباس ظاهری تلبیس بان دعوایش\nمسلمانی باشد اما از خبث باطن و فساد عقیده و کوتاهی عقل بجای\nنیکخواهی خیراندیشی بدخواهی و بد اندیشی اهل اسلام را شعار خود ساختہ\nشیوه مراوده و دوستی را با دشمنان دین مسلوک و مربوط دارد\nو همیشه از برای فتنه و فساد و شورش ملک اسلام آرزومند و کوشش\nہوا بوده وجود نا پاک خود را مصداق مضمون این آیه کریمه بنگارد\nکه فَتَرَى الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ يُسَارِعُونَ فِيهِمْ يَقُولُونَ نَخْشَى\nاَنْ تُصِيبَنَا دَائِرَةٌ فَعَسَى اللَّهُ اَنْ يَأْتِيَ بِالْفَتْحِ أَوْ اَمْرٍ مِنْ عِنْدِهِ\nفَيُصْبِحُوا عَلَى مَا اَسَرُّوا فِي أَنْفُسِهِمْ نَادِمِينَ ط یعنی پس می‌بینی تو"}
{"book": "adl0001", "page": 95, "text": "۹۴\n\nکسانی را که در دلهای شان بیماری نفاق است می شتابند در دو\nو یاری کفار میگویند که میترسیم ما ازین که برسد بر ما انقلابی و زکا\nیعنی میگویند میترسیم که مسلمانان مغلوب و کفار غالب نشوند بناً\nان دوستی مراوده خود را با کفار بیشتر میکنیم حق تعالی اندیشه بدشانرا\nباطل کرده میفرماید که پس زود باشد که خدایتعالی بیارد فتح را برای\nمسلمانان یا امر دیگر از نزدیک خود برای غلبه اهل اسلام شکست کفار\nپس بگردند منافقان از انچه پنهان داشتند در نفسهای خود از دوستی\nکفار نادمان پشیمانان بیان یازدهم در نیکه بدترین خیانتها خیانت\nکردن است در بیت المال زیرا که سبب بی بضاعتی اهل اسلام\nوضعف دین میشود جای افسوس حسرت است بر ان رعیتی که\nدر اداء زکوة که امانت بیت المال و حق عامة خدمة مؤمنان است\nکه در"}
{"book": "adl0001", "page": 96, "text": "٩٥\nکه در راه دین صرف شود از روی بخل و حرص غدر و خیانت نماید\nو یا بر آن عامل و ضابطی که بعد از ان که امین مقرر شود در وجوه\nبیت المال تفاوت و خیانت ورزد زیرا که سبب تقویت دین\nمتین و نگاه داری ناموس اهل دین در عالم ظاهر بهمین وجوه بیت\nالمال است که حق تعالی بحکمت بالغه خود نظام عالم را بهمین بسته\nو کسانی که درین وجوه خیانت نمایند ظاهرا باعث ضعف دین\nو بر باد شدن ناموس مسلمین و سبب تقویت دشمنان بدین\nمیشوند پس اینچنین گناه بزرگ را بدگر گناهان کبیره قیاس نباید کرد\nکه در قیامت باطن دین متین و شرع مبین خصم هر خاین بدانمیان\nچنانچه در کتاب صحیح بخاری بروایت خوله انصاریه این حدیث\nآمده است که قالَتْ سَمِعْتُ رَسُولَ الله صَلَی الله عَلَیْهِ وَسَلَّم"}
{"book": "adl0001", "page": 97, "text": "٩٦\n\nيقول ان رجالا يتخوضون في مال الله بغير حق فلهم النار\nيوم القيامة يعني خوله انصاريه رضی الله عنها گفت شنيدم رسول الله\nصلی الله علیه وسلم که میگفت بدرستی که بعضی مردمان میباشند که تصرف\nمیکنند در مال خدا تعالی بناحق پس مرایشانست آتش دوزخ\nدر روز قیامت بیان دواز دهم درینکه دوستی مراوده بودن\nبا کفار یا با دوستان کفار وکوش هوا بودن از برای فتنه و خذلان\nاهل اسلام کفر صریح است نعوذ بالله منها و از جمله خیرخواهی خدا\nورسول و مؤمنان عدم دوستی ومراوده است با دشمنان دین\nخواه آن دشمنان کفار باشند یا بنام مسلمان اما در دارحرب\nو داخل حوزه کفار باشند چنانچه در سوره مایده در ربع چهارم\nاز جز وششم حق سبحانه و تعالی فرموده است كه ولوكانوا يؤمنون\n\nبالله"}
{"book": "adl0001", "page": 98, "text": "۹۷\n\nبِاللَّهِ وَالنَّبِيِّ وَمَا أُنزِلَ إِلَيْهِ مَا اتَّخَذُوهُمْ أَوْلِيَاءَ وَلَكِنَّ كَثِيرًا\nمِّنْهُمْ فَاسِقُونَ ط یعنی اگر می بودند منافقان که ایمان میداشتند بخدا\nو رسول او و بآنچه نازل شده است بر رسول او نمیگرفتند کفار را\nدوستان ولکن بسیاری از ایشان بیرونند از فرمان برداری حق\nو هم در سورۀ مائده در ربع چهارم از جزو ششم فرموده است که يَا\nأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَتَّخِذُوا الْيَهُودَ وَالنَّصَارَى أَوْلِيَاءَ بَعْضُهُمْ\nأَوْلِيَاءُ بَعْضٍ وَمَن يَتَوَلَّهُم مِّنكُمْ فَإِنَّهُ مِنْهُمْ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي\nالْقَوْمَ الظَّالِمِينَ ط یعنی ای آنکسانیکه ایمان آورده اید فرا مگیرید یهود و نصارا\nرا بدوستی که بعضی آنها دوستانند بعضی دیگر خود را در مخالفت شما\nو هر که از شما ایشانرا دوست دارد و میل بایشان کند پس بدرستیکه او\nنیز از جمله ایشان باشد و نیز در باب کناره گرفتن از کفار در جا"}
{"book": "adl0001", "page": 99, "text": "۹۸\n\nتفسیر بیضاوی از کتاب فایق چنین نقل نموده که قومی از اهل مکه مسلمان\nشدند و بعد از اسلام خود نیز در مکه بهمراه کفار همان وقت می زیستند پس\nرسول الله صلی الله علیه وسلم فرمود که اَناَ بَریءٌ مِنْ كُلِّ مُسْلِمٍ مَعَ مُشْرِكٍ\nیعنی من بیزارم از هر مسلمان که بهمراه مشرک با قیل لِمَ یَا رَسُولَ اللهِ\nگفته شد که چرا یا رسول الله بیزاری فرمودی از ایشان قَالَ لَا تَتَرَایٔ\nنَارُهُمَا فرمود که باید که نبینند باهم آتش هر دو یعنی بی عذر شرعی\nانقدر نزدیکی در منزل نشیمن باین کافر و مسلمان روانيست که هر گاه\nآتش افروزند آن آتش را باهم ببینند ازینجا مسلمانان صادق را\nجای بسیار عبرت است که محض نزدیکی جسمانی بکافر سبب بیزاری\nرسول خدا میشود پس چه جای آنکه دوستی و محبت ایشان نعوذ بالله\nدر دل جای بگیرد و همچنین است حکم دوستی و مراوده با کسانیکه\n\nخود را"}
{"book": "adl0001", "page": 100, "text": "۹۹\n\nخود را مسلمان میشمارند و در پناه و حمایت کفار نشسته و انظار خرابی\nوزیر و زبر شدن اهل سلام و بی پرده گی دین سیدالانام را بسبب از خو\nنفسانی خودها می برند حقا که دوستی و مراوده با آن منافقان عین\nدوستی و مراوده با کفار و غدر و خیانت صریح در عهد و امانت خدا وند\nقہار است بیان سیزدهم در فرضیت امر معروف و نهی منکر و دیگ\nاز جمله خیر خواهی مسلمانان امر بالمعروف و نہی عن المنکر است یعنی\nفرمودن مسلمانان یکدیگر را به نکوکاری و منع کردن یکدیگر را از بدیه\nزیرا که در دین اسلام امر معروف و نهی منکر بر هر کسی که علم دارد و میداند\nفرض است که بی علمان بیخبر انرا بداناند که حق سبحانه تعالی این امر را\nدر قرآن مجید در بسیار جایها مکرراً فرموده و در احادیث شریفه بیان\nوارد شده از انجمله یک آیه کریمه اینست که وَلْتَكُنْ مِنْكُمْ أُمَّةٌ يَدْعُونَ"}
{"book": "adl0001", "page": 101, "text": "۱۰۰\n\nاِلَی الْخَیْرِ وَیَاْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَیَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْکَرِ وَاُوْلَئِکَ\nهُمُ الْمُفْلِحُونَ * یعنی و باید که باشد زشما امتی که بخوانند مردم را بسوی نیکی\nو بفرمایند بعملهای روا و منع کند از کار نامی روا و آن گروه ایشانند رستگاران\nو همچنین باسناد احمد و ابو داود و ترمذی بروایت ابو هریره رضی الله عنه\nحدیث است از رسول الله صلی الله علیه وسلم اِنَّهُ قَالَ مَنْ کَتَمَ عِلْمًا\nاُلْجِمَ بِلِجَامٍ مِنَ النَّارِ یعنی کسیکه بپوشد علمی را که بداند از کسانی که نمیدانند\nلجام کرده میشود در قیامت بلجام آتشین در دهن او و نیز در حاشیه تفسیر\nبیضاوی آورده که رُوِیَ اَنَّ النَّبِیَّ صَلَّی اللهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ سُئِلَ مِنْ\nخَیْرِ النَّاسِ فَقَالَ اَمِرُهُمْ بِالْمَعْرُوفِ وَاَنْهَاهُمْ عَنِ الْمُنْکَرِ وَ\nاَتْقَاهُمْ لِلهِ وَاَوْصَلُهُمْ لِلرَّحْمِ یعنی روایت است که پرسیده شد رسول الله\nصلی الله علیه وسلم از بهترین مردمان از روی عمل پس فرمودند که بهترین\nمردمان"}
{"book": "adl0001", "page": 102, "text": "۱۰۱\nمردمان امر کنند تر مردمان است به نیکوئی و منع کننده تر ایشان\nاز بدی و پرهیزگارتر ایشانست مرخدا یرا و پیوند کندتر ایشان\nبا خویشان و قریبان خود بیان چهار دهم در تفصیل جزئیات خیرخواهی نمود\nاهل اسلام با یکدیگر و دیگر از جمله خیرخواهی و خیراندیشی مسلمانان\nبحكم آیه کریمه إِنَّمَا المُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ فَأَصْلِحُوا بَيْنَ أَخَوَيْكُمْ یعنی تحقیقو\nمومنان برادران یکدیگرند پس صلاحیت و خیراندیشی کنید در میان\nبرادران بر جمیع مسلمانان وجب ولازم است خیر خواهی و خیراندیشی\nدینی و دنیائی یکدیگر را کردن و بغم همدیگر غمگین و بشادی همدیگر شاد\nبودن و پاس حقوق و تعظیم و حرمت یکدیگر را داشتن و در روا\nحاجات همدیگر کوشش نمودن و دعواها و مخاصمات یکدیگر را بعدا\nو نصف اصلاح نمودن و حق همسایه و صله رحم را نگهبانی نمودن"}
{"book": "adl0001", "page": 103, "text": "۱۰۲\nدر خرید و فروش و سایر معاملات با یکدیگر جوانمردی نمودن\nدر راست گفتن و بقدر وسع ظاهراً و باطناً با یکدیگر خیرخواه\nبودن و پاس خاطر یکدیگر را داشتن این جمله داخل نصح و خیر\nاندیشی است که مسلمانان بر یکدیگر حق دارند که رسول الله\nصلی الله علیه وسلم بیعتی که از اصحاب کرام در بر پا داشتن\nنماز و دادن زکوة میگرفت در نصح و خیراندیشی مسلمانان\nنیز همچنان بیعت میگرفت چنانچه در صحیح بخاری از جریر\nبن عبدالله بجلی رضی الله عنه باسناد صحیح این حدیث روایت\nشده است که قَالَ بَایَعْتُ رَسُوْلَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ\nعَلَى إِقَامِ الصَّلوةِ وَإِيتَاءِ الزَّکَوةِ وَالنُّصْحِ لِكُلِّ مُسْلِمٍ بیعت\nکردم رسول الله صلی الله علیه وسلم را بر پا داشتن نماز و دادن\nزکوة"}